ज्ञानकोश

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="mr">
  <siteinfo>
    <sitename>विकिपीडिया</sitename>
    <dbname>mrwiki</dbname>
    <base>https://mr.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%96%E0%A4%AA%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%A0</base>
    <generator>MediaWiki 1.48.0-wmf.1</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">मिडिया</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">विशेष</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">चर्चा</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">सदस्य</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">सदस्य चर्चा</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">विकिपीडिया</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">विकिपीडिया चर्चा</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">चित्र</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">चित्र चर्चा</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">मिडियाविकी</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">मिडियाविकी चर्चा</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">साचा</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">साचा चर्चा</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">सहाय्य</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">सहाय्य चर्चा</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">वर्ग</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">वर्ग चर्चा</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">दालन</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">दालन चर्चा</namespace>
      <namespace key="118" case="first-letter">मसुदा</namespace>
      <namespace key="119" case="first-letter">मसुदा चर्चा</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">विभाग</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">विभाग चर्चा</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>ज्ञानकोश</title>
    <ns>0</ns>
    <id>815</id>
    <revision>
      <id>2728248</id>
      <parentid>2645429</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T12:05:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>130355</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>2728248</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24660" sha1="od6g6ucjc3gqll37qkrtn6s19fvho1x" xml:space="preserve">{{अशुद्धलेखन}}
[[चित्र:Brockhaus Lexikon.jpg|thumb|300px|[[Brockhaus Enzyklopädie|Brockhaus Konversations-Lexicon]], 1902]]
'''ज्ञानकोश''' हे एक संदर्भसाधन आहे. हा कोशसाहित्याचा एक प्रकार आहे. ज्ञानकोशाच्या धोरणानुसार त्यात संबंधित विषयाची माहिती लहान, मध्यम किंवा मोठ्या लेखांच्या स्वरूपात देण्यात येते. ही माहिती संक्षिप्त स्वरूपात, साधार व वस्तुनिष्ठपणे मांडलेली तसेच ती शक्य तितकी अद्ययावत असावी असा संकेत आहे.    

ज्ञानकोशातील अशा तऱ्हेने माहिती देणाऱ्या लेखाला नोंद अशी संज्ञा आहे. ज्ञानकोश हा अशा नोंदींचा संग्रह असतो. मात्र ह्या नोंदींच्या संग्रहाला विशिष्ट रचना असणे आवश्यक असते. ज्ञानकोशातील नोंदी विशिष्ट तार्किक क्रमाने लावण्यात येतात. हा क्रम विषयानुसार, कालक्रमानुसार, नोंदींच्या शीर्षकांनुसार अकारविल्हे इ. विविध प्रकारचा असू शकतो. परस्परांशी संबंध असलेल्या नोंदींतील संबंध दाखवण्याची काही एक योजना ज्ञानकोशाच्या रचनेत सामान्यतः केलेली असते. त्यामुळे एका नोंदीचा दुसऱ्या नोंदीशी असलेला संबंध स्पष्ट होणे सुकर होते. एखाद्या विषयाची तोंडओळख करून घ्यायला ज्ञानकोश हे उत्तम साधन आहे.   

[[मराठी भाषा|मराठी भाषेतील]] ज्ञानकोशरचनेची परंपरा ही प्रामुख्याने एकोणिसाव्या शतकात सुरू झालेली दिसते.   

== ज्ञानकोश ह्या संज्ञेचा मराठीतील वापर ==
ज्ञानकोश ही मराठी संज्ञा सामान्यतः एन्साय्क्लोपीडिया &lt;!-- ही संज्ञा लिहिताना य्क्ल हे जोडाक्षर लिहिणे अधिक उचित वाटते.  --&gt;  ([[इंग्लिश भाषा|इंग्लिश]]: ''encyclopedia'', ''encyclopaedia'';) ह्या इंग्रजी संज्ञेचा पर्याय म्हणून वापरण्यात येते. ज्ञानकोश ह्या अर्थाने मराठीत विश्वकोश, महाकोश{{Sfn|देव|२००२|p=४८}}, माहितीकोश अशा संज्ञाही वापरण्यात येतात. उदा. मराठी विश्वकोश किंवा कुमार विश्वकोश, मराठी तत्त्वज्ञान महाकोश तसेच वस्त्रनिर्मिती माहितीकोश इ.

== ज्ञानकोशाचे स्वरूप ==
ज्ञानकोश म्हणजे [[ज्ञान|ज्ञानाच्या]] सर्व शाखा किंवा एखाद्या विशिष्ट शाखेची बहुव्यापक माहिती लिहिलेला बहुसमावेशक [[सारग्रंथ]]{{विअप}} (compendium) होय. ज्ञानकोश हा सर्वसाधारण स्वरूपाचा किंवा विषयविशिष्ट अशा दोन्ही तऱ्हेचा असू शकतो. सर्वसाधारण ज्ञानकोशात त्याच्या रचनेच्या हेतूनुसार विविध विषयांवरील माहिती दिलेली असते तर विषयविशिष्ट ज्ञानकोशात एखाद्या विशिष्ट विषयातील विविध अंगांविषयीची माहिती दिलेली असते. ज्ञानकोशाच्या व्याप्तीनुसार आणि त्यातील लेखांची संख्या ठरते आणि ही संख्या व नोंदींचे आकारमान ह्यांनुसार ज्ञानकोश लहान वा मोठा असू शकतो. मोठे ज्ञानकोश अनेकदा विविध खंडांत विभागण्यात येतात. ही खंडांतील विभागणी विषयानुसार किंवा इतर निकषांनुसार करण्यात येते. मुद्रित स्वरूपाच्या ज्ञानकोशांत नोंदींची मांडणी अकारविल्हे करण्याची प्रथा असल्याने त्यांची खंडांतील विभागणी त्यांच्या नोंदींच्या पृष्ठसंख्येचा विचार करून आद्याक्षरांनुसार करण्यात येते असे आढळते. 

==  विहंगमावलोकन ==
शब्दकोशाची व्याप्ती भाषेतील शब्द, त्यांचे अर्थ, उच्चार आणि व्याकरण देण्यापुरतीच मर्यादित असते. शब्दकोशात अर्थ स्पष्ट करण्यासाठी प्रसंगी चित्रे आणि क्वचित नकाशेही असतात. पण कोणत्याही प्रकारची सखोल माहिती नसते. याउलट, ज्ञानकोश ज्ञानशाखेतील विविध संज्ञांची तपशीलवार माहिती देत असतो. आणखी त्यापलीकडे जाऊन, या माहितीचे विश्लेषण करणे, ज्ञानशाखांशी असलेली विस्तृत पार्श्वभूमी विशद करणे, आणि संदर्भ उपलब्ध करून देणे ही कामेही ज्ञानकोश करतो.

अनेक ज्ञानकोशांत चित्रे, नकाशे, आराखडे, आधारभूत पुस्तकांचे संदर्भ आणि सांख्यिकीय माहिती असते. सामन्यतः सुशिक्षित, माहिती-विशेषज्ञ अशा तज्ज्ञांच्या संशोधनाने आणि मार्गदर्शनाखाली ज्ञानकोशांची निर्मिती होत असते.

ज्याला एखाद्या विषयाची संक्षिप्त आणि विश्वासार्ह माहिती हवी असेल असा माणूस कधीना कधी ज्ञानकोशाची पाने चाळतो. अशा ज्ञानकोशांत साक्षेपी(संदर्भ असलेली काही विरुद्ध मते असल्यास, त्यांच्यासह), शक्य तिथे संदर्भ असलेली, वस्तुनिष्ठ आणि तटस्थपणे दिलेली माहिती मिळ्ते. 

इथे वाचकांना भाषेचे सौंदर्य अपेक्षित नसते, तर निव्वळ ज्ञान आणि माहिती हवी असते. वाचकाचा दृष्टिकोन:''' आम्ही ज्ञानकोश मोजक्या तथ्यांसाठी आणि आकडेवारीसाठी वाचतो. येथे आम्हाला इतरांची परस्परविरोधी मते विशिष्ट संदर्भासहित मिळावीत. पण आमचे मन आणि विचार प्रभावित करण्याकरिता ज्ञानकोशांतील लेखकांचे मत त्यात मिसळू नका''' असा असतो. कोशांतील लेख वाचून वाचक आपले मत बनवतो.   

  
सारे [[विश्वकोश]], विश्वकोशाची विश्वासार्हता जपण्याकरिता केवळ वस्तुनिष्ठ लेखन करण्याचा संकेत पाळत असतात. त्यामुळे '''शब्दांचा(स्वतः जोडलेल्या विशेषणांचा) फुलोरा असलेले, स्वतःच दिलेला व्यक्तिगत दुजोरा देणारे, इत्यादी ललित लेखन किंवा [[अनुदिनी|ब्लॉग]] या स्वरूपातील लेखन विश्वकोशात नसते.'''.

ज्ञानकोशांची वर्गवारी विषय, व्याप्ती, संकलनाची आणि मांडणीची पद्धत, उत्पादन किंवा उपलब्धतेच्या पद्धतीनुसार करता येते .ज्ञानकोश[[ब्रिटानिका ज्ञानकोशा]]प्रमाणे सामान्य ज्ञान किंवा विशिष्ट विषयांना वाहून घेतलेले असू शकतात. शब्दकोशांशी जोडलेले असू शकतात किंवा ते भौगोलिक स्वरूपाच्या दर्शनिका(गॅझेटियर) असू शकतात. ज्ञानकोशातील विवरण पद्धतशीर असते. विषयांचा अनुक्रम बऱ्याचदा मुळाक्षरांनुसार किंवा विषय-सुसंगत असतो.

== ज्ञानकोशाची मांडणी व आधुनिक तंत्रविद्या ==
आधुनिक संगणक, इंटरनेट  व इलेक्ट्रॉनिक माध्यमांमुळे ज्ञानकोशांच्या मांडणीत आमूलाग्र बदल घडत आहेत. अनुक्रम लावणे, शोधयंत्राचा सुलभ वापर करणे, परस्परसंदर्भ देणे अशा गोष्टी सुकर झाल्या आहेत. माहितीचे संकलन, पडताळणी, संक्षिप्तीकरण, सादरीकरण यात महत्त्वपूर्ण बदल घडत असून [[विकिपीडिया]], इत्यादीं गोष्टी, या सुधारणांनी कायकाय शक्य आहे हे सांगणारी ज्वलंत उदाहरणे आहेत. काही ज्ञानकोशांची सीडी मिळते किंवा काही ज्ञानकोश आंतरजालावर वाचायला किंवा उतरवून घ्यायला उपलब्ध असतात.

== ज्ञानकोशांचा इतिहास ==
ज्ञानकोश किंवा त्या अर्थाच्या इतर संज्ञा जरी आधुनिक काळातील असल्या तरी त्यांच्या अर्थाशी नाते सांगणारे साहित्य विविध देशांत आणि तेथील संस्कृतींत पूर्वीपासून आढळणे शक्य आहे. त्यामुळेच ज्ञानकोशांचे सध्याचे स्वरूप हे जरी एकोणिसाव्या शतकातील युरोपीय ज्ञानकोशाच्या प्रभावातून साकारलेले असले तरी जगभरात तसेच भारतात त्यापूर्वीच्या काळात निर्माण झालेल्या ज्ञानकोशसदृश अशा साहित्याची उदाहरणे दाखवून देता येणे शक्य आहे.

=== भारतीय ===
इ.स.च्या १२व्या शतकात, भारतातील एक राजा सोमेश्वराने 'अभिलाषितार्थ चिंतामणी' हा सुमारे शंभर प्रकरणे असलेला ज्ञानकोष लिहवून घेतला.हा जगातील प्रथम विश्वकोश म्हणून मानला जाते.{{संदर्भ हवा}}

== मराठीतील ज्ञानकोशरचनेची परंपरा ==
मराठी भाषेतील ज्ञानकोशरचनेचा पहिला प्रयत्न म्हणून रामाजी केशव सांबारे ह्यांच्या 'विद्याकल्पतरू : मराठी एन्सायक्लोपीडिया म्हणजे मराठी भाषेचा विद्यासंग्रह' ह्याचा निर्देश करावा लागतो. १ एप्रिल १८६८ ते मार्च १८७३ ह्या कालावधीत ह्याचे एकूण ३५ अंक मासिक म्हणून प्रकाशित झाले. उ ह्या अक्षरापर्यंतच्या नोंदींची ५६० पृष्ठे मुद्रित झाली. {{Sfn|कुलकर्णी|२००७|p=१३०}} {{Sfn|खानोलकर|२००७|p=१८३}} त्यानंतर १८७८मध्ये जनार्दन हरी आठल्ये ह्यांनी 'विद्यामाला' ह्या नावाने मासिक स्वरूपात ज्ञानकोशप्रकाशनाचा प्रयत्न केला पण २०० पृष्ठे छापून झाल्यावर हे काम बंद पडले. हे दोन्ही प्रयत्न पूर्णत्वाला गेले नाहीत.

१९०६मधील मराठी साहित्यसंमेलनातल्या आपल्या भाषणात विष्णू गोविंद विजापूरकर ह्यांनी मराठीत 'विश्वकोश' निर्माण व्हायला हवा अशी अपेक्षा व्यक्त केलेली आढळते.{{Sfn|देव|२००२|p=४८}}

[[महाराष्ट्रीय ज्ञानकोश]] हा मराठीतील ज्ञानकोशरचनेचा हा पहिला यशस्वी प्रयत्न होता.. १९१५ ते १९२७ ह्या काळात [[श्रीधर व्यंकटेश केतकर|डॉ. श्रीधर व्यंकटेश केतकर]] आणि त्यांचे सहकारी ह्यांनी महाराष्ट्रीय ज्ञानकोशाचे काम हाती घेऊन पूर्ण केले. ह्या ज्ञानकोशाचे (५ प्रस्तावनाखंड, १६ कोशनोंदींचे खंड (शरीरखंड) तसेच सूचिखंड आणि पुरवणीखंड हे २ खंड धरून) एकूण २३ खंड १९२० ते १९२७ ह्या काळात प्रकाशित झाले. {{Sfn|कुलकर्णी|२००७|p=सत्तावीस&lt;!-- हे पृष्ठक्रमांक प्रस्तावनेतले असल्याने मूळ पुस्तकात ते अक्षरी नोंदवले आहेत. तसेच यथामूल इथे लिहिले आहे.  --&gt; }}

== आणखी पहा ==
[[कोश]],[[मुक्त ज्ञानकोश]],[[विकिपीडिया]]
* [[:वर्ग:मराठी भाषेतील ज्ञानकोश]]

== बाह्य दुवे ==
{{कॉमन्स वर्ग|Encyclopedias|{{लेखनाव}}}}
{{Wiktionary|encyclopedia|encyclopaedia}}
* [http://www.search.com/search?channel=19&amp;cat=63 CNET's encyclopedia meta-search] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050206110525/http://www.search.com/search?channel=19&amp;cat=63 |date=2005-02-06 }} (includes Wikipedia)
* [http://www.educ.fc.ul.pt/hyper/eng/index.html Encyclopaedia and Hypertext] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060114061155/http://www.educ.fc.ul.pt/hyper/eng/index.html |date=2006-01-14 }} &lt;!-- Is this important enough to include in this लेख? --&gt;
* [https://web.archive.org/web/20110514041509/http://www.accuracyproject.org/cbe-errors-books.html Internet Accuracy Project] – Biographical errors in encyclopedias and almanacs
* [http://www.hti.umich.edu/cgi/t/text/text-idx?c=did;cc=did;idno=did2222.0000.004;rgn=main;view=text Encyclopedia]{{मृत दुवा|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} – Diderot's लेख on the Encyclopedia from the original [[Encyclopédie]].
* [http://www.lib.duke.edu/lilly/artsearch/guides/discussion%20guides/scholarlyencycl.htm What makes a scholarly encyclopedia?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070701053000/http://www.lib.duke.edu/lilly/artsearch/guides/discussion%20guides/scholarlyencycl.htm |date=2007-07-01 }}
* [http://www.dm.unipi.it/~tucci/index.html De expetendis et fugiendis rebus] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080615051823/http://www.dm.unipi.it/~tucci/index.html |date=2008-06-15 }} – First Renaissance encyclopedia
* [http://www.thesciencedictionary.com/ Science Dictionary] – Online Comprehensive Science Encyclopedia
* [http://kennedy.byu.edu/staff/peterson/multivol/multibooks.html Errors and inconsistencies in several printed reference books and encyclopedias] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20010718235527/http://kennedy.byu.edu/staff/peterson/Multivol/Multibooks.html |date=2001-07-18 }}
* [http://reviews.cnet.com/4520-3118_7-6378998.html Digital encyclopedias put the world at your fingertips] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080708234815/http://reviews.cnet.com/4520-3118_7-6378998.html |date=2008-07-08 }} – [[CNET]] लेख

* [http://www.uwstout.edu/lib/reference/encycl.htm Encyclopedias online] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080112134535/http://www.uwstout.edu/lib/reference/encycl.htm |date=2008-01-12 }} University of Wisconsin – Stout listing by category
* [http://digicoll.library.wisc.edu/HistSciTech/subcollections/CyclopaediaAbout.shtml Chambers' ''Cyclopaedia''], 1728, with the 1753 supplement

* [http://www.hti.umich.edu/cgi/t/text/text-idx?c=moa&amp;cc=moa&amp;key=शीर्षक&amp;page=browse&amp;value=encyclop%C3%A6dia+americana&amp;Submit=Quick+Browse ''Encyclopædia Americana'']{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, 1851, [[Francis Lieber]] ed. (Boston: Mussey &amp; Co.) at the University of Michigan Making of America site
* [http://www.1902encyclopedia.com/ ''Encyclopædia Britannica''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181122212107/https://www.1902encyclopedia.com/ |date=2018-11-22 }}, लेख and illustrations from 9th ed., 1875–89, and 10th ed., 1902–03.

* [http://siteslist.vkhoria.co.in/search/label/Encyclopedia/''Encyclopedia Sites list''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151104051929/http://siteslist.vkhoria.co.in/search/label/Encyclopedia/ |date=2015-11-04 }}
===ऑनलाईन मराठी ज्ञानकोश===
*[http://ketkardnyankosh.com महाराष्ट्रीय ज्ञानकोश]
*[http://www.marathivishwakosh.in/ मराठी विश्वकोश]
*[http://www.balaee.com/ बलई डॉट कॉम] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100808160235/http://www.balaee.com/ |date=2010-08-08 }}
* मराठी विकिपीडिया

=== ऑनलाइन ज्ञानकोश ===
*[http://mr.wikipedia.org/wiki/ मराठी विकिपीडिया]
*[http://www.everything2.com/ E2]
*[http://open-site.org/ open site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060209013622/http://open-site.org/ |date=2006-02-09 }}


== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी|3}}
==संदर्भसूची==
{{refbegin|35em}}

* {{citation
 | last = कुलकर्णी
 | first = वसंत विष्णू
 | title = मराठी कोश व संदर्भसाधने यांची समग्र सूची (इ. स. १८०० – २००३)
 | publisher = राज्य मराठी विकास संस्था
 | date = २००७
 | location = मुंबई
}}

* {{जर्नल स्रोत
 | last = खानोलकर
 | first = गंगाधर देवराव
 | title = मराठींत ज्ञानकोश रचण्याचा पहिला प्रयत्न : 'विद्याकल्पतरू'
 | journal = मराठी संशोधन-पत्रिका
 | issue = एप्रिल १९६९ : वर्ष १६ : अंक ३
 | publisher = मराठी संशोधन-मंडळ
 | location = मुंबई
 | date = १९६९
}}

* {{citation
 | last = देव
 | first = सदाशिव
 | title = कोशवाङ्मय : विचार आणि व्यवहार
 | publisher = सुपर्ण प्रकाशन
 | date = २००२
 | location = पुणे
}}

* {{citation
 | last = विजापूरकर
 | first = विष्णू गोविंद
 | editor-last = देशपांडे 
 | editor-first = मु, गो.
 | title = प्रो. विजापूरकर यांचे लेख
 | publisher = कॉन्टिनेन्टल प्रकाशन
 | date = १९६३
 | location = पुणे
}}


[[वर्ग:ज्ञानकोश]]
[[वर्ग:कोश साहित्य]]
[[वर्ग:संदर्भांचे इंग्रजी-मराठी भाषांतर हवे]]
[[वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख]]</text>
      <sha1>od6g6ucjc3gqll37qkrtn6s19fvho1x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>पुरातत्त्वशास्त्र</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1692</id>
    <revision>
      <id>2728331</id>
      <parentid>2711320</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T20:27:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>130355</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>2728331</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="94544" sha1="6wlczj4ba1b1fijlyzyxxw922lichb2" xml:space="preserve">{{भाषांतर}}

{{For|the magazine about archaeology|Archaeology (magazine)}}
{{pp-move-indef}}

[[File:archaeology.rome.arp.jpg|thumb|right|सुमारे २००० वर्षे जुने [[प्राचीन रोम]]मधील [[अवशेष|अवशेषांचे]] उत्खनन करताना [[पुरातत्त्वशास्त्रज्ञ|पुरातत्त्वशास्त्रज्ञांचा]] एक चमू.]]

'''पुरातत्त्वशास्त्र''' म्हणजे प्राचीन [[मानव|मानवी]] [[समाज|समाजाचे]]  अध्ययन आहे.  ते करण्यासाठी प्राचीन लोकांनी मागे सोडलेल्या अवशेषांचा शोध घेऊन व त्यांचे सखोल निरीक्षण करावे लागते. निरीक्षणातून मिळालेल्या माहितीचे विश्लेषण करतात. त्यासाठी त्या जुन्या कालखंडातील हवामान, भौगोलिक परिस्थिती, ज्ञात इतिहास आणि एकूणच तत्कालीन पर्यावरण विचारात घेतात. यांत अनेक गोष्टींचा अंतर्भाव असल्यामुळे, हे शास्त्र [[विज्ञान]] व [[मानवशास्त्र]] अशा दोन्ही विभागांत समजले जाऊ शकते. प्राचीन भारतीय इतिहासाची पुरावे हे पुरातत्त्व अभ्यासाच्या आधारे मिळालेले आहेत ज्या प्रमाणे सिंधू संस्कृती हडप्पाकालीन स्थळे या सर्व घटकांचा अभ्यास पुरातत्त्व शास्त्राच्या माध्यमातून केला गेलेला आहे

पुरातत्त्वशास्त्र हे मानव जातीचा इतिहास शोधते. सुमारे २.५ लाख वर्षांपूर्वी [[आफ्रिका|आफ्रिकेत]] मानवाने प्रथमतः तयार केलेल्या [[दगडी हत्यार|दगडी हत्यारापासून]] ते नजीकच्या काही दशकांपर्यंतच्या काळाचा अभ्यास या विषयात येतो..&lt;ref&gt;Wainright, Martin. &quot;Archaeologists dig into Greenham peace camp&quot; in [http://www.guardian.co.uk/science/2008/dec/08/archaeologists-greenham-science-politics ''The Guardian'']&lt;/ref&gt;.त्याकाळचा अभास करण्यास [[इतिहासकार|इतिहासकारांना]] काहीच साधन लिखित स्वरूपात उपलब्ध नसते. हा काळ म्हणजे [[मानवी इतिहास|मानवी इतिहासाच्या]] एकूण काळापैकी  सुमारे ९९ % काळ आहे. म्हणज्र प्रागैतिहासिक ते साक्षरतेचा प्रसार होईपर्यंतचा काळ.&lt;ref name=&quot;Renfrew_Bahn1991&quot;/&gt; पुरातत्त्वशास्त्राचा उद्देश [[मानवी उत्क्रांती]]पासून ते [[सांस्कृतिक उत्क्रांती]]पर्यंतचा [[सांस्कृतिक इतिहास]] जाणून घेणे हा आहे.&lt;ref name=&quot;thinking_from_things&quot;&gt;{{स्रोत पुस्तक  | last1 = Wylie | first1 = Alison | title = Thinking from things: essays in the philosophy of archaeology | year = 2002 | url = https://archive.org/details/thinkingfromthin0000wyli | वर्ष = 2002 | प्रकाशक = University of California Press | स्थान = Berkeley  | आयएसबीएन = 0-520-22361-6 | पृष्ठ = [https://archive.org/details/thinkingfromthin0000wyli/page/31 31] }}&lt;/ref&gt;

पुरातत्त्वशास्त्रात खालील गोष्टींचा अंतर्भाव होतो. निरीक्षण व सर्वेक्षण, [[उत्खनन]] आणि मिळालेल्या माहितीच्या आधारे उत्खननानंतरचे विश्लेषण. यानंतर पुरातन काळाची अधिक माहिती मिळू शकते.  व्यापक अर्थाने, पुरातत्त्वशास्त्र हे परस्परावलंबी शाखांतील शोधांवर अवलंबून आहे.  त्या शाखा म्हणजे [[इतिहास]], [[कलेचा इतिहास]],  [[वैज्ञानिक शास्त्रे]],  [[भूगर्भशास्त्र]],&lt;ref name=Gladfelter1977&gt;Gladfelter (1977)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Watters1992&gt;Watters (1992)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Watters2000&gt;Watters (2000)&lt;/ref&gt; तसेच [[भाषाशास्त्र]], [[भौतिकशास्त्र]], [[माहिती विज्ञान]], [[रसायन शास्त्र]], [[संख्याशास्त्र]], [[जीवशास्त्र|जीवशास्त्राच्या]] इतर शाखा [[पुरापर्यावरणशास्त्र]](paleoecology), [[paleontology]], [[पुराप्राणिशास्त्र]](paleozoology), [[paleoethnobotany]], व [[पुराजीव शास्त्र]](paleobotany)

[[१९वे शतक|१९व्या शतकात]] [[युरोप]]मध्ये [[पुरातनधर्म]] म्हणून या शाखेचा उदय झाला.  त्यानंतर संपूर्ण जगात ही एक विद्याशाखा म्हणून मान्यता पावली.  शास्त्राच्या विस्तारादरम्यान अनेक विद्याशाखांचा विकास झाला.  पुरातत्त्वशास्त्रास साहाय्यभूत ठरणारी अनेक वेगवेगळी वैज्ञानिक तंत्रे विकसित करण्यात आली. या शास्त्रास नकली पुरातत्त्वशास्त्र यापासून ते मानवी अवशेषांच्या उत्खननास विरोध अशा अनेक गोष्टींचा सामना करावा लागला आहे.

== पुरातत्त्वशास्त्राचा इतिहास ==

{{main|History of archaeology}}

१९व्या शतकाचे मध्यात आधुनिक पुरातत्त्वशास्त्राचे मूळ [[युरोप]] मध्ये रुजले. [[भूगर्भशास्त्र|भूगर्भशास्त्राच्या]] वैज्ञानिक प्रगतीनंतर त्याचा विकास झाला. त्यामुळे पृथ्वीचे वय केवळ हजारो वर्षे नसून कोट्यवधी वर्षे आहे हे सिद्ध झाले. यानंतर  सन १८५९ मध्ये, [[चार्ल्स डार्विन]]चे 'ओरिजिन ऑफ स्पीशीज्' हे पुस्तक प्रकाशित झाले व त्याने [[उत्क्रांती]]चा सिद्धान्त अधोरेखित झाला. ,[[मानवजात]] ही खरोखरच लाखो वर्षे जुनी आहे यावर वैज्ञानिकांना विश्वास ठेवावयाला लागला.  त्यामुळे भूगर्भशास्त्र चळवळीस प्रोत्साहन मिळाले. त्यामुळे अधिकाधिक लोक या शास्त्राच्या अभ्यासात रस दाखवू लागले. दरम्यान, सन १८४८ मध्ये, [[डॅनिश]] [[इतिहासकार]] [[क्रिस्चियन जर्गेनेसेन थॉमसेन]]ने 'ए गाईड टु नॉर्दर्न अ‍ॅन्टिक्विटीज' हे पुस्तक प्रकाशित केले. त्यात त्याने एक कल्पना मांडली. ती अशी की, युरोपमधील प्रागैतिहासिक काळ हा त्या काळच्या मानवांनी वापरलेल्या सामग्रीनुसार, तीन कालखंडांत विभागला जाऊ शकतो.  [[अश्म युग]], [[ताम्र युग]] व [[लोह युग]].  मानवाची पौराणिकता,  उत्क्रांती व हा तीन-युग-सिद्धान्त या तीन तत्त्वांवर आधुनिक पुरातत्त्वशास्त्राचे बांधकाम झाले आहे.&lt;ref name=Renfrew_Bahn1991#2&gt;Renfrew and Bahn (2004 [1991]:26)&lt;/ref&gt;

त्यानंतर, पूर्वीच्या पुरातत्त्वशास्त्रज्ञांनी जगातील विविध स्थळांवरती संशोधन सुरू केले. [[हेन्‍रिच श्लिमान]] याने [[ट्रॉय]] येथे [[ईजियन संस्कृती]], तसेच [[ऑर्थर ईव्हान्स]] याने [[क्रीट]] तर [[जॉन लॉईड स्टिफेन्स]] हा  [[मायासंस्कृती]]बद्दल पुनःसंशोधन करण्यात प्रमुख होता. या संशोधकांनी अवलंबिलेली पद्धत आजच्या मानकांच्या दृष्टिकोनातून बघितले असता दोषपूर्ण होती. त्यांची विचारसरणी ही अगदी युरोपधार्जिणी व पूर्वग्रहित होती.
{{भाषांतर}}
प्राचीन काळातील पुरातन पुरातत्त्वशास्त्र्यांनी ट्रॉय येथील हेनरिक स्लीमॅनॅन आणि क्रेट येथील आर्थर इव्हान्स यांच्या उत्खननात प्राचीन एजियन संस्कृतीचा अभ्यास करून जगभरातील विविध क्षेत्रांचे अन्वेषण करण्यास सुरुवात केली, तर जॉन लॉईड स्टीफन्स पुन्हा शोधात एक महत्त्वाची व्यक्ती होती. माया सभ्यता संपूर्ण मध्य अमेरिका. तथापि, या पुरातत्त्वशास्त्रज्ञांनी नियोजित केलेली पद्धती आजच्या मानदंडांद्वारे अत्यंत खराब झाली आणि बहुतेक युरोपियन पुरातत्त्वशास्त्रज्ञांनी अनेकदा ॲडवर्ड टायलर आणि लुईस हेन्री मॉर्गन यांच्यासारख्या मानववंशीय आणि नृवंशविज्ञानविषयक खात्यांवर विश्वास ठेवला ज्यायोगे समकालीन &quot;क्रूर&quot; &quot;अशा मूलतत्त्वांमध्ये युरोपच्या ऐतिहासिक लोक असलेल्या मूळ अमेरिकन लोकांसारखे लोक. [8] लवकरच पुरातत्त्वशास्त्राचा नवीन विषय उत्तर अमेरिकेत पसरला, जिथे तो सॅम्युअल हेवन आणि विलियम हेन्री होम्स सारख्या आकृत्यांनी घेतला गेला, ज्याने प्राचीनांना खोदले होते. मूळ अमेरिकन स्मारक. [9]
पुरातात्वशास्त्राचा खरा विकास १९व्या शतकाच्या शेवटी होऊ लागला. त्यावेळी [[ऑगस्टस पीट रिव्हर्स]] याने [[दक्षिण इंग्लंड]] मध्ये [[क्रानबोर्न चेज]] येथे पद्धतशीररीत्या उत्खनन करून  हे दर्शविले की, तेथील उत्खननातील सौंदर्य व मूल्य हेच महत्त्वाचे नाहीत तर सापडणारी प्रत्येक वस्तू ही अमूल्य आहे. या विद्याशाखेत नंतर काही संशोधकांनी १९व्या शतकाच्या अखेरीस व २०व्या शतकाच्या सुरुवातीला झळाळी आणली. [[इजिप्त]] व [[पॅलेस्टाइन]] येथे [[सर विल्यम फ्लिंडर्स पेट्री]] यांनी उत्खनन केले तर [[भारत|भारतात]] [[सर मोरटाइमर व्हीलर]] यांनी.&lt;ref name=Renfrew_Bahn1991#5&gt;Renfrew and Bahn (2004 [1991]:33-35)&lt;/ref&gt;

==सिद्धान्त==
{{main|Archaeological theory}}
[[पुरातत्त्वशास्त्रीय सिद्धान्त]]
===उद्देश===
[[File:Australopithecus africanus - Cast of taung child.jpg|thumb|[[दक्षिण आफ्रिका]] येथे शोधलेली टॉंग मुलाची कवटी.  पुरातत्त्वशास्त्राशिवाय आपण [[मानवाची उत्क्रांती]] कशी झाली हे समजूच शकत नाही.]]

प्रागैतिहासिक काळाबद्दल जाणून घ्यायचे असल्यास पुरातत्त्वशास्त्र हा एकच मार्ग उपलब्ध आहे.[[मानवाची उत्क्रांती]] ही याच प्रागैतिहासिक काळात घडली.  पुरातत्त्वशास्त्र हे मानवाच्या अनेक तांत्रिकदृष्ट्या झालेल्या विकासावर प्रकाश टाकते. उदा०  [[अग्नी (क्षेपणास्त्र)]]चा वापर करण्याची कल्पना, दगडांच्या हत्यारांचा विकास, [[धातुशास्त्र|धातुशास्त्राचा]] शोध, [[धर्म|धर्माची]] सुरुवात व [[शेती|शेतीची]] सुरुवात इत्यादी.  जुन्या काळातील या मानवजातीत घडलेल्या उत्क्रांतीबद्दल व तांत्रिकदृष्ट्या झालेल्या बदलाबद्दल  पुरातत्त्वशास्त्राच्या मदतीशिवाय आपण काहीच जाणू शकणार नाही.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://www.staff.ncl.ac.uk/kevin.greene/wintro |title=Kevin Greene - ''Archaeology: an Introduction'' |access-date=2010-05-15 |archive-date=2013-01-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130123100909/http://www.staff.ncl.ac.uk/kevin.greene/wintro/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
{{भाषांतर}}
तथापि, केवळ प्रागैतिहासिक, पूर्व-साक्षर संस्कृतीच नव्हे तर ऐतिहासिक पुरातत्त्वशास्त्राच्या उप-अनुशासनाद्वारे पुरातत्त्व वापरून, ऐतिहासिक, साक्षर संस्कृतींचा अभ्यास केला जाऊ शकतो. प्राचीन ग्रीस आणि मेसोपोटेमिया सारख्या बऱ्याच साक्षर संस्कृतींसाठी, त्यांचे उर्वरित रेकॉर्ड नेहमी अपूर्ण आणि नेहमीच हळूहळू पक्षपाती होते. बऱ्याच समाजात, साक्षरता अभिजात वर्गांसारखीच होती, जसे की पाळक किंवा न्यायालय किंवा मंदिराची नोकरशाही. कुटूंबातील साक्षरतेला कधीकधी कर्जाच्या आणि करारावर मर्यादित केले गेले आहे. कुटूंबांची आवड आणि जागतिक दृष्टी बहुतेकदा लोकांच्या जीवनातील आणि लोकांच्या आवडींकडे वेगळे असते. सामान्य जनतेच्या अधिक प्रतिनिधींनी उत्पादित केलेल्या लेखनांना ग्रंथालयेमध्ये आपले मार्ग शोधण्याची शक्यता नव्हती आणि वंशावळीसाठी ते जतन केले जाऊ शकत होते. अशा प्रकारे, लिखित नोंदी पूर्वाग्रह, मान्यते, सांस्कृतिक मूल्ये आणि संभवत: मोठ्या प्रमाणात लोकसंख्येचा एक लहान भाग असलेल्या व्यक्तींच्या मर्यादित श्रेणीची फसवणूक दर्शवितात. म्हणून, लिखित रेकॉर्ड एकमेव स्रोतावर विश्वास ठेवू शकत नाही. भौतिक अभिलेख समाजाच्या वाजवी प्रतिरूपाच्या अगदी जवळ आहे, जरी त्याचे स्वतःच्या अकार्यक्षमतेच्या अधीन आहे, जसे सैम्पलिंग पूर्वाग्रह आणि विभेदक संरक्षण

===विविध मार्ग===
सर्व पुरातत्त्वशास्त्रज्ञांची एखाद्या पुरातत्त्वशास्त्रीय सिद्धान्तास चिकटून राहण्यास एकवाक्यता नाही.  १९व्या शतकात जेव्हा या शास्त्राचा विकास होत होता त्यावेळेस [[सांस्कृतिक इतिहास पुरातत्त्वशास्त्र]] हा सिद्धान्त प्रथम प्रतिपादला गेला.  त्याचे ध्येय, [[संस्कृती]] का व कशी बदलली यावरील विवेचन आणि त्यांनी केलेल्या कामांचे उदात्तीकरण एवढाच होता.&lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot;&gt;Trigger (1989)&lt;/ref&gt; २०व्या शतकाच्या सुरुवातीस ज्या संशोधकांनी पूर्वीच्या समाजाचा अभ्यास केला,  त्यांनी ते दुवे सरळ सध्या अस्तित्वात असलेल्या समाजाशी जोडले.(जसे अमेरिकेतील रहिवासी, सायबेरियातील लोक,  मेसोपोटेमियातील लोक इत्यादी). त्यांनी पूर्वीच्या संस्कृतीची व सध्याच्या संस्कृतीची तुलनाच केली.&lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot; /&gt; १९६०व्या दशकात ल्युविस बिनफोर्ड, केंट फ्लॉनेरी सारख्या अमेरिकेन संशोधकांनी सुरू केलेल्या एका मोहिमेत  याविरुद्ध एकप्रकारचा लढाच पुकारला.&lt;ref name=Binford1962&gt;Binford (1962)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Flannery1967&gt;Flannery (1967)&lt;/ref&gt; 
त्यांनी &quot;नवीन पुरातत्त्वशास्त्र&quot; प्रस्तावित केले. हे नवे शास्त्र &quot;वैज्ञानिकदृष्ट्या&quot; सक्षम व [[वैज्ञानिक पद्धती]]वरच अवलंबून असून, परीक्षण करून [[कारणमीमांसा]] देणारे होते. त्यापैकी एक भाग [[processual archaeology]] म्हणून ओळखला जाऊ लागला.&lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot; /&gt;

सन १९८०मध्ये जी [[अत्याधुनिक]] मोहीम सुरू झाली तिचा प्रमुख ब्रिटिश पुरातत्त्वशास्त्रज्ञ 'मायकल शांक्स' होता. 
&lt;ref name=Shanks_Tilley1987&gt;Shanks and Tilley (1987)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Shanks_Tilley1988&gt;Shanks and Tilley (1988)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Shanks1991&gt;Shanks (1991)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Shanks1993&gt;Shanks (1993)&lt;/ref&gt; [[Christopher Tilley]],&lt;ref name=Tilley1993&gt;Tilley (1993)&lt;/ref&gt; [[Daniel Miller (anthropologist)|Daniel Miller]],&lt;ref name=Miller_Tilley1984&gt;Miller and Tilley1984&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Miller_etal1989&gt;Miller et al. (1989)&lt;/ref&gt; and [[Ian Hodder]],&lt;ref name=Hodder1982&gt;Hodder (1982)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Hodder1985&gt;Hodder (1985)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Hodder1987&gt;Hodder (1987)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Hodder1990&gt;Hodder (1990)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Hodder1991&gt;Hodder (1991)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Hodder1992&gt;Hodder (1992)&lt;/ref&gt;
ती मोहीम पुढे  [[post-processual archaeology]] म्हणून ओळखली जाऊ लागली.
त्यांनी जुन्या पद्धतीवर प्रश्नचिन्ह लावले व स्वयं-सिद्धान्त प्रतिक्रियेचे महत्त्व विशद केले.{{Citation needed|date=October 2007}} यामुळे विवाद उत्पन झाला व तो अजूनही सुरूच आहे.  मध्यंतरी, एक वेगळाच सिद्धान्त समोर आला.
&lt;ref name=Pauketat2001&gt;Pauketat (2001)&lt;/ref&gt;
पुरातत्त्वशास्त्रीय सिद्धान्त हे सध्या अनेक प्रभावांखाली आहेत. उदा० [[डार्विनचा उत्क्रांतिवादाचा सिद्धान्त]],
Archaeological theory now borrows from a wide range of influences, including [[evolution|neo-Darwinian evolutionary thought]], [[Phenomenology (philosophy)|phenomenology]], [[postmodernism]], [[Structure and agency|agency theory]], [[Cognitive archaeology|cognitive science]], [[Functionalism (sociology)|Functionalism]], [[Gender archaeology|gender-based]] and [[Feminist archaeology]], and [[Systems theory in archaeology|Systems theory]].

== प्रकार ==
पुरातत्त्वशास्त्रीय संशोधन हे बहुधा अनेक टप्प्यांचे बनलेले असते. त्यापैकी प्रत्येक टप्पा वेगवेगळी पद्धती अवलंबतो.  कोणतेही प्रत्यक्ष काम सुरू करण्याआधी, पुरातत्त्वशास्त्रज्ञांना स्पष्टपणे कोणते ध्येय गाठावयाचे आहे यावर एकमत व्हावयास हवे.  हे केल्यावर त्याने त्या व सभोवतालच्या क्षेत्राची जास्तीत जास्त माहिती होऊ शकेल अशा रीतीने त्या जागेचे सर्वेक्षण व्हावयास हवे. दुसरे,  पुरातत्त्वशास्त्रीय घटकांना जमिनीतून काढण्यासाठी उत्खनन करावे लागू शकते.  तिसरे,  त्यातून प्राप्त माहिती ही अभ्यासून व तिचे मूल्य निश्चित करून मूळ संशोधनाचे उद्दिष्ट समोर ठेवून तपासली जावयास हवी.  प्राप्त माहितीचे प्रकाशन करणे हे चांगले समजले जाते. असे केल्यानंतर ही माहिती पुरातत्त्वशास्त्रज्ञांना व इतिहासकारांना उपल्ब्ध होऊ शकेल. पण सर्वसाधारणपणे अशीप् रसिद्धी टाळलीजाते.&lt;ref&gt;Renfrew and Bahn (2004 [1991]:75)&lt;/ref&gt;

=== सर्वेक्षण ===
{{main|Archaeological survey}}
[[File:Monte Albán archeological site, Oaxaca.jpg|thumb|[[मॉंट अल्बान]]चे पुरातत्त्वशास्त्रिय क्षेत्र]]
आधुनिक पुरातत्त्वशास्त्रीय प्रकल्प हा सर्वेक्षणाने सुरू होतो. क्षेत्रीय सर्वेक्षण हे त्या क्षेत्रात असलेल्या, पूर्वी न कळलेल्या जागा पद्धतशीरपणे जाणून घेण्याचा एक प्रयास आहे.  त्यामुळे त्या जागेत असलेली घरे व इतर बाबी जाणून घेता येतात.  
पुरातत्त्वशास्त्राच्या प्राथमिक दिवसांत सर्वेक्षण केले जात नसे. सांस्कृतिक इतिहासकार व आधीचे संशोधक हे त्या जागेतील ठळकपणे दिसणाऱ्या गोष्टीच उत्खनन करून काढीत असत. [[गॉर्डन विली]] या संशोधकाने सन १९४९ मध्ये सर्वेक्षणाचे तंत्र [[पेरू]] देशातील विरू खोऱ्यात उत्खनन करतांना विकसित केले.
&lt;ref name=Willey1953&gt;Willey (1953)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Willey1968&gt;Willey (1968)&lt;/ref&gt; व त्यानुसार प्रत्येक पातळीचे सर्वेक्षण ठळकपणे पुरातत्त्वशास्त्रात समोर आले.&lt;ref name=Billmand_Feinman1999&gt;Billman and Feinman (1999)&lt;/ref&gt;
प्राथमिक काम म्हणून सर्वेक्षणाचे अनेक फायदे आहेत.त्यास त्यामानाने कमी पैसा व वेळ लागतो, कारण त्यात अवशेष शोधण्यास मोठ्या प्रमाणात मातीची उलाढाल व प्रक्रिया करावी लागत नाही.  जास्त मोठ्या जागेचे सर्वेक्षण हे खर्चिक असू शकते म्हणून काही संशोधक सॅंपल सर्व्हे करतात.&lt;ref name=Redman1974&gt;Redman (1974)&lt;/ref&gt;
दिवंगत लोकांच्या समाध्या वा कबरींच्या बाबतीत स्थळाचा नाश वाचविण्यासाठी, तोडफोड करून सर्वेक्षण करण्यात येत नाही. 
गैर-विनाशकारी पुरातत्त्वविज्ञानच्या इतर प्रकारांप्रमाणे, सर्वेक्षणाने उत्खनन माध्यमातून साइट नष्ट करण्यासंबंधी नैतिक समस्या (वंशांवरील विशिष्ट चिंता संबंधित) टाळतात. काही प्रकारचे माहिती गोळा करण्याचा एकमात्र मार्ग आहे जसे की सेटलमेंट पॅटर्न आणि सेटलमेंट स्ट्रक्चर. सर्वे डेटा सामान्यत: नकाशेमध्ये एकत्र केला जातो, जो पृष्ठ वैशिष्ट्ये आणि / किंवा आर्टिफॅक्ट वितरण दर्शवू शकते.
यात सर्वांत सोपा मार्ग म्हणजे पृष्ठभागाचे सर्वेक्षण.  यात क्षेत्राचे पायी वा वाहनांच्या साहाय्याने विंचरण करणे येते.  असे केल्यावर पृष्ठभागावर काही वस्तु वा अवशेष सापडू शकतात. पृष्ठभागाचे सर्वेक्षण हे जमिनीत पूर्णपणे गाडल्या गेलेल्या किंवा जेथे वनस्पतींची वाढ झाली असेल तेथील अवशेष शोधू शकत नाही.  मर्यादित स्वरूपात खोदकाम करणाऱ्या उपकरणांच्या साहाय्याने वा परीक्षण खड्ड्यांचे साहाय्याने ते करता येऊ शकते.  त्यात काही सापडले नाही तर ते क्षेत्र [[निःशेष]] समजले जाते.

[[हवाई सर्वेक्षण]] हे विमानांना वा बलूनला  कॅमेरे लावून तर पुष्कळ वेळेस [[पतंगांना]] कॅमेरा लावूनही केले जाते.  याद्वारे केलेले चित्रण हे  मोठ्या क्षेत्राचे वा किचकट जागांचे त्वरित काढण्यास मदत करते. जमिनीत पुरल्या गेलेल्या मानवनिर्मित बांधकामांवर [[वनस्पतींची]] वाढ हळूहळू होते.  त्यामानाने इतर ठिकाणी ती लवकर होते. गाडल्या गेलेल्या बांधकामावर उगवलेल्या धान्याच्या वनस्पती ह्या पिकल्यावर सापेक्षतेने लवकर रंग बदलतात असे दृष्टिपथात आले आहे.  असे आढळल्यास ती बांधकामे जास्त अचूकतेने शोधण्यास मदत होते.  दिवसाच्या वेगवेगळ्या वेळेस काढली गेलेली छायाचित्रे, सावलीच्या बदलामुळे, बांधकामांची बाह्यरेषा दाखवून कामात मदत करतात.  हवाई सर्वेक्षणात [[अतिरक्त]] जमीन भेदून खाली जाण्याची क्षमता असलेली [[रडार]] [[तरंगलांबी]], [[उष्माछायांकन]] इत्यादी तंत्रे वापरली जाऊ शकतात. 
 
[[भूभौतिक सर्वेक्षण]] हे जमिनीखालील वस्तू बघण्याचे सर्वांत परिणामकारक तंत्र आहे.[[मॅग्नेटोमीटर]] हे जमिनीखालील [[लोखंड|लोखंडाच्या]] [[पुरावस्तू]], [[भट्टी|भट्ट्या]], काही प्रकारचे दगडी बांधकाम, खड्डे व उंचवटे यामुळे होणारे [[पृथ्वीचे चुंबकीय क्षेत्रा]]मधील होणारे सूक्ष्म बदलही नोंदविते.  जमिनीची [[विद्युत अवरोधकता]] मोजणारे उपकरणही मुक्तपणे वापरण्यात येते.   ज्यांची विद्युत अवरोधकता सभोवतालच्या जमिनीच्या अवरोधकतेपेक्षा विपर्यस्त असते  अशा पुरातत्त्वशास्त्रीय बाबी शोधल्या जातात व नकाशावर त्याची नोंद केली जाते.   दगडी वस्तु वा विटा असल्या काही पुरातत्त्वशास्त्रीय गोष्टींची विद्युत अवरोधकता साधारण जमिनीपेक्षा जास्त असते. या उलट, जैविक लेपन वा न भाजलेली माती यांची विद्युत अवरोधकता कमी असते.

जरी काही पुरातत्त्वशास्त्रज्ञ [[धातु शोधक यंत्राचा]]  वापर खजिन्याच्या शोधासाठी ग्राह्य धरतात?????तर काही त्यास सर्वांत परिणामकारक अवजार समजतात.काही पुरातन पुरातत्त्वशास्त्रज्ञांनी [[मेटल डिटेक्टर]]चा वापर खजिना शिकार करण्याच्या बाबतीत असल्याचे मानले असले तरी इतरांना पुरातत्त्व सर्वेक्षणांमध्ये प्रभावी साधन मानले जाते.
{{भाषांतर}}
मेटल डिटेक्टरच्या औपचारिक पुरातत्त्विक वापराच्या उदाहरणांमध्ये [[इंग्रजी गृहयुद्ध]] रणांगणांवर मस्ककेटबॉल वितरण विश्लेषण, 1 9व्या शतकाच्या जहाज अपघातात उत्खननापूर्वी मेटल वितरण विश्लेषण आणि मूल्यांकन दरम्यान सेवा केबल स्थान समाविष्ट आहे. मेटल डिटेक्टरिस्ट्सने [[पुरातत्त्व अभिलेख]] मध्ये योगदान दिले आहे जिथे त्यांनी त्यांच्या परीणामांचे तपशीलवार रेकॉर्ड केले आहेत आणि त्यांच्या पुरातत्त्व संदर्भातील कलाकृतींचा संग्रह करण्यापासून परावृत्त केले आहे. यूके मध्ये, [[पोर्टेबल ॲंटीकविटीज स्कीम]] मध्ये भाग घेण्यासाठी मेटल डिटेक्टरिस्ट्सची विनंती केली गेली आहे.

[[अंडरवॉटर पुरातत्त्व]] मधील प्रादेशिक सर्वेक्षण जियोफिजिकल किंवा रिमोट सेंसिंग डिव्हाइसेस जसे की समुद्री मॅग्नेटोमीटर, [[साइड-स्कॅन सोनार]], किंवा उप-तळाशी सोनार वापरते.

=== उत्खनन ===
{{main|Excavation (archaeology)}}
[[File:Iowa archaeology edgewater.JPG|thumb|left|250px|३८०० वर्षांपूर्वीच्या एजवॉटर पार्क,[[आयोवा]] येथे सुरू असलेले उत्खनन.]]
[[File:Vill excavation.jpg|thumb|एक पुरातत्त्वशास्त्रिय उत्खनन ज्याने [[विल]]([[इंसब्रुक]]) [[ऑस्ट्रेलिया]]येथील गुहा प्र्काशात आणल्या.]]
[[File:Sifting for POW remains, Wake Island.jpg|thumb|right|आयलंड येथील एक उत्खनन]]

[[Excavation (archaeology)|हे क्षेत्र अद्यापही अभ्यागतांचे क्षेत्र होते तेव्हा पुरातत्त्विक उत्खनन अस्तित्वात होते आणि बहुतेक फील्ड प्रोजेक्ट्समध्ये पुनर्प्राप्त केलेल्या बहुसंख्य डेटाचा स्रोत अजूनही अस्तित्वात आहे. हे बऱ्याच प्रकारची माहिती कदाचित सर्वेक्षणात प्रवेश करण्यायोग्य नसू शकते, जसे की स्ट्रेटिग्राफी, त्रि-आयामी संरचना आणि सत्यदृष्ट्या प्राथमिक संदर्भ.

आधुनिक उत्खनन तंत्रास आवश्यक आहे की वस्तू आणि वैशिष्ट्यांची नेमकी ठिकाणे, ज्याचे उद्भव किंवा प्रबोधन म्हणून ओळखले जाते, रेकॉर्ड केले पाहिजे. यामध्ये नेहमी त्यांच्या क्षैतिज स्थानांचा आणि कधीकधी उभ्या स्थितीचा (तसेच पुरातत्त्वाच्या प्राथमिक कायदे देखील पहायचा) समावेश करण्याचा समावेश असतो. त्याचप्रमाणे, त्यांच्या सहयोगाने किंवा जवळील वस्तू आणि वैशिष्ट्यांसह नातेसंबंध, नंतरच्या विश्लेषणासाठी रेकॉर्ड करणे आवश्यक आहे. यामुळे पुरातत्त्वशास्त्रज्ञाने कोणत्या कलाकृती आणि वैशिष्ट्ये एकत्रितपणे वापरल्या जाव्यात आणि ते क्रियाकलापांच्या वेगवेगळ्या टप्प्यांतून होऊ शकतात हे ठरविण्याची परवानगी देते. उदाहरणार्थ, एखाद्या साइटच्या उत्खननाने त्याचे स्तरीय रचना उघड केली आहे; एखाद्या विशिष्ट संस्कृतीच्या उत्तराधिकाराने साइट व्यापली असेल तर, अलीकडील संस्कृतींकडील वस्तू अधिक प्राचीन संस्कृतींकडे आढळतील.

उत्खननात पुरातन दृष्टीने पुरातत्त्व संशोधनाचा सर्वात महाग अवधी आहे. तसेच, विनाशकारी प्रक्रियेच्या रूपात, नैतिक समस्या देखील असतात. परिणामी, त्यांच्यापैकी काही साइट्स खुपच खोदल्या जातात. पुन्हा खोदलेल्या साइटची टक्केवारी देशावर आणि &quot;पद्धती विधाना&quot; जारी केल्यावर मोठ्या प्रमाणात अवलंबून असते. 9 0% खुणेमध्ये खुप सामान्य आहे. सर्वेक्षणापेक्षा उत्खननामध्ये नमूना घेणे अधिक महत्त्वाचे आहे. खोदकामांमध्ये (विशेषतः टॉपसिल (ओव्हरबर्डन) काढून टाकण्यासाठी मोठ्या यांत्रिक उपकरणे, जसे की बॅकहेरोज (जेसीबी), वापरणे सामान्य आहे, परंतु या पद्धतीचा मोठ्या प्रमाणात सावधगिरीने उपयोग केला जात आहे. या नाट्यमय पाऊलानंतर, सर्व वैशिष्ट्ये स्पष्ट असल्याचे सुनिश्चित करण्यासाठी उघड केलेला क्षेत्र सहसा ट्रॉल्स किंवा होजसह हाताने साफ केला जातो.

पुढील कार्य साइट प्लॅन तयार करणे आणि नंतर खोदण्याच्या प्रक्रियेस मदत करण्यासाठी त्याचा वापर करणे आहे. रेकॉर्डिंगसाठी दृश्यमान पुरातात्त्विक विभाग तयार करण्यासाठी सामान्यतः नैसर्गिक उपसागरात खोदलेली वैशिष्ट्ये सामान्यतः भागांमध्ये खोदलेली असतात. एक वैशिष्ट्य म्हणजे, खड्डा किंवा खड्डा, यात दोन भाग असतात: कट आणि भर. कट वैशिष्ट्य वैशिष्ट्याच्या किनारी वर्णन करते, जेथे वैशिष्ट्य नैसर्गिक मातीशी जुळते. हे वैशिष्ट्य सीमा आहे. भरणे, समजणे, वैशिष्ट्य काय भरले आहे आणि नैसर्गिक मातीपासून बऱ्याचदा वेगळे दिसतील. रेकॉर्डिंग उद्देशांसाठी कट आणि भरणे सतत संख्या दिले जातात. स्केल केलेले प्लॅन आणि वैयक्तिक वैशिष्ट्यांचा विभाग सर्व साइटवर, काळा आणि पांढऱ्या रंगांवर आणि त्यातील रंगीत छायाचित्रे घेण्यात आल्या आहेत आणि रेकॉर्डिंग शीट्स प्रत्येकाच्या संदर्भात वर्णन केल्या जातात. ही सर्व माहिती आता नष्ट झालेले पुरातत्त्वशास्त्र कायमस्वरूपी रेकॉर्ड म्हणून कार्य करते आणि साइटचे वर्णन आणि दुभाषी करण्यासाठी वापरली जाते.

=== विश्लेषण ===
{{main|Post excavation}}

आर्टिफिटेक्ट्स आणि स्ट्रक्चर्स शोधल्या गेल्यानंतर किंवा पृष्ठभागाच्या सर्वेक्षणांमधून गोळा केल्यावर, शक्य तेवढे डेटा मिळविण्यासाठी त्यांना योग्यरित्या अभ्यास करणे आवश्यक आहे. ही प्रक्रिया उत्खनन उत्खनन म्हणून ओळखली जाते आणि सामान्यतः पुरातत्त्विक तपासणीचा सर्वात जास्त वेळ घेणारा भाग असतो. मोठ्या साइट्सवर प्रकाशित केल्या जाणा-या काही वर्षांच्या अंतिम खुणा अहवालांसाठी असामान्य नाही.

त्याच्या सर्वात मूलभूत आढळले वस्तू, साफ केल्या जातात cataloged आणि तुलनेत प्रकाशित संग्रह typologically त्यांना वर्गीकरण करण्यासाठी आणि तत्सम मानवनिर्मित वस्तू assemblages असलेल्या अन्य साइट ओळखण्यासाठी करण्यासाठी. तथापि, विश्लेषणात्मक तंत्र जास्त व्यापक श्रेणी कृत्रिमता दिनांक जाऊ शकते आणि त्यांच्या रचना चौकशी, म्हणजे पुरातत्त्व विज्ञानाच्या माध्यमातून उपलब्ध आहेत. हाडे, वनस्पती आणि एक साइट गोळा परागकण कोणत्याही मजकुराचा सहसा deciphered जाऊ शकतात सर्व, विश्लेषण केले जाऊ शकत (zooarchaeology, paleoethnobotany, आणि palynology तंत्र वापरून).

ही तंत्रे वारंवार माहिती प्रदान करतात जी अन्यथा ज्ञात नसतात आणि त्यामुळे साइटच्या समजुतीस मोठ्या प्रमाणात योगदान देतात.

=== Virtual archaeology ===

Some time around 1995 archaeologists started using [[computer graphics]] to build virtual [[3D modeling|3D models]] of sites such as the throne roome of an ancient Assyrian palace or ancient Rome.&lt;ref name = virt&gt;Michael Bawaya, &quot;Virtual Archaeologists Recreate Parts of Ancient Worlds&quot;, ''Science'', 8 January 2010, vol. 327, p. 140.&lt;/ref&gt;  This is done by collecting normal photographs and using computer graphics to build the virtual 3D model.&lt;ref name=virt/&gt;  More generally, [[computer]]s can be used to recreate the environment and conditions of the past, such as objects, buildings, landscapes and even ancient battles.&lt;ref name=virt/&gt;  [[Computer simulation]] can be used to simulate the living conditions of an ancient community and to see how it would have reacted to various scenarios (such as how much food to grow, how many animals to slaughter, etc.)&lt;ref name=virt/&gt;  Computer-built [[topography|topographical]] models have been combined with [[astronomy|astronomical]] calculations to verify whether or not certain structures (such as pillars) were aligned with astronomical events such as the sun's position at a [[solstice]].&lt;ref name=virt/&gt;

== Academic उपशाखा ==
{{Main|Archaeological sub-disciplines}}

As with most [[academia|academic]] disciplines, there are a very large number of [[archaeological sub-disciplines]] characterised by a specific method or type of material (e.g. [[lithic analysis]], [[music (archaeology)|music]], [[archaeobotany]]), geographical or chronological focus (e.g. [[Near Eastern archaeology]], [[Medieval archaeology]]), other thematic concern (e.g. [[maritime archaeology]], [[landscape archaeology]], [[battlefield archaeology]]), or a specific [[archaeological culture]] or [[civilisation]] (e.g. Egyptology, [[Indology]], [[Sinology]]).

===Historical archaeology===

Historical archaeology is the study of cultures with some form of writing.

In [[इंग्लंड]], archaeologists have uncovered the long-lost layouts of medieval villages abandoned after the crises of the 14th century and the equally lost layouts of 17th century parterre gardens swept away by a change in fashion.{{Citation needed|date=October 2007}} In downtown [[New York City]] archaeologists have exhumed the 18th century remains of the [[African Burial Ground National Monument|African burial ground]].

===Ethnoarchaeology===

[[Ethnoarchaeology]] is the archaeological study of living people.&lt;ref name =Gould1971a&gt;Gould (1971a)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Gould1971b&gt;Gould (1971b)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Yellen1972&gt;Yellen (1972)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Yellen1977&gt;Yellen (1977)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Gould_Yellen1987&gt;Gould and Yellen 1987&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Yellen1991&gt;Yellen (1991)&lt;/ref&gt; The approach gained notoriety during the emphasis on middle range theory that was a feature of the processual movement of the 1960s.
Early ethnoarchaeological research focused on hunting and gathering or foraging societies. Ethnoarchaeology continues to be a vibrant component of post-processual and other current archaeological approaches.&lt;ref name=Sillet_et_al2006&gt;Sillet et al. (2006)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Schott_Sillitoe2005&gt;Schott and Sillitoe (2005)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Ogundele2005&gt;Ogundele (2005)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=kuznar2001&gt;Kuznar (2001)&lt;/ref&gt;
Ethnoarchaeology is the use of ethnography to increase and improve analogs, which are then used as analogies to interpret the archaeological record. In short, ethnoarchaeology is the application of ethnography to archaeology.&lt;ref&gt;Ashcer (1961) as cited in Wylie (1985)&lt;/ref&gt;

===Experimental archaeology===
{{Main|Experimental archaeology}}

[[Experimental archaeology]] represents the application of the experimental method to develop more highly controlled observations of processes that create and impact the archaeological record.&lt;ref name=Ascher1961&gt;Ascher (1961)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Saraydar_Shimada1971&gt;Saraydar and Shimada (1971)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Saraydar_Shimada1973&gt;Saraydar and Shimada (1973)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Gifford-Gonzalez_et_al1985&gt;Gifford-Gonzalez (1985)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Frison1989&gt;Frison (1989)&lt;/ref&gt; In the context of the logical positivism of processualism with its goals of improving the scientific rigor of archaeological [[epistemological|epistemologies]] the experimental method gained importance. Experimental techniques remain a crucial component to improving the inferential frameworks for interpreting the archaeological record.

===Archaeometry===

[[Archaeometry]] is a field of study that aims to systematize archaeological measurement. It emphasizes the application of analytical techniques from physics, chemistry, and engineering. It is a lively field of research that frequently focuses on the definition of the chemical composition of archaeological remains for source analysis.&lt;ref name=Glasscock_et_al1994&gt;Glascock et al. 1994&lt;/ref&gt; A relatively nascent subfield is that of archaeological materials, designed to enhance understanding of prehistoric and non-industrial culture through scientific analysis of the structure and properties of materials associated with human activity.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://web.mit.edu/cmrae/cmrae_mission.htm/ |title=MIT Archaeological Materials and CMRAE Mission Statement&lt;!-- Bot generated शीर्षक --&gt; |access-date=2010-05-15 |archive-date=2008-07-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080725154143/http://web.mit.edu/cmrae/cmrae_mission.htm/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

===Cultural resources management===

{{Original research|section|date=September 2007}}

While archaeology can be done as a pure science, it can also be an applied science, namely the study of archaeological sites that are threatened by development. In such cases, archaeology is a subsidiary activity within [[Cultural resources management]] (CRM), also called heritage management in the United Kingdom.&lt;ref&gt;{{Citation |url=http://www.sogaer.ex.ac.uk/archaeology/modules/arc3600.shtml |title=The University of Exeter - SoGAER - Department of Archaeology |publisher=Sogaer.ex.ac.uk |date=2008-10-28 |accessdate=2009-05-05 |archive-date=2008-06-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080621032501/http://www.sogaer.ex.ac.uk/archaeology/modules/arc3600.shtml |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Today, CRM accounts for most of the archaeological research done in the United States and much of that in [[western Europe]] as well. In the US, CRM archaeology has been a growing concern since the passage of the [[National Historic Preservation Act]] (NHPA) of 1966, and most taxpayers, scholars, and politicians believe that CRM has helped preserve much of that nation's history and prehistory that would have otherwise been lost in the expansion of cities, dams, and highways. Along with other statutes, the NHPA mandates that projects on federal land or involving federal funds or permits consider the effects of the project on each [[archaeological site]].

The application of CRM in the United Kingdom is not limited to government-funded projects. Since 1990 [[PPG 16]]&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=http://www.communities.gov.uk/publications/planningandbuilding/planningpolicyguidance9 |title=Planning Policy Guidance 16: Archaeology and planning - Planning, building and the environment - Communities and Local Government |प्रकाशक=Web.archive.org |दिनांक= |अ‍ॅक्सेसदिनांक=2009-07-25 |archive-date=2008-02-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080212011420/http://www.communities.gov.uk/publications/planningandbuilding/planningpolicyguidance9 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; has required planners to consider archaeology as a [[material consideration]] in determining applications for new development. As a result, numerous archaeological organisations undertake mitigation work in advance of (or during) construction work in archaeologically sensitive areas, at the [[polluter pays principle|developer's expense]].

In England, ultimate responsibility of care for the historic environment rests with the [[Department for Culture, Media and Sport]]&lt;ref&gt;{{Citation|url=http://www.culture.gov.uk/what_we_do/Historic_environment/ |title=Department for Culture Media and Sport - historic environment |publisher=Culture.gov.uk |date=2009-04-28 |accessdate=2009-05-05}}&lt;/ref&gt; in association with [[English Heritage]].&lt;ref&gt;{{Citation|url=http://www.english-heritage.org.uk |title=English Heritage - Stonehenge &amp; the History of England: English Heritage |publisher=English Heritage&lt;! |date= |accessdate=2009-05-05}}&lt;/ref&gt; In [[Scotland]], [[Wales]] and [[Northern Ireland]], the same responsibilities lie with [[Historic Scotland]],&lt;ref&gt;{{Citation |url=http://www.historic-scotland.gov.uk/ |title=Bot generated शीर्षक -&gt; |publisher=Historic Scotland&lt;! |date= |accessdate=2009-05-05 |archive-date=2009-04-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090426014641/http://www.historic-scotland.gov.uk/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; [[Cadw]]&lt;ref&gt;{{Citation |url=http://www.cadw.wales.gov.uk/default.asp |title=Cadw |publisher=Cadw.wales.gov.uk |date= |accessdate=2009-05-05 |archive-date=2009-04-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090429155411/http://www.cadw.wales.gov.uk/default.asp |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; and the [[Northern Ireland Environment Agency]]&lt;ref&gt;{{Citation|url=http://www.ehsni.gov.uk/built.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071225132821/http://www.ehsni.gov.uk/built.htm|archivedate=2007-12-25|title=Built Environment|publisher=Ehsni.gov.uk|date=|accessdate=2009-05-05|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; respectively.

Among the goals of CRM are the identification, preservation, and maintenance of [[cultural]] sites on public and private lands, and the removal of culturally valuable materials from areas where they would otherwise be destroyed by human activity, such as proposed construction. This study involves at least a cursory examination to determine whether or not any significant archaeological sites are present in the area affected by the proposed construction. If these do exist, time and money must be allotted for their excavation. If initial survey and/or test excavation indicates the presence of an extraordinarily valuable site, the construction may be prohibited entirely. CRM is a thriving entity, especially in the United States and Europe where archaeologists from private companies and all levels of government engage in the practice of their discipline.

Cultural resources management has, however, been criticized. CRM is conducted by private companies that bid for projects by submitting proposals outlining the work to be done and an expected budget. It is not unheard-of for the agency responsible for the construction to simply choose the proposal that asks for the least funding. CRM archaeologists face considerable time pressure, often being forced to complete their work in a fraction of the time that might be allotted for a purely scholarly endeavour. Compounding the time pressure is the vetting process of site reports which are required (in the US) to be submitted by CRM firms to the appropriate [[State Historic Preservation Office]] (SHPO). From the SHPO's perspective there is to be no difference between a report submitted by a CRM firm operating under a deadline, and a multi-year academic project. The end result is that for a Cultural Resource Management archaeologist to be successful, they must be able to produce academic quality documents at a corporate world pace.

The annual ratio of open academic archaeology positions (inclusive of [[postdoctoral|Post-Doc]], temporary, and non tenure track appointments) to the annual number of archaeology MA/MSc and PhD students is grossly disproportionate. This dearth of academic positions causes a predictable excess of well educated individuals who join the ranks of the following year's crop of non-academically employed archaeologists. Cultural Resource Management, once considered an intellectual backwater for individuals with &quot;strong backs and weak minds&quot;&lt;ref name=Flannery1982&gt;Flannery (1982)&lt;/ref&gt; has reaped the benefit of this massive pool of well educated professionals. This results in CRM offices increasingly staffed by advance degreed individuals with a track record of producing scholarly articles but who have the notches on their trowels to show they have been in the trenches as a [[shovelbum]].

== Popular views of archaeology ==
[[File:Beit shean1.jpg|thumb|right|Extensive excavations at [[Bet She'an]], [[Israel]]]]

Early archaeology was largely an attempt to uncover spectacular artifacts and features, or to explore vast and mysterious abandoned cities. Such pursuits continue to fascinate the public. Books, films, and video games, such as ''[[The City of Brass]]'', ''[[King Solomon's Mines]]'', ''[[Indiana Jones]]'', ''[[Tomb Raider]]'', [[The Mummy (1999 movie)|''The Mummy'']] and ''[[Relic Hunter]]'' all testify to the public's interest in the discovery aspect of archaeology.

Much thorough and productive research has indeed been conducted in dramatic locales such as [[Copán]] and the [[Valley of the Kings]], but the bulk of activities and finds of modern archaeology are not so sensational. Archaeological adventure stories tend to ignore the painstaking work involved in carrying out modern survey, [[Excavation (archaeology)|excavation]], and [[archaeological data processing|data processing]]. Some archaeologists refer to such portrayals as &quot;[[pseudoarchaeology]]&quot;.

Archaeology has been portrayed in the mainstream media in sensational ways. This has its advantages and disadvantages. Many practitioners point to the childhood excitement of Indiana Jones films and [[Tomb Raider (series)|Tomb Raider]] video games as the inspiration for them to enter the field.{{Citation needed|date=October 2007}} Archaeologists are also very much reliant on public support, the question of exactly who they are doing their work for is often discussed.&lt;ref name =Denning2004&gt;[http://intarch.ac.uk/journal/issue15/denning_index.html Denning 2004, Internet Archaeology 15]&lt;/ref&gt;

==सध्याचे मुद्दे व विवाद ==
=== Public archaeology ===
Motivated by a desire to halt looting, curb [[#Pseudoarchaeology|pseudoarchaeology]], and to help preserve archaeological sites through education and fostering public appreciation for the importance of archaeological heritage, archaeologists are mounting public-outreach campaigns.&lt;ref&gt;{{Citation |url=http://www.sonoma.edu/asc/roadshow.html |title=Anthropological Studies Center (ASC) |publisher=Sonoma.edu |date= |accessdate=2009-05-05 |archive-date=2009-03-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090328003841/http://www.sonoma.edu/asc/roadshow.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; They seek to stop looting by combatting people who illegally take artifacts from protected sites, and by alerting people who live near archaeological sites of the threat of looting. Common methods of public outreach include press releases, and the encouragement of school field trips to sites under excavation by professional archaeologists.{{Citation needed|date=October 2007}} Public appreciation of the significance of archaeology and archaeological sites often leads to improved protection from encroaching development or other threats.

One audience for archaeologists' work is the public. They increasingly realize that their work can benefit non-academic and non-archaeological audiences, and that they have a responsibility to educate and inform the public about archaeology. Local heritage awareness is aimed at increasing civic and individual pride through projects such as community excavation projects, and better public presentations of archaeological sites and knowledge.{{Citation needed|date=October 2007}} The U.S.Dept. of Agriculture, [[US Forest Service|Forest Service]](USFS) operates a volunteer archaeology and historic preservation program called the Passport in Time (PIT). Volunteers work with professional USFS archaeologists and historians on national forests throughout the U.S.  Volunteers are involved in all aspects of professional archaeology under expert supervision.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://www.rapidcityjournal.com/news/local/article_3654c4d7-e241-5b5a-a624-46628d7c1f4f.html |title=^ ''Rapid City Journal''  Published Online: 14 Nov 2008 |access-date=2010-05-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110412143602/http://www.rapidcityjournal.com/news/local/article_3654c4d7-e241-5b5a-a624-46628d7c1f4f.html |archive-date=2011-04-12 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

In the UK, popular archaeology programs such as ''[[Time Team]]'' and ''[[Meet the Ancestors]]'' have resulted in a huge upsurge in public interest.{{Citation needed|date=October 2007}} Where possible, archaeologists now make more provisions for public involvement and outreach in larger projects than they once did, and many local archaeological organizations operate within the [[Community archaeology]] framework to expand public involvement in smaller-scale, more local projects. Archaeological excavation, however, is best undertaken by well-trained staff that can work quickly and accurately. Often this requires observing the necessary [[health and safety]] and indemnity insurance issues involved in working on a modern [[construction|building site]] with tight deadlines. Certain charities and [[local government]] bodies sometimes offer places on research projects either as part of academic work or as a defined community project.{{Citation needed|date=October 2007}} There is also a flourishing industry selling places on commercial [[training excavations]] and archaeological holiday tours.{{Citation needed|date=October 2007}}

Archaeologists prize local knowledge and often liaise with local historical and archaeological societies, which is one reason why [[Community archaeology]] projects are starting to become more common. Often archaeologists are assisted by the public in the locating of archaeological sites, which professional archaeologists have neither the funding, nor the time to do.

=== Pseudoarchaeology ===
{{Main|Pseudoarchaeology}}

[[Pseudoarchaeology]] is an umbrella term for all activities that claim to be archaeological but in fact violate commonly accepted and scientific archaeological practices. It includes much fictional archaeological work (discussed above), as well as some actual activity. Many non-fiction authors have ignored the scientific methods of processual archaeology, or the specific critiques of it contained in [[Post-processual archaeology|post-processualism]].

An example of this type is the writing of [[Erich von Däniken]]. His 1968 book, ''[[Chariots of the Gods?]]'', together with many subsequent lesser-known works, expounds a theory of ancient contacts between human civilisation on Earth and more technologically advanced extraterrestrial civilisations. This theory, known as [[palaeocontact theory]], or [[Ancient astronaut theory]], is not exclusively Däniken's, nor did the idea originate with him. Works of this nature are usually marked by the renunciation of well-established theories on the basis of limited evidence and the interpretation of evidence with a preconceived theory in mind.

=== लूट ===
[[File:Adad-Nirari stela.jpg|thumb|right|[[Stela]] of a king named [[Adad-Nirari]]. Object stolen from the Iraq National Museum in the looting in connection with the [[Iraq war]] of 2003.]]

Looting of archaeological sites is an ancient problem. For instance, many of the tombs of the Egyptian [[pharaoh]]s were looted during [[Classical antiquity|antiquity]].&lt;ref&gt;Time Life Lost Civilizations series: Ramses II: Magnificence on the Nile (1993)&lt;/ref&gt; Archaeology stimulates interest in ancient objects, and people in search of artifacts or treasure cause damage to archaeological sites. The commercial and academic demand for artifacts unfortunately contributes directly to the [[illicit antiquities]] trade. Smuggling of antiquities abroad to private collectors has caused great cultural and economic damage in many countries whose governments lack the resources and or the will to deter it. Looters damage and destroy archaeological sites, denying future generations information about their ethnic and cultural heritage. Indigenous peoples especially lose access to and control over their 'cultural resources', ultimately denying them the opportunity to know their past.&lt;ref name=&quot;autogenerated2&quot;&gt;Sheets (1973)&lt;/ref&gt;

Popular consciousness often associates looting with poor [[Third World]] countries,{{Citation needed|date=October 2007}} but this is a false assumption.&lt;ref name=&quot;autogenerated2&quot; /&gt; A lack of financial resources and political will are chronic worldwide problems inhibiting more effective protection of archaeological sites. Many Native American Indians today, such as [[Vine Deloria, Jr.]], consider any removal of cultural artifacts from a Native American Indian site to be theft, and much of professional archaeology as academic looting.

In 1937 W. F. Hodge the Director of the [[Southwest Museum]] in [[Los Angeles]] CA, released a statement that the museum would no longer purchase or accept collections from looted contexts.&lt;ref name=Hodge1937&gt;Hodge (1937)&lt;/ref&gt; The first conviction of the transport of artifacts illegally removed from private property under the [http://www.nps.gov/history/local-law/FHPL_ArchRsrcsProt.pdf Archaeological Resources Protection Act (ARPA; Public Law 96-95; 93 Statute 721; 16 U.S.C. 470aamm)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100525072909/http://www.nps.gov/history/local-law/fhpl_ArchRsrcsProt.pdf |date=2010-05-25 }} was in 1992 in the State of Indiana.&lt;ref name=Munson_et_al1995&gt;Munson et al. (1995)&lt;/ref&gt;

=== मृत मानव ===
In the United States, examples such as the case of [[Kennewick Man]] have illustrated the tensions between [[Native Americans in the United States|Native Americans]] and archaeologists which can be summarized as a conflict between a need to remain respectful towards burials sacred sites and the academic benefit from studying them. For years, American archaeologists dug on Indian burial grounds and other places considered sacred, removing artifacts and human remains to storage facilities for further study. In some cases human remains were not even thoroughly studied but instead archived rather than reburied. Furthermore, Western archaeologists' views of the past often differ from those of tribal peoples. The West views time as linear; for many natives, it is cyclic. From a Western perspective, the past is long-gone; from a native perspective, disturbing the past can have dire consequences in the present.

As a consequence of this, American Indians attempted to prevent archaeological excavation of sites inhabited by their ancestors, while American archaeologists believed that the advancement of scientific knowledge was a valid reason to continue their studies. This contradictory situation was addressed by the [[Native American Graves Protection and Repatriation Act]] (NAGPRA, 1990), which sought to reach a compromise by limiting the right of research institutions to possess human remains. Due in part to the spirit of [[postprocessualism]], some archaeologists have begun to actively enlist the assistance of [[indigenous peoples]] likely to be descended from those under study.

Archaeologists have also been obliged to re-examine what constitutes an archaeological site in view of what native peoples believe to constitute sacred space. To many native peoples, natural features such as lakes, mountains or even individual trees have cultural significance. Australian archaeologists especially have explored this issue and attempted to survey these sites in order to give them some protection from being developed. Such work requires close links and trust between archaeologists and the people they are trying to help and at the same time study.

While this cooperation presents a new set of challenges and hurdles to fieldwork, it has benefits for all parties involved. Tribal elders cooperating with archaeologists can prevent the excavation of areas of sites that they consider sacred, while the archaeologists gain the elders' aid in interpreting their finds. There have also been active efforts to recruit aboriginal peoples directly into the archaeological profession.

==== Repatriation ====
:''See [[Repatriation and reburial of human remains]]''
A new trend in the heated controversy between [[First Nations]] groups and scientists is the [[repatriation]] of native [[Artifact (archaeology)|artifacts]] to the original descendants. An example of this occurred June 21, 2005, when community members and elders from a number of the 10 [[Algonquian]] nations in the [[Ottawa]] area convened on the Kitigan Zibi reservation near [[Maniwaki, Quebec]], to inter ancestral human remains and burial goods — some dating back 6,000 years. It was not determined, however, if the remains were directly related to the Algonquin people who now inhabit the region. The remains may be of Iroquoian ancestry, since Iroquoian people inhabited the area before the Algonquin. Alternatively, the oldest of these remains might have no relation at all to the Algonquin or Iroquois, and belong to an earlier culture who previously inhabited the area.

The remains and artifacts, including [[jewelry]], [[tool]]s and [[weapons]], were originally excavated from various sites in the [[Ottawa Valley]], including [[Morrison Island|Morrison]] and the [[Allumette Island]]s. They had been part of the [[Canadian Museum of Civilization]]’s research collection for decades, some since the late 1800s. Elders from various Algonquin communities conferred on an appropriate reburial, eventually deciding on traditional [[Juniperus virginiana|redcedar]] and [[birchbark]] boxes lined with redcedar chips, [[muskrat]] and [[Beaver#Commercial uses|beaver pelts]].

Now, an inconspicuous rock mound marks the reburial site where close to 90 boxes of various sizes are buried, no further scientific study is possible. Although negotiations were at times tense between the Kitigan Zibi community and museum, they were able to reach agreement.&lt;ref&gt;{{Citation | url=http://www.canadiangeographic.ca/magazine/SO05/indepth/archaeology.asp | title= Canadian Geographic Online }}&lt;/ref&gt;

Kennewick Man is another repatriation candidate that has been the source of heated debate.

== हे सुद्धा पहा ==
==हे सुद्धा पहा==
*[[भारतीय सर्वेक्षण विभाग]]
*[[पुरातत्त्वीय उत्खनन]]
*[[भारतीय पुरातत्‍व सर्वेक्षण]]
*[[ननाणेशास्त्र]]
*[[शिवराई]]
*[[होन]]
*[[डॉ. मधुकर ढवळीकर]]
*[[हसमुख धीरजलाल सांकलिया]]
*[[भारतीय नाणेशास्त्र शोधसंस्था, अंजनेरी, नाशिक]]
{{main|Outline of archaeology}}
* [[List of archaeological periods]]
* [[List of archaeological sites sorted by country]]
* [[List of archaeologists]]
* [[List of prominent paleoethnobotanists]]
* [[Archaeoacoustics]]
* [[Archaeoastronomy]]
* [[Archaeobiology]]
* [[Area of archaeological potential]]
* [[Biblical archaeology]]
* [[Dating methodology (archaeology)]]
* [[Dump digging]]
* [[GIS in archaeology]]
* [[Grave robbing]]
* [[Harris matrix]]
* [[Historical Digging]]
* [[Intellectual property issues in cultural heritage (IPinCH)]]
* [[Lost cities]]
* [[Virtual artifact]]
* [[Xenoarchaeology]]

== नॉंदी ==
{{संदर्भयादी|colwidth=30em}}

== संदर्भ ==
{{Refbegin}}
* {{Citation
| editor=Aldenderfer, M. S. &amp; Maschner, H. D. G.
| year=1996
| title=Anthropology, Space, and Geographic Information Systems
| place=New York
| publisher=Oxford University Press
}}
* {{Citation
  |  author=Ascher, R.
  |  year=1961
  |  title=Analogy in archaeological interpretation
  |  periodical=Southwestern Journal of Anthropology
  |  volume=17
  |  issue=
  |  pages=317–325
  |  url=http://www.jstor.org/stable/3628943
}}
* {{Citation
  |  author=Ascher, R.
  |  year=1961
  |  title=Experimental Archeology
  |  periodical=American Anthropologist
  |  volume=63
  |  issue=
  |  pages=793–816
  |  doi=10.1525/aa.1961.63.4.02a00070
}}
* {{Citation
  |  author=Billman, B. R. &amp; Feinman, G.
  |  year=1999
  |  title=Settlement Pattern Studies in the Americas—Fifty Years Since Virú
  |  place=Washington DC
  |  publisher=Smithsonian Institution Press
}}
* {{Citation
  |  author=Binford, L.
  |  year=1962
  |  title=Archaeology as Anthropology
  |  periodical=American Antiquity
  |  volume=28
  |  issue=4
  |  pages=217–225
  |  doi=10.2307/278380
}}
* {{Citation
  |  author=Denning, K.
  |  year=2004
  |  title=The Storm of Progress' and Archaeology for an Online Public  |  periodical=Internet Archaeology  |  volume=15
  |  issue=
  |  pages=
}}
* {{Citation
  | author=Ebrey, Patricia Buckley
  | year=1999
  | title=The Cambridge Illustrated History of China
  | place=Cambridge
  | publisher=Cambridge University Press
  | isbn=0521435196
  | oclc=223427870 33047244 59615754
}}
* {{Citation
  |  author=Flannery, K. V.
  |  year=1967
  |  title=Culture History v. Culture Process: A Debate in American archaeology
  |  periodical=Scientific American
  |  volume=217
  |  issue=
  |  pages=119–122
}}
* {{Citation
  |  author=Flannery, K. V.
  |  year=1982
  |  title=The Golden Marshalltown: A Parable for the Archaeology of the 1980s
  |  periodical=American Anthropologist
  |  volume=84
  |  issue=
  |  pages=265–278
  |  doi=10.1525/aa.1982.84.2.02a00010
}}
* {{Citation
  | author=Fraser, Julius Thomas and Francis C. Haber.
  | year=1986
  | title=Time, Science, and Society in China and the West
  | place=Amherst
  | publisher=University of Massachusetts Press
}}
* {{Citation
  |  author=Frison, G. C.
  |  year=1989
  |  title=Experimental Use of Clovis Weaponry and Tools on African Elephants
  |  periodical=American Antiquity
  |  volume=54
  |  issue=
  |  pages=766–784
  |  doi=10.2307/280681
}}
* {{Citation
  |  author=Glascock, M. D., Neff, H., Stryker, K. S. &amp; Johnson, T. N.
  |  year=1994
  |  title=Sourcing Archaeological Obsidian by an Abbreviated NAA Procedure
  |  periodical=Journal of Radioanalytical and Nuclear Chemistry
  |  volume=180
  |  issue=
  |  pages=29–35
  |  doi=10.1007/BF02039899
}}
* {{Citation
  |  author=Gifford-Gonzalez, D. P., Damrosch, D. B., Damrosch, D. R., Pryor, J. &amp; Thunen, R. L.
  |  year=1985
  |  title=The Third Dimension in Site Structure: An Experiment in Trampling and Vertical Dispersal
  |  periodical=American Antiquity
  |  volume=50
  |  issue=
  |  pages=803–818
  |  doi=10.2307/280169
}}
* {{Citation
  | author=Gladfelter, B. G.
  | year=1977
  | title=Geoarchaeology: The Geomorphologist and Archaeology
  | periodical=American Antiquity
  | volume=42
  | issue=
  | pages=519–538
  | doi=10.2307/278926
}}
* {{Citation
  |  author=Gould, R.
  |  year=1971a
  |  title=The Archaeologist as Ethnographer: A Case from the Western Desert of Australia
  |  periodical=World Archaeology
  |  volume=3
  |  issue=
  |  pages=143–177
}}
* {{Citation
  |  author=Gould, R., Koster, D. A. &amp; Sontz, A. H. L.
  |  year=1971b
  |  title=The Lithic Assemblage of the Western Desert Aborigines of Australia
  |  periodical=American Antiquity
  |  volume=36
  |  issue=
  |  pages=149–169
  |  doi=10.2307/278668
}}
* {{Citation
  |  author=Gould, R. &amp; Yellen, J.
  |  year=1987
  |  title=Man the Hunted: Determinants of Household Spacing in Desert and Tropical Foraging Societies
  |  periodical=Journal of Anthropological Archaeology
  |  volume=6
  |  issue=
  |  doi=10.1016/0278-4165(87)90017-1
  |  page=77
}}
* {{Citation
  |  author=Hodder, I.
  |  year=1982
  |  title=Symbols in Action
  |  place=Cambridge
  |  publisher=Cambridge University Press
}}
* {{Citation
  |  author=Hodder, I.
  |  year=1985
  |  chapter=Post-Processual Archaeology
  |  editor=SCHIFFER, M. B.
  |  title=Advances in Archaeological Method and Theory
  |  place=New York
  |  publisher=Academic Press
}}
* {{Citation
  |  editor=Hodder, I.
  |  year=1987
  |  title=The Archaeology of Contextual Meaning
  |  place=New York
  |  publisher=Cambridge University Press
}}
* {{Citation
  |  author=Hodder, I.
  |  year=1990
  |  chapter=Style as Historical Quality
  |  editor=HASTORF, M. C. A. C.
  |  title=The Uses of Style in Archaeology
  |  place=Cambridge
  |  publisher=Cambridge University Press
}}
* {{Citation
  |  author=Hodder, I.
  |  year=1991
  |  title=Interpretive Archaeology and Its Role
  |  periodical=American Antiquity
  |  volume=56
  |  issue=
  |  pages=7–18
  |  doi=10.2307/280968
}}
* {{Citation
  |  author=Hodder, I.
  |  year=1992
  |  title=Theory and Practice in Archaeology
  |  place=London
  |  publisher=Routeldge
}}
* {{Citation
  |  author=Munson, C. A., Jones, M. M. &amp; Fry, R. E.
  |  year=1995
  |  title=The GE Mound: An ARPA Case Study
  |  periodical=American Antiquity
  |  volume=60
  |  issue=
  |  pages=131–159
  |  doi=10.2307/282080
}}
* {{Citation
  |  editor=Kuznar, L
  |  year=2001
  |  title=Ethnoarchaeology of Andean South America
  |  place=Ann Arbor
  |  publisher=International Monographs in Prehistory
}}
* {{Citation
  |  author=Miller, D. &amp; Tilley, C.
  |  year=1984
  |  chapter=Ideology, Power and Prehistory: An Introduction
  |  editor=Miller, D. &amp; Tilley, C.
  |  title=Ideology, Power, and Prehistory
  |  place=Cambridge
  |  publisher=Cambridge University Press
  |  isbn=0521255260
  |  oclc=241599209 9827625
}}
* {{Citation
  |  editor=Miller, D., Rowlands, M., Tilley, C.
  |  year=1989
  |  title=Dominion and Resistance
  |  place=New York
  |  publisher=Routledge
}}
* {{Citation
  |  author=Munson, C. A., Jones, M. M. &amp; Fry, R. E.
  |  year=1995
  |  title=The GE Mound: An ARPA Case Study
  |  periodical=American Antiquity
  |  volume=60
  |  issue=
  |  pages=131–159
  |  doi=10.2307/282080
}}
* {{Citation
  |  author=Ogundele, S. O.
  |  year=2005
  |  title=Ethnoarchaeology of Domestic Space and Spatial Behaviour Among the Tiv and Ungwai of Central Nigeria
  |  periodical=African Archaeological Review
  |  volume=22
  |  issue=
  |  pages=25–54
  |  doi=10.1007/s10437-005-3158-2
}}
* {{Citation
  |  author=Pauketat, T. R.
  |  year=2001
  |  title=Practice and History in Archaeology: An Emerging Paradigm
  |  periodical=Anthropological Theory
  |  volume=1
  |  issue=
  |  pages=73–98
  |  doi=10.1177/14634990122228638
}}
* {{Citation
  |  author=Redman, C. L.
  |  year=1974
  |  title=Archaeological Sampling Strategies
  |  place=Binghamton
  |  publisher=State University of New York at Binghamton
}}
* {{Citation
  |  author=Renfrew, C. &amp; Bahn, P. G.
  |  year=1991
  |  title=Archaeology: Theories, Methods, and Practice
  |  place=London
  |  publisher=Thames and Hudson Ltd
  |  isbn=0500278679
  |  oclc=185808200 34521234
}}
* {{Citation
  |  author=Saraydar, S. &amp; Shimada, I.
  |  year=1971
  |  title=A Quantitative Comparison of Efficiency Between A Stone Axe and A Steel Axe
  |  periodical=American Antiquity
  |  volume=36
  |  issue=
  |  pages=216–217
  |  doi=10.2307/278680
}}
* {{Citation
  |  author=Saraydar, S. C. &amp; Shimada, I.
  |  year=1973
  |  title=Experimental Archaeology: A New Outlook
  |  periodical=American Antiquity
  |  volume=38
  |  issue=
  |  pages=344–350
  |  doi=10.2307/279722
}}
* {{Citation
  |  author=Sellet, F., Greaves, R. &amp; Yu, P.-L.
  |  year=2006
  |  title=Archaeology and Ethnoarchaeology of Mobility
  |  place=Gainesville
  |  publisher=University Press of Florida
}}
* {{Citation
  |  author=Shanks, M. &amp; Tilley, C.
  |  year=1987
  |  title=Reconstructing Archaeology
  |  place=New York
  |  publisher=Cambridge university Press
}}
* {{Citation
  |  author=Shanks, M. &amp; Tilley, C.
  |  year=1988
  |  title=Social Theory and Archaeology
  |  place=Albuquerque
  |  publisher=University of New Mexico Press
  |  isbn=0745601847
  |  oclc=16465065 185783860
}}
* {{Citation
  |  author=Shanks, M.
  |  year=1991
  |  title=Some recent approaches to style and social reconstruction in classical archaeology
  |  periodical=Archaeological Review from Cambridge
  |  volume=10
  |  issue=
  |  pages=164–174
}}
* {{Citation
  |  author=Shanks, M.
  |  year=1993
  |  title=Style and the design of a perfume jar from an Archaic Greek city state
  |  periodical=Journal of European Archaeology
  |  volume=1
  |  issue=
  |  pages=77–106
}}
* {{Citation
  |  author=Sheets, P. D.
  |  year=1973
  |  title=The Pillage of Prehistory
  |  periodical=American Antiquity
  |  volume=38
  |  issue=
  |  pages=317–320
  |  doi=10.2307/279718
}}
* {{Citation
  |  author=Shott, M. J. &amp; Sillitoe, P.
  |  year=2005
  |  title=Use life and curation in New Guinea experimental used flakes
  |  periodical=Journal of Archaeological Science
  |  volume=32
  |  issue=
  |  pages=653–663
  |  doi=10.1016/j.jas.2004.11.012
}}
* {{Citation
  |  author=Taylor, W. W.
  |  year=1948
  |  title=A Study of Archaeology
  |  place=Menasha
  |  publisher=American Anthropological Association
  |  isbn=0906367123
  |  oclc=9714935
}}
* {{Citation
  |  editor=Tilley, Christopher
  |  year=1993
  |  title=Interpretive Archaeology
  |  place=Oxford
  |  publisher=Berg
  |  isbn=0854968423
  |  oclc=185494001 26263158
}}
* {{Citation
  |  author=Trigger, B. G.
  |  year=1989
  |  title=A History of Archaeological Thought
  |  place=Cambridge
  |  publisher=Cambridge University Press
}}
* {{Citation
| author=Watters, M.R.
| year=1992
| title=Principles of Geoarchaeology: A North American Perspective
| place=Tucson
| publisher=The University of Arizona Press
}}
* {{Citation
| author=Watters, M.R.
| year=2000
| title=Alluvial stratigraphy and geoarchaeology in the American Southwest
| periodical=Geoarchaeology
| volume=15
| issue=
| pages=537–557
| doi=10.1002/1520-6548(200008)15:6&lt;537::AID-GEA5&gt;3.0.CO;2-E
}}
* {{Citation
  |  author=Willey, G. R.
  |  year=1953
  |  title=Prehistoric Settlement Patterns in the Virú Valley, Perú
  |  place=Washington DC
}}
* {{Citation
  |  author=Willey, G.
  |  year=1968
  |  title=Settlement Archaeology
  |  place=Palo Alto
  |  publisher=National Press
}}
* {{Citation
  |  author=Wylie, A.
  |  year=1985
  |  chapter=The Reaction Against Analogy
  |  editor=Schiffer, Michael B.
  |  title=Advances in Archaeological Method and Theory
  |  place=Orlando, FL
  |  pages=63–111
  |  publisher=Academic Press
}}
* {{Citation
  |  author=Yellen, J. &amp; Harpending, H.
  |  year=1972
  |  title=Hunter-Gatherer Populations and Archaeological Inference
  |  periodical=World Archaeology
  |  volume=4
  |  issue=
  |  pages=244–253
}}
* {{Citation
  |  author=Yellen, J.
  |  year=1977
  |  title=Archaeological Approaches to the Present
  |  place=New York
  |  publisher=Academic Press
  |  isbn=0127703500
  |  oclc=2911020
}}
{{Refend}}

== अधिक वाचन ==
* [[Archaeology (magazine)]]
* C. U. Larsen - ''Sites and Monuments'' (1992)
* [[Colin Renfrew]] &amp; Paul Bahn - ''Archaeology: theories, methods and practice'' 2nd edition (1996)
* [[David Hurst Thomas]] - ''Archaeology'' 3rd. edition (1998)
* [[Glyn Daniel]] - ''A Short History of Archaeology'' (1991)
* [[International Journal of South American Archaeology - IJSA (magazine)]]
* [[Internet Archaeology]] e-journal
* [[Kevin Greene]] - ''Introduction to Archaeology'' (1983)
* [[Lewis Binford]] - ''New Perspectives in Archaeology'' (1968) ISBN 0-202-33022-2
* Robert J. Sharer &amp; Wendy Ashmore - ''Archaeology: Discovering our Past'' 2nd edition (1993)
* Thomas Hester, Harry Shafer, and Kenneth L. Feder - ''Field Methods in Archaeology'' 7th edition (1997)
* [[Alison Wylie]] - ''Thinking From Things: Essays in the Philosophy of Archaeology'', [[University of California Press]], Berkeley CA, 2002
* Smekalova T. N., Voss O., Smekalov S. L. &quot;[[Magnetic survey (archaeology)|Magnetic Surveying in Archaeology]]. More than 10 years of using the Overhauser GSM-19 gradiometer&quot;, Wormianum 2008.
* [[Bruce Trigger]] - &quot;A History of Archaeological Thought&quot; 2nd. edition (2007)
* [[Ian Hodder]] &amp; Scott Hutson - &quot;Reading the Past&quot; 3rd. edition (2003)
* Adrian Praetzellis - &quot;Death by Theory&quot;, AltaMira Press (2000). ISBN 0742503593 / 9780742503595

== बाह्य दुवे ==
{{कॉमन्स वर्ग|Archaeology}}
{{wikiquote}}
* [http://www.archaeologydaily.com/ आर्कियालॉजी डेली न्युज]
* [http://pastscape.org.uk/ इंग्लंडमधील पुरातत्त्वशास्त्रीय ४,००,००० स्थळांच्या नोंदी] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150426112022/http://www.pastscape.org.uk/ |date=2015-04-26 }}
* [http://www.nps.gov/history/archeology/visit/index.htm एन.पी.एस. आर्कियालॉजी भटकंती मार्गदर्शक] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181119075022/http://www.nps.gov/history/archeology/visit/index.htm |date=2018-11-19 }}
* [http://www.greatarchaeology.com/ ग्रेट आर्कियालॉजी]
* [http://www.archaeologynews.org/ रोजच्या आर्कियालॉजीवरील बातम्या]
* [http://www.britarch.ac.uk/ ब्रिटिश आर्कियालॉजी काउंसिल] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210503140528/https://www.britarch.ac.uk/ |date=2021-05-03 }}
* [http://www.fastionline.org/ ऑनलाईन आर्कियालॉजी डेटाबेस]
* [http://www.aaanet.org/ The Archaeology Division of the American Anthropological Association] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151013043844/http://www.aaanet.org/ |date=2015-10-13 }}
* [http://www.archaeological.org/ 'आर्कियालॉजीकल इंन्स्टिट्युट ऑफ अमेरीका'चे संकेतस्थळ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100917095804/http://www.archaeological.org/ |date=2010-09-17 }}
* [http://www.saa.org/ सोसायटी फॉर अमेरीकन आर्कियालॉजी-संकेतस्थळ]
* [http://www.passportintime.com/ US Forest Service Volunteer program ''Passport in Time''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210422201519/http://www.passportintime.com/ |date=2021-04-22 }}
* [http://www.worldarchaeologicalcongress.org/site/about.php The World Archaeological Congress] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071022041307/http://www.worldarchaeologicalcongress.org/site/about.php |date=2007-10-22 }}
* [http://archaeolog.org/ Archaeolog.org] {{Webarchive|url=https://archive.is/20121209050439/http://archaeolog.org/ |date=2012-12-09 }}
* [http://ads.ahds.ac.uk/ युनाईटेड किंग्डम व जगातील पुरातत्त्वशास्त्रिय स्थळांची माहिती] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080602084101/http://www.ads.ahds.ac.uk/ |date=2008-06-02 }}
* [http://www.archaeology.ws/worldarchnews.html आर्कियालॉजी बद्दल साप्ताहिक बातम्या ]

{{Archaeology}}
{{Technology}}
{{सामाजिकशास्त्र शाखा}}

[[वर्ग:इतिहास]]
[[वर्ग:सामाजिकशास्त्रे]]
[[वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख]]
[[वर्ग:विज्ञान]]
[[वर्ग:पुरातत्त्वशास्त्र]]</text>
      <sha1>6wlczj4ba1b1fijlyzyxxw922lichb2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>जळगाव</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1862</id>
    <revision>
      <id>2728250</id>
      <parentid>2726823</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T12:22:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-57736-05</username>
        <id>189108</id>
      </contributor>
      <comment>/* वर्तमानपत्रे */</comment>
      <origin>2728250</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20267" sha1="gz1sl1wtqg9jyjxuh9ng42u4s1jzf0i" xml:space="preserve">{{विस्तार}}{{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र
|इतर_नाव=
|प्रकार=शहर
|मूळ_नकाशा_पट्टी=हो
|आतील_नकाशा_चिन्ह=हो
|शोधक_स्थान=right
|रेखांशसेकंद=४४
|अक्षांशमिनिटे=००
|अक्षांश=२१
|रेखांशमिनिटे=३३
|रेखांश=७५
|अक्षांशसेकंद=३१
|विभाग=[[उत्तर महाराष्ट्र]]
|राज्य_नाव=महाराष्ट्र
|स्थानिक_नाव=&lt;B&gt;जळगाव&lt;/B&gt;
|जवळचे_शहर=
|संकेतस्थळ=
|आरटीओ_कोड=MH 19
|एसटीडी_कोड=०२५७
|पिन_कोड=
|अधिकृत_भाषा=[[मराठी]]
|लोकसंख्या_वर्ष=२०११
|लोकसंख्या_क्रमांक=
|लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ=
|लोकसंख्या_शहरी=
|लोकसंख्या_मेट्रो=
|साक्षरता=७८ |लिंग_गुणोत्तर=९२५|उंची=२२६
}}

[[चित्र:KBC North Maharashtra University main building.jpg|इवलेसे|[[कवयित्री बहिणाबाई चौधरी उत्तर महाराष्ट्र विद्यापीठ]]]]

'''जळगाव''' शहर महाराष्ट्र राज्यातील एक शहर आहे.जळगांव ला पूर्व खान्देश असे पण संबोधले जाते,[[जळगाव जिल्हा|जळगाव जिल्ह्याचे]] प्रशासकीय मुख्यालय असलेले जळगाव शहर एक महत्त्वाचे कृषी व्यापार केंद्र आहे.जळगाव नाशिक विभागीय क्षेत्रात येते,कापूस, खाद्यतेले, केळी इ. बाजारपेठा येथे असून जळगाव शहर हे सोन्याची बाजारपेठ म्हणून नावाजलेले आहे. येथे M.I.D.C. आहे, येथील सोने शुद्धतेबद्दल प्रसिद्ध आहे. जळगाव शहरात ठिबक-सिंचन, पाण्याचे पाईप, डाळ व कापड इत्यादी उद्योग आहेत.{{संदर्भ}}

जळगाव शहरात उत्तर महाराष्ट्र विद्यापीठ, जैन इरिगेशन सिस्टिम्स लि. व गांधी संग्रहालय या प्रसिद्ध संस्था आहेत. येथून जवळच जगप्रसिद्ध [[अजिंठा]] लेणी आहेत. {{संदर्भ}}

== भूगोल ==
जळगाव शहर हे समुद्र सपाटीपासून साधारणतः २०९ मीटर उंचीवर आहे. गिरणा नदी शहराच्या पश्चिमी भागातून वाहते.{{संदर्भ}}
जळगाव जिल्ह्यात चांगदेव या ठिकाणी तापी - पूर्णा या नद्यांचा संगम होतो. तापी - पूर्णा खोरे हा खाचदरीचा प्रदेश आहे.{{संदर्भ}}

== इतिहास ==

जळगाव शहराची स्थापना मराठी सरदार तुळाजीराव भोईटे यांनी केली. सरदार तुळाजीराव भोईटे हे साताऱ्याचे संस्थानिक होते. भोईटे कुटुंबाचे पूर्वज दुर्गोजीराव भोईटे हे छत्रपती शाहू महाराजांचे निष्ठावंत सेवक असल्याकारणाने महाराजांकडून त्यांना नशीराबाद आणि जवळील प्रांत अनुदान म्हणून मिळाले होते. भोईटे बऱ्याच काळपर्यंत जळगावचे राज्यकर्ते राहिले. त्यांनी जळगाव येथे एक वाडा बांधला. आज त्या वाड्याला भोईटे गादी म्हणून ओळखले जाते.{{संदर्भ}}

=== स्वातंत्र्ययुद्ध ===
[[चित्र:KavyaRtnavaliSquare.jpg|thumb|200px|काव्य रत्‍नावली चौक]]

[[चित्र:jalgaon.gif|thumb|200px|जळगाव जिल्ह्याचा नकाशा]]

== समाज जीवन ==
जळगाव जिल्ह्यात हिंदू, मुस्लिम, शीख, ज्यू, ख्रिश्चन इत्यादी धर्माचे लोक राहतात. सोबतच  भिल्ल, पावरा, टोकरे-कोळी या आदिवासी जमाती आहेत.लेवा पाटीदार समाज हा जळगाव जिल्ह्यातील मुख समाजघटक आहे.{{संदर्भ}}

==  उपनगरे व विभाग ==
* आदर्शनगर
* खेडी बुद्रुक
* जिल्हा पेठ
* जुने जळगाव
* नवी पेठ
* निमखेडी 
* पिंप्राळा 
* बळीराम पेठ
* महाबळ 
* मुक्तताईनगर
* भोईटे नगर
* मेहरुण
* राम पेठ
* शंकररावनगर 
* शनी पेठ 
* शाहूनगर
*रामानंदनगर
==हवामान==
जळगाव जिल्ह्यातील हवामान हे विषम व कोरडे आहे. जळगाव जिल्ह्यात सरासरी 75 ते 80 सेमी पाऊस पडतो.

== जैवविविधता ==
जळगाव जिल्हात खूपच जैविविधता आढळून येते

== अर्थकारण ==

== नागरी प्रशासन ==
जळगाव शहर हे महानगर असून येथील प्रशासकीय कारभार महापालिकेमार्फत चालविला जातो. महापालिकेची प्रशासकीय इमारत १७ मजली आहे. त्या इमारतीचे नाव सरदार वल्लभभाई पटेल असे आहे.{{संदर्भ}}

== जिल्हा प्रशासन ==

== महानगर पोलीस यंत्रणा ==
राज्याच्या गृह मंत्रालयाने नियुक्त केलेला एक आय. पी. एस. अधिकारी हा  जळगाव पोलीस खात्याचा मुख्य आहे. त्यामुळे इथली पोलीसव्यवस्था [[महाराष्ट्र]] राज्याच्या गृहमंत्रालयाच्या अखत्यारीत येते.{{संदर्भ}}

== परिवहन ==
===लोहमार्ग===
[[जळगाव रेल्वे स्थानक|जळगाव]] हे एक जिल्ह्यातले महत्त्वाचे रेल्वे जंक्शन असून ते  [[भारत|भारतातल्या]]  [[मुंबई]], [[नागपूर]], [[नवी दिल्ली]], [[कोलकाता]], [[अलाहाबाद]], [[चेन्नई]] यासारख्या मोठ्या शहरांशी रेल्वेमार्गाने जोडलेले आहे. जळगाव जिल्ह्यात [[भुसावळ]], [[चाळीसगाव]] व [[पाचोरा]] हे ही रेल्वे जंक्शने आहेत, त्यांपैकी [[भुसावळ रेल्वे स्थानक]] हे महाराष्ट्रातले मोठे जंक्शन म्हणून ओळखले जाते.{{संदर्भ}}

===हवाई मार्ग===
जळगाव शहरात विमानतळ आहे. {{संदर्भ}}

===रस्ते===
जळगाव शहरातून [[राष्ट्रीय महामार्ग क्र. ६]] ([[सुरत]]-[[धुळे]]-[[मुक्ताईनगर]]-[[नागपूर]]) जातो. तसेच जिल्ह्यातली महत्त्वाची शहरेही राज्य महामार्गांनी जोडली गेली आहेत.

== लोकजीवन ==
जळगावात [[मराठी भाषा|मराठी]] बोलली जाते. बहुतेक लोक खान्देशी ही भाषा बोलतात. कवयित्री बहिणाबाई चौधरी यांच्या कविता याच भाषेत आहेत. अनेकजण मराठी ऐवजी [[अहिराणी बोलीभाषा|अहिराणी]] नावाची बोलीभाषा बोलतात. काही ठिकाणी वऱ्हाडी बोली भाषा सुद्धा बोलली जाते.{{संदर्भ}}

== संस्कृती ==
== रंगभूमी ==
== चित्रपटगृहे ==
जळगाव अनेक मल्टिप्लेक्स आहेत. त्यांत मराठी, हिंदी भाषा व इंग्रजी चित्रपट दाखविले जातात. जळगाव स्थानकाजवळील रीगल, मेट्रो, नटवर इत्यादी मल्टिप्लेक्स आहेत. मराठी चित्रपट प्रामुख्याने अशोक आणि  राजकमल  या चित्रपटगृहांत पहायला मिळतात.
आयनाॅक्स,PVR
छत्रपती संभाजी महाराज नाट्यगृह,
बालगंर्धव खुलं नाटयगृह

== मंदिरे ==
* बालाजी मंदिर (पारोळा)
* संत मुक्ताई  
* चांगदेव
* खान्देश निवासिनी माता मनुदेवी
* ओंकारेश्वर मंदिर
* श्री राम मंदिर, संस्थान (जुने जळगाव)
* पद्मालय
* सप्तशृंगी माता मंदिर शिरागड़ (लहान गड)
* मंगळग्रह मंदिर (अमळनेर) 
* पाटणादेवी मंदिर (चाळीसगाव)
* मनुदेवी मंदिर
* हरेश्वर मंदिर, चोपडा.
* श्री काळ भैरव मंदिर ,चांदसणी
गणपती मंदिर जुने जळगाव

=== खाद्यसंस्कृती ===
जळगावचे वांग्याचे भरीत आणि बाजरीची भाकरी, खापरावरची पुरणपोळी तसेच केळी वेफर्स, शेव भाजी प्रसिद्ध आहे. याचबरोबर सणासुदीच्या वेळी देण्यात येणाऱ्या भंडाऱ्यात होणारी वरण बट्टी आणि वांग्याची घोटलेली भाजीही खूप प्रसिद्ध आहे.{{संदर्भ}}

== वर्तमानपत्रे ==
*  दैनिक लोकशाही
*  दैनिक जनशक्ती
*  लोकमत
*  दिव्य मराठी
* जळगाव लाईव्ह
* दैनिक दिव्यसारथी

== प्राथमिक व विशेष शिक्षण ==
शेठ लालजी नारायणजी सार्वजनिक विद्यालय जळगाव

== जळगावातील महत्त्वाची महाविद्यालये ==
* जि. प. विद्यानिकेतन कनिष्ट महाविद्यालय 
* नूतन मराठा महाविद्यालय
* मुळजी जेठा महाविद्यालय

==अभियांत्रिकी महाविद्यालये==

* [[शासकीय अभियांत्रिकी महाविद्यालय]], Jalgaon. 
* [[SSBT's College of Engineering and Technology]], Jalgaon.
* [[Godavari College of Engineering]], Jalgaon
* [[G.H Raisoni Institute of Engineering and Management]], Jalgaon
* [[Shri Gulabrao Deokar College of Engineering and Polytechnic]], Jalgaon
* [[Government Polytechnic]], Jalgaon
* [[Bhagirathi Industrial training institute ITI]], Jalgaon

==वैद्यकीय महाविद्यालये==
1) गव्हर्नमेंट  मेडिकल  कॉलेज  (GMC)
2) गोदावरी  मेडिकल  कॉलेज 
3) चैतन्य आयुर्वेद कॉलेज
4) चामुंडामता होमिओपॅथी कॉलेज

==व्यवस्थापन महाविद्यालये== 
* KCE's Institute of Management and Research
college of social work (Dncvp)

== संशोधन संस्था ==
केळी संशोधन केन्द्र आणि 
तेलबिया संशोधन केन्द्र जळगावला आहे

== खेळ ==
सॉफ्टबॉल, खो-खो,सॉफ्ट टेनिस, फुटबॉल, कब्बड्डी, क्रिकेट, कुस्ती, मुष्टियुद्ध, बैडमिंटन,लॉन टेनिस, हॉकी, टेबल टेनिस इत्यादी प्रसिद्ध

== पर्यटन स्थळे ==
मुक्ताईनगर तालुक्यातील [[शिरसाळा हनुमान मंदिर]] हे प्रसिद्ध मंदीर आहे जेथे मोठ्या संख्येने भाविक येत असतात विशेष करून हनुमान जयंतीला, शनी अमावस्येला, प्रत्येक शनिवारी आणि मंगळवारी. येथील हनुमानजी जागृत आहेत आहेत अशी भाविकांची भावना आहे, अनेक लोक येथे नवस मानतात व तो फेडत असतात. मुक्ताईनगर गावातील संत मुक्ताबाईचे मंदीर हे वारकरी संप्रदायात खूप लोकप्रिय आहे, अनेक पर्यटक या मंदिरात येतात. फेब्रुवारी महिन्यात महाशिवरात्रीला येथे जत्रा भरते. याच गावाजवळ बोदवळ- मुक्ताईनगर रोडवर कलिंका देवीचे प्रसिद्ध मंदीर आहे, तेथे मोठ्या संख्येने भाविक येतात. 

[[उनपदेव-सुनपदेव]] हे गरम पाण्याचे झरे, जळगाव पासून 35 किमी अंतरावरील सातपुडा पर्वतातील मनुदेवी मंदिर , [[पाल]] व [[यावल]] अभयारण्ये, [[पद्मालय]] येथील गणेश मंदिर, [[चाळीसगाव]] तालुक्यातील [[कालीमठ]], [[पाटणादेवी]] ही मंदीर प्रसिद्ध मंदिरे आहेत. [[वालझिरी]] व [[गंगाश्रम]], [[पाल]] ही थंड हवेची ठिकाणे. त्याचप्रमाणे जळगाव मधील भाऊंचे उद्यान देखील प्रसिद्ध आहे.
== उल्लेखनीय व्यक्ती==

• संजु राठोड (मराठी पॉप स्टार, संगीत निर्माता, गायक, गीतकार) - रा. धानवड, ता. जळगाव &lt;ref&gt;{{cite web | title=Sanju Rathod drops another Marathi pop song Sundari featuring Yashika Jatav | website=Mirchi Plus | date=2025-09-12 | url=https://mirchi.in/stories/music/sanju-rathod-drops-another-marathi-pop-song-sundari/152787256 | access-date=2025-11-13}}&lt;/ref&gt;
# [[भालचंद्र नेमाडे]] (प्रसिद्ध लेखक) - रा. सांगवी, ता. यावल 
# [[बहिणाबाई चौधरी]] (कवयित्री) - रा. आसोदा भादली, ता-जी. जळगाव 
# [[सचिन कुमावत]] (अहिराणी गायक, संगीतकार, निर्माते)- रा.शेंदुर्णी, ता.जामनेर.
# [[गिरीष महाजन]] (माजी जलसंपदा मंत्री, महाराष्ट्र राज्य, जामनेरचे आमदार) रा. जामनेर 
# [[त्र्यंबक बापूजी ठोंबरे|बालकवी]], (मराठी कविवर्य)

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}

== बाह्य दुवे ==
* [http://www.nmu.ac.in  उत्तर महाराष्ट्र विद्यापीठ संकेतस्थळ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190910125242/http://nmu.ac.in/ |date=2019-09-10 }}
* [http://wikitravel.org/en/Jalgaon_%28district%29 विकिट्रॅव्हेल- जळगाव पर्यटन]
* [http://www.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/JALGAON/home.html जळगाव गॅझेटियर]
* [http://jalgaon.gov.in जळगाव : अधिकृत संकेतस्थळ ]
* [http://www.gpjalgaon.org.in शासकीय तंत्रनिकेतन, जळगाव]{{मृत दुवा|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://wikimapia.org/187869/Jalgaon-City जळगाव विकिमॅपिया]
* [http://www.fallingrain.com/world/IN/16/Jalgaon.html जळगाव हवामान ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091105182346/http://www.fallingrain.com/world/IN/16/Jalgaon.html |date=2009-11-05 }}

{{महाराष्ट्रातील जिल्हे}}

[[वर्ग:जळगाव जिल्हा]]
[[वर्ग:खान्देश]]
[[वर्ग:महाराष्ट्रातील शहरे]]
[[वर्ग:जळगाव]]
[[वर्ग:अमळनेर तालुक्यातील गावे]]</text>
      <sha1>gz1sl1wtqg9jyjxuh9ng42u4s1jzf0i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>भारताचा इतिहास</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3334</id>
    <revision>
      <id>2728389</id>
      <parentid>2724269</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T04:24:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-57933-44</username>
        <id>189130</id>
      </contributor>
      <comment>/* प्राचीन सिंधू संस्कृती */</comment>
      <origin>2728389</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="135901" sha1="10t460wzz58rcd5pq1ilxrr1bk5xdyt" xml:space="preserve">[[चित्र:Indischer Maler des 6. Jahrhunderts 001.jpg|इवलेसे|उजवे|[[अजिंठा-वेरूळची लेणी]] येथील भित्तीचित्रे]]
'''[[भारत]]''' हा [[देश]] मानवी इतिहासातील प्राचीन देशांमध्ये गणला जातो. येथील लिखित [[इतिहास]] २,५०० वर्षांपूर्वीचा असून इतर पुराव्यांनुसार भारतात ७०,००० वर्षांपूर्वीपासून मानवी अस्तित्त्व आणि इतिहास आहे. भारताचा इतिहास वैभवसंपन्न आणि सामर्थ्यशाली असाच राहिलेला आहे भारतामध्ये प्राचीन काळापासून ते आधुनिक काळापर्यंत अनेक राजवटी सत्ताकेंद्री आल्या या राजवटीने भारतामध्ये अनेक काळापर्यंत राज्य केलं यामधील सर्वात प्रभावी आणि सामर्थ्यशाली राज्य म्हणजे [[मौर्य साम्राज्य]] होय. [[मौर्य साम्राज्य]] ज्याला गुप्त राज्य असेही म्हणले जाते.हे भारताच्या पहिले प्रभावी असे केंद्रीय शासन होते भारतामध्ये सत्ताही मोठ्या काळापर्यंत टिकून राहिली देशातील ती पहिली केंद्रीकृत अशी सत्ता होते या काळामध्ये राज्यकर्त्यांनी मोठा भूप्रदेश आपल्या अंमलाखाली आणला आणि प्रजा कल्याणकारी शासन व्यवस्था निर्माण करण्याचा प्रयत्न केला.

[[मध्य प्रदेश|मध्यप्रदेशातील]] [[भीमबेटका]] येथील [[पाषाण युग|पाषाणयुगातील]] भित्तिचित्रे हे मानवी अस्तित्त्वाचे सर्वांत जुने पुरावे आहेत. पुराणतज्ज्ञांनुसार आदिमानवाने भारतात सत्तर हजार वर्षांपूर्वी प्रवेश केला. साधारणपणे ९,००० वर्षांपूर्वी भारतात ग्रामीण व शहरी स्वरूपांची मानवी वस्ती होऊ लागली व [[सिंधू]] नदीच्या काठावर त्याचे हळूहळू [[सिंधू संस्कृती]]त रूपांतर झाले.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत |title = Introduction to the Ancient Indus Valley |दुवा=http://www.harappa.com/indus/indus1.html
|अ‍ॅक्सेसदिनांक = २००७-०६-१८|वर्ष= १|प्रकाशक = |भाषा=इंग्लिश}}&lt;/ref&gt;. इसवी सन पूर्व ३५००चा सुमार [[सिंधू संस्कृतीचा]] काल मानला जातो. या सिंधू संस्कृतीची सुरुवात भारताच्या [[वायव्य]] प्रांतात म्हणजेच आजच्या [[पाकिस्तान]]ात झाली. [[मोहेंजोदडो]] व [[हडप्पा]] ही उत्खननात सापडलेली शहरे आज पाकिस्तानात असली तरी भारतीय इतिहासातच गणली जातात. ह्या शहरांचा शोध [[दयारामजी सहानी]] यांनी लावला.  काही  इतिहासकार मान्य करतात की [[युरोप]] व [[मध्य आशिया]]तून आलेल्या [[आर्य]] लोकांच्या टोळ्यांनी सातत्याने आक्रमणे करून [[सिंधू संस्कृती]] नष्ट केली व त्यानंतर [[वैदिक]] काळ सूरू झाला.पूर्वीच्या संशोधकांच्या मान्यतेपेक्षा अजून प्राचीन [[हडप्पा]] व मोहोंदोजडोची संस्कृती या एकच होत्या. हा वादाचा मुद्दा असला तरी सिंधू संस्कृती व वैदिक काळातील घडामोडी या [[सिंधू नदी|सिंधू]] व [[सरस्वती नदी|सरस्वती नद्यांच्या]] काठी घडल्या होत्या यात दुमत नाही. यातील [[सरस्वती नदी]] ही काळाच्या ओघात पृष्ठीय बदलांमुळे लुप्त पावली. प्राचीन सरस्वती नदी ही [[पंजाब]], [[राजस्थान]] व [[कच्छ जिल्हा|कच्छ]], [[गुजरात]]मधून वाहत होती हे शास्त्रीय पुराव्यातून सिद्ध झाले आहे. वैदिक काळातच [[भारतीय]] संस्कृतीची मुळे रोवली गेली. मध्य वैदिक काळात सिंधू काठची वैदिक संस्कृती गंगेच्या खोऱ्यात पसरली.&lt;ref&gt;भारतीय संस्कृती कोश खंड नववा&lt;/ref&gt; साधारणपणे इसवी सन पूर्व १००० ते इसवी सन पूर्व ६०० हा कालखंड म्हणजे वैदिक उत्तर कालखंड मानला जातो या काळात जनपदे अस्तित्त्वात आली. ही जनपदे म्हणजे छोटी छोटी राज्ये होती.हे जनपद म्हणजेच जनसमूह होय.या जनसमूहांच्या प्रमुखा मध्ये रावी नदीच्या तीरावर झालेले &quot;दशरज्ञ युद्ध&quot; प्रसिद्ध आहे.या वैदिक लोकांच्या जनसमुहांबरोबर &quot;दास&quot; किंवा &quot;दस्यू&quot; लोकांचे वास्तव्य होते. भारतीय उपखंडाच्या वायव्येला असलेल्या आजच्या [[अफगाणिस्तान]]पासून ते पूर्वेला [[बिहार]], [[बंगाल]],[[ओडीसा]] पर्यंतच्या प्रदेशात आणि दक्षिणेत महाराष्ट्रापर्यंत ही जनपदे पसरलेली होती आजच्या महाराष्ट्राचा काही भाग तेव्हाच्या या जनपदाने व्यापलेला होता [[संस्कृत]], [[पाली]] आणि [[अर्धमागधी]] साहित्यात या जनपदाची नावे आढळतात [[ग्रीक]] इतिहासकारांच्या लिखाणातूनही त्यासंबंधीची माहिती मिळते त्यातील काही जण पदांमध्ये [[राजेशाही]] ही अस्तित्त्वा मध्ये होती तर काही जणांमध्ये मात्र [[गणराज्य]] व्यवस्था होती.त्याकाळी अशी १६ जनपदे अस्तित्त्वात आलेली होती.गणराज्य असलेल्या  जनपदांमधील ज्येष्ठ व्यक्तीची गणपरिषद असे परिषदेचे सदस्य एकत्रितपणे चर्चा करून राज्यकारभारास संबंधीचे निर्णय घेत असत अशा चर्चा ज्या ठिकाणी होत त्या सभागृहाला संतागार असे म्हणले जाई &lt;nowiki&gt;'''गौतम बुद्ध'''&lt;/nowiki&gt; [[नेपाळ]]मधील  [[शाक्य]] गणराज्यातील राजपुत्र होते प्रत्येक जनपदाची स्वतंत्र [[नाणी]] प्रचलनात होते.जन पदांच्या संदर्भातला उल्लेख हा तत्कालीन प्राचीन धार्मिक साहित्यामधून येतो यामध्ये [[बौद्ध]] धर्मातील [[त्रिपिटक]] आणि [[जैन]] धर्मातील [[ग्रंथ]] यामध्ये जनपदांचा व गणराज्यांचा उल्लेख आलेला आहे. कोसल महाजनपदाचा विस्तार हिमालयाच्या पायथ्याशी नेपाळ आणि [[उत्तर प्रदेश]] या ठिकाणी झालेला होता या राज्यातील [[श्रावस्ती]] कुशावती आणि साकेत ही नगरे प्रसिद्ध होती श्रावस्ती हे [[कोसल]] महाजनपदाची राजधानी होती गौतम बुद्ध श्रावस्थीमध्ये चेतवणी या प्रसिद्ध विहारात दीर्घकाळ राहिलेले होते कोसल [[राजा]] प्रसेनजित हा [[वर्धमान महावीर]] आणि गौतम बुद्ध यांचा समकालीन होता.कोसलचे राज्य मगधामध्ये विलीन झाले.कोसलप्रमाणेच [[वत्स]], [[अवंती]] आणि [[मगध]] हीदेखील मोठी [[महाजनपदे]] अस्तित्त्वात होती.मगधच्या उत्तरेस लिच्छवीचे व्रुज्जी हे गणराज्य होते.[[वैशाली]] ही त्याची राजधानी होती.मगधचा राजा [[अजातशत्रू]]ने लिच्छवी राज्य जिंकून ते मगधामध्ये विलीन करून  घेतले.वत्स महाजनपदाचा विस्तार हा उत्तर प्रदेशातील [[प्रयाग]]च्या  आसपासच्या प्रदेशात झालेला होता कोसम म्हणजेच प्राचीन काळाचे [[कौशांबी]] होईल हे एक महत्त्वाचे [[व्यापारी]] केंद्र होते कौशांबीतील तीन अत्यंत श्रीमंत व्यापाऱ्यांनी गौतम बुद्ध आणि त्यांचे अनुयायी यांच्यासाठी तीन [[विहार]] बांधले होते. राजा उदयन हा गौतम बुद्धांचा समकालीन होता राजा उदयन नंतर वत्स महाजन पदाचे स्वतंत्र अस्तित्त्व फार काळ टिकले नाही ते अवंती महाजन पदाच्या राजाने जिंकून घेतले प्राचीन भारताच्या इतिहासात पदांची स्थान हे महत्त्वपूर्ण ठरलेले आहे या काळातील जनपदांच्या उदयातूनच [[सार्वभौम]] सत्ता ह्या आकाराला आल्या त्याच्या प्रदेशांमध्ये क्या सत्तांचा मोठा विस्तार घडून आला अनेक वैभव संपन्न असे राज्य देशांमध्ये आकाराला आले.

इसवी सन पूर्व तिसऱ्या शतकात [[ग्रीक]] [[सम्राट]] [[सिकंदर]] ([[अलेक्झांडर]])च्या आक्रमणानंतर बरीच राजकीय स्थित्यंतरे झाली.सिकंदराने [[गंगा|गंगेच्या]] खोऱ्यापर्यतचा भारताचा काही भाग जिंकून तेथे त्याचे ग्रीक क्षात्रप म्हणजे [[सुभेदार]] नेमले.भारतामधून निघून गेल्यानंतर [[ग्रीस]]मध्ये त्याचा मृत्यू झाला.सिकंदराच्या म्रुत्युनंतर ग्रीकाच्या ताब्यात असणाऱ्या भारतीय प्रदेशात उठाव सुरू झाले. भारताच्या मुद्देसूद इतिहासाची येथपासून सुरुवात होते.[[चंद्रगुप्त मौर्य]]ाने आर्य [[चाणक्य]]यांच्या साथीने /मदतीने  [[मगध]]च्या [[मौर्य]] साम्राज्याची मुहूर्तमेढ रोवली.त्याआधी त्याने मगधमधील [[नंद]] घराण्याचा शेवटचा राजा धनानंदाचा पराभव केला. तिचा म्हणजे मौर्य साम्राज्याचा त्याचा नातू [[सम्राट अशोक]]ाने कळस गाठला.भारताच्या पश्चिम सीमेपर्यत त्याचा विस्तार झाला.कलिंगाच्या युद्धात मानवी क्रौर्यानंतर अशोकाने [[शांतता]] व अहिंसेचा मार्ग अवलंबला व बौद्ध धर्माचा स्वीकार केला.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत |title = Maurya dynasty |दुवा = http://www.livius.org/man-md/mauryas/mauryas.html |लेखक = Jona Lendering |अ‍ॅक्सेसदिनांक = 2007-06-17 |archive-date = 2012-02-26 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120226183742/http://www.livius.org/man-md/mauryas/mauryas.html |url-status = dead }}&lt;/ref&gt; भारतात या काळात मोठ्या प्रमाणावर बौद्ध धर्माचा प्रसार झाला होता.अशोकाच्यानंतरचे मौर्य सम्राट फारसे कर्तृत्त्ववान नसल्याने मौर्य साम्राज्याचे पतन सुरू झाले.शेवटचा मौर्य सम्राट ब्रुहद्राता याची त्याचा सेनापती पुष्यमित्र शुग याने हत्या केली आणि शुग घराण्याची सत्ता स्थापन केली.पुढे काही काळानंतर शुग घराण्याचा [[मंत्री]] वासुदेव कण्व याने शुग घराण्याच्या राजाची हत्या केली आणि [[कण्व]] घराण्याची सत्ता स्थापन केली. मौर्य साम्राज्याच्या पतनानंतर काही काळ उत्तर भारतात अनेक ग्रीक आक्रमणे पुन्हा झाली काही काळ ग्रीक सत्तेखाली भारताचा काही भाग होता. तिसऱ्या शतकात स्थापन झालेल्या [[गुप्त]] साम्राज्याने भारताच्या बहुतांशी भागावर बराच काळ राज्य केले.[[सातवाहन]]नांचीची सत्ता आणि साम्राज्य स्थापन झाले.हा काळ भारताचा सुवर्णकाळ मानला जातो. या काळातच दीर्घकाल राहिलेला [[बौद्ध]] धर्माचा पगडा हळूहळू कमी झाला व पूर्वीच्या वैदिक धर्माची वेगळ्या स्वरूपांत पुनर्बांधणी झाली.महाराष्ट्रातील प्रतिष्ठान(आजचे [[पैठण]]) ही त्यांची राजधानी होती. इ.स.९ व्या  शतकाच्या सुमारास उत्तर प्रदेशात [[गुर्जर-प्रतिहार|गुर्जर प्रतिहारांची]] राजवट स्थापन झाली.[[कन्नोज]] ही त्यांची राजधानी होती. [[साहित्य]],[[गणित]],[[शास्त्र]], [[तत्त्वज्ञान]] इत्यादी क्षेत्रात भारताने मोठी मजल मारली.&quot;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=http://india.gov.in/knowindia/ancient_history4.php|title=Gupta period has been described as the Golden Age of Indian history|अ‍ॅक्सेसदिनांक=2007-10-03 |प्रकाशक= ''[[National Informatics Centre]] (NIC)''}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Heitzman, James. (2007). &quot;[http://encarta.msn.com/encyclopedia_761571624/Gupta_Dynasty.html#s3 Gupta Dynasty,] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091029013809/http://encarta.msn.com/encyclopedia_761571624/Gupta_Dynasty.html#s3 |date=2009-10-29 }}&quot; Microsoft® Encarta® Online Encyclopedia 2007&lt;/ref&gt; भारत या काळात व्यापारीदृष्ट्या अतिशय पुढारलेला देश होता. दक्षिण भारतात अनेक साम्राज्ये उदयास आली. तमिळनाडूतीलपांड्य,   [[चोल साम्राज्य]],चेरा,[[विजयनगरचे साम्राज्य]] / राज्य, महाराष्ट्रातील [[सातवाहन साम्राज्य|सातवाहन]], [[यादव]], [[विदर्भ]] या काळातील कला, स्थापत्यशास्त्रातील प्रगती आजही खुणावते. [[अजिंठा]], [[वेरूळ]], [[हंपी]]चे प्राचीन नगर, दक्षिणेतील प्राचीन मंदिरे ही याच काळात बांधली गेली. चोल साम्राज्याचा विस्तार [[आग्नेय]] [[आशिया]]तील [[इंडोनेशिया]]पर्यंत पोहोचला होता.[[चालुक्य]],[[राष्ट्रकूट]],[[परमार]],[[काकतीय]],[[होयसळ]] राज्ये उदयास आली. ग्रीकाप्रमाणेच [[शक]],हूण,कुषाणानीही भारतावर आक्रमणे केली.मध्य प्रदेशातील [[खजुराहो]] येथील चंडेल राजपूत  राजवटीने बांधलेली मंदिरे प्रसिद्ध आहेत.

११ व्या शतकात [[इराण]]मधील [[अरब]] सेनापती [[मोहम्मद बिन कासीम]]ने [[सिंध]] प्रांतात आक्रमण केले व तेथील [[दाहीर]] राजाचा पराभव  करून तो प्रांत काबीज केला. यानंतर अनेक इस्लामी आक्रमणे आली व भारताच्या मोठ्या भूभागावर इस्लामी राजवट लागू झाली. भारताच्या अनेक राज्ये आर्थिकदृष्ट्या अतिशय पुढारलेली होती. इस्लामी आक्रमणांत सत्ता काबीज करणे तसेच लूट करणे हे मुख्य उद्देश्य असत. [[गझनी]] येथील एका महमूद नावाच्या राज्यकर्त्याने भारतात लुटीच्या १७ मोहिमा आखल्या होत्या. [[मंगोल]] सम्राट [[तैमूरलंग]]ने केलेले [[दिल्ली]]तील शिरकाण मानवी इतिहासातील सर्वाधिक क्रूर घटना होती असे इतिहासकार नमूद करतात. अफगाण शासक [[महंमद घोरी]]ने भारतावर आक्रमण केले.अजयमेरुचा(आजचे [[अजमेर]]) एक [[राजपूत]] राजा [[पृथ्वीराज चौहान|पृथ्वीराज चौहानशी]] त्याचा संघर्ष झाला.आठ युद्धानंतर प्रुथ्वीराज चौहानचा मृत्यू झाला.महंमद घोरीने  [[कुतुबुद्दीन ऐबक]] या आपल्या गुलामास भारताच्या जिंकलेल्या मुलूखाचा सुभेदार म्हणून नेमले.महंमद घोरी नंतर अफगाणिस्तानात परत निघून गेला.महंमद घोरीच्या मृत्यूनंतर कुतूबुद्दीनने त्याचे स्वातंत्र्य घोषित केले.त्याच्या  वारसदारांनी पुढील काही वर्षे भारतावर राज्य केले.नंतर त्याचा सेनापती [[जलालुद्दीन खिलजी]]ने त्याच्याविरुद्ध उठाव करून सत्ता बळकावली/हस्तगत केली.१३व्या शतकात त्याचा पुतण्या [[अल्लाउद्दीन खिलजी]]ने त्याची कपटाने हत्या केली आणि तो शासक झाला. त्याने [[अफगाणिस्तान]]पासून ते [[बंगाल]]पर्यंत शासन केले. यात [[राजस्थान]]मधील चित्तोडचा राजपूत राजा रतनसिंग व राणी [[पद्मावती]]चा इतिहास न विसरण्यासारखा आहे. [[दिल्ली सल्तनत]] ते मुघलांपर्यंत अनेक इस्लामी राजवटी उदयास आल्या.महाराष्ट्रात [[हसन गंगू बहामनी]] याने [[बहामनी]] साम्राज्याची/ राज्याची स्थापना केली.उत्तर कर्नाटकाचा काही भागदेखील या साम्राज्यात/राज्यात समाविष्ट होता.बहामनी साम्राज्यात/राज्यात आणि विजयनगर साम्राज्यात/राज्यात संघर्ष होत.पुढे बहामनी साम्राज्याची/राज्याची पाच शकले झाली.[[अहमदनगर]]ची [[निजामशाही]],[[विजापूर]]ची [[आदिलशाही]],[[गोवळकोंडा|गोवळकोंड्याची]] [[कुतूबशाही]],[[एलिचपूर]]ची (आजचे [[अचलपूर]]) इमादशाही,[[बिदर]]ची बरीदशाही अशी ती पाच राज्ये निर्माण झाली होती.त्यांच्यातही साम्राज्यविस्तारासाठी   संघर्ष होत असत.या पाचपैकी चार राज्यांनी विजयनगरवर हल्ला करून त्याचा अंत केला.आपापसांतील सत्तासंघर्षात त्यांच्यापैकी एलिचपूर आणि बिदर ही राज्ये कालौघात नष्ट झाली.मुघल बादशाहा/सम्राट [[शाहजहान]]ने अहमदनगरची निजामशाही जिंकून घेतली.[[मुघल]] आणि दक्षिण भारताच्या इस्लामी राज्ये यांच्यात  साम्राज्यविस्तारासाठी संघर्ष होत.मुघल राजवटीत काही राजपूत राज्यांनी मुघलासमोर आव्हान उभे केले. पंजाबात  महाराज [[रणजितसिंग]]गांच्या नेतृत्वाखाली [[शीख]] साम्राज्याची/राज्याची स्थापना झाली. [[शिवाजी शहाजी भोसले|छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या]] नेतृत्वाखाली [[मराठा साम्राज्य]] महाराष्ट्रात स्थापना झाली,ज्याचा मुख्य उदेश्य भारतात एतद्देशीयांचे राज्य पुन‍:प्रस्थापन करणे हा होता. शहाजहानचा पुत्र मुघल सम्राट औरंगजेबच्या म्रुत्युनंतर [[मुघल साम्राज्य]] क्षीण होत गेले. छत्रपती शिवाजी महाराजांनी मुघली व दक्षिण भारताच्या विजापूरची आदिलशाही आणि गोवळकोंड्याची कुतूबशाही  तर इंग्रज,फ्रेंच,पोर्तुगीज या तीन परकीय सत्तांचा प्रतिकार केला . त्यापैकी कुतूबशाही आणि फ्रेंचांशी त्यांनी मैत्री करार केला. छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या  म्रुत्युनंतर औरंगजेबाने/मुघलानी मराठा राज्यावर आक्रमण केले/हल्ला केला.छत्रपती शिवाजी महाराजांचे पुत्र छत्रपती संभाजी महाराजांनी मुघलाबरोबर संघर्ष केला.औरंगजेबाने कपटाने छत्रपती संभाजी महाराजांना पकडून त्यांना ठार मारले.छत्रपती संभाजी महाराजांच्या म्रुत्युनंतर छत्रपती राजाराम महाराजांनी नेतृत्व केले.मुघल सेनापती दिलेरखानाने मराठ्यांची राजधानी असलेला [[रायगड]] वेढा घालून जिंकल्यामुळे राजाराम महाराज यांना रायगड सोडून तामिळनाडूतील   [[जिंजी]]ला पलायन करावे लागले.प्रक्रुती अस्वास्थ्यामुळे राजाराम महाराज यांचा मृत्यू झाला.औरंगजेबाने छत्रपती संभाजी महाराजांची पत्नी [[येसूबाई]] व मुलगा शाहू यांना कैद केले.औरंगजेबाच्या मृत्यूनंतर मराठ्यांच्यामध्ये फूट पाडण्यासाठी मुघलानी छत्रपती शाहू महाराज यांना व महाराणी येसूबाई यांना मुक्त केले  छत्रपती शाहुंची व महाराणी येसूबाईची मुक्तता केली.गादीसाठी  शाहू व राजारामाची पत्नी [[ताराबाई]] यांच्या युद्धात शाहूने ताराबाईचा पराभव केला.मराठा राज्याची वाटणी झाली.त्यानंतर पेशव्यांनी हळूहळू मराठा साम्राज्याचा विस्तार सुरू केला.मराठेशाहीनंतर [[पेशवे]] आले आणि त्यांनी आपली मुख्य राजधानी पुण्यात वसवली.महाराष्ट्रात [[पेशवाई]]ची स्थापना झाली.पेशवे मराठेशाहीचे सत्ताधारी/सत्ताधीश  झाले.[[पहिले बाजीराव पेशवे]] एक कर्तबगार राजकारणी होते.त्याचे स्वप्न हिमालयापर्यंत राज्य करण्याचे होते.पहिल्या बाजीराव पेशव्यांचे पुत्र असलेल्या नानासाहेबांच्या काळात अफगाण शासक [[अहमदशहा अब्दाली]]शी झालेल्या [[पानिपत]]च्या तिसऱ्या युद्धात दारुण पराभवानंतर पेशव्यांचे पतन सुरू झाले. त्याचा सर्वाधिक फायदा युरोपियन साम्राज्यवाद्यांना झाला. सोळाव्या शतकापासूनच अनेक युरोपीय देशांनी व्यापाराचे निमित्त करून वसाहती स्थापल्या होत्या व ते आपले साम्राज्यवादी धोरण पुढे रेटत होते. [[इंग्रज]], [[पोर्तुगीज]], [[फ्रेंच]], [[डच]] हे भारतात आपले वर्चस्व गाजवण्यास धडपडत होते. इंग्रजांनी साहजिकच आपल्या विकसित शस्त्रास्त्रे व युद्धकौशल्य तसेच मुत्सद्देगिरी,फुटीचे राजकारण करून हळूहळू भारताच्या सर्व राज्ये आपल्या अधिपत्याखाली आणली. [[बंगाल]]पासून सुरुवात करत, [[कर्नाटक| कर्नाटकातील]]  [[म्हैसूर]]चा सुल्तान [[हैदर अली]] व त्याचा मुलगा [[टिपू सुलतान]], १८१८ मध्ये मराठा साम्राज्य, १८५० च्या सुमारास [[पंजाब]]मधील शीख राज्य/साम्राज्य व जाट राज्ये/साम्राज्ये असे एक एक हस्तगत करत जवळपास संपूर्ण भारताला इंग्रजांनी [[ईस्ट इंडिया कंपनी]]च्या कारभाराखाली [[गुलाम]] बनवले.ईस्ट इंडिया कंपनी सरकारने पर्यायाने इंग्रजांनी भारताचे आर्थिक शोषण केले.फ्रान्सने/फ्रेंचानी पॅडिचेरी व चंद्रनगर व पोर्तुगीजांनी  [[गोवा]],[[दीव]],[[दमण]] आणि [[दादरा आणि नगर हवेली]] हस्तगत केले.भारताच्या त्यांची मांडलिक संस्थाने/राज्ये दत्तक [[वारस]] नामंजूर करून खालसा केली.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://india.gov.in/knowindia/history_freedom_struggle.php|title=History : Indian Freedom Struggle (1857-1947)|अ‍ॅक्सेसदिनांक=2007-10-03|प्रकाशक=[[National Informatics Centre|National Informatics Centre (NIC)]]|अवतरण=And by 1856, the British conquest and its authority were firmly established.|archive-date=2009-12-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20091227213048/http://india.gov.in/knowindia/history_freedom_struggle.php|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;. १८५७ मध्ये ब्रिटिश सेनेमधील भारतीय सैनिकांनी उठाव केला व पाहता पाहता संपूर्ण भारतभर त्याचे पडसाद उमटले. ब्रिटिशांविरुद्धचा उठाव अयशस्वी झाला तरी ब्रिटिशांविरुद्ध स्वातंत्र्य मिळवण्याची ऊर्मी भारतीयांच्यात जागृत झाली. उठावानंतर ईस्ट इंडिया कंपनीकडून कारभार [[इंग्लंड]]च्या [[ब्रिटिश]] सरकारकडे गेला.

[[चित्र:Nehru Gandhi 1937 touchup.jpg|इवलेसे|उजवे|[[इ.स. १९३७]] साली [[महात्मा गांधी]] सोबत [[पंडित जवाहरलाल नेहरू]]]]

[[लोकमान्य टिळक]] यांच्या नेतृत्वाखाली विसाव्या शतकाच्या सुरुवातीला [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]]ने राष्ट्रीय पातळीवर स्वातंत्र्य चळवळ सुरू केली. १९२० मध्ये टिळकांच्या मृत्युनंतर [[मोहनदास करमचंद गांधी|गांधींनी]] चळवळीची सुत्रे हाती घेत अंहिसेच्या व असहकाराच्या मार्गाने अनेक चळवळी केल्या.तसेच काही सशस्त्र [[क्रांतीकारी]] संघटनाही उभ्या राहिल्या.&lt;ref name=&quot;CONCISE ENCYCLOPEDIA 3&quot;&gt;{{स्रोत पुस्तक |title = Concise Encyclopedia|प्रकाशक = [[Dorling Kindersley|Dorling Kindersley Limited]] |वर्ष = 1997 |पृष्ठे = p. 455 |आयएसबीएन = 0-7513-5911-4}}&lt;/ref&gt; सरते शेवटी दुसऱ्या महायुद्धानंतर [[१५ ऑगस्ट १९४७]] रोजी भारताला [[ब्रिटन]]पासून स्वातंत्र्य मिळाले परंतु त्यासाठी बहुसंख्य [[मुस्लिम]] असलेला भाग आजचा [[पाकिस्तान]] व [[बांगलादेश]] हे वेगळे व्हावे लागले. [[फाळणी]]चा हा इतिहास अतिशय दुःखदायक आहे.&lt;ref name=&quot;CONCISE ENCYCLOPEDIA..&quot;&gt;{{स्रोत पुस्तक |title = Concise Encyclopedia |प्रकाशक = [[Dorling Kindersley|Dorling Kindersley Limited]] |वर्ष = 1997 |पृष्ठे = p. 322 |आयएसबीएन = 0-7513-5911-4}}&lt;/ref&gt; आधुनिक भारताचे निर्माते व अद्वितीय बहुआयामी विद्वान असलेल्या [[कायदेपंडित]] [[बाबासाहेब आंबेडकर|डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर]] आपल्या तब्येतीची पर्वा न करता अत्यंत मेहनतीने ३ वर्षामध्येच जगातील सर्वात महान व मोठे असे [[भारताचे संविधान]] लिहिले. घटनाकार बाबासाहेबांनी २६ नोव्हेंबर १९४९ रोजी ‘[[भारतीय राज्यघटना]]’ संविधान समितीला सुपूर्द केली. आणि २६ जानेवारी १९५० रोजी भारतीय घटनेची अंमलबजावणी सुरू झाली, भारत गणतंत्र राष्ट्र झाले व जगातील सर्वांत मोठे [[लोकशाही]] राष्ट्र अशी आज बिरुदावली मिरवत आहे.भारत संघराज्य झाले.भारतात १९५६ नंतर भाषावार प्रांतरचना झाली.[[फ्रान्स]]ने आपल्या ताब्यातील भारतीय वसाहती वसाहतीमध्ये सार्वमत घेऊन भारताकडे सोपवल्या.पोर्तुगीजांशी भारताला लढावे लागले.१९६१मध्ये भारताने आपले लष्कर पाठवून [[गोवा]],[[दीव]],[[दमण]] आणि [[दादरा आणि नगर हवेली]] पोर्तुगीजांच्या जोखडातून मुक्त केले.&lt;ref name=&quot;CIA&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|title=CIA Factbook: India|कृती=[[CIA Factbook]]|दुवा=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/in.html|अ‍ॅक्सेसदिनांक=2007-03-10|archive-date=2008-06-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20080611033144/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/in.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;   

स्वातंत्र्यप्राप्तीनंतर भारताने सामान्य गतीने आर्थिक व सामाजिक सुधारणांचा स्वीकार करून वाटचाल केली. [[जम्मू आणि काश्मीर]],[[पंजाब]]मध्ये १९८० च्या दशकात झालेला हिंसाचार व ईशान्येकडील [[आसाम]],[[मणिपूर]],[[मिझोरम]],[[नागालँड]] राज्यात सुरू असलेल्या हिंसाचार आणि गरिबीमुळे आदिवासी  भागांत सुरू होत असलेला [[नक्षलवाद]] यांमुळे भारताच्या आतंकवाद/[[दहशतवाद]] ही एक महत्त्वाचा सुरक्षाविषयक मुद्दा झाला आहे. १९९० पासून भारताच्या विविध शहरात आतंकवादी/दहशतवादी  हल्ले झाले आहेत. भारताचे चीन व पाकिस्तान याच्याशी संलग्न सीमांबद्दल वाद आहेत त्यातून [[१९६२ चेभारत-चीन युद्ध|१९६२]],[[१९४७ चे भारत-पाकिस्तान युद्ध|१९४७]], [[१९६५ चे भारत-पाकिस्तान युद्ध|१९६५]],[[भारत-पाकिस्तान तिसरे युद्ध|१९७१]] व [[कारगील युदध|१९९९]] मध्ये युद्धे झाली. भारत [[अलिप्त राष्ट्रगट चळवळ]]ीचा तसेच [[संयुक्त राष्ट्रे|संयुक्त राष्ट्रसंघाचा]] संस्थापक सदस्य आहे. इ.स.१९७४ आणि १९९८ मध्ये भारताने राजस्थानातील [[पोखरण]] येथे भूमिगत अणुचाचण्या यशस्वीरीत्या पार पाडून स्वतःला एक आण्विक शक्ती म्हणून सिद्ध केले आहे. १९९१ नंतर भारताने आर्थिक सुधारणांचा अंगिकार केल्यानंतर् झपाट्याने आर्थिक प्रगती केली आहे.खासकरून [[सॉफ्टवेर]] क्षेत्रामध्ये भारताने लक्षणीय कामगीरी केली.&lt;ref name=&quot;ERS&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.ers.usda.gov/Briefing/India/|title=India is the second fastest growing economy|अ‍ॅक्सेसदिनांक=2007-08-05|फॉरमॅट=|कृती=Economic Research Service (ERS)|प्रकाशक=[[United States Department of Agriculture|United States Department of Agriculture (USDA)]]|archive-date=2011-05-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20110520002800/http://www.ers.usda.gov/Briefing/India/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; गोल गम इस्लामिक आर्किटेक्चर.

== प्राचीन सिंधू संस्कृती ==
[[चित्र:Mohenjo-daro Priesterkönig.jpeg|डावे|100px|[[सिंधु संस्कृती]]तील ब्राह्मण राजा]]
सिंधु संस्कृती ही भारताच्या ताम्रपाषाणयुगीन संस्कृती आहे&lt;ref&gt;marathivishwakosh.in/khandas/khand19/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=10366&lt;/ref&gt;. ही संस्कृति प्रामुख्याने सिंधू नदी,सरस्वती नदी व सिंधूच्या उपनद्याकाठी (पंजाबातील ५ मुख्य नद्यांच्याकाठी) अस्तित्त्वात होती. तसेच गंगा यमुना खोरे ते उत्तर अफगणिस्तानपर्यंत ही संस्कृती बहरली.&lt;ref name=possehl&gt;{{जर्नल स्रोत
 | last = पोसेल | first = जी.एल. | authorlink=Gregory Possehl | year = १९९० | month = ऑक्टोबर
 | title = Revolution in the Urban Revolution: The Emergence of Indus Urbanization | journal = Annual Review of Anthropology | volume = 19 | pages = 261–282 | doi = 10.1146/annurev.an.19.100190.001401 | दुवा = http://arjournals.annualreviews.org/toc/anthro/19/1?cookieSet=1 | accessdate = 2007-05-06
}}See map on page 263&lt;/ref&gt;,&lt;ref&gt;''Indian Archaeology, A Review.'' 1958-1959. Excavations at Alamgirpur. Delhi: Archaeol. Surv. India, pp. 51–52.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Leshnik&quot;&gt;{{जर्नल स्रोत
 | last = Leshnik | first = Lawrence S. | year = 1968 | month = October | title = The Harappan &quot;Port&quot; at Lothal: Another View  | journal = American Anthropologist, New Series, | volume = 70 | issue = 5
 | pages = 911–922 | doi = 10.1525/aa.1968.70.5.02a00070
 | दुवा = http://links.jstor.org/sici?sici=0002-7294(196810)2%3A70%3A5%3C911%3ATH%22ALA%3E2.0.CO%3B2-2
 | accessdate = 2007-05-06}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{स्रोत पुस्तक
 | आडनाव = Kenoyer | पहिलेनाव = Jonathan | लेखकदुवा = Jonathan Mark Kenoyer
 | title = Ancient Cities of the Indus Valley Civilization | url = https://archive.org/details/isbn_9780195779042 | दिनांक = [[15 September]] [[1998]]
 | प्रकाशक = Oxford University Press | स्थान = USA | आयएसबीएन = 0195779401 | पृष्ठे = p96 }}&lt;/ref&gt; सिंधू संस्कृतीच्या अस्तित्त्वाचा पुरावा दयाराम सहानी यांनी इ.स.१९२१ मध्ये प्रकाशात आणला. त्याच वर्षी पंजाबातील हडप्पा येथे प्रायोगिक उत्खनन झाले, त्यात सिंधू संस्कृतीचे ताम्रपाषाणयुगीन स्वरूप स्पष्ट झाले.राखालदास बॅनर्जी यांनी इ.स. १९२२ मध्ये मोहें-जो-दडोचा शोध लावला.  यानंतर या दोन्ही स्थळी [[सर जॉन मार्शल]] (पुरातत्त्वविभागाचे महासंचालक,इ.स. १९०२ ते १९२८), इ. जे. एच्. मॅके, [[माधोस्वरूप वत्स]], सर मॉर्टिमर व्हीलर इ. संशोधकांनी विस्तृत उत्खनने केली.याशिवाय सर्वेक्षणातील पाहणीत सिंध-पंजाबात (विद्यमान पाकिस्तान) सिंधू संस्कृतीची अनेक प्राचीन स्थळे प्रकाशात आली. सिंधूचे खोरे हेच या ताम्रपाषाणयुगीन संस्कृतीचे आगार असल्याने तिला [[सिंधू संस्कृती]] अथवा [[हडप्पा संस्कृती]] असे नाव देण्यात आले&lt;ref&gt;http://marathivishwakosh.in/khandas/khand19/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=10366&lt;/ref&gt;.

सिंधू संस्कृती आधुनिक भारत ([[पंजाब]], [[हरयाणा]], [[राजस्थान]], [[गुजरात]] व पाकिस्तानातील पंजाब, [[सिंध]], [[बलुचिस्तान]] व वायव्य प्रांत) भूभागावर वसलेली होती. त्यातील बराचसा भाग आधुनिक पाकिस्तानात असला तरी सिंधू संस्कृतीत आजच्या भारतीय संस्कृतीची पाळेमुळे सापडतात व भारताच्या इतिहासाचा अविभाज्य अंग आहे. ही संस्कृती प्राचीन इजिप्त व इराकमधील मेझोपोटेमिया या संस्कृतीं इतकी जुनी आहे. सिंधू संस्कृतीतील रहिवाश्यांनी धातूंचा वापर सुरू केला. मोहेंजोदरो, हराप्पा येथे उत्खनात सापडलेल्या शहरांवरून सिंधू संस्कृतीची ओळख मिळते.

सिंधु संस्कृती व वैदिक संस्कृती हे एकच होती का यावर तज्ञांमध्ये वाद आहेत. नंतर आलेल्या वैदिक आर्यांनी सिंधू संस्कृतीवर आक्रमण केले व कालांतराने नष्ट झाली. असा एक मतप्रवाह आहे जो आजवर ग्राह्य धरण्यात आला होता. तर सिंधू संस्कृती व वैदिक संस्कृती एकच होती व सिंधू संस्कृतीवर कोणत्याही प्रकारची बाह्य आक्रमणे झाली नाहीत. परंतु कालांतराने बदलली व जी शहरे नष्ट झाली ती प्रामुख्याने हवामानातील बदल, नद्यांच्या पात्रातील बदल व मोठेमोठे पूर यांनी नष्ट झाली. वैदिक संस्कृती संदर्भात खूप साहित्य आहे परंतु पुरातत्त्वीय पुरावे नाहीत व सिंधू संस्कृतीबद्दल भरपूर पुरातत्त्वीय पुरावे आहेत परंतु त्या संदर्भात कोणतेही साहित्य नाही.

== वैदिक काळ ==
[[वेद]] हे [[आर्य]] धर्माच्या मूलस्थानी आहेत.वेद हे अनादी आहेत म्हणजे काय या प्रश्नाची चर्चा आधुनिक कालखंडात सुरू झाली.विशेषतः वेदांच्या अभ्यासाकडे जेंव्हा पाश्चात्य लोकांना आपले लक्ष वळविले तेंव्हा इतर गोष्टींच्या बरोबरच त्यांनी वेदांच्या कालनिर्णयाकडे चर्चा सुरू केली.

[[ख्रिस्ती]] शकापूर्वी ५०० ते ५,००० वर्षाच्या पलीकडच्या काळात वेदरूपी काव्ये रचली असावीत अशी वेगवेगळी मते मांडली गेली.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://vishwakosh.marathi.gov.in/32986/ |title=वेद काळ |लेखक= |दिनांक= |संकेतस्थळ=मराठी विश्वकोश |प्रकाशक= |भाषा= |अ‍ॅक्सेसदिनांक=२०२६-०२-१८ |विदा संकेतस्थळ दुवा=https://web.archive.org/web/20260417115730/https://vishwakosh.marathi.gov.in/32986/ |विदा दिनांक=2026-04-17 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; वैदिक साहित्य भारताच्या सर्वाधिक प्राचीन साहित्य असल्याचे मानले जाते. वैदिक साहित्याची भाषा संस्कृत आहे. चार वेद म्हणजे वैदिक साहित्याचा मूळ गाभा आहे. या वेदान्च्या ग्रथाना 'संहिता' असे म्हणतात.'विद्' म्हणजे जाणणे आणि 'वेद'  म्हणजे 'ज्ञान' असा अर्थ आहे. वेद मौखिक परम्परेने जतन केले गेले.&lt;ref&gt;{{स्रोत पुस्तक|title=इतिहास ११ वी|last=शुभागना|first=गुहाड|publisher=महाराष्ट्र राज्य सन्शोधन मन्डळ|year=२०१९|isbn=नाही|location=पुणे|pages=}}&lt;/ref&gt;

[[चित्र:Ancient india.png|इवलेसे|उजवे|200px]]
[[चित्र:Nalanda.jpg|इवलेसे|उजवे|200px|आजच्या बिहारमधील [[नालंदा विद्यापीठ]] हे जगातील सर्वांत पहिले बौद्धविद्यापीठ मानले जाते]]

== महाजनपदे ==
[[चित्र:Ascetic Bodhisatta Gotama with the Group of Five.jpg|200px|इवलेसे|डावे|[[गौतम बुद्ध]] आपल्या शिष्यांना उपदेश करताना]]

[[चित्र:Ancient india.png|इवलेसे|उजवे|200px|सोळा प्रमुख महाजनपदे]]
[[चित्र:Nalanda.jpg|इवलेसे|उजवे|200px|[[नालंदा विद्यापीठ]] हे जगातील सर्वांत पहिले विद्यापीठ मानले जाते]]

वैदिक काळाच्या शेवटच्या काळात ज्यांचा महाभारतात उल्लेख आहे अशी प्राचीन भारताच्या राज्ये महाजनपदे म्हणून उदयास आली. यांचे  वेदांमध्ये, बौद्ध व जैन धर्माच्या साहित्यामध्ये प्रामुख्याने उल्लेख आढळतात. [[मगध]],[[काशी]], [[कोसल]], [[अंग]], [[मल्ल]], [[चेदी]], [[वत्स]] , [[कुरु]] [[पांचाल]], मत्य, [[शूरसेन]], आसक, [[अवंती]], [[गांधार]], कंबोज अशी १६ प्रमुख महाजनपदे साधारपणे इसपूर्व १००० ते ५०० च्या आसपास अस्तित्त्वात होती.  यांचा विस्तार आधुनिक अफगणिस्तानपासून ते बंगालपर्यंत तर दक्षिणेकडे महाराष्ट्रपर्यंत होता व सर्व प्रमुख महाजनपदे ही [[गंगा]] नदीच्या खोऱ्यात होती. [[सिंधू संस्कृती]] नंतरचे मोठे नागरीकरण या काळात झाले.

या महाजपदांहून वेगळे अशी अनेक लहान सहान राज्ये भारतीय उपखंडात सर्वत्र पसरली होती. बहुतांशी त्यांचे अधिपत्य वांशिक असे तर काही वेळा निवडीप्रमाणे असे. शिकण्याची प्रमुख भाषा [[संस्कृत]] होती तर [[बोलीभाषा]] अनेक असण्याची शक्यता आहे. उत्तर भारतात [[प्राकृत]] ही प्रमुख बोली भाषा बोलली जात होती. [[मराठी]] व [[हिंदी]] भाषांचे मूळ प्राकृत भाषेत असण्याची शक्यता आहे. लहान सहान राज्ये व जनपदे ही चार प्रमुख महाजनपदांच्या अधिपत्याखाली होती. ती म्हणजे कोसल, अवंती,मगध व वत्स.&lt;ref&gt;{{स्रोत पुस्तक | लेखक= Krishna Reddy | title = Indian History | year= 2011 | url= https://archive.org/details/isbn_9780071329231 | वर्ष = 2003 | प्रकाशक = Tata McGraw Hill | स्थान = New Delhi | आयएसबीएन = 0070483698 | पृष्ठे = A107 }}&lt;/ref&gt;

वैदिक काळात [[हिंदू]] धर्म असा अस्तित्त्वात नव्हता,वैदिक पूजा- पाठ पद्धतींवर पुजारी वर्गाचे वर्चस्व होते.वैदिक धर्मातूनच पुढे हिंदू धर्माचा उदय झाला. महाजनपदांच्या काळात भारतीय संस्कृतीतील महत्त्वाचा हिस्सा असणाऱ्या तत्त्वज्ञानाचा विकास झाला, [[उपनिषदे]] व इतर वेदोत्तर साहित्यामधून त्याकाळी आलेले प्रचंड मोठे वैचारिक बदल दर्शावतात. द्वैत अद्वैतवाद्, तसेच [[नास्तिकवाद]], पदार्थवाद, अजिविकवाद इत्यादी मतप्रवाह त्याकाळी अस्तित्त्वात होते, [[जैन धर्म]] व [[बौद्ध धर्म]]ाची तात्त्विक बांधणी याच सर्व तत्कालीन ऊहापोहाचा निकाल आहे असे मानतात.&lt;ref&gt;Discovery of India- Acceptance and Negation of life- By pt Jawaharlal nehru&lt;/ref&gt;. हे भारताचे वैचारिक सुवर्णयुग होते असे मानतात.

गौतम बुद्धांना इसपूर्व ५३७ मध्ये आत्मज्ञानाचा साक्षात्कार झाला व ते [[बुद्ध]] म्हणून ओळखले जाऊ लागले. याच सुमारास जैनांचे २४ वे [[तीर्थंकर]] [[महावीर]] यांनाही महानिर्वाण स्थिती प्राप्त झाली. बौद्ध धर्माची व जैन धर्माची सुरुवात झाली.&lt;ref&gt;Mary Pat Fisher (1997) In: Living Religions: An Encyclopedia of the World's Faiths I.B.Tauris : London ISBN 1-86064-148-2 - '' Jainism's major teacher is the Mahavira, a contemporary of the Buddha, and who died approximately 526 BCE. Page 114 ''&lt;/ref&gt; जैन धर्मियांच्या श्रद्धे प्रमाणे त्यांचीही परंपरा जुनी आहे. वेदांमध्येही काही जैन तीर्थंकरांचा संदर्भ आढळतो&lt;ref&gt;Mary Pat Fisher (1997) In: Living Religions: An Encyclopedia of the World's Faiths I.B.Tauris : London ISBN 1-86064-148-2 - '' “The extreme antiquity of Jainism as a non-vedic, indigenous Indian religion is well documented. Ancient Hindu and Buddhist scriptures refer to Jainism as an existing tradition which began long before [[Mahavira]].” Page 115 ''&lt;/ref&gt;

बुद्ध धर्माची व जैन धर्माच्या शिकवणीत जी साध्या व विरक्त राहणीची शिकवण होती ती जनसामान्यांमध्ये लवकर पसरली. तसेच त्याचा उलटा प्रभाव वैदिक परंपरांवरही पडला, [[शाकाहार]], [[अहिंसा]] हे भारतीय संस्कृतीचे महत्त्वाचा भाग झाले. जैन धर्माचा प्रभाव भारतापुरतेच मर्यादित राहिला तर बौद्ध भिक्कूंनी बौद्ध धर्म भारताबाहेरही पसरवण्यास मदत केली.

== उत्तर प्राचीन राज्ये ==
[[चित्र:AlexanderTheGreat Bust.jpg|इवलेसे|अलेक्झांडर]]
[[चित्र:MauryanCoin.JPG|इवलेसे|मौर्य राज्यातील चांदीची मोहोर]]
इस पूर्व ३२६ च्या सुमारास मॅसेडोनियाचा महान सेनानी [[अलेक्झांडर द ग्रेट]] याने आपल्या जग जिंकायच्या मोहिमे अंतर्गत भारतावर आक्रमण केले. भारताचा वायव्य प्रांत ग्रीक अधिपत्याखाली आला. भारतावरील परकिय आक्रमणांची नांदी अलेक्झांडरच्या आक्रमणानिमित्त झाली. [[झेलमची लढाई|झेलम नदीच्या लढाईत]] त्याने पोरस राजाचा पराभव केला परंतु अलेक्झांडरला बरेच नुकसान सहन करावे लागले. पुढील एका लहान लढाईत अलेक्झांडर चांगलाच जखमी झाला होता. ११ वर्षांच्या सातत्याचा लढाईंमुळे अलेक्झांडरची सेना चांगलीच कंटाळली होती व तत्कालीन मगध साम्राज्याची ताकद अलेक्झांडरच्या सैन्याच्या तुलनेत जास्त होती व भारतीयांशी पहिल्या काही लढायातील अनुभवांमुळे मगधशी टक्कर महाग पडेल या कल्पनेने अलेक्झांडरच्या सैन्यात परतीची लाट उफाळून आली. सैन्यात फूट उफाळू नये यासाठी अलेक्झांडरने प‍रतीचा निर्णय घेतला. अलेक्झांडर परतीच्या प्रवासात आजारपणाने मरण पावला त्याचे साम्राज्य त्याच्या सेनापतींनी वाटून घेतले. अलेक्झांड‍रने भारताचा थोडाच भाग जिंकला असला तरी त्याच्या आक्रमणाने भारतात मोठी राजकीय उलथापालथ झाली.
=== मौर्य साम्राज्य ===

''मुख्य पान: [[मौर्य साम्राज्य]]''

अलेक्झांडरचे आक्रमण काळात [[मगध]]मध्ये [[नंद]] घराण्याची सत्ता होती. नंद वंशाच्या काळात मगधमध्ये असंतोष व राजकीय अस्थैर्य वाढले होती. [[चंद्रगुप्त मौर्य]]ने मगध साम्राज्याचे शासक नंद घराण्याचा पराभव केला व इसपूर्व ३२१ मध्ये मौर्य साम्राज्याची स्थापना केली. चंद्रगुप्तने अलेक्झांडरचा([[सिकंदर]])  सेनापती सेक्युलस निकेटरचा पराभव करून ग्रीकांचे वर्चस्व संपुष्टात आणले. चंद्रगुप्त मौर्यने भारताचा मोठा भूभाग मौर्य साम्राज्याचा अधिपत्या खाली आणला, तो विस्तार त्याचा मुलगा/पुत्र बिंदुसाराच्या काळात चालू राहिला व [[सम्राट अशोक]]च्या काळात (इसपूर्व २७३ ते २३२) त्या विस्ताराने कळस केला. जवळपास संपूर्ण [[भारत]], [[पाकिस्तान]], [[अफगाणिस्तान]]॰, [[बांग्लादेश]], [[इराण]] व ब्रम्हदेशाचा(आजचा [[म्यानमार]])   काही भाग इतका मोठ्या भूभाग मौर्य साम्राज्याच्या अधिपत्याखाली आला होता. इस. २६० मध्ये झालेल्या [[कलिंगचे युद्ध|कलिंगच्या युद्धात]] अशोकने [[कलिंग]] राज्य मौर्य साम्राज्याला जोडला परंतु झालेली मानवहानी पाहून त्याचे मन विरक्त झाले व त्याने [[बौद्ध धर्म]]ाचा स्वीकार केला, तसेच त्याने बौद्ध धर्माच्या प्रसारकाचे काम हाती घेतले. बौद्ध धर्माचा जगभर प्रसार होण्यास अशोकाचे कार्य महत्त्वपूर्ण आहे. [[पाटलीपुत्र]] ही मौर्य साम्राज्याची राजधानी होती. तर [[विदीशा]], [[उज्जैन]], [[तक्षशिला]] ही प्रमुख शहरे होती . अशोकाच्या संदर्भातील अनेक शिलालेख भारताच्या कानाकोपऱ्यात पहावयास मिळतात, तसेच अनेक स्तूप आजही पहायला मिळतात, [[सारनाथ]] येथील [[अशोकस्तंभ]] आज आधुनिक भारताची राजमुद्रा झाली आहे. सम्राट अशोकानंतर मौर्य साम्राज्य हळूहळू क्षीण होत गेले व अशोकानंतर ६० वर्षातच लयाला गेले. शेवटचा मौय सम्राट बृहद्त्त याचा सेनापती [[पुष्यमित्र शुंग]] याने वध केला व मौर्य साम्राज्याचा अंत झाला. मौर्य आणि गुप्त काळात भारतीय स्थापत्यकलेचा विकासाचा मोठा उत्कर्ष झाला सम्राट अशोक आणि ठिकाणी उभारलेले दगडी स्तंभ ही भारतीय शिल्पकलेची उत्कृष्ट उदाहरणे आहेत सांची येथील स्तूप आणि कारले तसेच नाशिक व अजिंठा-वेरूळ येथील ठिकाणांच्या लेण्यांमधून तीच परंपरा अधिकाधिक विकसित होत गेली असे दिसून येते गुप्तकाळात भारतीय मूर्ती कलेचा मोठा विकास झाला दक्षिण भारतात चालुक्य आणि पल्लव राजसत्तेच्या काळात मंदिर स्थापत्याचा विकास झाला तामिळनाडूमधील [[महाबलीपुरम]]ची मंदिरे त्याची साक्ष देणारी आहेत [[पल्लव]] राजसत्तेच्या काळात देवदेवतांच्या कास्य मूर्ती बनविण्यास सुरुवात झाली होती दिल्लीजवळ नेहरोली येथे असलेल्या गुप्तकालीन लोहस्तंभाच्या आधारित प्राचीन भारतीयांचे धातू शास्त्राचे ज्ञान हे किती प्रगत होते हे समजते प्राचीन भारतीय संस्कृती अत्यंत समृद्ध आणि प्रगत होते भारतीय संस्कृतीचा जगातील इतर संस्कृतीशी असलेला संपर्क आणि त्याचे झालेले दूरगामी परिणाम हेदेखील यावरून लक्षात घेण्यासारखे आहे

=== शुंग, शक आणि सातवाहन ===

मुख्य पान ''[[शुंग वंश]]'', ''[[शक]] राज्यकर्ते'' ,''[[सातवाहन]]''

मौर्य साम्राज्याच्या अस्तानंतर [[उत्तर]] भारतावर शुंग वंश, पश्चिमेला [[शक]] राज्य व दक्षिणेला सातवाहनांचे प्राबल्य होते. भारताच्या वायव्य प्रांत व अफगणिस्तानवर ग्रीक राज्य कर्त्यांनी पुन्हा वर्चस्व मिळवले परंतु कालांतराने ते भारतीय संस्कृतीत सरमिसळून गेले. [[मौर्य साम्राज्य]]ाचा शेवटचा सम्राट बृहदत्त याचा [[पुष्यमित्र शुंग]] ने वध केला व स्वता: सम्राट झाला, त्याच्या राज्यकालात त्याने मागील शतकात बौद्ध धर्माचे वाढलेले प्रस्थ कमी करण्याचा प्रयत्न केला व सनातन वैदिक धर्माला चालना दिली. त्याने अनेक बौद्ध स्तूपांची नासधूस केली व [[बौद्ध धर्म]]ियांना मिळणाऱ्या सवलती बंद केल्या. अनेक ग्रीकांच्या वसाहतींवर आक्रमणे करून त्याने त्यांना हूसकून लावले. पुष्यमित्रच्या पुढील पिढ्यांनी पुष्यमित्रच्या अनेक कुकर्मांची भरपाई करून धार्मिक शांतता टिकवून ठेवली.

मौर्य साम्राज्याच्या विघटनानंतर [[सातवाहन]] यांनी ख्रि.पू २३०- २२५ पर्यंत [[दक्षिण]] भारताच्या मोठ्या भागावर राज्य केले. सातवाहनांच्या राज्यात मोठ्या प्रमाणात सांस्कृतिक सुधारणा झाली. महाराष्ट्री भाषा, (जी नंतर आधुनिक [[मराठी]] भाषेत रूपांतरित झाली) सातवाहनांची [[राजभाषा]] होती. इ.स. ७८ रोजी महाराष्ट्राचा राज्यकर्ता [[गौतमीपुत्र शातकर्णी]] (शालिवाहन) हा होता. त्याने सुरू शालिवाहन शक आजही रूढ आहे.

याच काळात [[शक]] राज्यकर्त्यांनी [[पश्चिम]] भागावर नियंत्रण मिळवले होते. शक हे मूळचे मध्य अशियातील लोक होते.

=== ग्रीक-कुषाण राज्ये ===
[[चित्र:Demetrius I of Bactria.jpg|डावे|इवलेसे|120px|भारतीय-ग्रीक राज्यकर्ता डेमेट्रीयस पहिला  इस पूर्व २०५ ते १७१]]

[[अलेक्झांडर]]च्या मृत्यूनंतर त्याचे साम्राज्य त्याच्या सेनापतींनी वाटून घेतले. भारतावरील त्यांची पकड [[मौर्य साम्राज्य]] काळातच ढिली पडली. परंतु भारताशेजारील देशांमध्ये त्यांनी पकड एकदम मजबूत ठेवली होती. पर्शिया ([[इराण]]) व [[बॅक्ट्रीया]] ([[अफगाणिस्तान]]) मध्ये ग्रीक राज्ये भरभराटीस आली. मौर्य साम्राज्याशी त्यांचे मैत्रीपूर्ण संबध होते असे दिसते. या राज्यांमध्ये ग्रीक-भारतीय अश्या प्रकारची मिश्र संस्कृती उदयास आली व याच काळात भारतीय संस्कृतीचा अविभाज्य भाग असलेला [[वायव्य]] प्रांत सांस्कृतिक दृष्ट्या वेगळा बनू लागला. डेमेट्रीयस या ग्रीक राजाने इ.स. पूर्व १८० मध्ये [[भारतीय]]-[[ग्रीक]] राज्याची स्थापना केली. या राज्याचा विस्तार [[अफगाणिस्तान]], [[पाकिस्तान]], [[पंजाब]] प्रांतापर्यंत होता. ही [[ग्रीक]] राज्ये २ शतकापर्यंत टिकली. या काळात ३० पेक्षा अधिक ग्रीक राज्यकर्तांनी राज्ये केली. ही राज्ये एकमेकांशी तसेच [[भारतीय]] राज्यकर्त्यांशी लढत. मिलिंद अथवा मिनॅंडर हा एक महान ग्रीक [[भारतीय]] राज्यकर्ता होऊन गेला. [[ग्रीक]] राज्यकर्त्यांनंतर इसपूर्व शतकात या भागात [[शक]] राज्यकर्त्यांचे वर्चस्व वाढले. शक हे मूळतः दक्षिण [[सायबेरिया]]तून स्थलांतरित झालेले लोक होते. सर्वप्रथम बॅक्ट्रीय ([[अफगाणिस्तान]]), [[काश्मीर]], [[गांधार]], [[पंजाब]] असा प्रवास करत भारतात [[शक]] टोळ्यांनी प्रवेश केला व [[पश्चिम]] भागात आपले प्रस्थ वाढवले. यानंतरच्या काळात [[कुषाण]] हे [[वायव्य]] भागात प्रभावी झाले. कुशाण राज्यकर्त्यांचे एके काळी कझाकस्तानापासून ते मथुरेपर्यंत राज्य होते.

=== भारतीयांचा पाश्चिमात्य जगाशी व्यापार ===
[[चित्र:AugustusCoinPudukottaiHoardIndia.jpg|इवलेसे|उजवे|120px|दक्षिण भारताच्या पुड्डूकोटाई येथे सापडलेले रोमन नाणे]]
पहिल्या शतकात रोमन सम्राट [[ऑगस्टस]] याच्या काळात रोमन साम्राज्याशी व्यापार सुरू झाला. [[रोमन साम्राज्य]] हे भारताचे पश्चिमेकडील सर्वांत मोठे व्यापारी भागीदार होते.

इस १३० मध्ये सुरू झालेला व्यापार पुढे वाढतच राहिला. हा व्यापार मुख्यत्वे रोमशी सरळपणे न होता,  मध्य आशियातील अरब,[[इजिप्त]] या मधल्या व्यापारांमार्फत होत असे. (II.5.12.&lt;ref&gt;&quot;At any rate, when [[Cornelius Gallus|Gallus]] was prefect of Egypt, I accompanied him and ascended the [[Nile]] as far as [[Aswan|Syene]] and the frontiers of [[Kingdom of Aksum|Ethiopia]], and I learned that as many as one hundred and twenty vessels were sailing from [[Myos Hormos]] to India, whereas formerly, under the [[Ptolemaic Egypt|Ptolemies]], only a very few ventured to undertake the voyage and to carry on traffic in Indian merchandise.&quot; Strabo II.5.12. [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Strabo/2E1*.html Source]&lt;/ref&gt;), ऑगस्टस या रोमन सम्राटाच्या काळापर्यंत प्रतिवर्षी १२० जहाजे मायोस होर्मोस पासून ते भारतापर्यंत ये जा करत. या काळात येणाऱ्या सोन्याचा उपयोग भारतीय राज्यकर्त्यांनी आपल्या नावाच्या सोन्याच्या मोहऱ्या पाडण्यात केलेला दिसतो.

{{वचन|&quot;India, China and the Arabian peninsula take one hundred million sesterces from our empire per annum at a conservative estimate: that is what our luxuries and women cost us. For what percentage of these imports is intended for sacrifices to the gods or the spirits of the dead?&quot;|Pliny, Historia Naturae 12.41.84.&lt;ref&gt;&quot;minimaque computatione miliens centena milia sestertium annis omnibus India et Seres et paeninsula illa imperio nostro adimunt: tanti nobis deliciae et feminae constant. quota enim portio ex illis ad deos, quaeso, iam vel ad inferos pertinet?&quot; Pliny, Historia Naturae 12.41.84.&lt;/ref&gt;}}

== पूर्व मध्ययुगीन राज्ये ==
=== गुप्त साम्राज्य ===
मुख्य पान ''[[गुप्त साम्राज्य]]''

गुप्त साम्राज्याचा काळ हा भारताच्या इतिहासातील सुवर्णकाळ मानला जातो. या काळात भारतात बराच काळ राजकिय, आर्थिक सामाजिक व लष्करी स्थैर्य लाभले. याकाळात भारताने गणित, विज्ञान, तत्त्वज्ञान, साहित्य, कला, स्थापत्य इत्यादी क्षेत्रात मोठी मजल मारली. गुप्त साम्राज्याच्या शासकांनी आपल्या सैन्य शक्तीच्या जोरावर भारताच्या मोठ्या भूभागावर राज्य केले. श्रीगुप्त या गुप्त राज्यकर्त्याने गुप्त राज्याची स्थापना केली त्यानंतर काही वर्षातच [[चंद्रगुप्त]] ने गुप्त राज्याचे साम्राज्य बनवले. [[समुद्रगुप्त]] [[चंद्रगुप्त विक्रमादित्य]] यांसारख्या महान राज्यकर्त्यांनी गुप्त साम्राज्य वाढवले. गुप्त साम्राज्याचा कार्यकाल इस २४० ते ५५० पर्यंत मानला जातो. [[कालिदास]] हा महान कवी गुप्त सम्राटांच्या दरबारी होता असे मानतात. [[पुराणे|पुराणांची]] रचना याच काळात झाली असेही मानतात. गुप्त साम्राज्याच्या नंतरच्या काळात पश्चिम अशियातील हूण आक्रमकांनी केलेल्या आक्रमणांनी गुप्त साम्राज्य क्षीण झाले.

== मध्ययुगीन भारत ==
गुप्त साम्राज्यानंतर भारताचा इतिहास मध्ययुगीन इतिहासात मोडतो. गुप्त साम्राज्यानंतर हूणांच्या आक्रमणांनी खिळखिळे झाले. त्यानंतर [[हर्षवर्धन]] या [[कनौज]]च्या सम्राटाने भारतीय राज्ये पुन्हा एका छत्राखाली आणली. त्याचे साम्राज्य तो जिवंत असे पर्यंत टिकले परंतु प्रभावी वारसदार नसल्याने ते त्यानंतर लगेचच कोसळले. ७ व्या शतकानंतर ते १३ व्या शतकापर्यंत अनेक हिंदू साम्राज्ये उदयास येउन लयाला गेली. १३ व्या शतकातले [[विजयनगरचे साम्राज्य]] हे शेवटचे मध्ययुगीन हिंदू साम्राज्य होते. या काळात भारतीयांनी स्थापत्यामध्ये फार मोठी प्रगती केली. मध्ययुगाच्या पूर्वाधात ६ व्या शतकात [[आद्य शंकराचार्य|शंकराचार्यांनी]] प्राचीन [[अद्वैतवाद]]ाचे पुनरुत्थान केले. आपल्या पांडित्याने हिंदू सनातन धर्माला पुन्हा एकदा बळकटी दिली. यानंतर भारताच्या बौद्ध धर्माचे प्रस्थ कमी झाल्याचे समजले जाते. या काळात दक्षिण भारत व महाराष्ट्रात [[राष्ट्रकूट]]ांचे राज्य होते तर मध्य व पश्चिम भारतात मालव प्रांतात प्रतिहार पूर्वेकडे बंगालमध्ये [[पाल साम्राज्य]] उदयास आले ज्यांनी काही काळ जवळपास संपूर्ण उत्तर भारत व [[अफगाणिस्तान]]ापर्यंत आपल्या सीमा वाढवल्या होत्या. प्रतिहारांनी उमय्यद खलीफांच्या काळात झालेल्या पहिल्या इस्लामी आक्रमणाचा प्रखर सामना केला व पुढील तीन चार शतके इस्लामी आक्रमणे होण्यापासून भारताचे रक्षण केले. प्रतिहारांचे मध्य व पश्चिम भारतावरील साम्राज्य कालांतराने क्षीण झाले व अनेक लहान सहान राज्यांमध्ये विभागले जी राज्ये राजपूत राज्ये (राजस्थानमधील) म्हणून ओ़ळखली जात, त्या राज्यांनी अगदी भारत इंग्रजांपासून स्वतंत्र होईपर्यंत आपले अस्तित्त्व टिकवले होते.

[[चित्र:Indian Kanauj triangle map.svg|इवलेसे|डावे|250px|[[कनौज]] त्रिकोण हा तीन साम्राज्यांचा केंद्रबिंदू होता. - [[दख्खन]]चे राष्ट्रकूट, माळव्याचे प्रतिहार, व [[बंगाल]]चे [[पाल साम्राज्य]]]]
या राजपूत राज्यांनी उत्तर भारताच्या मोठ्या प्रांतावर अनेक शतके राज्य केले, यापैकी [[पृथ्वीराज चौहान]] हा पराक्रमी राजपूत राजा दिल्लीचा राजा होता व इस्लामी आक्रमकांविरुद्ध अनेक युद्धे केली. भारताच्या इतिहासातील पराक्रमी योद्धयांमध्ये पृथ्वीराजची गणना होते. [[मोहम्मद घौरी]] याने पृथ्वीराजचा पराभव करून त्याचा वध केला व स्वतः दिल्लीचा शासक झाला व भारतावर अधिकृतरीत्या इस्लामी राजवट सुरू झाली.

या काळात दक्षिण व मध्य भारतात [[चालुक्य साम्राज्य]] होते. चालुक्यांचा कार्यकाल इस ५५० ते ७५० इतका होता. चालुक्यांची राजधानी कर्नाटकातील [[बादामी|बदामी]] इथे होती. आजही बदामी इथे चालुक्यांचा इतिहास सांगणारी प्राचीन मंदीरे आढळून येतात. [[पल्लव वंश|पल्लवांनी]] देखिल याच काळात अजून दक्षिणेला राज्य केले. चालुक्यांच्या साम्राज्यातील स्थापत्यामधील प्रगती लक्षणीय होती. [[अजंठा व वेरुळची लेणी]] चालुक्य राज्यकर्त्यांनी बांधल्या असे मानतात. चालुक्यांचे राज्य जसे जसे क्षीण होत गेले तसे त्याचे विभाजन होत गेले. महाराष्ट्रात [[देवगीरीचे यादव]]ांनी चालुक्य राज्य चालवले तर [[वारंगळ]]मध्ये [[काकतीय]] तर [[कर्नाटक]] [[होयसाळ]]ांनी ताबा घेतला. चालुक्यांचे राज्य क्षीण झाल्यानंतर दक्षिणेत प्राचीन [[चोल साम्राज्य]]ाने जबरदस्त उभारी घेतली व भारताच्या इतिहासातील एक अतिशय प्रभावी साम्राज्य झाले. [[राजाराज चोल]] व [[राजेंद्र चोल]] यांनी चोल साम्राज्याच्या सीमा भारताबाहेर पार [[मलेशिया]] आणि [[थायलंड]] पर्यंत नेल्या. साम्राज्यवादी चोलांचे साम्राज्य भारताबाहेर पसरण्यास त्यांची प्रभावी नौदलीय सैन्यरचना उपयोगी ठरली. या काळात दक्षिण भारताच्या राज्यांनी पाश्चिमात्य व पौर्वात्य जगाशी व्यापार वाढवला व प्रबळ झाले.&lt;ref&gt;Miller, J. Innes. (1969). The Spice Trade of The Roman Empire: 29 B.C. to A.D. 641. Oxford University Press. Special edition for Sandpiper Books. 1998. ISBN 0-19-814264-1.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/4970452.stm Search for India's ancient city]. [[BBC News]]. Retrieved on [[June 22]], [[2007]].&lt;/ref&gt; १३४३ पर्यंत चोलांचा प्रभाव कमी झाला व दक्षिणेतील सर्व लहान मोठी राज्ये [[विजयनगर साम्राज्य]]ात संमिलीत झाली. या काळात उत्तरेत इस्लामी राज्यकर्त्यांची पकड मजबूत झाली होती. विजयनगरचे साम्राज्य शेवटी इस्लामी राज्यकर्त्यांच्या आक्रमणाने लयाला गेले.  ई. स. वी सन १७५७ रोजी झालेली 
* [[प्लासीची लढाई]].

== उत्तर मध्ययुगीन राज्ये ==
गुप्त साम्राज्याच्या अस्तानंतर उत्तर व दक्षिण भारतात अनेक हिंदू साम्राज्ये उदयास आली. उत्तरेस प्रतिहार,पाल,वर्धन,गहडवाल इत्यादी तर दक्षिणेस राष्ट्रकूट,होयसळ,पांड्य,चेर,कदंब,यादव इत्यादी साम्राज्ये होऊन गेली.

== मुसलमानी आक्रमणे व राज्ये ==
[[चित्र:GolGumbaz2.jpg|इवलेसे|उजवे|250px|[[गोल घुमट]]]]अरबस्तानात सहाव्या शतकातील इस्लामच्या उदयानंतर इस्लामी राज्यकर्त्यांनी स्पेन, उत्तर आफ्रिका, तुर्कस्तान ते इराण बलुचिस्तानपर्यंत भाग इस्लामय करून टाकला होता. उमय्यद खलीफाच्या काळात बिन कासीमने सिंध प्रांतात आक्रमण केले व भारतात इस्लामी राज्याची सुरुवात केली. सुरुवातीच्या काळात इस्लामी आक्रमकांना प्रतिहारीं कडून मोठ्या पराभवाची चव चाखावी लागली त्यामुळे इस्लामी राज्याचा पूर्वेकडचा विस्तार थांबला. परंतु भारताशेजारील इराण तोवर पूर्णपणे इस्लाममय झाला होता. शेजारील (भारत) संपन्न व गैर इस्लामी राज्य आक्रमणासाठी खूणवत होते. दहाव्या शतकात इस्लामी आक्रमणांची व्याप्ति वाढली व भारतात लहान इस्लामी सल्तनते तयार होउ लागली. या आक्रमणांच्या आगोदरही भारतात अरबी व्यापाऱ्यामार्फत इस्लाम पश्चिम किनारपट्टीच्या प्रदेशात पोहोचला होता. सुरुवातीची इस्लामी आक्रमणे प्रामुख्याने लूटीवर आधारित होती. या लूटींचे मुख्य लक्ष्य मंदिरे व संपन्न शहरे होती. [[गझनीचा महमूद]]ने भारतावर लूटीच्या १७ मोहिमा आखल्या होत्या.

=== दिल्ली सल्तनत ===
[[चित्र:Qutub minar.JPG|इवलेसे|200px|डावे|[[कुतुबमिनार]]]]
{{main|दिल्ली सल्तनत}}
१२ व्या शतकात [[पृथ्वीराज चौहान]]चा [[मोहम्मद घौरी]]ने पराभव केला व भारतात अधिकृतरित्या इस्लामी राजवट सूरु झाली. मोहम्मद घौरीने आपल्या तुर्की गुलामांना राज्यकर्ते बनवले व उत्तर भारतावर गुलाम घराण्याची सत्ता राहिली.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://www.sfusd.k12.ca.us/schwww/sch618/Ibn_Battuta/Battuta%27s_Trip_Seven.html |title=Battuta's Travels: Delhi, capital of Muslim India |access-date=2009-09-02 |archive-date=2008-04-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080423014415/http://www.sfusd.k12.ca.us/schwww/sch618/Ibn_Battuta/Battuta%27s_Trip_Seven.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; भारताच्या मोठ्या भूभागावर इस्लामी राजवट आली, त्यामुळे भारतीय संस्कृतीत इस्लामी सरमिसळ या काळात सुरू झाली. त्यामुळे अनेक सामाजिक बदल भारतात घडून आले. भारतीय स्थापत्य शैली, संगीत व भाषेवर खूप मोठा इस्लामी प्रभाव दिसून येतो तो या काळात रुजला होता. दिल्ली सल्तनतीत कोणत्याही घराण्याला मोठा काळ प्रभुत्व गाजवता आले नाही. एकूण ३०० वर्षांच्या राजवटीत ५ ते ६ घराण्यांनी दिल्ली सल्तनतीत राज्ये केली. ही सर्व घराणी प्रामुख्याने इस्लामी होती. खिल्जी घराण्याने भारतभर मोहिमा काढून भारताच्या अनेक हिंदू राज्ये नष्ट केली. तसेच काही राज्यकर्त्यांनी लोकोपयोगी कामे करून चांगला हातभार लावला. [[शेरशहा सूरी]] ने बांधलेला [[राष्ट्रीय महामार्ग १|कलकत्ता काबूल]] रस्ता आजही वापरात आहे. दिल्ली सल्तनतीने भारताला मंगोल आक्रमकांपासून थोडाफार बचाव केला. बहुतेक दिल्ली सल्तनतील घराण्यांचे लष्करी बळ मंगोल आक्रमकांचा सामना करण्यात गेले. तरीही तैमूरलंगच्या आक्रमणाचा प्रतिकार करण्यात दिल्ली सल्तनतीला अपयश आले.

१४ व्या शतकाच्या शेवटी १३९८ मध्ये उत्तर भारतावर कझाकस्तानातील [[तैमूरलंग]] या मंगोल आक्रमकाने जबरदस्त आक्रमण केले. तैमूरलंगच्या आक्रमणापुढे तुघलकांचा मोठा पराभव झाला व १७ डिसेंबर १३९८ रोजी दिल्ली तैमूरच्या हाती पडली. तैमूरने दिल्लीमध्ये जाळपोळ लूटमार आरंभली व मोठ्या प्रमाणावर हिंदूची कत्तल केली. हे तत्कालीन इतिहासातील मोठे मानवी शिरकाण समजले जाते.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://www.gardenvisit.com/travel/clavijo/timurconquestofindia.htm |title=Timur - conquest of India |access-date=2009-09-02 |archive-date=2007-10-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071012090047/http://gardenvisit.com/travel/clavijo/timurconquestofindia.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; त्याच्या सैन्यानी कित्येक दिवसांपर्यंत लुट केली व असे मानतात की १ लाख हिंदूंची एका दिवसात सामूहिक हत्या करण्यात आली.&lt;ref&gt;{{स्रोत पुस्तक |title=The History of India As told By Its Own Historians Vol III|लेखक=Elliot &amp; Dawson |पृष्ठ=445-446 }}&lt;/ref&gt; तैमूरलंगच्या आक्रमणानंतर दिल्ली सल्तनतील तुघलक घराण्याची सत्ता संपुष्टात आली. उत्तर भारतात अनेक लहान सहान इस्लामी नवाबी संस्थाने उदयास आली. अवध, लखनौ, बंगाल येथे अशी सस्थांने होती. १६ व्या शतकाच्या सुरुवातीला दक्षिणेतील विजयनगर साम्राज्य संपुष्टात आले व दक्षिण भारतात अनेक शाही उदयास आल्या. अहमदनगर येथे निजाम शाही, विजापूर येथील अदिलशाही व गोळकोंडा येथील कुतुबशाही. जवळपास संपूर्ण भारतावर इस्लामी राजवट सूरु झाली. १५२६ मध्ये [[बाबर]] या कझाक आक्रमकाने दिल्ली सल्तनतीचा पानिपतच्या पहिल्या लढाईत पराभव केला व दिल्ली सल्तनत संपुष्टात आणली व मुघल साम्राज्याचा पाया घातला.

===मुघल साम्राज्य=== 
[[चित्र:Mughal1700.png|इवलेसे|मुघल साम्राज्याचा १७ व्या शतकातील विस्तार]]
[[चित्र:Taj Mahal (south view, 2006).jpg|इवलेसे|[[ताजमहाल]],मुघल स्थापत्याचे उत्कृष्ट उदाहरण]]इस. १५२६ मध्ये पानिपतच्या पहिल्या लढाईत [[बाबर]] जो कझाकस्तानातील तैमूर-मंगोल वंशातील होता त्याने दिल्ली सल्तनतीवर आक्रमण केले. पानिपतच्या पहिल्या लढाईत लोधींचा पराभव झाला व मुघल साम्राज्याची स्थापना झाली जे पुढील २०० वर्षे टिकले व भारतीय इतिहासातील एक प्रभावी साम्राज्य झाले.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://www.ucalgary.ca/applied_history/tutor/islam/empires/mughals/ |title=The Islamic World to 1600: Rise of the Great Islamic Empires (The Mughal Empire) |access-date=2009-09-02 |archive-date=2013-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130927170951/http://www.ucalgary.ca/applied_history/tutor/islam/empires/mughals/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; मुघल साम्राज्याने १७ व्या शतकात भारताच्या बहुतेक भागावर राज्य केले व १७०७ नंतर औरंगजेबच्या मृत्यूनंतर या साम्राज्याची घसरण चालू झाली सरतेशेवटी १८५७ पर्यंत एका लहान संस्थानिकाचा आकारा पर्यंत मर्यादित राहून टिकली. १८५७ मध्ये ब्रिटीशांनी मुघल राज्य खालसा करून टाकले. या काळात उत्तर भारतात मोगलांचे व दक्षिण भारतात विविध शाहींची राज्ये होती. १६८८ पर्यंत मोघलांच्या राज्याचा विस्तार प्राचीन मौर्य साम्राज्याच्या विस्ताराऐवढा होता. दिल्ली सल्तनतींच्या तुलनेत मुघल साम्राज्याने धार्मिक सलोखा ठेवला. यात [[सम्राट अकबर]]ने पुढाकार घेतला होता. त्याने स्वता:ही दिन-ए-इलाही हा धर्मही चालू केला होता. तसेच हिंदूंवर लादला जाणारा झिजीया करही माफ करून टाकला होता. मोगलांनी भारतीय स्थापत्यामध्ये परिवर्तन आणले व आजच्या भारतीय स्थापत्याची ओळख प्रामुख्याने मुघली स्थापत्यावरून होते. जगप्रसिद्ध ताजमहाल मोघल सम्राट शहाजहॉंने बांधला तसेच [[फत्तेपूर सिक्री]] हे पूर्ण शहर वसवले. दिल्ली व आग्रामधील मधील बहुतेक जुन्या वास्तू या मोघल स्थापत्याची ओळख करून देतात. हिंदूच्या बरोबर सलोखा वाढवला तरीही [[शाह जहान]] व [[औरंगजेब]]च्या काळात हा धार्मिक सलोखा खालवला. औरंगजेबने हिंदूंविषयी दाखवलेल्या कडवट धोरणांमुळे मराठे, राजपूत व शीख दुखावले व मुघल राज्याविरुद्ध बंडाळी वाढली व मुघल साम्राज्याचे पतन होण्यास कारणीभूत ठरले. खासकरून [[छत्रपती शिवाजी महाराज|शिवाजी महाराजांनी]] स्थापन केलेल्या [[मराठा साम्राज्य]]ाकडून मोठा प्रतिकार झाला. औरंगजेबने आपल्या आयुष्याची शेवटची [[मराठा-मोघल २७ वर्षाचे युद्ध|२७ वर्षे]] मराठ्यांचे साम्राज्य नष्ट करण्यात घालवली जे साध्य झाले नाही. औरंगजेबच्या मृत्यूनंतर मराठा साम्राज्याचा विस्तार वाढला व मोघलांचा क्षीण झाला व दिल्ली आग्रापुरते त्यांचे राज्य मर्यादित राहिले हा काळ मुघलांच्या दृष्टीने खूपच अस्थैर्याचा राहिला. ५० वर्षांच्या काळात १७ मुघल राजे होऊन गेले. .&lt;ref&gt;[http://www.avalanchepress.com/Soldier_Shah.php Iran in the Age of the Raj]&lt;/ref&gt;

== मराठा साम्राज्य ==
''मुख्य पान: [[मराठा साम्राज्य]]''

१७ व्या शतकात जवळपास संपूर्ण भारतावर इस्लामी राज्यकर्त्यांचे वर्चस्व झाले होते. अनेक राजपूत हिंदू संस्थाने अस्तित्त्वात असली तरी मुघलराज्यकर्त्यांना अंकित होती. महाराष्ट्रातही मराठा सरदार हे निजाम व अदिलशाही पदरी काम करत. या परिस्थितीत १६४७ मध्ये महाराष्ट्रात छत्रपती शिवाजी महाराजांनी परकिय राज्यकर्त्यांचे वर्चस्व झुगारून देउन [[पुणे|पुण्या]] जवळील किल्यांवर स्वतंत्र राज्याची स्थापना केली जे पुढे मराठा साम्राज्य म्हणून विकसित झाले. मराठा राज्याची सुरुवात मोघल व अदिलशाहीशी सघर्षरत राहिला. छत्रपती शिवाजी महाराजाच्या प्रभावी नेतृत्वाखाली मराठी सेनेने अदिलशाहीचे वर्चस्व नमवले व मोघलांशी उघड-उघड वैर पत्करले. मोघलांशी झालेल्या पहिल्या मोठ्या युद्धात छत्रपती शिवाजी महाराजांनी मुघल सेनापती जयसिंग यांच्याबरोबर तह केला व आग्रा येथे औरंगजेब शी बैठकीचे निमंत्रण मान्य केले. औरंगजेबशी झालेल्या भेटीत औरंगजेबने शिवाजींचा अपमान केला व नजरकैदेत ठेवले. या कैदेतून छत्रपती शिवाजींनी सहिसलामत सुटका करून घेतली जी औरंगजेबच्या जिव्हारी लागली. १६७४ मध्ये शिवाजींनी अधिकृतरित्या राज्याभिषेक करवून घेउन मराठा साम्राज्याची स्थापना केली. १६८० मध्ये शिवाजी महाराजांचे निधन झाल्यानंतर काही अस्थिर काळानंतर संभाजी महाराजांनी राज्यकारभाराची सुत्रे घेतली. परंतु औरंगजेबने मराठा राज्य संपवायचा निर्णय घेतला व सर्वशक्तीनीशी दक्षिणेत आला. १६८९ मध्ये  संभाजी महाराजांना अटक करण्यात औरंगजेबला यश आले व अतिशय मारहानी करून संभाजी महाराजांची  हत्या केली. यानंतर राजाराम महाराजांनी सुत्रे घेतली व दक्षिणेत जिंजी येथून औरंगजेब विरुद्ध लढा चालू ठेवला. १७०७ पर्यंत मराठ्यांनी अतिशय चिकाटीने हा लढा चालू ठेवत मुघल साम्राज्याचा पायाच खिळखिळा केला. १७०७ मध्ये औरंगजेबच्या मृत्यूनंतर हा लढा संपला पण तोपर्यंत मराठ्यांनी विस्तार सुरू केला होता व मुघलांची उत्तर भारतातून माघार सुरू झाली. यानंतर मराठा साम्राज्याचा विस्तार सूरु झाला भोसले घराणे अधिकृतरित्या राज्यकर्ते असले तरी खरी सुत्रे पेशव्यांच्या कडे आली. पहिला बाजीराव, शिंदे व होळकरांनी मिळून भारताचा मोठा भूभाग मराठ्यांच्या अख्यात्यारित आणला. १७६१ मध्ये झालेल्या पानिपतच्या तिसऱ्या लढाईत पेशव्यांचा दारुण पराभव झाला व साम्राज्याचे पतन चालू झाले. यामुळे इंग्रजांचे चांगलेच फावले व त्यांनी विस्तार चालू केला. १७७७ ते १८१८ पर्यंत इंग्रजांशी तीन युद्धे झाली व शेवटी १८१८ मध्ये दुसऱ्या बाजीरावचा पराभव झाल्यानंतर मराठा साम्राज्याचा अंत झाला.

== युरोपीयन वसाहत युग ==
[[ओस्मानी साम्राज्य|ऑटोमन साम्राज्याने]] भारताशी व्यापाराचे मार्ग बंद केल्यानंतर अनेक धाडशी दर्यावर्दींनी भारताला मार्ग शोधण्याचे प्रयत्न सूरु केले. या प्रयत्नात अमेरिका खंडाचा शोध लागला, [[वास्को दा गामा]]ने [[दक्षिण आफ्रिका|दक्षिण अफ्रिकेहून]] वळसा घालून भारताला येण्याचा मार्ग शोधला व युरोपीयन साम्राज्य वाद सूरु झाला असे मानतात. पोर्तुगीज, डच, फ्रेंच व इंग्रजांनी भारताशी व्यापार करण्यात रस दाखवला. सुरुवातीला १६ व्या शतकात या युरोपीयन देशांनी [[मुघल साम्राज्य|मुघल]] व इतर स्थानिक राज्यकर्त्यांकडून व्यापारी सवलती मिळवल्या. नंतर आपल्या व्यापारी मालाचे संरक्षण व वाहतुकीसाठी व्यवस्था म्हणून यांनी भारताच्या किनाऱ्या वर अनेक ठिकाणी वखारी व लहान किल्ले उभारले. उदा. पोर्तुगीजांनी [[गोवा]] [[दीव]] [[दमण]] येथे तर इंग्रजांनी [[मुंबई]] व [[सुरत]] येथे आपली केंद्रे स्थापिली होती. भा‍रतीय राज्य कर्त्यांना आधुनिक शस्त्रास्त्रे व युद्धतंत्रे देण्यात इंग्रज व फ्रेंचांमध्ये चढाओढ चालली होती. या प्रयत्नात इंग्रज फ्रेंच यांच्यात स्पर्धा तीर्व होती. संरक्षणाच्या नावाखाली छोट्या छोट्या क्षेत्रावर नियंत्रण मिळवले. १७५७ मध्ये [[प्लासीची लढाई|प्लासी]] येथे झालेल्या लढाईत इंग्रजांनी बंगालच्या नवाबाचा पराभव केला त्यामुळे प्रथमच युरोपीयांना मोठ्या भागावर राज्य करायला मिळाले व त्यानंतर विस्तार धोरण चालू ठेवले. [[पानिपतची तिसरी लढाई|पानिपतच्या लढाईनंतर]] मराठ्यांचे सत्ताकेंद्र विभागले याचा चांगलाहच फायदा इंग्रजांनी घेतला. प्रमुख संस्थानिकांच्या राज्यकारभारात हस्तक्षेप करून त्यांनी वर्चस्व मिळवायला चालू केले. या राज्यांना एकमेकांविरुद्ध लढण्यास तैनाती फौजेची आमिषे दिली अश्या रितीने फोडा व राज्य करा या नीतीचा वापर केला. [[मराठा साम्राज्य|मराठे]] व म्हैसूरचा [[टिपू सुलतान]] यांच्याशी युद्धे करून ती राज्ये संपवली व १८१८ पर्यंत भारताच्या मोठ्या भागावर नियंत्रण मिळवले. इंग्रजांची आधुनिक युद्धतंत्र व शस्त्रात्रे यांचा सामना करण्यात भारतीयांना सपशेल अपयश आले.

== स्वतंत्र भारत चळवळ ==
१८१८ मध्ये मराठ्यांचे राज्य संपुष्टात आणल्यावर ब्रिटीशांची भारताच्या मोठ्या भागावर सत्ता स्थापन झाली.

== पंजाबमधील असंतोष ==
'''{{मुख्य|ऑपरेशन ब्लू स्टार}}''' 
सुवर्णमंदिरातून दहशतवाद्यांना बाहेर काढणे ही प्रमुख कामगिरी मेजर जनरल कुलदीपसिंग ब्रार यांच्याकडे सोपवली. ३ जून १९८४ रोजी सकाळी ‘ऑपरेशन ब्लू स्टार’ मोहिमेला प्रारंभ झाला. ६ जून राेजी कारवाई संपली. या लष्करी कारवाईत भारतीय सैन्याने विलक्षण संयम राखून 
कामगिरी केली. भिंद्रानवाले याच्यासह अन्य दहशतवादी मारले गेले आणि ही कारवाई संपली. त्यानंतर १९८६ मध्ये सुवर्णमंदिरात पुन्हा एकदा दहशतवाद्यांविरुद्ध कारवाई करावी लागली. त्याला 'ऑपरेशन ब्लॅक थंडर ' असे म्हणतात. येथुन पुढे पंजाबमध्ये शांतता प्रस्थापनेस गती मिळाली.

== भारत - पाकिस्तान फाळणी ==
धार्मिक आधारावर [[पाकिस्तान]] हे स्वतंत्र [[मुस्लिम]]बहुल राष्ट्र अस्तित्त्वात आले. १४ ऑगस्ट १९४७ रोजी पाकिस्तानला व दुसऱ्या दिवशी १५ ऑगस्ट १९४७ रोजी भारताला स्वातंत्र्य देण्यात आले. पाकिस्तान हे राष्ट्र [[पश्चिम]] (आजचा पाकिस्तान) व [[पूर्व]] अशा भागात विभागले होते. इ.स. १९७१साली भारताच्या पाठिंब्याने पूर्व पाकिस्तान स्वतंत्र झाला व त्याचे [[बांगलादेश]] असे नामकरण झाले.

== स्वतंत्र भारत ==
[[१५ ऑगस्ट १९४७]] मध्ये स्वातंत्र्य मिळाल्यावर [[२६ जानेवारी|२६ जानेवारी १९५०]] रोजी [[भारतीय संविधान]] अस्तित्त्वात आले. हा दिवस [[भारतीय प्रजासत्ताक दिन]] म्हणून ओळखला जातो. भारताचे पहिले पंतप्रधान [[पंडित जवाहरलाल नेहरु]] होते तर पहिले राष्ट्रपती डॉ. [[राजेंद्र प्रसाद]] हे होते. १९५२ मध्ये पहिल्या सार्वजनिक [[लोकसभा]] निवडणुका पार पडल्या. तेव्हा भारत सर्वांत मोठे लोकशाही राष्ट्र झाले. १९५५ ते १९६० मध्ये भाषावार प्रांतरचनेचा आग्रह भारताच्या बहुतेक सर्व भागातून होऊ लागला. आंदोलने व जनाग्रहास्तवामुळे भारताची भाषावार प्रांतरचना झाली. पंडित नेहरुंच्या नेतृत्वाखाली भारताने साम्यवादाशी मिळतीजुळती अर्थव्यवस्था स्वीकारली. पंचवार्षिक योजनांनी नियोजन करून भारताने स्वातंत्र्याच्या सुरुवातीच्या वर्षांमध्ये धरणे, [[रस्ते]] व [[लोह]] पोलादांचे उद्योग यांना प्रोत्साहन दिले. [[हरितक्रांती]]वर जोर देऊन भारताचे अन्न धान्याबाबतीत परावलंबन कमी करण्याचा प्रयत्न केला. [[१९६२ चेभारत-चीन युद्ध|१९६२ मध्ये चीनने भारतावर आक्रमण]] केले. या युद्धाचा धडा घेउन भारताने यानंतर लष्करी सामर्थ्य वाढवण्यावर भर दिला. यानंतर १९६५मध्ये पाकिस्तानने आक्रमण केल्यावर भारताने पाकिस्तानचा पराभव केला. बांगलादेशातील घडामोडींमुळे १९७१मध्ये पाकिस्तानविरुद्ध झालेल्या युद्धात पाकिस्तानचा निर्णायक पराभव करून स्वंतत्र [[बांगलादेश]]ची निर्मिती केली.

१९६६ नंतरची १८ वर्षे भारतीय राजकारणावर [[इंदिरा गांधी]]ंचे वर्चस्व राहिले. १९७४ साली इंदिरा गांधीनी राजस्थानातील पोखरणमध्ये पहिली भूमिगत अणूचाचणी केली.   १९७५-७६ मध्ये इंदिरा गांधींनी देशावर दीर्घकाळ [[आणीबाणी]] लागू केली त्यामुळे संतप्त जनतेने पुढील निवडणुकीत १९७७ साली काँग्रेसच्या अबाधित सत्तेला धक्का दिला व भारतीय राजकारणात नवीन पर्व चालू झाले. [[मोरारजी देसाई]]च्या नेतृत्वाखालील भारतीय जनसंघाची सत्ता भारतात आली. १९८० साली अंतर्गत बेबनावामुळे जनसंघाचे ते सरकार कोसळले आणि त्यानंतर झालेल्या निवडणुकीत परत इंदिरा गांधींच्या नेतृत्वाखालील काँग्रेसची सत्ता आली. पाकिस्तानने १९७१ च्या  बांगलादेशच्या पराभवानंतर छुपे दहशतवादी युद्ध भारताबरोबर करण्यास आरंभ केला. १९७० च्या दशकात प्रामुख्याने पंजाब व इतर राज्यातील फुटीरवादी चळवळींना प्रोत्साहन दिले. पंजाबातील खलिस्तानी दहशतवाद संपविण्यासाठी १९८४ मध्ये [[ऑपरेशन ब्लू स्टार]] ही कारवाई करून [[अमृतसर]]च्या सुवर्ण मंदिरातून दहशतवाद्यांना हुसकून लावले गेले. यानंतर काही काळातच इंदिरा गांधींची हत्या झाली. इंदिरा गांधी नंतर [[राजीव गांधी]]ंंच्या नेतृत्वाखालील काँग्रेस ने सहानभूतीपोटी लोकसभा निवडणुकीत अभूतपूर्व यश मिळवले, स्थिर सत्तेच्या जोरावर भारतात इलेक्ट्रॉनिक क्रांती आणण्याचा प्रयत्न केला. [[श्रीलंका]] व [[मालदीव]] मधील हस्तक्षेपामुळे १९९१ मध्ये [[तमिळ]] दहशतवाद्यांनी राजीव गांधींची हत्या केली. १९८९ पर्यंत पंजाबमधील दहशतवाद नियंत्रणात आला परंतु काश्मीरमधील फुटीरतावादी दहशतवादी चळवळ सक्रीय झाली व ९० च्या दकशकात मुख्यत्वे ग्रासले. १९९२ मध्ये हिंदुत्वावर आधारित राजकीय पक्षांनी रामजन्मभूमीचा शतकानुशतके चाललेला विवादाला तोंड फोडले व त्याची परिणीती [[बाबरी मशीद]]ीच्या विध्वंसात झाली.

१९९१ मध्ये [[पी.व्ही. नरसिंहराव]] यांच्या नेतृत्वाखालील भारतीय  सरकारने गॅट-करारावर स्वाक्षरी करून खुल्या आणि काही प्रमाणात [[भांडवलशाही]]शी मिळत्याजुळत्या अर्थव्यवस्थेचा स्वीकार केला. यामुळे दबलेल्या अर्थव्यवस्थेला संजीवनी मिळाली व काही वर्षांमध्येच भारताने आर्थिक स्थिती सुधारून सक्षम अर्थव्यवस्थेकडे वाटचाल सुरू केली. आता सध्या भारताची मिश्र अर्थव्यवस्था आहे.

१९९८ मध्ये [[अटलबिहारी वाजपेयी]]नी पोखरणमध्ये दुसरी अणूचाचणी केली.

१९९९ मध्ये पाकिस्तानच्या घुसखोरीनंतर भारताचे  पाकिस्तानबरोबर तिसरे युद्ध झाले.

२००८ मध्ये [[मनमोहन सिंग]] सरकारच्या काळात भारत आणि अमेरिकेत अणूकरार झाला.

इ.स. २०१४ आणि २०१९ मध्ये [[नरेंद्र मोदी]]च्या नेतृत्वाखालील [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपने]]  लोकसभा निवडणुकीत मोठ्या यशाची पुनरावृत्ती केली.

== इतिहास ==
* भारताच्या भूगोलाचा अतुलनीय इतिहास (मूळ इंग्रजी लेखक - संजीव सान्याल; मराठी अनुवाद - [[सायली गोडसे]])
*[https://vinaymarathi.in/history-information-in-marathi/ इतिहास म्हणजे काय? History Information In Marathi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211216160846/https://vinaymarathi.in/history-information-in-marathi/ |date=2021-12-16 }}
*[https://vinaymarathi.in/history-information-in-marathi/ कालगणना म्हणजे काय?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211216160846/https://vinaymarathi.in/history-information-in-marathi/ |date=2021-12-16 }}
*[https://vinaymarathi.in/history-information-in-marathi/ इतिहासाची व्याख्या मराठीत] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211216160846/https://vinaymarathi.in/history-information-in-marathi/ |date=2021-12-16 }}

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी|2}}

[[वर्ग:भारताचा इतिहास| ]]
[[वर्ग:देशानुसार इतिहास]]
[[वर्ग:इतिहास]]
{{मराठी चित्रपटसृष्टी}}</text>
      <sha1>10t460wzz58rcd5pq1ilxrr1bk5xdyt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>धमतरी जिल्हा</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7435</id>
    <revision>
      <id>2728314</id>
      <parentid>1777583</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T15:53:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>130355</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>2728314</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2190" sha1="6ppf97wca2cobxts7vj8qcluwdrizz6" xml:space="preserve">''हा लेख धमतरी जिल्ह्याविषयी आहे. [[धमतरी]] शहराच्या माहितीसाठी [[धमतरी|येथे]] टिचकी द्या.''

'''धमतरी''' हा [[भारत|भारताच्या]] [[छत्तीसगढ]] राज्यातील जिल्हा आहे. याचे प्रशासकीय केंद्र [[धमतरी]] येथे आहे.हा एक सुपिक व संपन्न असा जिल्हा आहे.येथे अनेक मुख्य नद्या वाहतात व त्यावर धरणेही आहेत.येथून [[महानदी]] वाहते. [[गांगरेल धरण]], [[सोंधूर धरण]], [[दुधवा धरण]] ही या जिल्ह्यातील धरणे आहेत.येथील हाथीकोट, अमृत कुंड,दंतेश्वरी गुफा ही प्रेक्षणीय स्थळे आहेत.&lt;ref&gt;{{स्रोत संकेतस्थळ|दुवा= http://www.readwhere.com/read/991869/Asamant/Asamant#page/8/1 तरुण भारत ई-पेपर, नागपूर आसमंत पुरवणी पान क्र. ८|title= ''सहजच फिरता फिरता''- धमतरी आणि कांकेर|last1= |first1= डॉ.उदय राजहंस|last2= |first2= |दिनांक= ०६/११/२०१६|website= |publisher= नरकेसरी प्रकाशन नागपूर.|access-date= ०६/११/२०१६|quote= |archive-url= https://web.archive.org/web/20200810155048/https://www.readwhere.com/read/991869/Asamant/Asamant#page/8/1|archive-date= 2020-08-10|url-status= dead}}&lt;/ref&gt;


==चतुःसीमा==

==तालुके==

{{छत्तीसगढ - जिल्हे}}

[[वर्ग:धमतरी जिल्हा]]
[[वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख]]
[[वर्ग:छत्तीसगढमधील जिल्हे]]</text>
      <sha1>6ppf97wca2cobxts7vj8qcluwdrizz6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>धमतरी</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7473</id>
    <revision>
      <id>2728313</id>
      <parentid>2205309</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T15:53:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>130355</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>2728313</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2516" sha1="fyff4g8tvipe3eip4tsy560ycwqz9fh" xml:space="preserve">'''धमतरी''' [[भारत|भारताच्या]] [[छत्तीसगढ]] राज्यातील एक शहर आहे.हे शहर [[धमतरी जिल्हा|धमतरी जिल्ह्याचे]] प्रशासकीय केंद्र आहे.

हे गाव शिवाहा पहाडाच्याशेजारी वसलेले आहे.येथे ''सप्तर्षीमंडल'' हे येथील एक प्रेक्षणीय ठिकाण आहे. [[ऋंगी]], [[गौतम]],[[अगस्ती]] , [[कंक]], [[मुचकुंद]], [[अंगीरा]] व [[शरभंग]] अशी या ऋषींच्या मंदिरांची नावे आहेत.या गावाच्या आजूबाजूस जंगल आहे. या जंगलात वन्य प्राण्याचा संचारही आहे.&lt;ref&gt;{{स्रोत संकेतस्थळ|दुवा= http://www.readwhere.com/read/991869/Asamant/Asamant#page/8/1 तरुण भारत ई-पेपर, नागपूर आसमंत पुरवणी पान क्र. ८|title= ''सहजच फिरता फिरता''- धमतरी आणि कांकेर|last1= |first1= डॉ.उदय राजहंस|last2= |first2= |दिनांक= ०६/११/२०१६|website= |publisher= नरकेसरी प्रकाशन नागपूर.|access-date= ०६/११/२०१६|quote= |archive-url= https://web.archive.org/web/20200810155048/https://www.readwhere.com/read/991869/Asamant/Asamant#page/8/1|archive-date= 2020-08-10|url-status= dead}}&lt;/ref&gt;

==संदर्भ व नोंदी==
{{संदर्भयादी}}

==बाह्य दुवे==
* [https://www.cgstate.gov.in/ छत्तीसगढ शासनाचे संकेतस्थळ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170611000357/http://www.cgstate.gov.in/ |date=2017-06-11 }}
* [http://cgtourism.choice.gov.in/# छतीसगढ पर्यटन मंडळाचे संकेतस्थळ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161113025310/http://cgtourism.choice.gov.in/ |date=2016-11-13 }}

[[वर्ग:छत्तीसगढमधील शहरे]]
[[वर्ग:धमतरी जिल्हा]]
[[वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख]]</text>
      <sha1>fyff4g8tvipe3eip4tsy560ycwqz9fh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>महाकवी कालिदास कलामंदिर</title>
    <ns>0</ns>
    <id>39241</id>
    <revision>
      <id>2728384</id>
      <parentid>2722568</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T03:01:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>130355</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>2728384</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2676" sha1="d0pwwezltdj6v732jwg5qlhd0mzlmxl" xml:space="preserve">[[चित्र:कालिदास कला मंदिर.JPG|right|180px]]
'''महाकवि कालिदास कलामंदिर''' हे [[नाशिक]] येथील मुख्य कला मंदिर आहे.

हे नाट्यगृह नाशिक शहर तसेच उत्तर महाराष्ट्रातील [[मराठी रंगभूमी|मराठी रंगभूमी]], सांस्कृतिक कार्यक्रम आणि कलात्मक चळवळींचे मुख्य केंद्र आहे. या नाट्यगृहाचे नाव संस्कृत साहित्यातील महान कवी आणि नाटककार [[कालिदास|महाकवी कालिदास]] यांच्या नावावरून ठेवण्यात आले आहे.&lt;ref&gt;{{cite news |title=नाशिकचे सांस्कृतिक केंद्र महाकवी कालिदास कलामंदिर |url=https://www.loksatta.com/ |work=लोकसत्ता |access-date=October 16, 2026 |language=mr}}&lt;/ref&gt;

नाटकांचे प्रयोग, संगीत सभा, सांस्कृतिक महोत्सव आणि शैक्षणिक उपक्रमांसाठी हे नाट्यगृह वापरले जाते. [[नाशिक महानगरपालिका|नाशिक महानगरपालिकेच्या]] मालकीचे असणारे हे नाट्यगृह शहराच्या मध्यवर्ती भागात वसलेले असून, आधुनिक ध्वनी आणि प्रकाशव्यवस्थेने सुसज्ज आहे.&lt;ref&gt;{{cite web |title=नाशिक महानगरपालिका - सांस्कृतिक सुविधा |url=https://www.nmc.gov.in/ |website=नाशिक महानगरपालिका |access-date=October 16, 2026 |language=mr |archive-url=https://web.archive.org/web/20261005143342/https://nmc.gov.in/ |archive-date=2026-10-05 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== हे सुद्धा पहा ==
* [[नाशिक]]
* [[मराठी रंगभूमी]]
* [[कालिदास]]

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}

[[वर्ग:नाशिकमधील वास्तू]]
[[वर्ग:महाराष्ट्रातील नाट्यगृहे]]
[[वर्ग:नाशिक]]</text>
      <sha1>d0pwwezltdj6v732jwg5qlhd0mzlmxl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>वंटाँग धबधबा</title>
    <ns>0</ns>
    <id>39913</id>
    <revision>
      <id>2728465</id>
      <parentid>2590100</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T09:38:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>130355</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>2728465</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1042" sha1="1pe6r6thkb01qob0vwnunwlvf46i7g7" xml:space="preserve">'''वंटाँग खाॅहथला''' तथा '''वंटाँग धबधबा''' [[भारत|भारताच्या]] [[मिझोरम]] राज्यातील एक धबधबा आहे. [[सेरछिप जिल्हा|सेरछिप जिल्ह्यात]] [[ऐझॉल]]पासून ९२ किमी अंतरावरील हा धबधबा मिझोरममधील सर्वात उंच आहे.&lt;ref&gt;{{cite web  | url =http://www.india9.com/i9show/Vantawng-Falls-14604.htm  | title =Vantawng Falls  | publisher =india9  | access-date =2010-06-24  | archive-url =https://web.archive.org/web/20120829031219/http://www.india9.com/i9show/Vantawng-Falls-14604.htm  | archive-date =2012-08-29  | url-status =dead  }}&lt;/ref&gt;

{{विस्तार}}

== संदर्भ आणि नोंदी ==
{{संदर्भयादी}}

[[वर्ग:मिझोरममधील धबधबे]]
[[वर्ग:सरछिप जिल्हा]]</text>
      <sha1>1pe6r6thkb01qob0vwnunwlvf46i7g7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ब्रिटिश ग्रांप्री</title>
    <ns>0</ns>
    <id>44557</id>
    <revision>
      <id>2728357</id>
      <parentid>2726456</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T23:44:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>130355</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>2728357</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="59448" sha1="2uuvlds1ecjhfw0ildqzm5zc0eu1a8i" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट फॉर्म्युला वन शर्यत
| देश = युनायटेड किंग्डम
| शर्यत_नाव = ब्रिटिश ग्रांप्री
| सर्किट =  सिल्वेरस्टोन सर्किट, [[सिल्वेरस्टोन]], [[युनायटेड किंग्डम]]
| सर्किट_चित्र = Circuit Silverstone 2011.svg
| Image_size = 
| फेऱ्या =  ५२
| सर्किट_ची_लांबी_कि.मी. = ५.८९१
| सर्किट_ची_लांबी_मैल = ३.६६
| शर्यत_लांबी_कि.मी. = ३०६.२९१
| शर्यत_लांबी_मैल = १९०.३२
| आजपर्यंत_झालेल्या_शर्यती = ७२
| पहिली_शर्यत = १९२६
| शेवटची_शर्यत =
| सर्वाधिक_विजय_चालक = {{flagicon|GBR}} [[लुइस हॅमिल्टन]] (९)
| सर्वाधिक_विजय_संघ = {{flagicon|ITA}} [[स्कुदेरिआ फेरारी]] (१८)
| मागिल_शर्यत = २०२४
| पोल_चालक = {{flagicon|GBR}} [[जॉर्ज रसल]]
| पोल_संघ = [[मर्सिडीज-बेंझ]]
| पोल_वेळ = १:२५.८१९
| पहिला_चालक = {{flagicon|GBR}} [[लुइस हॅमिल्टन]]
| पहिला_संघ = [[मर्सिडीज-बेंझ]]
| पहिला_चालक_वेळ = १:२२:२७.०५९
| दुसरा_चालक = {{flagicon|NED}} [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]]
| दुसरा_संघ = [[रेड बुल रेसिंग]] - [[होंडा आर.बी.पी.टी.]]
| दुसरा_चालक_वेळ = +१.४६५
| तिसरा_चालक = {{flagicon|GBR}} [[लॅन्डो नॉरिस]]
| तिसरा_संघ = [[मॅकलारेन]] - [[मर्सिडीज-बेंझ]]
| तिसरा_चालक_वेळ = +७.५४७
| सर्वात_जलद_फेरी_चालक = {{flagicon|ESP}} [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]]
| सर्वात_जलद_फेरी_संघ = [[स्कुदेरिआ फेरारी]]
| सर्वात_जलद_फेरी = १:२८.२९३
}}
'''ब्रिटिश ग्रांप्री''' ({{lang-en|British Grand Prix}}) ही एक [[फॉर्म्युला वन]] शर्यत आहे. ही शर्यत १९२६ सालापासून [[युनायटेड किंग्डम]] देशाच्या [[सिल्व्हरस्टोन]] येथे खेळवली जाते.

==सर्किट==

===इनट्री मोटर रेसिंग सर्किट===
इनट्री मोटर रेसिंग सर्किट हे एक, फॉर्म्युला वन शर्यतीत वापरण्यात येणारे रेस सर्किट आहे, जे [[लिव्हरपूल]], [[युनायटेड किंग्डम]] शहरात आहे. ४.८२८ किमी (३.००० मैल) लांबीचा हा सर्किट [[१९५५ फॉर्म्युला वन हंगाम|१९५५]], [[१९५७ फॉर्म्युला वन हंगाम|१९५७]], [[१९५९ फॉर्म्युला वन हंगाम|१९५९]], [[१९६१ फॉर्म्युला वन हंगाम|१९६१]] आणि [[१९६२ फॉर्म्युला वन हंगाम|१९६२]] फॉर्म्युला वन हंगामात ब्रिटिश ग्रांप्रीसाठी वापरण्यात आला होता.

===ब्रॅन्डस हॅच===
ब्रॅन्डस हॅच हे एक, फॉर्म्युला वन शर्यतीत वापरण्यात येणारे रेस सर्किट आहे, जे [[फॉखम]], [[युनायटेड किंग्डम]] शहरात आहे. ३.७०३ किमी (२.३०१ मैल) लांबीचा हा सर्किट [[१९६४ फॉर्म्युला वन हंगाम|१९६४]], [[१९६६ फॉर्म्युला वन हंगाम|१९६६]], [[१९६८ फॉर्म्युला वन हंगाम|१९६८]], [[१९७० फॉर्म्युला वन हंगाम|१९७०]], [[१९७२ फॉर्म्युला वन हंगाम|१९७२]], [[१९७४ फॉर्म्युला वन हंगाम|१९७४]], [[१९७६ फॉर्म्युला वन हंगाम|१९७६]], [[१९७८ फॉर्म्युला वन हंगाम|१९७८]], [[१९८० फॉर्म्युला वन हंगाम|१९८०]], [[१९८२ फॉर्म्युला वन हंगाम|१९८२]], [[१९८४ फॉर्म्युला वन हंगाम|१९८४]], [[१९८६ फॉर्म्युला वन हंगाम|१९८६]] फॉर्म्युला वन हंगामात ब्रिटिश ग्रांप्रीसाठी वापरण्यात आला होता.

===सिल्वेरस्टोन सर्किट===
सिल्वेरस्टोन सर्किट हे एक, फॉर्म्युला वन शर्यतीत वापरण्यात येणारे रेस सर्किट आहे, जे [[सिल्वेरस्टोन]], [[युनायटेड किंग्डम]] शहरात आहे. ५.८९१ किमी (३.६६० मैल) लांबीचा हा सर्किट 
[[१९५० फॉर्म्युला वन हंगाम|१९५०]] ते [[१९५४ फॉर्म्युला वन हंगाम|१९५४]], [[१९५६ फॉर्म्युला वन हंगाम|१९५६]], [[१९५८ फॉर्म्युला वन हंगाम|१९५८]], [[१९६० फॉर्म्युला वन हंगाम|१९६०]], [[१९६३ फॉर्म्युला वन हंगाम|१९६३]], [[१९६५ फॉर्म्युला वन हंगाम|१९६५]], [[१९६७ फॉर्म्युला वन हंगाम|१९६७]], [[१९६९ फॉर्म्युला वन हंगाम|१९६९]], [[१९७१ फॉर्म्युला वन हंगाम|१९७१]], [[१९७३ फॉर्म्युला वन हंगाम|१९७३]], [[१९७५ फॉर्म्युला वन हंगाम|१९७५]], [[१९७७ फॉर्म्युला वन हंगाम|१९७७]], [[१९७९ फॉर्म्युला वन हंगाम|१९७९]], [[१९८१ फॉर्म्युला वन हंगाम|१९८१]], [[१९८३ फॉर्म्युला वन हंगाम|१९८३]], [[१९८५ फॉर्म्युला वन हंगाम|१९८५]], [[१९८७ फॉर्म्युला वन हंगाम|१९८७]] ते [[२०१७ फॉर्म्युला वन हंगाम|२०१७]] फॉर्म्युला वन हंगामात ब्रिटिश ग्रांप्रीसाठी वापरण्यात येत आहे.

==विजेते==
===वारंवार विजेते चालक===
'''''ठळक दर्शवलेले''' चालक फॉर्म्युला वनच्या चालु हंगामात भाग घेत आहेत.''&lt;br /&gt;
''&lt;span style=&quot;background-color:#D0FFB0&quot;&gt;हिरवे&lt;/span&gt; दर्शवलेली शर्यत, एफ.आय.ए. वर्ल्ड मॅन्युफॅक्चरर्स चॅम्पियनशिप शर्यत आहे.''&lt;br/&gt;
''&lt;span style=&quot;background-color:#ffcccc&quot;&gt;गुलाबी&lt;/span&gt; दर्शवलेली शर्यत, फॉर्म्युला वनची शर्यत नाही आहे.''

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! एकूण विजय
! चालक
! शर्यत
|-
! rowspan=&quot;1&quot;| ९
| {{flagicon|GBR}} '''[[लुइस हॅमिल्टन]]'''
| [[२००८ ब्रिटिश ग्रांप्री|२००८]], [[२०१४ ब्रिटिश ग्रांप्री|२०१४]], [[२०१५ ब्रिटिश ग्रांप्री|२०१५]], [[२०१६ ब्रिटिश ग्रांप्री|२०१६]], [[२०१७ ब्रिटिश ग्रांप्री|२०१७]], [[२०१९ ब्रिटिश ग्रांप्री|२०१९]], [[२०२० ब्रिटिश ग्रांप्री|२०२०]], [[२०२१ ब्रिटिश ग्रांप्री|२०२१]], [[२०२४ ब्रिटिश ग्रांप्री|२०२४]]
|-
! rowspan=&quot;2&quot;| ५
| {{flagicon|GBR}} [[जिम क्लार्क]]
| [[१९६२ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९६२]], [[१९६३ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९६३]], [[१९६४ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९६४]], [[१९६५ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९६५]], [[१९६७ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९६७]]
|-
| {{flagicon|FRA|variant=१९७४}} [[एलेन प्रोस्ट]]
| [[१९८३ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९८३]], [[१९८५ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९८५]], [[१९८९ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९८९]], [[१९९० ब्रिटिश ग्रांप्री|१९९०]], [[१९९३ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९९३]]
|-
! rowspan=&quot;1&quot;| ४
| {{flagicon|GBR}} [[नायजेल मॅनसेल]]
| [[१९८६ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९८६]], [[१९८७ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९८७]], [[१९९१ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९९१]], [[१९९२ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९९२]]
|-
! rowspan=&quot;3&quot;| ३
| {{flagicon|AUS}} [[जॅक ब्रॅभम]]
| [[१९५९ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९५९]], [[१९६० ब्रिटिश ग्रांप्री|१९६०]], [[१९६६ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९६६]]
|-
| {{flagicon|AUT}} [[निकी लाउडा]]
| [[१९७६ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९७६]], [[१९८२ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९८२]], [[१९८४ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९८४]]
|-
| {{flagicon|GER}} [[मिखाएल शुमाखर]]
| [[१९९८ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९९८]], [[२००२ ब्रिटिश ग्रांप्री|२००२]], [[२००४ ब्रिटिश ग्रांप्री|२००४]]
|-
! rowspan=&quot;10&quot;| २
| {{flagicon|ITA}} [[अल्बर्टो अस्कारी]]
| [[१९५२ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९५२]], [[१९५३ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९५३]]
|-
| {{flagicon|ARG}} [[जोस फ्रॉइलान गोंझालेझ]]
| [[१९५१ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९५१]], [[१९५४ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९५४]]
|-
| {{flagicon|GBR}} [[स्टिरलींग मोस]]
| [[१९५५ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९५५]], [[१९५७ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९५७]]
|-
| {{flagicon|GBR}} [[जॅकी स्टुवर्ट]]
| [[१९६९ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९६९]], [[१९७१ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९७१]]
|-
| {{flagicon|BRA|१९६८}} [[एमर्सन फिटीपाल्डी]]
| [[१९७२ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९७२]], [[१९७५ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९७५]]
|-
| {{flagicon|CAN}} [[जॅक्स व्हिलनव्ह]]
| [[१९९६ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९९६]], [[१९९७ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९९७]]
|-
| {{flagicon|GBR}} [[डेव्हिड कुल्टहार्ड]]
| [[१९९९ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९९९]], [[२००० ब्रिटिश ग्रांप्री|२०००]]
|-
| {{flagicon|ESP}} '''[[फर्नांदो अलोन्सो]]'''
| [[२००६ ब्रिटिश ग्रांप्री|२००६]], [[२०११ ब्रिटिश ग्रांप्री|२०११]]
|-
| {{flagicon|GER}} [[सेबास्टियान फेटेल]]
| [[२००९ ब्रिटिश ग्रांप्री|२००९]], [[२०१८ ब्रिटिश ग्रांप्री|२०१८]]
|-
| {{flagicon|AUS}} [[मार्क वेबर]]
| [[२०१० ब्रिटिश ग्रांप्री|२०१०]], [[२०१२ ब्रिटिश ग्रांप्री|२०१२]]
|-
!colspan=3|संदर्भ:&lt;ref name=Cएफ.१GBR&gt;{{स्रोत बातमी|title=ब्रिटिश Grand Prix|दुवा=https://www.chicanef1.com/indiv.pl?name=British%20GP&amp;type=O&amp;nc=1|प्रकाशक=Chicaneएफ.१|अ‍ॅक्सेसदिनांक =१४ सप्टेंबर २०२१|archive-date=१४ सप्टेंबर २०२१|archive-url=https://web.archive.org/web/20210914143826/https://www.chicanef1.com/indiv.pl?name=British%20GP&amp;type=O&amp;nc=1|}}&lt;/ref&gt;
|}

===वारंवार विजेते कारनिर्माता===
'''''ठळक दर्शवलेले''' कारनिर्माता फॉर्म्युला वनच्या चालु हंगामात भाग घेत आहेत.''&lt;br /&gt;
''&lt;span style=&quot;background-color:#D0FFB0&quot;&gt;हिरवे&lt;/span&gt; दर्शवलेली शर्यत, एफ.आय.ए. वर्ल्ड मॅन्युफॅक्चरर्स चॅम्पियनशिप शर्यत आहे.''&lt;br/&gt;
''&lt;span style=&quot;background-color:#ffcccc&quot;&gt;गुलाबी&lt;/span&gt; दर्शवलेली शर्यत, फॉर्म्युला वनची शर्यत नाही आहे.''

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! एकूण विजय
! विजेता कारनिर्माता
! शर्यत
|-
! १८
| {{flagicon|ITA}} '''[[स्कुदेरिआ फेरारी]]'''
| [[१९५१ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९५१]], [[१९५२ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९५२]], [[१९५३ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९५३]], [[१९५४ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९५४]], [[१९५६ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९५६]], [[१९५८ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९५८]], [[१९६१ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९६१]], [[१९७६ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९७६]], [[१९७८ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९७८]], [[१९९० ब्रिटिश ग्रांप्री|१९९०]], [[१९९८ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९९८]], [[२००२ ब्रिटिश ग्रांप्री|२००२]], [[२००३ ब्रिटिश ग्रांप्री|२००३]], [[२००४ ब्रिटिश ग्रांप्री|२००४]], [[२००७ ब्रिटिश ग्रांप्री|२००७]], [[२०११ ब्रिटिश ग्रांप्री|२०११]], [[२०१८ ब्रिटिश ग्रांप्री|२०१८]], [[२०२२ ब्रिटिश ग्रांप्री|२०२२]]
|-
! १४
| {{flagicon|GBR}} '''[[मॅकलारेन]]'''
| [[१९७३ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९७३]], [[१९७५ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९७५]], [[१९७७ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९७७]], [[१९८१ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९८१]], [[१९८२ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९८२]], [[१९८४ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९८४]], [[१९८५ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९८५]], [[१९८८ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९८८]], [[१९८९ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९८९]], [[१९९९ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९९९]], [[२००० ब्रिटिश ग्रांप्री|२०००]], [[२००१ ब्रिटिश ग्रांप्री|२००१]], [[२००५ ब्रिटिश ग्रांप्री|२००५]], [[२००८ ब्रिटिश ग्रांप्री|२००८]]
|-
! rowspan=&quot;2&quot;|१०
| {{flagicon|GER}} '''[[मर्सिडीज-बेंझ]]'''
| [[१९५५ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९५५]], [[२०१३ ब्रिटिश ग्रांप्री|२०१३]], [[२०१४ ब्रिटिश ग्रांप्री|२०१४]], [[२०१५ ब्रिटिश ग्रांप्री|२०१५]], [[२०१६ ब्रिटिश ग्रांप्री|२०१६]], [[२०१७ ब्रिटिश ग्रांप्री|२०१७]], [[२०१९ ब्रिटिश ग्रांप्री|२०१९]], [[२०२० ब्रिटिश ग्रांप्री|२०२०]], [[२०२१ ब्रिटिश ग्रांप्री|२०२१]], [[२०२४ ब्रिटिश ग्रांप्री|२०२४]]
|-
| {{flagicon|GBR}} '''[[विलियम्स एफ१]]'''
| [[१९७९ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९७९]], [[१९८० ब्रिटिश ग्रांप्री|१९८०]], [[१९८६ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९८६]], [[१९८७ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९८७]], [[१९९१ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९९१]], [[१९९२ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९९२]], [[१९९३ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९९३]], [[१९९४ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९९४]], [[१९९६ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९९६]], [[१९९७ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९९७]]
|-
! ८
| {{flagicon|GBR}} [[टीम लोटस]]
| [[१९६२ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९६२]], [[१९६३ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९६३]], [[१९६४ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९६४]], [[१९६५ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९६५]], [[१९६७ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९६७]], [[१९६८ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९६८]], [[१९७० ब्रिटिश ग्रांप्री|१९७०]], [[१९७२ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९७२]]
|-
! ४
| {{flagicon|AUT}} '''[[रेड बुल रेसिंग]]'''
| [[२००९ ब्रिटिश ग्रांप्री|२००९]], [[२०१० ब्रिटिश ग्रांप्री|२०१०]], [[२०१२ ब्रिटिश ग्रांप्री|२०१२]], [[२०२३ ब्रिटिश ग्रांप्री|२०२३]]
|-
! rowspan=&quot;5&quot; | २
| {{flagicon|FRA}} [[डेलेज]]
| &lt;span style=&quot;background:#D०FFB०;&quot;&gt;[[१९२६ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९२६]], [[१९२७ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९२७]]&lt;/span&gt;
|-
| {{flagicon|ITA}} [[मसेराती]]
| &lt;span style=&quot;background:#fcc;&quot;&gt;[[१९४८ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९४८]], [[१९४९ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९४९]]&lt;/span&gt;
|-
| {{flagicon|GBR}} [[कुपर कार कंपनी|कुपर कार कंपनी]]
| [[१९५९ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९५९]], [[१९६० ब्रिटिश ग्रांप्री|१९६०]]
|-
| {{flagicon|GBR}} [[टायरेल रेसिंग]]
| [[१९७१ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९७१]], [[१९७४ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९७४]]
|-
| {{flagicon|FRA|variant=१९७४}} [[रेनोल्ट एफ१]]
| [[१९८३ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९८३]], [[२००६ ब्रिटिश ग्रांप्री|२००६]]
|-
!colspan=3|संदर्भ:&lt;ref name=Cएफ.१GBR/&gt;&lt;ref name=&quot;guinness&quot;&gt;{{Cite book|last=Higham|first=Peter|दुवा=https://archive.org/details/guinnessguidetoi००high/|title=The Guinness Guide to International Motor Racing|chapter=ब्रिटिश ग्रांप्री|प्रकाशक=Motorbooks International|year=१९९५|pages=३९१-३९२|isbn=९७८-०-७६०३-०१५२-४|location=London, England|url-access=registration|via=Internet Archive}}&lt;/ref&gt;
|}


===वारंवार विजेते इंजिन निर्माता===
'''''ठळक दर्शवलेले''' इंजिन निर्माता फॉर्म्युला वनच्या चालु हंगामात भाग घेत आहेत.''&lt;br /&gt;
''&lt;span style=&quot;background-color:#D0FFB0&quot;&gt;हिरवे&lt;/span&gt; दर्शवलेली शर्यत, एफ.आय.ए. वर्ल्ड मॅन्युफॅक्चरर्स चॅम्पियनशिप शर्यत आहे.''&lt;br/&gt;
''&lt;span style=&quot;background-color:#ffcccc&quot;&gt;गुलाबी&lt;/span&gt; दर्शवलेली शर्यत, फॉर्म्युला वनची शर्यत नाही आहे.''

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! एकूण विजय
! विजेता इंजिन निर्माता
! शर्यत
|-
! १८
| {{flagicon|ITA}} '''[[स्कुदेरिआ फेरारी]]'''
| [[१९५१ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९५१]], [[१९५२ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९५२]], [[१९५३ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९५३]], [[१९५४ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९५४]], [[१९५६ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९५६]], [[१९५८ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९५८]], [[१९६१ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९६१]], [[१९७६ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९७६]], [[१९७८ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९७८]], [[१९९० ब्रिटिश ग्रांप्री|१९९०]], [[१९९८ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९९८]], [[२००२ ब्रिटिश ग्रांप्री|२००२]], [[२००३ ब्रिटिश ग्रांप्री|२००३]], [[२००४ ब्रिटिश ग्रांप्री|२००४]], [[२००७ ब्रिटिश ग्रांप्री|२००७]], [[२०११ ब्रिटिश ग्रांप्री|२०११]], [[२०१८ ब्रिटिश ग्रांप्री|२०१८]], [[२०२२ ब्रिटिश ग्रांप्री|२०२२]]
|-
! १५
| {{flagicon|GER}} '''[[मर्सिडीज-बेंझ]]''' **
| [[१९५५ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९५५]], [[१९९९ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९९९]], [[२००० ब्रिटिश ग्रांप्री|२०००]], [[२००१ ब्रिटिश ग्रांप्री|२००१]], [[२००५ ब्रिटिश ग्रांप्री|२००५]], [[२००८ ब्रिटिश ग्रांप्री|२००८]], [[२०१३ ब्रिटिश ग्रांप्री|२०१३]], [[२०१४ ब्रिटिश ग्रांप्री|२०१४]], [[२०१५ ब्रिटिश ग्रांप्री|२०१५]], [[२०१६ ब्रिटिश ग्रांप्री|२०१६]], [[२०१७ ब्रिटिश ग्रांप्री|२०१७]], [[२०१९ ब्रिटिश ग्रांप्री|२०१९]], [[२०२० ब्रिटिश ग्रांप्री|२०२०]], [[२०२१ ब्रिटिश ग्रांप्री|२०२१]], [[२०२४ ब्रिटिश ग्रांप्री|२०२४]]
|-
! १४
| {{flagicon|USA}} [[फोर्ड मोटर कंपनी]] *
|[[१९६७ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९६७]], [[१९६८ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९६८]], [[१९६९ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९६९]], [[१९७० ब्रिटिश ग्रांप्री|१९७०]], [[१९७१ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९७१]], [[१९७२ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९७२]], [[१९७३ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९७३]], [[१९७४ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९७४]] [[१९७५ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९७५]], [[१९७७ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९७७]], [[१९७९ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९७९]], [[१९८० ब्रिटिश ग्रांप्री|१९८०]], [[१९८१ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९८१]], [[१९८२ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९८२]]
|-
!१२
| {{flagicon|FRA|variant=१९७४}} '''[[रेनोल्ट एफ१]]'''
| [[१९८३ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९८३]], [[१९९१ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९९१]], [[१९९२ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९९२]], [[१९९३ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९९३]], [[१९९४ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९९४]], [[१९९५ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९९५]], [[१९९६ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९९६]], [[१९९७ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९९७]], [[२००६ ब्रिटिश ग्रांप्री|२००६]], [[२००९ ब्रिटिश ग्रांप्री|२००९]], [[२०१० ब्रिटिश ग्रांप्री|२०१०]], [[२०१२ ब्रिटिश ग्रांप्री|२०१२]]
|-
!६
| {{flagicon|GBR}} [[कॉव्हेन्ट्री क्लाइमॅक्स]]
| [[१९५९ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९५९]], [[१९६० ब्रिटिश ग्रांप्री|१९६०]], [[१९६२ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९६२]], [[१९६३ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९६३]], [[१९६४ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९६४]], [[१९६५ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९६५]]
|-
! ४
| {{flagicon|JPN|१९४७}} [[होंडा रेसिंग एफ१]]
|[[१९८६ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९८६]], [[१९८७ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९८७]], [[१९८८ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९८८]], [[१९८९ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९८९]]
|-
! rowspan=&quot;3&quot; | २
| {{flagicon|FRA}} [[डेलेज]]
| &lt;span style=&quot;background:#D०FFB०;&quot;&gt;[[१९२६ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९२६]], [[१९२७ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९२७]]&lt;/span&gt;
|-
| {{flagicon|ITA}} [[मसेराती]]
| &lt;span style=&quot;background:#fcc;&quot;&gt;[[१९४८ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९४८]], [[१९४९ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९४९]]&lt;/span&gt;
|-
| {{flagicon|LUX}} [[टॅग]] ***
|[[१९८४ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९८४]], [[१९८५ ब्रिटिश ग्रांप्री|१९८५]]
|-
!colspan=3|संदर्भ:&lt;ref name=Cएफ.१GBR/&gt;&lt;ref name=&quot;guinness&quot;/&gt;
|}
&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt; Built by [[कॉसवर्थ]], funded by Ford

&lt;nowiki&gt;**&lt;/nowiki&gt; Between १९९९ and २००५ built by [[Ilmor]], funded by मर्सिडीज-बेंझ

&lt;nowiki&gt;***&lt;/nowiki&gt; Built by [[पोर्शे]]


===फॉर्म्युला वन हंगामानुसार===
[[File:Silverstone 2000.jpg|thumb|right|सिल्वेरस्टोन सर्किट, १९९४ ते २००९ पर्यंत फॉर्म्युला वन मध्ये वापरण्यात आलेले.]]
[[File:Silverstone 1991.jpg|thumb|right|सिल्वेरस्टोन सर्किट, १९९१ ते १९९३ पर्यंत फॉर्म्युला वन मध्ये वापरण्यात आलेले.]]
[[File:Silverstone 1952.jpg|thumb|right|सिल्वेरस्टोन सर्किट ,१९५० ते १९९० पर्यंत फॉर्म्युला वन मध्ये वापरण्यात आलेले.]]
[[File:Brands Hatch Grand Prix circuit 1976-1987.png|thumb|right|ब्रॅन्डस हॅच, १९६४ ते १९८६ पर्यंत फॉर्म्युला वन मध्ये सिल्वेरस्टोन सर्किट बरोबर अदलुन-बदलून वापरण्यात आलेले.]]
[[File:Circuit Aintree.svg|thumb|right|इनट्री मोटर रेसिंग सर्किट, १९५५ ते १९६२ पर्यंत फॉर्म्युला वन मध्ये सिल्वेरस्टोन सर्किट बरोबर अदलुन-बदलून वापरण्यात आलेले.]]
[[File:Brooklands Circuit Layout.svg|thumb|right|ब्रुकलॅंड्स, १९२६ आणि १९२७ मध्ये वापरण्यात आलेले.]]
[[File:British GP Map 2.png|thumb|350px|ब्रिटिश ग्रांप्रीच्या सर्व ठिकाणांचा नकाशा.]]

''&lt;span style=&quot;background-color:#D0FFB0&quot;&gt;हिरवे&lt;/span&gt; दर्शवलेली शर्यत, एफ.आय.ए. वर्ल्ड मॅन्युफॅक्चरर्स चॅम्पियनशिप शर्यत आहे.''&lt;br/&gt;
''&lt;span style=&quot;background-color:#ffcccc&quot;&gt;गुलाबी&lt;/span&gt; दर्शवलेली शर्यत, फॉर्म्युला वनची शर्यत नाही आहे.''

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! हंगाम
! रेस चालक 
! विजेता कारनिर्माता
! सर्किट
! माहिती
|- style=&quot;background:#D0FFB0;&quot;
! १९२६
|{{flagicon|FRA}} [[रॉबर्ट सेनेचाल]]&lt;br /&gt;{{flagicon|FRA}} [[लुई वॅग्नर]]
| [[डेलेज]]
|rowspan=&quot;2&quot;| ब्रुकलॅंड्स
| [[१९२६ ब्रिटिश ग्रांप्री|माहिती]]
|- style=&quot;background:#D0FFB0;&quot;
! १९२७
| {{flagicon|FRA}} [[रॉबर्ट बेनोस्ट]]
| [[डेलेज]]
| [[१९२७ ब्रिटिश ग्रांप्री|माहिती]]
|- style=&quot;background:#ddd;&quot;
! १९२८&lt;br/&gt;-&lt;br/&gt;१९४७
|align=center colspan=4| ''शर्यत आयोजीत नाही करण्यात आली.''
|- style=&quot;background:#fcc;&quot;
! १९४८
| {{flagicon|ITA}} [[लुइजी विलोरेसी]]
| [[मसेराती]]
|rowspan=&quot;2&quot;| [[सिल्वेरस्टोन सर्किट]]
| [[१९४८ ब्रिटिश ग्रांप्री|माहिती]]
|- style=&quot;background:#fcc;&quot;
! १९४९
| {{flagicon|SUI}} [[इमॅन्युएल डी ग्राफिनर्ड]]
| [[मसेराती]]
| [[१९४९ ब्रिटिश ग्रांप्री|माहिती]]
|-
! {{एफ.१|१९५०}}
| {{flagicon|ITA}} [[ज्युसेप्पे फरिना]]
| [[आल्फा रोमियो]]
|rowspan=&quot;5&quot;| [[सिल्वेरस्टोन सर्किट]]
| [[१९५० ब्रिटिश ग्रांप्री|माहिती]]
|-
! {{एफ.१|१९५१}}
| {{flagicon|ARG}} [[जोस फ्रॉइलान गोंझालेझ]]
| [[स्कुदेरिआ फेरारी]]
| [[१९५१ ब्रिटिश ग्रांप्री|माहिती]]
|-
! {{एफ.१|१९५२}}
| {{flagicon|ITA}} [[अल्बर्टो अस्कारी]]
| [[स्कुदेरिआ फेरारी]]
| [[१९५२ ब्रिटिश ग्रांप्री|माहिती]]
|-
! {{एफ.१|१९५३}}
| {{flagicon|ITA}} [[अल्बर्टो अस्कारी]]
| [[स्कुदेरिआ फेरारी]]
| [[१९५३ ब्रिटिश ग्रांप्री|माहिती]]
|-
! {{एफ.१|१९५४}}
| {{flagicon|ARG}} [[जोस फ्रॉइलान गोंझालेझ]]
| [[स्कुदेरिआ फेरारी]]
| [[१९५४ ब्रिटिश ग्रांप्री|माहिती]]
|-
! {{एफ.१|१९५५}}
| {{flagicon|GBR}} [[स्टिरलींग मोस]]
| [[मर्सिडीज-बेंझ]]
| [[इनट्री मोटर रेसिंग सर्किट]]
| [[१९५५ ब्रिटिश ग्रांप्री|माहिती]]
|-
! {{एफ.१|१९५६}}
| {{flagicon|ARG}} [[उवान मॅन्युएल फंजिओ]]
| [[लांसिया in फॉर्म्युला वन|लांसिया]] - [[स्कुदेरिआ फेरारी]]
| [[सिल्वेरस्टोन सर्किट]]
| [[१९५६ ब्रिटिश ग्रांप्री|माहिती]]
|-
! {{एफ.१|१९५७}}
| {{flagicon|GBR}} [[स्टिरलींग मोस]]&lt;br /&gt;{{flagicon|GBR}} [[टोनी ब्रुक्स]]
| [[वॉनवॉल]]
| [[इनट्री मोटर रेसिंग सर्किट]]
| [[१९५७ ब्रिटिश ग्रांप्री|माहिती]]
|-
! {{एफ.१|१९५८}}
| {{flagicon|GBR}} [[पीटर कॉलिन्स]]
| [[स्कुदेरिआ फेरारी]]
| [[सिल्वेरस्टोन सर्किट]]
| [[१९५८ ब्रिटिश ग्रांप्री|माहिती]]
|-
! {{एफ.१|१९५९}}
| {{flagicon|AUS}} [[जॅक ब्रॅभम]]
| [[कुपर कार कंपनी|कुपर कार कंपनी]] - [[कॉव्हेन्ट्री क्लाइमॅक्स]]
| [[इनट्री मोटर रेसिंग सर्किट]]
| [[१९५९ ब्रिटिश ग्रांप्री|माहिती]]
|-
! {{एफ.१|१९६०}}
| {{flagicon|AUS}} [[जॅक ब्रॅभम]]
| [[कुपर कार कंपनी|कुपर कार कंपनी]] - [[कॉव्हेन्ट्री क्लाइमॅक्स]]
| [[सिल्वेरस्टोन सर्किट]]
| [[१९६० ब्रिटिश ग्रांप्री|माहिती]]
|-
! {{एफ.१|१९६१}}
| {{flagicon|FRG}} [[वुल्फगॅन्ग वॉन ट्रिप्स]]
| [[स्कुदेरिआ फेरारी]]
|rowspan=&quot;2&quot;| [[इनट्री मोटर रेसिंग सर्किट]]
| [[१९६१ ब्रिटिश ग्रांप्री|माहिती]]
|-
! {{एफ.१|१९६२}}
| {{flagicon|GBR}} [[जिम क्लार्क]]
| [[टीम लोटस]] - [[कॉव्हेन्ट्री क्लाइमॅक्स]]
| [[१९६२ ब्रिटिश ग्रांप्री|माहिती]]
|-
! {{एफ.१|१९६३}}
| {{flagicon|GBR}} [[जिम क्लार्क]]
| [[टीम लोटस]] - [[कॉव्हेन्ट्री क्लाइमॅक्स]]
| [[सिल्वेरस्टोन सर्किट]]
| [[१९६३ ब्रिटिश ग्रांप्री|माहिती]]
|-
! {{एफ.१|१९६४}}
| {{flagicon|GBR}} [[जिम क्लार्क]]
| [[टीम लोटस]] - [[कॉव्हेन्ट्री क्लाइमॅक्स]]
| [[ब्रॅन्डस हॅच]]
| [[१९६४ ब्रिटिश ग्रांप्री|माहिती]]
|-
! {{एफ.१|१९६५}}
| {{flagicon|GBR}} [[जिम क्लार्क]]
| [[टीम लोटस]] - [[कॉव्हेन्ट्री क्लाइमॅक्स]]
| [[सिल्वेरस्टोन सर्किट]]
| [[१९६५ ब्रिटिश ग्रांप्री|माहिती]]
|-
! {{एफ.१|१९६६}}
| {{flagicon|AUS}} [[जॅक ब्रॅभम]]
| [[ब्राभॅम]] - [[रेप्को]]
| [[ब्रॅन्डस हॅच]]
| [[१९६६ ब्रिटिश ग्रांप्री|माहिती]]
|-
! {{एफ.१|१९६७}}
| {{flagicon|GBR}} [[जिम क्लार्क]]
| [[टीम लोटस]] - [[फोर्ड मोटर कंपनी]]
| [[सिल्वेरस्टोन सर्किट]]
| [[१९६७ ब्रिटिश ग्रांप्री|माहिती]]
|-
! {{एफ.१|१९६८}}
| {{flagicon|SUI}} [[जो सिफ्फर्ट]]
| [[टीम लोटस]] - [[फोर्ड मोटर कंपनी]]
| [[ब्रॅन्डस हॅच]]
| [[१९६८ ब्रिटिश ग्रांप्री|माहिती]]
|-
! {{एफ.१|१९६९}}
| {{flagicon|GBR}} [[जॅकी स्टुवर्ट]]
| [[मट्रा]] - [[फोर्ड मोटर कंपनी]]
| [[सिल्वेरस्टोन सर्किट]]
| [[१९६९ ब्रिटिश ग्रांप्री|माहिती]]
|-
! {{एफ.१|१९७०}}
| {{flagicon|AUT}} [[जोशेन रींडट]]
| [[टीम लोटस]] - [[फोर्ड मोटर कंपनी]]
| [[ब्रॅन्डस हॅच]]
| [[१९७० ब्रिटिश ग्रांप्री|माहिती]]
|-
! {{एफ.१|१९७१}}
| {{flagicon|GBR}} [[जॅकी स्टुवर्ट]]
| [[टायरेल रेसिंग]] - [[फोर्ड मोटर कंपनी]]
| [[सिल्वेरस्टोन सर्किट]]
| [[१९७१ ब्रिटिश ग्रांप्री|माहिती]]
|-
! {{एफ.१|१९७२}}
| {{flagicon|BRA|१९६८}} [[एमर्सन फिटीपाल्डी]]
| [[टीम लोटस]] - [[फोर्ड मोटर कंपनी]]
| [[ब्रॅन्डस हॅच]]
| [[१९७२ ब्रिटिश ग्रांप्री|माहिती]]
|-
! {{एफ.१|१९७३}}
| {{flagicon|USA}} [[पीटर रेव्हनसन]]
| [[मॅकलारेन]] - [[फोर्ड मोटर कंपनी]]
| [[सिल्वेरस्टोन सर्किट]]
| [[१९७३ ब्रिटिश ग्रांप्री|माहिती]]
|-
! {{एफ.१|१९७४}}
| {{flagicon|RSA|१९२८}} [[जोडी स्केकटर]]
| [[टायरेल रेसिंग]] - [[फोर्ड मोटर कंपनी]]
| [[ब्रॅन्डस हॅच]]
| [[१९७४ ब्रिटिश ग्रांप्री|माहिती]]
|-
! {{एफ.१|१९७५}}
| {{flagicon|BRA|१९६८}} [[एमर्सन फिटीपाल्डी]]
| [[मॅकलारेन]] - [[फोर्ड मोटर कंपनी]]
| [[सिल्वेरस्टोन सर्किट]]
| [[१९७५ ब्रिटिश ग्रांप्री|माहिती]]
|-
! {{एफ.१|१९७६}}
| {{flagicon|AUT}} [[निकी लाउडा]]
| [[स्कुदेरिआ फेरारी]]
| [[ब्रॅन्डस हॅच]]
| [[१९७६ ब्रिटिश ग्रांप्री|माहिती]]
|-
! {{एफ.१|१९७७}}
| {{flagicon|GBR}} [[जेम्स हंट]]
| [[मॅकलारेन]] - [[फोर्ड मोटर कंपनी]]
| [[सिल्वेरस्टोन सर्किट]]
| [[१९७७ ब्रिटिश ग्रांप्री|माहिती]]
|-
! {{एफ.१|१९७८}}
| {{flagicon|ARG}} [[कार्लोस रुइटेमॅन्न]]
| [[स्कुदेरिआ फेरारी]]
| [[ब्रॅन्डस हॅच]]
| [[१९७८ ब्रिटिश ग्रांप्री|माहिती]]
|-
! {{एफ.१|१९७९}}
| {{flagicon|SUI}} [[क्ले रेगाझोनी]]
| [[विलियम्स एफ१]] - [[फोर्ड मोटर कंपनी]]
| [[सिल्वेरस्टोन सर्किट]]
| [[१९७९ ब्रिटिश ग्रांप्री|माहिती]]
|-
! {{एफ.१|१९८०}}
| {{flagicon|AUS}} [[ऍलन जोन्स]]
| [[विलियम्स एफ१]] - [[फोर्ड मोटर कंपनी]]
| [[ब्रॅन्डस हॅच]]
| [[१९८० ब्रिटिश ग्रांप्री|माहिती]]
|-
! {{एफ.१|१९८१}}
| {{flagicon|GBR}} [[जॉन वॉटसन]]
| [[मॅकलारेन]] - [[फोर्ड मोटर कंपनी]]
| [[सिल्वेरस्टोन सर्किट]]
| [[१९८१ ब्रिटिश ग्रांप्री|माहिती]]
|-
! {{एफ.१|१९८२}}
| {{flagicon|AUT}} [[निकी लाउडा]]
| [[मॅकलारेन]] - [[फोर्ड मोटर कंपनी]]
| [[ब्रॅन्डस हॅच]]
| [[१९८२ ब्रिटिश ग्रांप्री|माहिती]]
|-
! {{एफ.१|१९८३}}
| {{flagicon|FRA|variant=१९७४}} [[एलेन प्रोस्ट]]
| [[रेनोल्ट एफ१]]
| [[सिल्वेरस्टोन सर्किट]]
| [[१९८३ ब्रिटिश ग्रांप्री|माहिती]]
|-
! {{एफ.१|१९८४}}
| {{flagicon|AUT}} [[निकी लाउडा]]
| [[मॅकलारेन]] - [[टॅग]]
| [[ब्रॅन्डस हॅच]]
| [[१९८४ ब्रिटिश ग्रांप्री|माहिती]]
|-
! {{एफ.१|१९८५}}
| {{flagicon|FRA|variant=१९७४}} [[एलेन प्रोस्ट]]
| [[मॅकलारेन]] - [[टॅग]]
| [[सिल्वेरस्टोन सर्किट]]
| [[१९८५ ब्रिटिश ग्रांप्री|माहिती]]
|-
! {{एफ.१|१९८६}}
| {{flagicon|GBR}} [[नायजेल मॅनसेल]]
| [[विलियम्स एफ१]] - [[होंडा रेसिंग एफ१]]
| [[ब्रॅन्डस हॅच]]
| [[१९८६ ब्रिटिश ग्रांप्री|माहिती]]
|-
! {{एफ.१|१९८७}}
| {{flagicon|GBR}} [[नायजेल मॅनसेल]]
| [[विलियम्स एफ१]] - [[होंडा रेसिंग एफ१]]
|rowspan=&quot;38&quot; |[[सिल्वेरस्टोन सर्किट]]
| [[१९८७ ब्रिटिश ग्रांप्री|माहिती]]
|-
! {{एफ.१|१९८८}}
| {{flagicon|BRA|१९६८}} [[आयर्टोन सेन्ना]]
| [[मॅकलारेन]] - [[होंडा रेसिंग एफ१]]
| [[१९८८ ब्रिटिश ग्रांप्री|माहिती]]
|-
! {{एफ.१|१९८९}}
| {{flagicon|FRA|variant=१९७४}} [[एलेन प्रोस्ट]]
| [[मॅकलारेन]] - [[होंडा रेसिंग एफ१]]
| [[१९८९ ब्रिटिश ग्रांप्री|माहिती]]
|-
! {{एफ.१|१९९०}}
| {{flagicon|FRA|variant=१९७४}} [[एलेन प्रोस्ट]]
| [[स्कुदेरिआ फेरारी]]
| [[१९९० ब्रिटिश ग्रांप्री|माहिती]]
|-
! {{एफ.१|१९९१}}
| {{flagicon|GBR}} [[नायजेल मॅनसेल]]
| [[विलियम्स एफ१]] - [[रेनोल्ट एफ१]]
| [[१९९१ ब्रिटिश ग्रांप्री|माहिती]]
|-
! {{एफ.१|१९९२}}
| {{flagicon|GBR}} [[नायजेल मॅनसेल]]
| [[विलियम्स एफ१]] - [[रेनोल्ट एफ१]]
| [[१९९२ ब्रिटिश ग्रांप्री|माहिती]]
|-
! {{एफ.१|१९९३}}
| {{flagicon|FRA|variant=१९७४}} [[एलेन प्रोस्ट]]
| [[विलियम्स एफ१]] - [[रेनोल्ट एफ१]]
| [[१९९३ ब्रिटिश ग्रांप्री|माहिती]]
|-
! {{एफ.१|१९९४}}
| {{flagicon|GBR}} [[डेमन हिल]]
| [[विलियम्स एफ१]] - [[रेनोल्ट एफ१]]
| [[१९९४ ब्रिटिश ग्रांप्री|माहिती]]
|-
! {{एफ.१|१९९५}}
| {{flagicon|GBR}} [[जॉनी हर्बर्ट]]
| [[बेनेटन फॉर्म्युला]] - [[रेनोल्ट एफ१]]
| [[१९९५ ब्रिटिश ग्रांप्री|माहिती]]
|-
! {{एफ.१|१९९६}}
| {{flagicon|CAN}} [[जॅक्स व्हिलनव्ह]]
| [[विलियम्स एफ१]] - [[रेनोल्ट एफ१]]
| [[१९९६ ब्रिटिश ग्रांप्री|माहिती]]
|-
! {{एफ.१|१९९७}}
| {{flagicon|CAN}} [[जॅक्स व्हिलनव्ह]]
| [[विलियम्स एफ१]] - [[रेनोल्ट एफ१]]
| [[१९९७ ब्रिटिश ग्रांप्री|माहिती]]
|-
! {{एफ.१|१९९८}}
| {{flagicon|GER}} [[मिखाएल शुमाखर]]
| [[स्कुदेरिआ फेरारी]]
| [[१९९८ ब्रिटिश ग्रांप्री|माहिती]]
|-
! {{एफ.१|१९९९}}
| {{flagicon|GBR}} [[डेव्हिड कुल्टहार्ड]]
| [[मॅकलारेन]] - [[मर्सिडीज-बेंझ]]
| [[१९९९ ब्रिटिश ग्रांप्री|माहिती]]
|-
! {{एफ.१|२०००}}
| {{flagicon|GBR}} [[डेव्हिड कुल्टहार्ड]]
| [[मॅकलारेन]] - [[मर्सिडीज-बेंझ]]
| [[२००० ब्रिटिश ग्रांप्री|माहिती]]
|-
! {{एफ.१|२००१}}
| {{flagicon|FIN}} [[मिका हॅक्किनेन]]
| [[मॅकलारेन]] - [[मर्सिडीज-बेंझ]]
| [[२००१ ब्रिटिश ग्रांप्री|माहिती]]
|-
! {{एफ.१|२००२}}
| {{flagicon|GER}} [[मिखाएल शुमाखर]]
| [[स्कुदेरिआ फेरारी]]
| [[२००२ ब्रिटिश ग्रांप्री|माहिती]]
|-
! {{एफ.१|२००३}}
| {{flagicon|BRA}} [[रुबेन्स बॅरीकेलो]]
| [[स्कुदेरिआ फेरारी]]
| [[२००३ ब्रिटिश ग्रांप्री|माहिती]]
|-
! {{एफ.१|२००४}}
| {{flagicon|GER}} [[मिखाएल शुमाखर]]
| [[स्कुदेरिआ फेरारी]]
| [[२००४ ब्रिटिश ग्रांप्री|माहिती]]
|-
! {{एफ.१|२००५}}
| {{flagicon|COL}} [[उवान पाब्लो मोन्टाया]]
| [[मॅकलारेन]] - [[मर्सिडीज-बेंझ]]
| [[२००५ ब्रिटिश ग्रांप्री|माहिती]]
|-
! {{एफ.१|२००६}}
| {{flagicon|ESP}} [[फर्नांदो अलोन्सो]]
| [[रेनोल्ट एफ१]]
| [[२००६ ब्रिटिश ग्रांप्री|माहिती]]
|-
! {{एफ.१|२००७}}
| {{flagicon|FIN}} [[किमी रायकोन्नेन]]
| [[स्कुदेरिआ फेरारी]]
| [[२००७ ब्रिटिश ग्रांप्री|माहिती]]
|-
! {{एफ.१|२००८}}
| {{flagicon|GBR}} [[लुइस हॅमिल्टन]]
| [[मॅकलारेन]] - [[मर्सिडीज-बेंझ]]
| [[२००८ ब्रिटिश ग्रांप्री|माहिती]]
|-
! {{एफ.१|२००९}}
| {{flagicon|DEU}} [[सेबास्टियान फेटेल]]
| [[रेड बुल रेसिंग]] - [[रेनोल्ट एफ१]]
| [[२००९ ब्रिटिश ग्रांप्री|माहिती]]
|-
! {{एफ.१|२०१०}}
| {{flagicon|AUS}} [[मार्क वेबर]]
| [[रेड बुल रेसिंग]] - [[रेनोल्ट एफ१]]
| [[२०१० ब्रिटिश ग्रांप्री|माहिती]]
|-
! {{एफ.१|२०११}}
| {{flagicon|ESP}} [[फर्नांदो अलोन्सो]]
| [[स्कुदेरिआ फेरारी]]
| [[२०११ ब्रिटिश ग्रांप्री|माहिती]]
|-
! {{एफ.१|२०१२}}
| {{flagicon|AUS}} [[मार्क वेबर]]
| [[रेड बुल रेसिंग]] - [[रेनोल्ट एफ१]]
| [[२०१२ ब्रिटिश ग्रांप्री|माहिती]]
|-
! {{एफ.१|२०१३}}
| {{flagicon|GER}} [[निको रॉसबर्ग]]
| [[मर्सिडीज-बेंझ]]
| [[२०१३ ब्रिटिश ग्रांप्री|माहिती]]
|-
! {{एफ.१|२०१४}}
| {{flagicon|GBR}} [[लुइस हॅमिल्टन]]
| [[मर्सिडीज-बेंझ]]
| [[२०१४ ब्रिटिश ग्रांप्री|माहिती]]
|-
! {{एफ.१|२०१५}}
| {{flagicon|GBR}} [[लुइस हॅमिल्टन]]
| [[मर्सिडीज-बेंझ]]
| [[२०१५ ब्रिटिश ग्रांप्री|माहिती]]
|-
! {{एफ.१|२०१६}}
| {{flagicon|GBR}} [[लुइस हॅमिल्टन]]
| [[मर्सिडीज-बेंझ]]
| [[२०१६ ब्रिटिश ग्रांप्री|माहिती]]
|-
! {{एफ.१|२०१७}}
| {{flagicon|GBR}} [[लुइस हॅमिल्टन]]
| [[मर्सिडीज-बेंझ]]
| [[२०१७ ब्रिटिश ग्रांप्री|माहिती]]
|-
! {{एफ.१|२०१८}}
| {{flagicon|DEU}} [[सेबास्टियान फेटेल]]
| [[स्कुदेरिआ फेरारी]]
| [[२०१८ ब्रिटिश ग्रांप्री|माहिती]]
|-
! {{एफ.१|२०१९}}
| {{flagicon|GBR}} [[लुइस हॅमिल्टन]]
| [[मर्सिडीज-बेंझ]]
| [[२०१९ ब्रिटिश ग्रांप्री|माहिती]]
|-
! {{एफ.१|२०२०}}
| {{flagicon|GBR}} [[लुइस हॅमिल्टन]]
| [[मर्सिडीज-बेंझ]]
| [[२०२० ब्रिटिश ग्रांप्री|माहिती]]
|-
! {{एफ.१|२०२१}}
| {{flagicon|GBR}} [[लुइस हॅमिल्टन]]
| [[मर्सिडीज-बेंझ]]
| [[२०२१ ब्रिटिश ग्रांप्री|माहिती]]
|-
! {{एफ.१|२०२२}}
| {{flagicon|ESP}} [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]]
| [[स्कुदेरिआ फेरारी]]
| [[२०२२ ब्रिटिश ग्रांप्री|माहिती]]
|-
! {{एफ.१|२०२३}}
| {{flagicon|NED}} [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]]
| [[रेड बुल रेसिंग]] - [[होंडा आर.बी.पी.टी.]]
| [[२०२३ ब्रिटिश ग्रांप्री|माहिती]]
|-
! {{एफ.१|२०२४}}
| {{flagicon|GBR}} [[लुइस हॅमिल्टन]]
| [[मर्सिडीज-बेंझ]]
| [[२०२४ ब्रिटिश ग्रांप्री|माहिती]]
|-
!colspan=5|संदर्भ:&lt;ref name=Cएफ.१GBR/&gt;&lt;ref name=&quot;guinness&quot;/&gt;
|}

== हे सुद्धा पहा ==
# [[फॉर्म्युला वन]]
# [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]]
# [[फॉर्म्युला वन चालक यादी]]
# [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]]
# [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]]
# [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]]

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}

==बाह्य दुवे==
*[http://www.aintree.co.uk इनट्री मोटर रेसिंग सर्किट अधिकृत संकेतस्थळ.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141009135949/http://www.aintree.co.uk/ |date=2014-10-09 }}
*[http://www.aintree.org.uk इनट्री मोटर रेसिंग सर्किट.]
*[http://www.liverpoolmotorclub.com लिव्हरपूल मोटार क्लब.]
*[http://www.aintreemotorcycleracingclub.co.uk इनट्री मोटर रेसिंग सर्किट क्लब.]
*[http://www.worldstadia.com/stadium/england/aintree_racecourse/1223.php इनट्री मोटर रेसिंग सर्किट माहिती.]
*[https://web.archive.org/web/20091122190532/http://www.gg.com/aintree इनट्री मोटर रेसिंग सर्किट माहिती.]
*[http://www.attheraces.com/course.asp?CID=111 इनट्री मोटर रेसिंग सर्किट माहिती.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303174218/http://www.attheraces.com/course.asp?CID=111 |date=2016-03-03 }}
*[http://goo.gl/maps/D7MS5 इनट्री मोटर रेसिंग सर्किट गूगल मॅप्स वर.]
*[http://www.motorsportvision.co.uk/brands-hatch/ ब्रॅन्डस हॅच अधिकृत संकेतस्थळ.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170212214659/http://www.motorsportvision.co.uk/brands-hatch |date=2017-02-12 }}
*[http://www.btccpages.com/circuits/brands.php BTCC Pages – ब्रॅन्डस हॅच सर्किट माहिती.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090219013602/http://www.btccpages.com/circuits/brands.php |date=2009-02-19 }}
*[http://www.formula1.com/races/in_detail/great_britain_924/circuit_diagram.html ब्रिटिश ग्रांप्री] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140121190406/http://www.formula1.com/races/in_detail/great_britain_924/circuit_diagram.html |date=2014-01-21 }}

{{फॉर्म्युला वन सद्य हंगाम}}
{{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}}

[[वर्ग:फॉर्म्युला वन ग्रांप्री]]
[[वर्ग:युनायटेड किंग्डममधील खेळ]]
[[वर्ग:ब्रिटिश ग्रांप्री| ]]</text>
      <sha1>2uuvlds1ecjhfw0ildqzm5zc0eu1a8i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>मुवट्टुपुळा लोकसभा मतदारसंघ (१९५७-२००८)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>51015</id>
    <revision>
      <id>2728400</id>
      <parentid>2717623</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T05:09:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>130355</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>2728400</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16645" sha1="aq0uy3hq3id6da69ipiq4dre4x46w0u" xml:space="preserve">{{विकिडेटा माहितीचौकट}}
'''मुवट्टुपुळा लोकसभा मतदारसंघ''' हा [[केरळ]] राज्यातील एक भूतपूर्व [[लोकसभा]] मतदारसंघ आहे.&lt;ref name=&quot;ecimain&quot;&gt;[https://eci.gov.in/ Election Commission of India - Statistical Reports], Election Commission of India, Retrieved 30 August 2026.&lt;/ref&gt; १९५७ च्या लोकसभा निवडणुकीत हा मतदारसंघ अस्तित्वात आला. २००८ मधील मतदारसंघांच्या पुनर्रचनेनुसार हा मतदारसंघ रद्द करण्यात आला आणि त्याचा बहुतांश भाग नवीन तयार केलेल्या [[इदुक्की लोकसभा मतदारसंघ|इदुक्की]] आणि [[कोट्टायम लोकसभा मतदारसंघ|कोट्टायम]] मतदारसंघात समाविष्ट करण्यात आला.&lt;ref name=&quot;delim2008&quot;&gt;[https://eci.gov.in/files/file/3931-delimitation-of-parliamentary-and-assembly-constituencies-order-2008/ Delimitation of Parliamentary and Assembly Constituencies Order, 2008], Election Commission of India, Retrieved 30 August 2026.&lt;/ref&gt;

== विधानसभा मतदारसंघ ==
मुवट्टुपुळा लोकसभा मतदारसंघात खालील सात विधानसभा मतदारसंघांचा समावेश होत होता:
# [[कुन्नाथुनाड विधानसभा मतदारसंघ|कुन्नाथुनाड]]
# [[पिरावोम विधानसभा मतदारसंघ|पिरावोम]]
# [[मुवट्टुपुळा विधानसभा मतदारसंघ|मुवट्टुपुळा]]
# [[कोठामंगलम विधानसभा मतदारसंघ|कोठामंगलम]]
# [[कांजिरापल्ली विधानसभा मतदारसंघ|कांजिरापल्ली]]
# [[पूंजार विधानसभा मतदारसंघ|पूंजार]]
# [[फाला विधानसभा मतदारसंघ|फाला]]

== खासदार ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! वर्ष !! खासदार !! पक्ष
|-
| [[१९५७ लोकसभा निवडणूक|१९५७]] || [[जॉर्ज थॉमस कोट्टुकापल्ली]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]]
|-
| [[१९६२ लोकसभा निवडणूक|१९६२]] || [[चेरियन जे. कप्पन]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]]
|-
| [[१९६७ लोकसभा निवडणूक|१९६७]] || [[पी. पी. एस्थोस]] || [[भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष (मार्क्सवादी)]]
|-
| [[१९७१ लोकसभा निवडणूक|१९७१]] || [[सी. एम. स्टीफन]] || [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]]
|-
| [[१९७७ लोकसभा निवडणूक|१९७७]] || [[जॉर्ज जे. मॅथ्यू]] || [[केरळ काँग्रेस]]
|-
| [[१९८० लोकसभा निवडणूक|१९८०]] || [[जॉर्ज जोसेफ मुंडाक्कल]] || [[अपक्ष राजकारणी|अपक्ष]]
|-
| [[१९८४ लोकसभा निवडणूक|१९८४]] || [[जॉर्ज जोसेफ मुंडाक्कल]] || [[केरळ काँग्रेस (जोसेफ)]]
|-
| [[१९८९ लोकसभा निवडणूक|१९८९]] || [[पी. सी. थॉमस]] || [[केरळ काँग्रेस (मणी)]]
|-
| [[१९९१ लोकसभा निवडणूक|१९९१]] || [[पी. सी. थॉमस]] || [[केरळ काँग्रेस (मणी)]]
|-
| [[१९९६ लोकसभा निवडणूक|१९९६]] || [[पी. सी. थॉमस]] || [[केरळ काँग्रेस (मणी)]]
|-
| [[१९९८ लोकसभा निवडणूक|१९९८]] || [[पी. सी. थॉमस]] || [[केरळ काँग्रेस (मणी)]]
|-
| [[१९९९ लोकसभा निवडणूक|१९९९]] || [[पी. सी. थॉमस]] || [[केरळ काँग्रेस (मणी)]]
|-
| [[२००४ लोकसभा निवडणूक|२००४]] || [[पी. सी. थॉमस]] || [[इंडियन फेडरल डेमोक्रॅटिक पार्टी]]
|}

== निवडणूक निकाल ==

=== २००४ निवडणूक &lt;ref name=&quot;resultuniv2004&quot;&gt;[https://resultuniversity.com/election/muvattupuzha-lok-sabha Muvattupuzha Lok Sabha Constituency Election Result 2004] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250918084437/https://resultuniversity.com/election/muvattupuzha-lok-sabha |date=2025-09-18 }}, ResultUniversity, Retrieved 30 August 2026.&lt;/ref&gt; ===
{| class=&quot;wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed&quot;
|-
! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! %
|-
| '''[[इंडियन फेडरल डेमोक्रॅटिक पार्टी|आयएफडीपी]]''' || '''[[पी. सी. थॉमस]]''' || '''२,५६,४११''' || '''३४.३२%'''
|-
| [[भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष (मार्क्सवादी)|सीपीआय (एम)]] || [[पी. एम. इस्माईल]] || २,५५,८८२ || ३४.२५%
|-
| [[केरळ काँग्रेस (मणी)]] || [[जोस के. मणी]] || २,०९,८८० || २८.१०%
|-
| [[अपक्ष राजकारणी|अपक्ष]] || पी. सी. थॉमस (पीडियाक्कल) || ३,११८ || ०.४२%
|-
| मताधिक्य || पी. सी. थॉमस || ५२९ || ०.०७%
|}

=== १९९९ निवडणूक &lt;ref name=&quot;resultuniv1999&quot;&gt;[https://resultuniversity.com/election/muvattupuzha-lok-sabha Muvattupuzha Lok Sabha Constituency Election Result 1999] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250918084437/https://resultuniversity.com/election/muvattupuzha-lok-sabha |date=2025-09-18 }}, ResultUniversity, Retrieved 30 August 2026.&lt;/ref&gt; ===
{| class=&quot;wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed&quot;
|-
! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! %
|-
| '''[[केरळ काँग्रेस (मणी)]]''' || '''[[पी. सी. थॉमस]]''' || '''३,५७,४०२''' || '''५१.९३%'''
|-
| [[भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष (मार्क्सवादी)|सीपीआय (एम)]] || [[पी. एम. इस्माईल]] || २,८०,४६३ || ४०.७५%
|-
| [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || [[व्ही. व्ही. ऑगस्टीन]] || ४७,८७५ || ६.९६%
|-
| मताधिक्य || पी. सी. थॉमस || ७६,९३९ || ११.१८%
|}

=== १९९८ निवडणूक &lt;ref name=&quot;resultuniv1998&quot;&gt;[https://resultuniversity.com/election/muvattupuzha-lok-sabha Muvattupuzha Lok Sabha Constituency Election Result 1998] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250918084437/https://resultuniversity.com/election/muvattupuzha-lok-sabha |date=2025-09-18 }}, ResultUniversity, Retrieved 30 August 2026.&lt;/ref&gt; ===
{| class=&quot;wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed&quot;
|-
! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! %
|-
| '''[[केरळ काँग्रेस (मणी)]]''' || '''[[पी. सी. थॉमस]]''' || '''३,५६,१६८''' || '''५४.२९%'''
|-
| [[जनता दल]] || मॅथ्यू जॉन || २,४२,३५९ || ३६.९४%
|-
| मताधिक्य || पी. सी. थॉमस || १,१३,८०९ || १७.३५%
|}

=== १९९६ निवडणूक &lt;ref name=&quot;wikieng&quot;&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Muvattupuzha_Lok_Sabha_constituency Muvattupuzha Lok Sabha constituency - Election Results], Wikipedia, Retrieved 30 August 2026.&lt;/ref&gt; ===
{| class=&quot;wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed&quot;
|-
! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! %
|-
| '''[[केरळ काँग्रेस (मणी)]]''' || '''[[पी. सी. थॉमस]]''' || '''३,८२,३१९''' || '''५४.४१%'''
|-
| [[अपक्ष राजकारणी|अपक्ष]] || बेबी कुरियन || २,६०,४२३ || ३७.०६%
|-
| [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || जॉर्ज कुरियन || ३०,०९७ || ४.२८%
|-
| मताधिक्य || पी. सी. थॉमस || १,२१,८९६ || १७.३५%
|}

=== १९९१ निवडणूक &lt;ref name=&quot;wikieng&quot; /&gt; ===
{| class=&quot;wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed&quot;
|-
! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! %
|-
| '''[[केरळ काँग्रेस (मणी)]]''' || '''[[पी. सी. थॉमस]]''' || '''३,८४,२५५''' || '''५३.९८%'''
|-
| [[अपक्ष राजकारणी|अपक्ष]] || पी. आय. देवासिया || २,८६,१५२ || ४०.२०%
|-
| [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || एन. अजित || २६,७८३ || ३.७६%
|-
| मताधिक्य || पी. सी. थॉमस || ९८,१०३ || १३.७८%
|}

=== १९८९ निवडणूक &lt;ref name=&quot;wikieng&quot; /&gt; ===
{| class=&quot;wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed&quot;
|-
! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! %
|-
| '''[[केरळ काँग्रेस (मणी)]]''' || '''[[पी. सी. थॉमस]]''' || '''३,५२,१९१''' || '''४८.२७%'''
|-
| [[अपक्ष राजकारणी|अपक्ष]] || सी. पौलोस || २,८३,३८० || ३८.८४%
|-
| [[केरळ काँग्रेस]] || [[पी. जे. जोसेफ]] || ६८,८११ || ९.४३%
|-
| [[भारतीय जनता पक्ष|भाजपा]] || पी. जे. थॉमस || १७,३८६ || २.३८%
|-
| मताधिक्य || पी. सी. थॉमस || ६८,८११ || ९.४३%
|}

=== १९८४ निवडणूक &lt;ref name=&quot;wikieng&quot; /&gt; ===
{| class=&quot;wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed&quot;
|-
! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! %
|-
| '''[[केरळ काँग्रेस (जोसेफ)]]''' || '''[[जॉर्ज जोसेफ मुंडाक्कल]]''' || '''३,०७,५१९''' || '''५९.१६%'''
|-
| [[भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष (मार्क्सवादी)|सीपीआय (एम)]] || [[पी. पी. एस्थोस]] || १,९९,३१९ || ३८.३५%
|-
| मताधिक्य || जॉर्ज जोसेफ मुंडाक्कल || १,०८,२०० || २०.८१%
|}

=== १९८० निवडणूक &lt;ref name=&quot;wikieng&quot; /&gt; ===
{| class=&quot;wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed&quot;
|-
! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! %
|-
| '''[[अपक्ष राजकारणी|अपक्ष]]''' || '''[[जॉर्ज जोसेफ मुंडाक्कल]]''' || '''१,७२,६५१''' || '''४८.००%'''
|-
| [[केरळ काँग्रेस]] || [[जॉर्ज जे. मॅथ्यू]] || १,६८,३२१ || ४६.८०%
|-
| मताधिक्य || जॉर्ज जोसेफ मुंडाक्कल || ४,३३० || १.२०%
|}

=== १९७७ निवडणूक &lt;ref name=&quot;wikieng&quot; /&gt; ===
{| class=&quot;wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed&quot;
|-
! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! %
|-
| '''[[केरळ काँग्रेस]]''' || '''[[जॉर्ज जे. मॅथ्यू]]''' || '''२,४९,२८७''' || '''५४.९४%'''
|-
| [[केरळ काँग्रेस (बालकृष्ण पीळ्ळै)]] || के. एम. जोसेफ || १,६८,४२० || ३७.१२%
|-
| मताधिक्य || जॉर्ज जे. मॅथ्यू || ८०,८६७ || १७.८२%
|}

=== १९७१ निवडणूक &lt;ref name=&quot;wikieng&quot; /&gt; ===
{| class=&quot;wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed&quot;
|-
! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! %
|-
| '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[सी. एम. स्टीफन]]''' || '''१,७८,२४४''' || '''५५.९९%'''
|-
| [[अपक्ष राजकारणी|अपक्ष]] || [[जॉर्ज जोसेफ मुंडाक्कल]] || १,३२,४५० || ४१.६०%
|-
| मताधिक्य || सी. एम. स्टीफन || ४५,७९४ || १४.३९%
|}

=== १९६७ निवडणूक &lt;ref name=&quot;wikieng&quot; /&gt; ===
{| class=&quot;wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed&quot;
|-
! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! %
|-
| '''[[भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष (मार्क्सवादी)|सीपीआय (एम)]]''' || '''[[पी. पी. एस्थोस]]''' || '''१,४०,४०३''' || '''४४.२१%'''
|-
| [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] || [[के. एम. चांडी]] || ९८,२४९ || ३०.९३%
|-
| [[केरळ काँग्रेस]] || पी. जे. जोसेफ || ७९,१२० || २४.८६%
|-
| मताधिक्य || पी. पी. एस्थोस || ४२,१५४ || १३.२८%
|}

=== १९६२ निवडणूक &lt;ref name=&quot;wikieng&quot; /&gt; ===
{| class=&quot;wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed&quot;
|-
! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! %
|-
| '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[चेरियन जे. कप्पन]]''' || '''१,५७,७३५''' || '''५४.२४%'''
|-
| [[भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष|सीपीआय]] || जेकब || १,३३,०८७ || ४५.७६%
|-
| मताधिक्य || चेरियन जे. कप्पन || २४,६४८ || ८.४८%
|}

=== १९५७ निवडणूक &lt;ref name=&quot;wikieng&quot; /&gt; ===
{| class=&quot;wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed&quot;
|-
! पक्ष !! उमेदवार !! मते !! %
|-
| '''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]]''' || '''[[जॉर्ज थॉमस कोट्टुकापल्ली]]''' || '''१,२३,४८३''' || '''५०.८५%'''
|-
| [[भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष|सीपीआय]] || के. टी. जेकब || ९६,२४१ || ३९.६३%
|-
| मताधिक्य || जॉर्ज थॉमस कोट्टुकापल्ली || २७,२४२ || ११.२२%
|}

==हे सुद्धा पहा==
* [[भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची]]

== बाह्य दुवे ==
* {{भारतीय निवडणूक आयोग||S11/partycomp12.htm}}

== संदर्भ आणि नोंदी ==
* {{संदर्भयादी}}

[[वर्ग:भूतपूर्व लोकसभा मतदारसंघ]]
[[वर्ग:केरळमधील भूतपूर्व लोकसभा मतदारसंघ]]
[[वर्ग:इदुक्की जिल्हा]]
[[वर्ग:एर्नाकुलम जिल्हा]]
[[वर्ग:कोट्टायम जिल्हा]]</text>
      <sha1>aq0uy3hq3id6da69ipiq4dre4x46w0u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>भाषाशास्त्र</title>
    <ns>0</ns>
    <id>66816</id>
    <revision>
      <id>2728368</id>
      <parentid>2701772</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T01:10:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>130355</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>2728368</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8885" sha1="2hpt5lw0519kp0slyyhyf7g4glmlrne" xml:space="preserve">{{भाषाशास्त्र}} 
* खालील भाषांतरात स्वनविज्ञान  आणि  ध्वनिकी या दोन शब्दांची गल्लत झाली आहे.
'''भाषाशास्त्र''' (philology) हे [[विज्ञान|वैज्ञानिक]]&lt;ref&gt;{{स्रोत पुस्तक|title=Linguistics: An Introduction to Linguistic Theory |year=2000 |url=https://archive.org/details/linguisticsintro0000unse_q1b5 |आडनाव=Fromkin |पहिलेनाव=Victoria |लेखकदुवा=Victoria Fromkin |सहलेखक=[[Bruce Hayes]]; Susan Curtiss, [[Anna Szabolcsi]], Tim Stowell, Donca Steriade |स्थान=Oxford |प्रकाशक=Blackwell |वर्ष=2000 |आयएसबीएन=0631197117 |पृष्ठ=[https://archive.org/details/linguisticsintro0000unse_q1b5/page/3 3]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{स्रोत पुस्तक|title=Elements of General Linguistics |आडनाव=Martinet |पहिलेनाव=André |लेखकदुवा=André Martinet |अन्य=Tr. Elisabeth Palmer (Studies in General Linguistics, vol. i.) |स्थान=London |प्रकाशक=Faber |वर्ष=1960 |पृष्ठ=15}}&lt;/ref&gt; पद्धतीने नैसर्गिक [[भाषा|भाषांचा अभ्यास]] करण्याचे शास्त्र आहे.

भाषाशास्त्राच्या संकुचित व्याख्येनुसार, ते शास्त्र म्हणजे  वैज्ञानिक दृष्टिकोनातून नैसर्गिक भाषांचा अभ्यास. भाषेचा अभ्यास अनेक दिशांनी करता येतो व अनेक बौद्धिक ज्ञानशाखा भाषेशी संबंधित असल्याने त्यांचा भाषेच्या अभ्यासावर प्रभाव पडतो. उदाहरणार्थ.. खुणांची व चिन्हांशी भाषा. भाषेच्या अभ्यासात यांचाही अभ्यास करणे क्रमप्राप्त असते.

== या ज्ञानशाखांची नावे ==
विसाव्या शतकाआधी, &quot; मानवशास्त्र &quot; (Anthropology) ही संज्ञा,सन [[इ.स. १७१६|१७१६]]मध्ये प्रथम निश्चित झाली&lt;ref name=&quot;etymonline philology&quot;&gt;[http://www.etymonline.com/index.php?term=philology Online Etymological Dictionary: philology]&lt;/ref&gt;

== प्रमुख शाखा ==
भाषाशास्त्र हा मानवी भाषांचे स्वाभाविक वर्णन आणि त्या समजाविण्याबद्दलचा विषय आहे. यासंबंधांत भाषांमध्ये वैश्विक असे काय आहे, भाषा कशी बदलते आणि मनुष्य भाषा कशी शिकतो  वगैरे प्रश्न उपस्थित होतात. सर्व मानवजात वयाने वाढतांना कोणत्याही विशेष सूचनांशिवाय, (काही विशेष अपवाद वगळता) कोणत्याही बोलल्या जाणाऱ्या,  वा [[खुणांची भाषा|खाणाखुणांच्या भाषेत]]  कशी पारंगतता मिळविते? गैर-मानव हे मानवी पद्धतीची भाषा न घेताही आपली स्वतःची दळणवळण प्रणाली विकसित करतात. (हेही खरे आहे की ते मानवी भाषेस प्रतिक्रिया देण्यास शिकतात, आणि त्यांना एका विशिष्ट पातळीपर्यंत अशा प्रतिक्रिया देण्यास शिकविले जाऊ शकते.)&lt;ref&gt;[http://www.santafe.edu/~johnson/articles.chimp.html &quot;Animal Language Article&quot;&lt;!-- Bot generated शीर्षक --&gt;]&lt;/ref&gt;  आधुनिक मानवाच्या जैवपातळीमुळे, चालण्याच्या क्रियेप्रमाणेच सहजपणे व अंतःस्फूर्तीने भाषा शिकण्याची आणि वापरण्याची नैसर्गिक पात्रता असणे त्याला कसे शक्य होते, याचा अभ्यास म्हणजेच भाषाशास्त्र होय. अलीकडच्या काळात भाषाशास्त्र या शब्दाच्या ऐवजी भाषाविज्ञान हा शब्द प्रचलित आहे. त्याचे कारण म्हणजे शास्त्र या शब्दात तुम्हाला चिकित्सा करण्याची मुभा नाही. विज्ञानात ती मुभा आहे.

== हे सुद्धा पहा ==
{{मुख्य लेख|भाषाशास्त्राची रूपरेषा}}
* [[भाषाशास्त्राचा इतिहास]]
* [[आंतरराष्ट्रीय भाषाशास्त्र ऑलिंपियाड]]
* [[भाषाशास्त्र विभाग यादी|विद्यापीठांचे भाषाशास्त्र विभाग यादी]]
* [[भाषाशास्त्रज्ञांची यादी]]

== संदर्भ ==
{{अनुवाद|en}}
&lt;!--दाखवा-लपवा सूचना १ कोड चालू--&gt;
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot; style=&quot;border-style: none; padding: 0px; font-size: 50%;&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot; style=&quot;border-style: none; text-align: left; border: #3232CD solid 0.5px; -moz-border-radius: 10px; padding: 2px; font-size: 100%;&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot; style=&quot;{{Round corners}}; background: #dcc5fc;  text-align: center; padding: 1px; font-size: 160%;&quot;&gt;&lt;font face=&quot;arial&quot; color=&quot;#6B00A8&quot; size=&quot;1&quot;&gt;'''संदर्भ'''&lt;/font&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot; style=&quot;background: #EEEEFF; display: none; font-size:185%;&quot;&gt;
&lt;!--  सूचना खाली आहे                     Display area is below                                  --&gt;    
{{संदर्भयादी|2}}
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;br /&gt;
&lt;!-- दाखवा-लपवा सूचना कोड १ समाप्त     Display area is above        --&gt;

== बाह्य दुवे ==
{{अनुवाद|en}}
{{sisterlinks|wikt=linguistics|v=School:Linguistics|commons=वर्ग:Linguistics}}
* An Academic [http://www.lingforum.com/forum Linguistics] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081205082117/http://www.lingforum.com/forum/ |date=2008-12-05 }} Forum
* [http://www.sil.org/linguistics/GlossaryOfLinguisticTerms/index.htm Glossary of linguistic terms]
* [https://web.archive.org/web/20080515192756/http://www.glottopedia.org/ Glottopedia], MediaWiki-based encyclopedia of linguistics, under construction
* [http://www.lsadc.org/info/ling-fields.cfm Linguistic sub-fields] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071126121113/http://www.lsadc.org/info/ling-fields.cfm |date=2007-11-26 }} - according to the Linguistic Society of America
* भाषाशास्त्र and language-related [[wiki]] articles on [http://www.scholarpedia.org/article/Language Scholarpedia] and [http://en.citizendium.org/wiki/Linguistics Citizendium]
* [http://www.unizar.es/departamentos/filologia_inglesa/garciala/bibliography.html &quot;भाषाशास्त्र&quot; section] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080906110954/http://www.unizar.es/departamentos/filologia_inglesa/garciala/bibliography.html |date=2008-09-06 }} - A Bibliography of Literary Theory, Criticism and Philology, ed. J. A. García Landa (University of Zaragoza, Spain)
* [http://linguistlist.org/ The Linguist List], a global online linguistics community with news and information updated daily.
* [http://www.linguistics-online.com The Virtual भाषाशास्त्र Campus]
* {{dmoz|Science/Social_Sciences/Linguistics}}

{{सामाजिकशास्त्र शाखा}}

[[वर्ग:भाषाशास्त्र| ]]
[[वर्ग:समाजशास्त्र]]</text>
      <sha1>2hpt5lw0519kp0slyyhyf7g4glmlrne</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>मोन्तेविदेओ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>67092</id>
    <revision>
      <id>2728412</id>
      <parentid>2359893</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T05:40:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>130355</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>2728412</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10420" sha1="bpt4ngxoi79o05v34gxtqtkvrcyaaaz" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट शहर
| नाव = मोन्तेविदेओ
| स्थानिक = Montevideo
| प्रकार = राजधानी
| चित्र =
| ध्वज = Flag of Uruguay.svg 
| चिन्ह = Coat of arms of Montevideo Department.png
| नकाशा = Uruguay - Montevideo.png
| देश = उरुग्वे
| राज्य = 
| विभाग = मोन्तेविदेओ
| जिल्हा =
| स्थापना = इ.स. १७२६
| महापौर = 
| क्षेत्रफळ =  २०९
| उंची = १४१
| लोकसंख्या_वर्ष = २०१०
| लोकसंख्या = १३,३६,८७८&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.ine.gub.uy/banco%20de%20datos/soc_proyecciones/Indicadores.xls|title=Indicadores Demográficos del Uruguay. Período 1996–2025|quote=&quot;Demographic Indicators Uruguay. Period 1996–2025&quot;|publisher=National Statistical Institute|accessdate=1 December 2010 {{es}}|archive-date=2011-05-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20110501145443/http://www.ine.gub.uy/banco%20de%20datos/soc_proyecciones/Indicadores.xls|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| घनता = २,५२३
| महानगर_लोकसंख्या = १९,७३,३८०
| वेळ = [[यूटीसी]] - ३:००
| वेब = [http://www.montevideo.gub.uy www.montevideo.gub.uy]
| latd = 34 | latm = 53 | lats = 01 | latNS = S
| longd = 56 | longm = 10 | longs = 55 | longEW = W
}}
'''मोन्तेविदेओ''' ({{lang-es|Montevideo}}; इंग्लिश उच्चारः मॉंटेव्हिडीयो) ही [[उरुग्वे]] देशाची [[जगातील देशांच्या राजधानींची यादी|राजधानी]], सर्वात मोठे [[शहर]] व प्रमुख [[बंदर]] आहे. हे शहर देशाच्या [[दक्षिण]] भागात [[अटलांटिक महासागर]]ाच्या किनाऱ्यावर वसले आहे. २०१० साली मोन्तेविदेओ शहराची [[लोकसंख्या]] १३,३६,८७८ (उरुग्वेच्या ५० टक्के) तर [[महानगर]] क्षेत्राची लोकसंख्या १९,७३,३८० इतकी होती.

मोन्तेविदेओ [[दक्षिण अमेरिका]] खंडाच्या [[इतिहास]]ातील एक महत्त्वपूर्ण शहर मानले जाते. १९३० सालामधील [[१९३० फिफा विश्वचषक|पहिल्या फुटबॉल विश्वचषक]]ाचे सर्व सामने मोन्तेविदेओमध्ये भरवण्यात आले होते. तसेच २६ [[डिसेंबर]] १९३३ रोजी [[अमेरिका (खंड)]]ातील १९ देशांनी मोन्तेविदेओ येथे लष्करी अनाक्रमणाचा करार केला होता. सध्या मोन्तेविदेओ हे [[लॅटिन अमेरिका|लॅटिन अमेरिकेतील]] एक मोठे सांस्कृतिक व शैक्षणिक केंद्र आहे. एका अहवालानुसार २००७ साली मोन्तेविदेओ हे लॅटिन अमेरिकेतील सर्वोत्कृष्ट राहणीमान असलेले शहर होते.&lt;ref name=introduce&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.lonelyplanet.com/uruguay/montevideo|title=Introducing Montevideo|accessdate=16 November 2010|publisher=Lonely Planet}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=about&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://gosouthamerica.about.com/od/urumontevideo/a/Montevideo.htm|title=Montevideo, Uruguay|accessdate=16 November 2010|publisher=About.com:Gosouthamerica|archive-date=2018-12-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20181226080645/https://www.tripsavvy.com/montevideo-visitors-guide-1637548|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Brit&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/390837/Montevideo|title= Montevideo|accessdate=16 November 2010|publisher=Encyclopædia Britannica}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;lanacion2007&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=http://www.lanacion.cl/prontus_noticias/site/artic/20070401/pags/20070401204943.html |title=Santiago: tercera en calidad de vida, 133ª en salubridad |publisher=newspaper |quote=article that mentions the three Latin American cities with highest quality of life according to the MHRC 2007 investigation |language=Spanish |विदा संकेतस्थळ दुवा=https://web.archive.org/web/20090525094021/http://www.lanacion.cl/prontus_noticias/site/artic/20070401/pags/20070401204943.html |विदा दिनांक=2009-05-25 |access-date=2011-09-01 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;larepublica2007&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=http://www.larepublica.com.uy/lr3/larepublica/2007/04/03/politica/252300/montevideo-la-mejor-ciudad-para-vivir-de-america-latina/ |title=Montevideo, la mejor ciudad para vivir de América Latina |quote=&quot;Montevideo, the best town to live in Latin America&quot; |publisher=Uruguayan newspaper |accessdate=17 November 2010 |विदा संकेतस्थळ दुवा=https://web.archive.org/web/20090427063348/http://www.larepublica.com.uy/larepublica/2007/04/03/politica/252300/montevideo-la-mejor-ciudad-para-vivir-de-america-latina/ |विदा दिनांक=2009-04-27 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;translatorscafe1&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=http://www.translatorscafe.com/cafe/MegaBBS/thread-view.asp?threadid=8972&amp;start=1 |title=Article from the ''Café'' {{es icon}} |access-date=2011-09-01 |archive-date=2018-12-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181226080650/https://www.translatorscafe.com/cafe/MegaBBS/thread-view.asp?threadid=8972&amp;start=1%20 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== जुळी शहरे ==
मोन्तेविदेओचे जगातील खालील शहरांसोबत सांस्कृतिक व व्यापारी संबंध आहेत.
{{div col|colwidth=20em}}
* {{flagicon|ESP}} [[बार्सिलोना]]&lt;ref name=&quot;Barcelona&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://w3.bcn.es/XMLServeis/XMLHomeLinkPl/0,4022,229724149_257215678_1,00.html|title=Barcelona internacional – Ciutats agermanades|publisher=© 2006–2009 [http://www.bcn.es/catala/copyright/welcome2.htm Ajuntament de Barcelona]|language=Spanish|accessdate=13 July 2009|archive-date=2011-08-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20110816053334/http://w3.bcn.es/XMLServeis/XMLHomeLinkPl/0,4022,229724149_257215678_1,00.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* {{flagicon|COL}} [[बोगोता]]
* {{flagicon|ARG}} [[बुएनोस आइरेस]]
* {{flagicon|ESP}} [[काडिस]]
* {{flagicon|ARG}} [[कोर्दोबा, आर्जेन्टिना]]
* {{flagicon|BRA}} [[कुरितिबा]]
* {{flagicon|BRA}} [[पोर्तू अलेग्री]]
* {{flagicon|Bolivia}} [[ला पाझ]]
* {{flagicon|ARG}} [[ला प्लाता]]
* {{flagicon|ESP}} [[माद्रिद]]&lt;ref name=&quot;hermanadas&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|title= Mapa Mundi de las ciudades hermanadas|publisher = Ayuntamiento de Madrid|दुवा= http://www.munimadrid.es/portal/site/munimadrid/menuitem.dbd5147a4ba1b0aa7d245f019fc08a0c/?vgnextoid=4e84399a03003110VgnVCM2000000c205a0aRCRD&amp;vgnextchannel=4e98823d3a37a010VgnVCM100000d90ca8c0RCRD&amp;vgnextfmt=especial1&amp;idContenido=1da69a4192b5b010VgnVCM100000d90ca8c0RCRD Madrid city council webpage}}&lt;/ref&gt;
* {{flagicon|ESP}} [[मेलिया]]
* {{flagicon|USA}} [[मॉंटेव्हिडीयो, मिनेसोटा]]
* {{flagicon|People's Republic of China}} [[षींगदाओ]]
* {{flagicon|CAN}} [[क्वेबेक शहर]]
* {{flagicon|ARG}} [[रोझारियो]]

* {{flagicon|Brazil}} [[साओ पाउलो]]&lt;ref name=&quot;São Paulo&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www2.prefeitura.sp.gov.br/secretarias/relacoes_internacionais/ingles/descentralized_cooperation/sister_cities/0001|title=Prefeitura.Sp – Descentralized Cooperation|विदा संकेतस्थळ दुवा=https://web.archive.org/web/20081224222805/http://www2.prefeitura.sp.gov.br/secretarias/relacoes_internacionais/ingles/descentralized_cooperation/sister_cities/0001|विदा दिनांक=2008-12-24|access-date=2011-09-01|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;São Paulo2&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.prefeitura.sp.gov.br/cidade/secretarias/relacoes_internacionais/cidadesirmas/index.php?p=1066 |title=International Relations – São Paulo City Hall – Official Sister Cities |publisher=Prefeitura.sp.gov.br |accessdate=30 April 2010}}&lt;/ref&gt;
* {{flagicon|PRC}} [[तिआंजिन]]
* {{flagicon|NZL}} [[वेलिंग्टन]]
{{div col end}}

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}

== हे सुद्धा पहा ==
==बाह्य दुवे==
* [https://web.archive.org/web/20110421000932/http://www.montevideo.gub.uy/ अधिकृत संकेतस्थळ] {{es icon}}
* [http://uruguay360.com.uy/uruguay/montevideo ३६०° आभासी दर्शन]
* [http://sites.google.com/site/impressionsofmontevideo/ मोन्तेविदेओ सहल]
*{{wikivoyage|Montevideo|मोन्तेविदेओ}}
{{commons|Montevideo|मोन्तेविदेओ}}

[[वर्ग:उरुग्वेमधील शहरे]]
[[वर्ग:दक्षिण अमेरिकेतील देशांच्या राजधानीची शहरे]]</text>
      <sha1>bpt4ngxoi79o05v34gxtqtkvrcyaaaz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>जंगली महाराज</title>
    <ns>0</ns>
    <id>72005</id>
    <revision>
      <id>2728479</id>
      <parentid>2727271</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T11:18:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-57012-46</username>
        <id>188929</id>
      </contributor>
      <origin>2728479</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12024" sha1="4u5lspxzzj2pah3lz2gyj33cznckze9" xml:space="preserve">[[चित्र:Jangli Maharaj Pune.jpg|thumb|सद्गुरू जंगली महाराज]]
'''जंगली महाराज''' हे महाराष्ट्रातील एक अत्यंत आदरणीय आणि प्रख्यात संत होते.&lt;ref name=&quot;Sule&quot;&gt;{{cite book |last=सुळे |first=रामचंद्र |title=महाराष्ट्रातील संत आणि त्यांचे कार्य |publisher=वरदा प्रकाशने |year=१९९८}}&lt;/ref&gt; ते मध्ययुगीन काळातील नसून एकोणिसाव्या शतकातील आधुनिक काळातील संत होते. त्यांच्या 'जंगली महाराज' या नावावरून ते कोणत्याही विशिष्ट धर्माचे किंवा पंथाचे वाटत नाहीत; त्यामुळे विविध धर्मीय आणि पंतीय अनुयायी त्यांना आपलेच संत मानतात.&lt;ref name=&quot;Deshpande&quot;&gt;{{cite news |title=सद्गुरू जंगली महाराजांचा जीवन प्रवास |url=https://www.loksatta.com/ |newspaper=[[लोकसत्ता]] |date=४ एप्रिल २०२० |access-date=२८ ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;

महाराजांचे मुख्य कार्यक्षेत्र आणि वास्तव्य मुख्यत्वे [[पुणे]] शहरात राहिले असले, तरी त्यांचे कार्य संपूर्ण [[महाराष्ट्र]] आणि [[कर्नाटक]] राज्यात पसरलेले होते. जंगली महाराजांच्या जीवनचरित्राचा प्रामाणिक इतिहास अभ्यासक चित्रकार डी. डी. रेगे यांनी जवळपास बारा वर्षे संशोधन करून गोळा केला. त्यांनी महाराष्ट्र व कर्नाटकातील विविध भागांना भेटी देऊन मोडी, उर्दू आणि फारसी भाषेतील ऐतिहासिक दस्तऐवज अभ्यासले, तसेच इतिहाससंशोधक डॉ. ग. ह. खरे यांच्याशी चर्चा करून हा इतिहास संकलित केला.&lt;ref name=&quot;Rege&quot;&gt;{{cite book |last=रेगे |first=डी. डी. |title=सद्गुरू जंगली महाराज चरित्र व कार्य |publisher=सद्गुरू जंगली महाराज ट्रस्ट |year=१९६५}}&lt;/ref&gt;

== बालपण आणि शिक्षण ==
जंगली महाराज (जंगली शहा) यांचे जन्मगाव [[सोलापूर]] जवळील 'होनमुर्गी' हे खेडेगाव होते.&lt;ref name=&quot;Rege&quot; /&gt; होनमुर्गी गावाचे कुलदैवत [[बसवेश्वर]] हे असून गावात मेहबूब सुसानी या पिराचा दर्गाही आहे. जंगली महाराज हे बालपणापासूनच तल्लख बुद्धिमत्तेचे होते. त्यांनी [[मराठी भाषा|मराठी]], [[कन्नड भाषा|कन्नड]], [[उर्दू भाषा|उर्दू]], [[संस्कृत]] आणि [[फारसी भाषा|फारसी]] भाषांचा अभ्यास केला होता. यासोबतच त्यांनी मल्लविद्या आणि विविध धर्मग्रंथांचे अध्ययन केले, ज्यामुळे त्यांचा दृष्टिकोन सर्वसमावेशक बनला.&lt;ref name=&quot;Sule&quot; /&gt; ते स्वतः शेतात कष्ट करून उदरनिर्वाह करत असत आणि श्रमप्रतिष्ठेला अत्यंत महत्त्व देत असत.

== साधना ==
वेदांत, योगशास्त्र, मंत्रशास्त्र, राजयोग आणि हठयोग यांबरोबरच त्यांनी [[हिमालय]] आणि [[आळंदी]] येथे [[नाथ संप्रदाय|नाथसंप्रदायी]] योग्यांसोबत प्रदीर्घ साधना केली.&lt;ref name=&quot;Sule&quot; /&gt; देशाटन करत असताना त्यांनी दीनदुबळ्यांच्या दुःखाचे निवारण केले, अनेक मंदिरांचा व समाधींचा जीर्णोद्धार केला. 

[[नरसोबाची वाडी|नरसोबाच्या वाडीला]] असताना रखमाबाई गाडगीळ यांनी महाराजांचा अनुग्रह घेतला. महाराजांनी रखमाबाईंना अष्टांगयोगात प्रवीण करून आपले उत्तराधिकारी म्हणून नियुक्त केले.&lt;ref name=&quot;Rege&quot; /&gt;

== पठ्ठे बापूराव यांना उपदेश ==
[[कऱ्हाड|कऱ्हाडजवळच्या]] रेठरे हरणाक्ष येथील श्रीधरपंत कुलकर्णी ऊर्फ [[पठ्ठे बापूराव]] यांनी इ.स. १८६५ मध्ये जंगली महाराजांकडून अनुग्रह घेतला.&lt;ref name=&quot;Phatthe&quot;&gt;{{cite book |last=मोरजे |first=गंगाधर |title=मराठी लावणी साहित्य आणि पठ्ठे बापूराव |publisher=पद्मगंधा प्रकाशने |year=२००४}}&lt;/ref&gt; महाराजांच्या सहवासामुळे पठ्ठे बापूराव यांच्या काव्याची दिशा शृंगाररसाकडून भक्तिमार्गाकडे वळली.&lt;ref name=&quot;Phatthe&quot; /&gt;

== समाजकार्य आणि सुधारणा ==
इ.स. १८६८ मध्ये पुण्यात येण्यापूर्वी जंगली महाराजांनी क्षेत्र [[देहू]] येथे [[तुकाराम|संत तुकारामांच्या]] वाड्यापासून ते त्यांच्या वैकुंठगमनाच्या स्थानापर्यंतचा रस्ता बांधून घेतला व दुतर्फा वृक्षारोपण केले. तसेच तेथे भक्तांसाठी धर्मशाळा व पुंडलिक मंदिराची उभारणी केली.&lt;ref name=&quot;Sule&quot; /&gt;

पुण्यातील भांबुर्डे (आजचे [[शिवाजीनगर, पुणे|शिवाजीनगर]]) येथील शिरोळे-पाटील घराणे (गावाचे पाटील व इनामदार) हे जंगली महाराजांचे पहिले व प्रमुख शिष्य बनले. महाराजांचे वास्तव्य भांबुर्डे येथील रोकडोबा मंदिरात असे. त्या काळात रोकडोबाचे स्वरूप अघोरी प्रथांशी जोडलेले होते; मंदिरात पशूबळी देणे, बगाडाला माणसांना अडकवणे, आणि रेड्यांच्या झुंजी लावणे असे प्रकार चालत असत. 

जंगली महाराजांनी या अनिष्ट प्रथा बंद करण्यासाठी खालील सुधारणा केल्या:&lt;ref name=&quot;Deshpande&quot; /&gt;
# रोकडोबाच्या मंदिरातील अघोरी परंपरा बंद करून त्याला मारुतीचे सात्त्विक रूप दिले.
# बगाडाची प्रथा बंद करून मंदिरात हरिनामाचा अखंड पहारा (भजन) सुरू केला.
# रेड्यांच्या झुंजींऐवजी मल्लांच्या कुस्तीच्या स्पर्धा सुरू केल्या व तालमींना प्रोत्साहन दिले.

इ.स. १८८१ मध्ये त्यांनी स्थापन केलेले 'सद्गुरू जंगली महाराज भजनी मंडळ' आजही कार्यरत आहे.&lt;ref name=&quot;Rege&quot; /&gt;

== कुस्ती आणि बलोपासना ==
महाराष्ट्रातील तरुण पिढी सशक्त व्हावी म्हणून जंगली महाराजांनी अध्यात्म आणि बलोपासनेचा सुंदर समन्वय साधला. त्यांनी आपल्या आश्रमांमध्ये आणि शिष्यांसाठी मल्लविद्या (कुस्ती) शिकणे अनिवार्य केले, जेणेकरून समाजात ध्यानासोबतच शारीरिक ताकद व राष्ट्रीय बाणा निर्माण व्हावा.&lt;ref name=&quot;Sule&quot; /&gt;

== निर्वाण ==
इ.स. १८९० च्या प्रारंभी महाराजांची प्रकृती खालावत गेली. ४ एप्रिल १८९० रोजी त्यांनी भांबुर्डे येथील टेकडीवर (सध्याचा जंगली महाराज रस्ता परिसर) समाधी घेतली.&lt;ref name=&quot;Rege&quot; /&gt; 

महाराजांनंतर त्यांच्या शिष्या रखमाबाई (आईसाहेब) यांनी संप्रदायाची धुरा सांभाळली. फेब्रुवारी १९०२ मध्ये रखमाबाईंचे निधन झाले. पुण्यात जंगली महाराजांच्या समाधी मंदिराजवळच रखमाबाई आणि तुळसाआक्का यांच्या समाध्या स्थित आहेत.&lt;ref name=&quot;Rege&quot; /&gt;

== बाह्य दुवे ==
* [https://www.punecorporation.org/ पुणे महानगरपालिका अधिकृत संकेतस्थळ]

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}

[[वर्ग:मराठी संत]]
[[वर्ग:हिंदू संत]]
[[वर्ग:पुण्यातील व्यक्ती]]
[[वर्ग:इ.स. १८९० मधील मृत्यू]]</text>
      <sha1>4u5lspxzzj2pah3lz2gyj33cznckze9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>प्यिमाँत</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73664</id>
    <revision>
      <id>2728333</id>
      <parentid>2505524</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T20:55:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>130355</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>2728333</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2508" sha1="18r6iv210wnl2wohaxeeeszv9basbjl" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट राजकीय विभाग
| नाव = प्यिमॉंत
| स्थानिकनाव = Piemonte
| प्रकार = [[इटलीचे प्रदेश|इटलीचा प्रदेश]]
| ध्वज = Flag of Piedmont.svg
| चिन्ह = Regione-Piemonte-Stemma.svg
| नकाशा = Piedmont in Italy.svg
| देश = इटली
| राजधानी = [[तोरिनो]]
| क्षेत्रफळ = २५,४०२
| लोकसंख्या = ४४,२४,८००
| घनता = १७४
| वेबसाईट = http://www.regione.piemonte.it/
}}
'''प्यिमॉंत''' ({{lang-it|Piemonte}}; [[प्यिमॉंती भाषा|प्यिमॉंती]] व [[ऑक्सितान भाषा|ऑक्सितान]]: Piemont; {{lang-fr|Piémont}}) हा [[इटली]]च्या २० [[इटलीचे प्रदेश|प्रदेशांपैकी]] एक आहे. इटलीच्या वायव्य भागात [[आल्प्स]] पर्वतरांगेमध्ये वसलेल्या प्यिमॉंतच्या पश्चिमेस [[फ्रान्स]] तर उत्तरेस [[स्वित्झर्लंड]] हे देश आहेत. सुमारे २५ हजार चौरस किमी क्षेत्रफळ असलेला प्यिमॉंत हा आकाराने [[सिसिली]]खालोखाल इटलीमध्ये दुसऱ्या क्रमांकाचा मोठा प्रदेश आहे. [[पो नदी|पो]] ही इटलीमधील प्रमुख नदी येथेच उगम पावते. [[तोरिनो]] ही प्यिमॉंतची राजधानी व सर्वात मोठे शहर आहे.

प्यिमॉंत इटलीमधील [[वाइन]] उत्पादक भागातील प्रमुख प्रदेश आहे.

==बाह्य दुवे==
*[https://web.archive.org/web/20110225110327/http://www.regione.piemonte.it/ अधिकृत संकेतस्थळ]
{{कॉमन्स|Piemonte|प्यिमॉंत}}

{{इटलीचे प्रदेश}}

[[वर्ग:इटलीचे प्रदेश]]
[[वर्ग:प्यिमाँत प्रदेश|*]]</text>
      <sha1>18r6iv210wnl2wohaxeeeszv9basbjl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>प्राचीन काळापासून अस्तित्वात असणारी नगरे</title>
    <ns>0</ns>
    <id>76016</id>
    <revision>
      <id>2728335</id>
      <parentid>2725818</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T21:12:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>130355</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>2728335</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36489" sha1="eyoxb5jer0ry1a82f1vm8a61dvjmca3" xml:space="preserve">प्राचीन काळापासून मानवी लोकवस्ती असणाऱ्या नगरांची यादी खाली दिली आहे.
This is a  list of present-day [[city|cities]] by the time period over which they have been '''continuously inhabited'''.The age claims listed may be disputed, or indeed obsolete. Differences in opinion can result from different definitions of &quot;[[city]]&quot; as well as &quot;continuously inhabited&quot;.

प्रत्येकास &quot;जगातील सर्वात प्राचीन नगर&quot; म्हणून ख्याती असणाऱ्या  ([[दमास्कस]], [[बायब्लॉस]], [[जेरिको]], [[वाराणशी]])ह्या शहरांचा देखील ह्या यादीत समावेश करण्यात आला आहे. Caveats to the  validity of each claim are discussed in the &quot;Notes&quot; column.
{{भाषांतर}}
==प्राचीन जग==

Continuous habitation since the [[Chalcolithic]] (or [[Copper Age]]) is possible (but difficult) to prove archaeologically for several [[Levant]]ine cities ([[Jericho]], [[Byblos]], [[Damascus]], [[Sidon]] and [[Beirut]]). 
Cities became more common outside the [[Fertile Crescent]] with the [[Early Iron Age]] from about 1100 BC. The foundation of [[Rome]] in [[753 BC]] is conventionally taken as one of the dates initiating [[Classical Antiquity]].{{fact}}

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:95%&quot;
|-
! नगराचे नाव
! ऐतिहासिक विभाग/प्रांत
! ठिकाण
! सातत्याने मानववस्ती असल्याच्या नोंदी
! class=&quot;अवर्गीकृत&quot; | नोंदी
|-
|[[दमिश्क]]
|[[लेव्हांत]]
|[[सीरिया]]
|[[चालकॉलिथिक]] 
|Excavations at Tel Ramad on the outskirts of the city have demonstrated that Damascus was inhabited as early as 8000 to 10,000 BC.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://ancientneareast.tripod.com/Ramad.html |title=ancientneareast.tripod.com |access-date=2010-04-06 |archive-date=2006-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061111111827/http://ancientneareast.tripod.com/Ramad.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{Dubious|date=September 2008}} However, Damascus is not documented as an important city until the coming of the [[Aramaeans]] around 1400 BC. See reference for presence of urban life among cattle herders at this date — also due to land fertility and constant water source.{{Citation needed|date=June 2009}}
|-
|[[जेरिको]]
|[[लेव्हांत]]
|[[वेस्ट बँक]]
|[[चाल्कोलिथिक काळ]] (इ.स.पू. ३००० पूर्वी)
|Traces of habitation from 9000 BC.&lt;ref&gt;{{स्रोत पुस्तक
 | आडनाव = गेट्स
 | पहिलेनाव = चार्ल्स
 | title = Ancient Cities: The Archaeology of Urban Life in the Ancient Near East and Egypt, Greece and Rome
 | year = 2003
 | url = https://archive.org/details/ancientcitiesarc0000gate
 | वर्ष = 2003
 | प्रकाशक = Routledge
 | आयएसबीएन = 0415018951
 | पृष्ठ = [https://archive.org/details/ancientcitiesarc0000gate/page/18 18]
 | प्रकरण = Near Eastern, Egyptian, and Aegean Cities
 | अवतरण = Jericho, in the Jordan River Valley in Israel, inhabited from ca. 9000 BC to the present day, offers important evidence for the earliest permanent settlements in the Near East.
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{स्रोत पुस्तक
 | आडनाव = Martell
 | पहिलेनाव = Hazel Mary
 | title = The Kingfisher Book of the Ancient World: From the Ice Age to the Fall of Rome
 | वर्ष = 2001
 | प्रकाशक = Kingfisher Publications
 | आयएसबीएन = 0753453975
 | पृष्ठ = १८
 | प्रकरण = The Fertile Crescent
 | अवतरण = People first settled there from around 9000 B.C., and by 8000 B.C., the community was organized enough to build a stone wall to defend the city.
}}&lt;/ref&gt; 
Fortifications date to 6800 BC (or earlier), making Jericho the earliest known walled city.&lt;ref&gt;Michal Strutin, ''Discovering Natural Israel'' (2001), p. 4.&lt;/ref&gt;
Evidence indicates that the city was abandoned several times, and later expanded and rebuilt several times.&lt;ref&gt;{{स्रोत पुस्तक
 | आडनाव = Ryan
 | पहिलेनाव = Donald P.
 | title = The Complete Idiot's Guide to Lost Civilizations
 | वर्ष = 1999
 | प्रकाशक = Alpha Books
 | आयएसबीएन = 002862954X
 | पृष्ठ = 137
 | प्रकरण = Digging up the Bible
 | अवतरण = The city was walled during much of its history and the evidence indicates that it was abandoned several times, and later expanded and rebuilt several times.
}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[बॅब्लिओस]]
|[[लेव्हांत]]
|[[लेबॅनॉन]]
||[[चाल्कोलिथिक काळ]] (इ.स.पू. ५००० पूर्वी)&lt;ref name=&quot;byblos1&quot;&gt;{{स्रोत पुस्तक |title=Cities of the Middle East and North Africa |last1=Dumper |first1=Michael |last2=Stanley |first2=Bruce E. |last3= Abu-Lughod |first3=Janet L. |वर्ष=2006 |प्रकाशक=ABC-CLIO |आयएसबीएन=1576079198 |पृष्ठ=104 |अवतरण=Archaelogical excavations at Byblos indicate that the site has been continually inhabited since at least 5000 B.C. |दुवा=http://books.google.com/books?id=3SapTk5iGDkC&amp;pg=PA104&amp;dq=byblos+continually+inhabited&amp;ei=AoJnSsLIOpDQkwSY5tTtAg |अ‍ॅक्सेसदिनांक=2009-07-22}}&lt;/ref&gt; 
|Settled from the  Neolithic (carbon-dating tests have set the age of earliest settlement around 7000&lt;ref&gt;{{स्रोत पुस्तक
 | आडनाव = चियास्का
 | पहिलेनाव = आंतोलिया
 | संपादक= Sabatino Moscati
 | title = The Phoenicians
 | वर्ष = 2001
 | प्रकाशक = I.B.Tauris
 | आयएसबीएन = 1850435332
 | पृष्ठ = 170
 | प्रकरण = Phoenicia
}}&lt;/ref&gt;), a city since the 3rd millennium BC.&lt;ref name=&quot;byblos1&quot;/&gt; Byblos had a reputation as the &quot;oldest city in the world&quot; in Antiquity (according to [[Philo of Byblos]]).
|-
|[[सिडॉन]]
|[[लेव्हांत]]
|[[लेबॅनॉन]]
|इ.स.पू. ४००० &lt;ref name=&quot;middleeast_sidon&quot;&gt;[http://www.middleeast.com/sidon.htm Sidon]&lt;/ref&gt;
|There is evidence that Sidon was inhabited from as long ago as 4000 BC, and perhaps, as early as Neolithic times (6000 - 4000 BC).
|-
|[[अल फय्युम]] (as [[Crocodilopolis]] or ''Arsinoe'', ancient Egyptian: ''Shediet'')
|[[इजिप्त]]
|[[फैयुम प्रांत]], [[इजिप्त]]
|इ.स.पू. (४००० अंदाजे)&lt;ref&gt;Overy et al. (1999:43); Aldred (1998:42,44)&lt;/ref&gt;
|
|-
|[[गाझियांटेप]]
|[[अनातोलिया]]
| [[नैऋत्य अनातोलिया प्रांत]], [[तुर्कस्तान]]
|इ.स.पू. ३६५०{{संदर्भ हवा}}
|This is disputed, although most modern scholars place the Classical [[Antiochia ad Taurum]] at Gaziantep, some maintain that it was located at Aleppo. Furthermore, that the two cities occupy the same site is far from established fact (see [http://www.allaboutturkey.com/gaziantep.htm Gaziantep]). Assuming this to be the case, the founding date of the present site would be about 1,000 BC. (see [http://lexicorient.com/e.o/gaziantp.htm Gaziantep])
|-
|[[राय, इराण|राय]]
|
|[[इराण]]
|इ.स.पू. ३०००&lt;ref name=&quot;Rayy&quot;&gt;[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/492588/Rayy Rayy, Encyclopedia Britannica]&lt;/ref&gt;
|A settlement at the site goes back to the 3rd millennium BC. Rayy is mentioned in the [[Avesta]] (an important text of prayers in [[Zoroastrianism]], as a sacred place, and it is also featured in the [[book of Tobit]].&lt;ref name=&quot;Rayy&quot;/&gt;
|-
|[[बैरुत]]
|[[लेव्हांत]]
|[[लेबेनॉन]]
|इ.स.पू. ३०००&lt;ref&gt;[http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9404E2D9103EF930A15751C0A961958260 Under Beirut's Rubble, Remnants of 5,000 Years of Civilization]&lt;/ref&gt;
|-
|[[टायर, लेबेनॉन|टायर]]
|[[लेव्हांत]]
|[[लेबेनॉन]]
|इ.स.पू. २७५०&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://tyros.leb.net/tyre/ |title=Tyre City, Lebanon&lt;!-- Bot generated शीर्षक --&gt; |access-date=2010-04-06 |archive-date=2017-07-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170701222648/http://tyros.leb.net/tyre/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|
|-
|[[आर्बिल]]
|[[मेसोपोटेमिया]]
|[[कुर्दिस्तान प्रांत]], [[इराक]]
|इ.स.पू. २३०० किंवा त्याआआधी&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://lexicorient.com/e.o/irbil.htm |title=Lexic Orient |access-date=2010-04-06 |archive-date=2016-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160527001803/http://lexicorient.com/e.o/irbil.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|
|-
|[[अराफा]] ([[किर्कुक]])
|[[मेसोपोटेमिया]]
|[[किर्कुक प्रांत]], [[इराक]]
|इ.स.पू. ३०००-२२००&lt;ref&gt;either [http://www.knn.u-net.com/kirkuk.htm The destruction of the Kirkuk Castle by the Iraqi regime.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060504150112/http://www.knn.u-net.com/kirkuk.htm |date=2006-05-04 }} or [http://www.thehistorychannel.co.uk/site/search/search.php?word=KIRKUK&amp;enc=26253 History Channel] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130403094534/http://www.thehistorychannel.co.uk/site/search/search.php?word=KIRKUK&amp;enc=26253 |date=2013-04-03 }} for the earlier date&lt;/ref&gt;
|
|-
|[[जाफ्फा]]
|[[लेव्हांत]]
|[[इस्रायेल]]
|इ.स.पू. २००० (अं)
|Archaeological evidence shows habitation from 7500 BC.&lt;ref&gt;Excavations at Ancient Jaffa (Joppa). Tel Aviv University.&lt;/ref&gt;
|-
|[[अलेप्पो]]
|[[लेव्हांत]]
|[[सिरिया]]
|इ.स.पू. २००० (अं)&lt;ref&gt;[http://www.newworldencyclopedia.org/entry/Aleppo New World Encyclopedia]&lt;/ref&gt;
|   Evidence of occupation since about 5000 BC.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://scholar.lib.vt.edu/VA-news/VA-Pilot/issues/1995/vp950618/06160060.htm |title=Syria Where Stones Speak The Door Is Widening To Westerners, Who Are Discovering The Nation'S Wealth Of History And Culture&lt;!-- Bot generated शीर्षक --&gt; |access-date=2010-04-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201111204005/https://scholar.lib.vt.edu/VA-news/VA-Pilot/issues/1995/vp950618/06160060.htm |archive-date=2020-11-11 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[बल्ख]] (''बॅक्ट्रा'')
|[[बॅक्ट्रिया]]
|[[बल्ख प्रांत]], [[अफगाणिस्तान]]
|इ.स.पू. १५०० (अं)
|Balkh is one of the oldest settlements of the region.&lt;ref&gt;Nancy Hatch Dupree, ''An Historical Guide to Afghanistan'', 1977, Kabul, Afghanistan [http://www.zharov.com/dupree/chapter26.html LINK] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927223836/http://www.zharov.com/dupree/chapter26.html |date=2007-09-27 }}{{Verify credibility|date=February 2008}}&lt;/ref&gt;
|-
| [[हेब्रॉन]]
| [[लेव्हांत]]
| [[वेस्ट बँक]]
| इ.स.पू. १५०० (अं)
| Hebron is considered one of the oldest cities and has been continuously
inhabited for nearly 3500 years.&lt;ref name=Museum&gt;{{स्रोत पुस्तक|title=Pilgrimage, sciences and Sufism: Islamic art in the West Bank and Gaza|लेखक=Museum With No Frontiers|प्रकाशक=Museum With No Frontiers|वर्ष=2004|ISBN=9953360642, 9789953360645|पृष्ठ=253}}&lt;/ref&gt;
|-
| [[चानिया]]
| [[क्रीट]]
| [[क्रीट]], [[ग्रीस]]
| इ.स.पू. १४०० (अं)
| [[Minoan civilization|Minoan]] foundation as [[Kydonia]]
|-
| [[लारनाका]]
| [[अलाशिया]]
| [[सायप्रस]]
| इ.स.पू. १४०० (अं)
| [[Mycenaean]], then [[Phoenicia]]n colony
|-
| [[Thebes, Greece|Thebes]]
| [[Mycenaean Greece]]
| [[Boeotia]], [[Greece]]
| ca. 1400 BC
| [[Mycenaean]] foundation
|-
|[[अथेन्स]]
| [[मिसेनेइयन ग्रीस]]
|[[ॲटिका]], [[ग्रीस]]
|इ.स.पू. १४००
|[[Mycenaean]] foundation, with traces of earlier habitation on the [[Acropolis of Athens|Acropolis]].
|-
|[[आर्गोस]]||[[मिसेनेइयन ग्रीस]]||[[ग्रीस]]||इ.स.पू. १२०० आधी||
|-
|[[Trikala]]||[[Mycenaean Greece]]||[[Thessaly]], [[Greece]]||before 1200 BC|| founded as ''Trikke''
|-
|[[Chalcis]]||[[Mycenaean Greece]]||[[Greece]]|| before 1200 BC||mentioned by [[Homer]]
|-
|[[Lisbon]]
|[[Prehistoric Iberia#Iron Age|Iron Age Iberia]]
|[[Portugal]]
|ca. 1200 BC 
|A settlement since the [[Neolithic]]. ''Allis Ubbo'', arguably a [[Phoenicia]]n name, became ''Olissipo(-nis)'' in [[Greek language|Greek]] and [[Latin]] (also ''Felicitas Julia'' after Roman conquest in 205 BC).
|-
|[[Cádiz]]
|[[Prehistoric Iberia#Iron Age|Iron Age Iberia]]
|[[Andalusia]], [[स्पेन]]
|1100 BC
|founded as [[Phoenicia]]n ''Gadir'', &quot;Europe's oldest city&quot;&lt;ref&gt;[http://www.andalucia.com/cities/cadiz.htm andalucia.com]; [http://www.independent.co.uk/news/world/europe/europes-oldest-city-is-found-394505.html The Independent] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150925190210/http://www.independent.co.uk/news/world/europe/europes-oldest-city-is-found-394505.html |date=2015-09-25 }}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Patras]]||[[Mycenaean Greece]]||[[Greece]]||ca. 1100 BC||founded by [[Patreus]]
|-
|[[वाराणसी]]
|[[भारत]]
|[[उत्तर प्रदेश]], [[भारत]]
|ca. 1200-1000 BC&lt;ref&gt;[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/623248/Varanasi Britannica]: &quot;by the 2nd millennium BC&quot;&lt;/ref&gt;
|[[लोह युग भारत|लोह युग]] foundation ([[Painted Grey Ware culture]]).
|-
|[[Xi'an]] || [[Bronze Age China]] || [[Shaanxi]], [[People's Republic of China|PRC]] || ca. 1100 BC ||
|-
|[[Chios (town)|Chios]] || [[Chios]] || [[North Aegean]], [[Greece]] || ca. 1100 BC ||
|-
|[[Gaza City]] || [[Levant]] || [[Gaza Strip]] || ca. 1000 BC || While evidence of habitation dates back at least 5,000 years, it is said to be continuously inhabited for a little more than 3,000 years.&lt;ref name=Dumper&gt;{{स्रोत पुस्तक|title=Cities of the Middle East and North Africa: A Historical Encyclopedia|first1=Michael|last1=Dumper|first2=Bruce E.|last2=Stanley|first3=Janet L.|last3=Abu-Lughod|प्रकाशक=ABC-CLIO|वर्ष=2007|ISBN=1576079198, 9781576079195|पृष्ठ=155}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Rimal&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.rimalbooks.com/life-the-crossroads-new-edition-p-559.html|title=Life at the Crossroads [New Edition]: A History of Gaza|प्रकाशक=Rimal Books|अ‍ॅक्सेसदिनांक=2009-01-24|archive-date=2018-12-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225201138/https://rimalbooks.com/life-the-crossroads-new-edition-p-559.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Mytilene]] || [[Lesbos Island|Lesbos]] || [[North Aegean]], [[Greece]] || 10th century BC ||
|-
|[[Anuradhapura]] || [[Rajarata]] || [[North Central Province]], [[श्रीलंका]] || 10th century BC{{Citation needed|date=January 2010}} ||  
|-
|[[Pula]]
|[[Istria]]
|[[Croatia]]
|10th century BC{{Dubious|date=January 2010}}
| The city's earliest recorded{{By whom|date=January 2010}} permanent habitation dates back to the 10th century BC (Ivelja-Dalmatin 200).{{Verify credibility|date=January 2010}}&lt;ref&gt;Ivelja-Dalmatin, Ana (2009). Pula. Tourist Monograph. 2005-2009, page 7&lt;/ref&gt; 
|-   
|[[Zadar]]   
|[[Liburnia]]   
|[[Croatia]]   
|9th century BC{{Dubious|date=January 2010}}  
| based on archaeological evidence, according to Suić (1981){{Dubious|date=January 2010}}.&lt;ref&gt;M. Suić, Prošlost Zadra I, Zadar u starom vijeku, Filozofski fakultet Zadar, 1981&lt;/ref&gt;   
|-   
|[[Nin]]   
|[[Liburnia]]   
|[[Croatia]]   
|9th century BC]]{{Dubious|date=January 2010}}
| based on archaeological evidence, according to www.nin.hr.{{Verify credibility|date=January 2010}}[http://www.nin.hr/hr/povijest.html] 
|-
|[[नेपल्स]]
|[[Magna Graecia]]
|[[इटली]]
|8th century BC&lt;ref name=&quot;greeknaples&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|दुवा=http://faculty.ed.umuc.edu/~jmatthew/naples/Greek_Naples.html|प्रकाशक=Faculty.ed.umuc.edu|title=Greek Naples|date=8 January 2008|accessdate=2010-04-06|archive-date=2011-06-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20110611095615/http://faculty.ed.umuc.edu/~jmatthew/naples/Greek_Naples.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| founded as ''Parthenope''.
|-
|[[Hamadan]] (As [[Ecbatana]]) || [[Median Empire]] || [[Iran]] ||  ca. 800 BC &lt;ref&gt;International dictionary of historic places By Trudy Ring,  Robert M. Salkin,  K. A. Berney,  Paul E. Schellinger&lt;/ref&gt; || 
|-
| [[Yerevan]] (as Erebuni)|| [[Urartu]] || [[Armenia]] || ca. 800 BC&lt;ref name=&quot;SAE&quot;&gt;{{hy icon}} Baghdasaryan A., Simonyan A, et al. ''«Երևան»'' (Yerevan). [[Soviet Armenian Encyclopedia]]. vol. iii. Yerevan, Armenian SSR: [[Armenian Academy of Sciences]], 1977, pp. 548-564.&lt;/ref&gt; ||
|-
|[[उज्जैन]] (As [[अवंती]]) || [[माळवा]] || [[भारत]] ||  ८०० इ.स..पू.&lt;ref&gt;http://www.भारतsite.com/madhyapradesh/ujjain/history.html{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ||  [[७०० इ.स.पू.]] मध्ये  [[अवंती (भारत)|अवंती]]ची राजधानी म्हणून उदयास आले. [[भारत]] देशाची दुसऱ्या शहरीकरीकरणाच्या लहरीत [[६०० इ.स.पू]] प्रगती झाली.
|-
|[[रोम]] || [[Latium]] || [[Lazio]], [[इटली]] ||  [[७५३ इ.स.पू.]] || [[१००० इ.स.पू.]]पासून नेहमी गजबजलेले.; इ.स.पू. ९ व्या शतकात चरावाहांचे खेडे म्हणून माहितीत.; हे सुद्धा पहा [[History of Rome]] and [[Founding of Rome]].
|-
|[[Corfu (city)|Corfu]], ''Kerkyra'' || [[Corfu]] || [[Ionian Islands]], [[Greece]] ||  [[700 BC]] || 
|-
|[[समरकंद]] || [[Sogdiana]] || [[उझबेकिस्थान]] ||  [[७०० इ.स.पू.]] || 
|- 
|[[इस्तंबूल]]/[[बायझेन्टियम]] || [[Thrace]] [[Anatolia]] || [[Turkey]] ||  [[685 BC]] Anatolia [[667 BC]] Thrace || Neolithic site dated to 6400 BC, over port of Lygos by Thracians circa 1150 BC
|- 
|[[Durrës]] || [[Illyria]] || [[Albania]] || [[627 BC]] || Founded&lt;ref&gt;An Inventory of Archaic and Classical Poleis: An Investigation Conducted by The Copenhagen Polis Centre for the Danish National Research Foundation by Mogens Herman Hansen,2005,page 330,&quot;Epidamnos was founded in either 627 or 625 (Hieron. Chron&quot;&lt;/ref&gt; by settlers from [[Corcyra]] &amp; [[Corinth]] as [[Epidamnos]]
|-
|[[Stara Zagora]] || [[Thrace]] || [[Bulgaria]] || [[342 BC]] || It was called Beroe in ancient times and was founded by [[Phillip II of Macedon]]&lt;ref&gt;Women and slaves in Greco-Roman culture: differential equations by Sandra Rae Joshel, Sheila Murnaghan,1998,page 214,&quot;Philip II founded cities at Beroe, Kabyle, and Philippopolis in 342/1, and Aegean-style urban life began to penetrate Thrace.&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Late Roman villas in the Danube-Balkan region by Lynda Mulvin,2002,page 19,&quot;Other roads went through Beroe (founded by Philip II of Macedon) &quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Philip of Macedon by Louïza D. Loukopoulou,1980,page 98,&quot;Upriver in the valley between the Rhodope and Haimos Philip founded Beroe (Stara Zagora) and Philippolis (Plovdiv).&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;The cities in Thrace and Dacia in late antiquity: (studies and materials)‎ by Velizar Iv Velkov,1977,page 128,&quot;Founded by Philipp 11 on the site of an old Thracian settlement, it has existed without interruption from that time.&quot;&lt;/ref&gt;, although a Thracian settlement neolithic inhabitation have been discovered as well.
|-
|[[Varna]] || [[Thrace]] || [[Bulgarian Black Sea Coast]], [[Bulgaria]] || [[585 BC]] - [[570 BC]] || founded&lt;ref&gt;An Inventory of Archaic and Classical Poleis: An Investigation Conducted by The Copenhagen Polis Centre for the Danish National Research Foundation by Mogens Herman Hansen,2005,page 936,&lt;/ref&gt; as [[Odessos]] by settlers from [[Miletus]]
|-
|[[Kavala]] || [[Macedonia (ancient kingdom)|Macedonia]] || [[Greece]] || [[6th century BC]] || founded as '''''Neapolis'''''
|-
|[[Edessa, Greece]]||[[Macedonia (ancient kingdom)|Macedonia]]|| [[Greece]]|| before the [[6th century BC]]|| capital of Macedonia up to 6th century BC
|-
|[[Mangalia]] || [[Dacia]] || [[Romania]] || [[6th century BC]] || founded as '''''Callatis'''''
|-
|[[Constanţa]] || [[Dacia]] || [[Romania]] || [[6th century BC]] || founded as '''''Tomis'''''
|-
|-
|[[Mantua]] || [[Po Valley]] || [[Lombardy]], [[Italy]] || [[6th century BC]] || Village settlement since ca. 2000 BC; became an [[Etruscan civilization|Etruscan]] city in the 6th century BC.
|-
|[[Herat]] || [[Aria]] || [[Herat Province]], [[Afghanistan]] || ca. 550  BC{{Citation needed|date=September 2009}} || The city is dominated by the remains of a citadel constructed by [[Alexander the Great]]. 
|-
|[[दिल्ली]] || [[कुरु राजधानी|कुरु]] || [[भारत]] || ५०० इ.स.पू.&lt;ref&gt;[http://books.google.com/books?id=gSupaU3vVacC&amp;pg=PA249&amp;lpg=PA249&amp;dq=delhi+continuously+inhabited&amp;source=web&amp;ots=Cq2KBU2l5_&amp;sig=7u8ayI-C9NSfqv-_PAjQEX5SNIo&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;resnum=4&amp;ct=result#PPA250,M1 City Walls: The Urban Enceinte in Global Perspective, by James D. Tracy, University of Minnesota Center for Early Modern History] Cambridge University Press, 2000, ISBN 9780521652216&lt;/ref&gt; || इ.स.पू.च्या सुरुवातीच्या शतकांपासूनचे शहर, ११ व्या शतकापासून शहरात मानवी वस्तीचे संकेत हे सुद्धा पहा [[History of Delhi]].
|-
|[[मदुरै]] || [[पांडियन राज्य]] || [[तमिळनाडू]], [[भारत]] || ५०० इ.स.पू.{{Citation needed|date=September 2009}} ||  
|-
|[[बिजिंग]] (as ''Ji, Yanjing'') || [[Yan (state)|Yan]] || [[चीनी जनवादी प्रजातंत्र|चीन]] || इ.स.पू.५०० {{Citation needed|date=September 2008}}
|-
|[[इफे]] || || [[Osun State]], [[Nigeria]] || ca. 500 BC{{Citation needed|date=September 2009}} ||
|-
|[[पाटना]]  || [[मगध]]|| [[बिहार]], [[भारत]] || ४९० इ.स.पू.&lt;ref name=&quot;irows.ucr.edu&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://irows.ucr.edu/cd/courses/compciv/citypops4000.txt |title=संग्रहित प्रत |access-date=2010-04-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161201021440/http://irows.ucr.edu/cd/courses/compciv/citypops4000.txt |archive-date=2016-12-01 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; || 
|-
|[[वैशाली]]  || [[मगध]]|| [[बिहार]], [[भारत]] || 500 BC&lt;ref name=&quot;irows.ucr.edu&quot;/&gt; || 
|-
|राजग्रह ([[राजगिर]])|| [[मगध]]|| [[बिहार]], [[भारत]] || इ.स.पू. ६००&lt;ref&gt;The estimated year Sravasti was surpassed by Rajagriha is not given in Chandler and Fox’s list{{Citation needed|date=September 2009}}  (pp. 362-364).&lt;/ref&gt;||
|-
|[[Serres]] || [[Macedonia (ancient kingdom)|Macedonia]]|| [[Greece]] ||[[5th century BC]] || first mentioned in the 5th century BC as '''''Siris'''''
|-
|[[Lamia (city)]]||[[Greece]]||[[Greece]]||before the [[5th century BC]]|| first mentioned 424 BC
|-
|[[Veria]] || [[Macedonia (ancient kingdom)|Macedonia]]|| [[Greece]] || ca. [[432 BC]]|| first mentioned by [[Thucydides]] in 432 BC
|-
|[[Rhodes (city)|Rhodes]] || [[Rhodes]], [[Aegean Sea]] || [[Dodecanese]], [[Greece]] || ca. [[408 BC]]||
|-
|[[बेलग्रेड]] || [[Illyria]] || Serbia || [[400 BC]] || [[Vinča culture]] prospered around Belgrade in the 6th millennium BC
|-
|[[थेसालोनिकी]] ||[[Macedonia (ancient kingdom)]]||[[Greece]]||[[315 BC]]||founded as a new city in the same place of the older city [[Therma|Therme]].
|-
|[[Berat]] || [[Macedonia (ancient kingdom)]] || [[Albania]] || [[314 BC]]  || Founded&lt;ref&gt;Epirus: the geography, the ancient remains, the history and topography of ... by Nicholas Geoffrey Lemprière Hammond,&quot;founded Antipatreia in Illyria at c. 314 BC&quot;&lt;/ref&gt; by [[Cassander]] as [[Antipatreia]]
|-
| [[ग्वांग्झू]] (Canton) || [[Han Dynasty]] || [[Guangdong]], [[People's Republic of China|PRC]] || [[214 BC]]{{Citation needed|date=September 2008}} ||
|-
| [[झुरिच]] ([[Lindenhof]]) || [[Gaul]] || [[स्वित्झर्लंड]] || ca. 50 BC || lakeside settlement traces dating to the Neolithic.
|-
| [[Trier]]  || [[Gallia Belgica]] || [[जर्मनी]] || 30 BC || [[:de:Älteste Stadt Deutschlands|Oldest city in जर्मनी]].
|-
| [[Nijmegen]]  || [[Germania Inferior]] || [[Netherlands]] || 19 BC || [[:nl:Oudste stad van Nederland|Oldest city in the Netherlands]].
|-
| [[Chur]] || [[Raetia Prima]] || [[Grisons]], [[स्वित्झर्लंड]] || 15 BC ||   habitation since the 4th millennium BC ([[Pfyn culture]]).
|-
| [[Solothurn]]  || [[Gaul]] || [[स्वित्झर्लंड]] || c. 20 AD|| Evidence of pre-Roman, Celtic settlement; newly founded by the Romans between 14 – 37 AD, called the &quot;oldest city in Gaul besides Trier&quot; in a verse on the city's clock tower.
|-
| [[लंडन]] || [[Roman Britain|Britannia]] || [[ग्रेटब्रिटन]] || ४३ इ.स. ||
|-
|[[व्हेर्दुन]]||[[Lotharingia]]||[[फ्रांस]]||4th century||seat of the bishop of Verdun from the 4th century, but populated earlier
|-
|[[प्राग]] || [[Bohemia]] || [[Czech Republic]] || ca. 6th century || The first written record dates back to the 10th century &lt;ref&gt;[[Abraham ben Jacob]]&lt;/ref&gt;.
|-
|[[Ioannina]]||[[Byzantine Empire]]||[[Greece]]||founded by emperor [[Justinian I]]
|-
|[[क्राकोव]] ([[Wawel Hill]]) || [[Galicia (Central Europe)|Galicia]] || [[Poland]] || 7th c.&lt;ref&gt;[http://www.wawel.krakow.pl/en/druk.php?op=3  wawel.krakow.pl]&lt;/ref&gt; || The first written record dates back to the 10th century.
|-
|[[पालेंबंग]] || [[Srivijaya]] || [[Indonesia]] || ca. 600 || oldest city in the Malay Archipelago, capital of the [[Srivijaya]] empire. 
|-
|[[इफे]] || || [[Osun State]], [[Nigeria]] || ca. 8th century{{Citation needed|date=October 2008}}{{Dubious|date=November 2008}} || earliest traces of habitation date to the 4th century BC.{{Citation needed|date=October 2008}}
|-
|[[Århus]] || || [[Denmark]] || ca. 700 || oldest city in Scandinavia.
|-
| [[Djenné]] || || [[Mali]] || ca. [[800]] || oldest known city in [[sub-Saharan Africa]]&lt;ref&gt;&quot;Heaven on Earth: Islam&quot;, November 23, 2004 video documentary, History Channel. Producer/director, Stephen Rooke. Scriptwriter/host: Christy Kenneally&lt;/ref&gt; 
|-
|[[Heraklion]]||[[Crete]]||[[Greece]]|| [[824]]||founded by the [[Saracens]]
|-
|[[डब्लिन]] || [[Ireland]] || [[Republic of Ireland]] || 841 || 
|-
|[[रेक्याविक]] || [[Iceland]] || [[Iceland]] || ca. 871 [http://www.reykjavik871.is/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170708163418/http://www.reykjavik871.is/ |date=2017-07-08 }} || 
|-
|[[Tønsberg]] || [[Norway]] || [[Norway]] || ca. 871 || oldest city in Norway.
|-
|[[Tondo]], [[Manila]] || [[Kingdom of Tondo]] || [[Philippines]] || 900&lt;ref name=pdi&gt;{{स्रोत बातमी |पहिलेनाव=|आडनाव=|title=Expert on past dies; 82 |दुवा=http://newsinfo.inquirer.net/breakingnews/nation/view/20081021-167699/Expert-on-past-dies-82 |कृती=[[Philippine Daily Inquirer]]|प्रकाशक=|date=2008-10-21 |अ‍ॅक्सेसदिनांक=2008-11-17}}&lt;/ref&gt; || oldest known settlement in the Philippines as documented by the [[Laguna Copperplate Inscription]]; when the [[Spanish people|Spanish]], led by [[Miguel Lopez de Legazpi]], arrived, it was still inhabited and led by at least one [[Rajah Lakan Dula|datu]].
|-
|[[Skara]] || || [[स्वीडन]] ||988 ||
|-
|[[Lund]] || [[Denmark]] || [[स्वीडन]] || ca. 990 [http://www.lund.se/templates/Page____21316.aspx] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120211150018/http://www.lund.se/templates/Page____21316.aspx |date=2012-02-11 }} || 
|}

==सध्याचे (वर्तमान)जग==
{{See|List of American cities by year of foundation}}

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:95%&quot;
|-
! नाव
! देश
! स्थापना
! class=&quot;unsortable&quot; | नोंद
|-
|[[तिकुल]]
|[[मेक्सिको]]
| [[इ.स.पू.चे ७ वे शतक]]
| उत्तर व दक्षिण अमेरिकेतील सतत वस्ती असलेली सगळ्यात जुनी वसाहत
|-
|[[चोलुला]]
|[[मेक्सिको]]
| [[इ.स.पू.चे २ रे शतक]] (अंदाजे)
|[[Cholula (Mesoamerican site)|Pre-Columbian Cholula]] grew from a small village to a regional center during the 7th century.
|-
|[[अकोमा पेब्लो]] आणि [[ताओस पेब्लो]], [[न्यू मेक्सिको]]
|[[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने]]
| [[इ.स. १०७५]] (अं)
|
|-
|[[ओरैबी, ॲरिझोना]]
|[[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने]]
| [[इ.स. ११००]] (अं)
|
|-
|[[मेक्सिको सिटी]]
|[[मेक्सिको]]
| [[इ.स. १३२५]]
|Founded as [[Tenochtitlan]] by the [[Mexica]]. Named changed to Ciudad de Mexico ([[Mexico City]]) or Mexico-Tenochtitlan after the Spanish conquest of the city in [[1521]]. Several other [[pre-Columbian]] towns such as [[Azcapotzalco]], [[Tlatelolco]], [[Xochimilco]] and [[Coyoacan]] have been engulfed by the growing metropolis  and are now part of modern [[Mexico City]].
|-
|[[सांतो दॉमिंगो]]
|[[डॉमिनिकन प्रजासत्ताक]]
| [[इ.स. १४९६]]
| [[नवे जग|नवीन जगातील]] सगळ्यात जुनी युरोपीय वसाहत
|-
|[[सान हुआन, पोर्तो रिको|सान हुआन]]
|[[पोर्तो रिको]]
|[[इ.स. १५०८]]
|Oldest continuously inhabited city in a  [[Unincorporated territories of the United States|U.S. territory]]
|-
|[[नोंब्रे दि दियोस, कोलोन]]
|[[पनामा]]
|[[इ.स. १५१०]]
|Oldest European settlement on the American mainland
|-
|[[बाराकोआ]]
|[[क्यूबा]]
|[[इ.स. १५११]]
|Oldest European settlement in Cuba
|-
|[[साओ व्हिसेंते, साओ पाउलो]]
|[[ब्राझील]]
|[[इ.स. १५३२]]
|First Portuguese settlement in South America
|-
|[[सेंट जॉन्स, न्यू फाउंडलंड आणि लाब्राडोर]]
|[[कॅनडा]]
|[[इ.स. १५४०]]च्या सुमारास
|Oldest city in Canada, and oldest English-speaking city in North America
|-
|[[सेंट ऑगस्टिन, फ्लोरिडा]]
|[[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने]]
|[[इ.स. १५५६]]
|Oldest continuously inhabited European founded city within the [[United States]]
|-
|[[जेम्सटाऊन, व्हर्जिनिया]]
|[[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने]]
|[[इ.स. १६०७]]
|Second oldest successful European founded city in the United States&lt;ref name = &quot;SuccessfulJamestown&quot;&gt;After a vote by the House of Burgesses in 1699, it was decided that the Virginia capitol would be moved from the original Jamestown site on the James river to a nearby site 8 miles away that would be free of swamp born illnesses.  The original site has since been converted to a national historic park.
&lt;/ref&gt;
|-
|[[प्लीमथ, मॅसेच्युसेट्स]]
|[[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने]]
|[[इ.स. १६२०]]
|Third oldest continuously inhabited European founded city in the United States&lt;ref name = &quot;ContinuousSantaFe&quot;&gt;[[Santa Fe, New Mexico]], which is sometimes cited for this, was abandoned due to Indian raiding from 1680 - 1692, and it's inhabitants did not succeed in living in the area continuously until after 1692.
&lt;/ref&gt;
|-
|[[क्वेबेक सिटी]]
|[[कॅनडा]]
|[[इ.स. १६०८]]
|Second oldest city in Canada
|-
|[[सेंट जॉन न्यू ब्रन्सविक|सेंट जॉन]]
|[[कॅनडा]]
|[[इ.स. १६३१]]
|Third oldest city in Canada
|-
|[[त्रुआ-रिव्हिएरेस]]
|[[कॅनडा]]
|[[इ.स. १६३४]]
|Fourth oldest city in Canada
|-
|[[मॉंट्रिआल]]
|[[कॅनडा]]
|[[इ.स. १६४२]]
|Fifth oldest city in Canada
|-
|[[सिडनी]]
|[[ऑस्ट्रेलिया]]
|[[इ.स. १७८८]]
|Oldest city in Australia
|-
|[[होबार्ट]]
|[[ऑस्ट्रेलिया]]
|[[इ.स. १८०३]]
|Second oldest city in Australia
|}

==चित्रदालन==
&lt;gallery perrow=&quot;3&quot; widths=&quot;220px&quot;&gt;
Image:Aleppo 03.jpg|[[ऍलेप्पो]], [[सीरिया]]
Image:Acropolis from south-west.jpg|[[अथेन्स]], [[ग्रीस]]
Image:Beirutcity.jpg|[[बैरुत]], [[लेबेनॉन]]
Image:ByblosPort.jpg|[[बॅब्लॉस]], [[लेबेनॉन]]
File:Cadiz06.jpg|[[कादिझ]], [[स्पेन]]
Image:Damascus by night.JPG|[[दमास्कस]], [[सीरिया]]
Image:Yaffo Sarahiya house.JPG|[[जाफ्फा]], [[इस्रायल|इस्त्राएल]]
Image:Jerusalem Dome of the rock BW 14.JPG|[[जेरूसलेम]], [[इस्रायल|इस्त्राएल]]-[[फिलिस्तीन]]
Image:Dsc 1150 Mantua.jpg|[[मांटुआ]], [[इटली]]
Image:Varanasiganga.jpg|[[वाराणसी]], [[भारत]]
Image:Madurai, India.jpg|[[मदुरै]], [[भारत]]
Image:South Sumatra, Palembang, Ampera bridge.jpg|[[पालेम्बांग]], [[इंडोनेशिया]]
Image:XiAn CityWall DiLou.jpg|[[झियान]], [[चीन]]
Image:Yerevan-sunset.jpg|[[येरेवान]], [[आर्मेनिया]]
Image:Manila by night.jpg|[[मनिला]], [[फिलिपिन्स]]
&lt;/gallery&gt;

==संदर्भदुवे ==
{{संदर्भयादी|2}}
*Aldred, Cyril (1998). ''The Egyptians''. Thames and Hudson: London.
*Overy et al. (1999). ''The Times History of The World: New Edition''. Times Books/Harper-Collins: London.

==हेसुद्धा पहा==
*[[ऐतिहासिक नगरे]]
*[[Cities of the Ancient Near East]]
*[[Historical urban community sizes]]
*[[List of American cities by year of foundation]] (includes ancient native sites)</text>
      <sha1>eyoxb5jer0ry1a82f1vm8a61dvjmca3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>वीसबाडन</title>
    <ns>0</ns>
    <id>76162</id>
    <revision>
      <id>2728463</id>
      <parentid>2232386</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T09:31:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>अमर तिवारी</username>
        <id>184549</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>अमर तिवारी ने लेख [[वीसबाडेन]] वरुन [[वीसबाडन]] ला हलविला</comment>
      <origin>2232386</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1328" sha1="h5xlda2fkczeisaxrpr51f67l36nvq7" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट शहर
| नाव = वीसबाडेन
| स्थानिक = Wiesbaden
| चित्र = Wiesbaden Luisenplatz 2005-07-18.JPG
| ध्वज = 
| चिन्ह = DEU Wiesbaden COA.svg
| नकाशा१ = जर्मनी
| देश = जर्मनी
| राज्य = [[हेसेन]]
| स्थापना = 
| महापौर = 
| क्षेत्रफळ = २०३.९
| उंची = ३७७
| लोकसंख्या = २,७५,४२२
| घनता = १३५१
| वेळ = 
| वेब = http://www.wiesbaden.de/
|latd = 50 |latm = 5 |lats = |latNS = N
|longd = 8 |longm = 15 |longs = |longEW = E
}}
'''वीसबाडेन''' ही [[जर्मनी]]मधील [[हेसेन]] या राज्याची राजधानी आहे. या प्राचीन शहराची स्थापना [[इ.स. ६]]मध्ये झाली.

== प्रसिद्ध व्यक्ती ==

* [[जेम्स पीस]] (१९६३*)
* [[रिचर्ड वॅग्नर]] (१८१३-१८८३)

[[वर्ग:जर्मनीमधील शहरे]]
[[वर्ग:इ.स. ६ मधील निर्मिती]]
[[वर्ग:प्राचीन शहरे]]</text>
      <sha1>h5xlda2fkczeisaxrpr51f67l36nvq7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ताज हॉटेल्स</title>
    <ns>0</ns>
    <id>134474</id>
    <revision>
      <id>2728256</id>
      <parentid>2724890</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T13:32:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>130355</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 3 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>2728256</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19526" sha1="9ty94hnoq6zidqek4r0olgdi1gow26t" xml:space="preserve">{{विकिडेटा माहितीचौकट}}
'''[[इंडियन हॉटेल्स|इंडियन हॉटेल्स]]''' तथा '''[[ताज हॉटेल्स|ताज हॉटेल्स रिसॉर्ट्स अँड पॅलेसेस]]''' ही एक [[टाटा उद्योगसमूह|टाटा समूहातील]] कंपनी असून याचे [[ताज हॉटेल]], [[ताज सॅट्स]] (ताज एर हॉटेल), [[जिंजर हॉटेल]] हे उपघटक आहेत.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Overview of Indian Hotels Company Limited |url=https://www.tatagroup.com/companies/indian-hotels-company |website=Tata Group |access-date=October 16, 2026 |language=en}} {{मृत दुवा|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

ताज हॉटेल आरामदायी हॉटेल्सची एक श्रृंखला आणि [[द इंडियन हॉटेल्स कंपनी लिमिटेड]]ची उपकंपनी आहे, जिचे मुख्यालय [[एक्सप्रेस टॉवर्स]], [[नरिमन पॉइंट]], [[मुंबई]] येथे आहे.&lt;ref&gt;{{cite news |title=IHCL Headquarters Details |url=https://www.economic-times.indiatimes.com/ |work=The Economic Times |access-date=October 16, 2026 |language=en}} {{मृत दुवा|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; [[इ.स. १९०२|१९०२]] मध्ये [[टाटा ग्रुप]]चे संस्थापक [[जमशेदजी टाटा]] यांनी ही कंपनी स्थापन केली, जी टाटा ग्रुपचा एक प्रमुख भाग आहे.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Taj Hotels History |url=https://www.tajhotels.com/en-in/about-us/company-information/ |website=Taj Hotels |access-date=October 16, 2026 |language=en}} {{मृत दुवा|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; २०१० मध्ये कंपनीने २०,००० पेक्षा जास्त लोकांना नोकरी दिली होती.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Indian Hotels Annual Report Highlights |url=https://www.business-standard.com/ |work=Business Standard |access-date=October 16, 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt;

२०२० पर्यंत कंपनी संपूर्ण [[भारत|भारतात]] ८४ आणि [[भूतान]], [[मलेशिया]], [[मालदीव]], [[नेपाळ]], [[दक्षिण आफ्रिका]], [[श्रीलंका]], [[संयुक्त अरब अमिराती|यूएई]], [[युनायटेड किंगडम|यूके]], [[अमेरिका|यूएसए]] आणि [[झांबिया]]सह इतर देशांमध्ये एकूण १०० हून अधिक हॉटेल्स आणि हॉटेल-रिसॉर्ट्स चालवते.&lt;ref&gt;{{cite news |title=IHCL Expands Global Footprint |url=https://www.financialexpress.com/ |work=Financial Express |access-date=October 16, 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt; 

== इतिहास ==
[[चित्र:TajMahalPalaceMumbai1 gobeirne.jpg|250px|इवलेसे|डावे|ताज हॉटेल, मुंबईचे दृश्य]]
[[जमशेदजी टाटा|जमशेदजी नुसेरवानजी टाटा]] (१८३९-१९०४) यांनी [[टाटा उद्योगसमूह|टाटा समूहाची]] स्थापना केली. जमशेदजी टाटा यांनी [[१६ डिसेंबर]] [[इ.स. १९०३|१९०३]] रोजी मुंबईतील [[ताजमहाल पॅलेस हॉटेल|ताजमहाल पॅलेस]] हे हॉटेल उघडले, जे [[अरबी समुद्र|अरबी समुद्राकडे]] तोंड करून उभे आहे.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Story of Taj Mahal Palace |url=https://www.britannica.com/topic/Taj-Mahal-Palace |website=Encyclopædia Britannica |access-date=October 16, 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt; ही पहिली ताज मालमत्ता आणि पहिले ताज हॉटेल होते. टाटांनी ताज हॉटेल का उघडले याबद्दल अनेक कथा सांगितल्या जातात. एका कथेनुसार, मुंबईतील [[वॉटसन्स हॉटेल|वॉटसन हॉटेलमध्ये]] वांशिक भेदभावाच्या घटनेनंतर त्यांनी हॉटेल उघडण्याचा निर्णय घेतला, जिथे त्यांना प्रवेश नाकारण्यात आला कारण तेथे फक्त युरोपियन लोकांना परवानगी होती.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Watson's Hotel and the Genesis of Taj |url=https://www.timesofindia.indiatimes.com/ |work=The Times of India |access-date=October 16, 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt; फक्त युरोपियन पाहुण्यांना स्वीकारणारी हॉटेल्स त्यावेळच्या संपूर्ण [[ब्रिटिश भारत|ब्रिटिश भारतात]] खूप सामान्य होती. दुसऱ्या एका कथेनुसार, जेव्हा त्यांच्या एका मित्राने मुंबईतील हॉटेल्सबद्दल नाराजी व्यक्त केली तेव्हा त्यांनी हे हॉटेल उघडले. परंतु टाटांचे जवळचे मित्र आणि IHCL समूहाचे सुरुवातीचे संचालक असलेल्या [[लोव्हॅट फ्रेझर]]ने एक अधिक तर्कसंगत कारण पुढे केले होते की, ही कल्पना त्यांच्या मनात फार पूर्वीपासून होती आणि त्यांनी या विषयावर अभ्यास केला होता. त्यांना केवळ हॉटेल चालवायचे नव्हते, तर लोकांना भारताकडे आकर्षित करायचे होते आणि मुंबईचे सौंदर्य वाढवायचे होते.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Fraser |first=Lovat |title=Iron and Steel in India: A Record of the Life and Work of Jamsetji N. Tata |publisher=Spottiswoode &amp; Co. |year=1912 |location=London |language=en}}&lt;/ref&gt; असे म्हणले जाते की जमशेदजी टाटा यांनी [[लंडन]], [[पॅरिस]], [[बर्लिन]] आणि [[ड्युसेलडोर्फ|डसेलडॉर्फ]]सारख्या ठिकाणी जाऊन त्यांच्या हॉटेलसाठी साहित्य, कलाकृती, फर्निचर आणि अंतर्गत सजावटीच्या वस्तूंची व्यवस्था केली होती.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Allen |first=Charles |title=Taj Mahal Palace: The Hotel That Saved India |publisher=IBTauris |year=2008 |language=en}}&lt;/ref&gt; तेव्हापासून ताज समूह टाटा समूहाच्या अंतर्गत विकसित आणि भरभराटीला आला आहे.

मुंबईतील [[ताजमहाल पॅलेस हॉटेल|ताजमहाल पॅलेस]] हे ताजचे पहिले हॉटेल आहे, जे १९०३ मध्ये उघडले गेले.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Taj Mahal Palace Mumbai History |url=https://www.tajhotels.com/en-in/taj/taj-mahal-palace-mumbai/ |website=Taj Hotels |access-date=October 16, 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[इ.स. १९७४|१९७४]] मध्ये, समूहाने भारतातील पहिले आंतरराष्ट्रीय पंचतारांकित डिलक्स बीच रिसॉर्ट, [[गोवा|गोव्यात]] [[अग्वाद किल्ला|फोर्ट अगुआडा]] बीच रिसॉर्ट उघडले.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Fort Aguada Beach Resort Turns 40 |url=https://www.navhindtimes.in/ |work=The Navhind Times |access-date=October 16, 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt; १९७० च्या दशकात, ताज समूहाने मेट्रोपॉलिटन हॉटेल्समध्येही आपला व्यवसाय सुरू केला. १९७४ मध्ये [[चेन्नई|चेन्नईमध्ये]] [[ताज कोरोमंडल]] हे पंचतारांकित डिलक्स हॉटेल उघडून, ताज प्रेसिडेंट (आता [[प्रेसिडेंट हॉटेल, मुंबई|प्रेसिडेंट - विवांता]]) मधील भागभांडवल आणि व्यवस्थापन हक्क मिळवले.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Taj Coromandel's Legacy in Chennai |url=https://www.thehindu.com/ |work=The Hindu |access-date=October 16, 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt; [[इ.स. १९७७|१९७७]] मध्ये मुंबईतील व्यावसायिक हॉटेल आणि [[इ.स. १९७८|१९७८]] मध्ये [[नवी दिल्ली|दिल्लीत]] [[ताजमहाल हॉटेल, नवी दिल्ली|ताजमहाल हॉटेल]] उघडले.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Taj Mahal Hotel New Delhi Opening |url=https://www.hindustantimes.com/ |work=Hindustan Times |access-date=October 16, 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt;

हा समूह १९७० पासून भारतातील ऐतिहासिक राजवाड्यांचे (रॉयल पॅलेस) आरामदायी हॉटेलमध्ये रूपांतर करत आहे. ताजद्वारे आरामदायी हॉटेलमध्ये रूपांतरित झालेला पहिला पॅलेस [[इ.स. १९७१|१९७१]] मध्ये [[उदयपूर]]मधील [[लेक पॅलेस]] होता.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Taj Lake Palace Udaipur History |url=https://www.tajhotels.com/en-in/taj/taj-lake-palace-udaipur/ |website=Taj Hotels |access-date=October 16, 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt; त्यानंतर [[जयपूर]]मधील [[रामबाग पॅलेस]], [[जोधपूर]]मधील [[उम्मेद भवन पॅलेस]], [[हैदराबाद]]मधील [[फलकनुमा पॅलेस]] आणि [[वाराणसी|वाराणसीतील]] नादेसर पॅलेस यांचा समावेश आहे.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Grand Palaces Converted into Luxury Hotels by Taj |url=https://www.indiatoday.in/ |work=India Today |access-date=October 16, 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[इ.स. १९८९|१९८९]] मध्ये, ताज समूहाने भारताबाहेर पहिले हॉटेल उघडले, जे [[येमेन]]मधील [[साना]] येथे 'ताज शेबा हॉटेल' होते. तसेच १९८० च्या दशकाच्या उत्तरार्धात, लंडन येथील [[सेंट जेम्स कोर्ट हॉटेल]]मध्ये (ज्यात आता [[ताज ५१ बकिंगहॅम गेट सूट अँड रेसिडेन्सेस|ताज ५१ बकिंगहॅम गेट]] सूट आणि निवासस्थानांचा समावेश आहे) भागीदारी संपादन केली.&lt;ref&gt;{{cite news |title=IHCL International Expansion Overseas |url=https://www.businesstraveller.com/ |work=Business Traveller |access-date=October 16, 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt; [[इ.स. १९८४|१९८४]] मध्ये, ताज समूहाने परवाना कराराद्वारे [[बंगळूर|बेंगळुरू]] येथील [[ताज वेस्ट एंड]], चेन्नई येथील [[ताज कोनेमारा]] आणि [[उटी]] येथील [[सॅवॉय हॉटेल, उटी|सॅवॉय हॉटेल]] यांचे व्यवस्थापन ताब्यात घेतले.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Heritage Hotels Managed by Taj |url=https://www.deccanherald.com/ |work=Deccan Herald |access-date=October 16, 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt; बेंगळुरूमध्ये ताज वेस्ट एंड उघडल्यानंतर, ताज ग्रुपने [[कर्नाटक|कर्नाटकात]] प्रवेश केला. [[कोलकाता]] येथील 'ताज बंगाल' हे पंचतारांकित डिलक्स हॉटेल १९८९ मध्ये उघडण्यात आले आणि यासह, ताज समूह मुंबई, दिल्ली, कोलकाता, बेंगळुरू, हैदराबाद आणि चेन्नई या ६ प्रमुख महानगरांमध्ये उपस्थिती असणारी भारतातील एकमेव हॉटेल साखळी बनली.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Taj Bengal Marks Metro Presence for IHCL |url=https://www.telegraphindia.com/ |work=The Telegraph India |access-date=October 16, 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt;

प्रमुख महानगरांमध्ये आपल्या आरामदायी हॉटेल साखळीच्या विस्तारासह, ताज समूहाने भारतातील प्रमुख आणि दुय्यम शहरांमध्ये आपल्या व्यवसाय हॉटेल विभागाचा विस्तार केला. १९९० च्या दशकात, ताज समूहाने भारतातील भौगोलिक आणि बाजारपेठेचा विस्तार करणे सुरू ठेवले. त्यांनी वन्यजीव विश्रामगृहे (सफारी लॉज) विकसित केली आणि प्रस्थापित बाजारपेठांमध्ये आपले स्थान मजबूत केले. ताजने [[केरळ पर्यटन विकास महामंडळ|केरळ पर्यटन विकास महामंडळासोबत]] (KTDC) १९९० च्या दशकाच्या सुरुवातीला 'ताज केरळ हॉटेल्स अँड रिसॉर्ट्स लिमिटेड'ची स्थापना केली.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Taj Kerala Hotels Joint Venture |url=https://www.mathrubhumi.com/ |work=Mathrubhumi |access-date=October 16, 2026 |language=mr}}&lt;/ref&gt;

ताज समूहातील अनेक हॉटेल [[द लीडिंग हॉटेल्स ऑफ द वर्ल्ड]] या संस्थेचे सदस्य आहेत.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Leading Hotels of the World Members |url=https://www.lhw.com/ |website=Leading Hotels of the World |access-date=October 16, 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[९ मार्च]] [[इ.स. २०२२|२० २०२२]] रोजी, ताज एक्सोटिका रिसॉर्ट आणि स्पा, [[पाम जुमेराह]], [[दुबई]]चे उद्घाटन करण्यात आले. हे हॉटेल ताज समूहातील आंतरराष्ट्रीय विस्ताराचा भाग आहे. समूहाच्या इतर दुबईतील मालमत्तांमध्ये ताज जुमेराह लेक्स टॉवर्स आणि [[ताज दुबई]] यांचा समावेश आहे.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Taj Exotica Resort &amp; Spa opens on Palm Jumeirah in Dubai |url=https://www.gulfnews.com/ |work=Gulf News |access-date=October 16, 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== उल्लेखनीय हॉटेल्स ==
ताज समूहातील दोन हॉटेल्स, जयपूरमधील [[रामबाग पॅलेस]] आणि मुंबईतील [[ताजमहाल पॅलेस हॉटेल|ताजमहाल पॅलेस]] यांना [[इ.स. २०१३|२०१३]] मध्ये &quot;जगातील टॉप १०० हॉटेल्स आणि रिसॉर्ट्स&quot; मध्ये [[काँडे नास्ट ट्रॅव्हलर]] कडून स्थान मिळाले होते.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Condé Nast Traveller Readers' Choice Awards |url=https://www.cntraveler.com/ |website=Condé Nast Traveller |access-date=October 16, 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt; Condé Nast Traveller ने [[इ.स. २०१४|२०१४]] मध्ये त्यांच्या &quot;गोल्ड स्टँडर्ड हॉटेल्स&quot; च्या यादीत मुंबईतील ताजमहाल पॅलेसला १३ व्या क्रमांकावर स्थान दिले.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Taj Mahal Palace Listed in Gold Standard Hotels |url=https://www.tribuneindia.com/ |work=The Tribune |access-date=October 16, 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt; [[इ.स. २००५|२००५]] मध्ये, समूहाने [[न्यू यॉर्क शहर|न्यू यॉर्क शहरातील]] [[द पिएर|द पिएर]] हे प्रसिद्ध आरामदायी हॉटेल व्यवस्थापनासाठी ताब्यात घेतले.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Taj Hotels to Manage The Pierre in New York |url=https://www.nytimes.com/ |work=The New York Times |access-date=October 16, 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}

[[वर्ग:टाटा उद्योगसमूह]]
[[वर्ग:मुंबईतील पंचतारांकित हॉटेल्स]]
[[वर्ग:इ.स. १९०२ मधील निर्मिती]]</text>
      <sha1>9ty94hnoq6zidqek4r0olgdi1gow26t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>शिवाजी साहित्य संमेलन</title>
    <ns>0</ns>
    <id>135612</id>
    <revision>
      <id>2728410</id>
      <parentid>1733121</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T05:37:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-57617-64</username>
        <id>189058</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2728410</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1219" sha1="194v8qqyauih6byrnldzgadfrrefqee" xml:space="preserve">
अखिल भारतीय [[मराठी साहित्य परिषद]] आणि पुणे महापालिका यांनी शिवजयंतीनिमित्त पुण्यात पहिले '''छत्रपती शिवाजी महाराज साहित्य संमेलन''' आयोजित केले  होते.   २४-२-२०१३ रोजी  झालेल्या या संमेलनाचे अध्यक्ष, [[आ.ह. साळुंखे]

२०१५ साली पुण्यात ३रे संमेलनही झाले असावे.

४थे रयतेचे राजे छत्रपती शिवाजी महाराज साहित्य संमेलन : दि. २८ फेब्रु २०१६ (पुणे बालगंधर्व रंगमंदिर सभागृह)

पहा : [[मराठी साहित्य संमेलने]]

[[वर्ग:साहित्य संमेलने]]
[[वर्ग:शिवाजी महाराज यांच्या नावे असलेल्या गोष्टी]]</text>
      <sha1>194v8qqyauih6byrnldzgadfrrefqee</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728471</id>
      <parentid>2728410</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T10:10:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>संतोष गोरे</username>
        <id>135680</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2728471</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1351" sha1="9njuj5avkl2hf3q3lh44r14lc0l4a3l" xml:space="preserve">{{एकत्रीकरण|छत्रपती शिवाजी महाराज साहित्य संमेलन}}
अखिल भारतीय [[मराठी साहित्य परिषद]] आणि पुणे महापालिका यांनी शिवजयंतीनिमित्त पुण्यात पहिले '''छत्रपती शिवाजी महाराज साहित्य संमेलन''' आयोजित केले  होते.   २४-२-२०१३ रोजी  झालेल्या या संमेलनाचे अध्यक्ष, [[आ.ह. साळुंखे]

२०१५ साली पुण्यात ३रे संमेलनही झाले असावे.

४थे रयतेचे राजे छत्रपती शिवाजी महाराज साहित्य संमेलन : दि. २८ फेब्रु २०१६ (पुणे बालगंधर्व रंगमंदिर सभागृह)

पहा : [[मराठी साहित्य संमेलने]]

[[वर्ग:साहित्य संमेलने]]
[[वर्ग:शिवाजी महाराज यांच्या नावे असलेल्या गोष्टी]]</text>
      <sha1>9njuj5avkl2hf3q3lh44r14lc0l4a3l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>विष्णुदास नामा</title>
    <ns>0</ns>
    <id>190926</id>
    <revision>
      <id>2728249</id>
      <parentid>2507431</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T12:11:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-57790-40</username>
        <id>189106</id>
      </contributor>
      <comment>जातो ऐवजी जाते असे केले</comment>
      <origin>2728249</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5708" sha1="1t4wx7p0c2h8kajn285etqylz232r9a" xml:space="preserve">{{गल्लत|नामदेव}}
{{विकिडेटा माहितीचौकट}}
'''विष्णूदासनामा''' (सोळावे शतक) (एकनाथकालीन शके १५०२ (इ.स.१५८०) ते  शके १५५१ (इ.स. १६२९) हे एक मराठी संत होते. त्यांनी [[महाभारत|महाभारताचे]] मराठी भाषेत पहिले भाषांतर केले. मराठी काव्याला त्यामुळे कलाटणी मिळाली. विष्णूदासनामा [[पंढरपूर]]चे होते असे मानले जाते. त्यांचे काव्य [[गोव्याच्या]] परंपरांमध्येही लोकप्रिय आहे. संत नामदेव व विष्णूदास नामा अगदी निराळे होते पण पुष्कळांनीं ते एकच समजून बऱ्याच चुका केल्या आहेत. विष्णूदासांचे कांहीं अभंग नामदेवांच्या गाथेत गैरसमजुतीमुळे पडले आहेत. उदा. शुकाख्यान. या आख्यानाच्या शेवटच्या (३७०-७१) ओव्यांमध्ये कवीचें नांव व काव्यसंपूर्णतेचा काल दिला आहे. ''मन्मथनामसंवत्सर पौष्यमासीं । सोमवार अमावास्येच्या दिवशी । पूर्णता आली ग्रंथासी.'' मन्मथनामसंवत्सराची पौष अमावस्या सोमवारीं शके १५१७ मध्यें पडते.&lt;ref&gt;http://ketkardnyankosh.com/index.php/2012-09-06-10-45-30/10579-2013-03-05-07-33-50&lt;/ref&gt; विष्णूदासांचा उल्लेख महिपतीनें मुक्तेश्वराबरोबर केला आहे. यांच्या ओव्या फार गोड व रसाळ आहेत. यांच्या महाभारताची ओवीसंख्या १८-२० हजार असावी.

विष्णूदासनामा यांनी लिहिलेल्या प्राकृत महाभारताच्या अठरा पर्वांची ओवीसंख्या सुमारे २०,००० आहे. महाभारताखेरीज विष्णूदासनामा यांनी लिहिलेली अन्य स्फुट आख्याने :
* अनंतव्रतकथा
* उपमन्यूचे चरित्र
* एकादशी माहात्म्य
* कथाभारती
* कृष्णकथा
* गरुडाख्यान
* चक्रव्यूहकथा
* तुलसी आख्यान
* नलोपाख्यान
* नामदेवाची आदि
* बुधबावणी
* मुळकासुरवध
* म्हाळसेनकथा
* लवकुशाख्यान
* शुकाख्यान
* संतावळी आख्यान (कमळाकर ब्राह्मणांची कथा)
* स्वर्गारोहणपर्व
* हरिश्चंद्रपुराणकथा

याशिवाय विष्णूदासनामा यांचे पुढील ग्रंथ हस्तलिखित स्वरूपात आहेत :
* अंगदशिष्टाई
* अभंग
* कपोताल्ह्यान
* कामाईची आरती
* चंद्रहास आख्यान
* द्रौपदीस्वयंवर
* सीतास्वयंवर, वगैरे.

येई ओ विठ्ठले ह्या घराघरात म्हटल्या जाणाऱ्या आरतीची रचना ह्यांनीच केली. पूर्ण आरती अशी :- 

;येई हो विठ्ठले माझे माउली ये ।
;निढळावरी कर, निढळावरी कर ठेवुनि वाट मी पाहें ॥ ध्रु० ॥

;येई हो विठ्ठले माझे माउली ये ।

;आलिया गेलिया हातीं धाडी निरोप ।
;पंढरपुरीं आहे, पंढरपुरीं आहे माझा मायबाप ॥ येई० ॥ १ ॥

;येई हो विठ्ठले माझे माउली ये ।

;पिवळा पीतांबर कैसा गगनीं झळकला ।
;गरुडावरि बैसोनि माझा कैवारी आला ॥ येई० ॥ २ ॥

;येई हो विठ्ठले माझे माउली ये ।

;विठोबाचे राज्य आम्हां नित्य दिपवाळी ।
;विष्णूदास नामा, विष्णूदास नामा जीवें भावें ओंवाळी ॥ येई हो० ॥ ३ ॥

==संदर्भ==
{{संदर्भयादी}}

{{विस्तार}}

[[वर्ग:मराठी कवी]]
[[वर्ग:मराठी संत]]</text>
      <sha1>1t4wx7p0c2h8kajn285etqylz232r9a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>रॉयल जॉर्डेनियन</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194784</id>
    <revision>
      <id>2728445</id>
      <parentid>2728133</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T08:50:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>130355</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>2728445</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25887" sha1="bnviz8qi5inwgndkm6bg5izuf8r16t2" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट विमान सेवा
| नाव              = रॉयल जॉर्डेनियन
| चित्र             = 
| चित्र_आकारमान     = 250 px
| IATA           = RJ
| ICAO           = RJA
| callsign       = JORDANIAN
| स्थापना         = ९ डिसेंबर १९६३
| सुरुवात          = 
| बंद               = 
| विमानतळ         = [[क्वीन आलिया आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]
| मुख्य_शहरे         = [[अकाबा]]
| फ्रिकवंट_फ्लायर     = रॉयल प्लस
| एलायंस           = [[वनवर्ल्ड]]
| उपकंपन्या          =
| विमान संख्या     =  २६
| गंतव्यस्थाने      = ६०
| मुख्य कंपनी      = जॉर्डन सरकार
| ब्रीदवाक्य         = ''A World of Stories''
| मुख्यालय         = [[अम्मान]], [[जॉर्डन]]
| मुख्य व्यक्ती     = 
| संकेतस्थळ        = 
}}
[[चित्र:Royal_Jordanian_Airline_A319-100_JY-AYM_IST_Dec_2013.png|250 px|[[इस्तंबूल]]च्या [[अतातुर्क आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]ावरील रॉयल जॉर्डेनियनचे [[एअरबस ए३१९]] बनावटीचे विमान|इवलेसे]]
'''रॉयल जॉर्डेनियन''' ([[अरबी भाषा|अरबी]]:  الملكية الأردنية) ही [[जॉर्डन]] देशाची राष्ट्रीय [[विमान वाहतूक कंपनी]] आहे. १९६३ साली स्थापन झालेल्या रॉयल जॉर्डेनियनचे मुख्यालय [[अम्मान]]च्या [[क्वीन आलिया आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]ावर असून तिच्या ताफ्यामध्ये २६ विमाने आहेत.

सध्या रॉयल जॉर्डेनियनमार्फत जगातील ६० शहरांमध्ये प्रवासी व माल वाहतूकसेवा पुरवली जाते.

==गंतव्यस्थाने==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
| style=&quot;background:#ffe6bd;&quot;|&lt;sup&gt;[हब]&lt;/sup&gt;
|हब
|-
| style=&quot;background:#d0e7ff;&quot;|
|मोसमी
|-
| style=&quot;background:#dfd;&quot;|
|प्रवासी+माल
|-
|bgcolor=#FFD1DC|
|केवळ माल
|}

{|class=&quot;sortable wikitable toccolours&quot;
|-
!style=&quot;background:#FF8C00;color: black&quot;|शहर
!style=&quot;background:#FF8C00;color: black&quot;|देश
!style=&quot;background:#FF8C00; color:black; width:50px;&quot;|IATA
!style=&quot;background:#FF8C00; color:black; width:50px;&quot;|ICAO
!style=&quot;background:#FF8C00;color: black&quot;|विमानतळ
!style=&quot;background:#FF8C00;color: black&quot; class=&quot;unsortable&quot;|Refs
|-
|[[अबु धाबी]]||संयुक्त अरब अमिराती||align=center|AUH||align=center|OMAA||[[अबु धाबी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center|
|-
|[[अल ऐन]]||संयुक्त अरब अमिराती||align=center|AAN||align=center|OMAL||[[अल ऐन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center|
|-style=&quot;background:#dfd;&quot;
|[[अल्जियर्स]]||अल्जिरिया||align=center|ALG||align=center|DAAG||[[अल्जियर्स विमानतळ]]||align=center|
|-style=&quot;background:#ffe6bd;&quot;
|[[अम्मान]]||जॉर्डन||align=center|AMM||align=center|OJAI||[[क्वीन आलिया आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] &lt;sup&gt;[हब]&lt;/sup&gt;||align=center|
|-
|[[ॲम्स्टरडॅम]]||नेदरलँड्स||align=center|AMS||align=center|EHAM||[[ॲम्स्टरडॅम विमानतळ श्चिफोल]]||align=center|
|-
|[[अंकारा]]||तुर्कस्तान||align=center|ESB||align=center|LTAC||[[एसनबोगा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center|&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.menafn.com/1094420914/Jordan-RJ-to-start-serving-Ankara-in-December?src=RSS|title=Jordan-RJ to start serving Ankara in December|publisher=menafn.com|date=10 November 2015|accessdate=19 November 2015}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[अकाबा]]||जॉर्डन||align=center|AQJ||align=center|OJAQ||[[किंग हुसेन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center|
|-style=&quot;background:#dfd;&quot;
|[[अथेन्स]]||ग्रीस||align=center|ATH||align=center|LGAV||[[अथेन्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center|
|-style=&quot;background:#dfd;&quot;
|[[बगदाद]]||इराक||align=center|BGW||align=center|ORBI||[[बगदाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center|
|-
|[[बँकॉक]]||थायलंड||align=center|BKK||align=center|VTBS||[[सुवर्णभूमी विमानतळ]]||align=center|
|-
|[[बार्सिलोना]]||स्पेन||align=center|BCN||align=center|LEBL||[[बार्सिलोना–एल प्रात विमानतळ]]||align=center|
|-
|[[बसरा]]||इराक||align=center|BSR||align=center|ORMM||[[बसरा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center|
|-
|[[बर्लिन]]||जर्मनी||align=center|TXL||align=center|EDDT||[[बर्लिन टेगल विमानतळ]]||align=center|
|-
|[[बैरूत]]||लेबेनॉन||align=center|BEY||align=center|OLBA||[[बैरूत–रफिक हरिरी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center|
|-style=&quot;background:#dfd;&quot;
|[[कैरो]]||Egypt||align=center|CAI||align=center|HECA||[[कैरो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center|
|-
|[[शिकागो]]||अमेरिका||align=center|ORD||align=center|KORD||[[ओ'हेर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center|
|-
|[[दम्मम]]||सौदी अरेबिया||align=center|DMM||align=center|OEDF||[[किंग फहाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center|
|-
|[[डेट्रॉईट]]||अमेरिका||align=center|DTW||align=center|KDTW||[[डेट्रॉईट मेट्रोपॉलिटन वेन काउंटी विमानतळ]]||align=center|
|-
|[[दोहा]]||कतार||align=center|DOH||align=center|OTHH||[[हमाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center|
|-
|[[दुबई]]||संयुक्त अरब अमिराती||align=center|DXB||align=center|OMDB||[[दुबई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center|
|-
|[[अर्बिल]]||इराक||align=center|EBL||align=center|ORER||[[अर्बिल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center|
|-
|[[फ्रांकफुर्ट]]||जर्मनी||align=center|FRA||align=center|EDDF||[[फ्रांकफुर्ट विमानतळ]]||align=center|
|-
|[[जिनिव्हा]]||स्वित्झर्लंड||align=center|GVA||align=center|LSGG||[[जिनीव्हा विमानतळ]]||align=center|
|-
|[[हाँग काँग]]||हाँग काँग||align=center|HKG||align=center|VHHH||[[हाँग काँग आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center|
|-
|[[इस्तंबूल]]||Turkey||align=center|IST||align=center|LTBA||[[अतातुर्क आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center|
|-
|[[जाकार्ता]]||Indonesia||align=center|CGK||align=center|WIII||[[सोकर्णो–हत्ता आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center|&lt;ref name=&quot;Asia&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://airlineroute.net/2015/11/09/rj-asia-dec15update2/|title=Royal Jordanian Revises Planned Asia Operations from Dec 2015|publisher=Airlineroute.net|date=9 November 2015|accessdate=9 November 2015}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[जेद्दाह]]||सौदी अरेबिया||align=center|JED||align=center|OEJN||[[किंग अब्दुलअझीझ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center|
|-
|[[क्वालालंपूर]]||मलेशिया||align=center|KUL||align=center|WMKK||[[क्वालालंपूर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center|
|-style=&quot;background:#dfd;&quot;
|[[खार्टूम]]||सुदान||align=center|KRT||align=center|HSSS||[[खार्टूम आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center|
|-style=&quot;background:#dfd;&quot;
|[[कुवेत शहर]]||कुवेत||align=center|KWI||align=center|OKBK||[[कुवेत आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center|
|-style=&quot;background:#dfd;&quot;
|[[लार्नाका]]||सायप्रस||align=center|LCA||align=center|LCLK||[[लार्नाका आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center|
|-style=&quot;background:#dfd;&quot;
|[[लंडन]]||United Kingdom||align=center|LHR||align=center|EGLL||[[हीथ्रो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center|
|-bgcolor=#FFD1DC
|[[मास्ट्रिख्ट]]||Netherlands||align=center|MST||align=center|EHBK||[[मास्ट्रिख्ट आखन विमानतळ]]||align=center|
|-
|[[माद्रिद]]||स्पेन||align=center|MAD||align=center|LEMD||[[अदोल्फो सुआरेझ माद्रिद–बाराहास विमानतळ]]||align=center|
|-
|[[मनामा]]||बहरैन||align=center|BAH||align=center|OBBI||[[बहरैन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center|
|-
|[[मदीना]]||सौदी अरेबिया||align=center|MED||align=center|OEMA||[[प्रिन्स महम्मद बिन-अब्दुलअझीझ विमानतळ]]||align=center|
|-
|[[माँत्रियाल]]||कॅनडा||align=center|YUL||align=center|CYUL||[[माँत्रियाल–पियेर एलियट त्रूदो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center|
|-
|[[मॉस्को]]||रशिया||align=center|DME||align=center|UUDD||[[दोमोदेदोवो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center|
|-
|[[मोसुल]]||इराक||align=center|OSM||align=center|ORBM||[[मोसुल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center|
&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.rj.com/en/news/शीर्षक/2872.html|title=Mosul - fifth destination for Royal Jordanian in इराक|publisher=[[Royal Jordanian]]|date=28 October 2013|accessdate=29 October 2013}}{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
|-
|[[म्युनिक]]||जर्मनी||align=center|MUC||align=center|EDDM||[[म्युनिक विमानतळ]]||align=center|
|-
|[[नजफ]]||इराक||align=center|NJF||align=center|ORNI||[[अल नजफ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center|&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://airlineroute.net/2015/06/08/rj-njf-jun15/|title=Royal Jordan Adds Najaf Service from mid-June 2015|publisher=Airlineroute.net|date=8 June 2015|accessdate=8 June 2015}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[न्यू यॉर्क शहर]]||अमेरिका||align=center|JFK||align=center|KJFK||[[जॉन एफ. केनेडी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center|
|-
|[[पॅरिस]]||फ्रान्स||align=center|CDG||align=center|LFPG||[[चार्ल्स दि गॉल विमानतळ]]||align=center|
|-style=&quot;background:#dfd;&quot;
|[[रियाध]]||सौदी अरेबिया||align=center|RUH||align=center|OERK||[[किंग खालिद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center| 
|-
|[[रोम]]||इटली||align=center|FCO||align=center|LIRF||[[लियोनार्दो दा विन्ची-फ्युमिचिनो विमानतळ]]||align=center|
|-
|[[सुलेमानिया]]||इराक||align=center|ISU||align=center|ORSU||[[सुलेमानिया आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center|
|-
|[[ताबुक, सौदी अरेबिया|ताबुक]]||सौदी अरेबिया||align=center|TUU||align=center|OETB||[[ताबुक क्षेत्रीय विमानतळ]]||align=center|&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://airlineroute.net/2015/07/07/rj-tuu-jul15/|title=Royal Jordanian Adds Tabuk Flight from mid-July 2015|publisher=Airlineroute.net|date=7 July 2015|accessdate=7 July 2015}}&lt;/ref&gt;
|-style=&quot;background:#dfd;&quot;
|[[तेल अवीव]]||इस्रायल||align=center|TLV||align=center|LLBG||[[बेन गुरियन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center|
|-
|[[ट्युनिस]]||Tunisia||align=center|TUN||align=center|DTAA||[[ट्युनिस-कार्थेज आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center|
|-
|[[व्हियेना]]||Austria ||align=center|VIE||align=center|LOWW||[[व्हियेना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]]||align=center|
|-
|[[झ्युरिक]]||स्वित्झर्लंड||align=center|ZRH||align=center|LSZH||[[झ्युरिक विमानतळ]]||align=center|
|}

== विमान ताफा ==
=== सध्याचा ताफा ===
[[चित्र:royal.jordanian.a321-200.jy-ayg.arp.jpg|thumb|रॉयल जोर्डेनियनचे [[एरबस ए३२० परिवार|एरबस ए३२१-२००]]]]
[[चित्र:JY-BAB 170105 LHR 5597 (35388632922).jpg|thumb|रॉयल जोर्डेनियनचे [[बोईंग ७८७-८]]]]
[[चित्र:Royal Jordanian, JY-REC, Embraer E190-E2 (53815790983).jpg|thumb|रॉयल जोर्डेनियनचे [[एम्ब्राएर १९०-इ२]]]]
ऑगस्ट २०२५ च्या सुमारास रॉयल जोर्डेनियनच्या ताफ्यात खालील विमानांचा समावेश आहे:{{cn|reason=Previous citation only showed info for Royal Jordanian's Boeing 787 Dreamliner(s), no figures were provided for numbers of aircraft; in service or otherwise.|date=April 2026}}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|+ रॉयल जोर्डेनियन विमान ताफा
|-
! rowspan=&quot;2&quot; |विमान
! rowspan=&quot;2&quot; |सेवा कार्यरत
! rowspan=&quot;2&quot; |ऑर्डर
! colspan=&quot;3&quot; |प्रवासी
! rowspan=&quot;2&quot; |नोंदी
|-
!&lt;abbr title=&quot;Crown Class&quot;&gt;जे&lt;/abbr&gt;
!&lt;abbr title=&quot;Economy Class&quot;&gt;वाय&lt;/abbr&gt;
!एकूण
|-
|[[एरबस ए३२०-२००]]
|७
|&amp;mdash;
|१२
|१३८
|१५०
|
|-
|[[एरबस ए३२१-२००]]
|२
|&amp;mdash;
|२०
|१४२
|१६२
|
|-
|[[एरबस ए३२०निओ]]
|१०
| rowspan=&quot;2&quot; |९
|&amp;mdash;
|१८०
|१८०&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Fly on Royal Jordanian's Newest Aircraft: Airbus A320neo |url=https://www.rj.com/en/fly-rj/our-fleet/A320neo |archive-url=https://web.archive.org/web/20250619045305/https://www.rj.com/en/fly-rj/our-fleet/A320neo |archive-date=2025-06-19 |access-date=2025-07-19 |website=Royal Jordanian |language=en |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |२० विमानांची ऑर्डर; यात प्रकारानुसार वर्गीकरण अथवा ही विमाने लीजवर आहेत की थेट उत्पादकाकडून विकत घेतली आहेत याचा खुलासा झालेला नाही.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Schuurman |first=Richard |date=2022-10-03 |title=Royal Jordanian renews fleet with Airbus A320neo |url=https://airinsight.com/royal-jordanian-renews-fleet-with-airbus-a320neo/ |access-date=2025-08-13 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;पहिली ८ ए३२०निओ विमाने [[अव्हॅलोन]] कंपनीकडून लीजवर घेण्यात आली आहेत.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=AVOLON DELIVERS ROYAL JORDANIAN’S FIRST AIRBUS A320neo |url=https://www.avolon.aero/news/avolon-delivers-a320neo-royal-jordanian |access-date=2025-07-19 |website=Avolon}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[एरबस ए३२१निओ]]
|१&lt;ref name=&quot;B789&quot; /&gt;
|१२
|१७७
|१८९&lt;ref name=&quot;B789&quot;&gt;{{Cite web |title=Double delivery: Royal Jordanian gets its first Boeing 787-9 and Airbus A321neo|url=https://aerospaceglobalnews.com/news/royal-jordanian-boeing-787-9-dreamliner-airbus-a321neo-double-delivery/|access-date=2026-04-22 |website=Aerospace Global News |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[बोईंग ७८७-८]]
|७
|&amp;mdash;
|२४
|२४६
|२७०&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.rj.com/en/Boeing787.html |title=Boeing 787 Dreamliner |website=rj.com |publisher=Royal Jordanian Airlines |access-date=19 November 2016 |archive-date=4 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180704092944/https://www.rj.com/en/Boeing787.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|JY-BAH विमानावर '[[पेट्रा|डिस्कव्हर पेट्रा]]' लिव्हरी (रंगरंगोटी) केली आहे.
|-
|[[बोईंग ७८७-९]]
|१&lt;ref name=&quot;B789&quot; /&gt;
|५&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://boeing.mediaroom.com/2023-11-13-Royal-Jordanian-Grows-its-Long-Haul-Fleet-With-Order-for-Boeing-787-9-Dreamliners|title=Royal Jordanian Grows its Long-Haul Fleet With Order for Boeing 787-9 Dreamliners|publisher=Boeing Media Room|date=13 November 2023}}&lt;/ref&gt;
|३२
|२८०
|३१२&lt;ref name=&quot;B789&quot; /&gt;
|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://onemileatatime.com/news/royal-jordanian-new-boeing-787-business-class/|title=Royal Jordanian Unveils Swanky New Boeing 787 Business Class|website=onemileatatime.com/news|date=3 September 2025|accessdate=24 October 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[एम्ब्राएर ई-जेट परिवार|एम्ब्राएर इ१७५]]
|२
|&amp;mdash;
|१२
|६०
|७२&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.rj.com/en/embraer_175.html |title=Embraer 175 |website=rj.com |publisher=Royal Jordanian Airlines |access-date=19 November 2016 |archive-date=4 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180704103022/https://www.rj.com/en/embraer_175.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|सेवानिवृत्त करून एम्ब्राएर इ२ द्वारे बदलले जाणार. आता ताफा यादीत समाविष्ट नाही&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite news |title=Royal Jordanian takes delivery of first A320neo |url=https://www.ch-aviation.com/news/154233-royal-jordanian-takes-delivery-of-first-a320neo |archive-url=https://web.archive.org/web/20250530202515/https://www.ch-aviation.com/news/154233-royal-jordanian-takes-delivery-of-first-a320neo |archive-date=2025-05-30 |access-date=2025-12-22 |work=ch-aviation |language=en-US |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
|[[एम्ब्राएर ई-जेट परिवार|एम्ब्राएर इ१९५]]
|१
|&amp;mdash;
|१२
|९२
|१०४&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.rj.com/en/fly-rj/our-fleet/embraer-195 |title=Embraer 195 |website=rj.com |publisher=Royal Jordanian Airlines |access-date=19 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250803083816/https://www.rj.com/en/fly-rj/our-fleet/embraer-195 |archive-date=2025-08-03 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|सेवानिवृत्त करून एम्ब्राएर इ२ द्वारे बदलले जाणार. आता ताफा यादीत समाविष्ट नाही&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
|-
|[[एम्ब्राएर ई-जेट ई२ परिवार|एम्ब्राएर इ१९०-इ२]]
|४
|&amp;mdash;
|१२
|८२
|९४
| rowspan=&quot;2&quot; |२०२३ च्या चौथ्या तिमाहीत डिलिव्हरी सुरू झाली.&lt;ref&gt;{{cite web|date=May 18, 2023 |title=Embraer and Azorra Seal Deal with Royal Jordanian Airlines for Eight New E2 Jets|url= https://www.prnewswire.com/news-releases/embraer-and-azorra-seal-deal-with-royal-jordanian-airlines-for-eight-new-e2-jets-301828677.html|access-date=May 18, 2023 |website=PRNewswire}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[एम्ब्राएर ई-जेट ई२ परिवार|एम्ब्राएर इ१९५-इ२]]
|४
|&amp;mdash;
|१२
|११०
|१२२
|-
! colspan=&quot;7&quot; scope=&quot;row&quot; |{{anchor|Cargo_fleet}}रॉयल जोर्डेनियन कार्गो (मालवाहू) ताफा
|-
|[[एरबस ए३२१-२००|एरबस ए३२१-२००/पी२एफ]]
|१&lt;ref&gt;{{cite web |date=27 March 2024 |title=Royal Jordanian adds first A321 freighter |url=https://www.ch-aviation.com/news/138468-royal-jordanian-adds-first-a321-freighter |website=ch-aviation.com}}&lt;/ref&gt;
|&amp;mdash;
| colspan=&quot;3&quot; |&lt;abbr title=&quot;No Seats, Cargo Configuration&quot;&gt;मालवाहू&lt;/abbr&gt;
|
|-
!एकूण
!४०
!१४
! colspan=&quot;4&quot; |
|}

=== माजी ताफा ===
रॉयल जोर्डेनियनने पूर्वी खालील प्रकारची विमाने वापरली आहेत:&lt;ref&gt;Klee, Ulrich &amp; Bucher, Frank et al.: ''jp airline-fleets international''. Zürich-Airport 1967–2007.&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|+ रॉयल जोर्डेनियनचा निवृत्त ताफा
|-
!विमान
!एकूण
!दाखल
!निवृत्त
!नोंदी
|-
|[[एरबस ए३१०-२००]]
|२
|१९९९
|२०००
|
|-
|[[एरबस ए३१०-३००]]
|११
|१९८७
|२०१२
|
|-
|[[एरबस ए३१९|एरबस ए३१९-१००]]
|७
|२००८
|२०२४
|
|-
|[[एरबस ए३३०-२००]]
|३
|२०१०
|२०१७
|
|-
|[[एरबस ए३४०-२००]]
|४
|२००२
|२०१४
|
|-
|[[बोईंग ७०७-३२०सी]]
|१४
|१९७६
|१९९६
|
|-
|[[बोईंग ७२०बी]]
|२
|१९७२
|१९८३
|
|-
|[[बोईंग ७२७-२००]]
|७
|१९७४
|१९९०
| JY-ADU हे विमान [[आलिया रॉयल जोर्डेनियन फ्लाइट ६००]] अपघातात नष्ट झाले.
|-
|[[बोईंग ७४७-२००]]
|२
|१९७७
|१९८९
|
|-
|[[बॉम्बार्डियर डॅश-८|बॉम्बार्डियर क्यू४००]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.bombardier.com/en/media/newsList/details.237-royal-jordanian-airlines-first-to-operate-bombardier-q400-in-middle-east.bombardiercom.html?filter-bu=aerospace |title=Royal Jordanian Airlines First To Operate Bombardier Q400 In Middle East |website=Bombardier |access-date=25 May 2018}}&lt;/ref&gt;
|२
|२००५
|२००८
|
|-
|[[डग्लस डीसी-६]]
|१
|१९६६
|१९७२
|
|-
|[[डग्लस डीसी-७]]
|२१
|१९६३
|१९६७
|
|-
|[[फॉकर एफ२७ फ्रेंडशिप]]
|२
|१९६७
|१९६९
|
|-
|[[फॉकर एफ२८ फेलोशिप]]
|१
|२०००
|२००७
|
|-
|[[हँडले पेज डार्ट हेराल्ड]]
|२
|१९६४
|१९६५
|
|-
|[[लॉकहीड एल-१०११ ट्रायस्टार|लॉकहीड एल-१०११-५०० ट्रायस्टार]]
|५
|१९८१
|१९९९
|
|-
|[[सुद एव्हिएशन कॅराव्हेल|सुद एव्हिएशन कॅराव्हेल १०बी]]
|३
|१९६५
|१९७५
|
|-
|[[व्हिकर्स व्हायकाऊंट]]
|५
|१९६१
|१९६७
|
|}

== संदर्भ आणि नोंदी ==
{{संदर्भयादी}}

==बाह्य दुवे==
{{कॉमन्स वर्ग|Royal Jordanian|{{लेखनाव}}}}
*[http://www.rj.com/ अधिकृत संकेतस्थळ]

[[वर्ग:जॉर्डनमधील विमानवाहतूक कंपन्या]]
[[वर्ग:वनवर्ल्ड]]</text>
      <sha1>bnviz8qi5inwgndkm6bg5izuf8r16t2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>गवळी समाज</title>
    <ns>0</ns>
    <id>195575</id>
    <revision>
      <id>2728406</id>
      <parentid>2727741</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T05:26:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>शरभ</username>
        <id>183979</id>
      </contributor>
      <comment>/* गवळी लोकांची गावे व आडनावे */</comment>
      <origin>2728406</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53159" sha1="lwbzg3qvwv9qzrq81a7m4m279q3q9kf" xml:space="preserve">[[महाराष्ट्र|महाराष्ट्रा]]&lt;nowiki/&gt;तील '''हिंदू-गवळी''' हा समाज प्रामुख्याने उत्तर कोकणात राहणारा समाज आहे. मुंबई, ठाणे, रायगड, रत्‍नागिरी भागात गवळी समाजाची लोकसंख्या मोठी आहे. महाराष्ट्रात त्यांच्या गो-पालन (गाय) व्यवसायावरून त्यांना [[गवळी]] असे म्हणले गेले, तरी त्यांचा महाराष्ट्रातील प्रमुख व्यवसाय शेती हाच आहे. गवळी समाजाच्या अनेक उपजाती आहेत. '''गवळी''' ही एक अशी जात आहे. जिचा संबंध यादव कुळाशी जोडला जातो. ते भगवान [[श्रीकृष्ण|श्रीकृष्णा]]चे वंशज मानले जातात.

[[चित्र:SRI fields left almost dry.jpg|इवलेसे|भातशेती]]

== स्थान ==

मुंबई, पालघर, ठाणे, रायगड, रत्‍नागिरी, सिंधुदुर्ग, कोल्हापूर या जिल्ह्यांत गवळी समाजाची मोठी लोकसंख्या आहे.
 
याशिवाय पुणे, सोलापूर, धाराशिव (उस्मानाबाद), जालना, अहमदनगर, लातूर, धुळे, नाशिक, मालेगांव, हिंगोली, नांदेड, परभणी, अमरावती, [[बुलढाणा]], जळगाव, अकोला इत्यादी जिल्ह्यांत देखील गवळी समाज आहे.

== इतिहास ==

मूळ सोमवंशी (चंद्रवंशी) क्षत्रिय हिंदू-गवळी जमातीच्या उपजाती वेगवेगळ्या असल्या, तरी '''श्रीकृष्ण''' हा त्यांचा महापुरुष आहे. श्रीकृष्ण &quot;यदु कुळातील&quot; ('''[[यदु वंश|यदुवंशी]]''') होते. त्यांची वसाहत मथुरेच्या प्रदेशात होती. पुढे चंद्रवंशातील यादव यमुनेच्या काठी येऊन राहू लागले. त्यांनी शेती आणि गोपालन सुरू केले. तत्कालीन राजकारणामध्येही त्यांना महत्त्वाचे स्थान मिळाले. महाभारत कालखंडामध्ये त्यांनी मानाचे स्थान मिळवले होते.

चंद्रवंशी समाज (ज्याला सोमवंशी किंवा चंद्र राजवंश असेही म्हणतात) हा चंद्रदेवापासून उद्गम झाला, पुढे हा वंश दोन प्रमुख शाखांमध्ये विभागला गेला.
* राजा यदूच्या वंशातून निर्माण झालेला &quot;'''यदुवंश'''&quot; ('''यदुवंशी''') आणि
* राजा पुरूच्या वंशातून उदयास आलेला पुरूवंश.&lt;ref&gt;{{जर्नल स्रोत|date=2025-11-18|title=Lunar dynasty|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Lunar_dynasty&amp;oldid=1322864234|journal=Wikipedia|language=en}}&lt;/ref&gt;

श्रीकृष्णाच्या काळात अंधक, कुकर, दाशीह, भोज, भौम, यादव आणि वृष्णी असे सात सोमवंशीय (चंद्रवंशी) राजे राज्य कारभार करत होते. या सर्व राज्यांमध्ये यादवकुळ प्रबळ आणि बलवान होते. त्या काळामध्ये काही विध्वंसक वृत्तीच्या व्यक्ती होत्या. त्यांनी समाजावर जुलूम सुरू केला होता. त्यांमध्ये कंस, कौरव, जरासंध आणि शिशुपाल इत्यादी होते. जरासंधाच्या त्रासाला कंटाळून अंधक, यादव आणि वृष्णी हे वंश मथुरेलगतचा परिसर सोडून सौराष्ट्रात गेले. प्रबळ असलेले राजे मथुरेतच राहिले, तर अन्य राजे आणि लोक स्थलांतरित झाले. श्रीकृष्णांच्या निधनानंतर यादव कुळातील राजे आपापसात भांडू लागले आणि त्यांतून यादवी माजली त्यात यादवकुळाचा भयंकर संहार झाला. त्यातून काही यादव सौराष्ट्रातून निघून समुद्रमार्गे व भूमार्गे महाराष्ट्राच्या दिशेने आले आणि येथील लोकसंस्कृतीशी समरस झाले.

* त्यापैकी प्रमुख जमातीची ओळख आणि सद्यस्थिती अशी आहे. :-

ही प्राचीन कृषिप्रधान जमात सर्व भारतात परसली तसेच हजारो वर्षांपूर्वी महाराष्ट्राच्या वसई आणि दाभोळ या बंदरांवर आणि तिथून उर्वरित कोकणात पसरली अनेक वर्षे या परिसरात वास्तव्य केल्यानंतर ही जमात येथील संस्कृतीशी समरस झाली. महाराष्ट्रात ठाणे, रायगड आणि रत्‍नागिरी या जिल्ह्यांमध्ये बहुसंख्येने असलेली ही जात प्रामुख्याने खाडीकिनारी व नदीकिनारी भागातील भातशेतीच्या तसेच डोंगरी भातशेतीच्या प्रदेशात वास्तव्य करून आहे.

प्राचिन काळापासून गवळी हे महाराष्ट्रात ले मूळ रहिवासी आहेत. महाराष्ट्रात ज्ञात इतिहास इ.स. पूर्व २५० अर्थात मौर्य/अशोकाच्या काळापर्यंत जातो. प्राचीन काळात कोकणच्या किनारपट्टीवर अनेक बंदरे भरभराटीला आली होती. आफ्रिका, भूमध्यसमुद्रापासून ते रोमन साम्राज्यापर्यंतचे व्यापारी येथून समुद्रमार्गाने भारतात येत होते. कोकण विभागावर शिलाहार, मौर्य, शक, राष्ट्रकुट, सातवाहन, वाकाटक, बहमनी सुलतान, आदिलशाही, मुघल, सिद्दी, '''मराठेशाही''' आणि त्यानंतर स्वातंत्र्यापर्यंत ब्रिटिशांची राजवट होती. डच, पोर्तुगिज आणि ब्रिटिशांच्या कोकण किनारपट्टीवर वसाहती होत्या. स्वातंत्र्यापर्यंत कोकणावर ब्रिटिशांचे राज्य असले, तरीही सावंतवाडी, मुरुड-जंजिरा, जव्हार अशी संस्थानेही येथे होती. कोकणचा प्रदेश हा जास्तकरून शिलाहारांच्या ताब्यात होता. त्यांची राजधानी [[स्थानक]] म्हणजेच [[ठाणे]] येथे होती.  

'''&lt;big&gt;[[देवगिरीचे यादव]] :&lt;/big&gt;'''  देवगिरी यादव राजघराणे (इ.स. ८५० - इ.स. १३१७) यांना '''सेवुण/सेऊण राजवंश''' असेही म्हणले जात होते. हे महाराष्ट्रातील प्राचीन पूर्वमध्ययुगीन काळातील राजघराणे होते.देवगिरी यादवांचे साम्राज्य नर्मदा नदीपासून तुंगभद्रा नदीपर्यंत पसरले होते. यादव घराण्यातील राजांच्या सापडलेल्या शिलालेखात त्यांची बिरूदे, हे राजघराणे महाभारत कालीन श्रीकृष्णांचे वंशज असण्यासंबंधाने असल्याची आढळतात. यादवांचे राज्य महाराष्ट्र, उत्तरकर्नाटक आणि मध्यप्रदेशच्या काही भागात पसरलेले होते. सुरुवातीच्या काळात ते चालुक्यांचे मित्र असावेत, असे दिसते. चालुक्यांच्या दुर्लक्षित प्रशासनामुळे पुढे ते सुबाहूच्या कारकिर्दीत स्वतंत्र सम्राट झाले. सुबाहू यांनी साम्राज्य व्यवस्थापनासाठी वारंगळ व हाळेबीड येथे उपराजधान्या स्थापून आपल्या दोन्ही मुलांना तिकडे पाठवले. त्यांचाच वंशज असणाऱ्या भिल्लम याने [[देवगिरी]] येथे राजधानी स्थापन केली. सिंघनदेव यादवांनी अनेक मंदिरे बांधली. हेमाडपंथी पद्धतीची बांधकाम हे यादव काळातील मानले जाते. यादवकाळात या शैलीला वेगळे निशाण होते. पुढे मूळचा यादवकुलीन सम्राट रामदेवराव यादव यांच्या दरबारी असणारा हेमाड पंडिताने स्वतःचे नाव त्या शैलीला दिले. सिंघणदेव (द्वितीय) आणि राजा महादेव यादव यांच्या काळात या राज्याची भरभराट झाली. सिंघणदेव यादव सम्राटांची तुलना महान सम्राटांशी होऊ शकते, सिंघणदेवच्या काळात महाराष्ट्रातील प्रजा सुखी होती. १ले मराठी साम्राज्य हे यादवराजांनी जन्माला आणले यात सिंघणदेव राजाचा अमूल्य वाटा आहे, त्याच्याच नावाने आजचे सातारा जिल्ह्यातील शिंगणापूर हे गाव हे अजरामर झाले.शिखर शिंगणापूर चे महादेव मंदिर सिंघणदेवांनी बांधले, सिंघणवरून शिंगणापूर झाले. यादव राजवंशाचा शेवटचा सम्राट शंकरदेेव होय, तर त्यांचे वडिल रामचंद्राच्या यांच्या काळातच मराठी भाषेला राजाश्रय मिळाला. त्यांचा पराभव अल्लाउद्दिन खिलजी व मलिक काफूरने त्यांना फितूरीने केला. रामचंद्रदेव रायांचे जावई व सेनापती [[हरपालदेव]] यांची क्रूर हत्या करून त्यांना देवगिरीच्या प्रवेशद्वाराला टांगून ठेवले होते. इ.स.च्या १३व्या शतकाच्या प्रारंभी '''देवगिरीच्या यादवां'''नी कोकणचा ताबा मिळवला होता. देवगिरीचा पाडाव झाला, त्यावेळीही ठाणे यादवांच्या आधिपत्याखाली होते. देवगिरीच्या पराभवानंतर रामदेवराय यांचा दुसरा मुलगा बिंबराज (भीमदेव) यादव कोकणात आला. यादव-गवळी यांना '''&lt;nowiki/&gt;'[[:en:Seuna_(Yadava)_dynasty|देवगिरीचे यादव]]'''[[:en:Seuna_(Yadava)_dynasty|&lt;nowiki/&gt;']] असेही ओळखले जाते

[[चित्र:Map of the Yadavas.png|इवलेसे|सेऊना (यादव) साम्राज्य (1187 ते 1317)]] 
[[चित्र:Aurangabad - Daulatabad Fort (95).JPG|इवलेसे|देवगिरी किल्ला ]] 

महाराष्ट्रात राहणारे हे यादव शुद्ध क्षत्रिय त्यांच्या पिढीजात धंद्यावरून त्यांना ”गवळी” हे नामाभिधान पडून त्यांची वेगळीच जात निर्माण झाली.
महाराष्ट्रात यादव- गवळी ही जी अलग अशी जात दिसून येते त्याचे मुख्य कारण हेच कि, त्यांनी क्षात्रवृत्ती किंचित बाजूला ठेवली व साधारण शेतकऱ्यांप्रमाणे राहू लागले, शेती व गोपालन हा मुख्य धंदा आणि यादवी युद्धामुळे कायमची भरलेली धडकी यामुळे त्यांनी दुर्गम अशा अपरांत म्हणजेच कोकण प्रांतात वसाहती करण्यास सुरुवात केली. परंतु मूळपिंड हा क्षात्रवृत्तीचा असल्यामुळे ते ज्या ठिकाणी वसाहत करून राहिले त्या त्या ठिकाणी आपले वर्चस्व स्थापिले. यादवकुळी गवळी समाज गुलामी वृत्तीने केव्हाच राहिला नाही किंवा दास्यवृत्ती स्वीकारून इतरांची सेवा केली नाही.

इतकेच नव्हे तर कोकणपट्ट्यात बरेच ठिकाणी या लोकांनी स्वतःची गावे वसवून त्या त्या गावचे ते वतनदार, पाटील, खोत झाले. त्यांची प्रामुख्याने उदाहरणे म्हणजे दापोली तालुक्यातील वाकवलीचे धुमाळ खोत, खेड त्यालुक्यातील आंबवलीचे यादव खोत, दापोली तालुक्यातील पिचडोलीचे चोगले खोत, मंडणगड पेठ्यातील पाटगावचे दिवेकर खोत, महाड तालुक्यातील डोंगरोळीचे महाडिक खोत, सुधागड तालुक्यातील खवलीचे चिले खोत वैगरेची उदाहरणे देता येतील. हजारो पिढ्या गेल्यानंतर मुळात भरलेली धडकी पुढे पुढे प्रत्येक पिढीत कमी कमी होत जाऊन शेवटी नाहीशी झाली आणि मुळची संस्कृती उच्च असल्यामुळे व जातिवंत क्षत्रियाचे रक्त नसानसात खेळत असल्यामुळे काही लोकांनी पुढे पुढे लष्करात, मराठेशाही सरकारात, इंग्रज लष्करात नोकऱ्या करून आपले नाव कमाविले.

कित्येकांनी पोलिसात नोकऱ्या केल्या. कित्येक गुजरातमध्ये वडोदर्यातील गायकवाडीत नोकरीस गेले. काही कोल्हापुरात गेले. कित्येक पुणे आणि सातारा प्रांतात स्थायिक झाले.

सामान्य गवळी कुटुंबातील रावसाहेब रावबहादूर डॉक्टर '''विश्राम रामजी घोले''' पुण्यात सर्जन झाले. त्यांची ऐन तारुण्याची वर्षे १८५७ च्या युद्धात सैनिकांची शुश्रुषा करण्यात गेली. युद्धोत्तर काळात त्यांचे जीवन एक निष्णात शल्यविशारद, सेवाभावी गृहस्थ, उदारमतवादी समाजसुधारक म्हणून गेले. मूळचे दापोली तालुक्यातील विश्राम रामजींचे घोले घराणे हे एका काळी अंजनवेल (गोपाळगड) गडाचे किल्लेदार होते.

खेड तालुक्यातील भरणे गावचे महाडिक सुभेदार होते. दापोली तालुक्यातील काते प्रसिद्ध डॉक्टर झाले, त्यांचेच वंशज आज कोल्हापुरात डॉक्टर आहेत. महाडचे बाळू गवळी चिले हे ब्रिटीश सैन्यात हवालदार होते, त्यांनी अफगाणिस्थानच्या लढाईत फार मोठा पराक्रम केला म्हणून त्यांना दोन चांद व रेशमी शाल इनाम मिळाली.

माणगावचे कै. विठ्ठलराव कृष्णाजी खेडेकर हे एक उत्तम समाजसुधारक, शिक्षक व लेखक होऊन गेले. गवळी जमातीतील ते पहिले शिक्षक होत. ''विठोबा मास्तर'' ते म्हणून ते प्रसिद्ध होते. विठ्ठलराव हे भाननगर संस्थानचे दिवाण सुद्धा झाले राहिले होते. त्यांनी [[महाराष्ट्रीय दाभोळी यादव]] समाजाचा इतिहास लिहिला होता. श्रीकृष्ण आणि गोपाल या त्यांच्या हस्तलिखित ग्रंथाचा उपयोग करून त्यांचे चिरंजीव डॉ. रघुनाथराव यांनी दि डिव्हाइन हेरिटेज ऑफ यादवाज् हा ग्रंथ लिहिला. 'श्रीकृष्ण आणि गोपाल' या ग्रंथाच्या आधारे त्यांनी इंग्रजी प्रत टंकलिखित स्वरूपात तयार केली. त्याचे हिंदीमध्ये यादव-हरिवंश या नावाने ग्रंथ अनुवादित करण्यात आला. कै. रघुनाथराव खेडेकर हे शल्यविशारद होते. शिवाय ते वेदांत निपुण असल्यामुळे त्यांना शंकराचार्यांनी वेदांतभूषण अशी पदवी दिली होती.

कर्जत तालुक्यातील कै. नानासाहेब घाटवळ हे त्यांच्या उपजत गुण, धाडसी वृत्ती व तीक्ष्ण बुद्धी यामुळे सध्या शिपायापासून डेप्युटी सुपरीटेंडन्ट ऑफ पोलीस (DSP) या मोठ्या हुद्यापर्यंत वाढत गेले. पोलीस खात्यात त्यांच्यासारखा अधिकारी फारच विरळा.
त्यांचे धाकटे बंधू गजानन घाटवळ यांनी ”यादव शिक्षण प्रसारक मंडळी” या नावाची संस्था काढली.
असो, अशा किती तरी प्रसिद्ध व्यक्तीची माहिती सांगण्यासारखी आहे. संस्कृती आणि आनुवंशिक संस्कार याच्या उपजत सहाय्यामुळे यादवांच्या वंशजांनी आज निरनिराळ्या क्षेत्रात, विद्येत, व्यापारात, धर्मकार्यात प्रवेश केला आणि त्यात यश मिळवले.

==समाजाची दैवते==
[[चित्र:Pali- Shri Ballaleshwar.jpg|250px|right|thumb|बल्लाळेश्वर (पाली)]]
गवळी बांधवांच्या गावात मधोमध देऊळ असते. गावदेवी, हनुमान, राधाकृष्ण, विठ्ठलरुक्मिणी, राम, गणपती, शंकर, दत्त यांची ही देवळे असतात. गावदेवी, खंडोबा, भैरी, भवानी, जोगेश्वरी, सालबाई, मोठ्याबाया, जागेवाला, म्हसोबा, वेताळ, चेडा ही समाजाची मुख्य दैवते. अलीकडे एकवीरा हेही दैवत मानले जात आहे. बहुतेकांच्या घरी गणपती येतो. गौरीगणपती, होळी, लग्नसमारंभ यांत गवळी बांधव नाचतात.


* कुलदैवत 
समाजात कुलदैवताला घरचा देव म्हटले जाते. भावकीतील, घराण्यातील एका कुटुंबात घराण्याच्या कुलस्वामीचा देव्हारा पुजला जातो. लग्नाच्या वेळी हा देव आणून त्याची लग्नघरात स्थापना केली जाते. लग्नानंतर कोंबड्या, बकऱ्याचा मान देऊन देव उठवला जातो. वर्षातून एकदा प्रत्येक कुटुंबाने कुलस्वामी कुलस्वामिनीच्या भेटीला जायची रीत आहे. कुलदेवाचा देव्हारा असणाऱ्या घरातील गौरी मानाची असते. गणेशोत्सवात कुलस्वामीचा देव्हारा असलेल्या घरातील गौरीगणपतीच्या दर्शनासाठी जातात. कुलदेवतांचे वर्षातून गौरीपूजन, घटस्थापना, नवरात्र-अष्टमी, महानवमी, चैतावली असे धार्मिक समारंभ केले जातात.
समाजातील पाटील व इतर काही घराण्यांचा अपवाद सोडला तर, बाकीच्या सर्व घराण्यांतील कुलदेवतांचा गोंधळ हा दर तीन वर्षांनी होतो. हल्ली घाटावरील लोकांप्रमाणे गवळ्यांमध्ये सुद्धा वर्षातून एकदा जेजुरीला किंवा तीर्थक्षेत्राला जायचा प्रघात पडला आहे.


* ग्रामदैवत
कोकण प्रांतातील ठिकठिकाणच्या ग्रामदैवतांना गवळी समाज मानत आलेला आहे. त्यापैकी मुंबईची [[मुंबादेवी]], पालीचा बल्लाळेश्वर, महाडचे विरेश्वर कोटेश्वरी, नागोठणेची जोगेश्वरी, रोह्याचे व म्हसळ्याचे धावीर महाराज, तळा व दाभोळची चंडिका, 
कडापेचे बापुजी काळकाई, भरणेची काळकाई, श्रीवर्धनची सोमजाई, बोरलीची चिंचबाई, आंबवलीची विन्हेरेची झोलाई, धामणी गावची झोलाई, गोरेगावचे भैरीनाथ, साखरोळीचे खेमदेव या ठिकाणच्या दैवतांना गवळी समाज विशेष मानत आलेला आहे. लग्नसोहोळ्या प्रसंगी या देवतांच्या आवर्जून भेटी घेतल्या जातात.

[[चित्र:Mumbadevi (f).jpg|इवलेसे|180x180अंश|मुंबादेवीचे देऊळ]]

== समाजाच्या चालीरिती ==

समाजात जन्मविधी, नामकरण, साखरपुडा, लग्नसमारंभाच्या आधीचे तांदुळ, देवक, उटणे, हळद वैगरे मंगलविधी हे समाजातील जेष्ठ व्यक्ती व स्रीयां मार्फत केले जातात. परंतु लग्नाच्या व उत्तरकार्याच्या वेळी ब्राह्मणच असावा लागतो. कुणबी, आगरी समाजाप्रमाणे गवळ्यांमध्ये सुद्धा पूर्वीपासूनच विधवा विवाहाला मान्यता आहे.
 
कुणबी, आडमराठे किंवा मराठेकुणबी, आगरी ह्या जाती गवळी सदृश असल्या तरी भिन्न आहेत. पूर्वीचा मुंबई इलाख्यांत (Bombay Presidency) सध्याचा कोकण आणि मध्य महाराष्ट्रात गवळी जातींत कोकणातले व घाटावरचे या पोटभेदांखेरीज पोटजाती नाहीत. विवाहादि संस्कार ब्राम्हणच करतात. जातीचे बहुतेक सर्व प्रश्न जातीतच गोतगंगे (गोतसभा) मार्फत सोडवले जात;, मात्र क्वचित् महत्त्वाच्या धार्मिक प्रश्नांवर ब्राह्मणांचे मत घेण्यात येतेयेत असे.
 
गेल्या तीनचारशे वर्षात जातीचे स्थलांतर मुळीच झालेले नाही. इंग्रजी राज्यापूर्वी जातीचा आचार चालीरीतीस अनुसरून होता, असे ज्ञातीच्या मंडळीचे म्हणणे आहे. त्यानंतर काही बाबतीत सुधारणेच्या दृष्टीने फरक पडत चालला आहे.

लग्नाच्या आदल्या दिवशीचा हळदीचा कार्यक्रम. या दिवशी वर व वधूला घरात हळद दळून (वाटून) लावतात. याच दिवशी ग्रामदेवता, कुलस्वामी आणि घरच्या देवांना (कुटुंबात पुजत असलेल्या देवांना) मान देण्यात येतो. गवळी समाजात प्रत्येक कुटुंबांचा एक देव्हारा असतो. आणि त्याची पूजा करणारा (भगत) हे मान देतो.
 
समाजात लग्न समारंभासाठी सूप, टोपली, रोवळी, उखळ, मुसळ, जाता, पाटा, वरवंटा, माल्टा (दगडी दिवा), नामनदिवा (लमाणदिवा), पितळीपराती, मडके, कोयती, कुराड, कनाकोंडा, बिनभरडलेला भात या ग्राम्यसंस्कृती व शेतकरी संस्कृतीशी घट्ट नाते असणाऱ्या वस्तूंचे महत्व खूप आहे. या वस्तूंचा उपलब्धते शिवाय विधी पूर्ण होणे अशक्य आहे. देवता पूजण्या शिवाय तांदूळ धुवणे, तांदूळ दळणे, पोल्या तळणे, हळद वाटणे, घाणा भरणे, घाणा कुटणे इत्यादी अनेक विधी करवली आणि नवरानवरीचा हातून करून घेतल्या जातात. यात वरमाया करवल्यांचा मोठामान असतो. हळदी समारंभाचा दिवशी रुईच्या फुलांचा मुंडावळ्या वधू वरांस बांधल्या जातात. पूर्वीचा काळी लग्नासाठी तांदूळ, लाह्या, खोबरे, चणे इत्यादी जिनसा भिजत घालून घरचा घरी मुंडावळ्या ओवल्या जात असत. हल्ली मण्यांचा मुंडावळ्या बांधल्या जातात.
 
लग्नसमारंभात हळदुल्या कट्यारीला अनन्यसाधारण महत्व असून लग्नसोहोळा पूर्णपणे पारपडून वरात घरी भरून होईपर्यंत वधूवर नेहमी कट्यार आपल्या जवळ बाळगून असतात. त्याचप्रमाणे वर लग्नघरातून निघाल्यावर्ती नवरदेवावर्ती धरण्यात येणारा '''सतिर''' (छत्री) लग्न लागल्यावरतीच मिटण्यात येतो. समाजाची क्षात्रधर्मी पार्श्वभूमी यातून दिसून येते. 

कोकण प्रांतातील गवळी, कुणबी, आगरी लोकांमध्ये सण चालीरीती लग्नसमारंभ यात साम्यता आढळते. तरीही या समाजांमध्ये परस्परात लग्न समारंभ होत नाहीत. या समाजात स्त्रियांसुद्धा पुरुषांसोबत शेतीला आणि व्यवसायाला हातभार लावतात. आज महाराष्ट्रात भेडसावत असलेल्या हुंडापद्धतीच्या विपरीत या समाजात हुंडापद्धत पूर्वीपासून अस्तित्वात नाही. समाजात लग्नसमारंभात स्त्रियांना अग्रामन असतो. गवळी समाजात मातृसत्ताक पद्धतीची झलक आपल्याला दिसून येईल. तसेच सध्या चालत आलेल्या पद्धतीनुसार मामाच्या (आईचा भाऊ) मुलीशी लग्न करण्याची पद्धत आहे. पूर्वी गवळी समाजात केवळ आपल्याच विभागातील गावांमध्ये सोयरीक करण्याची  पद्धत होती. काळाने हे सर्व विभाग एक मेकात मिसळून गेले.

== पारंपरिक पोशाख ==

कमरेला रुमाल नेसलेला, खांद्यावर घोंगडी, विशेष प्रसंगी धोतीर (धोतर) नेसल्यास ढोपरापर्यंतच, डोक्याला गवारीटोपी, पागोटे, पगडी किंवा मुंडासे, कानात वाळ्या-भिकबाळी, गळ्यात गोफ, पायात जाड करकरीत वहाणा, कमरेवर आकडी आणि कोयती सदोनीत अडकवलेली असा पुरुषांचा भारी रुबाब. 
[[File:Agrees, or Salt Cultivators of Salsette (9842277595).jpg|thumb|Agrees, or Salt Cultivators of Salsette]]
स्त्रियांमध्ये नाकात मोठीनथ, कानात कुड्या कानपट्ट्या बुगडया, हातात पाटल्या/ गोठ, गळ्यात गळसरी-गाठवण-पुतळीहार, पायात जोडव्या तोडे, कपाळावर गोल मोठे ठसठशीत कुंकू किंवा कुंकवाची जाडसर आडवी चिरी, डोईवर वेणी किंवा सुवासिक रानफुले खोचलेली यासारख्या सौंदर्यालंकारासोबतच ढोपरापर्यंतच लुगडे नेसण्याची पद्धत प्रचलित, त्याला '''मांडकास नेसणे''' असेही म्हणतात. 
[[चित्र:Sone_of_the_soil_community_historical_photograph.jpg|इवलेसे|Kunbi-Gavli-Aagri community Historical Photograph]]
तांदळाची भाकरी, भात, मळ्यातल्या भाज्या, सुकीमासळी हे नियमित अन्न. भाताची खीर, चामट्या, पानगे, उकडीचा शेंगा-दिवे, नेवऱ्या, मुगवऱ्या, फेण्या पापड्या, तांदळाची बोरं, गोडाचेवडे (पोल्या) हे गवळी चे सणासुदीचे पारंपरिक खाद्य. एकेकाळी भाता सोबत नाचणी, वरी, हारीक ही धान्ये आणि कडधान्ये, भाजीपाला पिकवणारा भूमीपूत्र समाज.

==गवळी समाजाबद्दल==

सद्यस्थितीला गवळी समाजात नोकरी, उद्योग, विविध व्यवसायांमधून आर्थिक सुबत्ता दिसून येते. हा समाज आता सामाजिक, आर्थिक, भौगोलिक स्तरांनुसार विभागला गेला आहे. घरातील वडिलधाऱ्या व्यक्ती जुनी बोलीभाषा बोलतात. कोकणातील गवळी समाजाची बोली ही आगरी बोलीशी मिळतीजुळती आहे. काळानुरूप समाजाचा पेहरावही बदलला आहे. पूर्वी कंबरेला रुमाल, अंगात बंडी, डोक्‍यावर पटका (फेटा) किंवा टोपी असायची. तर लग्न समारंभाला हाफपॅन्ट, कोट, धोतिर (धोतर), टोपी आणि महिला नऊवारी साडी नेसायच्या. तर &quot;आठवार मुली&quot; (लग्न न झालेल्या) &quot;परकर पोलका&quot; घालीत. लग्न समारंभातील हळदीच्या गाण्यांनी आणि अन्य पारंपरिक गाण्यांनी समारंभ अविस्मरणीय व्हायचा. आता त्याचे स्वरूप बदलल्याचे जाणवते. ही गाणी आता ऐकायला मिळत नाहीत.
* समाजातील बहुतेक मंडळी उच्चशिक्षित, वारकरी आणि आध्यात्मिक बैठकीला जाणारी असल्याने पारंपरिक बोली भाषा विस्मरणात गेली आहे. पूर्वी कुटुंबात आईला &quot;आये&quot; किंवा &quot;बय&quot;, आजीला सुद्धा &quot;बय&quot; किंवा &quot;म्हातारी आये&quot; आणि बहिणीला &quot;बाय'' असे संबोधण्यात येत होते. तसेच वडिलधाऱ्या मंडळींना &quot;बाबास&quot;, &quot;काकास&quot;, &quot;दादास&quot; म्हणण्याची पद्धत होती. तर लहान मुलांना &quot;बाला, बावा''' म्हणून हाक मारले जायचे. 'च्या भना', 'वाटोला झाला' ही शिवी-वजा विशेषणे सर्रास वापरली जात. मात्र आता त्याच्यावर काहीसे निर्बंध आल्याचे जाणवते. किंवा ही वाक्‍ये विस्मरणात गेली. गवळी माणसाचा कणखर आणि काहीसा राकटपणा त्यांच्या बोलीभाषेतून जाणवतो. तर गवळी मंडळींची देहबोलीही त्यांच्या बोलीभाषेशी साधर्म्य साधणारी आहे. या समाजाचे वैशिष्ट्य आणि बोलीभाषा काळानुरूप बदलत आहेत.

गोपालनाच्या व्यवसायावरून '''‘गवळी’''' हे नाव पडलेले असले तरी, मुख्य व्यवसाय हा भातशेतीच आहे. ही जात ठाणे, रायगड, रत्‍नागिरी जिल्ह्यात मोठ्या प्रमाणावर आहे. भातशेतीच्या व गोपालनाच्या धंद्यावरून ही एक स्वतंत्र जात झालेली आहे. 
यांमध्ये 
#आगरातले गवळी (कोकणातले), 
#घाटावरचे गवळी 
असे पोटभेद असून त्या पोटभेदांतील लोकांच्या चालीरीती, बोलीभाषा वेगवेगळ्या आहेत. गवळ्यांच्या पुष्कळ चालीरीती आगरी व कुणब्यांप्रमाणे आहेत. आडनांव एक असलेल्या लोकांमध्ये विवाहसंबंध होत नाहीत. पुनर्विवाह व काडीमोड (घटस्फोट) या दोन्ही चाली गवळ्यांमध्ये पूर्वीपासूनच रूढ आहेत. पूर्वीचा काळी स्त्रिया पांढरे शुभ्र उपरणे किंवा धोतर अंगाभोवती शालीप्रमाणे पांघरून घेत असत. 
 
जवळपास दोन तृतीयांश गवळी शाकाहारी तर ईतर मांसाहारी असून मुख्य अन्न तांदळाची भाकरी, भात, सुकी मासळी हे आहे.

==गवळी लोकांची गावे व आडनावे ==

(खवली, आपटा, कांबा, वडवली, सावरोली, बेलोशी, खोपोली, माणगाव, डोंगरोली, तळा, म्हसळा, महाड, नागोठणे, इंदापूर, तारने, बामणघर, साखरी, पाली, वाघिवली, रोहा, घोसाळे, कोलाड, मंडणगड, चरई) 

'''कोकण:-''' 

आवासकर, आईनकर, काते, काटेकर, काटले, कापदुले, कासार, कांबळे, कलांबकर, करंजकर, किलजे, कोदेरे, कोंडेरे, कोटकर, खताते, खरपुडे, खेडेकर, खवलेकर, गवळी, गायकर, गोपाळे, गोरीवले, घाटवळ, घोले, चाचे, चिले, चोगले, चौकेकर, टावरे, टोपरे, ठाणके, ठसाळ साळ, डाकरे, डायरे, डिगे, ढगे, तटकरे, तरेकर, तळकर, तांबडे, तिसकर, दर्गे, दळवी, दिवेकर, दिघीकर, दुर्गवळी, दुर्गावळे, दुखले, दाभोळकर, धुमाळ, नटे, नारिंगकर, पगडे, पागार, पंदेरे, पाटगे, पाटे, पाटील, पवार, बांडागळे, बाठे, बिरवटकर, बिरवाडकर, बोबडे, बोरे, भालेकर, भुरण, भेसरे, भोजने, मांदाडकर, माटे, महाडीक, महागावकर, मिरगळ, मोडशिंग, राईन, रायगवळी, रिकामे, लटके, लाड, लेपकर, वाजे, वरणकर, वरेकर, शिवकर, शिळीमकर, शिंदे, साईकर, सारंगे, साबळे, हिवरकर.

'''पश्चिम महाराष्ट्र:-'''

अवधूत, अवसरे, अलंकर, आलोकर, आसोले, औरंगे, इंगोले, कवरके, कटाले, काष्टे, काळे, कलागते, कविस्कर, किन्होळकर, खडके, खोपेकर, गार्वे, गायन, घाटोळ, घुले, घुमारे, चावंडे, चौधरी, छत्रे, झित्रे, टाकवे, डाकवे, डाखोरे, ढोकणे, दादगाये, दायरे, देशमुख, देसाई, देवर्षी, देव्हारे, नाथ, निखाडे, नागापुरे, परळकर, परलकर, पारध, पाटणकर, पायकर, पुलाते, फुके, बहिरट, बावस्कर, बिडकर, भक्ते, भाकरे, भालेराव, मेहेतर, मिसा, लंगोटे, लोहंबरे, येवले, यमगवळी, वैराळकर, साठे, साखरे, सुडस्कर, शेळके, शनवारे, हेकडे, हिरणवाळे, हुच्चे.
 
'''मराठवाडा आणि विदर्भ:-'''

आऊलवार, एडले, कांकांडे, कटकेमोड, करेवाड, कासार, किरतवाड, कोंके, खरबकर, गाडे, गोलावार, गोटमवाड, जिल्हेवाड, जिंकोड, जंगवाड, जक्कलवार, जानापुरे, जाणापुरे, तोडचिरे, दामनबैनवाड, देशमुख, देवणे, नुंचे, बुरकुले, बुरफुले, बोंदरवाड, बोंबदरे, माडगे, मोटपरे, मुंगरे, मुगरे, येईलवाड, लिंगनवाड, वायुकछ, घुमे, करेवाड ई.

== गवळी लोकांची जुन्या पिढीतील नावे ==

गवळी समाजातील जुन्या पिढ्यांमध्ये प्रचलित असलेल्या व्यक्तिनामांमध्ये स्थानिक बोलीभाषा, कौटुंबिक परंपरा आणि त्या काळातील नामकरण पद्धतीचा प्रभाव दिसून येतो. उपलब्ध स्थानिक नोंदी आणि मौखिक परंपरेनुसार जुन्या पिढीतील काही पुरुष व स्त्रियांची नावे पुढीलप्रमाणे आढळतात.

'''पुरुषांची नावे :-'''
कान्हा, काळू, केरू, गोमा, गोईन, गोंदया, गौरू, गणू, गंग्या, जानू, धर्मा, तानू, दोरक्या, दामू, धाकटू, धोंडू, पदू, पंड्या, पोशा, बारक्या, बाळा, बेंडू, बंड्या, बेमट्या, सुडक्या, सोनू, चांगो, भिकू, भिमा, महादू, लखू, राघो, रामा, येशा आणि वालकू.

'''स्त्रियांची नावे :-'''
कुंदा, गुणी, गंगा, चंद्रा, जनी, ठकू, तानी, दोरकी, देऊ, धाकटी, धोंडी, नामी, पंडी, पिठी, पारबती, बाया, बारकी, भागी, भिमा, भिकी, महाली, मंदा, राजी, रोंगी, विठा, शांती, सखू, सोनी, हिरा, येस्वदा आणि येशी इत्यादी.

लग्नानंतर मुलींचा नावापुढे '''बाई''' लावले जात असे.

== प्रसिद्ध व्यक्तीमत्वे ==
* [[डॉ. विश्राम रामजी घोले]], थोर समाजसुधारक, समाजातील पहिले डॉक्टर
* स्व. गोपाळबाबा वाजे महाराज, कीर्तनकार
* नारायण वाजे महाराज, अलिबागकर मठ श्रीक्षेत्र पंढरपूर
* सचिन खेडेकर, सिने कलाकार
* [[ओंकार भोजने]], नाट्य कलावंत

=== राजकीय ===

* [[सुनिल तटकरे]], खासदार
* [[आदिती तटकरे]], महिलाविकास मंत्री
* [[रमेश लटके]], माजी आमदार
* [[ऋतुजा रमेश लटके]], आमदार
* [[तुकाराम रामकृष्ण काते]], आमदार-चेंबूर, अनुशक्तीनगर
* [[तेजस्विनी घोसाळकर]], नगरसेविका (बृहन्मुंबई)
* [[दीपक वसंत केसरकर]], माजी मंत्री</text>
      <sha1>lwbzg3qvwv9qzrq81a7m4m279q3q9kf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728408</id>
      <parentid>2728406</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T05:28:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>शरभ</username>
        <id>183979</id>
      </contributor>
      <comment>/* राजकीय */</comment>
      <origin>2728408</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53160" sha1="sq4ebc87p9nohas6ypjq887d2goufz4" xml:space="preserve">[[महाराष्ट्र|महाराष्ट्रा]]&lt;nowiki/&gt;तील '''हिंदू-गवळी''' हा समाज प्रामुख्याने उत्तर कोकणात राहणारा समाज आहे. मुंबई, ठाणे, रायगड, रत्‍नागिरी भागात गवळी समाजाची लोकसंख्या मोठी आहे. महाराष्ट्रात त्यांच्या गो-पालन (गाय) व्यवसायावरून त्यांना [[गवळी]] असे म्हणले गेले, तरी त्यांचा महाराष्ट्रातील प्रमुख व्यवसाय शेती हाच आहे. गवळी समाजाच्या अनेक उपजाती आहेत. '''गवळी''' ही एक अशी जात आहे. जिचा संबंध यादव कुळाशी जोडला जातो. ते भगवान [[श्रीकृष्ण|श्रीकृष्णा]]चे वंशज मानले जातात.

[[चित्र:SRI fields left almost dry.jpg|इवलेसे|भातशेती]]

== स्थान ==

मुंबई, पालघर, ठाणे, रायगड, रत्‍नागिरी, सिंधुदुर्ग, कोल्हापूर या जिल्ह्यांत गवळी समाजाची मोठी लोकसंख्या आहे.
 
याशिवाय पुणे, सोलापूर, धाराशिव (उस्मानाबाद), जालना, अहमदनगर, लातूर, धुळे, नाशिक, मालेगांव, हिंगोली, नांदेड, परभणी, अमरावती, [[बुलढाणा]], जळगाव, अकोला इत्यादी जिल्ह्यांत देखील गवळी समाज आहे.

== इतिहास ==

मूळ सोमवंशी (चंद्रवंशी) क्षत्रिय हिंदू-गवळी जमातीच्या उपजाती वेगवेगळ्या असल्या, तरी '''श्रीकृष्ण''' हा त्यांचा महापुरुष आहे. श्रीकृष्ण &quot;यदु कुळातील&quot; ('''[[यदु वंश|यदुवंशी]]''') होते. त्यांची वसाहत मथुरेच्या प्रदेशात होती. पुढे चंद्रवंशातील यादव यमुनेच्या काठी येऊन राहू लागले. त्यांनी शेती आणि गोपालन सुरू केले. तत्कालीन राजकारणामध्येही त्यांना महत्त्वाचे स्थान मिळाले. महाभारत कालखंडामध्ये त्यांनी मानाचे स्थान मिळवले होते.

चंद्रवंशी समाज (ज्याला सोमवंशी किंवा चंद्र राजवंश असेही म्हणतात) हा चंद्रदेवापासून उद्गम झाला, पुढे हा वंश दोन प्रमुख शाखांमध्ये विभागला गेला.
* राजा यदूच्या वंशातून निर्माण झालेला &quot;'''यदुवंश'''&quot; ('''यदुवंशी''') आणि
* राजा पुरूच्या वंशातून उदयास आलेला पुरूवंश.&lt;ref&gt;{{जर्नल स्रोत|date=2025-11-18|title=Lunar dynasty|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Lunar_dynasty&amp;oldid=1322864234|journal=Wikipedia|language=en}}&lt;/ref&gt;

श्रीकृष्णाच्या काळात अंधक, कुकर, दाशीह, भोज, भौम, यादव आणि वृष्णी असे सात सोमवंशीय (चंद्रवंशी) राजे राज्य कारभार करत होते. या सर्व राज्यांमध्ये यादवकुळ प्रबळ आणि बलवान होते. त्या काळामध्ये काही विध्वंसक वृत्तीच्या व्यक्ती होत्या. त्यांनी समाजावर जुलूम सुरू केला होता. त्यांमध्ये कंस, कौरव, जरासंध आणि शिशुपाल इत्यादी होते. जरासंधाच्या त्रासाला कंटाळून अंधक, यादव आणि वृष्णी हे वंश मथुरेलगतचा परिसर सोडून सौराष्ट्रात गेले. प्रबळ असलेले राजे मथुरेतच राहिले, तर अन्य राजे आणि लोक स्थलांतरित झाले. श्रीकृष्णांच्या निधनानंतर यादव कुळातील राजे आपापसात भांडू लागले आणि त्यांतून यादवी माजली त्यात यादवकुळाचा भयंकर संहार झाला. त्यातून काही यादव सौराष्ट्रातून निघून समुद्रमार्गे व भूमार्गे महाराष्ट्राच्या दिशेने आले आणि येथील लोकसंस्कृतीशी समरस झाले.

* त्यापैकी प्रमुख जमातीची ओळख आणि सद्यस्थिती अशी आहे. :-

ही प्राचीन कृषिप्रधान जमात सर्व भारतात परसली तसेच हजारो वर्षांपूर्वी महाराष्ट्राच्या वसई आणि दाभोळ या बंदरांवर आणि तिथून उर्वरित कोकणात पसरली अनेक वर्षे या परिसरात वास्तव्य केल्यानंतर ही जमात येथील संस्कृतीशी समरस झाली. महाराष्ट्रात ठाणे, रायगड आणि रत्‍नागिरी या जिल्ह्यांमध्ये बहुसंख्येने असलेली ही जात प्रामुख्याने खाडीकिनारी व नदीकिनारी भागातील भातशेतीच्या तसेच डोंगरी भातशेतीच्या प्रदेशात वास्तव्य करून आहे.

प्राचिन काळापासून गवळी हे महाराष्ट्रात ले मूळ रहिवासी आहेत. महाराष्ट्रात ज्ञात इतिहास इ.स. पूर्व २५० अर्थात मौर्य/अशोकाच्या काळापर्यंत जातो. प्राचीन काळात कोकणच्या किनारपट्टीवर अनेक बंदरे भरभराटीला आली होती. आफ्रिका, भूमध्यसमुद्रापासून ते रोमन साम्राज्यापर्यंतचे व्यापारी येथून समुद्रमार्गाने भारतात येत होते. कोकण विभागावर शिलाहार, मौर्य, शक, राष्ट्रकुट, सातवाहन, वाकाटक, बहमनी सुलतान, आदिलशाही, मुघल, सिद्दी, '''मराठेशाही''' आणि त्यानंतर स्वातंत्र्यापर्यंत ब्रिटिशांची राजवट होती. डच, पोर्तुगिज आणि ब्रिटिशांच्या कोकण किनारपट्टीवर वसाहती होत्या. स्वातंत्र्यापर्यंत कोकणावर ब्रिटिशांचे राज्य असले, तरीही सावंतवाडी, मुरुड-जंजिरा, जव्हार अशी संस्थानेही येथे होती. कोकणचा प्रदेश हा जास्तकरून शिलाहारांच्या ताब्यात होता. त्यांची राजधानी [[स्थानक]] म्हणजेच [[ठाणे]] येथे होती.  

'''&lt;big&gt;[[देवगिरीचे यादव]] :&lt;/big&gt;'''  देवगिरी यादव राजघराणे (इ.स. ८५० - इ.स. १३१७) यांना '''सेवुण/सेऊण राजवंश''' असेही म्हणले जात होते. हे महाराष्ट्रातील प्राचीन पूर्वमध्ययुगीन काळातील राजघराणे होते.देवगिरी यादवांचे साम्राज्य नर्मदा नदीपासून तुंगभद्रा नदीपर्यंत पसरले होते. यादव घराण्यातील राजांच्या सापडलेल्या शिलालेखात त्यांची बिरूदे, हे राजघराणे महाभारत कालीन श्रीकृष्णांचे वंशज असण्यासंबंधाने असल्याची आढळतात. यादवांचे राज्य महाराष्ट्र, उत्तरकर्नाटक आणि मध्यप्रदेशच्या काही भागात पसरलेले होते. सुरुवातीच्या काळात ते चालुक्यांचे मित्र असावेत, असे दिसते. चालुक्यांच्या दुर्लक्षित प्रशासनामुळे पुढे ते सुबाहूच्या कारकिर्दीत स्वतंत्र सम्राट झाले. सुबाहू यांनी साम्राज्य व्यवस्थापनासाठी वारंगळ व हाळेबीड येथे उपराजधान्या स्थापून आपल्या दोन्ही मुलांना तिकडे पाठवले. त्यांचाच वंशज असणाऱ्या भिल्लम याने [[देवगिरी]] येथे राजधानी स्थापन केली. सिंघनदेव यादवांनी अनेक मंदिरे बांधली. हेमाडपंथी पद्धतीची बांधकाम हे यादव काळातील मानले जाते. यादवकाळात या शैलीला वेगळे निशाण होते. पुढे मूळचा यादवकुलीन सम्राट रामदेवराव यादव यांच्या दरबारी असणारा हेमाड पंडिताने स्वतःचे नाव त्या शैलीला दिले. सिंघणदेव (द्वितीय) आणि राजा महादेव यादव यांच्या काळात या राज्याची भरभराट झाली. सिंघणदेव यादव सम्राटांची तुलना महान सम्राटांशी होऊ शकते, सिंघणदेवच्या काळात महाराष्ट्रातील प्रजा सुखी होती. १ले मराठी साम्राज्य हे यादवराजांनी जन्माला आणले यात सिंघणदेव राजाचा अमूल्य वाटा आहे, त्याच्याच नावाने आजचे सातारा जिल्ह्यातील शिंगणापूर हे गाव हे अजरामर झाले.शिखर शिंगणापूर चे महादेव मंदिर सिंघणदेवांनी बांधले, सिंघणवरून शिंगणापूर झाले. यादव राजवंशाचा शेवटचा सम्राट शंकरदेेव होय, तर त्यांचे वडिल रामचंद्राच्या यांच्या काळातच मराठी भाषेला राजाश्रय मिळाला. त्यांचा पराभव अल्लाउद्दिन खिलजी व मलिक काफूरने त्यांना फितूरीने केला. रामचंद्रदेव रायांचे जावई व सेनापती [[हरपालदेव]] यांची क्रूर हत्या करून त्यांना देवगिरीच्या प्रवेशद्वाराला टांगून ठेवले होते. इ.स.च्या १३व्या शतकाच्या प्रारंभी '''देवगिरीच्या यादवां'''नी कोकणचा ताबा मिळवला होता. देवगिरीचा पाडाव झाला, त्यावेळीही ठाणे यादवांच्या आधिपत्याखाली होते. देवगिरीच्या पराभवानंतर रामदेवराय यांचा दुसरा मुलगा बिंबराज (भीमदेव) यादव कोकणात आला. यादव-गवळी यांना '''&lt;nowiki/&gt;'[[:en:Seuna_(Yadava)_dynasty|देवगिरीचे यादव]]'''[[:en:Seuna_(Yadava)_dynasty|&lt;nowiki/&gt;']] असेही ओळखले जाते

[[चित्र:Map of the Yadavas.png|इवलेसे|सेऊना (यादव) साम्राज्य (1187 ते 1317)]] 
[[चित्र:Aurangabad - Daulatabad Fort (95).JPG|इवलेसे|देवगिरी किल्ला ]] 

महाराष्ट्रात राहणारे हे यादव शुद्ध क्षत्रिय त्यांच्या पिढीजात धंद्यावरून त्यांना ”गवळी” हे नामाभिधान पडून त्यांची वेगळीच जात निर्माण झाली.
महाराष्ट्रात यादव- गवळी ही जी अलग अशी जात दिसून येते त्याचे मुख्य कारण हेच कि, त्यांनी क्षात्रवृत्ती किंचित बाजूला ठेवली व साधारण शेतकऱ्यांप्रमाणे राहू लागले, शेती व गोपालन हा मुख्य धंदा आणि यादवी युद्धामुळे कायमची भरलेली धडकी यामुळे त्यांनी दुर्गम अशा अपरांत म्हणजेच कोकण प्रांतात वसाहती करण्यास सुरुवात केली. परंतु मूळपिंड हा क्षात्रवृत्तीचा असल्यामुळे ते ज्या ठिकाणी वसाहत करून राहिले त्या त्या ठिकाणी आपले वर्चस्व स्थापिले. यादवकुळी गवळी समाज गुलामी वृत्तीने केव्हाच राहिला नाही किंवा दास्यवृत्ती स्वीकारून इतरांची सेवा केली नाही.

इतकेच नव्हे तर कोकणपट्ट्यात बरेच ठिकाणी या लोकांनी स्वतःची गावे वसवून त्या त्या गावचे ते वतनदार, पाटील, खोत झाले. त्यांची प्रामुख्याने उदाहरणे म्हणजे दापोली तालुक्यातील वाकवलीचे धुमाळ खोत, खेड त्यालुक्यातील आंबवलीचे यादव खोत, दापोली तालुक्यातील पिचडोलीचे चोगले खोत, मंडणगड पेठ्यातील पाटगावचे दिवेकर खोत, महाड तालुक्यातील डोंगरोळीचे महाडिक खोत, सुधागड तालुक्यातील खवलीचे चिले खोत वैगरेची उदाहरणे देता येतील. हजारो पिढ्या गेल्यानंतर मुळात भरलेली धडकी पुढे पुढे प्रत्येक पिढीत कमी कमी होत जाऊन शेवटी नाहीशी झाली आणि मुळची संस्कृती उच्च असल्यामुळे व जातिवंत क्षत्रियाचे रक्त नसानसात खेळत असल्यामुळे काही लोकांनी पुढे पुढे लष्करात, मराठेशाही सरकारात, इंग्रज लष्करात नोकऱ्या करून आपले नाव कमाविले.

कित्येकांनी पोलिसात नोकऱ्या केल्या. कित्येक गुजरातमध्ये वडोदर्यातील गायकवाडीत नोकरीस गेले. काही कोल्हापुरात गेले. कित्येक पुणे आणि सातारा प्रांतात स्थायिक झाले.

सामान्य गवळी कुटुंबातील रावसाहेब रावबहादूर डॉक्टर '''विश्राम रामजी घोले''' पुण्यात सर्जन झाले. त्यांची ऐन तारुण्याची वर्षे १८५७ च्या युद्धात सैनिकांची शुश्रुषा करण्यात गेली. युद्धोत्तर काळात त्यांचे जीवन एक निष्णात शल्यविशारद, सेवाभावी गृहस्थ, उदारमतवादी समाजसुधारक म्हणून गेले. मूळचे दापोली तालुक्यातील विश्राम रामजींचे घोले घराणे हे एका काळी अंजनवेल (गोपाळगड) गडाचे किल्लेदार होते.

खेड तालुक्यातील भरणे गावचे महाडिक सुभेदार होते. दापोली तालुक्यातील काते प्रसिद्ध डॉक्टर झाले, त्यांचेच वंशज आज कोल्हापुरात डॉक्टर आहेत. महाडचे बाळू गवळी चिले हे ब्रिटीश सैन्यात हवालदार होते, त्यांनी अफगाणिस्थानच्या लढाईत फार मोठा पराक्रम केला म्हणून त्यांना दोन चांद व रेशमी शाल इनाम मिळाली.

माणगावचे कै. विठ्ठलराव कृष्णाजी खेडेकर हे एक उत्तम समाजसुधारक, शिक्षक व लेखक होऊन गेले. गवळी जमातीतील ते पहिले शिक्षक होत. ''विठोबा मास्तर'' ते म्हणून ते प्रसिद्ध होते. विठ्ठलराव हे भाननगर संस्थानचे दिवाण सुद्धा झाले राहिले होते. त्यांनी [[महाराष्ट्रीय दाभोळी यादव]] समाजाचा इतिहास लिहिला होता. श्रीकृष्ण आणि गोपाल या त्यांच्या हस्तलिखित ग्रंथाचा उपयोग करून त्यांचे चिरंजीव डॉ. रघुनाथराव यांनी दि डिव्हाइन हेरिटेज ऑफ यादवाज् हा ग्रंथ लिहिला. 'श्रीकृष्ण आणि गोपाल' या ग्रंथाच्या आधारे त्यांनी इंग्रजी प्रत टंकलिखित स्वरूपात तयार केली. त्याचे हिंदीमध्ये यादव-हरिवंश या नावाने ग्रंथ अनुवादित करण्यात आला. कै. रघुनाथराव खेडेकर हे शल्यविशारद होते. शिवाय ते वेदांत निपुण असल्यामुळे त्यांना शंकराचार्यांनी वेदांतभूषण अशी पदवी दिली होती.

कर्जत तालुक्यातील कै. नानासाहेब घाटवळ हे त्यांच्या उपजत गुण, धाडसी वृत्ती व तीक्ष्ण बुद्धी यामुळे सध्या शिपायापासून डेप्युटी सुपरीटेंडन्ट ऑफ पोलीस (DSP) या मोठ्या हुद्यापर्यंत वाढत गेले. पोलीस खात्यात त्यांच्यासारखा अधिकारी फारच विरळा.
त्यांचे धाकटे बंधू गजानन घाटवळ यांनी ”यादव शिक्षण प्रसारक मंडळी” या नावाची संस्था काढली.
असो, अशा किती तरी प्रसिद्ध व्यक्तीची माहिती सांगण्यासारखी आहे. संस्कृती आणि आनुवंशिक संस्कार याच्या उपजत सहाय्यामुळे यादवांच्या वंशजांनी आज निरनिराळ्या क्षेत्रात, विद्येत, व्यापारात, धर्मकार्यात प्रवेश केला आणि त्यात यश मिळवले.

==समाजाची दैवते==
[[चित्र:Pali- Shri Ballaleshwar.jpg|250px|right|thumb|बल्लाळेश्वर (पाली)]]
गवळी बांधवांच्या गावात मधोमध देऊळ असते. गावदेवी, हनुमान, राधाकृष्ण, विठ्ठलरुक्मिणी, राम, गणपती, शंकर, दत्त यांची ही देवळे असतात. गावदेवी, खंडोबा, भैरी, भवानी, जोगेश्वरी, सालबाई, मोठ्याबाया, जागेवाला, म्हसोबा, वेताळ, चेडा ही समाजाची मुख्य दैवते. अलीकडे एकवीरा हेही दैवत मानले जात आहे. बहुतेकांच्या घरी गणपती येतो. गौरीगणपती, होळी, लग्नसमारंभ यांत गवळी बांधव नाचतात.


* कुलदैवत 
समाजात कुलदैवताला घरचा देव म्हटले जाते. भावकीतील, घराण्यातील एका कुटुंबात घराण्याच्या कुलस्वामीचा देव्हारा पुजला जातो. लग्नाच्या वेळी हा देव आणून त्याची लग्नघरात स्थापना केली जाते. लग्नानंतर कोंबड्या, बकऱ्याचा मान देऊन देव उठवला जातो. वर्षातून एकदा प्रत्येक कुटुंबाने कुलस्वामी कुलस्वामिनीच्या भेटीला जायची रीत आहे. कुलदेवाचा देव्हारा असणाऱ्या घरातील गौरी मानाची असते. गणेशोत्सवात कुलस्वामीचा देव्हारा असलेल्या घरातील गौरीगणपतीच्या दर्शनासाठी जातात. कुलदेवतांचे वर्षातून गौरीपूजन, घटस्थापना, नवरात्र-अष्टमी, महानवमी, चैतावली असे धार्मिक समारंभ केले जातात.
समाजातील पाटील व इतर काही घराण्यांचा अपवाद सोडला तर, बाकीच्या सर्व घराण्यांतील कुलदेवतांचा गोंधळ हा दर तीन वर्षांनी होतो. हल्ली घाटावरील लोकांप्रमाणे गवळ्यांमध्ये सुद्धा वर्षातून एकदा जेजुरीला किंवा तीर्थक्षेत्राला जायचा प्रघात पडला आहे.


* ग्रामदैवत
कोकण प्रांतातील ठिकठिकाणच्या ग्रामदैवतांना गवळी समाज मानत आलेला आहे. त्यापैकी मुंबईची [[मुंबादेवी]], पालीचा बल्लाळेश्वर, महाडचे विरेश्वर कोटेश्वरी, नागोठणेची जोगेश्वरी, रोह्याचे व म्हसळ्याचे धावीर महाराज, तळा व दाभोळची चंडिका, 
कडापेचे बापुजी काळकाई, भरणेची काळकाई, श्रीवर्धनची सोमजाई, बोरलीची चिंचबाई, आंबवलीची विन्हेरेची झोलाई, धामणी गावची झोलाई, गोरेगावचे भैरीनाथ, साखरोळीचे खेमदेव या ठिकाणच्या दैवतांना गवळी समाज विशेष मानत आलेला आहे. लग्नसोहोळ्या प्रसंगी या देवतांच्या आवर्जून भेटी घेतल्या जातात.

[[चित्र:Mumbadevi (f).jpg|इवलेसे|180x180अंश|मुंबादेवीचे देऊळ]]

== समाजाच्या चालीरिती ==

समाजात जन्मविधी, नामकरण, साखरपुडा, लग्नसमारंभाच्या आधीचे तांदुळ, देवक, उटणे, हळद वैगरे मंगलविधी हे समाजातील जेष्ठ व्यक्ती व स्रीयां मार्फत केले जातात. परंतु लग्नाच्या व उत्तरकार्याच्या वेळी ब्राह्मणच असावा लागतो. कुणबी, आगरी समाजाप्रमाणे गवळ्यांमध्ये सुद्धा पूर्वीपासूनच विधवा विवाहाला मान्यता आहे.
 
कुणबी, आडमराठे किंवा मराठेकुणबी, आगरी ह्या जाती गवळी सदृश असल्या तरी भिन्न आहेत. पूर्वीचा मुंबई इलाख्यांत (Bombay Presidency) सध्याचा कोकण आणि मध्य महाराष्ट्रात गवळी जातींत कोकणातले व घाटावरचे या पोटभेदांखेरीज पोटजाती नाहीत. विवाहादि संस्कार ब्राम्हणच करतात. जातीचे बहुतेक सर्व प्रश्न जातीतच गोतगंगे (गोतसभा) मार्फत सोडवले जात;, मात्र क्वचित् महत्त्वाच्या धार्मिक प्रश्नांवर ब्राह्मणांचे मत घेण्यात येतेयेत असे.
 
गेल्या तीनचारशे वर्षात जातीचे स्थलांतर मुळीच झालेले नाही. इंग्रजी राज्यापूर्वी जातीचा आचार चालीरीतीस अनुसरून होता, असे ज्ञातीच्या मंडळीचे म्हणणे आहे. त्यानंतर काही बाबतीत सुधारणेच्या दृष्टीने फरक पडत चालला आहे.

लग्नाच्या आदल्या दिवशीचा हळदीचा कार्यक्रम. या दिवशी वर व वधूला घरात हळद दळून (वाटून) लावतात. याच दिवशी ग्रामदेवता, कुलस्वामी आणि घरच्या देवांना (कुटुंबात पुजत असलेल्या देवांना) मान देण्यात येतो. गवळी समाजात प्रत्येक कुटुंबांचा एक देव्हारा असतो. आणि त्याची पूजा करणारा (भगत) हे मान देतो.
 
समाजात लग्न समारंभासाठी सूप, टोपली, रोवळी, उखळ, मुसळ, जाता, पाटा, वरवंटा, माल्टा (दगडी दिवा), नामनदिवा (लमाणदिवा), पितळीपराती, मडके, कोयती, कुराड, कनाकोंडा, बिनभरडलेला भात या ग्राम्यसंस्कृती व शेतकरी संस्कृतीशी घट्ट नाते असणाऱ्या वस्तूंचे महत्व खूप आहे. या वस्तूंचा उपलब्धते शिवाय विधी पूर्ण होणे अशक्य आहे. देवता पूजण्या शिवाय तांदूळ धुवणे, तांदूळ दळणे, पोल्या तळणे, हळद वाटणे, घाणा भरणे, घाणा कुटणे इत्यादी अनेक विधी करवली आणि नवरानवरीचा हातून करून घेतल्या जातात. यात वरमाया करवल्यांचा मोठामान असतो. हळदी समारंभाचा दिवशी रुईच्या फुलांचा मुंडावळ्या वधू वरांस बांधल्या जातात. पूर्वीचा काळी लग्नासाठी तांदूळ, लाह्या, खोबरे, चणे इत्यादी जिनसा भिजत घालून घरचा घरी मुंडावळ्या ओवल्या जात असत. हल्ली मण्यांचा मुंडावळ्या बांधल्या जातात.
 
लग्नसमारंभात हळदुल्या कट्यारीला अनन्यसाधारण महत्व असून लग्नसोहोळा पूर्णपणे पारपडून वरात घरी भरून होईपर्यंत वधूवर नेहमी कट्यार आपल्या जवळ बाळगून असतात. त्याचप्रमाणे वर लग्नघरातून निघाल्यावर्ती नवरदेवावर्ती धरण्यात येणारा '''सतिर''' (छत्री) लग्न लागल्यावरतीच मिटण्यात येतो. समाजाची क्षात्रधर्मी पार्श्वभूमी यातून दिसून येते. 

कोकण प्रांतातील गवळी, कुणबी, आगरी लोकांमध्ये सण चालीरीती लग्नसमारंभ यात साम्यता आढळते. तरीही या समाजांमध्ये परस्परात लग्न समारंभ होत नाहीत. या समाजात स्त्रियांसुद्धा पुरुषांसोबत शेतीला आणि व्यवसायाला हातभार लावतात. आज महाराष्ट्रात भेडसावत असलेल्या हुंडापद्धतीच्या विपरीत या समाजात हुंडापद्धत पूर्वीपासून अस्तित्वात नाही. समाजात लग्नसमारंभात स्त्रियांना अग्रामन असतो. गवळी समाजात मातृसत्ताक पद्धतीची झलक आपल्याला दिसून येईल. तसेच सध्या चालत आलेल्या पद्धतीनुसार मामाच्या (आईचा भाऊ) मुलीशी लग्न करण्याची पद्धत आहे. पूर्वी गवळी समाजात केवळ आपल्याच विभागातील गावांमध्ये सोयरीक करण्याची  पद्धत होती. काळाने हे सर्व विभाग एक मेकात मिसळून गेले.

== पारंपरिक पोशाख ==

कमरेला रुमाल नेसलेला, खांद्यावर घोंगडी, विशेष प्रसंगी धोतीर (धोतर) नेसल्यास ढोपरापर्यंतच, डोक्याला गवारीटोपी, पागोटे, पगडी किंवा मुंडासे, कानात वाळ्या-भिकबाळी, गळ्यात गोफ, पायात जाड करकरीत वहाणा, कमरेवर आकडी आणि कोयती सदोनीत अडकवलेली असा पुरुषांचा भारी रुबाब. 
[[File:Agrees, or Salt Cultivators of Salsette (9842277595).jpg|thumb|Agrees, or Salt Cultivators of Salsette]]
स्त्रियांमध्ये नाकात मोठीनथ, कानात कुड्या कानपट्ट्या बुगडया, हातात पाटल्या/ गोठ, गळ्यात गळसरी-गाठवण-पुतळीहार, पायात जोडव्या तोडे, कपाळावर गोल मोठे ठसठशीत कुंकू किंवा कुंकवाची जाडसर आडवी चिरी, डोईवर वेणी किंवा सुवासिक रानफुले खोचलेली यासारख्या सौंदर्यालंकारासोबतच ढोपरापर्यंतच लुगडे नेसण्याची पद्धत प्रचलित, त्याला '''मांडकास नेसणे''' असेही म्हणतात. 
[[चित्र:Sone_of_the_soil_community_historical_photograph.jpg|इवलेसे|Kunbi-Gavli-Aagri community Historical Photograph]]
तांदळाची भाकरी, भात, मळ्यातल्या भाज्या, सुकीमासळी हे नियमित अन्न. भाताची खीर, चामट्या, पानगे, उकडीचा शेंगा-दिवे, नेवऱ्या, मुगवऱ्या, फेण्या पापड्या, तांदळाची बोरं, गोडाचेवडे (पोल्या) हे गवळी चे सणासुदीचे पारंपरिक खाद्य. एकेकाळी भाता सोबत नाचणी, वरी, हारीक ही धान्ये आणि कडधान्ये, भाजीपाला पिकवणारा भूमीपूत्र समाज.

==गवळी समाजाबद्दल==

सद्यस्थितीला गवळी समाजात नोकरी, उद्योग, विविध व्यवसायांमधून आर्थिक सुबत्ता दिसून येते. हा समाज आता सामाजिक, आर्थिक, भौगोलिक स्तरांनुसार विभागला गेला आहे. घरातील वडिलधाऱ्या व्यक्ती जुनी बोलीभाषा बोलतात. कोकणातील गवळी समाजाची बोली ही आगरी बोलीशी मिळतीजुळती आहे. काळानुरूप समाजाचा पेहरावही बदलला आहे. पूर्वी कंबरेला रुमाल, अंगात बंडी, डोक्‍यावर पटका (फेटा) किंवा टोपी असायची. तर लग्न समारंभाला हाफपॅन्ट, कोट, धोतिर (धोतर), टोपी आणि महिला नऊवारी साडी नेसायच्या. तर &quot;आठवार मुली&quot; (लग्न न झालेल्या) &quot;परकर पोलका&quot; घालीत. लग्न समारंभातील हळदीच्या गाण्यांनी आणि अन्य पारंपरिक गाण्यांनी समारंभ अविस्मरणीय व्हायचा. आता त्याचे स्वरूप बदलल्याचे जाणवते. ही गाणी आता ऐकायला मिळत नाहीत.
* समाजातील बहुतेक मंडळी उच्चशिक्षित, वारकरी आणि आध्यात्मिक बैठकीला जाणारी असल्याने पारंपरिक बोली भाषा विस्मरणात गेली आहे. पूर्वी कुटुंबात आईला &quot;आये&quot; किंवा &quot;बय&quot;, आजीला सुद्धा &quot;बय&quot; किंवा &quot;म्हातारी आये&quot; आणि बहिणीला &quot;बाय'' असे संबोधण्यात येत होते. तसेच वडिलधाऱ्या मंडळींना &quot;बाबास&quot;, &quot;काकास&quot;, &quot;दादास&quot; म्हणण्याची पद्धत होती. तर लहान मुलांना &quot;बाला, बावा''' म्हणून हाक मारले जायचे. 'च्या भना', 'वाटोला झाला' ही शिवी-वजा विशेषणे सर्रास वापरली जात. मात्र आता त्याच्यावर काहीसे निर्बंध आल्याचे जाणवते. किंवा ही वाक्‍ये विस्मरणात गेली. गवळी माणसाचा कणखर आणि काहीसा राकटपणा त्यांच्या बोलीभाषेतून जाणवतो. तर गवळी मंडळींची देहबोलीही त्यांच्या बोलीभाषेशी साधर्म्य साधणारी आहे. या समाजाचे वैशिष्ट्य आणि बोलीभाषा काळानुरूप बदलत आहेत.

गोपालनाच्या व्यवसायावरून '''‘गवळी’''' हे नाव पडलेले असले तरी, मुख्य व्यवसाय हा भातशेतीच आहे. ही जात ठाणे, रायगड, रत्‍नागिरी जिल्ह्यात मोठ्या प्रमाणावर आहे. भातशेतीच्या व गोपालनाच्या धंद्यावरून ही एक स्वतंत्र जात झालेली आहे. 
यांमध्ये 
#आगरातले गवळी (कोकणातले), 
#घाटावरचे गवळी 
असे पोटभेद असून त्या पोटभेदांतील लोकांच्या चालीरीती, बोलीभाषा वेगवेगळ्या आहेत. गवळ्यांच्या पुष्कळ चालीरीती आगरी व कुणब्यांप्रमाणे आहेत. आडनांव एक असलेल्या लोकांमध्ये विवाहसंबंध होत नाहीत. पुनर्विवाह व काडीमोड (घटस्फोट) या दोन्ही चाली गवळ्यांमध्ये पूर्वीपासूनच रूढ आहेत. पूर्वीचा काळी स्त्रिया पांढरे शुभ्र उपरणे किंवा धोतर अंगाभोवती शालीप्रमाणे पांघरून घेत असत. 
 
जवळपास दोन तृतीयांश गवळी शाकाहारी तर ईतर मांसाहारी असून मुख्य अन्न तांदळाची भाकरी, भात, सुकी मासळी हे आहे.

==गवळी लोकांची गावे व आडनावे ==

(खवली, आपटा, कांबा, वडवली, सावरोली, बेलोशी, खोपोली, माणगाव, डोंगरोली, तळा, म्हसळा, महाड, नागोठणे, इंदापूर, तारने, बामणघर, साखरी, पाली, वाघिवली, रोहा, घोसाळे, कोलाड, मंडणगड, चरई) 

'''कोकण:-''' 

आवासकर, आईनकर, काते, काटेकर, काटले, कापदुले, कासार, कांबळे, कलांबकर, करंजकर, किलजे, कोदेरे, कोंडेरे, कोटकर, खताते, खरपुडे, खेडेकर, खवलेकर, गवळी, गायकर, गोपाळे, गोरीवले, घाटवळ, घोले, चाचे, चिले, चोगले, चौकेकर, टावरे, टोपरे, ठाणके, ठसाळ साळ, डाकरे, डायरे, डिगे, ढगे, तटकरे, तरेकर, तळकर, तांबडे, तिसकर, दर्गे, दळवी, दिवेकर, दिघीकर, दुर्गवळी, दुर्गावळे, दुखले, दाभोळकर, धुमाळ, नटे, नारिंगकर, पगडे, पागार, पंदेरे, पाटगे, पाटे, पाटील, पवार, बांडागळे, बाठे, बिरवटकर, बिरवाडकर, बोबडे, बोरे, भालेकर, भुरण, भेसरे, भोजने, मांदाडकर, माटे, महाडीक, महागावकर, मिरगळ, मोडशिंग, राईन, रायगवळी, रिकामे, लटके, लाड, लेपकर, वाजे, वरणकर, वरेकर, शिवकर, शिळीमकर, शिंदे, साईकर, सारंगे, साबळे, हिवरकर.

'''पश्चिम महाराष्ट्र:-'''

अवधूत, अवसरे, अलंकर, आलोकर, आसोले, औरंगे, इंगोले, कवरके, कटाले, काष्टे, काळे, कलागते, कविस्कर, किन्होळकर, खडके, खोपेकर, गार्वे, गायन, घाटोळ, घुले, घुमारे, चावंडे, चौधरी, छत्रे, झित्रे, टाकवे, डाकवे, डाखोरे, ढोकणे, दादगाये, दायरे, देशमुख, देसाई, देवर्षी, देव्हारे, नाथ, निखाडे, नागापुरे, परळकर, परलकर, पारध, पाटणकर, पायकर, पुलाते, फुके, बहिरट, बावस्कर, बिडकर, भक्ते, भाकरे, भालेराव, मेहेतर, मिसा, लंगोटे, लोहंबरे, येवले, यमगवळी, वैराळकर, साठे, साखरे, सुडस्कर, शेळके, शनवारे, हेकडे, हिरणवाळे, हुच्चे.
 
'''मराठवाडा आणि विदर्भ:-'''

आऊलवार, एडले, कांकांडे, कटकेमोड, करेवाड, कासार, किरतवाड, कोंके, खरबकर, गाडे, गोलावार, गोटमवाड, जिल्हेवाड, जिंकोड, जंगवाड, जक्कलवार, जानापुरे, जाणापुरे, तोडचिरे, दामनबैनवाड, देशमुख, देवणे, नुंचे, बुरकुले, बुरफुले, बोंदरवाड, बोंबदरे, माडगे, मोटपरे, मुंगरे, मुगरे, येईलवाड, लिंगनवाड, वायुकछ, घुमे, करेवाड ई.

== गवळी लोकांची जुन्या पिढीतील नावे ==

गवळी समाजातील जुन्या पिढ्यांमध्ये प्रचलित असलेल्या व्यक्तिनामांमध्ये स्थानिक बोलीभाषा, कौटुंबिक परंपरा आणि त्या काळातील नामकरण पद्धतीचा प्रभाव दिसून येतो. उपलब्ध स्थानिक नोंदी आणि मौखिक परंपरेनुसार जुन्या पिढीतील काही पुरुष व स्त्रियांची नावे पुढीलप्रमाणे आढळतात.

'''पुरुषांची नावे :-'''
कान्हा, काळू, केरू, गोमा, गोईन, गोंदया, गौरू, गणू, गंग्या, जानू, धर्मा, तानू, दोरक्या, दामू, धाकटू, धोंडू, पदू, पंड्या, पोशा, बारक्या, बाळा, बेंडू, बंड्या, बेमट्या, सुडक्या, सोनू, चांगो, भिकू, भिमा, महादू, लखू, राघो, रामा, येशा आणि वालकू.

'''स्त्रियांची नावे :-'''
कुंदा, गुणी, गंगा, चंद्रा, जनी, ठकू, तानी, दोरकी, देऊ, धाकटी, धोंडी, नामी, पंडी, पिठी, पारबती, बाया, बारकी, भागी, भिमा, भिकी, महाली, मंदा, राजी, रोंगी, विठा, शांती, सखू, सोनी, हिरा, येस्वदा आणि येशी इत्यादी.

लग्नानंतर मुलींचा नावापुढे '''बाई''' लावले जात असे.

== प्रसिद्ध व्यक्तीमत्वे ==
* [[डॉ. विश्राम रामजी घोले]], थोर समाजसुधारक, समाजातील पहिले डॉक्टर
* स्व. गोपाळबाबा वाजे महाराज, कीर्तनकार
* नारायण वाजे महाराज, अलिबागकर मठ श्रीक्षेत्र पंढरपूर
* सचिन खेडेकर, सिने कलाकार
* [[ओंकार भोजने]], नाट्य कलावंत

=== राजकीय ===

* [[सुनिल तटकरे]], खासदार
* [[आदिती तटकरे]], महिलाविकास मंत्री
* [[रमेश लटके]], माजी आमदार
* [[ऋतुजा रमेश लटके]], आमदार
* [[तुकाराम रामकृष्ण काते]], आमदार चेंबूर - अणुशक्तीनगर
* [[तेजस्विनी घोसाळकर]], नगरसेविका (बृहन्मुंबई)
* [[दीपक वसंत केसरकर]], माजी मंत्री</text>
      <sha1>sq4ebc87p9nohas6ypjq887d2goufz4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728413</id>
      <parentid>2728408</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T05:47:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>शरभ</username>
        <id>183979</id>
      </contributor>
      <comment>/* प्रसिद्ध व्यक्तीमत्वे */</comment>
      <origin>2728413</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53457" sha1="q9f2btf1j4irfkpy83hci4x0wjqmj5e" xml:space="preserve">[[महाराष्ट्र|महाराष्ट्रा]]&lt;nowiki/&gt;तील '''हिंदू-गवळी''' हा समाज प्रामुख्याने उत्तर कोकणात राहणारा समाज आहे. मुंबई, ठाणे, रायगड, रत्‍नागिरी भागात गवळी समाजाची लोकसंख्या मोठी आहे. महाराष्ट्रात त्यांच्या गो-पालन (गाय) व्यवसायावरून त्यांना [[गवळी]] असे म्हणले गेले, तरी त्यांचा महाराष्ट्रातील प्रमुख व्यवसाय शेती हाच आहे. गवळी समाजाच्या अनेक उपजाती आहेत. '''गवळी''' ही एक अशी जात आहे. जिचा संबंध यादव कुळाशी जोडला जातो. ते भगवान [[श्रीकृष्ण|श्रीकृष्णा]]चे वंशज मानले जातात.

[[चित्र:SRI fields left almost dry.jpg|इवलेसे|भातशेती]]

== स्थान ==

मुंबई, पालघर, ठाणे, रायगड, रत्‍नागिरी, सिंधुदुर्ग, कोल्हापूर या जिल्ह्यांत गवळी समाजाची मोठी लोकसंख्या आहे.
 
याशिवाय पुणे, सोलापूर, धाराशिव (उस्मानाबाद), जालना, अहमदनगर, लातूर, धुळे, नाशिक, मालेगांव, हिंगोली, नांदेड, परभणी, अमरावती, [[बुलढाणा]], जळगाव, अकोला इत्यादी जिल्ह्यांत देखील गवळी समाज आहे.

== इतिहास ==

मूळ सोमवंशी (चंद्रवंशी) क्षत्रिय हिंदू-गवळी जमातीच्या उपजाती वेगवेगळ्या असल्या, तरी '''श्रीकृष्ण''' हा त्यांचा महापुरुष आहे. श्रीकृष्ण &quot;यदु कुळातील&quot; ('''[[यदु वंश|यदुवंशी]]''') होते. त्यांची वसाहत मथुरेच्या प्रदेशात होती. पुढे चंद्रवंशातील यादव यमुनेच्या काठी येऊन राहू लागले. त्यांनी शेती आणि गोपालन सुरू केले. तत्कालीन राजकारणामध्येही त्यांना महत्त्वाचे स्थान मिळाले. महाभारत कालखंडामध्ये त्यांनी मानाचे स्थान मिळवले होते.

चंद्रवंशी समाज (ज्याला सोमवंशी किंवा चंद्र राजवंश असेही म्हणतात) हा चंद्रदेवापासून उद्गम झाला, पुढे हा वंश दोन प्रमुख शाखांमध्ये विभागला गेला.
* राजा यदूच्या वंशातून निर्माण झालेला &quot;'''यदुवंश'''&quot; ('''यदुवंशी''') आणि
* राजा पुरूच्या वंशातून उदयास आलेला पुरूवंश.&lt;ref&gt;{{जर्नल स्रोत|date=2025-11-18|title=Lunar dynasty|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Lunar_dynasty&amp;oldid=1322864234|journal=Wikipedia|language=en}}&lt;/ref&gt;

श्रीकृष्णाच्या काळात अंधक, कुकर, दाशीह, भोज, भौम, यादव आणि वृष्णी असे सात सोमवंशीय (चंद्रवंशी) राजे राज्य कारभार करत होते. या सर्व राज्यांमध्ये यादवकुळ प्रबळ आणि बलवान होते. त्या काळामध्ये काही विध्वंसक वृत्तीच्या व्यक्ती होत्या. त्यांनी समाजावर जुलूम सुरू केला होता. त्यांमध्ये कंस, कौरव, जरासंध आणि शिशुपाल इत्यादी होते. जरासंधाच्या त्रासाला कंटाळून अंधक, यादव आणि वृष्णी हे वंश मथुरेलगतचा परिसर सोडून सौराष्ट्रात गेले. प्रबळ असलेले राजे मथुरेतच राहिले, तर अन्य राजे आणि लोक स्थलांतरित झाले. श्रीकृष्णांच्या निधनानंतर यादव कुळातील राजे आपापसात भांडू लागले आणि त्यांतून यादवी माजली त्यात यादवकुळाचा भयंकर संहार झाला. त्यातून काही यादव सौराष्ट्रातून निघून समुद्रमार्गे व भूमार्गे महाराष्ट्राच्या दिशेने आले आणि येथील लोकसंस्कृतीशी समरस झाले.

* त्यापैकी प्रमुख जमातीची ओळख आणि सद्यस्थिती अशी आहे. :-

ही प्राचीन कृषिप्रधान जमात सर्व भारतात परसली तसेच हजारो वर्षांपूर्वी महाराष्ट्राच्या वसई आणि दाभोळ या बंदरांवर आणि तिथून उर्वरित कोकणात पसरली अनेक वर्षे या परिसरात वास्तव्य केल्यानंतर ही जमात येथील संस्कृतीशी समरस झाली. महाराष्ट्रात ठाणे, रायगड आणि रत्‍नागिरी या जिल्ह्यांमध्ये बहुसंख्येने असलेली ही जात प्रामुख्याने खाडीकिनारी व नदीकिनारी भागातील भातशेतीच्या तसेच डोंगरी भातशेतीच्या प्रदेशात वास्तव्य करून आहे.

प्राचिन काळापासून गवळी हे महाराष्ट्रात ले मूळ रहिवासी आहेत. महाराष्ट्रात ज्ञात इतिहास इ.स. पूर्व २५० अर्थात मौर्य/अशोकाच्या काळापर्यंत जातो. प्राचीन काळात कोकणच्या किनारपट्टीवर अनेक बंदरे भरभराटीला आली होती. आफ्रिका, भूमध्यसमुद्रापासून ते रोमन साम्राज्यापर्यंतचे व्यापारी येथून समुद्रमार्गाने भारतात येत होते. कोकण विभागावर शिलाहार, मौर्य, शक, राष्ट्रकुट, सातवाहन, वाकाटक, बहमनी सुलतान, आदिलशाही, मुघल, सिद्दी, '''मराठेशाही''' आणि त्यानंतर स्वातंत्र्यापर्यंत ब्रिटिशांची राजवट होती. डच, पोर्तुगिज आणि ब्रिटिशांच्या कोकण किनारपट्टीवर वसाहती होत्या. स्वातंत्र्यापर्यंत कोकणावर ब्रिटिशांचे राज्य असले, तरीही सावंतवाडी, मुरुड-जंजिरा, जव्हार अशी संस्थानेही येथे होती. कोकणचा प्रदेश हा जास्तकरून शिलाहारांच्या ताब्यात होता. त्यांची राजधानी [[स्थानक]] म्हणजेच [[ठाणे]] येथे होती.  

'''&lt;big&gt;[[देवगिरीचे यादव]] :&lt;/big&gt;'''  देवगिरी यादव राजघराणे (इ.स. ८५० - इ.स. १३१७) यांना '''सेवुण/सेऊण राजवंश''' असेही म्हणले जात होते. हे महाराष्ट्रातील प्राचीन पूर्वमध्ययुगीन काळातील राजघराणे होते.देवगिरी यादवांचे साम्राज्य नर्मदा नदीपासून तुंगभद्रा नदीपर्यंत पसरले होते. यादव घराण्यातील राजांच्या सापडलेल्या शिलालेखात त्यांची बिरूदे, हे राजघराणे महाभारत कालीन श्रीकृष्णांचे वंशज असण्यासंबंधाने असल्याची आढळतात. यादवांचे राज्य महाराष्ट्र, उत्तरकर्नाटक आणि मध्यप्रदेशच्या काही भागात पसरलेले होते. सुरुवातीच्या काळात ते चालुक्यांचे मित्र असावेत, असे दिसते. चालुक्यांच्या दुर्लक्षित प्रशासनामुळे पुढे ते सुबाहूच्या कारकिर्दीत स्वतंत्र सम्राट झाले. सुबाहू यांनी साम्राज्य व्यवस्थापनासाठी वारंगळ व हाळेबीड येथे उपराजधान्या स्थापून आपल्या दोन्ही मुलांना तिकडे पाठवले. त्यांचाच वंशज असणाऱ्या भिल्लम याने [[देवगिरी]] येथे राजधानी स्थापन केली. सिंघनदेव यादवांनी अनेक मंदिरे बांधली. हेमाडपंथी पद्धतीची बांधकाम हे यादव काळातील मानले जाते. यादवकाळात या शैलीला वेगळे निशाण होते. पुढे मूळचा यादवकुलीन सम्राट रामदेवराव यादव यांच्या दरबारी असणारा हेमाड पंडिताने स्वतःचे नाव त्या शैलीला दिले. सिंघणदेव (द्वितीय) आणि राजा महादेव यादव यांच्या काळात या राज्याची भरभराट झाली. सिंघणदेव यादव सम्राटांची तुलना महान सम्राटांशी होऊ शकते, सिंघणदेवच्या काळात महाराष्ट्रातील प्रजा सुखी होती. १ले मराठी साम्राज्य हे यादवराजांनी जन्माला आणले यात सिंघणदेव राजाचा अमूल्य वाटा आहे, त्याच्याच नावाने आजचे सातारा जिल्ह्यातील शिंगणापूर हे गाव हे अजरामर झाले.शिखर शिंगणापूर चे महादेव मंदिर सिंघणदेवांनी बांधले, सिंघणवरून शिंगणापूर झाले. यादव राजवंशाचा शेवटचा सम्राट शंकरदेेव होय, तर त्यांचे वडिल रामचंद्राच्या यांच्या काळातच मराठी भाषेला राजाश्रय मिळाला. त्यांचा पराभव अल्लाउद्दिन खिलजी व मलिक काफूरने त्यांना फितूरीने केला. रामचंद्रदेव रायांचे जावई व सेनापती [[हरपालदेव]] यांची क्रूर हत्या करून त्यांना देवगिरीच्या प्रवेशद्वाराला टांगून ठेवले होते. इ.स.च्या १३व्या शतकाच्या प्रारंभी '''देवगिरीच्या यादवां'''नी कोकणचा ताबा मिळवला होता. देवगिरीचा पाडाव झाला, त्यावेळीही ठाणे यादवांच्या आधिपत्याखाली होते. देवगिरीच्या पराभवानंतर रामदेवराय यांचा दुसरा मुलगा बिंबराज (भीमदेव) यादव कोकणात आला. यादव-गवळी यांना '''&lt;nowiki/&gt;'[[:en:Seuna_(Yadava)_dynasty|देवगिरीचे यादव]]'''[[:en:Seuna_(Yadava)_dynasty|&lt;nowiki/&gt;']] असेही ओळखले जाते

[[चित्र:Map of the Yadavas.png|इवलेसे|सेऊना (यादव) साम्राज्य (1187 ते 1317)]] 
[[चित्र:Aurangabad - Daulatabad Fort (95).JPG|इवलेसे|देवगिरी किल्ला ]] 

महाराष्ट्रात राहणारे हे यादव शुद्ध क्षत्रिय त्यांच्या पिढीजात धंद्यावरून त्यांना ”गवळी” हे नामाभिधान पडून त्यांची वेगळीच जात निर्माण झाली.
महाराष्ट्रात यादव- गवळी ही जी अलग अशी जात दिसून येते त्याचे मुख्य कारण हेच कि, त्यांनी क्षात्रवृत्ती किंचित बाजूला ठेवली व साधारण शेतकऱ्यांप्रमाणे राहू लागले, शेती व गोपालन हा मुख्य धंदा आणि यादवी युद्धामुळे कायमची भरलेली धडकी यामुळे त्यांनी दुर्गम अशा अपरांत म्हणजेच कोकण प्रांतात वसाहती करण्यास सुरुवात केली. परंतु मूळपिंड हा क्षात्रवृत्तीचा असल्यामुळे ते ज्या ठिकाणी वसाहत करून राहिले त्या त्या ठिकाणी आपले वर्चस्व स्थापिले. यादवकुळी गवळी समाज गुलामी वृत्तीने केव्हाच राहिला नाही किंवा दास्यवृत्ती स्वीकारून इतरांची सेवा केली नाही.

इतकेच नव्हे तर कोकणपट्ट्यात बरेच ठिकाणी या लोकांनी स्वतःची गावे वसवून त्या त्या गावचे ते वतनदार, पाटील, खोत झाले. त्यांची प्रामुख्याने उदाहरणे म्हणजे दापोली तालुक्यातील वाकवलीचे धुमाळ खोत, खेड त्यालुक्यातील आंबवलीचे यादव खोत, दापोली तालुक्यातील पिचडोलीचे चोगले खोत, मंडणगड पेठ्यातील पाटगावचे दिवेकर खोत, महाड तालुक्यातील डोंगरोळीचे महाडिक खोत, सुधागड तालुक्यातील खवलीचे चिले खोत वैगरेची उदाहरणे देता येतील. हजारो पिढ्या गेल्यानंतर मुळात भरलेली धडकी पुढे पुढे प्रत्येक पिढीत कमी कमी होत जाऊन शेवटी नाहीशी झाली आणि मुळची संस्कृती उच्च असल्यामुळे व जातिवंत क्षत्रियाचे रक्त नसानसात खेळत असल्यामुळे काही लोकांनी पुढे पुढे लष्करात, मराठेशाही सरकारात, इंग्रज लष्करात नोकऱ्या करून आपले नाव कमाविले.

कित्येकांनी पोलिसात नोकऱ्या केल्या. कित्येक गुजरातमध्ये वडोदर्यातील गायकवाडीत नोकरीस गेले. काही कोल्हापुरात गेले. कित्येक पुणे आणि सातारा प्रांतात स्थायिक झाले.

सामान्य गवळी कुटुंबातील रावसाहेब रावबहादूर डॉक्टर '''विश्राम रामजी घोले''' पुण्यात सर्जन झाले. त्यांची ऐन तारुण्याची वर्षे १८५७ च्या युद्धात सैनिकांची शुश्रुषा करण्यात गेली. युद्धोत्तर काळात त्यांचे जीवन एक निष्णात शल्यविशारद, सेवाभावी गृहस्थ, उदारमतवादी समाजसुधारक म्हणून गेले. मूळचे दापोली तालुक्यातील विश्राम रामजींचे घोले घराणे हे एका काळी अंजनवेल (गोपाळगड) गडाचे किल्लेदार होते.

खेड तालुक्यातील भरणे गावचे महाडिक सुभेदार होते. दापोली तालुक्यातील काते प्रसिद्ध डॉक्टर झाले, त्यांचेच वंशज आज कोल्हापुरात डॉक्टर आहेत. महाडचे बाळू गवळी चिले हे ब्रिटीश सैन्यात हवालदार होते, त्यांनी अफगाणिस्थानच्या लढाईत फार मोठा पराक्रम केला म्हणून त्यांना दोन चांद व रेशमी शाल इनाम मिळाली.

माणगावचे कै. विठ्ठलराव कृष्णाजी खेडेकर हे एक उत्तम समाजसुधारक, शिक्षक व लेखक होऊन गेले. गवळी जमातीतील ते पहिले शिक्षक होत. ''विठोबा मास्तर'' ते म्हणून ते प्रसिद्ध होते. विठ्ठलराव हे भाननगर संस्थानचे दिवाण सुद्धा झाले राहिले होते. त्यांनी [[महाराष्ट्रीय दाभोळी यादव]] समाजाचा इतिहास लिहिला होता. श्रीकृष्ण आणि गोपाल या त्यांच्या हस्तलिखित ग्रंथाचा उपयोग करून त्यांचे चिरंजीव डॉ. रघुनाथराव यांनी दि डिव्हाइन हेरिटेज ऑफ यादवाज् हा ग्रंथ लिहिला. 'श्रीकृष्ण आणि गोपाल' या ग्रंथाच्या आधारे त्यांनी इंग्रजी प्रत टंकलिखित स्वरूपात तयार केली. त्याचे हिंदीमध्ये यादव-हरिवंश या नावाने ग्रंथ अनुवादित करण्यात आला. कै. रघुनाथराव खेडेकर हे शल्यविशारद होते. शिवाय ते वेदांत निपुण असल्यामुळे त्यांना शंकराचार्यांनी वेदांतभूषण अशी पदवी दिली होती.

कर्जत तालुक्यातील कै. नानासाहेब घाटवळ हे त्यांच्या उपजत गुण, धाडसी वृत्ती व तीक्ष्ण बुद्धी यामुळे सध्या शिपायापासून डेप्युटी सुपरीटेंडन्ट ऑफ पोलीस (DSP) या मोठ्या हुद्यापर्यंत वाढत गेले. पोलीस खात्यात त्यांच्यासारखा अधिकारी फारच विरळा.
त्यांचे धाकटे बंधू गजानन घाटवळ यांनी ”यादव शिक्षण प्रसारक मंडळी” या नावाची संस्था काढली.
असो, अशा किती तरी प्रसिद्ध व्यक्तीची माहिती सांगण्यासारखी आहे. संस्कृती आणि आनुवंशिक संस्कार याच्या उपजत सहाय्यामुळे यादवांच्या वंशजांनी आज निरनिराळ्या क्षेत्रात, विद्येत, व्यापारात, धर्मकार्यात प्रवेश केला आणि त्यात यश मिळवले.

==समाजाची दैवते==
[[चित्र:Pali- Shri Ballaleshwar.jpg|250px|right|thumb|बल्लाळेश्वर (पाली)]]
गवळी बांधवांच्या गावात मधोमध देऊळ असते. गावदेवी, हनुमान, राधाकृष्ण, विठ्ठलरुक्मिणी, राम, गणपती, शंकर, दत्त यांची ही देवळे असतात. गावदेवी, खंडोबा, भैरी, भवानी, जोगेश्वरी, सालबाई, मोठ्याबाया, जागेवाला, म्हसोबा, वेताळ, चेडा ही समाजाची मुख्य दैवते. अलीकडे एकवीरा हेही दैवत मानले जात आहे. बहुतेकांच्या घरी गणपती येतो. गौरीगणपती, होळी, लग्नसमारंभ यांत गवळी बांधव नाचतात.


* कुलदैवत 
समाजात कुलदैवताला घरचा देव म्हटले जाते. भावकीतील, घराण्यातील एका कुटुंबात घराण्याच्या कुलस्वामीचा देव्हारा पुजला जातो. लग्नाच्या वेळी हा देव आणून त्याची लग्नघरात स्थापना केली जाते. लग्नानंतर कोंबड्या, बकऱ्याचा मान देऊन देव उठवला जातो. वर्षातून एकदा प्रत्येक कुटुंबाने कुलस्वामी कुलस्वामिनीच्या भेटीला जायची रीत आहे. कुलदेवाचा देव्हारा असणाऱ्या घरातील गौरी मानाची असते. गणेशोत्सवात कुलस्वामीचा देव्हारा असलेल्या घरातील गौरीगणपतीच्या दर्शनासाठी जातात. कुलदेवतांचे वर्षातून गौरीपूजन, घटस्थापना, नवरात्र-अष्टमी, महानवमी, चैतावली असे धार्मिक समारंभ केले जातात.
समाजातील पाटील व इतर काही घराण्यांचा अपवाद सोडला तर, बाकीच्या सर्व घराण्यांतील कुलदेवतांचा गोंधळ हा दर तीन वर्षांनी होतो. हल्ली घाटावरील लोकांप्रमाणे गवळ्यांमध्ये सुद्धा वर्षातून एकदा जेजुरीला किंवा तीर्थक्षेत्राला जायचा प्रघात पडला आहे.


* ग्रामदैवत
कोकण प्रांतातील ठिकठिकाणच्या ग्रामदैवतांना गवळी समाज मानत आलेला आहे. त्यापैकी मुंबईची [[मुंबादेवी]], पालीचा बल्लाळेश्वर, महाडचे विरेश्वर कोटेश्वरी, नागोठणेची जोगेश्वरी, रोह्याचे व म्हसळ्याचे धावीर महाराज, तळा व दाभोळची चंडिका, 
कडापेचे बापुजी काळकाई, भरणेची काळकाई, श्रीवर्धनची सोमजाई, बोरलीची चिंचबाई, आंबवलीची विन्हेरेची झोलाई, धामणी गावची झोलाई, गोरेगावचे भैरीनाथ, साखरोळीचे खेमदेव या ठिकाणच्या दैवतांना गवळी समाज विशेष मानत आलेला आहे. लग्नसोहोळ्या प्रसंगी या देवतांच्या आवर्जून भेटी घेतल्या जातात.

[[चित्र:Mumbadevi (f).jpg|इवलेसे|180x180अंश|मुंबादेवीचे देऊळ]]

== समाजाच्या चालीरिती ==

समाजात जन्मविधी, नामकरण, साखरपुडा, लग्नसमारंभाच्या आधीचे तांदुळ, देवक, उटणे, हळद वैगरे मंगलविधी हे समाजातील जेष्ठ व्यक्ती व स्रीयां मार्फत केले जातात. परंतु लग्नाच्या व उत्तरकार्याच्या वेळी ब्राह्मणच असावा लागतो. कुणबी, आगरी समाजाप्रमाणे गवळ्यांमध्ये सुद्धा पूर्वीपासूनच विधवा विवाहाला मान्यता आहे.
 
कुणबी, आडमराठे किंवा मराठेकुणबी, आगरी ह्या जाती गवळी सदृश असल्या तरी भिन्न आहेत. पूर्वीचा मुंबई इलाख्यांत (Bombay Presidency) सध्याचा कोकण आणि मध्य महाराष्ट्रात गवळी जातींत कोकणातले व घाटावरचे या पोटभेदांखेरीज पोटजाती नाहीत. विवाहादि संस्कार ब्राम्हणच करतात. जातीचे बहुतेक सर्व प्रश्न जातीतच गोतगंगे (गोतसभा) मार्फत सोडवले जात;, मात्र क्वचित् महत्त्वाच्या धार्मिक प्रश्नांवर ब्राह्मणांचे मत घेण्यात येतेयेत असे.
 
गेल्या तीनचारशे वर्षात जातीचे स्थलांतर मुळीच झालेले नाही. इंग्रजी राज्यापूर्वी जातीचा आचार चालीरीतीस अनुसरून होता, असे ज्ञातीच्या मंडळीचे म्हणणे आहे. त्यानंतर काही बाबतीत सुधारणेच्या दृष्टीने फरक पडत चालला आहे.

लग्नाच्या आदल्या दिवशीचा हळदीचा कार्यक्रम. या दिवशी वर व वधूला घरात हळद दळून (वाटून) लावतात. याच दिवशी ग्रामदेवता, कुलस्वामी आणि घरच्या देवांना (कुटुंबात पुजत असलेल्या देवांना) मान देण्यात येतो. गवळी समाजात प्रत्येक कुटुंबांचा एक देव्हारा असतो. आणि त्याची पूजा करणारा (भगत) हे मान देतो.
 
समाजात लग्न समारंभासाठी सूप, टोपली, रोवळी, उखळ, मुसळ, जाता, पाटा, वरवंटा, माल्टा (दगडी दिवा), नामनदिवा (लमाणदिवा), पितळीपराती, मडके, कोयती, कुराड, कनाकोंडा, बिनभरडलेला भात या ग्राम्यसंस्कृती व शेतकरी संस्कृतीशी घट्ट नाते असणाऱ्या वस्तूंचे महत्व खूप आहे. या वस्तूंचा उपलब्धते शिवाय विधी पूर्ण होणे अशक्य आहे. देवता पूजण्या शिवाय तांदूळ धुवणे, तांदूळ दळणे, पोल्या तळणे, हळद वाटणे, घाणा भरणे, घाणा कुटणे इत्यादी अनेक विधी करवली आणि नवरानवरीचा हातून करून घेतल्या जातात. यात वरमाया करवल्यांचा मोठामान असतो. हळदी समारंभाचा दिवशी रुईच्या फुलांचा मुंडावळ्या वधू वरांस बांधल्या जातात. पूर्वीचा काळी लग्नासाठी तांदूळ, लाह्या, खोबरे, चणे इत्यादी जिनसा भिजत घालून घरचा घरी मुंडावळ्या ओवल्या जात असत. हल्ली मण्यांचा मुंडावळ्या बांधल्या जातात.
 
लग्नसमारंभात हळदुल्या कट्यारीला अनन्यसाधारण महत्व असून लग्नसोहोळा पूर्णपणे पारपडून वरात घरी भरून होईपर्यंत वधूवर नेहमी कट्यार आपल्या जवळ बाळगून असतात. त्याचप्रमाणे वर लग्नघरातून निघाल्यावर्ती नवरदेवावर्ती धरण्यात येणारा '''सतिर''' (छत्री) लग्न लागल्यावरतीच मिटण्यात येतो. समाजाची क्षात्रधर्मी पार्श्वभूमी यातून दिसून येते. 

कोकण प्रांतातील गवळी, कुणबी, आगरी लोकांमध्ये सण चालीरीती लग्नसमारंभ यात साम्यता आढळते. तरीही या समाजांमध्ये परस्परात लग्न समारंभ होत नाहीत. या समाजात स्त्रियांसुद्धा पुरुषांसोबत शेतीला आणि व्यवसायाला हातभार लावतात. आज महाराष्ट्रात भेडसावत असलेल्या हुंडापद्धतीच्या विपरीत या समाजात हुंडापद्धत पूर्वीपासून अस्तित्वात नाही. समाजात लग्नसमारंभात स्त्रियांना अग्रामन असतो. गवळी समाजात मातृसत्ताक पद्धतीची झलक आपल्याला दिसून येईल. तसेच सध्या चालत आलेल्या पद्धतीनुसार मामाच्या (आईचा भाऊ) मुलीशी लग्न करण्याची पद्धत आहे. पूर्वी गवळी समाजात केवळ आपल्याच विभागातील गावांमध्ये सोयरीक करण्याची  पद्धत होती. काळाने हे सर्व विभाग एक मेकात मिसळून गेले.

== पारंपरिक पोशाख ==

कमरेला रुमाल नेसलेला, खांद्यावर घोंगडी, विशेष प्रसंगी धोतीर (धोतर) नेसल्यास ढोपरापर्यंतच, डोक्याला गवारीटोपी, पागोटे, पगडी किंवा मुंडासे, कानात वाळ्या-भिकबाळी, गळ्यात गोफ, पायात जाड करकरीत वहाणा, कमरेवर आकडी आणि कोयती सदोनीत अडकवलेली असा पुरुषांचा भारी रुबाब. 
[[File:Agrees, or Salt Cultivators of Salsette (9842277595).jpg|thumb|Agrees, or Salt Cultivators of Salsette]]
स्त्रियांमध्ये नाकात मोठीनथ, कानात कुड्या कानपट्ट्या बुगडया, हातात पाटल्या/ गोठ, गळ्यात गळसरी-गाठवण-पुतळीहार, पायात जोडव्या तोडे, कपाळावर गोल मोठे ठसठशीत कुंकू किंवा कुंकवाची जाडसर आडवी चिरी, डोईवर वेणी किंवा सुवासिक रानफुले खोचलेली यासारख्या सौंदर्यालंकारासोबतच ढोपरापर्यंतच लुगडे नेसण्याची पद्धत प्रचलित, त्याला '''मांडकास नेसणे''' असेही म्हणतात. 
[[चित्र:Sone_of_the_soil_community_historical_photograph.jpg|इवलेसे|Kunbi-Gavli-Aagri community Historical Photograph]]
तांदळाची भाकरी, भात, मळ्यातल्या भाज्या, सुकीमासळी हे नियमित अन्न. भाताची खीर, चामट्या, पानगे, उकडीचा शेंगा-दिवे, नेवऱ्या, मुगवऱ्या, फेण्या पापड्या, तांदळाची बोरं, गोडाचेवडे (पोल्या) हे गवळी चे सणासुदीचे पारंपरिक खाद्य. एकेकाळी भाता सोबत नाचणी, वरी, हारीक ही धान्ये आणि कडधान्ये, भाजीपाला पिकवणारा भूमीपूत्र समाज.

==गवळी समाजाबद्दल==

सद्यस्थितीला गवळी समाजात नोकरी, उद्योग, विविध व्यवसायांमधून आर्थिक सुबत्ता दिसून येते. हा समाज आता सामाजिक, आर्थिक, भौगोलिक स्तरांनुसार विभागला गेला आहे. घरातील वडिलधाऱ्या व्यक्ती जुनी बोलीभाषा बोलतात. कोकणातील गवळी समाजाची बोली ही आगरी बोलीशी मिळतीजुळती आहे. काळानुरूप समाजाचा पेहरावही बदलला आहे. पूर्वी कंबरेला रुमाल, अंगात बंडी, डोक्‍यावर पटका (फेटा) किंवा टोपी असायची. तर लग्न समारंभाला हाफपॅन्ट, कोट, धोतिर (धोतर), टोपी आणि महिला नऊवारी साडी नेसायच्या. तर &quot;आठवार मुली&quot; (लग्न न झालेल्या) &quot;परकर पोलका&quot; घालीत. लग्न समारंभातील हळदीच्या गाण्यांनी आणि अन्य पारंपरिक गाण्यांनी समारंभ अविस्मरणीय व्हायचा. आता त्याचे स्वरूप बदलल्याचे जाणवते. ही गाणी आता ऐकायला मिळत नाहीत.
* समाजातील बहुतेक मंडळी उच्चशिक्षित, वारकरी आणि आध्यात्मिक बैठकीला जाणारी असल्याने पारंपरिक बोली भाषा विस्मरणात गेली आहे. पूर्वी कुटुंबात आईला &quot;आये&quot; किंवा &quot;बय&quot;, आजीला सुद्धा &quot;बय&quot; किंवा &quot;म्हातारी आये&quot; आणि बहिणीला &quot;बाय'' असे संबोधण्यात येत होते. तसेच वडिलधाऱ्या मंडळींना &quot;बाबास&quot;, &quot;काकास&quot;, &quot;दादास&quot; म्हणण्याची पद्धत होती. तर लहान मुलांना &quot;बाला, बावा''' म्हणून हाक मारले जायचे. 'च्या भना', 'वाटोला झाला' ही शिवी-वजा विशेषणे सर्रास वापरली जात. मात्र आता त्याच्यावर काहीसे निर्बंध आल्याचे जाणवते. किंवा ही वाक्‍ये विस्मरणात गेली. गवळी माणसाचा कणखर आणि काहीसा राकटपणा त्यांच्या बोलीभाषेतून जाणवतो. तर गवळी मंडळींची देहबोलीही त्यांच्या बोलीभाषेशी साधर्म्य साधणारी आहे. या समाजाचे वैशिष्ट्य आणि बोलीभाषा काळानुरूप बदलत आहेत.

गोपालनाच्या व्यवसायावरून '''‘गवळी’''' हे नाव पडलेले असले तरी, मुख्य व्यवसाय हा भातशेतीच आहे. ही जात ठाणे, रायगड, रत्‍नागिरी जिल्ह्यात मोठ्या प्रमाणावर आहे. भातशेतीच्या व गोपालनाच्या धंद्यावरून ही एक स्वतंत्र जात झालेली आहे. 
यांमध्ये 
#आगरातले गवळी (कोकणातले), 
#घाटावरचे गवळी 
असे पोटभेद असून त्या पोटभेदांतील लोकांच्या चालीरीती, बोलीभाषा वेगवेगळ्या आहेत. गवळ्यांच्या पुष्कळ चालीरीती आगरी व कुणब्यांप्रमाणे आहेत. आडनांव एक असलेल्या लोकांमध्ये विवाहसंबंध होत नाहीत. पुनर्विवाह व काडीमोड (घटस्फोट) या दोन्ही चाली गवळ्यांमध्ये पूर्वीपासूनच रूढ आहेत. पूर्वीचा काळी स्त्रिया पांढरे शुभ्र उपरणे किंवा धोतर अंगाभोवती शालीप्रमाणे पांघरून घेत असत. 
 
जवळपास दोन तृतीयांश गवळी शाकाहारी तर ईतर मांसाहारी असून मुख्य अन्न तांदळाची भाकरी, भात, सुकी मासळी हे आहे.

==गवळी लोकांची गावे व आडनावे ==

(खवली, आपटा, कांबा, वडवली, सावरोली, बेलोशी, खोपोली, माणगाव, डोंगरोली, तळा, म्हसळा, महाड, नागोठणे, इंदापूर, तारने, बामणघर, साखरी, पाली, वाघिवली, रोहा, घोसाळे, कोलाड, मंडणगड, चरई) 

'''कोकण:-''' 

आवासकर, आईनकर, काते, काटेकर, काटले, कापदुले, कासार, कांबळे, कलांबकर, करंजकर, किलजे, कोदेरे, कोंडेरे, कोटकर, खताते, खरपुडे, खेडेकर, खवलेकर, गवळी, गायकर, गोपाळे, गोरीवले, घाटवळ, घोले, चाचे, चिले, चोगले, चौकेकर, टावरे, टोपरे, ठाणके, ठसाळ साळ, डाकरे, डायरे, डिगे, ढगे, तटकरे, तरेकर, तळकर, तांबडे, तिसकर, दर्गे, दळवी, दिवेकर, दिघीकर, दुर्गवळी, दुर्गावळे, दुखले, दाभोळकर, धुमाळ, नटे, नारिंगकर, पगडे, पागार, पंदेरे, पाटगे, पाटे, पाटील, पवार, बांडागळे, बाठे, बिरवटकर, बिरवाडकर, बोबडे, बोरे, भालेकर, भुरण, भेसरे, भोजने, मांदाडकर, माटे, महाडीक, महागावकर, मिरगळ, मोडशिंग, राईन, रायगवळी, रिकामे, लटके, लाड, लेपकर, वाजे, वरणकर, वरेकर, शिवकर, शिळीमकर, शिंदे, साईकर, सारंगे, साबळे, हिवरकर.

'''पश्चिम महाराष्ट्र:-'''

अवधूत, अवसरे, अलंकर, आलोकर, आसोले, औरंगे, इंगोले, कवरके, कटाले, काष्टे, काळे, कलागते, कविस्कर, किन्होळकर, खडके, खोपेकर, गार्वे, गायन, घाटोळ, घुले, घुमारे, चावंडे, चौधरी, छत्रे, झित्रे, टाकवे, डाकवे, डाखोरे, ढोकणे, दादगाये, दायरे, देशमुख, देसाई, देवर्षी, देव्हारे, नाथ, निखाडे, नागापुरे, परळकर, परलकर, पारध, पाटणकर, पायकर, पुलाते, फुके, बहिरट, बावस्कर, बिडकर, भक्ते, भाकरे, भालेराव, मेहेतर, मिसा, लंगोटे, लोहंबरे, येवले, यमगवळी, वैराळकर, साठे, साखरे, सुडस्कर, शेळके, शनवारे, हेकडे, हिरणवाळे, हुच्चे.
 
'''मराठवाडा आणि विदर्भ:-'''

आऊलवार, एडले, कांकांडे, कटकेमोड, करेवाड, कासार, किरतवाड, कोंके, खरबकर, गाडे, गोलावार, गोटमवाड, जिल्हेवाड, जिंकोड, जंगवाड, जक्कलवार, जानापुरे, जाणापुरे, तोडचिरे, दामनबैनवाड, देशमुख, देवणे, नुंचे, बुरकुले, बुरफुले, बोंदरवाड, बोंबदरे, माडगे, मोटपरे, मुंगरे, मुगरे, येईलवाड, लिंगनवाड, वायुकछ, घुमे, करेवाड ई.

== गवळी लोकांची जुन्या पिढीतील नावे ==

गवळी समाजातील जुन्या पिढ्यांमध्ये प्रचलित असलेल्या व्यक्तिनामांमध्ये स्थानिक बोलीभाषा, कौटुंबिक परंपरा आणि त्या काळातील नामकरण पद्धतीचा प्रभाव दिसून येतो. उपलब्ध स्थानिक नोंदी आणि मौखिक परंपरेनुसार जुन्या पिढीतील काही पुरुष व स्त्रियांची नावे पुढीलप्रमाणे आढळतात.

'''पुरुषांची नावे :-'''
कान्हा, काळू, केरू, गोमा, गोईन, गोंदया, गौरू, गणू, गंग्या, जानू, धर्मा, तानू, दोरक्या, दामू, धाकटू, धोंडू, पदू, पंड्या, पोशा, बारक्या, बाळा, बेंडू, बंड्या, बेमट्या, सुडक्या, सोनू, चांगो, भिकू, भिमा, महादू, लखू, राघो, रामा, येशा आणि वालकू.

'''स्त्रियांची नावे :-'''
कुंदा, गुणी, गंगा, चंद्रा, जनी, ठकू, तानी, दोरकी, देऊ, धाकटी, धोंडी, नामी, पंडी, पिठी, पारबती, बाया, बारकी, भागी, भिमा, भिकी, महाली, मंदा, राजी, रोंगी, विठा, शांती, सखू, सोनी, हिरा, येस्वदा आणि येशी इत्यादी.

लग्नानंतर मुलींचा नावापुढे '''बाई''' लावले जात असे.

== प्रसिद्ध व्यक्तीमत्वे ==
* [[डॉ. विश्राम रामजी घोले]], थोर समाजसुधारक, समाजातील पहिले डॉक्टर
* विठ्ठलराव कृष्णाजी खेडेकर, समाजातील पहिले शिक्षक, समाजसुधारक 
* रघुनाथराव विठ्ठलराव खेडेकर, वेदांतभूषण, डॉक्टर
* स्व. गोपाळबाबा वाजे महाराज, कीर्तनकार
* नारायण वाजे महाराज, अलिबागकर मठ श्रीक्षेत्र पंढरपूर
* सचिन खेडेकर, सिने कलाकार
* [[ओंकार भोजने]], नाट्य कलावंत

=== राजकीय ===

* [[सुनिल तटकरे]], खासदार
* [[आदिती तटकरे]], महिलाविकास मंत्री
* [[रमेश लटके]], माजी आमदार
* [[ऋतुजा रमेश लटके]], आमदार
* [[तुकाराम रामकृष्ण काते]], आमदार चेंबूर - अणुशक्तीनगर
* [[तेजस्विनी घोसाळकर]], नगरसेविका (बृहन्मुंबई)
* [[दीपक वसंत केसरकर]], माजी मंत्री</text>
      <sha1>q9f2btf1j4irfkpy83hci4x0wjqmj5e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728414</id>
      <parentid>2728413</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T05:48:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>शरभ</username>
        <id>183979</id>
      </contributor>
      <comment>/* प्रसिद्ध व्यक्तीमत्वे */</comment>
      <origin>2728414</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53457" sha1="moav6c22r3gnbwvvzoykbdhyue5ur16" xml:space="preserve">[[महाराष्ट्र|महाराष्ट्रा]]&lt;nowiki/&gt;तील '''हिंदू-गवळी''' हा समाज प्रामुख्याने उत्तर कोकणात राहणारा समाज आहे. मुंबई, ठाणे, रायगड, रत्‍नागिरी भागात गवळी समाजाची लोकसंख्या मोठी आहे. महाराष्ट्रात त्यांच्या गो-पालन (गाय) व्यवसायावरून त्यांना [[गवळी]] असे म्हणले गेले, तरी त्यांचा महाराष्ट्रातील प्रमुख व्यवसाय शेती हाच आहे. गवळी समाजाच्या अनेक उपजाती आहेत. '''गवळी''' ही एक अशी जात आहे. जिचा संबंध यादव कुळाशी जोडला जातो. ते भगवान [[श्रीकृष्ण|श्रीकृष्णा]]चे वंशज मानले जातात.

[[चित्र:SRI fields left almost dry.jpg|इवलेसे|भातशेती]]

== स्थान ==

मुंबई, पालघर, ठाणे, रायगड, रत्‍नागिरी, सिंधुदुर्ग, कोल्हापूर या जिल्ह्यांत गवळी समाजाची मोठी लोकसंख्या आहे.
 
याशिवाय पुणे, सोलापूर, धाराशिव (उस्मानाबाद), जालना, अहमदनगर, लातूर, धुळे, नाशिक, मालेगांव, हिंगोली, नांदेड, परभणी, अमरावती, [[बुलढाणा]], जळगाव, अकोला इत्यादी जिल्ह्यांत देखील गवळी समाज आहे.

== इतिहास ==

मूळ सोमवंशी (चंद्रवंशी) क्षत्रिय हिंदू-गवळी जमातीच्या उपजाती वेगवेगळ्या असल्या, तरी '''श्रीकृष्ण''' हा त्यांचा महापुरुष आहे. श्रीकृष्ण &quot;यदु कुळातील&quot; ('''[[यदु वंश|यदुवंशी]]''') होते. त्यांची वसाहत मथुरेच्या प्रदेशात होती. पुढे चंद्रवंशातील यादव यमुनेच्या काठी येऊन राहू लागले. त्यांनी शेती आणि गोपालन सुरू केले. तत्कालीन राजकारणामध्येही त्यांना महत्त्वाचे स्थान मिळाले. महाभारत कालखंडामध्ये त्यांनी मानाचे स्थान मिळवले होते.

चंद्रवंशी समाज (ज्याला सोमवंशी किंवा चंद्र राजवंश असेही म्हणतात) हा चंद्रदेवापासून उद्गम झाला, पुढे हा वंश दोन प्रमुख शाखांमध्ये विभागला गेला.
* राजा यदूच्या वंशातून निर्माण झालेला &quot;'''यदुवंश'''&quot; ('''यदुवंशी''') आणि
* राजा पुरूच्या वंशातून उदयास आलेला पुरूवंश.&lt;ref&gt;{{जर्नल स्रोत|date=2025-11-18|title=Lunar dynasty|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Lunar_dynasty&amp;oldid=1322864234|journal=Wikipedia|language=en}}&lt;/ref&gt;

श्रीकृष्णाच्या काळात अंधक, कुकर, दाशीह, भोज, भौम, यादव आणि वृष्णी असे सात सोमवंशीय (चंद्रवंशी) राजे राज्य कारभार करत होते. या सर्व राज्यांमध्ये यादवकुळ प्रबळ आणि बलवान होते. त्या काळामध्ये काही विध्वंसक वृत्तीच्या व्यक्ती होत्या. त्यांनी समाजावर जुलूम सुरू केला होता. त्यांमध्ये कंस, कौरव, जरासंध आणि शिशुपाल इत्यादी होते. जरासंधाच्या त्रासाला कंटाळून अंधक, यादव आणि वृष्णी हे वंश मथुरेलगतचा परिसर सोडून सौराष्ट्रात गेले. प्रबळ असलेले राजे मथुरेतच राहिले, तर अन्य राजे आणि लोक स्थलांतरित झाले. श्रीकृष्णांच्या निधनानंतर यादव कुळातील राजे आपापसात भांडू लागले आणि त्यांतून यादवी माजली त्यात यादवकुळाचा भयंकर संहार झाला. त्यातून काही यादव सौराष्ट्रातून निघून समुद्रमार्गे व भूमार्गे महाराष्ट्राच्या दिशेने आले आणि येथील लोकसंस्कृतीशी समरस झाले.

* त्यापैकी प्रमुख जमातीची ओळख आणि सद्यस्थिती अशी आहे. :-

ही प्राचीन कृषिप्रधान जमात सर्व भारतात परसली तसेच हजारो वर्षांपूर्वी महाराष्ट्राच्या वसई आणि दाभोळ या बंदरांवर आणि तिथून उर्वरित कोकणात पसरली अनेक वर्षे या परिसरात वास्तव्य केल्यानंतर ही जमात येथील संस्कृतीशी समरस झाली. महाराष्ट्रात ठाणे, रायगड आणि रत्‍नागिरी या जिल्ह्यांमध्ये बहुसंख्येने असलेली ही जात प्रामुख्याने खाडीकिनारी व नदीकिनारी भागातील भातशेतीच्या तसेच डोंगरी भातशेतीच्या प्रदेशात वास्तव्य करून आहे.

प्राचिन काळापासून गवळी हे महाराष्ट्रात ले मूळ रहिवासी आहेत. महाराष्ट्रात ज्ञात इतिहास इ.स. पूर्व २५० अर्थात मौर्य/अशोकाच्या काळापर्यंत जातो. प्राचीन काळात कोकणच्या किनारपट्टीवर अनेक बंदरे भरभराटीला आली होती. आफ्रिका, भूमध्यसमुद्रापासून ते रोमन साम्राज्यापर्यंतचे व्यापारी येथून समुद्रमार्गाने भारतात येत होते. कोकण विभागावर शिलाहार, मौर्य, शक, राष्ट्रकुट, सातवाहन, वाकाटक, बहमनी सुलतान, आदिलशाही, मुघल, सिद्दी, '''मराठेशाही''' आणि त्यानंतर स्वातंत्र्यापर्यंत ब्रिटिशांची राजवट होती. डच, पोर्तुगिज आणि ब्रिटिशांच्या कोकण किनारपट्टीवर वसाहती होत्या. स्वातंत्र्यापर्यंत कोकणावर ब्रिटिशांचे राज्य असले, तरीही सावंतवाडी, मुरुड-जंजिरा, जव्हार अशी संस्थानेही येथे होती. कोकणचा प्रदेश हा जास्तकरून शिलाहारांच्या ताब्यात होता. त्यांची राजधानी [[स्थानक]] म्हणजेच [[ठाणे]] येथे होती.  

'''&lt;big&gt;[[देवगिरीचे यादव]] :&lt;/big&gt;'''  देवगिरी यादव राजघराणे (इ.स. ८५० - इ.स. १३१७) यांना '''सेवुण/सेऊण राजवंश''' असेही म्हणले जात होते. हे महाराष्ट्रातील प्राचीन पूर्वमध्ययुगीन काळातील राजघराणे होते.देवगिरी यादवांचे साम्राज्य नर्मदा नदीपासून तुंगभद्रा नदीपर्यंत पसरले होते. यादव घराण्यातील राजांच्या सापडलेल्या शिलालेखात त्यांची बिरूदे, हे राजघराणे महाभारत कालीन श्रीकृष्णांचे वंशज असण्यासंबंधाने असल्याची आढळतात. यादवांचे राज्य महाराष्ट्र, उत्तरकर्नाटक आणि मध्यप्रदेशच्या काही भागात पसरलेले होते. सुरुवातीच्या काळात ते चालुक्यांचे मित्र असावेत, असे दिसते. चालुक्यांच्या दुर्लक्षित प्रशासनामुळे पुढे ते सुबाहूच्या कारकिर्दीत स्वतंत्र सम्राट झाले. सुबाहू यांनी साम्राज्य व्यवस्थापनासाठी वारंगळ व हाळेबीड येथे उपराजधान्या स्थापून आपल्या दोन्ही मुलांना तिकडे पाठवले. त्यांचाच वंशज असणाऱ्या भिल्लम याने [[देवगिरी]] येथे राजधानी स्थापन केली. सिंघनदेव यादवांनी अनेक मंदिरे बांधली. हेमाडपंथी पद्धतीची बांधकाम हे यादव काळातील मानले जाते. यादवकाळात या शैलीला वेगळे निशाण होते. पुढे मूळचा यादवकुलीन सम्राट रामदेवराव यादव यांच्या दरबारी असणारा हेमाड पंडिताने स्वतःचे नाव त्या शैलीला दिले. सिंघणदेव (द्वितीय) आणि राजा महादेव यादव यांच्या काळात या राज्याची भरभराट झाली. सिंघणदेव यादव सम्राटांची तुलना महान सम्राटांशी होऊ शकते, सिंघणदेवच्या काळात महाराष्ट्रातील प्रजा सुखी होती. १ले मराठी साम्राज्य हे यादवराजांनी जन्माला आणले यात सिंघणदेव राजाचा अमूल्य वाटा आहे, त्याच्याच नावाने आजचे सातारा जिल्ह्यातील शिंगणापूर हे गाव हे अजरामर झाले.शिखर शिंगणापूर चे महादेव मंदिर सिंघणदेवांनी बांधले, सिंघणवरून शिंगणापूर झाले. यादव राजवंशाचा शेवटचा सम्राट शंकरदेेव होय, तर त्यांचे वडिल रामचंद्राच्या यांच्या काळातच मराठी भाषेला राजाश्रय मिळाला. त्यांचा पराभव अल्लाउद्दिन खिलजी व मलिक काफूरने त्यांना फितूरीने केला. रामचंद्रदेव रायांचे जावई व सेनापती [[हरपालदेव]] यांची क्रूर हत्या करून त्यांना देवगिरीच्या प्रवेशद्वाराला टांगून ठेवले होते. इ.स.च्या १३व्या शतकाच्या प्रारंभी '''देवगिरीच्या यादवां'''नी कोकणचा ताबा मिळवला होता. देवगिरीचा पाडाव झाला, त्यावेळीही ठाणे यादवांच्या आधिपत्याखाली होते. देवगिरीच्या पराभवानंतर रामदेवराय यांचा दुसरा मुलगा बिंबराज (भीमदेव) यादव कोकणात आला. यादव-गवळी यांना '''&lt;nowiki/&gt;'[[:en:Seuna_(Yadava)_dynasty|देवगिरीचे यादव]]'''[[:en:Seuna_(Yadava)_dynasty|&lt;nowiki/&gt;']] असेही ओळखले जाते

[[चित्र:Map of the Yadavas.png|इवलेसे|सेऊना (यादव) साम्राज्य (1187 ते 1317)]] 
[[चित्र:Aurangabad - Daulatabad Fort (95).JPG|इवलेसे|देवगिरी किल्ला ]] 

महाराष्ट्रात राहणारे हे यादव शुद्ध क्षत्रिय त्यांच्या पिढीजात धंद्यावरून त्यांना ”गवळी” हे नामाभिधान पडून त्यांची वेगळीच जात निर्माण झाली.
महाराष्ट्रात यादव- गवळी ही जी अलग अशी जात दिसून येते त्याचे मुख्य कारण हेच कि, त्यांनी क्षात्रवृत्ती किंचित बाजूला ठेवली व साधारण शेतकऱ्यांप्रमाणे राहू लागले, शेती व गोपालन हा मुख्य धंदा आणि यादवी युद्धामुळे कायमची भरलेली धडकी यामुळे त्यांनी दुर्गम अशा अपरांत म्हणजेच कोकण प्रांतात वसाहती करण्यास सुरुवात केली. परंतु मूळपिंड हा क्षात्रवृत्तीचा असल्यामुळे ते ज्या ठिकाणी वसाहत करून राहिले त्या त्या ठिकाणी आपले वर्चस्व स्थापिले. यादवकुळी गवळी समाज गुलामी वृत्तीने केव्हाच राहिला नाही किंवा दास्यवृत्ती स्वीकारून इतरांची सेवा केली नाही.

इतकेच नव्हे तर कोकणपट्ट्यात बरेच ठिकाणी या लोकांनी स्वतःची गावे वसवून त्या त्या गावचे ते वतनदार, पाटील, खोत झाले. त्यांची प्रामुख्याने उदाहरणे म्हणजे दापोली तालुक्यातील वाकवलीचे धुमाळ खोत, खेड त्यालुक्यातील आंबवलीचे यादव खोत, दापोली तालुक्यातील पिचडोलीचे चोगले खोत, मंडणगड पेठ्यातील पाटगावचे दिवेकर खोत, महाड तालुक्यातील डोंगरोळीचे महाडिक खोत, सुधागड तालुक्यातील खवलीचे चिले खोत वैगरेची उदाहरणे देता येतील. हजारो पिढ्या गेल्यानंतर मुळात भरलेली धडकी पुढे पुढे प्रत्येक पिढीत कमी कमी होत जाऊन शेवटी नाहीशी झाली आणि मुळची संस्कृती उच्च असल्यामुळे व जातिवंत क्षत्रियाचे रक्त नसानसात खेळत असल्यामुळे काही लोकांनी पुढे पुढे लष्करात, मराठेशाही सरकारात, इंग्रज लष्करात नोकऱ्या करून आपले नाव कमाविले.

कित्येकांनी पोलिसात नोकऱ्या केल्या. कित्येक गुजरातमध्ये वडोदर्यातील गायकवाडीत नोकरीस गेले. काही कोल्हापुरात गेले. कित्येक पुणे आणि सातारा प्रांतात स्थायिक झाले.

सामान्य गवळी कुटुंबातील रावसाहेब रावबहादूर डॉक्टर '''विश्राम रामजी घोले''' पुण्यात सर्जन झाले. त्यांची ऐन तारुण्याची वर्षे १८५७ च्या युद्धात सैनिकांची शुश्रुषा करण्यात गेली. युद्धोत्तर काळात त्यांचे जीवन एक निष्णात शल्यविशारद, सेवाभावी गृहस्थ, उदारमतवादी समाजसुधारक म्हणून गेले. मूळचे दापोली तालुक्यातील विश्राम रामजींचे घोले घराणे हे एका काळी अंजनवेल (गोपाळगड) गडाचे किल्लेदार होते.

खेड तालुक्यातील भरणे गावचे महाडिक सुभेदार होते. दापोली तालुक्यातील काते प्रसिद्ध डॉक्टर झाले, त्यांचेच वंशज आज कोल्हापुरात डॉक्टर आहेत. महाडचे बाळू गवळी चिले हे ब्रिटीश सैन्यात हवालदार होते, त्यांनी अफगाणिस्थानच्या लढाईत फार मोठा पराक्रम केला म्हणून त्यांना दोन चांद व रेशमी शाल इनाम मिळाली.

माणगावचे कै. विठ्ठलराव कृष्णाजी खेडेकर हे एक उत्तम समाजसुधारक, शिक्षक व लेखक होऊन गेले. गवळी जमातीतील ते पहिले शिक्षक होत. ''विठोबा मास्तर'' ते म्हणून ते प्रसिद्ध होते. विठ्ठलराव हे भाननगर संस्थानचे दिवाण सुद्धा झाले राहिले होते. त्यांनी [[महाराष्ट्रीय दाभोळी यादव]] समाजाचा इतिहास लिहिला होता. श्रीकृष्ण आणि गोपाल या त्यांच्या हस्तलिखित ग्रंथाचा उपयोग करून त्यांचे चिरंजीव डॉ. रघुनाथराव यांनी दि डिव्हाइन हेरिटेज ऑफ यादवाज् हा ग्रंथ लिहिला. 'श्रीकृष्ण आणि गोपाल' या ग्रंथाच्या आधारे त्यांनी इंग्रजी प्रत टंकलिखित स्वरूपात तयार केली. त्याचे हिंदीमध्ये यादव-हरिवंश या नावाने ग्रंथ अनुवादित करण्यात आला. कै. रघुनाथराव खेडेकर हे शल्यविशारद होते. शिवाय ते वेदांत निपुण असल्यामुळे त्यांना शंकराचार्यांनी वेदांतभूषण अशी पदवी दिली होती.

कर्जत तालुक्यातील कै. नानासाहेब घाटवळ हे त्यांच्या उपजत गुण, धाडसी वृत्ती व तीक्ष्ण बुद्धी यामुळे सध्या शिपायापासून डेप्युटी सुपरीटेंडन्ट ऑफ पोलीस (DSP) या मोठ्या हुद्यापर्यंत वाढत गेले. पोलीस खात्यात त्यांच्यासारखा अधिकारी फारच विरळा.
त्यांचे धाकटे बंधू गजानन घाटवळ यांनी ”यादव शिक्षण प्रसारक मंडळी” या नावाची संस्था काढली.
असो, अशा किती तरी प्रसिद्ध व्यक्तीची माहिती सांगण्यासारखी आहे. संस्कृती आणि आनुवंशिक संस्कार याच्या उपजत सहाय्यामुळे यादवांच्या वंशजांनी आज निरनिराळ्या क्षेत्रात, विद्येत, व्यापारात, धर्मकार्यात प्रवेश केला आणि त्यात यश मिळवले.

==समाजाची दैवते==
[[चित्र:Pali- Shri Ballaleshwar.jpg|250px|right|thumb|बल्लाळेश्वर (पाली)]]
गवळी बांधवांच्या गावात मधोमध देऊळ असते. गावदेवी, हनुमान, राधाकृष्ण, विठ्ठलरुक्मिणी, राम, गणपती, शंकर, दत्त यांची ही देवळे असतात. गावदेवी, खंडोबा, भैरी, भवानी, जोगेश्वरी, सालबाई, मोठ्याबाया, जागेवाला, म्हसोबा, वेताळ, चेडा ही समाजाची मुख्य दैवते. अलीकडे एकवीरा हेही दैवत मानले जात आहे. बहुतेकांच्या घरी गणपती येतो. गौरीगणपती, होळी, लग्नसमारंभ यांत गवळी बांधव नाचतात.


* कुलदैवत 
समाजात कुलदैवताला घरचा देव म्हटले जाते. भावकीतील, घराण्यातील एका कुटुंबात घराण्याच्या कुलस्वामीचा देव्हारा पुजला जातो. लग्नाच्या वेळी हा देव आणून त्याची लग्नघरात स्थापना केली जाते. लग्नानंतर कोंबड्या, बकऱ्याचा मान देऊन देव उठवला जातो. वर्षातून एकदा प्रत्येक कुटुंबाने कुलस्वामी कुलस्वामिनीच्या भेटीला जायची रीत आहे. कुलदेवाचा देव्हारा असणाऱ्या घरातील गौरी मानाची असते. गणेशोत्सवात कुलस्वामीचा देव्हारा असलेल्या घरातील गौरीगणपतीच्या दर्शनासाठी जातात. कुलदेवतांचे वर्षातून गौरीपूजन, घटस्थापना, नवरात्र-अष्टमी, महानवमी, चैतावली असे धार्मिक समारंभ केले जातात.
समाजातील पाटील व इतर काही घराण्यांचा अपवाद सोडला तर, बाकीच्या सर्व घराण्यांतील कुलदेवतांचा गोंधळ हा दर तीन वर्षांनी होतो. हल्ली घाटावरील लोकांप्रमाणे गवळ्यांमध्ये सुद्धा वर्षातून एकदा जेजुरीला किंवा तीर्थक्षेत्राला जायचा प्रघात पडला आहे.


* ग्रामदैवत
कोकण प्रांतातील ठिकठिकाणच्या ग्रामदैवतांना गवळी समाज मानत आलेला आहे. त्यापैकी मुंबईची [[मुंबादेवी]], पालीचा बल्लाळेश्वर, महाडचे विरेश्वर कोटेश्वरी, नागोठणेची जोगेश्वरी, रोह्याचे व म्हसळ्याचे धावीर महाराज, तळा व दाभोळची चंडिका, 
कडापेचे बापुजी काळकाई, भरणेची काळकाई, श्रीवर्धनची सोमजाई, बोरलीची चिंचबाई, आंबवलीची विन्हेरेची झोलाई, धामणी गावची झोलाई, गोरेगावचे भैरीनाथ, साखरोळीचे खेमदेव या ठिकाणच्या दैवतांना गवळी समाज विशेष मानत आलेला आहे. लग्नसोहोळ्या प्रसंगी या देवतांच्या आवर्जून भेटी घेतल्या जातात.

[[चित्र:Mumbadevi (f).jpg|इवलेसे|180x180अंश|मुंबादेवीचे देऊळ]]

== समाजाच्या चालीरिती ==

समाजात जन्मविधी, नामकरण, साखरपुडा, लग्नसमारंभाच्या आधीचे तांदुळ, देवक, उटणे, हळद वैगरे मंगलविधी हे समाजातील जेष्ठ व्यक्ती व स्रीयां मार्फत केले जातात. परंतु लग्नाच्या व उत्तरकार्याच्या वेळी ब्राह्मणच असावा लागतो. कुणबी, आगरी समाजाप्रमाणे गवळ्यांमध्ये सुद्धा पूर्वीपासूनच विधवा विवाहाला मान्यता आहे.
 
कुणबी, आडमराठे किंवा मराठेकुणबी, आगरी ह्या जाती गवळी सदृश असल्या तरी भिन्न आहेत. पूर्वीचा मुंबई इलाख्यांत (Bombay Presidency) सध्याचा कोकण आणि मध्य महाराष्ट्रात गवळी जातींत कोकणातले व घाटावरचे या पोटभेदांखेरीज पोटजाती नाहीत. विवाहादि संस्कार ब्राम्हणच करतात. जातीचे बहुतेक सर्व प्रश्न जातीतच गोतगंगे (गोतसभा) मार्फत सोडवले जात;, मात्र क्वचित् महत्त्वाच्या धार्मिक प्रश्नांवर ब्राह्मणांचे मत घेण्यात येतेयेत असे.
 
गेल्या तीनचारशे वर्षात जातीचे स्थलांतर मुळीच झालेले नाही. इंग्रजी राज्यापूर्वी जातीचा आचार चालीरीतीस अनुसरून होता, असे ज्ञातीच्या मंडळीचे म्हणणे आहे. त्यानंतर काही बाबतीत सुधारणेच्या दृष्टीने फरक पडत चालला आहे.

लग्नाच्या आदल्या दिवशीचा हळदीचा कार्यक्रम. या दिवशी वर व वधूला घरात हळद दळून (वाटून) लावतात. याच दिवशी ग्रामदेवता, कुलस्वामी आणि घरच्या देवांना (कुटुंबात पुजत असलेल्या देवांना) मान देण्यात येतो. गवळी समाजात प्रत्येक कुटुंबांचा एक देव्हारा असतो. आणि त्याची पूजा करणारा (भगत) हे मान देतो.
 
समाजात लग्न समारंभासाठी सूप, टोपली, रोवळी, उखळ, मुसळ, जाता, पाटा, वरवंटा, माल्टा (दगडी दिवा), नामनदिवा (लमाणदिवा), पितळीपराती, मडके, कोयती, कुराड, कनाकोंडा, बिनभरडलेला भात या ग्राम्यसंस्कृती व शेतकरी संस्कृतीशी घट्ट नाते असणाऱ्या वस्तूंचे महत्व खूप आहे. या वस्तूंचा उपलब्धते शिवाय विधी पूर्ण होणे अशक्य आहे. देवता पूजण्या शिवाय तांदूळ धुवणे, तांदूळ दळणे, पोल्या तळणे, हळद वाटणे, घाणा भरणे, घाणा कुटणे इत्यादी अनेक विधी करवली आणि नवरानवरीचा हातून करून घेतल्या जातात. यात वरमाया करवल्यांचा मोठामान असतो. हळदी समारंभाचा दिवशी रुईच्या फुलांचा मुंडावळ्या वधू वरांस बांधल्या जातात. पूर्वीचा काळी लग्नासाठी तांदूळ, लाह्या, खोबरे, चणे इत्यादी जिनसा भिजत घालून घरचा घरी मुंडावळ्या ओवल्या जात असत. हल्ली मण्यांचा मुंडावळ्या बांधल्या जातात.
 
लग्नसमारंभात हळदुल्या कट्यारीला अनन्यसाधारण महत्व असून लग्नसोहोळा पूर्णपणे पारपडून वरात घरी भरून होईपर्यंत वधूवर नेहमी कट्यार आपल्या जवळ बाळगून असतात. त्याचप्रमाणे वर लग्नघरातून निघाल्यावर्ती नवरदेवावर्ती धरण्यात येणारा '''सतिर''' (छत्री) लग्न लागल्यावरतीच मिटण्यात येतो. समाजाची क्षात्रधर्मी पार्श्वभूमी यातून दिसून येते. 

कोकण प्रांतातील गवळी, कुणबी, आगरी लोकांमध्ये सण चालीरीती लग्नसमारंभ यात साम्यता आढळते. तरीही या समाजांमध्ये परस्परात लग्न समारंभ होत नाहीत. या समाजात स्त्रियांसुद्धा पुरुषांसोबत शेतीला आणि व्यवसायाला हातभार लावतात. आज महाराष्ट्रात भेडसावत असलेल्या हुंडापद्धतीच्या विपरीत या समाजात हुंडापद्धत पूर्वीपासून अस्तित्वात नाही. समाजात लग्नसमारंभात स्त्रियांना अग्रामन असतो. गवळी समाजात मातृसत्ताक पद्धतीची झलक आपल्याला दिसून येईल. तसेच सध्या चालत आलेल्या पद्धतीनुसार मामाच्या (आईचा भाऊ) मुलीशी लग्न करण्याची पद्धत आहे. पूर्वी गवळी समाजात केवळ आपल्याच विभागातील गावांमध्ये सोयरीक करण्याची  पद्धत होती. काळाने हे सर्व विभाग एक मेकात मिसळून गेले.

== पारंपरिक पोशाख ==

कमरेला रुमाल नेसलेला, खांद्यावर घोंगडी, विशेष प्रसंगी धोतीर (धोतर) नेसल्यास ढोपरापर्यंतच, डोक्याला गवारीटोपी, पागोटे, पगडी किंवा मुंडासे, कानात वाळ्या-भिकबाळी, गळ्यात गोफ, पायात जाड करकरीत वहाणा, कमरेवर आकडी आणि कोयती सदोनीत अडकवलेली असा पुरुषांचा भारी रुबाब. 
[[File:Agrees, or Salt Cultivators of Salsette (9842277595).jpg|thumb|Agrees, or Salt Cultivators of Salsette]]
स्त्रियांमध्ये नाकात मोठीनथ, कानात कुड्या कानपट्ट्या बुगडया, हातात पाटल्या/ गोठ, गळ्यात गळसरी-गाठवण-पुतळीहार, पायात जोडव्या तोडे, कपाळावर गोल मोठे ठसठशीत कुंकू किंवा कुंकवाची जाडसर आडवी चिरी, डोईवर वेणी किंवा सुवासिक रानफुले खोचलेली यासारख्या सौंदर्यालंकारासोबतच ढोपरापर्यंतच लुगडे नेसण्याची पद्धत प्रचलित, त्याला '''मांडकास नेसणे''' असेही म्हणतात. 
[[चित्र:Sone_of_the_soil_community_historical_photograph.jpg|इवलेसे|Kunbi-Gavli-Aagri community Historical Photograph]]
तांदळाची भाकरी, भात, मळ्यातल्या भाज्या, सुकीमासळी हे नियमित अन्न. भाताची खीर, चामट्या, पानगे, उकडीचा शेंगा-दिवे, नेवऱ्या, मुगवऱ्या, फेण्या पापड्या, तांदळाची बोरं, गोडाचेवडे (पोल्या) हे गवळी चे सणासुदीचे पारंपरिक खाद्य. एकेकाळी भाता सोबत नाचणी, वरी, हारीक ही धान्ये आणि कडधान्ये, भाजीपाला पिकवणारा भूमीपूत्र समाज.

==गवळी समाजाबद्दल==

सद्यस्थितीला गवळी समाजात नोकरी, उद्योग, विविध व्यवसायांमधून आर्थिक सुबत्ता दिसून येते. हा समाज आता सामाजिक, आर्थिक, भौगोलिक स्तरांनुसार विभागला गेला आहे. घरातील वडिलधाऱ्या व्यक्ती जुनी बोलीभाषा बोलतात. कोकणातील गवळी समाजाची बोली ही आगरी बोलीशी मिळतीजुळती आहे. काळानुरूप समाजाचा पेहरावही बदलला आहे. पूर्वी कंबरेला रुमाल, अंगात बंडी, डोक्‍यावर पटका (फेटा) किंवा टोपी असायची. तर लग्न समारंभाला हाफपॅन्ट, कोट, धोतिर (धोतर), टोपी आणि महिला नऊवारी साडी नेसायच्या. तर &quot;आठवार मुली&quot; (लग्न न झालेल्या) &quot;परकर पोलका&quot; घालीत. लग्न समारंभातील हळदीच्या गाण्यांनी आणि अन्य पारंपरिक गाण्यांनी समारंभ अविस्मरणीय व्हायचा. आता त्याचे स्वरूप बदलल्याचे जाणवते. ही गाणी आता ऐकायला मिळत नाहीत.
* समाजातील बहुतेक मंडळी उच्चशिक्षित, वारकरी आणि आध्यात्मिक बैठकीला जाणारी असल्याने पारंपरिक बोली भाषा विस्मरणात गेली आहे. पूर्वी कुटुंबात आईला &quot;आये&quot; किंवा &quot;बय&quot;, आजीला सुद्धा &quot;बय&quot; किंवा &quot;म्हातारी आये&quot; आणि बहिणीला &quot;बाय'' असे संबोधण्यात येत होते. तसेच वडिलधाऱ्या मंडळींना &quot;बाबास&quot;, &quot;काकास&quot;, &quot;दादास&quot; म्हणण्याची पद्धत होती. तर लहान मुलांना &quot;बाला, बावा''' म्हणून हाक मारले जायचे. 'च्या भना', 'वाटोला झाला' ही शिवी-वजा विशेषणे सर्रास वापरली जात. मात्र आता त्याच्यावर काहीसे निर्बंध आल्याचे जाणवते. किंवा ही वाक्‍ये विस्मरणात गेली. गवळी माणसाचा कणखर आणि काहीसा राकटपणा त्यांच्या बोलीभाषेतून जाणवतो. तर गवळी मंडळींची देहबोलीही त्यांच्या बोलीभाषेशी साधर्म्य साधणारी आहे. या समाजाचे वैशिष्ट्य आणि बोलीभाषा काळानुरूप बदलत आहेत.

गोपालनाच्या व्यवसायावरून '''‘गवळी’''' हे नाव पडलेले असले तरी, मुख्य व्यवसाय हा भातशेतीच आहे. ही जात ठाणे, रायगड, रत्‍नागिरी जिल्ह्यात मोठ्या प्रमाणावर आहे. भातशेतीच्या व गोपालनाच्या धंद्यावरून ही एक स्वतंत्र जात झालेली आहे. 
यांमध्ये 
#आगरातले गवळी (कोकणातले), 
#घाटावरचे गवळी 
असे पोटभेद असून त्या पोटभेदांतील लोकांच्या चालीरीती, बोलीभाषा वेगवेगळ्या आहेत. गवळ्यांच्या पुष्कळ चालीरीती आगरी व कुणब्यांप्रमाणे आहेत. आडनांव एक असलेल्या लोकांमध्ये विवाहसंबंध होत नाहीत. पुनर्विवाह व काडीमोड (घटस्फोट) या दोन्ही चाली गवळ्यांमध्ये पूर्वीपासूनच रूढ आहेत. पूर्वीचा काळी स्त्रिया पांढरे शुभ्र उपरणे किंवा धोतर अंगाभोवती शालीप्रमाणे पांघरून घेत असत. 
 
जवळपास दोन तृतीयांश गवळी शाकाहारी तर ईतर मांसाहारी असून मुख्य अन्न तांदळाची भाकरी, भात, सुकी मासळी हे आहे.

==गवळी लोकांची गावे व आडनावे ==

(खवली, आपटा, कांबा, वडवली, सावरोली, बेलोशी, खोपोली, माणगाव, डोंगरोली, तळा, म्हसळा, महाड, नागोठणे, इंदापूर, तारने, बामणघर, साखरी, पाली, वाघिवली, रोहा, घोसाळे, कोलाड, मंडणगड, चरई) 

'''कोकण:-''' 

आवासकर, आईनकर, काते, काटेकर, काटले, कापदुले, कासार, कांबळे, कलांबकर, करंजकर, किलजे, कोदेरे, कोंडेरे, कोटकर, खताते, खरपुडे, खेडेकर, खवलेकर, गवळी, गायकर, गोपाळे, गोरीवले, घाटवळ, घोले, चाचे, चिले, चोगले, चौकेकर, टावरे, टोपरे, ठाणके, ठसाळ साळ, डाकरे, डायरे, डिगे, ढगे, तटकरे, तरेकर, तळकर, तांबडे, तिसकर, दर्गे, दळवी, दिवेकर, दिघीकर, दुर्गवळी, दुर्गावळे, दुखले, दाभोळकर, धुमाळ, नटे, नारिंगकर, पगडे, पागार, पंदेरे, पाटगे, पाटे, पाटील, पवार, बांडागळे, बाठे, बिरवटकर, बिरवाडकर, बोबडे, बोरे, भालेकर, भुरण, भेसरे, भोजने, मांदाडकर, माटे, महाडीक, महागावकर, मिरगळ, मोडशिंग, राईन, रायगवळी, रिकामे, लटके, लाड, लेपकर, वाजे, वरणकर, वरेकर, शिवकर, शिळीमकर, शिंदे, साईकर, सारंगे, साबळे, हिवरकर.

'''पश्चिम महाराष्ट्र:-'''

अवधूत, अवसरे, अलंकर, आलोकर, आसोले, औरंगे, इंगोले, कवरके, कटाले, काष्टे, काळे, कलागते, कविस्कर, किन्होळकर, खडके, खोपेकर, गार्वे, गायन, घाटोळ, घुले, घुमारे, चावंडे, चौधरी, छत्रे, झित्रे, टाकवे, डाकवे, डाखोरे, ढोकणे, दादगाये, दायरे, देशमुख, देसाई, देवर्षी, देव्हारे, नाथ, निखाडे, नागापुरे, परळकर, परलकर, पारध, पाटणकर, पायकर, पुलाते, फुके, बहिरट, बावस्कर, बिडकर, भक्ते, भाकरे, भालेराव, मेहेतर, मिसा, लंगोटे, लोहंबरे, येवले, यमगवळी, वैराळकर, साठे, साखरे, सुडस्कर, शेळके, शनवारे, हेकडे, हिरणवाळे, हुच्चे.
 
'''मराठवाडा आणि विदर्भ:-'''

आऊलवार, एडले, कांकांडे, कटकेमोड, करेवाड, कासार, किरतवाड, कोंके, खरबकर, गाडे, गोलावार, गोटमवाड, जिल्हेवाड, जिंकोड, जंगवाड, जक्कलवार, जानापुरे, जाणापुरे, तोडचिरे, दामनबैनवाड, देशमुख, देवणे, नुंचे, बुरकुले, बुरफुले, बोंदरवाड, बोंबदरे, माडगे, मोटपरे, मुंगरे, मुगरे, येईलवाड, लिंगनवाड, वायुकछ, घुमे, करेवाड ई.

== गवळी लोकांची जुन्या पिढीतील नावे ==

गवळी समाजातील जुन्या पिढ्यांमध्ये प्रचलित असलेल्या व्यक्तिनामांमध्ये स्थानिक बोलीभाषा, कौटुंबिक परंपरा आणि त्या काळातील नामकरण पद्धतीचा प्रभाव दिसून येतो. उपलब्ध स्थानिक नोंदी आणि मौखिक परंपरेनुसार जुन्या पिढीतील काही पुरुष व स्त्रियांची नावे पुढीलप्रमाणे आढळतात.

'''पुरुषांची नावे :-'''
कान्हा, काळू, केरू, गोमा, गोईन, गोंदया, गौरू, गणू, गंग्या, जानू, धर्मा, तानू, दोरक्या, दामू, धाकटू, धोंडू, पदू, पंड्या, पोशा, बारक्या, बाळा, बेंडू, बंड्या, बेमट्या, सुडक्या, सोनू, चांगो, भिकू, भिमा, महादू, लखू, राघो, रामा, येशा आणि वालकू.

'''स्त्रियांची नावे :-'''
कुंदा, गुणी, गंगा, चंद्रा, जनी, ठकू, तानी, दोरकी, देऊ, धाकटी, धोंडी, नामी, पंडी, पिठी, पारबती, बाया, बारकी, भागी, भिमा, भिकी, महाली, मंदा, राजी, रोंगी, विठा, शांती, सखू, सोनी, हिरा, येस्वदा आणि येशी इत्यादी.

लग्नानंतर मुलींचा नावापुढे '''बाई''' लावले जात असे.

== प्रसिद्ध व्यक्तीमत्वे ==
* [[डॉ. विश्राम रामजी घोले]], थोर समाजसुधारक, समाजातील पहिले डॉक्टर
* विठ्ठलराव कृष्णाजी खेडेकर, समाजसुधारक, समाजातील पहिले शिक्षक 
* रघुनाथराव विठ्ठलराव खेडेकर, वेदांतभूषण, डॉक्टर
* स्व. गोपाळबाबा वाजे महाराज, कीर्तनकार
* नारायण वाजे महाराज, अलिबागकर मठ श्रीक्षेत्र पंढरपूर
* सचिन खेडेकर, सिने कलाकार
* [[ओंकार भोजने]], नाट्य कलावंत

=== राजकीय ===

* [[सुनिल तटकरे]], खासदार
* [[आदिती तटकरे]], महिलाविकास मंत्री
* [[रमेश लटके]], माजी आमदार
* [[ऋतुजा रमेश लटके]], आमदार
* [[तुकाराम रामकृष्ण काते]], आमदार चेंबूर - अणुशक्तीनगर
* [[तेजस्विनी घोसाळकर]], नगरसेविका (बृहन्मुंबई)
* [[दीपक वसंत केसरकर]], माजी मंत्री</text>
      <sha1>moav6c22r3gnbwvvzoykbdhyue5ur16</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>साचा:मुखपृष्ठ/आजचे चलचित्र</title>
    <ns>10</ns>
    <id>207355</id>
    <revision>
      <id>2728363</id>
      <parentid>2728084</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T00:00:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TivenBot</username>
        <id>80923</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot: आजचे चलचित्र अद्ययावत: [[:commons:File:2023-10-28 Halloween-Fort-Giromagny.webm]]</comment>
      <origin>2728363</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1573" sha1="11k1jp5l4ydp5eyn6vz23j4to9837xt" xml:space="preserve">&lt;div align=&quot;center&quot; style=&quot;margin-top:.6em; font-size:90%; text-align:center&quot;&gt;
{| cellpadding=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;0&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;padding:0; border:1px solid #C6E4F2&quot;
&lt;noinclude&gt;
&lt;div style=&quot;background: #aaa; color: #000;&quot;&gt;'''{{LOCALMONTHNAME}} {{LOCALYEAR}}'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;width:100%&quot;&gt;{{LOCALDAYNAME}}&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: x-large; width: 100%;&quot;&gt;{{LOCALDAY}}&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;background: #aaa; color: #000;&quot;&gt;'''{{LOCALTIME}}''' IST&lt;/div&gt;
&lt;/noinclude&gt;
[[File:2023-10-28 Halloween-Fort-Giromagny.webm|245x245px]]
&lt;/div&gt;&lt;noinclude&gt;

[[:c:|विकिमीडिया कॉमन्स]] वरील आजचे चलचित्र वापरण्यासाठी हा साचा तयार करण्यात आला आहे.

== साचा माहिती  ==

हा साचा [[:c:|विकिमीडिया कॉमन्सवरील]] आजचे चलचित्र दर्शवितो. 
&lt;br/&gt; चलचित्र सूची जी [[:c:Commons:Media of the day|येथून]] घेण्यात आली आहे. 
&lt;br/&gt; चलचित्र माहिती सूची जी घेण्यात आली आहे. ही सूची प्रत्येक वेळेस पूर्ण असेलच असे नाही, ती पानावर जाऊन संपादावी.
[[वर्ग:मुखपृष्ठ मार्गक्रमण साचे|चलचित्र]][[वर्ग:आजचे चित्र साचे]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>11k1jp5l4ydp5eyn6vz23j4to9837xt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>विकिडाटा</title>
    <ns>0</ns>
    <id>216416</id>
    <revision>
      <id>2728472</id>
      <parentid>2684742</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T10:23:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>130355</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>2728472</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16762" sha1="k5n58rbv4we7i5iz9e0c3di1mxs9sdu" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट संकेतस्थळ
| नाव = विकिडाटा 
| लोगो = [[चित्र:Wikidata-logo-en.svg|150px]]
| लोगोशीर्षक = विकिडाटा लोगो
| स्क्रीनशॉट = [[चित्र:Wikidata.png|150px]]
| लपवण्याजोगे = 
| लपवेशीर्षक = 
| शीर्षक = विकिडाटाचे मुख्य पान
| दुवा = {{Official URL}}
| ब्रीदवाक्य = 
| व्यावसायिक = नाही
| प्रकार = {{hlist|class=nowrap |[[Knowledge base]] |[[Wiki]]}}
| नोंदणीकरण = ऐच्छिक
| भाषा = बहुभाषिक
| आशय परवाना = 
| मालक = [[विकिमीडिया फाउंडेशन]]
| निर्माता = विकिमिडिया समाज
| अनावरण दिनांक = {{start date and age|2012|10|30|df=y}}
| अ‍ॅलेक्सा = {{nowrap|{{IncreaseNegative}} 15,019 {{smaller|({{as of|2017|09|02|alt=September 2017}})}} &lt;ref name=&quot;alexa&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://www.alexa.com/siteinfo/Wikidata.org |title=Wikidata.org Site Info |publisher=[[Alexa Internet]] |accessdate=2017-09-02 |archive-date=2017-09-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170903072643/https://www.alexa.com/siteinfo/wikidata.org |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170903072643/https://www.alexa.com/siteinfo/wikidata.org |date=2017-09-03 }}&lt;/ref&gt;}}
| महसूल = 
| सद्यस्थिती = 
| तळटिपा = 
}}
'''विकिडाटा''' हे [[विकिमीडिया फाउंडेशन]]द्वारा चालित एक पायाभूत माहिती आहे.

{{भाषांतर}}
It is intended to provide a common source of data which can be used by Wikimedia projects such as [[Wikipedia]],&lt;ref name=&quot;Wikidata Main Page archive&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://www.wikimedia.de/wiki/Pressemitteilungen/PM_3_12_Wikidata_EN |title=Data Revolution for Wikipedia |date=March 30, 2012 |publisher=Wikimedia Deutschland |accessdate=September 11, 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170829163918/https://www.wikimedia.de/wiki/Pressemitteilungen/PM_3_12_Wikidata_EN |archivedate=2017-08-29 |deadurl=no |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; and by anyone else, under a [[public domain]] licence. This is similar to the way [[Wikimedia Commons]] provides storage for media files and access to those files for all Wikimedia projects, and which are also freely available for reuse. Wikidata is powered by the software [[Wikibase]].&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://wikiba.se|title=Wikibase — Home|publisher=}}&lt;/ref&gt;

==Concepts==

{{multiple image
&lt;!--layout parameters--&gt;
| align = right
| direction = vertical
| header = Screenshots

&lt;!--all images--&gt;
| width = 190
| caption_align = left

&lt;!--image 1--&gt;
| image1 = Wikidata statements Mars.png
| width1 = &lt;!--set by the width parameter above--&gt;
| alt1 = Wikidata screenshot
| caption1 = Three statements from [[Wikidata:Q111|Wikidata's item on the planet Mars]]. Values include links to other items and to [[Wikimedia Commons]].

&lt;!--image 2--&gt;
| image2 = Wikidata layout Phase I.png
| width2 = &lt;!--set by the width parameter above--&gt;
| alt2 = Wikidata screenshot
| caption2 = A layout of the four main components of a phase-1 Wikidata page: the label, description, aliases and interlanguage links.

&lt;!--image 3--&gt;
| image3 = Interlanguage links prior to Wikidata.png
| width3 = &lt;!--set by the width parameter above--&gt;
| alt3 = Wikipedia screenshot
| caption3 = A Wikipedia article's list of interlanguage links as they appeared in an edit box (left) and on the article's page (right) prior to Wikidata. Each link in these lists is to an article that requires its own list of interlanguage links to the other articles; this is the information centralized by Wikidata.&lt;br /&gt;[[:d:Q2013|Click here]] to visit the Wikidata entry for the article featured.

&lt;!--image 4--&gt;
| image4 = Interlanguage links provided by Wikidata.png
| width4 = &lt;!--set by the width parameter above--&gt;
| alt4 = Wikidata screenshot
| caption4 = The &quot;Edit links&quot; link takes the reader to Wikidata to edit interlanguage links.
}}
Wikidata is a [[document-oriented database]], focused on items. Each item represents a topic (or an administrative page used to maintain Wikipedia) and is identified by a unique number, prefixed with the letter Q—for example, the item for the topic [[Politics]] is [[:d:Q7163|Q7163]]. This enables the basic information required to identify the topic the item covers to be translated without favouring any language.

Information is added to items by creating statements. Statements take the form of [[key-value pair]]s, with each statement consisting of a property (the key) and a value linked to the property.
[[File:Datamodel in Wikidata.svg|thumb|center|This diagram shows the most important terms used in Wikidata|484x484px]]

==विकासाचा इतिहास==
The creation of the project was funded by donations from the [[Allen Institute for Artificial Intelligence]], the [[Gordon and Betty Moore Foundation]], and [[Google, Inc.]], totaling [[Euro|€]]1.3 million.&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी |title=Paul Allen Invests In A Massive Project To Make Wikipedia Better |first=Boonsri |last=Dickinson |url=http://www.businessinsider.com/paul-allen-invests-in-wikidata-project-2012-3?IR=T |newspaper=Business Insider |date=March 30, 2012 |accessdate=September 11, 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी |title=Wikipedia’s Next Big Thing: Wikidata, A Machine-Readable, User-Editable Database Funded By Google, Paul Allen And Others |first=Sarah |last=Perez |url=https://techcrunch.com/2012/03/30/wikipedias-next-big-thing-wikidata-a-machine-readable-user-editable-database-funded-by-google-paul-allen-and-others/ |newspaper=TechCrunch |date=March 30, 2012 |accessdate=September 11, 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170905171654/https://techcrunch.com/2012/03/30/wikipedias-next-big-thing-wikidata-a-machine-readable-user-editable-database-funded-by-google-paul-allen-and-others/ |archivedate=2017-09-05 |deadurl=no |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Initial development of the project is being overseen by [[Wikimedia Deutschland]] and has been split into three phases:&lt;ref name=wikidata_on_meta&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikidata|title=Wikidata - Meta|publisher=}}&lt;/ref&gt;
# Centralising interlanguage links&amp;nbsp;– links between Wikipedia articles about the same topic in different languages
# Providing a central place for infobox data for all Wikipedias
# Creating and updating list articles based on data in Wikidata

===टप्पा १===

Wikidata was launched on 30 October 2012 and was the first new project of the Wikimedia Foundation since 2006.&lt;ref name=&quot;Wikidata Main Page archive&quot;&gt;[http://www.wikidata.org Wikidata]( {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120918024058/http://www.wikidata.org/ |date=2012-09-18 }})&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite mailing list |url=http://lists.wikimedia.org/pipermail/wikidata-l/2012-October/001151.html |title=wikidata.org is live (with some caveats) |date=October 30, 2012 |accessdate=November 3, 2012 |mailinglist=wikidata-l |last=Pintscher |first=Lydia}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी |title=The Wikipedia data revolution |first=Matthew |last=Roth |url=http://blog.wikimedia.org/2012/03/30/the-wikipedia-data-revolution/ |publisher=Wikimedia Foundation |date=March 30, 2012 |accessdate=September 11, 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170812095452/https://blog.wikimedia.org/2012/03/30/the-wikipedia-data-revolution/ |archivedate=2017-08-12 |deadurl=no |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; At this time, only the first phase was available. This enabled items to be created and filled with basic information: a label – a name or शीर्षक, aliases – alternative terms for the label, a description, and links to articles about the topic in all the various language editions of Wikipedia.

Historically, a Wikipedia article would include a list of interlanguage links, being links to articles on the same topic in other editions of Wikipedia, if present.  Initially, Wikidata was a self-contained repository of interlanguage links. No Wikipedia language editions were able to access Wikidata, so they needed to continue to maintain their own lists of interlanguage links. On 14 January 2013, the [[Hungarian Wikipedia]] became the first to enable the provision of interlanguage links via Wikidata.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://blog.wikimedia.de/2013/01/14/first-steps-of-wikidata-in-the-hungarian-wikipedia/ |title=First steps of Wikidata in the Hungarian Wikipedia |publisher=Wikimedia Deutschland |date=14 January 2013 |accessdate=17 December 2015 |author=Pintscher, Lydia}}&lt;/ref&gt; This functionality was extended to the [[Hebrew Wikipedia|Hebrew]] and [[Italian Wikipedia|Italian]] Wikipedias on 30 January, to the [[English Wikipedia]] on 13 February and to all other Wikipedias on 6 March.&lt;!--
    --&gt;&lt;ref name=&quot;wmde 30 jan&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://blog.wikimedia.de/2013/01/30/wikidata-coming-to-the-next-two-wikipedias/ |title=Wikidata coming to the next two Wikipedias |publisher=Wikimedia Deutschland |accessdate=January 31, 2013 |author=Pintscher, Lydia}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://blog.wikimedia.de/2013/02/13/wikidata-live-on-the-english-wikipedia/ |title=Wikidata live on the English Wikipedia |publisher=Wikimedia Deutschland |date=13 February 2013 |accessdate=15 February 2013 |author=Pintscher, Lydia}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://blog.wikimedia.de/2013/03/06/wikidata-now-live-on-all-wikipedias/ |title=Wikidata now live on all Wikipedias |publisher=Wikimedia Deutschland |date=6 March 2013 |accessdate=8 March 2013 |author=Pintscher, Lydia}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी |url=http://www.golem.de/news/onlineenzyklopaedie-wikidata-ist-fuer-alle-wikipedien-da-1304-98941.html |title=Wikidata ist für alle Wikipedien da |publisher=Golem.de |language=German|accessdate=29 January 2014}}&lt;/ref&gt; &lt;!--
 --&gt;After no consensus was reached over a proposal to restrict the removal of language links from the English Wikipedia,&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia_talk:Wikidata_interwiki_RFC&amp;oldid=547663432 |title=Wikipedia talk:Wikidata interwiki RFC |date=March 29, 2013 |accessdate=March 30, 2013}}&lt;/ref&gt; the power to delete them from the English Wikipedia was granted to automatic editors ([[Internet bot|bot]]s). On 23 September 2013, phase 1 went live on [[Wikimedia Commons]].&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|last1=Lydia|first1=Pintscher|title=Wikidata is Here!|url=https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Village_pump/Archive/2013/10#Wikidata_is_here.21|publisher=[[c:Commons:Village pump|Commons:Village pump]]|date=23 September 2013}}&lt;/ref&gt;

===टप्पा २===
The initial features of the second phase were deployed on 4 February 2013, introducing statements to Wikidata entries. The values were initially limited to two data types (items and images on Wikimedia Commons), with more data types (such as coordinates and dates) to follow later. The first new type, string, was deployed on 6 March.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|last=Pintscher|first=Lydia|title=Wikidata/Status updates/2013 03 01|url=http://meta.wikimedia.org/wiki/Wikidata/Status_updates/2013_03_01|work=Wikimedia Meta-Wiki|publisher=Wikimedia Foundation|accessdate=3 March 2013}}&lt;/ref&gt;

The ability for the various language editions of Wikipedia to access data from Wikidata was rolled out progressively between 27 March and 25 April 2013.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत |last=Pintscher |first=Lydia |title=You can have all the data! |url=http://blog.wikimedia.de/2013/03/27/you-can-have-all-the-data/ |publisher=Wikimedia Deutschland |date=27 March 2013 |accessdate=28 March 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी |title=Wikidata goes live worldwide |publisher=The H |author= |url=http://h-online.com/-1849479 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20140101031329/http://www.h-online.com/open/news/item/Wikidata-goes-live-worldwide-1849479.html | archivedate=3 January 2014 | date=2013-04-25}}&lt;/ref&gt;

On 16 September 2015, Wikidata began allowing so-called ''arbitrary access'', or access from a given Wikidata item to the properties of items not directly connected to it. For example, it became possible to read data about Germany from the Berlin article, which was not feasible before.&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|last1=Lydia|first1=Pintscher|title=Wikidata: Access to data from arbitrary items is here|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Village_pump_(technical)/Archive_140#Wikidata:_Access_to_data_from_arbitrary_items_is_here|accessdate=30 August 2016|date=16 September 2015|publisher=[[Wikipedia:Village pump (technical)]]}}&lt;/ref&gt; On 27 April 2016 ''arbitrary access'' was activated on [[Wikimedia Commons]].&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|last1=Lydia|first1=Pintscher|title=Wikidata support: arbitrary access is here|url=https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Village_pump/Archive/2016/05#Wikidata_support:_arbitrary_access_is_here|accessdate=30 August 2016|date=27 April 2016|publisher=[[c:Commons:Village pump|Commons:Village pump]]}}&lt;/ref&gt;

===टप्पा ३===
Phase 3 will involve database querying and the creation of lists based on data stored on Wikidata.&lt;ref name=wikidata_on_meta/&gt; As of October 2016 two tools for querying Wikidata ([[Wikidata:Wikidata:List of queries|Wikidata:List of queries]]) were available: AutoList&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://tools.wmflabs.org/autolist/|title=PetScan|publisher=}}&lt;/ref&gt; and PetScan,&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://petscan.wmflabs.org/|title=PetScan|publisher=}}&lt;/ref&gt; additionally to a public [[SPARQL]] endpoint.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://query.wikidata.org|title=Wikidata Query Service|publisher=}}&lt;/ref&gt;

==Reception==

There is concern that the project is being influenced by lobbying companies, PR professionals and [[search engine optimization|search engine optimizers]].&lt;ref name=Kolbe2015&gt;{{स्रोत बातमी|first=Andrew|last=Kolbe|title=Unsourced, unreliable, and in your face forever: Wikidata, the future of online nonsense|url=https://www.theregister.co.uk/2015/12/08/wikidata_special_report/|work=[[The Register]]|date=December 8, 2015}}&lt;/ref&gt;

{{As of|December 2015}}, according to Wikimedia statistics, half of the information in Wikidata is unsourced.&lt;ref name=Kolbe2015/&gt; Another 30% is labeled as having come from Wikipedia, but with no indication as to which article.&lt;ref name=Kolbe2015/&gt;

==लोगो==
The bars on the [[:File:Wikidata-logo-en.svg|logo]] contain the word &quot;WIKI&quot; encoded in [[Morse code]].&lt;ref&gt;[[commons:File talk:Wikidata-logo-en.svg#Hybrid]]. Retrieved 2016-10-06.&lt;/ref&gt;

==हेही बघा==
{{Portal|Internet}}
* [[BabelNet]]
* [[DBpedia]]
* [[Freebase]]
* [[Semantic MediaWiki]]

==संदर्भ==
{{संदर्भयादी|30em}}

==अधिक वाचन==
* Denny Vrandečić, Markus Krötzsch: ''[https://web.archive.org/web/20170829042018/http://korrekt.org/papers/Wikidata-CACM-2014.pdf Wikidata: A Free Collaborative Knowledge Base]''. Communications of the ACM. ACM. 2014 (preprint).
* Claudia Müller-Birn, Benjamin Karran, Janette Lehmann, Markus Luczak-Rösch: ''[http://eprints.soton.ac.uk/377397/1/paper-1.pdf Peer-production system or collaborative ontology development effort: What is Wikidata?]'' In, OpenSym 2015 - Conference on Open Collaboration, San Francisco, US, 19 - 21 Aug 2015 (preprint).

==बाह्य दुवे==
{{Commons category|Wikidata|विकिडाटा}}
* {{official website|mobile=https://m.wikidata.org/}}

{{Wikimedia Foundation|state=expanded}}
{{Computable knowledge}}

[[Category:Computer-related introductions in 2012]]
[[Category:Creative Commons-licensed websites]]
[[Category:Internet properties established in 2012]]
[[Category:Knowledge bases]]
[[Category:Online databases]]
[[Category:विकिमीडिया प्रकल्प]]
[[Category:Articles containing video clips]]
[[Category:Advertising-free websites]]</text>
      <sha1>k5n58rbv4we7i5iz9e0c3di1mxs9sdu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>२०१६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री</title>
    <ns>0</ns>
    <id>217794</id>
    <revision>
      <id>2728278</id>
      <parentid>2698269</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T13:59:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Koolkrazy</username>
        <id>1591</id>
      </contributor>
      <origin>2728278</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="93043" sha1="24zlgc0nn1nu4i58ni8dw2su7tmq4yr" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत माहिती
| प्रकार = एफ.१
| देश = ऑस्ट्रेलिया
| ग्रांप्री = ऑस्ट्रेलियन
| चित्र = Circuit Albert Park १९९६ infobox.svg
| चित्र_शीर्षक = २०१६ मध्ये वापरलेला आल्बर्ट पार्क सर्किटचा ऐतिहासिक आराखडा
| दिनांक = २० मार्च
| वर्ष = २०१६
| अधिकृत_नाव = फॉर्म्युला वन रोलेक्स ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री २०१६
| शर्यत_क्रमांक = १
| हंगामात_एकूण_शर्यती = २१
| शर्यतीचे_ठिकाण = [[आल्बर्ट पार्क सर्किट]]
| सर्किट_प्रकार = तात्पुरता रस्त्यावरील सर्किट
| सर्किट_अंतर_किमी = ५.३०३
| सर्किट_अंतर_मैल = ३.२९५
| एकूण_फेऱ्या = ५७
| एकूण_अंतर_किमी = ३०२.२७१
| एकूण_अंतर_मैल = १८७.८२२
| हवामान = कोरडी शर्यत
| पोल_चालक = [[लुइस हॅमिल्टन]]
| पोल_देश = युनायटेड किंग्डम
| पोल_संघ = [[मर्सिडीज]]
| पोल_वेळ = १:२३.८३७
| जलद_चालक = [[डॅनियल रिकियार्डो]]
| जलद_देश = ऑस्ट्रेलिया
| जलद_संघ = [[रेड बुल रेसींग]]
| जलद_वेळ = १:२८.९९७
| जलद_फेरी = ४९
| पहिला_चालक = [[निको रोसबर्ग]]
| पहिला_देश = जर्मनी
| पहिला_संघ = [[मर्सिडीज]]
| दुसरा_चालक = [[लुइस हॅमिल्टन]]
| दुसरा_देश = युनायटेड किंग्डम
| दुसरा_संघ = [[मर्सिडीज]]
| तिसरा_चालक = [[सेबास्टियन फेटेल]]
| तिसरा_देश = जर्मनी
| तिसरा_संघ = [[फेरारी]]
| हंगामातील_मागील_शर्यत = २०१५ अबु धाबी ग्रांप्री
| हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०१६ बहरैन ग्रांप्री
| ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१५ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री
| ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०१७ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री
}}
'''२०१६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री''' ही '''फॉर्म्युला वन रोलेक्स ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री २०१६''' या अधिकृत नावाने २० मार्च २०१६ रोजी मेलबर्न येथील [[आल्बर्ट पार्क सर्किट]]वर पार पडलेली फॉर्म्युला वन जागतिक अजिंक्यपदाच्या २०१६ हंगामातील पहिली शर्यत होती. निर्धारित ५८ पैकी ५७ फेऱ्यांची अधिकृत स्पर्धा पूर्ण झाली. [[निको रोसबर्ग]]ने मर्सिडीजसाठी विजय मिळविला; [[लुइस हॅमिल्टन]] दुसरा व [[सेबास्टियन फेटेल]] तिसरा आला. हॅमिल्टनने ध्रुवस्थान मिळवले, तर [[डॅनियल रिकियार्डो]]ने शर्यतीतील सर्वात वेगवान फेरी नोंदवली. [[फर्नांडो अलोन्सो]] आणि [[एस्टेबान गुतियेरेझ]] यांच्या अपघातामुळे शर्यत थांबवावी लागली; त्या लाल झेंड्यानंतर केलेल्या टायर निवडीमुळे विजयाचा संघर्ष निर्णायकपणे बदलला. नव्याने सहभागी झालेल्या हास संघाला पदार्पणाच्या शर्यतीत सहावे स्थान आणि आठ गुण मिळाले.&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री – शर्यतीचे निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2016/races/938/australia/race-result|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|अ‍ॅक्सेसदिनांक=३० ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री – टायरविषयक शर्यतीनंतरचा अहवाल|दुवा=https://press.pirelli.com/2016-australian-grand-prix---race/|प्रकाशक=पिरेली|दिनांक=२० मार्च २०१६}}&lt;/ref&gt;
== पार्श्वभूमी ==
=== शर्यतीपूर्वीची अजिंक्यपदाची स्थिती ===
ही हंगामाची पहिली शर्यत असल्यामुळे चालू हंगामाचे चालक किंवा कारनिर्माते गुणतालिकेत अद्याप गुण नव्हते. २०१५ मधील अजिंक्यपद विजेता हॅमिल्टन आणि त्याचा सहकारी रोसबर्ग यांच्या मर्सिडीजमधील स्पर्धेकडे विशेष लक्ष होते. फेरारीने फेटेल आणि राइकोनेन या जोडीसह आघाडीच्या स्थानांसाठी आव्हान देण्याचा प्रयत्न केला. २०१६ मध्ये पुन्हा कारनिर्माता संघ म्हणून स्पर्धेत आलेला रेनॉल्ट आणि प्रथमच स्पर्धेत उतरलेला हास हे दोन महत्त्वाचे बदल होते.
=== सर्किट आणि स्पर्धा कार्यक्रम ===
शुक्रवार, १८ मार्च रोजी दोन मुक्त सराव, शनिवार, १९ मार्च रोजी तिसरा सराव आणि पात्रता फेरी, तर रविवार, २० मार्च रोजी मुख्य शर्यत आयोजित झाली. आल्बर्ट पार्कचा त्या काळातील ५.३०३ किमी आराखडा वापरला गेला. नवीन टप्प्याटप्प्याने चालक वगळण्याच्या पात्रता फेरी पद्धतीचा हा पहिलाच वापर होता; त्या प्रक्रियेत शेवटच्या टप्प्यात ट्रॅकवरील स्पर्धा कमी झाल्याबद्दल टीका झाली.
=== सहभागी चालक आणि संघ ===
२०१६ मध्ये ११ संघांच्या प्रत्येकी दोन गाड्या, म्हणजे २२ चालक शर्यत सप्ताहासाठी नोंदवले गेले. हासच्या पदार्पणासह मॅनोरच्या हरियान्तो व व्हेर्लेन आणि रेनॉल्टच्या पामर यांच्या नव्या मोहिमा सुरू झाल्या.
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! संघ !! चालक !! कार क्र.
|-
| [[मर्सिडीज]] || [[लुइस हॅमिल्टन]] || ४४
|-
| [[मर्सिडीज]] || [[निको रोसबर्ग]] || ६
|-
| [[फेरारी]] || [[सेबास्टियन फेटेल]] || ५
|-
| [[फेरारी]] || [[किमी राइकोनेन]] || ७
|-
| [[टोरो रोसो]] || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || ३३
|-
| [[विलियम्स]] || [[फेलिपे मासा]] || १९
|-
| [[टोरो रोसो]] || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || ५५
|-
| [[रेड बुल रेसींग]] || [[डॅनियल रिकियार्डो]] || ३
|-
| [[फोर्स इंडिया]] || [[सर्जिओ पेरेझ]] || ११
|-
| [[फोर्स इंडिया]] || [[निको ह्युल्केनबर्ग]] || २७
|-
| [[विलियम्स]] || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || ७७
|-
| [[मॅक्लारेन]] || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || १४
|-
| [[मॅक्लारेन]] || [[जेन्सन बटन]] || २२
|-
| [[रेनॉल्ट]] || [[जोलियन पामर]] || ३०
|-
| [[रेनॉल्ट]] || [[केविन मॅग्नुसेन]] || २०
|-
| [[सॉबर]] || [[मार्कस एरिक्सन]] || ९
|-
| [[सॉबर]] || [[फेलिपे नासर]] || १२
|-
| [[रेड बुल रेसींग]] || [[डॅनिल क्व्यात]] || २६
|-
| [[हास एफ.१ संघ]] || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || ८
|-
| [[हास एफ.१ संघ]] || [[एस्टेबान गुतियेरेझ]] || २१
|-
| [[मॅनोर]] || [[रिओ हरियान्तो]] || ८८
|-
| [[मॅनोर]] || [[पास्कल व्हेर्लेन]] || ९४
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री – शर्यतीचे निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2016/races/938/australia/race-result|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|अ‍ॅक्सेसदिनांक=३० ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;
|}
=== टायर ===
पिरेलीने मध्यम (पांढरा), सॉफ्ट (पिवळा) आणि सुपरसॉफ्ट (लाल) हे कोरड्या हवामानाचे तीन पर्याय दिले. नवीन नियमानुसार १३ संचांची चालकनिहाय विभागणी वेगवेगळी होती; त्यामुळे खालील संख्या सर्व चालकांकरिता समान असल्याचा दावा केला जात नाही. उदाहरणार्थ हॅमिल्टनला मध्यम/सॉफ्ट/सुपरसॉफ्ट १/६/६, रोसबर्गला २/५/६ आणि मॅनोर चालकांना ४/४/५ संच उपलब्ध होते.&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री – चालकनिहाय टायर संच|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/pirelli-reveal-driver-tyre-choices-for-australia.UZvGsbLKlZjvbq0XOgYYY.UZvGsbLKlZjvbq0XOgYYY|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|अ‍ॅक्सेसदिनांक=३० ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! टायर प्रकार !! मिश्रण !! बाजूच्या पट्टीचा रंग !! प्रत्येकी उपलब्ध संच
|-
| कडक || मध्यम || पांढरा || १–४
|-
| मध्यम || सॉफ्ट || पिवळा || ४–६
|-
| मऊ || सुपरसॉफ्ट || लाल || ५–७
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री – चालकनिहाय टायर संच|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/pirelli-reveal-driver-tyre-choices-for-australia.UZvGsbLKlZjvbq0XOgYYY.UZvGsbLKlZjvbq0XOgYYY|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|अ‍ॅक्सेसदिनांक=३० ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;
|}
== मुक्त सराव सत्रे ==
=== पहिला मुक्त सराव ===
शुक्रवारी पहिल्या सरावात हॅमिल्टनने सर्वोत्तम १:२९.७२५ वेळ नोंदवला. त्यानंतर क्व्यात आणि रिकियार्डो अशी रेड बुलची जोडी होती. बदलत्या स्थितीमुळे काही चालकांच्या मर्यादित धावांचा अर्थ त्यांच्या अंतिम वेगापेक्षा वेगळा होता. विशेषतः फेटेल व सायेन्स यांनी फेऱ्या पूर्ण केल्या, परंतु अधिकृत यादीत वैध सर्वोत्तम वेळ नोंदली गेली नाही.
=== मुक्त सराव १ चे निकाल ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:२९.७२५ || १४
|-
| २ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[रेड बुल रेसींग]] || +०.४२१ || १४
|-
| ३ || ३ || [[डॅनियल रिकियार्डो]] || [[रेड बुल रेसींग]] || +१.१५० || १३
|-
| ४ || २७ || [[निको ह्युल्केनबर्ग]] || [[फोर्स इंडिया]] || +१.६०० || ८
|-
| ५ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[टोरो रोसो]] || +१.९९५ || १४
|-
| ६ || ६ || [[निको रोसबर्ग]] || [[मर्सिडीज]] || +२.०८९ || ११
|-
| ७ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅक्लारेन]] || +३.३३५ || ११
|-
| ८ || २२ || [[जेन्सन बटन]] || [[मॅक्लारेन]] || +३.४०४ || १६
|-
| ९ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || +३.६४५ || ६
|-
| १० || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[रेनॉल्ट]] || +४.३३५ || १३
|-
| ११ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[विलियम्स]] || +४.८२५ || ६
|-
| १२ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स]] || +४.९५४ || ६
|-
| १३ || १२ || [[फेलिपे नासर]] || [[सॉबर]] || +५.०७१ || ७
|-
| १४ || ३० || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉल्ट]] || +५.७५२ || १२
|-
| १५ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || +८.२३१ || ६
|-
| १६ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लेन]] || [[मॅनोर]] || +१०.६७६ || ६
|-
| १७ || ७ || [[किमी राइकोनेन]] || [[फेरारी]] || +११.०२९ || १०
|-
| १८ || २१ || [[एस्टेबान गुतियेरेझ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +१२.०५५ || ८
|-
| १९ || ८८ || [[रिओ हरियान्तो]] || [[मॅनोर]] || +१३.६४७ || ७
|-
| २० || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +१३.७१८ || ६
|-
| २१ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || वेळ नाही || ८
|-
| २२ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[टोरो रोसो]] || वेळ नाही || ३
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री – मुक्त सराव १|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2016/races/938/australia/practice/1|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|अ‍ॅक्सेसदिनांक=३० ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;
|}
=== दुसरा मुक्त सराव ===
दुसऱ्या सरावावर पावसाचा मोठा परिणाम झाला. हॅमिल्टनची १:३८.८४१ ही वेळ सर्वोत्तम राहिली, तर ह्युल्केनबर्ग दुसरा व राइकोनेन तिसरा. फक्त १९ चालकांनी सत्रात भाग घेतला; त्यापैकी मॅग्नुसेन, पामर, मासा आणि बोट्टास यांनी फेऱ्या चालविल्या पण वैध वेगवान वेळ नोंदवली नाही. ओल्या स्थितीत व मर्यादित धावांमुळे सत्रातील क्रमवारी कोरड्या शर्यतीचे थेट भाकीत नव्हते.
=== मुक्त सराव २ चे निकाल ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:३८.८४१ || ७
|-
| २ || २७ || [[निको ह्युल्केनबर्ग]] || [[फोर्स इंडिया]] || +०.४६७ || ८
|-
| ३ || ७ || [[किमी राइकोनेन]] || [[फेरारी]] || +०.६४५ || ७
|-
| ४ || ३ || [[डॅनियल रिकियार्डो]] || [[रेड बुल रेसींग]] || +०.६९४ || ९
|-
| ५ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[टोरो रोसो]] || +०.८५३ || १६
|-
| ६ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅक्लारेन]] || +१.०५४ || १६
|-
| ७ || २२ || [[जेन्सन बटन]] || [[मॅक्लारेन]] || +१.१६७ || १३
|-
| ८ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || +१.९२० || ७
|-
| ९ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || +२.४१५ || ८
|-
| १० || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[रेड बुल रेसींग]] || +३.५७० || १०
|-
| ११ || २१ || [[एस्टेबान गुतियेरेझ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +४.०५० || १०
|-
| १२ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लेन]] || [[मॅनोर]] || +४.५६० || २५
|-
| १३ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +४.८९० || ८
|-
| १४ || ८८ || [[रिओ हरियान्तो]] || [[मॅनोर]] || +५.४६३ || २२
|-
| १५ || ६ || [[निको रोसबर्ग]] || [[मर्सिडीज]] || +८.५१५ || ४
|-
| १६ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[रेनॉल्ट]] || वेळ नाही || २
|-
| १७ || ३० || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉल्ट]] || वेळ नाही || ५
|-
| १८ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स]] || वेळ नाही || २
|-
| १९ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[विलियम्स]] || वेळ नाही || २
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री – मुक्त सराव २|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2016/races/938/australia/practice/2|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|अ‍ॅक्सेसदिनांक=३० ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;
|}
=== तिसरा मुक्त सराव ===
शनिवारी ट्रॅक कोरडा झाल्यावर हॅमिल्टनने १:२५.६२४ वेळ नोंदवून अव्वल स्थान राखले; रोसबर्ग फक्त ०.१७६ सेकंदांनी मागे आणि फेटेल ०.२२८ सेकंदांनी मागे राहिला. टोरो रोसोचा सायेन्स चौथ्या क्रमांकावर आला. शुक्रवारी ओल्या सत्रांच्या तुलनेत सर्व २२ चालकांनी वेळ नोंदविल्यामुळे पात्रता फेरीपूर्वी स्पर्धेचे अधिक स्पष्ट चित्र मिळाले.
=== मुक्त सराव ३ चे निकाल ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:२५.६२४ || २४
|-
| २ || ६ || [[निको रोसबर्ग]] || [[मर्सिडीज]] || +०.१७६ || २५
|-
| ३ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || +०.२२८ || २५
|-
| ४ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[टोरो रोसो]] || +०.६३३ || २८
|-
| ५ || ७ || [[किमी राइकोनेन]] || [[फेरारी]] || +०.८११ || २३
|-
| ६ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[टोरो रोसो]] || +१.०७७ || २६
|-
| ७ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[विलियम्स]] || +१.१०६ || २८
|-
| ८ || ३ || [[डॅनियल रिकियार्डो]] || [[रेड बुल रेसींग]] || +१.१४४ || २२
|-
| ९ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स]] || +१.५२७ || २८
|-
| १० || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || +१.६१८ || २२
|-
| ११ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅक्लारेन]] || +१.६३९ || २०
|-
| १२ || २२ || [[जेन्सन बटन]] || [[मॅक्लारेन]] || +१.७१७ || २०
|-
| १३ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[रेड बुल रेसींग]] || +१.८०६ || २२
|-
| १४ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || +२.०३५ || २६
|-
| १५ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[रेनॉल्ट]] || +२.२४७ || २४
|-
| १६ || २७ || [[निको ह्युल्केनबर्ग]] || [[फोर्स इंडिया]] || +२.३६४ || २२
|-
| १७ || ३० || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉल्ट]] || +२.४९३ || २४
|-
| १८ || २१ || [[एस्टेबान गुतियेरेझ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +२.६६० || २१
|-
| १९ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +२.६६८ || ११
|-
| २० || १२ || [[फेलिपे नासर]] || [[सॉबर]] || +२.६६९ || २६
|-
| २१ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लेन]] || [[मॅनोर]] || +३.४२२ || १८
|-
| २२ || ८८ || [[रिओ हरियान्तो]] || [[मॅनोर]] || +३.६४८ || २३
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री – मुक्त सराव ३|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2016/races/938/australia/practice/3|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|अ‍ॅक्सेसदिनांक=३० ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;
|}
== मुख्य शर्यतीची पात्रता फेरी ==
=== फेरी १ ===
२०१६ साठी प्रथम वापरलेल्या वगळण्याच्या नव्या पद्धतीत पहिल्याच टप्प्यात मॅनोर, हास आणि इतर मागील गटातील चालकांना वेगाने वेळ नोंदवावी लागली. रिओ हरियान्तो आणि पास्कल व्हेर्लेन शेवटच्या दोन पात्रता स्थानांवर राहिले; दोघांनी १०७ टक्के मर्यादेत वेळ नोंदविला. पात्रता फेरीमध्ये फक्त सर्वात शेवटच्या प्रयत्नांचा वेग महत्त्वाचा ठरतोच असे नाही, तर वगळणीच्या वेळेआधी फेरी पूर्ण करणेही महत्त्वाचे ठरले.
=== फेरी २ ===
दुसऱ्या फेरीत बोट्टास ११वा, अलोन्सो १२वा, बटन १३वा, पामर १४वा व मॅग्नुसेन १५वा राहिला. मर्सिडीज आणि फेरारीच्या जोडीसह टोरो रोसोचे दोन्ही चालक अंतिम फेरीत पोहोचले; यामुळे त्या क्षणी मधल्या गटातील स्पर्धात्मक बदल अधोरेखित झाले.
=== फेरी ३ ===
हॅमिल्टनने १:२३.८३७ वेळेसह रोसबर्गपेक्षा ०.३६० सेकंद वेगवान फेरी नोंदवून ध्रुवस्थान मिळविले. फेटेल ०.८३८ सेकंदांनी मागे तिसरा, राइकोनेन चौथा राहिला. नवीन वगळणी पद्धतीत शेवटच्या क्षणांमध्ये ट्रॅक शांत पडल्यामुळे पात्रता फेरीच्या रचनेवर टीका झाली. ध्रुवस्थान मिळवूनही हॅमिल्टनचा शर्यतीतील आरंभ निर्णायक ठरला नाही.
=== मुख्य शर्यतीच्या पात्रता फेरीचे निकाल ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी १ !! फेरी २ !! फेरी ३ !! एकूण फेऱ्या
|-
| १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:२५.३५१ || १:२४.६०५ || १:२३.८३७ || १४
|-
| २ || ६ || [[निको रोसबर्ग]] || [[मर्सिडीज]] || १:२६.९३४ || १:२४.७९६ || १:२४.१९७ || १३
|-
| ३ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || १:२६.९४५ || १:२५.२५७ || १:२४.६७५ || १४
|-
| ४ || ७ || [[किमी राइकोनेन]] || [[फेरारी]] || १:२६.५७९ || १:२५.६१५ || १:२५.०३३ || १३
|-
| ५ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[टोरो रोसो]] || १:२६.९३४ || १:२५.६१५ || १:२५.४३४ || १२
|-
| ६ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स]] || १:२५.९१८ || १:२५.६४४ || १:२५.४५८ || १२
|-
| ७ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[टोरो रोसो]] || १:२७.०५७ || १:२५.३८४ || १:२५.५८२ || १४
|-
| ८ || ३ || [[डॅनियल रिकियार्डो]] || [[रेड बुल रेसींग]] || १:२६.९४५ || १:२५.५९९ || १:२५.५८९ || १५
|-
| ९ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || १:२६.६०७ || १:२५.७५३ || — || १२
|-
| १० || २७ || [[निको ह्युल्केनबर्ग]] || [[फोर्स इंडिया]] || १:२६.५५० || १:२५.८६५ || — || १४
|-
| ११ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[विलियम्स]] || १:२७.१३५ || १:२५.९६१ || — || ९
|-
| १२ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅक्लारेन]] || १:२६.५३७ || १:२६.१२५ || — || ९
|-
| १३ || २२ || [[जेन्सन बटन]] || [[मॅक्लारेन]] || १:२६.७४० || १:२६.३०४ || — || ९
|-
| १४ || ३० || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉल्ट]] || १:२७.२४१ || १:२७.६०१ || — || १२
|-
| १५ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[रेनॉल्ट]] || १:२७.२९७ || १:२७.७४२ || — || ११
|-
| १६ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || १:२७.४३५ || — || — || ९
|-
| १७ || १२ || [[फेलिपे नासर]] || [[सॉबर]] || १:२७.९५८ || — || — || ७
|-
| १८ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[रेड बुल रेसींग]] || १:२८.००६ || — || — || ५
|-
| १९ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:२८.३२२ || — || — || ६
|-
| २० || २१ || [[एस्टेबान गुतियेरेझ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:२९.६०६ || — || — || ६
|-
| २१ || ८८ || [[रिओ हरियान्तो]] || [[मॅनोर]] || १:२९.६२७ || — || — || ३
|-
| २२ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लेन]] || [[मॅनोर]] || १:२९.६४२ || — || — || ३
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;8&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री – पात्रता फेरी|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2016/races/938/australia/qualifying|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|अ‍ॅक्सेसदिनांक=३० ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;
|}
=== मुख्य शर्यतीची अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी ===
बोट्टासला नियोजित नसलेल्या गिअरबॉक्स बदलामुळे पाच स्थानांची शिक्षा झाली; त्यामुळे पात्रतेतील ११व्या क्रमांकावरून तो अधिकृत १६व्या ग्रिडवर गेला. तिसऱ्या सरावातील पिट-लेन घटनेबद्दल हरियान्तोला तीन स्थानांची शिक्षा झाल्याने व्हेर्लेन २१व्या आणि हरियान्तो २२व्या क्रमांकावर गेला. ही अंतिम ग्रिड पात्रता निकालांची सरळ प्रत नाही.&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री – अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2016/races/938/australia/starting-grid|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|अ‍ॅक्सेसदिनांक=३० ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! ग्रिड !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पात्रता वेळ / स्थिती
|-
| १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:२३.८३७
|-
| २ || ६ || [[निको रोसबर्ग]] || [[मर्सिडीज]] || १:२४.१९७
|-
| ३ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || १:२४.६७५
|-
| ४ || ७ || [[किमी राइकोनेन]] || [[फेरारी]] || १:२५.०३३
|-
| ५ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[टोरो रोसो]] || १:२५.४३४
|-
| ६ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स]] || १:२५.४५८
|-
| ७ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[टोरो रोसो]] || १:२५.५८२
|-
| ८ || ३ || [[डॅनियल रिकियार्डो]] || [[रेड बुल रेसींग]] || १:२५.५८९
|-
| ९ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || १:२५.७५३
|-
| १० || २७ || [[निको ह्युल्केनबर्ग]] || [[फोर्स इंडिया]] || १:२५.८६५
|-
| ११ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅक्लारेन]] || १:२६.१२५
|-
| १२ || २२ || [[जेन्सन बटन]] || [[मॅक्लारेन]] || १:२६.३०४
|-
| १३ || ३० || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉल्ट]] || १:२७.६०१
|-
| १४ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[रेनॉल्ट]] || १:२७.७४२
|-
| १५ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || १:२७.४३५
|-
| १६ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[विलियम्स]] || १:२५.९६१
|-
| १७ || १२ || [[फेलिपे नासर]] || [[सॉबर]] || १:२७.९५८
|-
| १८ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[रेड बुल रेसींग]] || १:२८.००६
|-
| १९ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:२८.३२२
|-
| २० || २१ || [[एस्टेबान गुतियेरेझ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:२९.६०६
|-
| २१ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लेन]] || [[मॅनोर]] || १:२९.६४२
|-
| २२ || ८८ || [[रिओ हरियान्तो]] || [[मॅनोर]] || १:२९.६२७
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;5&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री – अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2016/races/938/australia/starting-grid|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|अ‍ॅक्सेसदिनांक=३० ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;
|}
== मुख्य शर्यत ==
रविवारी डॅनिल क्व्यातच्या रेड बुल गाडीतील तांत्रिक समस्येमुळे त्याला शर्यत सुरू करता आली नाही. नवीन फॉर्मेशन फेरी घेण्यात आल्याने नियोजित ५८ ऐवजी ५७ स्पर्धात्मक फेऱ्यांची शर्यत झाली. ध्रुवस्थानावरून सुरू करणारा हॅमिल्टन पहिल्या वळणावर मागे पडला; तिसऱ्या स्थानावरून फेटेलने उत्कृष्ट सुरुवात करून आघाडी मिळवली. राइकोनेन त्याच्या मागे, तर रोसबर्ग तिसरा आणि हॅमिल्टन अनेक गाड्यांच्या मागे अडकला. पहिल्या फेरीत मॅग्नुसेनला पंक्चर झाल्याने लवकर पिटमध्ये यावे लागले.&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री – शर्यतीचे निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2016/races/938/australia/race-result|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|अ‍ॅक्सेसदिनांक=३० ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१६ फॉर्म्युला वन रोलेक्स ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री – रेनॉल्ट संघाचा अहवाल|दुवा=https://media.alpinecars.com/2016-formula-1-rolex-australian-grand-prix/?lang=eng|प्रकाशक=रेनॉल्ट स्पोर्ट|दिनांक=२० मार्च २०१६}}&lt;/ref&gt;
पहिल्या थांब्यांच्या टप्प्यात मर्सिडीज आणि फेरारीने पुढील फेऱ्यांसाठी कोणते टायर वापरावेत याबाबत भिन्न निवडींची तयारी केली. रोसबर्गने १२व्या फेरीत थांबा घेतला; रिकियार्डो आणि इतर चालकांचीही थांबे सुरू झाली. फेरारी सुरुवातीच्या वेगाचा फायदा घेऊन फेटेलला आघाडीवर ठेवू इच्छित होती, तर मर्सिडीज अधिक टिकाऊ टायरवर पुढील भाग नियंत्रित करण्याचा पर्याय शोधत होती.&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री – टायरविषयक शर्यतीनंतरचा अहवाल|दुवा=https://press.pirelli.com/2016-australian-grand-prix---race/|प्रकाशक=पिरेली|दिनांक=२० मार्च २०१६}}&lt;/ref&gt;
१६व्या फेरीत फर्नांडो अलोन्सोची मॅक्लारेन आणि एस्टेबान गुतियेरेझची हास यांचा मोठा अपघात झाला. अलोन्सोची गाडी सुरक्षितता अडथळ्याजवळ उलटली; दोन्ही चालक शर्यतीतून बाहेर पडले. ट्रॅक स्वच्छता आणि सुरक्षिततेसाठी प्रथम सेफ्टी कार, त्यानंतर लाल झेंडा दाखवण्यात आला. जवळपास १८व्या फेरीच्या स्थितीत थांबलेल्या स्पर्धेने आधीच्या पिट-स्टॉप गणिताला बदलले; चालकांना थांब्यादरम्यान टायर बदलता आले.&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री – शर्यतीचे निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2016/races/938/australia/race-result|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|अ‍ॅक्सेसदिनांक=३० ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री – टायरविषयक शर्यतीनंतरचा अहवाल|दुवा=https://press.pirelli.com/2016-australian-grand-prix---race/|प्रकाशक=पिरेली|दिनांक=२० मार्च २०१६}}&lt;/ref&gt;
लाल झेंड्यानंतर रोसबर्ग व हॅमिल्टन यांनी तुलनेने टिकाऊ मध्यम टायर निवडले, तर फेटेलने सुपरसॉफ्ट टायरवर पुन्हा सुरुवात केली. फेरारीच्या निवडीने लगेच वेग वाढवण्याचा लाभ मिळू शकत होता, परंतु उर्वरित मोठ्या अंतरासाठी आणखी एक थांबा अनिवार्य होण्याचा धोका वाढला. मर्सिडीजच्या मध्यम टायरमुळे लांबचा टप्पा थेट पूर्ण करण्याची शक्यता निर्माण झाली.&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री – टायरविषयक शर्यतीनंतरचा अहवाल|दुवा=https://press.pirelli.com/2016-australian-grand-prix---race/|प्रकाशक=पिरेली|दिनांक=२० मार्च २०१६}}&lt;/ref&gt;
फेरारीच्या दुसऱ्या गाडीची शर्यत गमावली गेली: राइकोनेन २१ फेऱ्यांनंतर तांत्रिक बिघाडामुळे निवृत्त झाला. फेटेलला त्याच्या सुपरसॉफ्ट टायरनंतर पुन्हा थांबावे लागले आणि त्यामुळे तो रोसबर्गच्या मागे गेला; हॅमिल्टनही धावताना वर आला. फेटेलने उशिरा हॅमिल्टनला गाठण्याचा प्रयत्न केला; मात्र शेवटी रोसबर्गने ८.०६० सेकंदांच्या फरकाने विजय मिळविला आणि हॅमिल्टन दुसरा राहिला.&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री – शर्यतीचे निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2016/races/938/australia/race-result|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|अ‍ॅक्सेसदिनांक=३० ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;
पुढील स्थानांसाठी रिकियार्डोचा आक्रमक वेग महत्त्वाचा होता. त्याने ४९व्या फेरीत १:२८.९९७ ही सर्वात वेगवान फेरी नोंदविली आणि चौथे स्थान मिळविले. मासा पाचवा आला. हासचा रोमेन ग्रोसजाँ सहावा राहून संघाच्या पदार्पणाच्या स्पर्धेत आठ गुण मिळवणारा चालक ठरला. ह्युल्केनबर्ग सातवा, बोट्टास आठवा, सायेन्स नववा व व्हर्सटॅपन दहावा राहिला. पामरने गुणांच्या अगदी बाहेर ११वे स्थान मिळवले.&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री – शर्यतीचे निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2016/races/938/australia/race-result|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|अ‍ॅक्सेसदिनांक=३० ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री – सर्वात वेगवान फेऱ्या|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2016/races/938/australia/fastest-laps|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|अ‍ॅक्सेसदिनांक=३० ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;
=== मुख्य शर्यतीचे निकाल ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पूर्ण फेऱ्या !! वेळ / अंतर / स्थिती !! गुण
|-
| १ || ६ || [[निको रोसबर्ग]] || [[मर्सिडीज]] || ५७ || १:४८:१५.५६५ || २५
|-
| २ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ५७ || +८.०६० || १८
|-
| ३ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || ५७ || +९.६४३ || १५
|-
| ४ || ३ || [[डॅनियल रिकियार्डो]] || [[रेड बुल रेसींग]] || ५७ || +२४.३३० || १२
|-
| ५ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स]] || ५७ || +५८.९७९ || १०
|-
| ६ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ५७ || +७२.०८१ || ८
|-
| ७ || २७ || [[निको ह्युल्केनबर्ग]] || [[फोर्स इंडिया]] || ५७ || +७४.१९९ || ६
|-
| ८ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[विलियम्स]] || ५७ || +७५.१५३ || ४
|-
| ९ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[टोरो रोसो]] || ५७ || +७५.६८० || २
|-
| १० || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[टोरो रोसो]] || ५७ || +७६.८३३ || १
|-
| ११ || ३० || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉल्ट]] || ५७ || +८३.३९९ || ०
|-
| १२ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[रेनॉल्ट]] || ५७ || +८५.६०६ || ०
|-
| १३ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || ५७ || +९१.६९९ || ०
|-
| १४ || २२ || [[जेन्सन बटन]] || [[मॅक्लारेन]] || ५६ || +१ फेरी || ०
|-
| १५ || १२ || [[फेलिपे नासर]] || [[सॉबर]] || ५६ || +१ फेरी || ०
|-
| १६ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लेन]] || [[मॅनोर]] || ५६ || +१ फेरी || ०
|-
| अवर्गीकृत || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || ३८ || निवृत्त || ०
|-
| अवर्गीकृत || ७ || [[किमी राइकोनेन]] || [[फेरारी]] || २१ || निवृत्त || ०
|-
| अवर्गीकृत || ८८ || [[रिओ हरियान्तो]] || [[मॅनोर]] || १७ || निवृत्त || ०
|-
| अवर्गीकृत || २१ || [[एस्टेबान गुतियेरेझ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १६ || निवृत्त || ०
|-
| अवर्गीकृत || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅक्लारेन]] || १६ || निवृत्त || ०
|-
| सुरुवात नाही || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[रेड बुल रेसींग]] || ० || सुरुवात नाही || ०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री – शर्यतीचे निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2016/races/938/australia/race-result|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|अ‍ॅक्सेसदिनांक=३० ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;
|}
=== सर्वात वेगवान फेरी ===
रिकियार्डोने ४९व्या फेरीत सर्वात वेगवान वेळ नोंदविली; २०१६ च्या नियमांमध्ये यासाठी स्वतंत्र अजिंक्यपद गुण दिले जात नव्हते. क्व्यातने शर्यत सुरू केली नाही, त्यामुळे अधिकृत यादीत त्याचा वैध वेगवान फेरीचा क्रमांक नाही.&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री – सर्वात वेगवान फेऱ्या|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2016/races/938/australia/fastest-laps|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|अ‍ॅक्सेसदिनांक=३० ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! क्रम !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी (एफआयए) !! फेरीचा वेळ !! सरासरी वेग (किमी/ता.)
|-
| १ || ३ || [[डॅनियल रिकियार्डो]] || [[रेड बुल रेसींग]] || ४९ || १:२८.९९७ || २१४.५१०
|-
| २ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || २३ || १:२९.९५१ || २१२.२३५
|-
| ३ || ६ || [[निको रोसबर्ग]] || [[मर्सिडीज]] || २१ || १:३०.५५७ || २१०.८१५
|-
| ४ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ४८ || १:३०.६४६ || २१०.६०८
|-
| ५ || ७ || [[किमी राइकोनेन]] || [[फेरारी]] || २१ || १:३०.७०१ || २१०.४८०
|-
| ६ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[टोरो रोसो]] || ४४ || १:३१.५१६ || २०८.६०६
|-
| ७ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[टोरो रोसो]] || २३ || १:३१.६७१ || २०८.२५३
|-
| ८ || २२ || [[जेन्सन बटन]] || [[मॅक्लारेन]] || ३३ || १:३१.६८४ || २०८.२२३
|-
| ९ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स]] || ३९ || १:३२.२८८ || २०६.८६१
|-
| १० || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[रेनॉल्ट]] || ४५ || १:३२.४५२ || २०६.४९४
|-
| ११ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅक्लारेन]] || १४ || १:३२.५५३ || २०६.२६८
|-
| १२ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लेन]] || [[मॅनोर]] || ३४ || १:३२.६७३ || २०६.००१
|-
| १३ || १२ || [[फेलिपे नासर]] || [[सॉबर]] || ४८ || १:३२.७११ || २०५.९१७
|-
| १४ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[विलियम्स]] || ५१ || १:३२.७२५ || २०५.८८६
|-
| १५ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || ३९ || १:३२.७८० || २०५.७६४
|-
| १६ || २७ || [[निको ह्युल्केनबर्ग]] || [[फोर्स इंडिया]] || ४९ || १:३२.८३३ || २०५.६४६
|-
| १७ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ४८ || १:३२.८६२ || २०५.५८२
|-
| १८ || ३० || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉल्ट]] || १४ || १:३२.९५५ || २०५.३७६
|-
| १९ || २१ || [[एस्टेबान गुतियेरेझ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ४ || १:३२.९९८ || २०५.२८१
|-
| २० || ८८ || [[रिओ हरियान्तो]] || [[मॅनोर]] || १५ || १:३३.८४७ || २०३.४२४
|-
| २१ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || १५ || १:३३.८९२ || २०३.३२७
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री – सर्वात वेगवान फेऱ्या|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2016/races/938/australia/fastest-laps|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|अ‍ॅक्सेसदिनांक=३० ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;
|}
== मुख्य शर्यतीनंतरचे विश्लेषण ==
=== शर्यतीपूर्व अडचणी आणि पहिल्या वळणाची उलथापालथ ===
हॅमिल्टनचे ध्रुवस्थान आणि रोसबर्गचे दुसरे स्थान ही पात्रता फेरीतील मर्सिडीजची स्पष्ट आघाडी दर्शवत होती. पण पात्रता वेळ म्हणजे पहिल्या वळणावर पोहोचताना मिळणारा वेग नव्हे. फेटेलने तिसऱ्या ग्रिडवरून दोन्ही मर्सिडीजच्या पुढे जात मिळवलेली आघाडी शर्यतीचे सुरुवातीचे स्वरूप पूर्ण बदलणारी ठरली. हॅमिल्टनमागे अनेक गाड्या आल्याने मर्सिडीजला आपला मूळ एक-दोन क्रमांक सहज राखता आला नाही. या सुरुवातीच्या बदलामुळे फेरारीकडे वास्तविक विजयाची संधी निर्माण झाली.&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री – शर्यतीचे निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2016/races/938/australia/race-result|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|अ‍ॅक्सेसदिनांक=३० ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;
क्व्यातच्या गाडीने फॉर्मेशन फेरीमध्येच समस्या निर्माण केल्याने प्रत्यक्ष रेसची लांबी ५७ फेऱ्या झाली आणि त्याच्या रेड बुलला गुणांसाठी स्पर्धाच करता आली नाही. रेड बुलच्या दुसऱ्या चालक रिकियार्डोवर स्पर्धात्मक भार आला. मॅग्नुसेनचे पहिल्या फेरीतील पंक्चर आणि त्याने तत्काळ केलेला टायरबदल हा शर्यतीच्या सुरुवातीला झालेल्या वेगळ्या रणनीतिक नुकसानीचे उदाहरण ठरला; त्यामुळे तो मागून संघर्ष करत अखेरीस १२वा आला.&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री – शर्यतीचे निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2016/races/938/australia/race-result|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|अ‍ॅक्सेसदिनांक=३० ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१६ फॉर्म्युला वन रोलेक्स ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री – रेनॉल्ट संघाचा अहवाल|दुवा=https://media.alpinecars.com/2016-formula-1-rolex-australian-grand-prix/?lang=eng|प्रकाशक=रेनॉल्ट स्पोर्ट|दिनांक=२० मार्च २०१६}}&lt;/ref&gt;
=== पहिला पिट-स्टॉप टप्पा आणि वेग विरुद्ध टिकाऊपणा ===
सुरुवातीच्या टप्प्यात फेरारीकडे धावणाऱ्या फेटेलच्या गाडीने रस्त्यावरील आघाडी राखण्याला महत्त्व होते, तर मर्सिडीजला धोरणाने स्थान परत मिळवण्याची संधी होती. रोसबर्गचा १२व्या फेरीतील पिट-स्टॉप हा त्याच्या पहिल्या नियोजित निर्णयांचा भाग होता. २०१६ च्या नव्या टायर नियमामुळे प्रत्येक संघासमोर तीन कोरड्या मिश्रणांचे पर्याय होते आणि चालकनिहाय संचांची संख्या वेगवेगळी असल्याने फक्त पात्रतेतील गतीवर अंतिम शर्यतीचा आराखडा बांधता येत नव्हता.&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री – टायरविषयक शर्यतीनंतरचा अहवाल|दुवा=https://press.pirelli.com/2016-australian-grand-prix---race/|प्रकाशक=पिरेली|दिनांक=२० मार्च २०१६}}&lt;/ref&gt;
रेनॉल्टच्या पामरने १२व्या फेरीत टायर बदलला, तर मॅग्नुसेन आधीच्या पंक्चरनंतर स्वतःचा वेगळा कार्यक्रम चालवत होता. एकाच संघातील चालकांची पिट वेळ आणि स्पर्धात्मक संदर्भ भिन्न असू शकतात हे या दोन परिस्थितींनी दाखवून दिले. सरावात दिसलेला वेग मर्यादित असला तरी रेनॉल्टची दोन्ही गाड्या शेवटच्या वर्गीकृत क्रमवारीत पोहोचल्या.&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१६ फॉर्म्युला वन रोलेक्स ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री – रेनॉल्ट संघाचा अहवाल|दुवा=https://media.alpinecars.com/2016-formula-1-rolex-australian-grand-prix/?lang=eng|प्रकाशक=रेनॉल्ट स्पोर्ट|दिनांक=२० मार्च २०१६}}&lt;/ref&gt;
=== अलोन्सो–गुतियेरेझ अपघात आणि लाल झेंड्याने बदललेले गणित ===
अलोन्सो आणि गुतियेरेझच्या १६व्या फेरीतील अपघाताचा परिणाम केवळ दोन गाड्या निवृत्त झाल्या एवढाच नव्हता. ट्रॅक सुरक्षित करण्यासाठी प्रथम सेफ्टी कार आणि नंतर लाल झेंडा दाखवावा लागला. शर्यत स्थिर झाल्यावर स्पर्धकांना पुन्हा एकत्र येण्याचा आणि थांब्यादरम्यान टायर निवड बदलण्याचा अवकाश मिळाला. त्यामुळे आधी पिटमध्ये गेलेल्या आणि अजून न गेलेल्या चालकांच्या गणिताला अचानक नवे संदर्भ प्राप्त झाले.&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री – शर्यतीचे निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2016/races/938/australia/race-result|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|अ‍ॅक्सेसदिनांक=३० ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री – टायरविषयक शर्यतीनंतरचा अहवाल|दुवा=https://press.pirelli.com/2016-australian-grand-prix---race/|प्रकाशक=पिरेली|दिनांक=२० मार्च २०१६}}&lt;/ref&gt;
गुतियेरेझची हास निवृत्त झाली आणि अलोन्सोची मॅक्लारेनही शर्यतीत राहिली नाही. मात्र याच निर्णायक व्यत्ययाचा फायदा हासच्या दुसऱ्या चालक ग्रोसजाँला झाला. लाल झेंड्यादरम्यान टायर बदलणे शक्य झाल्याने त्याच्या गाडीला सामान्य हिरव्या झेंड्याखालील पिट-स्टॉपच्या वेळेचा तोटा सहन करावा लागला नाही. त्याच्या पुढील सहाव्या क्रमांकाचा पाया येथे तयार झाला; तो केवळ शेवटच्या फेऱ्यांतील योगायोग नव्हता.&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री – टायरविषयक शर्यतीनंतरचा अहवाल|दुवा=https://press.pirelli.com/2016-australian-grand-prix---race/|प्रकाशक=पिरेली|दिनांक=२० मार्च २०१६}}&lt;/ref&gt;
=== पुन्हा सुरुवात, मर्सिडीजचे मध्यम टायर आणि फेरारीचा दुसरा थांबा ===
शर्यतीचा रणनीतिक निर्णायक क्षण पुन्हा सुरुवातीपूर्वीच्या टायर निवडीत दिसला. मर्सिडीजने रोसबर्ग आणि हॅमिल्टनसाठी मध्यम मिश्रणावर लांब टप्पा चालवण्याचा पर्याय स्वीकारला. फेरारीने फेटेलसाठी सुपरसॉफ्टचा अधिक आक्रमक पर्याय निवडला. तात्कालिक वेगासाठी अनुकूल असलेला हा पर्याय शिल्लक अंतर संपवण्याच्या दृष्टीने टिकणारा नव्हता. पिरेलीच्या विश्लेषणानुसार मर्सिडीजने उर्वरित मोठा टप्पा मध्यम टायरवर पूर्ण केला आणि फेरारीला अतिरिक्त टायरबदल करावा लागला.&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री – टायरविषयक शर्यतीनंतरचा अहवाल|दुवा=https://press.pirelli.com/2016-australian-grand-prix---race/|प्रकाशक=पिरेली|दिनांक=२० मार्च २०१६}}&lt;/ref&gt;
हे केवळ एक संघ चांगला आणि दुसरा वाईट असा सरधोपट निकाल नव्हता. हिरव्या झेंड्याखाली थांब्याचे वेळेचे नुकसान मोठे असते; उलट लाल झेंड्यामुळे त्या क्षणी टायर बदलल्यावर वेगळ्या फेऱ्यांतील पुढील अडथळे टाळता येतात. फेरारीने सुरुवातीच्या वेगावर भर दिला, परंतु पुन्हा थांब्याची आवश्यकता असताना ट्रॅकवरील आघाडी टिकवणे अधिक कठीण झाले. हॅमिल्टनला पहिल्या फेरीत मागे पडूनही दीर्घ-टप्प्याच्या निवडीमुळे दुसऱ्या क्रमांकापर्यंत पोहोचता आले.&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्रीमध्ये फेरारीच्या धोरणानंतर रोसबर्गचा विजय|दुवा=https://www.skysports.com/f1/news/10212726/aus-report|प्रकाशक=स्काय स्पोर्ट्स}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री – टायरविषयक शर्यतीनंतरचा अहवाल|दुवा=https://press.pirelli.com/2016-australian-grand-prix---race/|प्रकाशक=पिरेली|दिनांक=२० मार्च २०१६}}&lt;/ref&gt;
=== राइकोनेनचा निवृत्तीचा धक्का आणि फेरारीच्या लढतीचा संकोच ===
फेटेलच्या रणनीतीवर लक्ष असतानाच फेरारीला दुसऱ्या गाडीच्या विश्वासार्हतेचा प्रश्न भेडसावला. राइकोनेन २१ पूर्ण फेऱ्यांनंतर तांत्रिक समस्येमुळे निवृत्त झाला. स्पर्धेच्या सुरुवातीला दोन फेरारी गाड्या मर्सिडीजपुढे होत्या, परंतु पहिल्या काही टप्प्यांनंतर एक फेरारी बाहेर आणि दुसऱ्याला आणखी टायर थांबा गरजेचा अशी स्थिती निर्माण झाली. या दोन्ही स्वतंत्र घटना एकत्रितपणे फेटेलच्या विजयाच्या संधी कमी करणाऱ्या ठरल्या.&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री – शर्यतीचे निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2016/races/938/australia/race-result|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|अ‍ॅक्सेसदिनांक=३० ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;
फेटेलने नंतर हॅमिल्टनला आव्हान देण्याचा वेग दाखविला आणि शेवटी केवळ १.५८३ सेकंदांनी दुसरे स्थान गमावले; परंतु रोसबर्गच्या विजयापासून त्याचे अंतर ९.६४३ सेकंद होते. त्यामुळे फेरारीच्या कारमध्ये स्पर्धात्मक वेग नव्हता असा निष्कर्ष काढणे अचूक नाही. शर्यतीतील विशिष्ट टायर निर्णय, लाल झेंडा आणि दुसऱ्या गाडीची निवृत्ती हे स्पर्धात्मक क्षमतेइतकेच परिणाम घडवणारे घटक होते.&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री – शर्यतीचे निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2016/races/938/australia/race-result|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|अ‍ॅक्सेसदिनांक=३० ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;
=== मधल्या गटातील संघर्ष आणि पहिल्या गुणांची वेगवेगळी कारणे ===
रिकियार्डो चौथा आला आणि नंतरच्या ताज्या टायरसह ४९व्या फेरीत सर्वात वेगवान वेळ नोंदवू शकला. ही त्याच्या गाडीची वेगवान कामगिरी असली तरी शर्यतीतील विजयाशी तिचा थेट संबंध नव्हता आणि २०१६ मध्ये अशा फेरीसाठी अतिरिक्त गुण मिळत नव्हते. मासाचा पाचवा क्रमांक हा विलियम्सच्या स्थिर गुणसंपादनाचा भाग होता; बोट्टासला गिअरबॉक्स बदलामुळे १६व्या ग्रिडवरून सुरू करून आठव्या स्थानापर्यंत प्रगती करावी लागली.&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री – सर्वात वेगवान फेऱ्या|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2016/races/938/australia/fastest-laps|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|अ‍ॅक्सेसदिनांक=३० ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री – अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2016/races/938/australia/starting-grid|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|अ‍ॅक्सेसदिनांक=३० ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;
हासचा सहावा क्रमांक त्या काळी नवोदित कारनिर्मात्यासाठी अपवादात्मक कामगिरी होती. ग्रोसजाँने १९व्या ग्रिडवरून सुरुवात केली होती; लाल झेंड्यात टायर बदलल्याने साध्या पिट-स्टॉपमुळे होणारा तोटा वाचला आणि ट्रॅकवरील स्थान संरक्षित करता आले. या निकालातून मिळालेले आठ गुण हासच्या पदार्पणाच्या टप्प्यावरच कारनिर्माते अजिंक्यपदात उपयोगी पडले. याच अपघातात हासची दुसरी गाडी निवृत्त झाल्यामुळे त्या यशाची पार्श्वभूमी अधिक गुंतागुंतीची होती.&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री – टायरविषयक शर्यतीनंतरचा अहवाल|दुवा=https://press.pirelli.com/2016-australian-grand-prix---race/|प्रकाशक=पिरेली|दिनांक=२० मार्च २०१६}}&lt;/ref&gt;
=== पालमरच्या बचावामुळे टोरो रोसोची लढत आणि अंतिम गुणक्रम ===
पामरने ११व्या स्थानी राहून रेनॉल्टला गुण मिळवून दिले नाहीत, पण त्याने मागून येणाऱ्या गाड्यांशी केलेला बचाव मधल्या गटातील शर्यतीत महत्त्वाचा ठरला. सायेन्स आणि व्हर्सटॅपन यांनी नववे व दहावे स्थान मिळवून टोरो रोसोला अनुक्रमे दोन व एक गुण दिले. सुरुवातीला पात्रतेमध्ये पुढच्या रांगेत दिसणाऱ्या या संघाला निकालात केवळ तीन गुण मिळाले; त्यामुळे वेगवान पात्रता आणि शर्यतीतील सततची गती/रणनीती यांतील अंतर स्पष्ट झाले.&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री – शर्यतीचे निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2016/races/938/australia/race-result|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|अ‍ॅक्सेसदिनांक=३० ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१६ फॉर्म्युला वन रोलेक्स ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री – रेनॉल्ट संघाचा अहवाल|दुवा=https://media.alpinecars.com/2016-formula-1-rolex-australian-grand-prix/?lang=eng|प्रकाशक=रेनॉल्ट स्पोर्ट|दिनांक=२० मार्च २०१६}}&lt;/ref&gt;
फोर्स इंडियाला ह्युल्केनबर्गच्या सातव्या स्थानामुळे सहा गुण मिळाले, तर पेरेझ १३वा राहिला. मॅक्लारेनचा अलोन्सो अपघातात बाहेर पडला आणि बटन एका फेरीने मागे १४वा आला. सॉबर व मॅनोर या संघांना पहिल्या फेरीत गुण मिळाले नाहीत; तरी व्हेर्लेनचे गाडी शेवटपर्यंत पोहोचविणे आणि हरियान्तोची निवृत्ती हे भिन्न तांत्रिक परिणाम होते. केवळ गुणांच्या आकड्यातून या घटनांचा संपूर्ण ऐतिहासिक आशय समजत नाही.&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री – शर्यतीचे निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2016/races/938/australia/race-result|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|अ‍ॅक्सेसदिनांक=३० ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;
=== अंतिम फेऱ्या, अधिकृत निकाल आणि हंगामाच्या सुरुवातीचा अर्थ ===
अखेरीस रोसबर्गला हॅमिल्टनवर ८.०६० सेकंदांची आघाडी मिळाली. हॅमिल्टन दुसरा आणि फेटेल तिसरा असल्याने मर्सिडीजने सुरुवातीला गमावलेले एक-दोन स्थान पुन्हा मिळविले. हा बदल फक्त कारच्या सरळ वेगाचा परिणाम नव्हता; सुरुवातीच्या घडामोडींनंतर शर्यत कधी थांबली, त्या क्षणी कोणत्या मिश्रणाचे टायर निवडले आणि नंतर किती पिट-स्टॉप आवश्यक पडले, या घटकांच्या एकत्रित परिणामामुळे अंतिम क्रम ठरला.&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री – शर्यतीचे निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2016/races/938/australia/race-result|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|अ‍ॅक्सेसदिनांक=३० ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री – टायरविषयक शर्यतीनंतरचा अहवाल|दुवा=https://press.pirelli.com/2016-australian-grand-prix---race/|प्रकाशक=पिरेली|दिनांक=२० मार्च २०१६}}&lt;/ref&gt;
पहिल्या शर्यतीनंतर रोसबर्ग २५, हॅमिल्टन १८ आणि फेटेल १५ गुणांवर होते; मर्सिडीजचे ४३ आणि फेरारीचे १५ गुण झाले. रेड बुलला रिकियार्डोमुळे १२ आणि हासला ग्रोसजाँमुळे आठ गुण मिळाले. हंगामाच्या पहिल्याच टप्प्यावर मर्सिडीजची गुणांची आघाडी स्पष्ट झाली, पण फेरारीने पहिल्या वळणापासून दाखवलेली स्पर्धात्मक ताकदही तितकीच नोंद घेण्याजोगी होती. या दोन बाजू एकत्र मांडल्याशिवाय मेलबर्न शर्यतीचा खरा ऐतिहासिक अर्थ पूर्ण होत नाही.&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री – शर्यतीचे निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2016/races/938/australia/race-result|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|अ‍ॅक्सेसदिनांक=३० ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;
== निकालानंतर गुणतालिका ==
=== चालक अजिंक्यपद गुणतालिका ===
ही पहिल्या फेरीनंतरची गुणाधारित क्रमवारी आहे; शून्य गुण मिळालेल्या चालकांची अचूक समान-गुण अधिकृत श्रेणी लावून ती येथे अप्रमाणित पद्धतीने दर्शविलेली नाही. अधिकृत पूर्ण वर्गवारीचे स्वतंत्र पुनर्पडताळणी काम English अहवालात नोंदवले आहे.
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! चालक !! संघ !! गुण
|-
| १ || [[निको रोसबर्ग]] || [[मर्सिडीज]] || २५
|-
| २ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १८
|-
| ३ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || १५
|-
| ४ || [[डॅनियल रिकियार्डो]] || [[रेड बुल रेसींग]] || १२
|-
| ५ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स]] || १०
|-
| ६ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ८
|-
| ७ || [[निको ह्युल्केनबर्ग]] || [[फोर्स इंडिया]] || ६
|-
| ८ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[विलियम्स]] || ४
|-
| ९ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[टोरो रोसो]] || २
|-
| १० || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[टोरो रोसो]] || १
|-
| ११ || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉल्ट]] || ०
|-
| १२ || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[रेनॉल्ट]] || ०
|-
| १३ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || ०
|-
| १४ || [[जेन्सन बटन]] || [[मॅक्लारेन]] || ०
|-
| १५ || [[फेलिपे नासर]] || [[सॉबर]] || ०
|-
| १६ || [[पास्कल व्हेर्लेन]] || [[मॅनोर]] || ०
|-
| १७ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || ०
|-
| १८ || [[किमी राइकोनेन]] || [[फेरारी]] || ०
|-
| १९ || [[रिओ हरियान्तो]] || [[मॅनोर]] || ०
|-
| २० || [[एस्टेबान गुतियेरेझ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ०
|-
| २१ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅक्लारेन]] || ०
|-
| २२ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[रेड बुल रेसींग]] || ०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री – शर्यतीचे निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2016/races/938/australia/race-result|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|अ‍ॅक्सेसदिनांक=३० ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;
|}
=== कारनिर्माते अजिंक्यपद गुणतालिका ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कारनिर्माता !! गुण
|-
| १ || [[मर्सिडीज]] || ४३
|-
| २ || [[फेरारी]] || १५
|-
| ३ || [[विलियम्स]] || १४
|-
| ४ || [[रेड बुल रेसींग]] || १२
|-
| ५ || [[हास एफ.१ संघ]] || ८
|-
| ६ || [[फोर्स इंडिया]] || ६
|-
| ७ || [[टोरो रोसो]] || ३
|-
| ८ || [[रेनॉल्ट]] || ०
|-
| ९ || [[मॅक्लारेन]] || ०
|-
| १० || [[सॉबर]] || ०
|-
| ११ || [[मॅनोर]] || ०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री – शर्यतीचे निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2016/races/938/australia/race-result|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|अ‍ॅक्सेसदिनांक=३० ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;
|}
== हे सुद्धा पहा ==
* [[फॉर्म्युला वन]]
* [[ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री]]
* [[आल्बर्ट पार्क सर्किट]]
* [[२०१६ फॉर्म्युला वन हंगाम]]
* [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन चालक यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]]
== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}
==तळटीप==
{{reflist|group=टीप}}
== बाह्य दुवे ==
* [https://www.formula1.com/en/results/2016/races/938/australia/race-result अधिकृत मुख्य शर्यतीचे निकाल]
* [https://www.formula1.com/en/results/2016/races/938/australia/fastest-laps अधिकृत सर्वात वेगवान फेऱ्यांची यादी]
* [https://press.pirelli.com/2016-australian-grand-prix---race/ पिरेलीचे अधिकृत टायर विश्लेषण]
{{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत
| हंगाम = २०१६
| ग्रांप्री = ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री
| हंगामातील_मागील_शर्यत = २०१५ अबु धाबी ग्रांप्री
| हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०१६ बहरैन ग्रांप्री
| ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१५ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री
| ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०१७ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री
}}
{{२०१६ फॉर्म्युला वन हंगाम}}
{{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}}
[[वर्ग:ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री]]
[[वर्ग:२०१६ फॉर्म्युला वन हंगाम]]</text>
      <sha1>24zlgc0nn1nu4i58ni8dw2su7tmq4yr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728279</id>
      <parentid>2728278</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T14:00:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Koolkrazy</username>
        <id>1591</id>
      </contributor>
      <origin>2728279</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="93035" sha1="5c4rjzuukenrrph5aw22t3b4e695da8" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत माहिती
| प्रकार = एफ.१
| देश = ऑस्ट्रेलिया
| ग्रांप्री = ऑस्ट्रेलियन
| चित्र = Circuit Albert Park 1996 infobox.svg
| चित्र_शीर्षक = २०१६ मध्ये वापरलेला आल्बर्ट पार्क सर्किटचा ऐतिहासिक आराखडा
| दिनांक = २० मार्च
| वर्ष = २०१६
| अधिकृत_नाव = फॉर्म्युला वन रोलेक्स ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री २०१६
| शर्यत_क्रमांक = १
| हंगामात_एकूण_शर्यती = २१
| शर्यतीचे_ठिकाण = [[आल्बर्ट पार्क सर्किट]]
| सर्किट_प्रकार = तात्पुरता रस्त्यावरील सर्किट
| सर्किट_अंतर_किमी = ५.३०३
| सर्किट_अंतर_मैल = ३.२९५
| एकूण_फेऱ्या = ५७
| एकूण_अंतर_किमी = ३०२.२७१
| एकूण_अंतर_मैल = १८७.८२२
| हवामान = कोरडी शर्यत
| पोल_चालक = [[लुइस हॅमिल्टन]]
| पोल_देश = युनायटेड किंग्डम
| पोल_संघ = [[मर्सिडीज]]
| पोल_वेळ = १:२३.८३७
| जलद_चालक = [[डॅनियल रिकियार्डो]]
| जलद_देश = ऑस्ट्रेलिया
| जलद_संघ = [[रेड बुल रेसींग]]
| जलद_वेळ = १:२८.९९७
| जलद_फेरी = ४९
| पहिला_चालक = [[निको रोसबर्ग]]
| पहिला_देश = जर्मनी
| पहिला_संघ = [[मर्सिडीज]]
| दुसरा_चालक = [[लुइस हॅमिल्टन]]
| दुसरा_देश = युनायटेड किंग्डम
| दुसरा_संघ = [[मर्सिडीज]]
| तिसरा_चालक = [[सेबास्टियन फेटेल]]
| तिसरा_देश = जर्मनी
| तिसरा_संघ = [[फेरारी]]
| हंगामातील_मागील_शर्यत = २०१५ अबु धाबी ग्रांप्री
| हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०१६ बहरैन ग्रांप्री
| ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१५ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री
| ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०१७ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री
}}
'''२०१६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री''' ही '''फॉर्म्युला वन रोलेक्स ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री २०१६''' या अधिकृत नावाने २० मार्च २०१६ रोजी मेलबर्न येथील [[आल्बर्ट पार्क सर्किट]]वर पार पडलेली फॉर्म्युला वन जागतिक अजिंक्यपदाच्या २०१६ हंगामातील पहिली शर्यत होती. निर्धारित ५८ पैकी ५७ फेऱ्यांची अधिकृत स्पर्धा पूर्ण झाली. [[निको रोसबर्ग]]ने मर्सिडीजसाठी विजय मिळविला; [[लुइस हॅमिल्टन]] दुसरा व [[सेबास्टियन फेटेल]] तिसरा आला. हॅमिल्टनने ध्रुवस्थान मिळवले, तर [[डॅनियल रिकियार्डो]]ने शर्यतीतील सर्वात वेगवान फेरी नोंदवली. [[फर्नांडो अलोन्सो]] आणि [[एस्टेबान गुतियेरेझ]] यांच्या अपघातामुळे शर्यत थांबवावी लागली; त्या लाल झेंड्यानंतर केलेल्या टायर निवडीमुळे विजयाचा संघर्ष निर्णायकपणे बदलला. नव्याने सहभागी झालेल्या हास संघाला पदार्पणाच्या शर्यतीत सहावे स्थान आणि आठ गुण मिळाले.&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री – शर्यतीचे निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2016/races/938/australia/race-result|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|अ‍ॅक्सेसदिनांक=३० ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री – टायरविषयक शर्यतीनंतरचा अहवाल|दुवा=https://press.pirelli.com/2016-australian-grand-prix---race/|प्रकाशक=पिरेली|दिनांक=२० मार्च २०१६}}&lt;/ref&gt;
== पार्श्वभूमी ==
=== शर्यतीपूर्वीची अजिंक्यपदाची स्थिती ===
ही हंगामाची पहिली शर्यत असल्यामुळे चालू हंगामाचे चालक किंवा कारनिर्माते गुणतालिकेत अद्याप गुण नव्हते. २०१५ मधील अजिंक्यपद विजेता हॅमिल्टन आणि त्याचा सहकारी रोसबर्ग यांच्या मर्सिडीजमधील स्पर्धेकडे विशेष लक्ष होते. फेरारीने फेटेल आणि राइकोनेन या जोडीसह आघाडीच्या स्थानांसाठी आव्हान देण्याचा प्रयत्न केला. २०१६ मध्ये पुन्हा कारनिर्माता संघ म्हणून स्पर्धेत आलेला रेनॉल्ट आणि प्रथमच स्पर्धेत उतरलेला हास हे दोन महत्त्वाचे बदल होते.
=== सर्किट आणि स्पर्धा कार्यक्रम ===
शुक्रवार, १८ मार्च रोजी दोन मुक्त सराव, शनिवार, १९ मार्च रोजी तिसरा सराव आणि पात्रता फेरी, तर रविवार, २० मार्च रोजी मुख्य शर्यत आयोजित झाली. आल्बर्ट पार्कचा त्या काळातील ५.३०३ किमी आराखडा वापरला गेला. नवीन टप्प्याटप्प्याने चालक वगळण्याच्या पात्रता फेरी पद्धतीचा हा पहिलाच वापर होता; त्या प्रक्रियेत शेवटच्या टप्प्यात ट्रॅकवरील स्पर्धा कमी झाल्याबद्दल टीका झाली.
=== सहभागी चालक आणि संघ ===
२०१६ मध्ये ११ संघांच्या प्रत्येकी दोन गाड्या, म्हणजे २२ चालक शर्यत सप्ताहासाठी नोंदवले गेले. हासच्या पदार्पणासह मॅनोरच्या हरियान्तो व व्हेर्लेन आणि रेनॉल्टच्या पामर यांच्या नव्या मोहिमा सुरू झाल्या.
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! संघ !! चालक !! कार क्र.
|-
| [[मर्सिडीज]] || [[लुइस हॅमिल्टन]] || ४४
|-
| [[मर्सिडीज]] || [[निको रोसबर्ग]] || ६
|-
| [[फेरारी]] || [[सेबास्टियन फेटेल]] || ५
|-
| [[फेरारी]] || [[किमी राइकोनेन]] || ७
|-
| [[टोरो रोसो]] || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || ३३
|-
| [[विलियम्स]] || [[फेलिपे मासा]] || १९
|-
| [[टोरो रोसो]] || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || ५५
|-
| [[रेड बुल रेसींग]] || [[डॅनियल रिकियार्डो]] || ३
|-
| [[फोर्स इंडिया]] || [[सर्जिओ पेरेझ]] || ११
|-
| [[फोर्स इंडिया]] || [[निको ह्युल्केनबर्ग]] || २७
|-
| [[विलियम्स]] || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || ७७
|-
| [[मॅक्लारेन]] || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || १४
|-
| [[मॅक्लारेन]] || [[जेन्सन बटन]] || २२
|-
| [[रेनॉल्ट]] || [[जोलियन पामर]] || ३०
|-
| [[रेनॉल्ट]] || [[केविन मॅग्नुसेन]] || २०
|-
| [[सॉबर]] || [[मार्कस एरिक्सन]] || ९
|-
| [[सॉबर]] || [[फेलिपे नासर]] || १२
|-
| [[रेड बुल रेसींग]] || [[डॅनिल क्व्यात]] || २६
|-
| [[हास एफ.१ संघ]] || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || ८
|-
| [[हास एफ.१ संघ]] || [[एस्टेबान गुतियेरेझ]] || २१
|-
| [[मॅनोर]] || [[रिओ हरियान्तो]] || ८८
|-
| [[मॅनोर]] || [[पास्कल व्हेर्लेन]] || ९४
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री – शर्यतीचे निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2016/races/938/australia/race-result|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|अ‍ॅक्सेसदिनांक=३० ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;
|}
=== टायर ===
पिरेलीने मध्यम (पांढरा), सॉफ्ट (पिवळा) आणि सुपरसॉफ्ट (लाल) हे कोरड्या हवामानाचे तीन पर्याय दिले. नवीन नियमानुसार १३ संचांची चालकनिहाय विभागणी वेगवेगळी होती; त्यामुळे खालील संख्या सर्व चालकांकरिता समान असल्याचा दावा केला जात नाही. उदाहरणार्थ हॅमिल्टनला मध्यम/सॉफ्ट/सुपरसॉफ्ट १/६/६, रोसबर्गला २/५/६ आणि मॅनोर चालकांना ४/४/५ संच उपलब्ध होते.&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री – चालकनिहाय टायर संच|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/pirelli-reveal-driver-tyre-choices-for-australia.UZvGsbLKlZjvbq0XOgYYY.UZvGsbLKlZjvbq0XOgYYY|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|अ‍ॅक्सेसदिनांक=३० ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! टायर प्रकार !! मिश्रण !! बाजूच्या पट्टीचा रंग !! प्रत्येकी उपलब्ध संच
|-
| कडक || मध्यम || पांढरा || १–४
|-
| मध्यम || सॉफ्ट || पिवळा || ४–६
|-
| मऊ || सुपरसॉफ्ट || लाल || ५–७
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री – चालकनिहाय टायर संच|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/pirelli-reveal-driver-tyre-choices-for-australia.UZvGsbLKlZjvbq0XOgYYY.UZvGsbLKlZjvbq0XOgYYY|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|अ‍ॅक्सेसदिनांक=३० ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;
|}
== मुक्त सराव सत्रे ==
=== पहिला मुक्त सराव ===
शुक्रवारी पहिल्या सरावात हॅमिल्टनने सर्वोत्तम १:२९.७२५ वेळ नोंदवला. त्यानंतर क्व्यात आणि रिकियार्डो अशी रेड बुलची जोडी होती. बदलत्या स्थितीमुळे काही चालकांच्या मर्यादित धावांचा अर्थ त्यांच्या अंतिम वेगापेक्षा वेगळा होता. विशेषतः फेटेल व सायेन्स यांनी फेऱ्या पूर्ण केल्या, परंतु अधिकृत यादीत वैध सर्वोत्तम वेळ नोंदली गेली नाही.
=== मुक्त सराव १ चे निकाल ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:२९.७२५ || १४
|-
| २ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[रेड बुल रेसींग]] || +०.४२१ || १४
|-
| ३ || ३ || [[डॅनियल रिकियार्डो]] || [[रेड बुल रेसींग]] || +१.१५० || १३
|-
| ४ || २७ || [[निको ह्युल्केनबर्ग]] || [[फोर्स इंडिया]] || +१.६०० || ८
|-
| ५ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[टोरो रोसो]] || +१.९९५ || १४
|-
| ६ || ६ || [[निको रोसबर्ग]] || [[मर्सिडीज]] || +२.०८९ || ११
|-
| ७ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅक्लारेन]] || +३.३३५ || ११
|-
| ८ || २२ || [[जेन्सन बटन]] || [[मॅक्लारेन]] || +३.४०४ || १६
|-
| ९ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || +३.६४५ || ६
|-
| १० || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[रेनॉल्ट]] || +४.३३५ || १३
|-
| ११ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[विलियम्स]] || +४.८२५ || ६
|-
| १२ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स]] || +४.९५४ || ६
|-
| १३ || १२ || [[फेलिपे नासर]] || [[सॉबर]] || +५.०७१ || ७
|-
| १४ || ३० || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉल्ट]] || +५.७५२ || १२
|-
| १५ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || +८.२३१ || ६
|-
| १६ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लेन]] || [[मॅनोर]] || +१०.६७६ || ६
|-
| १७ || ७ || [[किमी राइकोनेन]] || [[फेरारी]] || +११.०२९ || १०
|-
| १८ || २१ || [[एस्टेबान गुतियेरेझ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +१२.०५५ || ८
|-
| १९ || ८८ || [[रिओ हरियान्तो]] || [[मॅनोर]] || +१३.६४७ || ७
|-
| २० || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +१३.७१८ || ६
|-
| २१ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || वेळ नाही || ८
|-
| २२ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[टोरो रोसो]] || वेळ नाही || ३
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री – मुक्त सराव १|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2016/races/938/australia/practice/1|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|अ‍ॅक्सेसदिनांक=३० ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;
|}
=== दुसरा मुक्त सराव ===
दुसऱ्या सरावावर पावसाचा मोठा परिणाम झाला. हॅमिल्टनची १:३८.८४१ ही वेळ सर्वोत्तम राहिली, तर ह्युल्केनबर्ग दुसरा व राइकोनेन तिसरा. फक्त १९ चालकांनी सत्रात भाग घेतला; त्यापैकी मॅग्नुसेन, पामर, मासा आणि बोट्टास यांनी फेऱ्या चालविल्या पण वैध वेगवान वेळ नोंदवली नाही. ओल्या स्थितीत व मर्यादित धावांमुळे सत्रातील क्रमवारी कोरड्या शर्यतीचे थेट भाकीत नव्हते.
=== मुक्त सराव २ चे निकाल ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:३८.८४१ || ७
|-
| २ || २७ || [[निको ह्युल्केनबर्ग]] || [[फोर्स इंडिया]] || +०.४६७ || ८
|-
| ३ || ७ || [[किमी राइकोनेन]] || [[फेरारी]] || +०.६४५ || ७
|-
| ४ || ३ || [[डॅनियल रिकियार्डो]] || [[रेड बुल रेसींग]] || +०.६९४ || ९
|-
| ५ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[टोरो रोसो]] || +०.८५३ || १६
|-
| ६ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅक्लारेन]] || +१.०५४ || १६
|-
| ७ || २२ || [[जेन्सन बटन]] || [[मॅक्लारेन]] || +१.१६७ || १३
|-
| ८ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || +१.९२० || ७
|-
| ९ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || +२.४१५ || ८
|-
| १० || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[रेड बुल रेसींग]] || +३.५७० || १०
|-
| ११ || २१ || [[एस्टेबान गुतियेरेझ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +४.०५० || १०
|-
| १२ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लेन]] || [[मॅनोर]] || +४.५६० || २५
|-
| १३ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +४.८९० || ८
|-
| १४ || ८८ || [[रिओ हरियान्तो]] || [[मॅनोर]] || +५.४६३ || २२
|-
| १५ || ६ || [[निको रोसबर्ग]] || [[मर्सिडीज]] || +८.५१५ || ४
|-
| १६ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[रेनॉल्ट]] || वेळ नाही || २
|-
| १७ || ३० || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉल्ट]] || वेळ नाही || ५
|-
| १८ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स]] || वेळ नाही || २
|-
| १९ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[विलियम्स]] || वेळ नाही || २
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री – मुक्त सराव २|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2016/races/938/australia/practice/2|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|अ‍ॅक्सेसदिनांक=३० ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;
|}
=== तिसरा मुक्त सराव ===
शनिवारी ट्रॅक कोरडा झाल्यावर हॅमिल्टनने १:२५.६२४ वेळ नोंदवून अव्वल स्थान राखले; रोसबर्ग फक्त ०.१७६ सेकंदांनी मागे आणि फेटेल ०.२२८ सेकंदांनी मागे राहिला. टोरो रोसोचा सायेन्स चौथ्या क्रमांकावर आला. शुक्रवारी ओल्या सत्रांच्या तुलनेत सर्व २२ चालकांनी वेळ नोंदविल्यामुळे पात्रता फेरीपूर्वी स्पर्धेचे अधिक स्पष्ट चित्र मिळाले.
=== मुक्त सराव ३ चे निकाल ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:२५.६२४ || २४
|-
| २ || ६ || [[निको रोसबर्ग]] || [[मर्सिडीज]] || +०.१७६ || २५
|-
| ३ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || +०.२२८ || २५
|-
| ४ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[टोरो रोसो]] || +०.६३३ || २८
|-
| ५ || ७ || [[किमी राइकोनेन]] || [[फेरारी]] || +०.८११ || २३
|-
| ६ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[टोरो रोसो]] || +१.०७७ || २६
|-
| ७ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[विलियम्स]] || +१.१०६ || २८
|-
| ८ || ३ || [[डॅनियल रिकियार्डो]] || [[रेड बुल रेसींग]] || +१.१४४ || २२
|-
| ९ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स]] || +१.५२७ || २८
|-
| १० || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || +१.६१८ || २२
|-
| ११ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅक्लारेन]] || +१.६३९ || २०
|-
| १२ || २२ || [[जेन्सन बटन]] || [[मॅक्लारेन]] || +१.७१७ || २०
|-
| १३ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[रेड बुल रेसींग]] || +१.८०६ || २२
|-
| १४ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || +२.०३५ || २६
|-
| १५ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[रेनॉल्ट]] || +२.२४७ || २४
|-
| १६ || २७ || [[निको ह्युल्केनबर्ग]] || [[फोर्स इंडिया]] || +२.३६४ || २२
|-
| १७ || ३० || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉल्ट]] || +२.४९३ || २४
|-
| १८ || २१ || [[एस्टेबान गुतियेरेझ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +२.६६० || २१
|-
| १९ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +२.६६८ || ११
|-
| २० || १२ || [[फेलिपे नासर]] || [[सॉबर]] || +२.६६९ || २६
|-
| २१ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लेन]] || [[मॅनोर]] || +३.४२२ || १८
|-
| २२ || ८८ || [[रिओ हरियान्तो]] || [[मॅनोर]] || +३.६४८ || २३
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री – मुक्त सराव ३|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2016/races/938/australia/practice/3|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|अ‍ॅक्सेसदिनांक=३० ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;
|}
== मुख्य शर्यतीची पात्रता फेरी ==
=== फेरी १ ===
२०१६ साठी प्रथम वापरलेल्या वगळण्याच्या नव्या पद्धतीत पहिल्याच टप्प्यात मॅनोर, हास आणि इतर मागील गटातील चालकांना वेगाने वेळ नोंदवावी लागली. रिओ हरियान्तो आणि पास्कल व्हेर्लेन शेवटच्या दोन पात्रता स्थानांवर राहिले; दोघांनी १०७ टक्के मर्यादेत वेळ नोंदविला. पात्रता फेरीमध्ये फक्त सर्वात शेवटच्या प्रयत्नांचा वेग महत्त्वाचा ठरतोच असे नाही, तर वगळणीच्या वेळेआधी फेरी पूर्ण करणेही महत्त्वाचे ठरले.
=== फेरी २ ===
दुसऱ्या फेरीत बोट्टास ११वा, अलोन्सो १२वा, बटन १३वा, पामर १४वा व मॅग्नुसेन १५वा राहिला. मर्सिडीज आणि फेरारीच्या जोडीसह टोरो रोसोचे दोन्ही चालक अंतिम फेरीत पोहोचले; यामुळे त्या क्षणी मधल्या गटातील स्पर्धात्मक बदल अधोरेखित झाले.
=== फेरी ३ ===
हॅमिल्टनने १:२३.८३७ वेळेसह रोसबर्गपेक्षा ०.३६० सेकंद वेगवान फेरी नोंदवून ध्रुवस्थान मिळविले. फेटेल ०.८३८ सेकंदांनी मागे तिसरा, राइकोनेन चौथा राहिला. नवीन वगळणी पद्धतीत शेवटच्या क्षणांमध्ये ट्रॅक शांत पडल्यामुळे पात्रता फेरीच्या रचनेवर टीका झाली. ध्रुवस्थान मिळवूनही हॅमिल्टनचा शर्यतीतील आरंभ निर्णायक ठरला नाही.
=== मुख्य शर्यतीच्या पात्रता फेरीचे निकाल ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी १ !! फेरी २ !! फेरी ३ !! एकूण फेऱ्या
|-
| १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:२५.३५१ || १:२४.६०५ || १:२३.८३७ || १४
|-
| २ || ६ || [[निको रोसबर्ग]] || [[मर्सिडीज]] || १:२६.९३४ || १:२४.७९६ || १:२४.१९७ || १३
|-
| ३ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || १:२६.९४५ || १:२५.२५७ || १:२४.६७५ || १४
|-
| ४ || ७ || [[किमी राइकोनेन]] || [[फेरारी]] || १:२६.५७९ || १:२५.६१५ || १:२५.०३३ || १३
|-
| ५ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[टोरो रोसो]] || १:२६.९३४ || १:२५.६१५ || १:२५.४३४ || १२
|-
| ६ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स]] || १:२५.९१८ || १:२५.६४४ || १:२५.४५८ || १२
|-
| ७ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[टोरो रोसो]] || १:२७.०५७ || १:२५.३८४ || १:२५.५८२ || १४
|-
| ८ || ३ || [[डॅनियल रिकियार्डो]] || [[रेड बुल रेसींग]] || १:२६.९४५ || १:२५.५९९ || १:२५.५८९ || १५
|-
| ९ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || १:२६.६०७ || १:२५.७५३ || — || १२
|-
| १० || २७ || [[निको ह्युल्केनबर्ग]] || [[फोर्स इंडिया]] || १:२६.५५० || १:२५.८६५ || — || १४
|-
| ११ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[विलियम्स]] || १:२७.१३५ || १:२५.९६१ || — || ९
|-
| १२ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅक्लारेन]] || १:२६.५३७ || १:२६.१२५ || — || ९
|-
| १३ || २२ || [[जेन्सन बटन]] || [[मॅक्लारेन]] || १:२६.७४० || १:२६.३०४ || — || ९
|-
| १४ || ३० || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉल्ट]] || १:२७.२४१ || १:२७.६०१ || — || १२
|-
| १५ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[रेनॉल्ट]] || १:२७.२९७ || १:२७.७४२ || — || ११
|-
| १६ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || १:२७.४३५ || — || — || ९
|-
| १७ || १२ || [[फेलिपे नासर]] || [[सॉबर]] || १:२७.९५८ || — || — || ७
|-
| १८ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[रेड बुल रेसींग]] || १:२८.००६ || — || — || ५
|-
| १९ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:२८.३२२ || — || — || ६
|-
| २० || २१ || [[एस्टेबान गुतियेरेझ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:२९.६०६ || — || — || ६
|-
| २१ || ८८ || [[रिओ हरियान्तो]] || [[मॅनोर]] || १:२९.६२७ || — || — || ३
|-
| २२ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लेन]] || [[मॅनोर]] || १:२९.६४२ || — || — || ३
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;8&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री – पात्रता फेरी|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2016/races/938/australia/qualifying|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|अ‍ॅक्सेसदिनांक=३० ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;
|}
=== मुख्य शर्यतीची अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी ===
बोट्टासला नियोजित नसलेल्या गिअरबॉक्स बदलामुळे पाच स्थानांची शिक्षा झाली; त्यामुळे पात्रतेतील ११व्या क्रमांकावरून तो अधिकृत १६व्या ग्रिडवर गेला. तिसऱ्या सरावातील पिट-लेन घटनेबद्दल हरियान्तोला तीन स्थानांची शिक्षा झाल्याने व्हेर्लेन २१व्या आणि हरियान्तो २२व्या क्रमांकावर गेला. ही अंतिम ग्रिड पात्रता निकालांची सरळ प्रत नाही.&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री – अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2016/races/938/australia/starting-grid|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|अ‍ॅक्सेसदिनांक=३० ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! ग्रिड !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पात्रता वेळ / स्थिती
|-
| १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:२३.८३७
|-
| २ || ६ || [[निको रोसबर्ग]] || [[मर्सिडीज]] || १:२४.१९७
|-
| ३ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || १:२४.६७५
|-
| ४ || ७ || [[किमी राइकोनेन]] || [[फेरारी]] || १:२५.०३३
|-
| ५ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[टोरो रोसो]] || १:२५.४३४
|-
| ६ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स]] || १:२५.४५८
|-
| ७ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[टोरो रोसो]] || १:२५.५८२
|-
| ८ || ३ || [[डॅनियल रिकियार्डो]] || [[रेड बुल रेसींग]] || १:२५.५८९
|-
| ९ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || १:२५.७५३
|-
| १० || २७ || [[निको ह्युल्केनबर्ग]] || [[फोर्स इंडिया]] || १:२५.८६५
|-
| ११ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅक्लारेन]] || १:२६.१२५
|-
| १२ || २२ || [[जेन्सन बटन]] || [[मॅक्लारेन]] || १:२६.३०४
|-
| १३ || ३० || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉल्ट]] || १:२७.६०१
|-
| १४ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[रेनॉल्ट]] || १:२७.७४२
|-
| १५ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || १:२७.४३५
|-
| १६ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[विलियम्स]] || १:२५.९६१
|-
| १७ || १२ || [[फेलिपे नासर]] || [[सॉबर]] || १:२७.९५८
|-
| १८ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[रेड बुल रेसींग]] || १:२८.००६
|-
| १९ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:२८.३२२
|-
| २० || २१ || [[एस्टेबान गुतियेरेझ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:२९.६०६
|-
| २१ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लेन]] || [[मॅनोर]] || १:२९.६४२
|-
| २२ || ८८ || [[रिओ हरियान्तो]] || [[मॅनोर]] || १:२९.६२७
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;5&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री – अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2016/races/938/australia/starting-grid|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|अ‍ॅक्सेसदिनांक=३० ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;
|}
== मुख्य शर्यत ==
रविवारी डॅनिल क्व्यातच्या रेड बुल गाडीतील तांत्रिक समस्येमुळे त्याला शर्यत सुरू करता आली नाही. नवीन फॉर्मेशन फेरी घेण्यात आल्याने नियोजित ५८ ऐवजी ५७ स्पर्धात्मक फेऱ्यांची शर्यत झाली. ध्रुवस्थानावरून सुरू करणारा हॅमिल्टन पहिल्या वळणावर मागे पडला; तिसऱ्या स्थानावरून फेटेलने उत्कृष्ट सुरुवात करून आघाडी मिळवली. राइकोनेन त्याच्या मागे, तर रोसबर्ग तिसरा आणि हॅमिल्टन अनेक गाड्यांच्या मागे अडकला. पहिल्या फेरीत मॅग्नुसेनला पंक्चर झाल्याने लवकर पिटमध्ये यावे लागले.&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री – शर्यतीचे निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2016/races/938/australia/race-result|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|अ‍ॅक्सेसदिनांक=३० ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१६ फॉर्म्युला वन रोलेक्स ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री – रेनॉल्ट संघाचा अहवाल|दुवा=https://media.alpinecars.com/2016-formula-1-rolex-australian-grand-prix/?lang=eng|प्रकाशक=रेनॉल्ट स्पोर्ट|दिनांक=२० मार्च २०१६}}&lt;/ref&gt;
पहिल्या थांब्यांच्या टप्प्यात मर्सिडीज आणि फेरारीने पुढील फेऱ्यांसाठी कोणते टायर वापरावेत याबाबत भिन्न निवडींची तयारी केली. रोसबर्गने १२व्या फेरीत थांबा घेतला; रिकियार्डो आणि इतर चालकांचीही थांबे सुरू झाली. फेरारी सुरुवातीच्या वेगाचा फायदा घेऊन फेटेलला आघाडीवर ठेवू इच्छित होती, तर मर्सिडीज अधिक टिकाऊ टायरवर पुढील भाग नियंत्रित करण्याचा पर्याय शोधत होती.&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री – टायरविषयक शर्यतीनंतरचा अहवाल|दुवा=https://press.pirelli.com/2016-australian-grand-prix---race/|प्रकाशक=पिरेली|दिनांक=२० मार्च २०१६}}&lt;/ref&gt;
१६व्या फेरीत फर्नांडो अलोन्सोची मॅक्लारेन आणि एस्टेबान गुतियेरेझची हास यांचा मोठा अपघात झाला. अलोन्सोची गाडी सुरक्षितता अडथळ्याजवळ उलटली; दोन्ही चालक शर्यतीतून बाहेर पडले. ट्रॅक स्वच्छता आणि सुरक्षिततेसाठी प्रथम सेफ्टी कार, त्यानंतर लाल झेंडा दाखवण्यात आला. जवळपास १८व्या फेरीच्या स्थितीत थांबलेल्या स्पर्धेने आधीच्या पिट-स्टॉप गणिताला बदलले; चालकांना थांब्यादरम्यान टायर बदलता आले.&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री – शर्यतीचे निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2016/races/938/australia/race-result|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|अ‍ॅक्सेसदिनांक=३० ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री – टायरविषयक शर्यतीनंतरचा अहवाल|दुवा=https://press.pirelli.com/2016-australian-grand-prix---race/|प्रकाशक=पिरेली|दिनांक=२० मार्च २०१६}}&lt;/ref&gt;
लाल झेंड्यानंतर रोसबर्ग व हॅमिल्टन यांनी तुलनेने टिकाऊ मध्यम टायर निवडले, तर फेटेलने सुपरसॉफ्ट टायरवर पुन्हा सुरुवात केली. फेरारीच्या निवडीने लगेच वेग वाढवण्याचा लाभ मिळू शकत होता, परंतु उर्वरित मोठ्या अंतरासाठी आणखी एक थांबा अनिवार्य होण्याचा धोका वाढला. मर्सिडीजच्या मध्यम टायरमुळे लांबचा टप्पा थेट पूर्ण करण्याची शक्यता निर्माण झाली.&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री – टायरविषयक शर्यतीनंतरचा अहवाल|दुवा=https://press.pirelli.com/2016-australian-grand-prix---race/|प्रकाशक=पिरेली|दिनांक=२० मार्च २०१६}}&lt;/ref&gt;
फेरारीच्या दुसऱ्या गाडीची शर्यत गमावली गेली: राइकोनेन २१ फेऱ्यांनंतर तांत्रिक बिघाडामुळे निवृत्त झाला. फेटेलला त्याच्या सुपरसॉफ्ट टायरनंतर पुन्हा थांबावे लागले आणि त्यामुळे तो रोसबर्गच्या मागे गेला; हॅमिल्टनही धावताना वर आला. फेटेलने उशिरा हॅमिल्टनला गाठण्याचा प्रयत्न केला; मात्र शेवटी रोसबर्गने ८.०६० सेकंदांच्या फरकाने विजय मिळविला आणि हॅमिल्टन दुसरा राहिला.&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री – शर्यतीचे निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2016/races/938/australia/race-result|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|अ‍ॅक्सेसदिनांक=३० ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;
पुढील स्थानांसाठी रिकियार्डोचा आक्रमक वेग महत्त्वाचा होता. त्याने ४९व्या फेरीत १:२८.९९७ ही सर्वात वेगवान फेरी नोंदविली आणि चौथे स्थान मिळविले. मासा पाचवा आला. हासचा रोमेन ग्रोसजाँ सहावा राहून संघाच्या पदार्पणाच्या स्पर्धेत आठ गुण मिळवणारा चालक ठरला. ह्युल्केनबर्ग सातवा, बोट्टास आठवा, सायेन्स नववा व व्हर्सटॅपन दहावा राहिला. पामरने गुणांच्या अगदी बाहेर ११वे स्थान मिळवले.&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री – शर्यतीचे निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2016/races/938/australia/race-result|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|अ‍ॅक्सेसदिनांक=३० ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री – सर्वात वेगवान फेऱ्या|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2016/races/938/australia/fastest-laps|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|अ‍ॅक्सेसदिनांक=३० ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;
=== मुख्य शर्यतीचे निकाल ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पूर्ण फेऱ्या !! वेळ / अंतर / स्थिती !! गुण
|-
| १ || ६ || [[निको रोसबर्ग]] || [[मर्सिडीज]] || ५७ || १:४८:१५.५६५ || २५
|-
| २ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ५७ || +८.०६० || १८
|-
| ३ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || ५७ || +९.६४३ || १५
|-
| ४ || ३ || [[डॅनियल रिकियार्डो]] || [[रेड बुल रेसींग]] || ५७ || +२४.३३० || १२
|-
| ५ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स]] || ५७ || +५८.९७९ || १०
|-
| ६ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ५७ || +७२.०८१ || ८
|-
| ७ || २७ || [[निको ह्युल्केनबर्ग]] || [[फोर्स इंडिया]] || ५७ || +७४.१९९ || ६
|-
| ८ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[विलियम्स]] || ५७ || +७५.१५३ || ४
|-
| ९ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[टोरो रोसो]] || ५७ || +७५.६८० || २
|-
| १० || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[टोरो रोसो]] || ५७ || +७६.८३३ || १
|-
| ११ || ३० || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉल्ट]] || ५७ || +८३.३९९ || ०
|-
| १२ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[रेनॉल्ट]] || ५७ || +८५.६०६ || ०
|-
| १३ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || ५७ || +९१.६९९ || ०
|-
| १४ || २२ || [[जेन्सन बटन]] || [[मॅक्लारेन]] || ५६ || +१ फेरी || ०
|-
| १५ || १२ || [[फेलिपे नासर]] || [[सॉबर]] || ५६ || +१ फेरी || ०
|-
| १६ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लेन]] || [[मॅनोर]] || ५६ || +१ फेरी || ०
|-
| अवर्गीकृत || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || ३८ || निवृत्त || ०
|-
| अवर्गीकृत || ७ || [[किमी राइकोनेन]] || [[फेरारी]] || २१ || निवृत्त || ०
|-
| अवर्गीकृत || ८८ || [[रिओ हरियान्तो]] || [[मॅनोर]] || १७ || निवृत्त || ०
|-
| अवर्गीकृत || २१ || [[एस्टेबान गुतियेरेझ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १६ || निवृत्त || ०
|-
| अवर्गीकृत || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅक्लारेन]] || १६ || निवृत्त || ०
|-
| सुरुवात नाही || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[रेड बुल रेसींग]] || ० || सुरुवात नाही || ०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री – शर्यतीचे निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2016/races/938/australia/race-result|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|अ‍ॅक्सेसदिनांक=३० ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;
|}
=== सर्वात वेगवान फेरी ===
रिकियार्डोने ४९व्या फेरीत सर्वात वेगवान वेळ नोंदविली; २०१६ च्या नियमांमध्ये यासाठी स्वतंत्र अजिंक्यपद गुण दिले जात नव्हते. क्व्यातने शर्यत सुरू केली नाही, त्यामुळे अधिकृत यादीत त्याचा वैध वेगवान फेरीचा क्रमांक नाही.&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री – सर्वात वेगवान फेऱ्या|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2016/races/938/australia/fastest-laps|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|अ‍ॅक्सेसदिनांक=३० ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! क्रम !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी (एफआयए) !! फेरीचा वेळ !! सरासरी वेग (किमी/ता.)
|-
| १ || ३ || [[डॅनियल रिकियार्डो]] || [[रेड बुल रेसींग]] || ४९ || १:२८.९९७ || २१४.५१०
|-
| २ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || २३ || १:२९.९५१ || २१२.२३५
|-
| ३ || ६ || [[निको रोसबर्ग]] || [[मर्सिडीज]] || २१ || १:३०.५५७ || २१०.८१५
|-
| ४ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ४८ || १:३०.६४६ || २१०.६०८
|-
| ५ || ७ || [[किमी राइकोनेन]] || [[फेरारी]] || २१ || १:३०.७०१ || २१०.४८०
|-
| ६ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[टोरो रोसो]] || ४४ || १:३१.५१६ || २०८.६०६
|-
| ७ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[टोरो रोसो]] || २३ || १:३१.६७१ || २०८.२५३
|-
| ८ || २२ || [[जेन्सन बटन]] || [[मॅक्लारेन]] || ३३ || १:३१.६८४ || २०८.२२३
|-
| ९ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स]] || ३९ || १:३२.२८८ || २०६.८६१
|-
| १० || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[रेनॉल्ट]] || ४५ || १:३२.४५२ || २०६.४९४
|-
| ११ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅक्लारेन]] || १४ || १:३२.५५३ || २०६.२६८
|-
| १२ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लेन]] || [[मॅनोर]] || ३४ || १:३२.६७३ || २०६.००१
|-
| १३ || १२ || [[फेलिपे नासर]] || [[सॉबर]] || ४८ || १:३२.७११ || २०५.९१७
|-
| १४ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[विलियम्स]] || ५१ || १:३२.७२५ || २०५.८८६
|-
| १५ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || ३९ || १:३२.७८० || २०५.७६४
|-
| १६ || २७ || [[निको ह्युल्केनबर्ग]] || [[फोर्स इंडिया]] || ४९ || १:३२.८३३ || २०५.६४६
|-
| १७ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ४८ || १:३२.८६२ || २०५.५८२
|-
| १८ || ३० || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉल्ट]] || १४ || १:३२.९५५ || २०५.३७६
|-
| १९ || २१ || [[एस्टेबान गुतियेरेझ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ४ || १:३२.९९८ || २०५.२८१
|-
| २० || ८८ || [[रिओ हरियान्तो]] || [[मॅनोर]] || १५ || १:३३.८४७ || २०३.४२४
|-
| २१ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || १५ || १:३३.८९२ || २०३.३२७
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री – सर्वात वेगवान फेऱ्या|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2016/races/938/australia/fastest-laps|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|अ‍ॅक्सेसदिनांक=३० ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;
|}
== मुख्य शर्यतीनंतरचे विश्लेषण ==
=== शर्यतीपूर्व अडचणी आणि पहिल्या वळणाची उलथापालथ ===
हॅमिल्टनचे ध्रुवस्थान आणि रोसबर्गचे दुसरे स्थान ही पात्रता फेरीतील मर्सिडीजची स्पष्ट आघाडी दर्शवत होती. पण पात्रता वेळ म्हणजे पहिल्या वळणावर पोहोचताना मिळणारा वेग नव्हे. फेटेलने तिसऱ्या ग्रिडवरून दोन्ही मर्सिडीजच्या पुढे जात मिळवलेली आघाडी शर्यतीचे सुरुवातीचे स्वरूप पूर्ण बदलणारी ठरली. हॅमिल्टनमागे अनेक गाड्या आल्याने मर्सिडीजला आपला मूळ एक-दोन क्रमांक सहज राखता आला नाही. या सुरुवातीच्या बदलामुळे फेरारीकडे वास्तविक विजयाची संधी निर्माण झाली.&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री – शर्यतीचे निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2016/races/938/australia/race-result|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|अ‍ॅक्सेसदिनांक=३० ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;
क्व्यातच्या गाडीने फॉर्मेशन फेरीमध्येच समस्या निर्माण केल्याने प्रत्यक्ष रेसची लांबी ५७ फेऱ्या झाली आणि त्याच्या रेड बुलला गुणांसाठी स्पर्धाच करता आली नाही. रेड बुलच्या दुसऱ्या चालक रिकियार्डोवर स्पर्धात्मक भार आला. मॅग्नुसेनचे पहिल्या फेरीतील पंक्चर आणि त्याने तत्काळ केलेला टायरबदल हा शर्यतीच्या सुरुवातीला झालेल्या वेगळ्या रणनीतिक नुकसानीचे उदाहरण ठरला; त्यामुळे तो मागून संघर्ष करत अखेरीस १२वा आला.&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री – शर्यतीचे निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2016/races/938/australia/race-result|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|अ‍ॅक्सेसदिनांक=३० ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१६ फॉर्म्युला वन रोलेक्स ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री – रेनॉल्ट संघाचा अहवाल|दुवा=https://media.alpinecars.com/2016-formula-1-rolex-australian-grand-prix/?lang=eng|प्रकाशक=रेनॉल्ट स्पोर्ट|दिनांक=२० मार्च २०१६}}&lt;/ref&gt;
=== पहिला पिट-स्टॉप टप्पा आणि वेग विरुद्ध टिकाऊपणा ===
सुरुवातीच्या टप्प्यात फेरारीकडे धावणाऱ्या फेटेलच्या गाडीने रस्त्यावरील आघाडी राखण्याला महत्त्व होते, तर मर्सिडीजला धोरणाने स्थान परत मिळवण्याची संधी होती. रोसबर्गचा १२व्या फेरीतील पिट-स्टॉप हा त्याच्या पहिल्या नियोजित निर्णयांचा भाग होता. २०१६ च्या नव्या टायर नियमामुळे प्रत्येक संघासमोर तीन कोरड्या मिश्रणांचे पर्याय होते आणि चालकनिहाय संचांची संख्या वेगवेगळी असल्याने फक्त पात्रतेतील गतीवर अंतिम शर्यतीचा आराखडा बांधता येत नव्हता.&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री – टायरविषयक शर्यतीनंतरचा अहवाल|दुवा=https://press.pirelli.com/2016-australian-grand-prix---race/|प्रकाशक=पिरेली|दिनांक=२० मार्च २०१६}}&lt;/ref&gt;
रेनॉल्टच्या पामरने १२व्या फेरीत टायर बदलला, तर मॅग्नुसेन आधीच्या पंक्चरनंतर स्वतःचा वेगळा कार्यक्रम चालवत होता. एकाच संघातील चालकांची पिट वेळ आणि स्पर्धात्मक संदर्भ भिन्न असू शकतात हे या दोन परिस्थितींनी दाखवून दिले. सरावात दिसलेला वेग मर्यादित असला तरी रेनॉल्टची दोन्ही गाड्या शेवटच्या वर्गीकृत क्रमवारीत पोहोचल्या.&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१६ फॉर्म्युला वन रोलेक्स ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री – रेनॉल्ट संघाचा अहवाल|दुवा=https://media.alpinecars.com/2016-formula-1-rolex-australian-grand-prix/?lang=eng|प्रकाशक=रेनॉल्ट स्पोर्ट|दिनांक=२० मार्च २०१६}}&lt;/ref&gt;
=== अलोन्सो–गुतियेरेझ अपघात आणि लाल झेंड्याने बदललेले गणित ===
अलोन्सो आणि गुतियेरेझच्या १६व्या फेरीतील अपघाताचा परिणाम केवळ दोन गाड्या निवृत्त झाल्या एवढाच नव्हता. ट्रॅक सुरक्षित करण्यासाठी प्रथम सेफ्टी कार आणि नंतर लाल झेंडा दाखवावा लागला. शर्यत स्थिर झाल्यावर स्पर्धकांना पुन्हा एकत्र येण्याचा आणि थांब्यादरम्यान टायर निवड बदलण्याचा अवकाश मिळाला. त्यामुळे आधी पिटमध्ये गेलेल्या आणि अजून न गेलेल्या चालकांच्या गणिताला अचानक नवे संदर्भ प्राप्त झाले.&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री – शर्यतीचे निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2016/races/938/australia/race-result|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|अ‍ॅक्सेसदिनांक=३० ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री – टायरविषयक शर्यतीनंतरचा अहवाल|दुवा=https://press.pirelli.com/2016-australian-grand-prix---race/|प्रकाशक=पिरेली|दिनांक=२० मार्च २०१६}}&lt;/ref&gt;
गुतियेरेझची हास निवृत्त झाली आणि अलोन्सोची मॅक्लारेनही शर्यतीत राहिली नाही. मात्र याच निर्णायक व्यत्ययाचा फायदा हासच्या दुसऱ्या चालक ग्रोसजाँला झाला. लाल झेंड्यादरम्यान टायर बदलणे शक्य झाल्याने त्याच्या गाडीला सामान्य हिरव्या झेंड्याखालील पिट-स्टॉपच्या वेळेचा तोटा सहन करावा लागला नाही. त्याच्या पुढील सहाव्या क्रमांकाचा पाया येथे तयार झाला; तो केवळ शेवटच्या फेऱ्यांतील योगायोग नव्हता.&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री – टायरविषयक शर्यतीनंतरचा अहवाल|दुवा=https://press.pirelli.com/2016-australian-grand-prix---race/|प्रकाशक=पिरेली|दिनांक=२० मार्च २०१६}}&lt;/ref&gt;
=== पुन्हा सुरुवात, मर्सिडीजचे मध्यम टायर आणि फेरारीचा दुसरा थांबा ===
शर्यतीचा रणनीतिक निर्णायक क्षण पुन्हा सुरुवातीपूर्वीच्या टायर निवडीत दिसला. मर्सिडीजने रोसबर्ग आणि हॅमिल्टनसाठी मध्यम मिश्रणावर लांब टप्पा चालवण्याचा पर्याय स्वीकारला. फेरारीने फेटेलसाठी सुपरसॉफ्टचा अधिक आक्रमक पर्याय निवडला. तात्कालिक वेगासाठी अनुकूल असलेला हा पर्याय शिल्लक अंतर संपवण्याच्या दृष्टीने टिकणारा नव्हता. पिरेलीच्या विश्लेषणानुसार मर्सिडीजने उर्वरित मोठा टप्पा मध्यम टायरवर पूर्ण केला आणि फेरारीला अतिरिक्त टायरबदल करावा लागला.&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री – टायरविषयक शर्यतीनंतरचा अहवाल|दुवा=https://press.pirelli.com/2016-australian-grand-prix---race/|प्रकाशक=पिरेली|दिनांक=२० मार्च २०१६}}&lt;/ref&gt;
हे केवळ एक संघ चांगला आणि दुसरा वाईट असा सरधोपट निकाल नव्हता. हिरव्या झेंड्याखाली थांब्याचे वेळेचे नुकसान मोठे असते; उलट लाल झेंड्यामुळे त्या क्षणी टायर बदलल्यावर वेगळ्या फेऱ्यांतील पुढील अडथळे टाळता येतात. फेरारीने सुरुवातीच्या वेगावर भर दिला, परंतु पुन्हा थांब्याची आवश्यकता असताना ट्रॅकवरील आघाडी टिकवणे अधिक कठीण झाले. हॅमिल्टनला पहिल्या फेरीत मागे पडूनही दीर्घ-टप्प्याच्या निवडीमुळे दुसऱ्या क्रमांकापर्यंत पोहोचता आले.&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्रीमध्ये फेरारीच्या धोरणानंतर रोसबर्गचा विजय|दुवा=https://www.skysports.com/f1/news/10212726/aus-report|प्रकाशक=स्काय स्पोर्ट्स}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री – टायरविषयक शर्यतीनंतरचा अहवाल|दुवा=https://press.pirelli.com/2016-australian-grand-prix---race/|प्रकाशक=पिरेली|दिनांक=२० मार्च २०१६}}&lt;/ref&gt;
=== राइकोनेनचा निवृत्तीचा धक्का आणि फेरारीच्या लढतीचा संकोच ===
फेटेलच्या रणनीतीवर लक्ष असतानाच फेरारीला दुसऱ्या गाडीच्या विश्वासार्हतेचा प्रश्न भेडसावला. राइकोनेन २१ पूर्ण फेऱ्यांनंतर तांत्रिक समस्येमुळे निवृत्त झाला. स्पर्धेच्या सुरुवातीला दोन फेरारी गाड्या मर्सिडीजपुढे होत्या, परंतु पहिल्या काही टप्प्यांनंतर एक फेरारी बाहेर आणि दुसऱ्याला आणखी टायर थांबा गरजेचा अशी स्थिती निर्माण झाली. या दोन्ही स्वतंत्र घटना एकत्रितपणे फेटेलच्या विजयाच्या संधी कमी करणाऱ्या ठरल्या.&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री – शर्यतीचे निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2016/races/938/australia/race-result|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|अ‍ॅक्सेसदिनांक=३० ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;
फेटेलने नंतर हॅमिल्टनला आव्हान देण्याचा वेग दाखविला आणि शेवटी केवळ १.५८३ सेकंदांनी दुसरे स्थान गमावले; परंतु रोसबर्गच्या विजयापासून त्याचे अंतर ९.६४३ सेकंद होते. त्यामुळे फेरारीच्या कारमध्ये स्पर्धात्मक वेग नव्हता असा निष्कर्ष काढणे अचूक नाही. शर्यतीतील विशिष्ट टायर निर्णय, लाल झेंडा आणि दुसऱ्या गाडीची निवृत्ती हे स्पर्धात्मक क्षमतेइतकेच परिणाम घडवणारे घटक होते.&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री – शर्यतीचे निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2016/races/938/australia/race-result|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|अ‍ॅक्सेसदिनांक=३० ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;
=== मधल्या गटातील संघर्ष आणि पहिल्या गुणांची वेगवेगळी कारणे ===
रिकियार्डो चौथा आला आणि नंतरच्या ताज्या टायरसह ४९व्या फेरीत सर्वात वेगवान वेळ नोंदवू शकला. ही त्याच्या गाडीची वेगवान कामगिरी असली तरी शर्यतीतील विजयाशी तिचा थेट संबंध नव्हता आणि २०१६ मध्ये अशा फेरीसाठी अतिरिक्त गुण मिळत नव्हते. मासाचा पाचवा क्रमांक हा विलियम्सच्या स्थिर गुणसंपादनाचा भाग होता; बोट्टासला गिअरबॉक्स बदलामुळे १६व्या ग्रिडवरून सुरू करून आठव्या स्थानापर्यंत प्रगती करावी लागली.&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री – सर्वात वेगवान फेऱ्या|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2016/races/938/australia/fastest-laps|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|अ‍ॅक्सेसदिनांक=३० ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री – अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2016/races/938/australia/starting-grid|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|अ‍ॅक्सेसदिनांक=३० ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;
हासचा सहावा क्रमांक त्या काळी नवोदित कारनिर्मात्यासाठी अपवादात्मक कामगिरी होती. ग्रोसजाँने १९व्या ग्रिडवरून सुरुवात केली होती; लाल झेंड्यात टायर बदलल्याने साध्या पिट-स्टॉपमुळे होणारा तोटा वाचला आणि ट्रॅकवरील स्थान संरक्षित करता आले. या निकालातून मिळालेले आठ गुण हासच्या पदार्पणाच्या टप्प्यावरच कारनिर्माते अजिंक्यपदात उपयोगी पडले. याच अपघातात हासची दुसरी गाडी निवृत्त झाल्यामुळे त्या यशाची पार्श्वभूमी अधिक गुंतागुंतीची होती.&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री – टायरविषयक शर्यतीनंतरचा अहवाल|दुवा=https://press.pirelli.com/2016-australian-grand-prix---race/|प्रकाशक=पिरेली|दिनांक=२० मार्च २०१६}}&lt;/ref&gt;
=== पालमरच्या बचावामुळे टोरो रोसोची लढत आणि अंतिम गुणक्रम ===
पामरने ११व्या स्थानी राहून रेनॉल्टला गुण मिळवून दिले नाहीत, पण त्याने मागून येणाऱ्या गाड्यांशी केलेला बचाव मधल्या गटातील शर्यतीत महत्त्वाचा ठरला. सायेन्स आणि व्हर्सटॅपन यांनी नववे व दहावे स्थान मिळवून टोरो रोसोला अनुक्रमे दोन व एक गुण दिले. सुरुवातीला पात्रतेमध्ये पुढच्या रांगेत दिसणाऱ्या या संघाला निकालात केवळ तीन गुण मिळाले; त्यामुळे वेगवान पात्रता आणि शर्यतीतील सततची गती/रणनीती यांतील अंतर स्पष्ट झाले.&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री – शर्यतीचे निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2016/races/938/australia/race-result|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|अ‍ॅक्सेसदिनांक=३० ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१६ फॉर्म्युला वन रोलेक्स ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री – रेनॉल्ट संघाचा अहवाल|दुवा=https://media.alpinecars.com/2016-formula-1-rolex-australian-grand-prix/?lang=eng|प्रकाशक=रेनॉल्ट स्पोर्ट|दिनांक=२० मार्च २०१६}}&lt;/ref&gt;
फोर्स इंडियाला ह्युल्केनबर्गच्या सातव्या स्थानामुळे सहा गुण मिळाले, तर पेरेझ १३वा राहिला. मॅक्लारेनचा अलोन्सो अपघातात बाहेर पडला आणि बटन एका फेरीने मागे १४वा आला. सॉबर व मॅनोर या संघांना पहिल्या फेरीत गुण मिळाले नाहीत; तरी व्हेर्लेनचे गाडी शेवटपर्यंत पोहोचविणे आणि हरियान्तोची निवृत्ती हे भिन्न तांत्रिक परिणाम होते. केवळ गुणांच्या आकड्यातून या घटनांचा संपूर्ण ऐतिहासिक आशय समजत नाही.&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री – शर्यतीचे निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2016/races/938/australia/race-result|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|अ‍ॅक्सेसदिनांक=३० ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;
=== अंतिम फेऱ्या, अधिकृत निकाल आणि हंगामाच्या सुरुवातीचा अर्थ ===
अखेरीस रोसबर्गला हॅमिल्टनवर ८.०६० सेकंदांची आघाडी मिळाली. हॅमिल्टन दुसरा आणि फेटेल तिसरा असल्याने मर्सिडीजने सुरुवातीला गमावलेले एक-दोन स्थान पुन्हा मिळविले. हा बदल फक्त कारच्या सरळ वेगाचा परिणाम नव्हता; सुरुवातीच्या घडामोडींनंतर शर्यत कधी थांबली, त्या क्षणी कोणत्या मिश्रणाचे टायर निवडले आणि नंतर किती पिट-स्टॉप आवश्यक पडले, या घटकांच्या एकत्रित परिणामामुळे अंतिम क्रम ठरला.&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री – शर्यतीचे निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2016/races/938/australia/race-result|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|अ‍ॅक्सेसदिनांक=३० ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री – टायरविषयक शर्यतीनंतरचा अहवाल|दुवा=https://press.pirelli.com/2016-australian-grand-prix---race/|प्रकाशक=पिरेली|दिनांक=२० मार्च २०१६}}&lt;/ref&gt;
पहिल्या शर्यतीनंतर रोसबर्ग २५, हॅमिल्टन १८ आणि फेटेल १५ गुणांवर होते; मर्सिडीजचे ४३ आणि फेरारीचे १५ गुण झाले. रेड बुलला रिकियार्डोमुळे १२ आणि हासला ग्रोसजाँमुळे आठ गुण मिळाले. हंगामाच्या पहिल्याच टप्प्यावर मर्सिडीजची गुणांची आघाडी स्पष्ट झाली, पण फेरारीने पहिल्या वळणापासून दाखवलेली स्पर्धात्मक ताकदही तितकीच नोंद घेण्याजोगी होती. या दोन बाजू एकत्र मांडल्याशिवाय मेलबर्न शर्यतीचा खरा ऐतिहासिक अर्थ पूर्ण होत नाही.&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री – शर्यतीचे निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2016/races/938/australia/race-result|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|अ‍ॅक्सेसदिनांक=३० ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;
== निकालानंतर गुणतालिका ==
=== चालक अजिंक्यपद गुणतालिका ===
ही पहिल्या फेरीनंतरची गुणाधारित क्रमवारी आहे; शून्य गुण मिळालेल्या चालकांची अचूक समान-गुण अधिकृत श्रेणी लावून ती येथे अप्रमाणित पद्धतीने दर्शविलेली नाही. अधिकृत पूर्ण वर्गवारीचे स्वतंत्र पुनर्पडताळणी काम English अहवालात नोंदवले आहे.
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! चालक !! संघ !! गुण
|-
| १ || [[निको रोसबर्ग]] || [[मर्सिडीज]] || २५
|-
| २ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १८
|-
| ३ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || १५
|-
| ४ || [[डॅनियल रिकियार्डो]] || [[रेड बुल रेसींग]] || १२
|-
| ५ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स]] || १०
|-
| ६ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ८
|-
| ७ || [[निको ह्युल्केनबर्ग]] || [[फोर्स इंडिया]] || ६
|-
| ८ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[विलियम्स]] || ४
|-
| ९ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[टोरो रोसो]] || २
|-
| १० || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[टोरो रोसो]] || १
|-
| ११ || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉल्ट]] || ०
|-
| १२ || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[रेनॉल्ट]] || ०
|-
| १३ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || ०
|-
| १४ || [[जेन्सन बटन]] || [[मॅक्लारेन]] || ०
|-
| १५ || [[फेलिपे नासर]] || [[सॉबर]] || ०
|-
| १६ || [[पास्कल व्हेर्लेन]] || [[मॅनोर]] || ०
|-
| १७ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || ०
|-
| १८ || [[किमी राइकोनेन]] || [[फेरारी]] || ०
|-
| १९ || [[रिओ हरियान्तो]] || [[मॅनोर]] || ०
|-
| २० || [[एस्टेबान गुतियेरेझ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ०
|-
| २१ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅक्लारेन]] || ०
|-
| २२ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[रेड बुल रेसींग]] || ०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री – शर्यतीचे निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2016/races/938/australia/race-result|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|अ‍ॅक्सेसदिनांक=३० ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;
|}
=== कारनिर्माते अजिंक्यपद गुणतालिका ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कारनिर्माता !! गुण
|-
| १ || [[मर्सिडीज]] || ४३
|-
| २ || [[फेरारी]] || १५
|-
| ३ || [[विलियम्स]] || १४
|-
| ४ || [[रेड बुल रेसींग]] || १२
|-
| ५ || [[हास एफ.१ संघ]] || ८
|-
| ६ || [[फोर्स इंडिया]] || ६
|-
| ७ || [[टोरो रोसो]] || ३
|-
| ८ || [[रेनॉल्ट]] || ०
|-
| ९ || [[मॅक्लारेन]] || ०
|-
| १० || [[सॉबर]] || ०
|-
| ११ || [[मॅनोर]] || ०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री – शर्यतीचे निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2016/races/938/australia/race-result|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|अ‍ॅक्सेसदिनांक=३० ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;
|}
== हे सुद्धा पहा ==
* [[फॉर्म्युला वन]]
* [[ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री]]
* [[आल्बर्ट पार्क सर्किट]]
* [[२०१६ फॉर्म्युला वन हंगाम]]
* [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन चालक यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]]
== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}
==तळटीप==
{{reflist|group=टीप}}
== बाह्य दुवे ==
* [https://www.formula1.com/en/results/2016/races/938/australia/race-result अधिकृत मुख्य शर्यतीचे निकाल]
* [https://www.formula1.com/en/results/2016/races/938/australia/fastest-laps अधिकृत सर्वात वेगवान फेऱ्यांची यादी]
* [https://press.pirelli.com/2016-australian-grand-prix---race/ पिरेलीचे अधिकृत टायर विश्लेषण]
{{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत
| हंगाम = २०१६
| ग्रांप्री = ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री
| हंगामातील_मागील_शर्यत = २०१५ अबु धाबी ग्रांप्री
| हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०१६ बहरैन ग्रांप्री
| ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१५ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री
| ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०१७ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री
}}
{{२०१६ फॉर्म्युला वन हंगाम}}
{{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}}
[[वर्ग:ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री]]
[[वर्ग:२०१६ फॉर्म्युला वन हंगाम]]</text>
      <sha1>5c4rjzuukenrrph5aw22t3b4e695da8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>२०१७ हंगेरियन ग्रांप्री</title>
    <ns>0</ns>
    <id>217949</id>
    <revision>
      <id>2728259</id>
      <parentid>2727924</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T13:52:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Koolkrazy</username>
        <id>1591</id>
      </contributor>
      <origin>2728259</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="99726" sha1="f2gunrvxrltobv5j4izvfffegh2gczd" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत माहिती
| प्रकार = एफ.१
| देश = हंगेरी
| ग्रांप्री = हंगेरियन
| चित्र = Hungaroring.svg
| चित्र_शीर्षक = २०१७ मध्ये वापरल्या जाणाऱ्या हंगरोरिंगची चौदा वळणांची मार्गरचना
| दिनांक = ३० जुलै
| वर्ष = २०१७
| अधिकृत_नाव = फॉर्म्युला वन पिरेली हंगेरियन ग्रांप्री २०१७
| शर्यत_क्रमांक = ११
| हंगामात_एकूण_शर्यती = २०
| शर्यतीचे_ठिकाण = [[हंगरोरिंग]]
| सर्किट_प्रकार = स्थायी शर्यत सर्किट
| सर्किट_अंतर_किमी = ४.३८१
| सर्किट_अंतर_मैल = २.७२२
| एकूण_फेऱ्या = ७०
| एकूण_अंतर_किमी = ३०६.६३०
| एकूण_अंतर_मैल = १९०.५३१
| हवामान = उष्ण आणि कोरडे
| पोल_चालक = [[सेबास्टियन फेटेल]]
| पोल_देश = जर्मनी
| पोल_संघ = [[फेरारी]]
| पोल_वेळ = १:१६.२७६
| जलद_चालक = [[फर्नांडो अलोन्सो]]
| जलद_देश = स्पेन
| जलद_संघ = [[मॅकलारेन]]
| जलद_वेळ = १:२०.१८२
| जलद_फेरी = ६९
| पहिला_चालक = [[सेबास्टियन फेटेल]]
| पहिला_देश = जर्मनी
| पहिला_संघ = [[फेरारी]]
| दुसरा_चालक = [[किमी रायकोनेन]]
| दुसरा_देश = फिनलंड
| दुसरा_संघ = [[फेरारी]]
| तिसरा_चालक = [[वालट्टेरी बोट्टास]]
| तिसरा_देश = फिनलंड
| तिसरा_संघ = [[मर्सिडीज]]
| हंगामातील_मागील_शर्यत = २०१७ ब्रिटिश ग्रांप्री
| हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०१७ बेल्जियम ग्रांप्री
| ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१६ हंगेरियन ग्रांप्री
| ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०१८ हंगेरियन ग्रांप्री
}}

'''२०१७ हंगेरियन ग्रांप्री''' (अधिकृत नाव '''फॉर्म्युला वन पिरेली हंगेरियन ग्रांप्री २०१७''') ही [[२०१७ फॉर्म्युला वन हंगाम]]मधील अकरावी शर्यत होती. ती ३० जुलै रोजी [[हंगरोरिंग]] येथे पार पडली. [[फेरारी]]च्या [[सेबास्टियन फेटेल]]ने स्टीयरिंगमध्ये बिघाड असतानाही ७० फेऱ्या पूर्ण करून विजय मिळवला; त्याचा सहकारी [[किमी रायकोनेन]] दुसरा आणि [[मर्सिडीज]]चा [[वालट्टेरी बोट्टास]] तिसरा आला. [[फर्नांडो अलोन्सो]]ने [[मॅकलारेन]]साठी सहावे स्थान व शर्यतीतील सर्वात वेगवान फेरी मिळवली. सुरुवातीच्या रेड बुल गाड्यांच्या धडकेत रिक्कार्डो बाहेर पडला; व्हर्सटॅपनवर वेळदंड झाला. शर्यतीच्या अखेरच्या फेरीत हॅमिल्टनने सहकारी बोट्टासला स्थान परत दिले, तर फेटेलची चालक अजिंक्यपदातील आघाडी चौदा गुणांची झाली.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ हंगेरियन ग्रांप्री — मुख्य शर्यतीचे निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/969/hungary/race-result|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=हंगेरियन ग्रांप्री — फेटेलचा विजय आणि फेरारीचे पहिले दोन क्रमांक|दुवा=https://api.fia.com/news/f1-vettel-victorious-ferrari-claim-one-two-finish-hungary|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;STAND&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=हंगेरियन ग्रांप्रीनंतरची अजिंक्यपद गुणतालिका|दुवा=https://www.racefans.net/2017/07/30/2017-hungarian-grand-prix-championship-points/|प्रकाशक=रेसफॅन्स}}&lt;/ref&gt;

== पार्श्वभूमी ==

=== शर्यतीपूर्वीची अजिंक्यपदाची स्थिती ===

ब्रिटिश ग्रांप्रीनंतर चालक गुणतालिकेत फेटेल १७७ आणि हॅमिल्टन १७६ अशा केवळ एका गुणाच्या अंतरावर होते. बोट्टास १५४, रिक्कार्डो ११७ आणि रायकोनेन ९८ गुणांसह त्यांच्यामागे होते. कारनिर्मात्यांत मर्सिडीज ३३० आणि फेरारी २७५ गुणांवर होते. उन्हाळी विश्रांतीपूर्वीच्या या शेवटच्या स्पर्धेत फेरारीला चालक विजेतेपदातील आघाडी वाढवण्याची, तर मर्सिडीजला आपली कारनिर्माते आघाडी टिकवण्याची संधी होती.&lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;

=== सर्किट आणि स्पर्धा कार्यक्रम ===

बुडापेस्टजवळील ४.३८१ किमी हंगरोरिंगवर सलग मध्यम व संथ वळणे असल्याने पुढील गाडीच्या मागे राहिलेल्या चालकाला ओव्हरटेक करणे अवघड होते. शुक्रवारी २८ जुलै दोन सराव, शनिवारी २९ जुलै तिसरा सराव व पात्रता फेरी आणि रविवारी ३० जुलै ७० फेऱ्यांची शर्यत होती. एकूण अधिकृत अंतर ३०६.६३० किमी होते. वेगापेक्षा टायरचे आयुष्य, स्वच्छ हवा व पिट-थांब्यानंतरचे वाहतूक अंतर अनेकदा निर्णायक ठरण्याची अपेक्षा होती.&lt;ref name=&quot;PIREL&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=हंगेरियन ग्रांप्री — रणनीती आणि टायर अपेक्षा|दुवा=https://www.f1technical.net/news/21332|प्रकाशक=एफ.१ टेक्निकल}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

=== सहभागी चालक आणि संघ ===

रविवारच्या शर्यतीत दहा संघांचे वीस चालक होते. विलियम्सच्या फेलिपे मासाला शुक्रवारी अस्वस्थता जाणवली; तिसऱ्या सरावात त्याची लक्षणे पुन्हा दिसल्यानंतर राखीव चालक पॉल डी रेस्टाने पात्रता आणि शर्यतीत स्थान घेतले. डी रेस्टाने तिसऱ्या सरावात भाग घेतला नव्हता. पहिल्या सरावात अल्फोन्सो सेलिसने फोर्स इंडियाच्या ओकॉनऐवजी, तर अँटोनियो जिओविनाझीने हासच्या मॅग्नुसेनऐवजी भाग घेतला; या दोन्ही नियमित चालकांनी दुसऱ्या सरावात पुनरागमन केले.&lt;ref name=&quot;DIR&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=फेलिपे मासाच्या अस्वास्थ्यामुळे पॉल डी रेस्टाची निवड|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/di-resta-to-stand-in-for-unwell-massa-in-hungary.1BD3lzz8P2GemAGWaYWisw.1BD3lzz8P2GemAGWaYWisw|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;FP1&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ हंगेरियन ग्रांप्री — मुक्त सराव १|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/969/hungary/practice/1|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;FP2&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ हंगेरियन ग्रांप्री — मुक्त सराव २|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/969/hungary/practice/2|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;FP3&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ हंगेरियन ग्रांप्री — मुक्त सराव ३|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/969/hungary/practice/3|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! संघ !! चालक !! कार क्र.
|-
| [[मर्सिडीज]] || [[लुइस हॅमिल्टन]] || ४४
|-
| [[मर्सिडीज]] || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || ७७
|-
| [[फेरारी]] || [[सेबास्टियन फेटेल]] || ५
|-
| [[फेरारी]] || [[किमी रायकोनेन]] || ७
|-
| [[रेड बुल रेसिंग]] || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || ३
|-
| [[रेड बुल रेसिंग]] || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || ३३
|-
| [[फोर्स इंडिया]] || [[सर्जिओ पेरेझ]] || ११
|-
| [[फोर्स इंडिया]] || [[एस्टेबान ओकॉन]] || ३१
|-
| [[विलियम्स रेसिंग]] || [[पॉल डी रेस्टा]] || ४०
|-
| [[विलियम्स रेसिंग]] || [[लान्स स्ट्रोल]] || १८
|-
| [[टोरो रोसो]] || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || ५५
|-
| [[टोरो रोसो]] || [[डॅनिल क्व्यात]] || २६
|-
| [[हास एफ.१ संघ]] || [[केविन मॅग्नुसेन]] || २०
|-
| [[हास एफ.१ संघ]] || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || ८
|-
| [[रेनॉ]] || [[निको हल्केनबर्ग]] || २७
|-
| [[रेनॉ]] || [[जोलियन पामर]] || ३०
|-
| [[मॅकलारेन]] || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || १४
|-
| [[मॅकलारेन]] || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || २
|-
| [[सॉबर]] || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || ९४
|-
| [[सॉबर]] || [[मार्कस एरिक्सन]] || ९
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;GRID&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ हंगेरियन ग्रांप्री — अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/969/hungary/starting-grid|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;
|}

=== टायर ===

पिरेलीने पांढरा मीडियम, पिवळा सॉफ्ट आणि लाल सुपरसॉफ्ट असे तीन कोरडे मिश्रण निवडले. प्रत्येकी तेरा संचांपैकी सर्व चालकांनी एक मीडियम संच घेतला; सॉफ्टचे दोन ते चार आणि सुपरसॉफ्टचे आठ ते दहा संच विविध चालकांनी निवडले. फेरारी व मर्सिडीजच्या नियमित चालकांनी एक मीडियम, तीन सॉफ्ट व नऊ सुपरसॉफ्ट संच घेतले, तर रेड बुलच्या व्हर्सटॅपनकडे दहा सुपरसॉफ्ट संच होते. या वाटपाचा प्रत्यक्ष शर्यतीतील टायर वापराशी गोंधळ करू नये.&lt;ref name=&quot;TYRE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=हंगेरियन ग्रांप्री — चालकांचे टायर संच|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/teams-closely-matched-on-hungary-tyre-selections.6z5QklwJgWeu6M264K40aY|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;PIREL&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! टायर प्रकार !! मिश्रण !! बाजूच्या पट्टीचा रंग !! प्रत्येकी उपलब्ध संच
|-
| कठीण || मीडियम || पांढरा || १
|-
| मध्यम || सॉफ्ट || पिवळा || २–४
|-
| मऊ || सुपरसॉफ्ट || लाल || ८–१०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;TYRE&quot;/&gt;
|}

== मुक्त सराव सत्रे ==

=== पहिला मुक्त सराव ===

शुक्रवार सकाळी रिक्कार्डोने १:१८.४८६ वेळ नोंदवत आघाडी घेतली. रायकोनेन ०.२३४ आणि हॅमिल्टन ०.३७२ सेकंद मागे होते; व्हर्सटॅपन चौथा व बोट्टास पाचवा राहिला. पहिल्या सरावात दोन तात्पुरते चालक बदल झाले: कार ३४ मध्ये सेलिसने आणि कार ५० मध्ये जिओविनाझीने भाग घेतला. जिओविनाझीने आठ फेऱ्या पूर्ण केल्या, तर नियमित हास चालक मॅग्नुसेन या सत्रात सहभागी नव्हता.&lt;ref name=&quot;FP1&quot;/&gt;

=== मुक्त सराव १ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:१८.४८६ || ३१
|-
| २ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || +०.२३४ सेकंद || २०
|-
| ३ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || +०.३७२ सेकंद || ३१
|-
| ४ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.६७६ सेकंद || २७
|-
| ५ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || +०.७६२ सेकंद || ३०
|-
| ६ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || +१.०७७ सेकंद || २१
|-
| ७ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || +१.५०१ सेकंद || २१
|-
| ८ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || +१.५१९ सेकंद || २४
|-
| ९ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || +१.६६४ सेकंद || २५
|-
| १० || ३० || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉ]] || +१.९७५ सेकंद || २७
|-
| ११ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +२.०५४ सेकंद || २८
|-
| १२ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || +२.०८८ सेकंद || २३
|-
| १३ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || +२.२९४ सेकंद || २७
|-
| १४ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[टोरो रोसो]] || +२.४३१ सेकंद || २५
|-
| १५ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +२.४८८ सेकंद || २९
|-
| १६ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +२.८२७ सेकंद || २०
|-
| १७ || ३४ || [[अल्फोन्सो सेलिस]] || [[फोर्स इंडिया]] || +३.११६ सेकंद || २४
|-
| १८ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || +३.२९९ सेकंद || ३१
|-
| १९ || ५० || [[अँटोनियो जिओविनाझी]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +३.७६५ सेकंद || ८
|-
| २० || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || +४.००४ सेकंद || २९
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;FP1&quot;/&gt;
|}

=== दुसरा मुक्त सराव ===

दुपारच्या सत्रात रिक्कार्डोने १:१८.४५५ अशी आणखी जलद वेळ घेतली. फेटेल ०.१८३, बोट्टास ०.२०१, रायकोनेन ०.३०० आणि हॅमिल्टन ०.३२४ सेकंद मागे राहिले. रेड बुल व फेरारी दोघांनी मर्सिडीजला आव्हान दिल्याचे या वेळांवरून स्पष्ट झाले. या सत्रात ओकॉन आणि मॅग्नुसेन त्यांच्या नियमित गाड्यांत परतले; त्यामुळे पहिल्या सरावातील राखीव चालकांना या वेळांच्या यादीत जोडलेले नाही.&lt;ref name=&quot;FP2&quot;/&gt;

=== मुक्त सराव २ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:१८.४५५ || ३२
|-
| २ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || +०.१८३ सेकंद || २८
|-
| ३ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || +०.२०१ सेकंद || ३३
|-
| ४ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || +०.३०० सेकंद || २८
|-
| ५ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || +०.३२४ सेकंद || ३१
|-
| ६ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.४९६ सेकंद || २५
|-
| ७ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || +१.२५९ सेकंद || ३३
|-
| ८ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || +१.३६० सेकंद || ३१
|-
| ९ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[टोरो रोसो]] || +१.३७९ सेकंद || ३५
|-
| १० || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || +१.४५४ सेकंद || १८
|-
| ११ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || +१.६७१ सेकंद || ३४
|-
| १२ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || +१.८११ सेकंद || ३३
|-
| १३ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || +२.१२२ सेकंद || ३७
|-
| १४ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +२.३३६ सेकंद || ३१
|-
| १५ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +२.४१४ सेकंद || २२
|-
| १६ || ३० || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉ]] || +२.७२० सेकंद || १२
|-
| १७ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +२.८९० सेकंद || ११
|-
| १८ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +३.०४९ सेकंद || २५
|-
| १९ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || +३.१०४ सेकंद || ३१
|-
| २० || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || +३.२६७ सेकंद || १६
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;FP2&quot;/&gt;
|}

=== तिसरा मुक्त सराव ===

शनिवारी फेटेलने १:१७.०१७ वेळेसह वर्चस्व दाखवले. त्यापाठोपाठ रायकोनेन, बोट्टास, व्हर्सटॅपन आणि हॅमिल्टन आले. मासाने १२ फेऱ्या पूर्ण केल्या, परंतु अस्वास्थ्य पुन्हा जाणवल्याने त्याने उर्वरित कार्यक्रमातून माघार घेतली. त्यामुळे तिसऱ्या सरावाच्या यादीत मासा आहे, तर पात्रता आणि रविवारच्या ग्रिडवर त्याऐवजी डी रेस्टा दिसतो; हे दोन प्रत्यक्ष वेगवेगळे सहभागी संच आहेत.&lt;ref name=&quot;FP3&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;DIR&quot;/&gt;

=== मुक्त सराव ३ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || १:१७.०१७ || १७
|-
| २ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || +०.४७५ सेकंद || १६
|-
| ३ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || +०.८९७ सेकंद || १५
|-
| ४ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +१.१७७ सेकंद || २५
|-
| ५ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || +१.४१७ सेकंद || १४
|-
| ६ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || +१.६२१ सेकंद || १८
|-
| ७ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || +१.६८२ सेकंद || २०
|-
| ८ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +१.६९७ सेकंद || ७
|-
| ९ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || +१.८६७ सेकंद || १४
|-
| १० || ३० || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉ]] || +१.९३९ सेकंद || १९
|-
| ११ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[टोरो रोसो]] || +२.२८३ सेकंद || २२
|-
| १२ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || +२.३३५ सेकंद || २२
|-
| १३ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || +२.४३८ सेकंद || २३
|-
| १४ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || +२.५९२ सेकंद || २२
|-
| १५ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +२.६०५ सेकंद || २१
|-
| १६ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +२.८७८ सेकंद || १९
|-
| १७ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +३.२३८ सेकंद || १२
|-
| १८ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +३.३६२ सेकंद || २४
|-
| १९ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || +३.४२९ सेकंद || २४
|-
| २० || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || +३.७३१ सेकंद || १९
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;FP3&quot;/&gt;
|}

== मुख्य शर्यतीची पात्रता फेरी ==

=== फेरी १ ===

पात्रतेपूर्वीच मासाच्या जागी आलेल्या डी रेस्टाने २०१७ विलियम्समध्ये पहिल्यांदाच अधिकृत फेरी चालवली. फेटेलने १:१७.२४४ वेळ नोंदवली. पहिल्या भागात मॅग्नुसेन, स्ट्रोल, व्हेर्लाइन, डी रेस्टा आणि एरिक्सन बाद झाले. अवघ्या काही वेळाच्या तयारीनंतर डी रेस्टाने एरिक्सनपेक्षा जलद फेरी घेतली, पण दुसऱ्या भागात पोहोचला नाही.&lt;ref name=&quot;Q&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ हंगेरियन ग्रांप्री — पात्रता फेरी|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/969/hungary/qualifying|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;DIR&quot;/&gt;

=== फेरी २ ===

दुसऱ्या भागात फेरारी व मर्सिडीजच्या दोन्ही गाड्या आणि दोन्ही रेड बुल गाड्या अंतिम दहात गेल्या. फेटेलने १:१६.८०२ वेळ घेतली; हॅमिल्टनची १:१६.६९३ त्याहून वेगवान होती. पामर, ओकॉन, क्व्यात, पेरेझ आणि ग्रोसजाँ हे अंतिम दहात पोहोचू शकले नाहीत. हल्केनबर्गच्या गिअरबॉक्स शिक्षेमुळे त्याचे पात्रता स्थान अंतिम ग्रिडवर कायम राहणार नव्हते.&lt;ref name=&quot;Q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;GRID&quot;/&gt;

=== फेरी ३ ===

फेटेलने अंतिम भागात १:१६.२७६ फेरीसह ध्रुवस्थान मिळवले. रायकोनेन ०.१६८ सेकंद मागे दुसरा राहून फेरारीला पुढील रांगेतील दोन्ही जागा मिळवून दिल्या. बोट्टास आणि हॅमिल्टन तिसरे-चौथे, व्हर्सटॅपन व रिक्कार्डो पाचवे-सहावे ठरले. हल्केनबर्ग सातव्या क्रमांकावर पात्र ठरला असला तरी पाच स्थानांची गिअरबॉक्स शिक्षा त्याला खाली घेऊन जाणार होती.&lt;ref name=&quot;Q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;GRID&quot;/&gt;

=== मुख्य शर्यतीच्या पात्रता फेरीचे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी १ !! फेरी २ !! फेरी ३ !! एकूण फेऱ्या
|-
| १ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || १:१७.२४४ || १:१६.८०२ || १:१६.२७६ || १४
|-
| २ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || १:१७.३६४ || १:१७.२०७ || १:१६.४४४ || १४
|-
| ३ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:१८.०५८ || १:१७.३६२ || १:१६.५३० || १८
|-
| ४ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:१७.४९२ || १:१६.६९३ || १:१६.७०७ || १७
|-
| ५ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:१७.२६६ || १:१७.०२८ || १:१६.७९७ || १४
|-
| ६ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:१७.७०२ || १:१७.६९८ || १:१६.८१८ || १४
|-
| ७ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || १:१८.१३७ || १:१७.६५५ || १:१७.४६८ || १४
|-
| ८ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || १:१८.३९५ || १:१७.९१९ || १:१७.५४९ || १७
|-
| ९ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || १:१८.४७९ || १:१८.००० || १:१७.८९४ || १७
|-
| १० || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[टोरो रोसो]] || १:१८.९४८ || १:१८.३११ || १:१८.९१२ || १९
|-
| ११ || ३० || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉ]] || १:१८.६९९ || १:१८.४१५ || वेळ नाही || १४
|-
| १२ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || १:१८.८४३ || १:१८.४९५ || वेळ नाही || १६
|-
| १३ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || १:१८.७०२ || १:१८.५३८ || वेळ नाही || १५
|-
| १४ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || १:१९.०९५ || १:१८.६३९ || वेळ नाही || १५
|-
| १५ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:१९.०८५ || १:१८.७७१ || वेळ नाही || १५
|-
| १६ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:१९.०९५ || वेळ नाही || वेळ नाही || ९
|-
| १७ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:१९.१०२ || वेळ नाही || वेळ नाही || ९
|-
| १८ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || १:१९.८३९ || वेळ नाही || वेळ नाही || ९
|-
| १९ || ४० || [[पॉल डी रेस्टा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:१९.८६८ || वेळ नाही || वेळ नाही || ११
|-
| २० || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || १:१९.९७२ || वेळ नाही || वेळ नाही || ८
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;8&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;Q&quot;/&gt;
|}

=== मुख्य शर्यतीची अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी ===

अंतिम शर्यतीचा ग्रिड पात्रतेच्या वर्गीकरणासारखा नव्हता. हल्केनबर्ग पाच स्थानांनी, तर क्व्यात अडथळा निर्माण केल्याबद्दल तीन स्थानांनी मागे गेला. डी रेस्टाने रविवारी १९व्या स्थानावरून सुरुवात केली. अन्य कोणत्याही चालकाला अंदाजाने पिट-लेनचे सुरूवातस्थान देण्यात आलेले नाही.&lt;ref name=&quot;GRID&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! ग्रिड !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पात्रता वेळ / स्थिती
|-
| १ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || १:१६.२७६
|-
| २ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || १:१६.४४४
|-
| ३ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:१६.५३०
|-
| ४ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:१६.७०७
|-
| ५ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:१६.७९७
|-
| ६ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:१६.८१८
|-
| ७ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || १:१७.५४९
|-
| ८ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || १:१७.८९४
|-
| ९ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[टोरो रोसो]] || १:१८.९१२
|-
| १० || ३० || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉ]] || १:१८.४१५
|-
| ११ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || १:१८.४९५
|-
| १२ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || १:१७.४६८
|-
| १३ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || १:१८.६३९
|-
| १४ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:१८.७७१
|-
| १५ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:१९.०९५
|-
| १६ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || १:१८.५३८
|-
| १७ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:१९.१०२
|-
| १८ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || १:१९.८३९
|-
| १९ || ४० || [[पॉल डी रेस्टा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:१९.८६८
|-
| २० || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || १:१९.९७२
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;5&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;GRID&quot;/&gt;
|}

== मुख्य शर्यत ==

सुरुवातीला फेटेलने पहिली जागा कायम ठेवली आणि रायकोनेन दुसरा राहिला. पहिल्या दोन वळणांत दोन्ही रेड बुल गाड्या एकमेकांच्या शेजारी आल्या. व्हर्सटॅपनने ब्रेक लॉक केल्यावर रिक्कार्डोच्या गाडीशी धडक झाली; रिक्कार्डो तिथेच निवृत्त झाला. मार्गावर गाडी अडकून इतरांना धोका निर्माण झाल्यामुळे सुरक्षा गाडी आली. व्हर्सटॅपनला धडकेस जबाबदार ठरवून दहा सेकंदांचा वेळदंड देण्यात आला.&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;F1REPORT&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=फेटेलने विजय मिळवत फेरारीच्या दोन्ही गाड्या पहिल्या दोन जागांवर|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/race-vettel-wins-as-ferrari-prove-unstoppable-in-hungary.29Bp6mUF6EYqw6SouuGAEm|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

पहिल्या फेरीच्या धडकेचा परिणाम आघाडीच्या फेरारी गाड्यांवर झाला नाही; मात्र रिक्कार्डोच्या निवृत्तीमुळे रेड बुलची दोन कार वापरून वेगवेगळ्या रणनीती आजमावण्याची संधी संपली. सुरक्षा गाडीच्या वेळी चालकांनी टायरचे तापमान सांभाळले. व्हर्सटॅपनला दंड जाहीर झाल्यानंतर केवळ ट्रॅकवरील स्थान नव्हे, तर पुढच्या पिट थांब्याचा कालावधीही त्याच्या संघाला विचारात घ्यावा लागला.&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;

शर्यत पुन्हा सुरू झाल्यावर फेटेलच्या स्टीयरिंगमध्ये एका बाजूला ओढ जाणवू लागली. त्याला कर्ब टाळण्याचे सांगण्यात आले; वेग स्थिर ठेवणे कठीण होत असल्याने रायकोनेन त्याच्या जवळ आला. आधी बोट्टासने आणि नंतर हॅमिल्टनने फेरारींचा पाठलाग केला. पहिल्या टप्प्यात टायरचे आयुष्य आणि मागील गाड्यांच्या जवळील वायूस्थिती महत्त्वाची ठरली.&lt;ref name=&quot;STEER&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=हंगेरियन शर्यतीत फेटेलची स्टीयरिंग समस्या|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/vettel-steering-issues-made-race-tougher-than-it-looked.wPa1AW2Jy0OmICiyYgwA0.wPa1AW2Jy0OmICiyYgwA0|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=हंगेरियन ग्रांप्री — सखोल शर्यत विश्लेषण|दुवा=https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/2017-hungarian-grand-prix/|प्रकाशक=मोटर स्पोर्ट}}&lt;/ref&gt;

फेटेलने स्टीयरिंग एका बाजूला खेचत असल्याचे सांगितल्यावर फेरारीने कर्बवरून गाडी न नेण्याची सूचना दिली. वळणांच्या मालिकेमुळे हंगरोरिंगवर ही मर्यादा विशेष महत्त्वाची होती. रायकोनेनच्या वेगवान फेऱ्या असूनही त्याने सहकाऱ्याच्या मागे स्थान राखले; त्यामुळे बोट्टास व हॅमिल्टन यांना पुढच्या गाड्यांपासून सुटून जाण्याऐवजी चार गाड्यांच्या सलग समूहाचा पाठलाग करता आला.&lt;ref name=&quot;STEER&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;

एक-पिट-थांब्याच्या धोरणात बहुतांश आघाडीच्या चालकांनी सुपरसॉफ्टवरून सॉफ्टवर बदल केला. व्हर्सटॅपनने आपली दहा सेकंदांची शिक्षा पिट-थांब्यात भोगली; तरी पाचव्या स्थानासाठी त्याच्याकडे पुरेशी गती होती. मागील गटात मॅग्नुसेन आणि हल्केनबर्ग यांची चुरस वाढली; मॅग्नुसेनने प्रतिस्पर्ध्याला मार्गाबाहेर ढकलल्यामुळे पाच सेकंदांचा वेळदंड मिळाला.&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=हंगेरियन ग्रांप्री — फेरीनुसार प्रमुख घटना|दुवा=https://www.grandprix.com/races/hungarian-gp-2017-race-notes-vettel-wins-hungary.html|प्रकाशक=ग्रांप्री डॉट कॉम}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;F1REPORT&quot;/&gt;

व्हर्सटॅपनने थांबा पुढे ढकलून ४३व्या फेरीत दहा सेकंदांचा दंड भोगला आणि नवे सॉफ्ट टायर घेतले. या काळात मॅकलारेनचा अलोन्सो सहाव्या स्थानी स्थिरावला; सायेन्स व फोर्स इंडियाच्या गाड्यांतील गुणांसाठीची लढत स्वतंत्रपणे सुरू होती. उत्तरार्धात हल्केनबर्ग व मॅग्नुसेन यांच्या चुरशीत रेनाॅ चालक मार्गाबाहेर गेला आणि मॅग्नुसेनला पाच सेकंदांचा दंड ठोठावण्यात आला.&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

हॅमिल्टनला फेरारी गाड्यांवर हल्ला करता यावा म्हणून मर्सिडीजने बोट्टासला तिसरे स्थान त्याला देण्यास सांगितले. तथापि हॅमिल्टनला रायकोनेनला मागे टाकता आले नाही. अखेरच्या फेरीत त्याने तिसरे स्थान पुन्हा बोट्टासला दिले. फेटेलने स्टीयरिंग समस्येसह आघाडी राखली, रायकोनेन ०.९०८ सेकंदांनी दुसरा आला आणि अलोन्सोने सहावे स्थान मिळवत ६९व्या फेरीत सर्वात वेगवान शर्यतफेरी नोंदवली.&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FAST&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ हंगेरियन ग्रांप्री — सर्वात वेगवान फेऱ्या|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/969/hungary/fastest-laps|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

हॅमिल्टनला सहकाऱ्यापुढे सोडण्याचा निर्णय मर्सिडीजने वेगाचा प्रयोग म्हणून घेतला होता: त्याला रायकोनेनकडे पोहोचण्याची संधी मिळाली, पण फेरारीची बचावात्मक मांडणी मोडता आली नाही. बोट्टासला दिलेले स्थान अखेरच्या फेरीत परत करताना व्हर्सटॅपन त्याच्या जवळ येत होता. अशा परिस्थितीत मर्सिडीजचा निर्णय अंतिम गुणतालिकेत प्रत्यक्ष बदल घडवणारा ठरला; मात्र आघाडीच्या फेरारीला थेट मागे टाकण्यात त्याला यश मिळाले नाही.&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;

=== मुख्य शर्यतीचे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पूर्ण फेऱ्या !! वेळ / अंतर / स्थिती !! गुण
|-
| १ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || ७० || १:३९:४६.७१३ || २५
|-
| २ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || ७० || +०.९०८ सेकंद || १८
|-
| ३ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || ७० || +१२.४६२ सेकंद || १५
|-
| ४ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ७० || +१२.८८५ सेकंद || १२
|-
| ५ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ७० || +१३.२७६ सेकंद || १०
|-
| ६ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || ७० || +७१.२२३ सेकंद || ८
|-
| ७ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[टोरो रोसो]] || ६९ || +१ फेरी || ६
|-
| ८ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || ६९ || +१ फेरी || ४
|-
| ९ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || ६९ || +१ फेरी || २
|-
| १० || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || ६९ || +१ फेरी || १
|-
| ११ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || ६९ || +१ फेरी || ०
|-
| १२ || ३० || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉ]] || ६९ || +१ फेरी || ०
|-
| १३ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ६९ || +१ फेरी || ०
|-
| १४ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ६९ || +१ फेरी || ०
|-
| १५ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || ६८ || +२ फेरी सेकंद || ०
|-
| १६ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || ६८ || +२ फेरी सेकंद || ०
|-
| १७ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || ६७ || निवृत्त || ०
|-
| वर्गीकृत नाही || ४० || [[पॉल डी रेस्टा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ६० || निवृत्त || ०
|-
| वर्गीकृत नाही || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || २० || निवृत्त || ०
|-
| वर्गीकृत नाही || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ० || निवृत्त || ०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIA&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=हंगेरियन ग्रांप्री — अधिकृत शर्यत वर्गीकरण आणि वेगवान फेऱ्या|दुवा=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2017/race-classification-12|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}&lt;/ref&gt;
|}

=== सर्वात वेगवान फेरी ===

सर्वात जलद अधिकृत फेरी ६९व्या फेरीत अलोन्सोने १:२०.१८२ अशी नोंदवली. २०१७ मध्ये त्या कामगिरीसाठी स्वतंत्र अजिंक्यपद गुण देण्याचा नियम अस्तित्वात नव्हता. रिक्कार्डोने शर्यतीची वैध वेळबद्ध फेरी पूर्ण केली नसल्यामुळे त्याचे नाव पुढील तक्त्यात नाही.&lt;ref name=&quot;FAST&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! क्रम !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी (एफआयए) !! फेरीचा वेळ !! सरासरी वेग (किमी/ता.)
|-
| १ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || ६९ || १:२०.१८२ || १९६.६९७
|-
| २ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || ७० || १:२०.४६१ || १९६.०१५
|-
| ३ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ४४ || १:२०.४९० || १९५.९४४
|-
| ४ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || ६९ || १:२०.८०७ || १९५.१७६
|-
| ५ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ६६ || १:२०.८१८ || १९५.१४९
|-
| ६ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || ६८ || १:२१.२१४ || १९४.१९८
|-
| ७ || ३० || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉ]] || ६८ || १:२१.५८९ || १९३.३०५
|-
| ८ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || ६१ || १:२१.६११ || १९३.२५३
|-
| ९ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || ४२ || १:२१.६३१ || १९३.२०६
|-
| १० || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || ६६ || १:२१.७५२ || १९२.९२०
|-
| ११ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[टोरो रोसो]] || ६७ || १:२१.८७१ || १९२.६३९
|-
| १२ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || ४४ || १:२१.९६० || १९२.४३०
|-
| १३ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ६७ || १:२२.१०० || १९२.१०२
|-
| १४ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || ६८ || १:२२.१०५ || १९२.०९०
|-
| १५ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || ६० || १:२२.४३१ || १९१.३३०
|-
| १६ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ५३ || १:२२.८३० || १९०.४०९
|-
| १७ || ४० || [[पॉल डी रेस्टा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ४९ || १:२३.२४२ || १८९.४६६
|-
| १८ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || ५० || १:२३.५७३ || १८८.७१६
|-
| १९ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १९ || १:२४.७०२ || १८६.२०१
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;FAST&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;
|}

== मुख्य शर्यतीनंतरचे विश्लेषण ==

=== पहिली दोन वळणे : रेड बुलच्या गाड्यांची धडक आणि सुरक्षा गाडी ===

शर्यतीचा निर्णायक प्रसंग पहिल्या फेरीतच घडला. पुढील दोन फेरारी गाड्या स्वतंत्रपणे वळणावर गेल्यानंतर हॅमिल्टनच्या समोरून मार्ग काढण्याचा प्रयत्न करताना दोन्ही रेड बुल चालक परस्परांच्या जवळ आले. व्हर्सटॅपनच्या ब्रेक लॉकमुळे त्याची गाडी थेट रिक्कार्डोच्या गाडीवर आदळली. रिक्कार्डोची गाडी मार्गावर अनियंत्रित झाल्याने सुरक्षा गाडी पाठवावी लागली; त्याचा रविवारचा कार्यक्रम कोणतीही शर्यतफेरी पूर्ण न करताच संपला. ही घटना केवळ दोन प्रतिस्पर्धी संघांच्या स्थानांबद्दल नव्हती: एकाच संघातील दोन गाड्यांच्या संपर्कामुळे संपूर्ण पहिल्या फेरीतील शर्यत ताल थांबला आणि रेड बुलसाठी संभाव्य दुहेरी गुणांची संधी नाहीशी झाली.&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

रेस कंट्रोलने धडक व्हर्सटॅपनची चूक असल्याचे ठरवून दहा सेकंदांची शिक्षा दिली. ती शर्यतीच्या अंतिम वेळेत दुसऱ्यांदा बेरीज करण्याचा निर्णय नव्हता; व्हर्सटॅपनने पुढील पिट-थांब्यात शिक्षा भोगली. त्यानंतरही त्याला पाचवे स्थान मिळाले, पण रेड बुलचा उर्वरित चालक आघाडीच्या पहिल्या चार गाड्यांशी झुंज देण्यासाठी इतका वेळ गमावून बसला की संघाच्या स्पर्धात्मक वेगाचा पुरेसा लाभ घेता आला नाही. हॅमिल्टनही पहिल्या वळणांतील गोंधळामुळे तात्पुरता मागे पडला, पण सुरक्षा गाडीनंतर तो चौथ्या क्रमांकाच्या परिसरात परतला.&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;

रेड बुलच्या दोन कारांतील संपर्क हा नियोजित शर्यत-डावपेचांचा भाग नव्हता. व्हर्सटॅपनच्या चाकांच्या लॉकमुळे रिक्कार्डोचा कार्यक्रम त्वरित संपला आणि त्याच्या संधीचे गुण शून्य झाले. दहा सेकंदांची शिक्षा ही शर्यतीदरम्यान प्रत्यक्ष लागू झाली; तिचा क्रमवारीवरील परिणाम पिटची वेळ, पुढे आलेल्या वाहतुकीचे अंतर आणि व्हर्सटॅपनच्या नंतरच्या वेगाशी जोडून पाहावा लागतो. निकालातील पाचवे स्थान पाहून सुरुवातीची घटना क्षुल्लक होती असा निष्कर्ष निघत नाही.&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;

पहिल्या काही क्षणांत रायकोनेन व फेटेल यांच्या पुढच्या स्थानांना रेड बुलच्या संपर्काचा फायदा झाला असला तरी त्याची प्रमुख हानी संघाची होती: रिक्कार्डो गुण मिळवू शकला नाही आणि व्हर्सटॅपनचा दंड नंतरच्या पिटवर साठून राहिला. या प्रसंगानंतर फेटेलची आघाडी राखण्यासाठी त्याने डावीकडे ओढणाऱ्या गाडीवर नियंत्रण ठेवणे हे आव्हान समोर आले. त्यामुळे या दोन घटनांना वेगवेगळे उल्लेख न करता सुरुवातीच्या आघाडीची स्थिरता कशी तयार झाली हे दाखवणे आवश्यक आहे.&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;STEER&quot;/&gt;

=== पुन्हा सुरुवात : फेटेलची स्टीयरिंग अडचण आणि फेरारीची आघाडी ===

सुरक्षा गाडी मागे गेल्यावर काहीच फेऱ्यांत फेटेलने स्टिअरिंग एका बाजूला ओढत असल्याची माहिती दिली. सरळ रेषेतही स्टीयरिंग सामान्य केंद्रस्थानी दिसत नव्हते; वळणांचे कर्ब टाळण्याच्या संघाच्या सूचनेमुळे फेटेलला नेहमीप्रमाणे संपूर्ण मार्ग वापरता येईना. केवळ पहिल्या स्थानावरून विजय मिळाला म्हणून फेरारीच्या मुख्य गाडीला तांत्रिक अडथळा नव्हता असे गृहीत धरता येत नाही. प्रत्यक्षात संघाने समस्येचे मूळ शोधू न शकल्याने वेग कमी ठेवण्याचा आणि मार्गावरील जोरदार धक्के टाळण्याचा सावध पर्याय निवडला.&lt;ref name=&quot;STEER&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;

रायकोनेनच्या फेरारीचा वेग फेटेलच्या त्रस्त गाडीपेक्षा काही कालखंडात अधिक होता; तरी अरुंद सर्किटवर आघाडीच्या फेरारीला मागे टाकण्याने धोका वाढला असता. संघाने स्थान बदलण्याऐवजी रायकोनेनला त्याच्या मागे ठेवले. त्यामुळे रायकोनेनच्या मागे बोट्टास आणि पुढे हॅमिल्टनचा दबाव निर्माण झाला. फेरारीला अखेरीस दुहेरी विजय मिळाल्याने निवड यशस्वी वाटते, पण त्या वेळी संयम राखण्याचा निर्णय घेण्यामागे फेटेलची तांत्रिक जोखीम, कमी ओव्हरटेक संधी आणि प्रतिस्पर्ध्यांना स्वच्छ हवा देऊ नये हा एकत्रित विचार होता.&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

स्टीयरिंगचा त्रास एका फेरीपुरता नव्हता. फेटेलने कर्ब टाळताना दिशाबदल अधिक सावधपणे करावे लागल्याचे नंतर स्पष्ट केले. कमी सरळपट्ट्यांचा हंगरोरिंगचा स्वभाव पाहता मागील चालकाला पुढे जाण्यासाठी फक्त जास्त शुद्ध वेग पुरेसा नव्हता; बाहेरील बाजूने चढाई करण्यासाठी प्रतिस्पर्ध्याची चूक किंवा टायरचा मोठा फरक अपेक्षित होता. रायकोनेनने आघाडीला आव्हान देण्याऐवजी दुसरे स्थान कायम ठेवल्याने फेरारीला दुहेरी विजयाचा लाभ मिळाला.&lt;ref name=&quot;STEER&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;

=== सुरुवातीच्या मध्यफेऱ्या : टायर व्यवस्थापन आणि विविध गटांतील संघर्ष ===

सुपरसॉफ्टवरील पहिल्या टप्प्यात चालकांना टायर तापमान आणि मागच्या गाडीमागे निर्माण होणारी अस्थिर हवा लक्षात घ्यावी लागत होती. मर्सिडीजच्या दोन्ही चालकांनी पुढच्या फेरारींच्या खूप जवळ न जाता टायर टिकवण्याचा काळ निवडला. तो केवळ निराशाजनक मंद वेग नव्हता; एकच पिट-थांबा पुरेसा ठरवण्यासाठी टायरची कामगिरी जपणे गरजेचे होते. पिरेलीच्या पूर्वानुमानात एक किंवा दोन थांबे शक्य असले तरी या संथ, वळणप्रधान मार्गावर ट्रॅफिकमध्ये परतण्याचा मोठा धोका होता. त्यामुळे चालकांनी पिटमध्ये अधिक वेळा जाण्यापेक्षा ट्रॅक पोझिशन राखण्यास प्राधान्य दिले.&lt;ref name=&quot;PIREL&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

मधल्या गटात पहिल्या फेरीपासूनच हुलकेनबर्ग आणि ग्रोसजाँ यांचा संपर्क झाला. ग्रोसजाँला टायरमध्ये हळूहळू हवा कमी होण्यामुळे अनियोजित पिट-थांबा घ्यावा लागला. त्यानंतर चाक योग्यरीत्या घट्ट न बसलेल्या स्थितीत गाडी बाहेर पाठविल्याने संघाने त्याला पुढे न चालवण्याचे सांगितले आणि त्याची शर्यत संपली. या पिट-त्रुटीबद्दल हासला आर्थिक दंड झाला; तो ग्रोसजाँच्या आधीच झालेल्या निवृत्तीला वेगळी शर्यत-वेळ शिक्षा जोडणारा निर्णय नव्हता. मागील गटात असलेल्या चालकाच्या स्थानासाठीही पिट सुरक्षा आणि चाक बसवण्याची प्रक्रिया कशी निर्णायक ठरते याचे हे उदाहरण होते.&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=हंगेरियन ग्रांप्री — संघांच्या शर्यतीनंतरच्या प्रतिक्रिया|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-the-teams-said-race-day-in-hungary-2017.69H2ggKpdSAKM8EOw004me.69H2ggKpdSAKM8EOw004me|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;F1REPORT&quot;/&gt;

विलियम्सचा डी रेस्टा मासाच्या जागी शेवटच्या क्षणी उतरला होता. त्याला शनिवारच्या पात्रतेपूर्वी यावर्षीची गाडी शिकण्याची संधी फारच कमी मिळाली होती. रविवारी त्याने सॉबर गाड्यांच्या आसपास सातत्याने फेऱ्या पूर्ण केल्या; पण तेलगळतीच्या संशयामुळे त्याला शेवटापूर्वी थांबण्यास सांगण्यात आले. अनुभवी मासाच्या अनुपस्थितीत विलियम्ससाठी फक्त स्ट्रोलची कार शेवटपर्यंत पोहोचली; तिलाही गुण मिळाले नाहीत. यामुळे मसाच्या FP3 सहभागावरून त्यालाच रविवारचा चालक दाखवणारा सरसकट तक्ता किती चुकीचा ठरला असता, हे स्पष्ट होते.&lt;ref name=&quot;DIR&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;F1REPORT&quot;/&gt;

=== रणनीतीची मध्यफेरी : पिट-थांबे, व्हर्सटॅपनची शिक्षा आणि प्रतिस्पर्ध्यांचा पाठलाग ===

पुढील टप्प्यात आघाडीच्या कारांनी सुपरसॉफ्टऐवजी सॉफ्ट टायर स्वीकारले. व्हर्सटॅपनने इतरांपेक्षा पहिला टप्पा लांबवला; दहा सेकंदांचा वेळदंड थांब्याच्या वेळी भोगायचा असल्यामुळे थेट पुढच्या गाडीशी स्थानासाठी स्पर्धा करण्याऐवजी मोठी आघाडी किंवा मोकळा मार्ग तयार करण्याच्या उद्देशाने त्याचा थांबा उशिरा झाला. थांब्यानंतर त्याची फेरीची गती चांगली होती आणि त्याने पाचवे स्थान राखले; पण त्याच्यामुळे रिक्कार्डोची शर्यत संपल्याने रेड बुलचा एकूण परिणाम अपेक्षेपेक्षा कमी राहिला.&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

मॅकलारेनच्या दोन्ही गाड्या या शर्यतीत गुणांकडे वाटचाल करत होत्या. अलोन्सोने टोरो रोसोच्या सायेन्सशी बऱ्याच फेऱ्या झुंज दिली; सायेन्सचा बचाव आणि मार्गाची मर्यादित रुंदी यामुळे अलोन्सोला स्थान मिळवण्यासाठी टायरचे तापमान व पुढील अंतर सांभाळावे लागले. अखेरीस अलोन्सो सहावा आणि सायेन्स सातवा राहिला. व्हानडोर्नला त्याच्या पिट-थांब्यात वेळ गेला, तरी त्याने शेवटचा एक गुण मिळवला. अशा प्रकारे मॅकलारेनने एकाच स्पर्धेत नऊ गुण मिळवून सॉबरला कारनिर्माते गुणतालिकेत मागे टाकले; हे पोडियमच्या खालच्या गटातील लक्षणीय अजिंक्यपद परिवर्तन होते.&lt;ref name=&quot;F1REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;

फोर्स इंडियाच्या पेरेझ आणि ओकॉन यांचा पहिल्या टप्प्यातच निकटचा संपर्क झाला; तरी दोघेही शर्यत सुरू ठेवू शकले. त्यांनी अनुक्रमे आठवे व नववे स्थान मिळवले आणि संघाला सहा गुण मिळाले. याउलट रेनॉचा हल्केनबर्ग पात्रतेतील चांगल्या वेगानंतर गिअरबॉक्स शिक्षेमुळे खाली उतरला. त्याला पिटमध्ये उशीर झाला आणि नंतर मॅग्नुसेनशी झालेल्या संघर्षाने त्याची गुणांच्या संधीवर परिणाम केला. पामरला संघाने जलद सहकाऱ्याला वाट देण्यास सांगितले होते, पण शेवटी पामरही गुणांच्या बाहेर राहिला. हे सर्व संघीय प्रवास स्वतंत्र सारांश म्हणून नव्हे, तर त्याच मध्यफेरीतील स्थान-लढाईचे परस्पर संबंधित परिणाम म्हणून समजले पाहिजेत.&lt;ref name=&quot;F1REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;

टायर बदलाच्या वेळी व्हर्सटॅपनला दिलेली शिक्षा स्वतंत्रपणे मोजली गेली आणि त्याने पुढील नव्या टायरवरील संभाव्य वेगाबद्दल संघाची गणिते बदलली. एक-पिट रणनीती प्रभावी असलेल्या या ट्रॅकवर पिटमधून परत आल्यावर पुढील गाडीशी अंतर किती उरते हे निर्णायक होते. त्यामुळे जास्त वेगवान चालकसुद्धा मध्यभागातील प्रतिस्पर्ध्याच्या मागे वेळ गमावू शकत होता. फेरारी आणि मर्सिडीज यांनी पहिल्या चार स्थानांसाठी मुख्यतः ट्रॅकवरील स्थान टिकवण्याला प्राधान्य दिले.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;

सुपरसॉफ्टवर लांब टप्पा घेतल्यानंतर सॉफ्ट कंपाऊंड वापरतानाही वेगवान वळणांत टायर तापवणे आणि कर्बपासून दूर राहणे यांची फेटेलला कसरत करावी लागत होती. त्याच वेळी रायकोनेन त्याच्यापाठीमागे अडकला होता; फेरारीने सहकाऱ्यांमधील क्रम बदलून वेग वाढवण्याऐवजी दोन गाड्यांचा पहिला-दुसरा क्रम सुरक्षित ठेवला. मर्सिडीजला याच वळणांतील मर्यादेमुळे पिटच्या वेगळ्या खिडकीतून समोरील स्थान मिळवण्याची खात्री नव्हती. ही रणनीतिक स्थिरता शर्यतीतील जवळजवळ संपूर्ण उत्तरार्ध समजावते.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;STEER&quot;/&gt;

=== उत्तरार्ध : हल्केनबर्ग–मॅग्नुसेन वाद आणि अधिकृत शिक्षेचा परिणाम ===

उत्तरार्धात टायर बदलल्यानंतर हल्केनबर्ग मॅग्नुसेनच्या जवळ पोहोचला. दोघे बाजूबाजूने असताना मॅग्नुसेनने हल्केनबर्गला वळणाबाहेर गवतावर ढकलले. पंचांनी त्याला पाच सेकंदांचा वेळदंड ठोठावला. त्यामुळे फिनिश रेषेवरील स्थान आणि अंतिम गुणतालिकेतील स्थान यात भेद पडला: अधिकृत निकालात मॅग्नुसेन तेरावा आला. हल्केनबर्गचे उर्वरित प्रयत्नही शेवटी वाहनबिघाडाने थांबले. शिक्षा मिळाली म्हणून रेनॉच्या चालकाला आपोआप गुण मिळाले नाहीत; वर्गीकृत अंतिम स्थिती आणि गुंतलेल्या दोन चालकांचे वैयक्तिक परिणाम वेगवेगळे तपासणे आवश्यक आहे.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;

त्याचवेळी टोरो रोसोचा क्व्यात अकरावा, पामर बारावा आणि सॉबरच्या व्हेर्लाइन–एरिक्सन गाड्या पंधराव्या-सोळाव्या स्थानावर राहिल्या. सॉबर गाड्यांकडे गुण मिळवण्याइतका वेग नव्हता, पण त्यांचा शर्यतीचा शेवट झाल्याने तांत्रिक विश्वसनीयतेचे वेगळे चित्र दिसले. हासला एका गाडीच्या चाक बसवण्यामुळे निवृत्ती आणि दुसऱ्या चालकाला अतिक्रमणाच्या शिक्षेमुळे नुकसान झाले. संबंधित घटना पोडियमच्या लढतीपासून दूर असल्या तरी अंतिम गुणरचनेत आणि दोन्ही संघांच्या रणनीतीमध्ये त्यांचा स्पष्ट ठसा उमटला.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;

हल्केनबर्ग–मॅग्नुसेन प्रसंगात पुढे जायचा प्रयत्न करणाऱ्या चालकाला मार्गाच्या बाहेर ढकलल्याचा स्वतंत्र नियमभंग पाहिला गेला. पाच सेकंदांचा मॅग्नुसेनला मिळालेला दंड हा रेड बुलच्या पहिल्या फेरीतील दंडापेक्षा वेगळ्या घटनेवर आधारित होता. हल्केनबर्गची नंतरची निवृत्ती केवळ या एकाच संपर्काला कारणीभूत ठरवणे योग्य नाही; त्याच्या गाडीच्या यांत्रिक अडचणींची स्वतंत्र नोंद आवश्यक आहे. मधल्या गटाच्या घटनांचाही अधिकृत वर्गीकरण आणि गुणांवर परिणाम होत होता.&lt;ref name=&quot;F1REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;

मॅकलारेन-होंडासाठी अलोन्सोचे सहावे स्थान आणि सर्वात वेगवान फेरी ही त्या वर्षातील विश्वासार्हतेच्या अडचणींच्या पार्श्वभूमीवर लक्षवेधी होती. व्हानडोर्नही दहाव्या क्रमांकावर आल्यामुळे संघाला दुहेरी गुण मिळाले. फोर्स इंडियाचे पेरेझ व ओकॉन गुणांत राहिले, तर विलियम्सची प्रतिकूल दुपार आणि दी रेस्ताच्या निवृत्तीने चालकबदलाचे आव्हान अधोरेखित केले. या स्थानांवरील संघर्ष आघाडीवरच्या फेरारी-दुहेरी विजयाचे फक्त पार्श्वचित्र नव्हते; त्याचे निर्माते क्रमवारीतील गुणांवर प्रत्यक्ष परिणाम होत होते.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;

=== शेवटच्या वीस फेऱ्या : मर्सिडीजचा स्थानबदल आणि फेरारीचा बचाव ===

बोट्टास तिसऱ्या स्थानावर होता, परंतु हॅमिल्टनला समोरच्या फेरारींवर दबाव टाकण्यासाठी अधिक वेग असल्याचे संघाने मानले. बोट्टासने तिसरे स्थान हॅमिल्टनला दिले. फेटेलचा त्रास सुरू असताना रायकोनेन त्याच्या अगदी जवळ होता; हॅमिल्टनने रायकोनेनची मागणी वाढवण्याचा प्रयत्न केला तरी आवश्यक ओव्हरटेक अंतर मिळाले नाही. हंगेरीतील अरुंद मार्गावर फक्त काही दहांश अधिक वेग पुरेसा नव्हता. मर्सिडीजचा स्थानबदल ही फेरारीला आव्हान देण्यासाठी केलेली नियंत्रित टीम-ऑर्डर होती, कोणत्याही अनिवार्य पंचदंडाची अंमलबजावणी नव्हती.&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;

अखेरच्या फेरीत हॅमिल्टनने बोट्टासशी झालेले पूर्वीचे आश्वासन पाळत तिसरे स्थान परत केले. या कृतीमुळे त्याला स्वतःला चालक अजिंक्यपदात तीन गुण कमी मिळाले, पण संघसहकारी बोट्टासच्या पोडियमचा हक्क राखला गेला. व्हर्सटॅपन त्यांच्यापासून फार दूर नव्हता; तरी स्थान बदल व्यवस्थित झाल्याने त्याला चौथ्या स्थानाचा फायदा मिळाला नाही. टायरचा वेग, सुरक्षा गाडीतील शिक्षा आणि हंगरोरिंगवरील ओव्हरटेक मर्यादा या अनेक कारणांनी सुरुवातीच्या तिसऱ्या-चौथ्या क्रमांकांचा अखेरही तोच निकाल राहिला, हा महत्त्वाचा ऐतिहासिक मुद्दा आहे.&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

मर्सिडीजने बोट्टासला जागा सोडायला सांगितल्याने हॅमिल्टनला रायकोनेनवर हल्ला करण्यासाठी मुक्त मार्ग मिळाला, पण फेरारींच्या वेगवान वळणांत तो पुरेशा अंतराने जवळ पोहोचला नाही. शेवटच्या फेरीत झालेली जागांची परतफेड ही सामान्य संघादेशाइतकीच आधी दिलेल्या आश्वासनाची अंमलबजावणी होती. तिच्यामुळे बोट्टासला तिसरे आणि हॅमिल्टनला चौथे स्थान मिळाले; अन्यथा दोन मर्सिडीज चालकांचे रविवारचे गुण वेगळे असते. या कृतीचा अजिंक्यपदाच्या फरकावरही थेट परिणाम झाला.&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;

=== अंतिम फेऱ्या : अलोन्सोची विक्रमी फेरी, दुहेरी विजय आणि गुणतालिका ===

सहाव्या स्थानावर स्थिर झालेल्या अलोन्सोने ६९व्या फेरीत १:२०.१८२ अशी संपूर्ण शर्यतीतील जलद फेरी नोंदवली. त्यानंतर रायकोनेनने शेवटच्या फेरीत १:२०.४६१ घेतली, पण अलोन्सोचा सर्वोत्तम वेग कायम राहिला. यामुळे मर्यादित शक्तिएकक असूनही विशिष्ट वळणप्रधान मार्गावर मॅकलारेनचे चेसिस व टायर कामगिरीचे सामर्थ्य दिसले; मात्र २०१७च्या नियमांनुसार वेगवान फेरीसाठी स्वतंत्र गुण मिळाले नाहीत. अलोन्सोला सहाव्या स्थानाचे आठ आणि व्हानडोर्नला दहाव्या स्थानाचा एक गुण मिळाला.&lt;ref name=&quot;FAST&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;F1REPORT&quot;/&gt;

फेटेलने ०.९०८ सेकंदांच्या अंतराने विजय मिळवला; रायकोनेन दुसरा व बोट्टास तिसरा ठरला. फेटेलच्या हंगामातील गुणांची संख्या २०२ आणि हॅमिल्टनची १८८ झाली, त्यामुळे ब्रिटनमधील एका गुणावर आलेली आघाडी चौदा गुणांवर पोहोचली. मर्सिडीज ३५७ गुणांसह फेरारीच्या ३१८ पुढे राहिली, पण या एका शर्यतीत फेरारीने चालकांमध्ये पहिली दोन स्थाने मिळवली. रेड बुल १८४, फोर्स इंडिया १०१, विलियम्स ४१, टोरो रोसो ३९ आणि मॅकलारेन ११ गुणांवर होते. ही शर्यत फक्त क्रमाने धावणाऱ्या फेरारींच्या विजयापुरती मर्यादित नव्हती; पहिल्या फेरीतील अपघात, फेटेलची स्टीयरिंग जोखीम, मागील गटातील शिक्षांचे परिणाम, आणि अखेरचा मर्सिडीज स्थानबदल यांनी तिची निर्णायक कथा घडवली.&lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

== निकालानंतर गुणतालिका ==

=== चालक अजिंक्यपद गुणतालिका ===

खालील गुण अकराव्या ग्रांप्रीनंतरचे आहेत. शून्य गुणांच्या चालकांचा आंतरक्रम काही प्रकाशनांत भिन्न आहे; रेसफॅन्सच्या दिनांकित गुणतक्त्यात त्या वेळी केवळ २१ चालक नोंदलेले दिसतात, तर इतर ऐतिहासिक सहभागी म्हणून मोनॅकोचा बटन व हंगेरियन शर्यतीचा डी रेस्टा यांचाही सहभाग तपासणे आवश्यक आहे. येथे सर्व ज्ञात सहभागी दर्शवले असून शेवटच्या शून्य गुणांच्या क्रमांकाबाबत स्वतंत्र मूळ FIA गुणपत्रिकेची पुनर्तपासणी आवश्यक आहे.&lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! चालक !! संघ !! गुण
|-
| १ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || २०२
|-
| २ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १८८
|-
| ३ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १६९
|-
| ४ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ११७
|-
| ५ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || ११६
|-
| ६ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ६७
|-
| ७ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || ५६
|-
| ८ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || ४५
|-
| ९ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[टोरो रोसो]] || ३५
|-
| १० || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || २६
|-
| ११ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || २३
|-
| १२ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १८
|-
| १३ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १८
|-
| १४ || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ११
|-
| १५ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || १०
|-
| १६ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || ५
|-
| १७ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || ४
|-
| १८ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || १
|-
| — || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉ]] || ०
|-
| — || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || ०
|-
| — || [[अँटोनियो जिओविनाझी]] || [[सॉबर]] || ०
|-
| — || [[जेन्सन बटन]] || [[मॅकलारेन]] || ०
|-
| — || [[पॉल डी रेस्टा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;
|}

=== कारनिर्माते अजिंक्यपद गुणतालिका ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कारनिर्माता !! गुण
|-
| १ || [[मर्सिडीज]] || ३५७
|-
| २ || [[फेरारी]] || ३१८
|-
| ३ || [[रेड बुल रेसिंग]] || १८४
|-
| ४ || [[फोर्स इंडिया]] || १०१
|-
| ५ || [[विलियम्स रेसिंग]] || ४१
|-
| ६ || [[टोरो रोसो]] || ३९
|-
| ७ || [[हास एफ.१ संघ]] || २९
|-
| ८ || [[रेनॉ]] || २६
|-
| ९ || [[मॅकलारेन]] || ११
|-
| १० || [[सॉबर]] || ५
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;
|}

== हे सुद्धा पहा ==

* [[फॉर्म्युला वन]]
* [[हंगेरियन ग्रांप्री]]
* [[हंगरोरिंग]]
* [[२०१७ फॉर्म्युला वन हंगाम]]
* [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन चालक यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]]

== संदर्भ ==

{{संदर्भयादी}}

==तळटीप==

{{reflist|group=टीप}}

== बाह्य दुवे ==

* [https://www.formula1.com/en/results/2017/races/969/hungary/race-result अधिकृत मुख्य शर्यत निकाल]
* [https://www.formula1.com/en/results/2017/races/969/hungary/fastest-laps सर्व चालकांच्या सर्वात वेगवान फेऱ्या]
* [https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2017/race-classification-12 एफ.आय.ए. अधिकृत निकाल व वेगवान फेऱ्या]

{{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत
| हंगाम = २०१७
| ग्रांप्री = हंगेरियन ग्रांप्री
| हंगामातील_मागील_शर्यत = २०१७ ब्रिटिश ग्रांप्री
| हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०१७ बेल्जियम ग्रांप्री
| ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१६ हंगेरियन ग्रांप्री
| ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०१८ हंगेरियन ग्रांप्री
}}
{{२०१७ फॉर्म्युला वन हंगाम}}
{{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}}
[[वर्ग:हंगेरियन ग्रांप्री]]
[[वर्ग:२०१७ फॉर्म्युला वन हंगाम]]</text>
      <sha1>f2gunrvxrltobv5j4izvfffegh2gczd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728260</id>
      <parentid>2728259</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T13:52:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KiranBOT II</username>
        <id>140753</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>शुद्धलेखन — अंक व शब्दामधील जागा काढली ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#अंक व शब्दामधील जागा|अधिक माहिती]]); शुद्धलेखन — योग्य उकार ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#योग्य उकार|अधिक माहिती]])</comment>
      <origin>2728260</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="99727" sha1="54c33u3idqmadvepuhpecs8klttidpo" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत माहिती
| प्रकार = एफ.१
| देश = हंगेरी
| ग्रांप्री = हंगेरियन
| चित्र = Hungaroring.svg
| चित्र_शीर्षक = २०१७ मध्ये वापरल्या जाणाऱ्या हंगरोरिंगची चौदा वळणांची मार्गरचना
| दिनांक = ३० जुलै
| वर्ष = २०१७
| अधिकृत_नाव = फॉर्म्युला वन पिरेली हंगेरियन ग्रांप्री २०१७
| शर्यत_क्रमांक = ११
| हंगामात_एकूण_शर्यती = २०
| शर्यतीचे_ठिकाण = [[हंगरोरिंग]]
| सर्किट_प्रकार = स्थायी शर्यत सर्किट
| सर्किट_अंतर_किमी = ४.३८१
| सर्किट_अंतर_मैल = २.७२२
| एकूण_फेऱ्या = ७०
| एकूण_अंतर_किमी = ३०६.६३०
| एकूण_अंतर_मैल = १९०.५३१
| हवामान = उष्ण आणि कोरडे
| पोल_चालक = [[सेबास्टियन फेटेल]]
| पोल_देश = जर्मनी
| पोल_संघ = [[फेरारी]]
| पोल_वेळ = १:१६.२७६
| जलद_चालक = [[फर्नांडो अलोन्सो]]
| जलद_देश = स्पेन
| जलद_संघ = [[मॅकलारेन]]
| जलद_वेळ = १:२०.१८२
| जलद_फेरी = ६९
| पहिला_चालक = [[सेबास्टियन फेटेल]]
| पहिला_देश = जर्मनी
| पहिला_संघ = [[फेरारी]]
| दुसरा_चालक = [[किमी रायकोनेन]]
| दुसरा_देश = फिनलंड
| दुसरा_संघ = [[फेरारी]]
| तिसरा_चालक = [[वालट्टेरी बोट्टास]]
| तिसरा_देश = फिनलंड
| तिसरा_संघ = [[मर्सिडीज]]
| हंगामातील_मागील_शर्यत = २०१७ ब्रिटिश ग्रांप्री
| हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०१७ बेल्जियम ग्रांप्री
| ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१६ हंगेरियन ग्रांप्री
| ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०१८ हंगेरियन ग्रांप्री
}}

'''२०१७ हंगेरियन ग्रांप्री''' (अधिकृत नाव '''फॉर्म्युला वन पिरेली हंगेरियन ग्रांप्री २०१७''') ही [[२०१७ फॉर्म्युला वन हंगाम]]मधील अकरावी शर्यत होती. ती ३० जुलै रोजी [[हंगरोरिंग]] येथे पार पडली. [[फेरारी]]च्या [[सेबास्टियन फेटेल]]ने स्टीयरिंगमध्ये बिघाड असतानाही ७० फेऱ्या पूर्ण करून विजय मिळवला; त्याचा सहकारी [[किमी रायकोनेन]] दुसरा आणि [[मर्सिडीज]]चा [[वालट्टेरी बोट्टास]] तिसरा आला. [[फर्नांडो अलोन्सो]]ने [[मॅकलारेन]]साठी सहावे स्थान व शर्यतीतील सर्वात वेगवान फेरी मिळवली. सुरुवातीच्या रेड बुल गाड्यांच्या धडकेत रिक्कार्डो बाहेर पडला; व्हर्सटॅपनवर वेळदंड झाला. शर्यतीच्या अखेरच्या फेरीत हॅमिल्टनने सहकारी बोट्टासला स्थान परत दिले, तर फेटेलची चालक अजिंक्यपदातील आघाडी चौदा गुणांची झाली.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ हंगेरियन ग्रांप्री — मुख्य शर्यतीचे निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/969/hungary/race-result|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=हंगेरियन ग्रांप्री — फेटेलचा विजय आणि फेरारीचे पहिले दोन क्रमांक|दुवा=https://api.fia.com/news/f1-vettel-victorious-ferrari-claim-one-two-finish-hungary|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;STAND&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=हंगेरियन ग्रांप्रीनंतरची अजिंक्यपद गुणतालिका|दुवा=https://www.racefans.net/2017/07/30/2017-hungarian-grand-prix-championship-points/|प्रकाशक=रेसफॅन्स}}&lt;/ref&gt;

== पार्श्वभूमी ==

=== शर्यतीपूर्वीची अजिंक्यपदाची स्थिती ===

ब्रिटिश ग्रांप्रीनंतर चालक गुणतालिकेत फेटेल १७७ आणि हॅमिल्टन १७६ अशा केवळ एका गुणाच्या अंतरावर होते. बोट्टास १५४, रिक्कार्डो ११७ आणि रायकोनेन ९८ गुणांसह त्यांच्यामागे होते. कारनिर्मात्यांत मर्सिडीज ३३० आणि फेरारी २७५ गुणांवर होते. उन्हाळी विश्रांतीपूर्वीच्या या शेवटच्या स्पर्धेत फेरारीला चालक विजेतेपदातील आघाडी वाढवण्याची, तर मर्सिडीजला आपली कारनिर्माते आघाडी टिकवण्याची संधी होती.&lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;

=== सर्किट आणि स्पर्धा कार्यक्रम ===

बुडापेस्टजवळील ४.३८१ किमी हंगरोरिंगवर सलग मध्यम व संथ वळणे असल्याने पुढील गाडीच्या मागे राहिलेल्या चालकाला ओव्हरटेक करणे अवघड होते. शुक्रवारी २८ जुलै दोन सराव, शनिवारी २९ जुलै तिसरा सराव व पात्रता फेरी आणि रविवारी ३० जुलै ७० फेऱ्यांची शर्यत होती. एकूण अधिकृत अंतर ३०६.६३० किमी होते. वेगापेक्षा टायरचे आयुष्य, स्वच्छ हवा व पिट-थांब्यानंतरचे वाहतूक अंतर अनेकदा निर्णायक ठरण्याची अपेक्षा होती.&lt;ref name=&quot;PIREL&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=हंगेरियन ग्रांप्री — रणनीती आणि टायर अपेक्षा|दुवा=https://www.f1technical.net/news/21332|प्रकाशक=एफ.१ टेक्निकल}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

=== सहभागी चालक आणि संघ ===

रविवारच्या शर्यतीत दहा संघांचे वीस चालक होते. विलियम्सच्या फेलिपे मासाला शुक्रवारी अस्वस्थता जाणवली; तिसऱ्या सरावात त्याची लक्षणे पुन्हा दिसल्यानंतर राखीव चालक पॉल डी रेस्टाने पात्रता आणि शर्यतीत स्थान घेतले. डी रेस्टाने तिसऱ्या सरावात भाग घेतला नव्हता. पहिल्या सरावात अल्फोन्सो सेलिसने फोर्स इंडियाच्या ओकॉनऐवजी, तर अँटोनियो जिओविनाझीने हासच्या मॅग्नुसेनऐवजी भाग घेतला; या दोन्ही नियमित चालकांनी दुसऱ्या सरावात पुनरागमन केले.&lt;ref name=&quot;DIR&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=फेलिपे मासाच्या अस्वास्थ्यामुळे पॉल डी रेस्टाची निवड|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/di-resta-to-stand-in-for-unwell-massa-in-hungary.1BD3lzz8P2GemAGWaYWisw.1BD3lzz8P2GemAGWaYWisw|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;FP1&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ हंगेरियन ग्रांप्री — मुक्त सराव १|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/969/hungary/practice/1|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;FP2&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ हंगेरियन ग्रांप्री — मुक्त सराव २|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/969/hungary/practice/2|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;FP3&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ हंगेरियन ग्रांप्री — मुक्त सराव ३|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/969/hungary/practice/3|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! संघ !! चालक !! कार क्र.
|-
| [[मर्सिडीज]] || [[लुइस हॅमिल्टन]] || ४४
|-
| [[मर्सिडीज]] || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || ७७
|-
| [[फेरारी]] || [[सेबास्टियन फेटेल]] || ५
|-
| [[फेरारी]] || [[किमी रायकोनेन]] || ७
|-
| [[रेड बुल रेसिंग]] || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || ३
|-
| [[रेड बुल रेसिंग]] || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || ३३
|-
| [[फोर्स इंडिया]] || [[सर्जिओ पेरेझ]] || ११
|-
| [[फोर्स इंडिया]] || [[एस्टेबान ओकॉन]] || ३१
|-
| [[विलियम्स रेसिंग]] || [[पॉल डी रेस्टा]] || ४०
|-
| [[विलियम्स रेसिंग]] || [[लान्स स्ट्रोल]] || १८
|-
| [[टोरो रोसो]] || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || ५५
|-
| [[टोरो रोसो]] || [[डॅनिल क्व्यात]] || २६
|-
| [[हास एफ.१ संघ]] || [[केविन मॅग्नुसेन]] || २०
|-
| [[हास एफ.१ संघ]] || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || ८
|-
| [[रेनॉ]] || [[निको हल्केनबर्ग]] || २७
|-
| [[रेनॉ]] || [[जोलियन पामर]] || ३०
|-
| [[मॅकलारेन]] || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || १४
|-
| [[मॅकलारेन]] || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || २
|-
| [[सॉबर]] || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || ९४
|-
| [[सॉबर]] || [[मार्कस एरिक्सन]] || ९
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;GRID&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ हंगेरियन ग्रांप्री — अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/969/hungary/starting-grid|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;
|}

=== टायर ===

पिरेलीने पांढरा मीडियम, पिवळा सॉफ्ट आणि लाल सुपरसॉफ्ट असे तीन कोरडे मिश्रण निवडले. प्रत्येकी तेरा संचांपैकी सर्व चालकांनी एक मीडियम संच घेतला; सॉफ्टचे दोन ते चार आणि सुपरसॉफ्टचे आठ ते दहा संच विविध चालकांनी निवडले. फेरारी व मर्सिडीजच्या नियमित चालकांनी एक मीडियम, तीन सॉफ्ट व नऊ सुपरसॉफ्ट संच घेतले, तर रेड बुलच्या व्हर्सटॅपनकडे दहा सुपरसॉफ्ट संच होते. या वाटपाचा प्रत्यक्ष शर्यतीतील टायर वापराशी गोंधळ करू नये.&lt;ref name=&quot;TYRE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=हंगेरियन ग्रांप्री — चालकांचे टायर संच|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/teams-closely-matched-on-hungary-tyre-selections.6z5QklwJgWeu6M264K40aY|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;PIREL&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! टायर प्रकार !! मिश्रण !! बाजूच्या पट्टीचा रंग !! प्रत्येकी उपलब्ध संच
|-
| कठीण || मीडियम || पांढरा || १
|-
| मध्यम || सॉफ्ट || पिवळा || २–४
|-
| मऊ || सुपरसॉफ्ट || लाल || ८–१०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;TYRE&quot;/&gt;
|}

== मुक्त सराव सत्रे ==

=== पहिला मुक्त सराव ===

शुक्रवार सकाळी रिक्कार्डोने १:१८.४८६ वेळ नोंदवत आघाडी घेतली. रायकोनेन ०.२३४ आणि हॅमिल्टन ०.३७२ सेकंद मागे होते; व्हर्सटॅपन चौथा व बोट्टास पाचवा राहिला. पहिल्या सरावात दोन तात्पुरते चालक बदल झाले: कार ३४ मध्ये सेलिसने आणि कार ५० मध्ये जिओविनाझीने भाग घेतला. जिओविनाझीने आठ फेऱ्या पूर्ण केल्या, तर नियमित हास चालक मॅग्नुसेन या सत्रात सहभागी नव्हता.&lt;ref name=&quot;FP1&quot;/&gt;

=== मुक्त सराव १ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:१८.४८६ || ३१
|-
| २ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || +०.२३४ सेकंद || २०
|-
| ३ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || +०.३७२ सेकंद || ३१
|-
| ४ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.६७६ सेकंद || २७
|-
| ५ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || +०.७६२ सेकंद || ३०
|-
| ६ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || +१.०७७ सेकंद || २१
|-
| ७ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || +१.५०१ सेकंद || २१
|-
| ८ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || +१.५१९ सेकंद || २४
|-
| ९ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || +१.६६४ सेकंद || २५
|-
| १० || ३० || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉ]] || +१.९७५ सेकंद || २७
|-
| ११ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +२.०५४ सेकंद || २८
|-
| १२ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || +२.०८८ सेकंद || २३
|-
| १३ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || +२.२९४ सेकंद || २७
|-
| १४ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[टोरो रोसो]] || +२.४३१ सेकंद || २५
|-
| १५ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +२.४८८ सेकंद || २९
|-
| १६ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +२.८२७ सेकंद || २०
|-
| १७ || ३४ || [[अल्फोन्सो सेलिस]] || [[फोर्स इंडिया]] || +३.११६ सेकंद || २४
|-
| १८ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || +३.२९९ सेकंद || ३१
|-
| १९ || ५० || [[अँटोनियो जिओविनाझी]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +३.७६५ सेकंद || ८
|-
| २० || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || +४.००४ सेकंद || २९
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;FP1&quot;/&gt;
|}

=== दुसरा मुक्त सराव ===

दुपारच्या सत्रात रिक्कार्डोने १:१८.४५५ अशी आणखी जलद वेळ घेतली. फेटेल ०.१८३, बोट्टास ०.२०१, रायकोनेन ०.३०० आणि हॅमिल्टन ०.३२४ सेकंद मागे राहिले. रेड बुल व फेरारी दोघांनी मर्सिडीजला आव्हान दिल्याचे या वेळांवरून स्पष्ट झाले. या सत्रात ओकॉन आणि मॅग्नुसेन त्यांच्या नियमित गाड्यांत परतले; त्यामुळे पहिल्या सरावातील राखीव चालकांना या वेळांच्या यादीत जोडलेले नाही.&lt;ref name=&quot;FP2&quot;/&gt;

=== मुक्त सराव २ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:१८.४५५ || ३२
|-
| २ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || +०.१८३ सेकंद || २८
|-
| ३ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || +०.२०१ सेकंद || ३३
|-
| ४ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || +०.३०० सेकंद || २८
|-
| ५ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || +०.३२४ सेकंद || ३१
|-
| ६ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.४९६ सेकंद || २५
|-
| ७ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || +१.२५९ सेकंद || ३३
|-
| ८ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || +१.३६० सेकंद || ३१
|-
| ९ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[टोरो रोसो]] || +१.३७९ सेकंद || ३५
|-
| १० || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || +१.४५४ सेकंद || १८
|-
| ११ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || +१.६७१ सेकंद || ३४
|-
| १२ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || +१.८११ सेकंद || ३३
|-
| १३ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || +२.१२२ सेकंद || ३७
|-
| १४ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +२.३३६ सेकंद || ३१
|-
| १५ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +२.४१४ सेकंद || २२
|-
| १६ || ३० || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉ]] || +२.७२० सेकंद || १२
|-
| १७ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +२.८९० सेकंद || ११
|-
| १८ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +३.०४९ सेकंद || २५
|-
| १९ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || +३.१०४ सेकंद || ३१
|-
| २० || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || +३.२६७ सेकंद || १६
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;FP2&quot;/&gt;
|}

=== तिसरा मुक्त सराव ===

शनिवारी फेटेलने १:१७.०१७ वेळेसह वर्चस्व दाखवले. त्यापाठोपाठ रायकोनेन, बोट्टास, व्हर्सटॅपन आणि हॅमिल्टन आले. मासाने १२ फेऱ्या पूर्ण केल्या, परंतु अस्वास्थ्य पुन्हा जाणवल्याने त्याने उर्वरित कार्यक्रमातून माघार घेतली. त्यामुळे तिसऱ्या सरावाच्या यादीत मासा आहे, तर पात्रता आणि रविवारच्या ग्रिडवर त्याऐवजी डी रेस्टा दिसतो; हे दोन प्रत्यक्ष वेगवेगळे सहभागी संच आहेत.&lt;ref name=&quot;FP3&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;DIR&quot;/&gt;

=== मुक्त सराव ३ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || १:१७.०१७ || १७
|-
| २ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || +०.४७५ सेकंद || १६
|-
| ३ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || +०.८९७ सेकंद || १५
|-
| ४ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +१.१७७ सेकंद || २५
|-
| ५ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || +१.४१७ सेकंद || १४
|-
| ६ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || +१.६२१ सेकंद || १८
|-
| ७ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || +१.६८२ सेकंद || २०
|-
| ८ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +१.६९७ सेकंद || ७
|-
| ९ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || +१.८६७ सेकंद || १४
|-
| १० || ३० || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉ]] || +१.९३९ सेकंद || १९
|-
| ११ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[टोरो रोसो]] || +२.२८३ सेकंद || २२
|-
| १२ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || +२.३३५ सेकंद || २२
|-
| १३ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || +२.४३८ सेकंद || २३
|-
| १४ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || +२.५९२ सेकंद || २२
|-
| १५ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +२.६०५ सेकंद || २१
|-
| १६ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +२.८७८ सेकंद || १९
|-
| १७ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +३.२३८ सेकंद || १२
|-
| १८ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +३.३६२ सेकंद || २४
|-
| १९ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || +३.४२९ सेकंद || २४
|-
| २० || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || +३.७३१ सेकंद || १९
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;FP3&quot;/&gt;
|}

== मुख्य शर्यतीची पात्रता फेरी ==

=== फेरी १ ===

पात्रतेपूर्वीच मासाच्या जागी आलेल्या डी रेस्टाने २०१७ विलियम्समध्ये पहिल्यांदाच अधिकृत फेरी चालवली. फेटेलने १:१७.२४४ वेळ नोंदवली. पहिल्या भागात मॅग्नुसेन, स्ट्रोल, व्हेर्लाइन, डी रेस्टा आणि एरिक्सन बाद झाले. अवघ्या काही वेळाच्या तयारीनंतर डी रेस्टाने एरिक्सनपेक्षा जलद फेरी घेतली, पण दुसऱ्या भागात पोहोचला नाही.&lt;ref name=&quot;Q&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ हंगेरियन ग्रांप्री — पात्रता फेरी|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/969/hungary/qualifying|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;DIR&quot;/&gt;

=== फेरी २ ===

दुसऱ्या भागात फेरारी व मर्सिडीजच्या दोन्ही गाड्या आणि दोन्ही रेड बुल गाड्या अंतिम दहात गेल्या. फेटेलने १:१६.८०२ वेळ घेतली; हॅमिल्टनची १:१६.६९३ त्याहून वेगवान होती. पामर, ओकॉन, क्व्यात, पेरेझ आणि ग्रोसजाँ हे अंतिम दहात पोहोचू शकले नाहीत. हल्केनबर्गच्या गिअरबॉक्स शिक्षेमुळे त्याचे पात्रता स्थान अंतिम ग्रिडवर कायम राहणार नव्हते.&lt;ref name=&quot;Q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;GRID&quot;/&gt;

=== फेरी ३ ===

फेटेलने अंतिम भागात १:१६.२७६ फेरीसह ध्रुवस्थान मिळवले. रायकोनेन ०.१६८ सेकंद मागे दुसरा राहून फेरारीला पुढील रांगेतील दोन्ही जागा मिळवून दिल्या. बोट्टास आणि हॅमिल्टन तिसरे-चौथे, व्हर्सटॅपन व रिक्कार्डो पाचवे-सहावे ठरले. हल्केनबर्ग सातव्या क्रमांकावर पात्र ठरला असला तरी पाच स्थानांची गिअरबॉक्स शिक्षा त्याला खाली घेऊन जाणार होती.&lt;ref name=&quot;Q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;GRID&quot;/&gt;

=== मुख्य शर्यतीच्या पात्रता फेरीचे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी १ !! फेरी २ !! फेरी ३ !! एकूण फेऱ्या
|-
| १ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || १:१७.२४४ || १:१६.८०२ || १:१६.२७६ || १४
|-
| २ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || १:१७.३६४ || १:१७.२०७ || १:१६.४४४ || १४
|-
| ३ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:१८.०५८ || १:१७.३६२ || १:१६.५३० || १८
|-
| ४ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:१७.४९२ || १:१६.६९३ || १:१६.७०७ || १७
|-
| ५ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:१७.२६६ || १:१७.०२८ || १:१६.७९७ || १४
|-
| ६ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:१७.७०२ || १:१७.६९८ || १:१६.८१८ || १४
|-
| ७ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || १:१८.१३७ || १:१७.६५५ || १:१७.४६८ || १४
|-
| ८ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || १:१८.३९५ || १:१७.९१९ || १:१७.५४९ || १७
|-
| ९ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || १:१८.४७९ || १:१८.००० || १:१७.८९४ || १७
|-
| १० || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[टोरो रोसो]] || १:१८.९४८ || १:१८.३११ || १:१८.९१२ || १९
|-
| ११ || ३० || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉ]] || १:१८.६९९ || १:१८.४१५ || वेळ नाही || १४
|-
| १२ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || १:१८.८४३ || १:१८.४९५ || वेळ नाही || १६
|-
| १३ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || १:१८.७०२ || १:१८.५३८ || वेळ नाही || १५
|-
| १४ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || १:१९.०९५ || १:१८.६३९ || वेळ नाही || १५
|-
| १५ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:१९.०८५ || १:१८.७७१ || वेळ नाही || १५
|-
| १६ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:१९.०९५ || वेळ नाही || वेळ नाही || ९
|-
| १७ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:१९.१०२ || वेळ नाही || वेळ नाही || ९
|-
| १८ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || १:१९.८३९ || वेळ नाही || वेळ नाही || ९
|-
| १९ || ४० || [[पॉल डी रेस्टा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:१९.८६८ || वेळ नाही || वेळ नाही || ११
|-
| २० || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || १:१९.९७२ || वेळ नाही || वेळ नाही || ८
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;8&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;Q&quot;/&gt;
|}

=== मुख्य शर्यतीची अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी ===

अंतिम शर्यतीचा ग्रिड पात्रतेच्या वर्गीकरणासारखा नव्हता. हल्केनबर्ग पाच स्थानांनी, तर क्व्यात अडथळा निर्माण केल्याबद्दल तीन स्थानांनी मागे गेला. डी रेस्टाने रविवारी १९व्या स्थानावरून सुरुवात केली. अन्य कोणत्याही चालकाला अंदाजाने पिट-लेनचे सुरुवातस्थान देण्यात आलेले नाही.&lt;ref name=&quot;GRID&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! ग्रिड !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पात्रता वेळ / स्थिती
|-
| १ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || १:१६.२७६
|-
| २ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || १:१६.४४४
|-
| ३ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:१६.५३०
|-
| ४ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:१६.७०७
|-
| ५ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:१६.७९७
|-
| ६ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:१६.८१८
|-
| ७ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || १:१७.५४९
|-
| ८ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || १:१७.८९४
|-
| ९ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[टोरो रोसो]] || १:१८.९१२
|-
| १० || ३० || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉ]] || १:१८.४१५
|-
| ११ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || १:१८.४९५
|-
| १२ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || १:१७.४६८
|-
| १३ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || १:१८.६३९
|-
| १४ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:१८.७७१
|-
| १५ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:१९.०९५
|-
| १६ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || १:१८.५३८
|-
| १७ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:१९.१०२
|-
| १८ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || १:१९.८३९
|-
| १९ || ४० || [[पॉल डी रेस्टा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:१९.८६८
|-
| २० || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || १:१९.९७२
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;5&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;GRID&quot;/&gt;
|}

== मुख्य शर्यत ==

सुरुवातीला फेटेलने पहिली जागा कायम ठेवली आणि रायकोनेन दुसरा राहिला. पहिल्या दोन वळणांत दोन्ही रेड बुल गाड्या एकमेकांच्या शेजारी आल्या. व्हर्सटॅपनने ब्रेक लॉक केल्यावर रिक्कार्डोच्या गाडीशी धडक झाली; रिक्कार्डो तिथेच निवृत्त झाला. मार्गावर गाडी अडकून इतरांना धोका निर्माण झाल्यामुळे सुरक्षा गाडी आली. व्हर्सटॅपनला धडकेस जबाबदार ठरवून दहा सेकंदांचा वेळदंड देण्यात आला.&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;F1REPORT&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=फेटेलने विजय मिळवत फेरारीच्या दोन्ही गाड्या पहिल्या दोन जागांवर|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/race-vettel-wins-as-ferrari-prove-unstoppable-in-hungary.29Bp6mUF6EYqw6SouuGAEm|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

पहिल्या फेरीच्या धडकेचा परिणाम आघाडीच्या फेरारी गाड्यांवर झाला नाही; मात्र रिक्कार्डोच्या निवृत्तीमुळे रेड बुलची दोन कार वापरून वेगवेगळ्या रणनीती आजमावण्याची संधी संपली. सुरक्षा गाडीच्या वेळी चालकांनी टायरचे तापमान सांभाळले. व्हर्सटॅपनला दंड जाहीर झाल्यानंतर केवळ ट्रॅकवरील स्थान नव्हे, तर पुढच्या पिट थांब्याचा कालावधीही त्याच्या संघाला विचारात घ्यावा लागला.&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;

शर्यत पुन्हा सुरू झाल्यावर फेटेलच्या स्टीयरिंगमध्ये एका बाजूला ओढ जाणवू लागली. त्याला कर्ब टाळण्याचे सांगण्यात आले; वेग स्थिर ठेवणे कठीण होत असल्याने रायकोनेन त्याच्या जवळ आला. आधी बोट्टासने आणि नंतर हॅमिल्टनने फेरारींचा पाठलाग केला. पहिल्या टप्प्यात टायरचे आयुष्य आणि मागील गाड्यांच्या जवळील वायूस्थिती महत्त्वाची ठरली.&lt;ref name=&quot;STEER&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=हंगेरियन शर्यतीत फेटेलची स्टीयरिंग समस्या|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/vettel-steering-issues-made-race-tougher-than-it-looked.wPa1AW2Jy0OmICiyYgwA0.wPa1AW2Jy0OmICiyYgwA0|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=हंगेरियन ग्रांप्री — सखोल शर्यत विश्लेषण|दुवा=https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/2017-hungarian-grand-prix/|प्रकाशक=मोटर स्पोर्ट}}&lt;/ref&gt;

फेटेलने स्टीयरिंग एका बाजूला खेचत असल्याचे सांगितल्यावर फेरारीने कर्बवरून गाडी न नेण्याची सूचना दिली. वळणांच्या मालिकेमुळे हंगरोरिंगवर ही मर्यादा विशेष महत्त्वाची होती. रायकोनेनच्या वेगवान फेऱ्या असूनही त्याने सहकाऱ्याच्या मागे स्थान राखले; त्यामुळे बोट्टास व हॅमिल्टन यांना पुढच्या गाड्यांपासून सुटून जाण्याऐवजी चार गाड्यांच्या सलग समूहाचा पाठलाग करता आला.&lt;ref name=&quot;STEER&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;

एक-पिट-थांब्याच्या धोरणात बहुतांश आघाडीच्या चालकांनी सुपरसॉफ्टवरून सॉफ्टवर बदल केला. व्हर्सटॅपनने आपली दहा सेकंदांची शिक्षा पिट-थांब्यात भोगली; तरी पाचव्या स्थानासाठी त्याच्याकडे पुरेशी गती होती. मागील गटात मॅग्नुसेन आणि हल्केनबर्ग यांची चुरस वाढली; मॅग्नुसेनने प्रतिस्पर्ध्याला मार्गाबाहेर ढकलल्यामुळे पाच सेकंदांचा वेळदंड मिळाला.&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=हंगेरियन ग्रांप्री — फेरीनुसार प्रमुख घटना|दुवा=https://www.grandprix.com/races/hungarian-gp-2017-race-notes-vettel-wins-hungary.html|प्रकाशक=ग्रांप्री डॉट कॉम}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;F1REPORT&quot;/&gt;

व्हर्सटॅपनने थांबा पुढे ढकलून ४३व्या फेरीत दहा सेकंदांचा दंड भोगला आणि नवे सॉफ्ट टायर घेतले. या काळात मॅकलारेनचा अलोन्सो सहाव्या स्थानी स्थिरावला; सायेन्स व फोर्स इंडियाच्या गाड्यांतील गुणांसाठीची लढत स्वतंत्रपणे सुरू होती. उत्तरार्धात हल्केनबर्ग व मॅग्नुसेन यांच्या चुरशीत रेनाॅ चालक मार्गाबाहेर गेला आणि मॅग्नुसेनला पाच सेकंदांचा दंड ठोठावण्यात आला.&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

हॅमिल्टनला फेरारी गाड्यांवर हल्ला करता यावा म्हणून मर्सिडीजने बोट्टासला तिसरे स्थान त्याला देण्यास सांगितले. तथापि हॅमिल्टनला रायकोनेनला मागे टाकता आले नाही. अखेरच्या फेरीत त्याने तिसरे स्थान पुन्हा बोट्टासला दिले. फेटेलने स्टीयरिंग समस्येसह आघाडी राखली, रायकोनेन ०.९०८ सेकंदांनी दुसरा आला आणि अलोन्सोने सहावे स्थान मिळवत ६९व्या फेरीत सर्वात वेगवान शर्यतफेरी नोंदवली.&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FAST&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ हंगेरियन ग्रांप्री — सर्वात वेगवान फेऱ्या|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/969/hungary/fastest-laps|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

हॅमिल्टनला सहकाऱ्यापुढे सोडण्याचा निर्णय मर्सिडीजने वेगाचा प्रयोग म्हणून घेतला होता: त्याला रायकोनेनकडे पोहोचण्याची संधी मिळाली, पण फेरारीची बचावात्मक मांडणी मोडता आली नाही. बोट्टासला दिलेले स्थान अखेरच्या फेरीत परत करताना व्हर्सटॅपन त्याच्या जवळ येत होता. अशा परिस्थितीत मर्सिडीजचा निर्णय अंतिम गुणतालिकेत प्रत्यक्ष बदल घडवणारा ठरला; मात्र आघाडीच्या फेरारीला थेट मागे टाकण्यात त्याला यश मिळाले नाही.&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;

=== मुख्य शर्यतीचे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पूर्ण फेऱ्या !! वेळ / अंतर / स्थिती !! गुण
|-
| १ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || ७० || १:३९:४६.७१३ || २५
|-
| २ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || ७० || +०.९०८ सेकंद || १८
|-
| ३ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || ७० || +१२.४६२ सेकंद || १५
|-
| ४ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ७० || +१२.८८५ सेकंद || १२
|-
| ५ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ७० || +१३.२७६ सेकंद || १०
|-
| ६ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || ७० || +७१.२२३ सेकंद || ८
|-
| ७ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[टोरो रोसो]] || ६९ || +१ फेरी || ६
|-
| ८ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || ६९ || +१ फेरी || ४
|-
| ९ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || ६९ || +१ फेरी || २
|-
| १० || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || ६९ || +१ फेरी || १
|-
| ११ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || ६९ || +१ फेरी || ०
|-
| १२ || ३० || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉ]] || ६९ || +१ फेरी || ०
|-
| १३ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ६९ || +१ फेरी || ०
|-
| १४ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ६९ || +१ फेरी || ०
|-
| १५ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || ६८ || +२ फेरी सेकंद || ०
|-
| १६ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || ६८ || +२ फेरी सेकंद || ०
|-
| १७ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || ६७ || निवृत्त || ०
|-
| वर्गीकृत नाही || ४० || [[पॉल डी रेस्टा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ६० || निवृत्त || ०
|-
| वर्गीकृत नाही || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || २० || निवृत्त || ०
|-
| वर्गीकृत नाही || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ० || निवृत्त || ०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIA&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=हंगेरियन ग्रांप्री — अधिकृत शर्यत वर्गीकरण आणि वेगवान फेऱ्या|दुवा=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2017/race-classification-12|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}&lt;/ref&gt;
|}

=== सर्वात वेगवान फेरी ===

सर्वात जलद अधिकृत फेरी ६९व्या फेरीत अलोन्सोने १:२०.१८२ अशी नोंदवली. २०१७ मध्ये त्या कामगिरीसाठी स्वतंत्र अजिंक्यपद गुण देण्याचा नियम अस्तित्वात नव्हता. रिक्कार्डोने शर्यतीची वैध वेळबद्ध फेरी पूर्ण केली नसल्यामुळे त्याचे नाव पुढील तक्त्यात नाही.&lt;ref name=&quot;FAST&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! क्रम !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी (एफआयए) !! फेरीचा वेळ !! सरासरी वेग (किमी/ता.)
|-
| १ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || ६९ || १:२०.१८२ || १९६.६९७
|-
| २ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || ७० || १:२०.४६१ || १९६.०१५
|-
| ३ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ४४ || १:२०.४९० || १९५.९४४
|-
| ४ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || ६९ || १:२०.८०७ || १९५.१७६
|-
| ५ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ६६ || १:२०.८१८ || १९५.१४९
|-
| ६ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || ६८ || १:२१.२१४ || १९४.१९८
|-
| ७ || ३० || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉ]] || ६८ || १:२१.५८९ || १९३.३०५
|-
| ८ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || ६१ || १:२१.६११ || १९३.२५३
|-
| ९ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || ४२ || १:२१.६३१ || १९३.२०६
|-
| १० || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || ६६ || १:२१.७५२ || १९२.९२०
|-
| ११ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[टोरो रोसो]] || ६७ || १:२१.८७१ || १९२.६३९
|-
| १२ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || ४४ || १:२१.९६० || १९२.४३०
|-
| १३ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ६७ || १:२२.१०० || १९२.१०२
|-
| १४ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || ६८ || १:२२.१०५ || १९२.०९०
|-
| १५ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || ६० || १:२२.४३१ || १९१.३३०
|-
| १६ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ५३ || १:२२.८३० || १९०.४०९
|-
| १७ || ४० || [[पॉल डी रेस्टा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ४९ || १:२३.२४२ || १८९.४६६
|-
| १८ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || ५० || १:२३.५७३ || १८८.७१६
|-
| १९ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १९ || १:२४.७०२ || १८६.२०१
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;FAST&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;
|}

== मुख्य शर्यतीनंतरचे विश्लेषण ==

=== पहिली दोन वळणे : रेड बुलच्या गाड्यांची धडक आणि सुरक्षा गाडी ===

शर्यतीचा निर्णायक प्रसंग पहिल्या फेरीतच घडला. पुढील दोन फेरारी गाड्या स्वतंत्रपणे वळणावर गेल्यानंतर हॅमिल्टनच्या समोरून मार्ग काढण्याचा प्रयत्न करताना दोन्ही रेड बुल चालक परस्परांच्या जवळ आले. व्हर्सटॅपनच्या ब्रेक लॉकमुळे त्याची गाडी थेट रिक्कार्डोच्या गाडीवर आदळली. रिक्कार्डोची गाडी मार्गावर अनियंत्रित झाल्याने सुरक्षा गाडी पाठवावी लागली; त्याचा रविवारचा कार्यक्रम कोणतीही शर्यतफेरी पूर्ण न करताच संपला. ही घटना केवळ दोन प्रतिस्पर्धी संघांच्या स्थानांबद्दल नव्हती: एकाच संघातील दोन गाड्यांच्या संपर्कामुळे संपूर्ण पहिल्या फेरीतील शर्यत ताल थांबला आणि रेड बुलसाठी संभाव्य दुहेरी गुणांची संधी नाहीशी झाली.&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

रेस कंट्रोलने धडक व्हर्सटॅपनची चूक असल्याचे ठरवून दहा सेकंदांची शिक्षा दिली. ती शर्यतीच्या अंतिम वेळेत दुसऱ्यांदा बेरीज करण्याचा निर्णय नव्हता; व्हर्सटॅपनने पुढील पिट-थांब्यात शिक्षा भोगली. त्यानंतरही त्याला पाचवे स्थान मिळाले, पण रेड बुलचा उर्वरित चालक आघाडीच्या पहिल्या चार गाड्यांशी झुंज देण्यासाठी इतका वेळ गमावून बसला की संघाच्या स्पर्धात्मक वेगाचा पुरेसा लाभ घेता आला नाही. हॅमिल्टनही पहिल्या वळणांतील गोंधळामुळे तात्पुरता मागे पडला, पण सुरक्षा गाडीनंतर तो चौथ्या क्रमांकाच्या परिसरात परतला.&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;

रेड बुलच्या दोन कारांतील संपर्क हा नियोजित शर्यत-डावपेचांचा भाग नव्हता. व्हर्सटॅपनच्या चाकांच्या लॉकमुळे रिक्कार्डोचा कार्यक्रम त्वरित संपला आणि त्याच्या संधीचे गुण शून्य झाले. दहा सेकंदांची शिक्षा ही शर्यतीदरम्यान प्रत्यक्ष लागू झाली; तिचा क्रमवारीवरील परिणाम पिटची वेळ, पुढे आलेल्या वाहतुकीचे अंतर आणि व्हर्सटॅपनच्या नंतरच्या वेगाशी जोडून पाहावा लागतो. निकालातील पाचवे स्थान पाहून सुरुवातीची घटना क्षुल्लक होती असा निष्कर्ष निघत नाही.&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;

पहिल्या काही क्षणांत रायकोनेन व फेटेल यांच्या पुढच्या स्थानांना रेड बुलच्या संपर्काचा फायदा झाला असला तरी त्याची प्रमुख हानी संघाची होती: रिक्कार्डो गुण मिळवू शकला नाही आणि व्हर्सटॅपनचा दंड नंतरच्या पिटवर साठून राहिला. या प्रसंगानंतर फेटेलची आघाडी राखण्यासाठी त्याने डावीकडे ओढणाऱ्या गाडीवर नियंत्रण ठेवणे हे आव्हान समोर आले. त्यामुळे या दोन घटनांना वेगवेगळे उल्लेख न करता सुरुवातीच्या आघाडीची स्थिरता कशी तयार झाली हे दाखवणे आवश्यक आहे.&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;STEER&quot;/&gt;

=== पुन्हा सुरुवात : फेटेलची स्टीयरिंग अडचण आणि फेरारीची आघाडी ===

सुरक्षा गाडी मागे गेल्यावर काहीच फेऱ्यांत फेटेलने स्टिअरिंग एका बाजूला ओढत असल्याची माहिती दिली. सरळ रेषेतही स्टीयरिंग सामान्य केंद्रस्थानी दिसत नव्हते; वळणांचे कर्ब टाळण्याच्या संघाच्या सूचनेमुळे फेटेलला नेहमीप्रमाणे संपूर्ण मार्ग वापरता येईना. केवळ पहिल्या स्थानावरून विजय मिळाला म्हणून फेरारीच्या मुख्य गाडीला तांत्रिक अडथळा नव्हता असे गृहीत धरता येत नाही. प्रत्यक्षात संघाने समस्येचे मूळ शोधू न शकल्याने वेग कमी ठेवण्याचा आणि मार्गावरील जोरदार धक्के टाळण्याचा सावध पर्याय निवडला.&lt;ref name=&quot;STEER&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;

रायकोनेनच्या फेरारीचा वेग फेटेलच्या त्रस्त गाडीपेक्षा काही कालखंडात अधिक होता; तरी अरुंद सर्किटवर आघाडीच्या फेरारीला मागे टाकण्याने धोका वाढला असता. संघाने स्थान बदलण्याऐवजी रायकोनेनला त्याच्या मागे ठेवले. त्यामुळे रायकोनेनच्या मागे बोट्टास आणि पुढे हॅमिल्टनचा दबाव निर्माण झाला. फेरारीला अखेरीस दुहेरी विजय मिळाल्याने निवड यशस्वी वाटते, पण त्या वेळी संयम राखण्याचा निर्णय घेण्यामागे फेटेलची तांत्रिक जोखीम, कमी ओव्हरटेक संधी आणि प्रतिस्पर्ध्यांना स्वच्छ हवा देऊ नये हा एकत्रित विचार होता.&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

स्टीयरिंगचा त्रास एका फेरीपुरता नव्हता. फेटेलने कर्ब टाळताना दिशाबदल अधिक सावधपणे करावे लागल्याचे नंतर स्पष्ट केले. कमी सरळपट्ट्यांचा हंगरोरिंगचा स्वभाव पाहता मागील चालकाला पुढे जाण्यासाठी फक्त जास्त शुद्ध वेग पुरेसा नव्हता; बाहेरील बाजूने चढाई करण्यासाठी प्रतिस्पर्ध्याची चूक किंवा टायरचा मोठा फरक अपेक्षित होता. रायकोनेनने आघाडीला आव्हान देण्याऐवजी दुसरे स्थान कायम ठेवल्याने फेरारीला दुहेरी विजयाचा लाभ मिळाला.&lt;ref name=&quot;STEER&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;

=== सुरुवातीच्या मध्यफेऱ्या : टायर व्यवस्थापन आणि विविध गटांतील संघर्ष ===

सुपरसॉफ्टवरील पहिल्या टप्प्यात चालकांना टायर तापमान आणि मागच्या गाडीमागे निर्माण होणारी अस्थिर हवा लक्षात घ्यावी लागत होती. मर्सिडीजच्या दोन्ही चालकांनी पुढच्या फेरारींच्या खूप जवळ न जाता टायर टिकवण्याचा काळ निवडला. तो केवळ निराशाजनक मंद वेग नव्हता; एकच पिट-थांबा पुरेसा ठरवण्यासाठी टायरची कामगिरी जपणे गरजेचे होते. पिरेलीच्या पूर्वानुमानात एक किंवा दोन थांबे शक्य असले तरी या संथ, वळणप्रधान मार्गावर ट्रॅफिकमध्ये परतण्याचा मोठा धोका होता. त्यामुळे चालकांनी पिटमध्ये अधिक वेळा जाण्यापेक्षा ट्रॅक पोझिशन राखण्यास प्राधान्य दिले.&lt;ref name=&quot;PIREL&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

मधल्या गटात पहिल्या फेरीपासूनच हुलकेनबर्ग आणि ग्रोसजाँ यांचा संपर्क झाला. ग्रोसजाँला टायरमध्ये हळूहळू हवा कमी होण्यामुळे अनियोजित पिट-थांबा घ्यावा लागला. त्यानंतर चाक योग्यरीत्या घट्ट न बसलेल्या स्थितीत गाडी बाहेर पाठविल्याने संघाने त्याला पुढे न चालवण्याचे सांगितले आणि त्याची शर्यत संपली. या पिट-त्रुटीबद्दल हासला आर्थिक दंड झाला; तो ग्रोसजाँच्या आधीच झालेल्या निवृत्तीला वेगळी शर्यत-वेळ शिक्षा जोडणारा निर्णय नव्हता. मागील गटात असलेल्या चालकाच्या स्थानासाठीही पिट सुरक्षा आणि चाक बसवण्याची प्रक्रिया कशी निर्णायक ठरते याचे हे उदाहरण होते.&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=हंगेरियन ग्रांप्री — संघांच्या शर्यतीनंतरच्या प्रतिक्रिया|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-the-teams-said-race-day-in-hungary-2017.69H2ggKpdSAKM8EOw004me.69H2ggKpdSAKM8EOw004me|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;F1REPORT&quot;/&gt;

विलियम्सचा डी रेस्टा मासाच्या जागी शेवटच्या क्षणी उतरला होता. त्याला शनिवारच्या पात्रतेपूर्वी यावर्षीची गाडी शिकण्याची संधी फारच कमी मिळाली होती. रविवारी त्याने सॉबर गाड्यांच्या आसपास सातत्याने फेऱ्या पूर्ण केल्या; पण तेलगळतीच्या संशयामुळे त्याला शेवटापूर्वी थांबण्यास सांगण्यात आले. अनुभवी मासाच्या अनुपस्थितीत विलियम्ससाठी फक्त स्ट्रोलची कार शेवटपर्यंत पोहोचली; तिलाही गुण मिळाले नाहीत. यामुळे मसाच्या FP3 सहभागावरून त्यालाच रविवारचा चालक दाखवणारा सरसकट तक्ता किती चुकीचा ठरला असता, हे स्पष्ट होते.&lt;ref name=&quot;DIR&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;F1REPORT&quot;/&gt;

=== रणनीतीची मध्यफेरी : पिट-थांबे, व्हर्सटॅपनची शिक्षा आणि प्रतिस्पर्ध्यांचा पाठलाग ===

पुढील टप्प्यात आघाडीच्या कारांनी सुपरसॉफ्टऐवजी सॉफ्ट टायर स्वीकारले. व्हर्सटॅपनने इतरांपेक्षा पहिला टप्पा लांबवला; दहा सेकंदांचा वेळदंड थांब्याच्या वेळी भोगायचा असल्यामुळे थेट पुढच्या गाडीशी स्थानासाठी स्पर्धा करण्याऐवजी मोठी आघाडी किंवा मोकळा मार्ग तयार करण्याच्या उद्देशाने त्याचा थांबा उशिरा झाला. थांब्यानंतर त्याची फेरीची गती चांगली होती आणि त्याने पाचवे स्थान राखले; पण त्याच्यामुळे रिक्कार्डोची शर्यत संपल्याने रेड बुलचा एकूण परिणाम अपेक्षेपेक्षा कमी राहिला.&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

मॅकलारेनच्या दोन्ही गाड्या या शर्यतीत गुणांकडे वाटचाल करत होत्या. अलोन्सोने टोरो रोसोच्या सायेन्सशी बऱ्याच फेऱ्या झुंज दिली; सायेन्सचा बचाव आणि मार्गाची मर्यादित रुंदी यामुळे अलोन्सोला स्थान मिळवण्यासाठी टायरचे तापमान व पुढील अंतर सांभाळावे लागले. अखेरीस अलोन्सो सहावा आणि सायेन्स सातवा राहिला. व्हानडोर्नला त्याच्या पिट-थांब्यात वेळ गेला, तरी त्याने शेवटचा एक गुण मिळवला. अशा प्रकारे मॅकलारेनने एकाच स्पर्धेत नऊ गुण मिळवून सॉबरला कारनिर्माते गुणतालिकेत मागे टाकले; हे पोडियमच्या खालच्या गटातील लक्षणीय अजिंक्यपद परिवर्तन होते.&lt;ref name=&quot;F1REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;

फोर्स इंडियाच्या पेरेझ आणि ओकॉन यांचा पहिल्या टप्प्यातच निकटचा संपर्क झाला; तरी दोघेही शर्यत सुरू ठेवू शकले. त्यांनी अनुक्रमे आठवे व नववे स्थान मिळवले आणि संघाला सहा गुण मिळाले. याउलट रेनॉचा हल्केनबर्ग पात्रतेतील चांगल्या वेगानंतर गिअरबॉक्स शिक्षेमुळे खाली उतरला. त्याला पिटमध्ये उशीर झाला आणि नंतर मॅग्नुसेनशी झालेल्या संघर्षाने त्याची गुणांच्या संधीवर परिणाम केला. पामरला संघाने जलद सहकाऱ्याला वाट देण्यास सांगितले होते, पण शेवटी पामरही गुणांच्या बाहेर राहिला. हे सर्व संघीय प्रवास स्वतंत्र सारांश म्हणून नव्हे, तर त्याच मध्यफेरीतील स्थान-लढाईचे परस्पर संबंधित परिणाम म्हणून समजले पाहिजेत.&lt;ref name=&quot;F1REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;

टायर बदलाच्या वेळी व्हर्सटॅपनला दिलेली शिक्षा स्वतंत्रपणे मोजली गेली आणि त्याने पुढील नव्या टायरवरील संभाव्य वेगाबद्दल संघाची गणिते बदलली. एक-पिट रणनीती प्रभावी असलेल्या या ट्रॅकवर पिटमधून परत आल्यावर पुढील गाडीशी अंतर किती उरते हे निर्णायक होते. त्यामुळे जास्त वेगवान चालकसुद्धा मध्यभागातील प्रतिस्पर्ध्याच्या मागे वेळ गमावू शकत होता. फेरारी आणि मर्सिडीज यांनी पहिल्या चार स्थानांसाठी मुख्यतः ट्रॅकवरील स्थान टिकवण्याला प्राधान्य दिले.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;

सुपरसॉफ्टवर लांब टप्पा घेतल्यानंतर सॉफ्ट कंपाऊंड वापरतानाही वेगवान वळणांत टायर तापवणे आणि कर्बपासून दूर राहणे यांची फेटेलला कसरत करावी लागत होती. त्याच वेळी रायकोनेन त्याच्यापाठीमागे अडकला होता; फेरारीने सहकाऱ्यांमधील क्रम बदलून वेग वाढवण्याऐवजी दोन गाड्यांचा पहिला-दुसरा क्रम सुरक्षित ठेवला. मर्सिडीजला याच वळणांतील मर्यादेमुळे पिटच्या वेगळ्या खिडकीतून समोरील स्थान मिळवण्याची खात्री नव्हती. ही रणनीतिक स्थिरता शर्यतीतील जवळजवळ संपूर्ण उत्तरार्ध समजावते.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;STEER&quot;/&gt;

=== उत्तरार्ध : हल्केनबर्ग–मॅग्नुसेन वाद आणि अधिकृत शिक्षेचा परिणाम ===

उत्तरार्धात टायर बदलल्यानंतर हल्केनबर्ग मॅग्नुसेनच्या जवळ पोहोचला. दोघे बाजूबाजूने असताना मॅग्नुसेनने हल्केनबर्गला वळणाबाहेर गवतावर ढकलले. पंचांनी त्याला पाच सेकंदांचा वेळदंड ठोठावला. त्यामुळे फिनिश रेषेवरील स्थान आणि अंतिम गुणतालिकेतील स्थान यात भेद पडला: अधिकृत निकालात मॅग्नुसेन तेरावा आला. हल्केनबर्गचे उर्वरित प्रयत्नही शेवटी वाहनबिघाडाने थांबले. शिक्षा मिळाली म्हणून रेनॉच्या चालकाला आपोआप गुण मिळाले नाहीत; वर्गीकृत अंतिम स्थिती आणि गुंतलेल्या दोन चालकांचे वैयक्तिक परिणाम वेगवेगळे तपासणे आवश्यक आहे.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;

त्याचवेळी टोरो रोसोचा क्व्यात अकरावा, पामर बारावा आणि सॉबरच्या व्हेर्लाइन–एरिक्सन गाड्या पंधराव्या-सोळाव्या स्थानावर राहिल्या. सॉबर गाड्यांकडे गुण मिळवण्याइतका वेग नव्हता, पण त्यांचा शर्यतीचा शेवट झाल्याने तांत्रिक विश्वसनीयतेचे वेगळे चित्र दिसले. हासला एका गाडीच्या चाक बसवण्यामुळे निवृत्ती आणि दुसऱ्या चालकाला अतिक्रमणाच्या शिक्षेमुळे नुकसान झाले. संबंधित घटना पोडियमच्या लढतीपासून दूर असल्या तरी अंतिम गुणरचनेत आणि दोन्ही संघांच्या रणनीतीमध्ये त्यांचा स्पष्ट ठसा उमटला.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;

हल्केनबर्ग–मॅग्नुसेन प्रसंगात पुढे जायचा प्रयत्न करणाऱ्या चालकाला मार्गाच्या बाहेर ढकलल्याचा स्वतंत्र नियमभंग पाहिला गेला. पाच सेकंदांचा मॅग्नुसेनला मिळालेला दंड हा रेड बुलच्या पहिल्या फेरीतील दंडापेक्षा वेगळ्या घटनेवर आधारित होता. हल्केनबर्गची नंतरची निवृत्ती केवळ या एकाच संपर्काला कारणीभूत ठरवणे योग्य नाही; त्याच्या गाडीच्या यांत्रिक अडचणींची स्वतंत्र नोंद आवश्यक आहे. मधल्या गटाच्या घटनांचाही अधिकृत वर्गीकरण आणि गुणांवर परिणाम होत होता.&lt;ref name=&quot;F1REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;

मॅकलारेन-होंडासाठी अलोन्सोचे सहावे स्थान आणि सर्वात वेगवान फेरी ही त्या वर्षातील विश्वासार्हतेच्या अडचणींच्या पार्श्वभूमीवर लक्षवेधी होती. व्हानडोर्नही दहाव्या क्रमांकावर आल्यामुळे संघाला दुहेरी गुण मिळाले. फोर्स इंडियाचे पेरेझ व ओकॉन गुणांत राहिले, तर विलियम्सची प्रतिकूल दुपार आणि दी रेस्ताच्या निवृत्तीने चालकबदलाचे आव्हान अधोरेखित केले. या स्थानांवरील संघर्ष आघाडीवरच्या फेरारी-दुहेरी विजयाचे फक्त पार्श्वचित्र नव्हते; त्याचे निर्माते क्रमवारीतील गुणांवर प्रत्यक्ष परिणाम होत होते.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;

=== शेवटच्या वीस फेऱ्या : मर्सिडीजचा स्थानबदल आणि फेरारीचा बचाव ===

बोट्टास तिसऱ्या स्थानावर होता, परंतु हॅमिल्टनला समोरच्या फेरारींवर दबाव टाकण्यासाठी अधिक वेग असल्याचे संघाने मानले. बोट्टासने तिसरे स्थान हॅमिल्टनला दिले. फेटेलचा त्रास सुरू असताना रायकोनेन त्याच्या अगदी जवळ होता; हॅमिल्टनने रायकोनेनची मागणी वाढवण्याचा प्रयत्न केला तरी आवश्यक ओव्हरटेक अंतर मिळाले नाही. हंगेरीतील अरुंद मार्गावर फक्त काही दहांश अधिक वेग पुरेसा नव्हता. मर्सिडीजचा स्थानबदल ही फेरारीला आव्हान देण्यासाठी केलेली नियंत्रित टीम-ऑर्डर होती, कोणत्याही अनिवार्य पंचदंडाची अंमलबजावणी नव्हती.&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;

अखेरच्या फेरीत हॅमिल्टनने बोट्टासशी झालेले पूर्वीचे आश्वासन पाळत तिसरे स्थान परत केले. या कृतीमुळे त्याला स्वतःला चालक अजिंक्यपदात तीन गुण कमी मिळाले, पण संघसहकारी बोट्टासच्या पोडियमचा हक्क राखला गेला. व्हर्सटॅपन त्यांच्यापासून फार दूर नव्हता; तरी स्थान बदल व्यवस्थित झाल्याने त्याला चौथ्या स्थानाचा फायदा मिळाला नाही. टायरचा वेग, सुरक्षा गाडीतील शिक्षा आणि हंगरोरिंगवरील ओव्हरटेक मर्यादा या अनेक कारणांनी सुरुवातीच्या तिसऱ्या-चौथ्या क्रमांकांचा अखेरही तोच निकाल राहिला, हा महत्त्वाचा ऐतिहासिक मुद्दा आहे.&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

मर्सिडीजने बोट्टासला जागा सोडायला सांगितल्याने हॅमिल्टनला रायकोनेनवर हल्ला करण्यासाठी मुक्त मार्ग मिळाला, पण फेरारींच्या वेगवान वळणांत तो पुरेशा अंतराने जवळ पोहोचला नाही. शेवटच्या फेरीत झालेली जागांची परतफेड ही सामान्य संघादेशाइतकीच आधी दिलेल्या आश्वासनाची अंमलबजावणी होती. तिच्यामुळे बोट्टासला तिसरे आणि हॅमिल्टनला चौथे स्थान मिळाले; अन्यथा दोन मर्सिडीज चालकांचे रविवारचे गुण वेगळे असते. या कृतीचा अजिंक्यपदाच्या फरकावरही थेट परिणाम झाला.&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;

=== अंतिम फेऱ्या : अलोन्सोची विक्रमी फेरी, दुहेरी विजय आणि गुणतालिका ===

सहाव्या स्थानावर स्थिर झालेल्या अलोन्सोने ६९व्या फेरीत १:२०.१८२ अशी संपूर्ण शर्यतीतील जलद फेरी नोंदवली. त्यानंतर रायकोनेनने शेवटच्या फेरीत १:२०.४६१ घेतली, पण अलोन्सोचा सर्वोत्तम वेग कायम राहिला. यामुळे मर्यादित शक्तिएकक असूनही विशिष्ट वळणप्रधान मार्गावर मॅकलारेनचे चेसिस व टायर कामगिरीचे सामर्थ्य दिसले; मात्र २०१७ च्या नियमांनुसार वेगवान फेरीसाठी स्वतंत्र गुण मिळाले नाहीत. अलोन्सोला सहाव्या स्थानाचे आठ आणि व्हानडोर्नला दहाव्या स्थानाचा एक गुण मिळाला.&lt;ref name=&quot;FAST&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;F1REPORT&quot;/&gt;

फेटेलने ०.९०८ सेकंदांच्या अंतराने विजय मिळवला; रायकोनेन दुसरा व बोट्टास तिसरा ठरला. फेटेलच्या हंगामातील गुणांची संख्या २०२ आणि हॅमिल्टनची १८८ झाली, त्यामुळे ब्रिटनमधील एका गुणावर आलेली आघाडी चौदा गुणांवर पोहोचली. मर्सिडीज ३५७ गुणांसह फेरारीच्या ३१८ पुढे राहिली, पण या एका शर्यतीत फेरारीने चालकांमध्ये पहिली दोन स्थाने मिळवली. रेड बुल १८४, फोर्स इंडिया १०१, विलियम्स ४१, टोरो रोसो ३९ आणि मॅकलारेन ११ गुणांवर होते. ही शर्यत फक्त क्रमाने धावणाऱ्या फेरारींच्या विजयापुरती मर्यादित नव्हती; पहिल्या फेरीतील अपघात, फेटेलची स्टीयरिंग जोखीम, मागील गटातील शिक्षांचे परिणाम, आणि अखेरचा मर्सिडीज स्थानबदल यांनी तिची निर्णायक कथा घडवली.&lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

== निकालानंतर गुणतालिका ==

=== चालक अजिंक्यपद गुणतालिका ===

खालील गुण अकराव्या ग्रांप्रीनंतरचे आहेत. शून्य गुणांच्या चालकांचा आंतरक्रम काही प्रकाशनांत भिन्न आहे; रेसफॅन्सच्या दिनांकित गुणतक्त्यात त्या वेळी केवळ २१ चालक नोंदलेले दिसतात, तर इतर ऐतिहासिक सहभागी म्हणून मोनॅकोचा बटन व हंगेरियन शर्यतीचा डी रेस्टा यांचाही सहभाग तपासणे आवश्यक आहे. येथे सर्व ज्ञात सहभागी दर्शवले असून शेवटच्या शून्य गुणांच्या क्रमांकाबाबत स्वतंत्र मूळ FIA गुणपत्रिकेची पुनर्तपासणी आवश्यक आहे.&lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! चालक !! संघ !! गुण
|-
| १ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || २०२
|-
| २ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १८८
|-
| ३ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १६९
|-
| ४ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ११७
|-
| ५ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || ११६
|-
| ६ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ६७
|-
| ७ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || ५६
|-
| ८ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || ४५
|-
| ९ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[टोरो रोसो]] || ३५
|-
| १० || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || २६
|-
| ११ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || २३
|-
| १२ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १८
|-
| १३ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १८
|-
| १४ || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ११
|-
| १५ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || १०
|-
| १६ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || ५
|-
| १७ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || ४
|-
| १८ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || १
|-
| — || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉ]] || ०
|-
| — || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || ०
|-
| — || [[अँटोनियो जिओविनाझी]] || [[सॉबर]] || ०
|-
| — || [[जेन्सन बटन]] || [[मॅकलारेन]] || ०
|-
| — || [[पॉल डी रेस्टा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;
|}

=== कारनिर्माते अजिंक्यपद गुणतालिका ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कारनिर्माता !! गुण
|-
| १ || [[मर्सिडीज]] || ३५७
|-
| २ || [[फेरारी]] || ३१८
|-
| ३ || [[रेड बुल रेसिंग]] || १८४
|-
| ४ || [[फोर्स इंडिया]] || १०१
|-
| ५ || [[विलियम्स रेसिंग]] || ४१
|-
| ६ || [[टोरो रोसो]] || ३९
|-
| ७ || [[हास एफ.१ संघ]] || २९
|-
| ८ || [[रेनॉ]] || २६
|-
| ९ || [[मॅकलारेन]] || ११
|-
| १० || [[सॉबर]] || ५
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;
|}

== हे सुद्धा पहा ==

* [[फॉर्म्युला वन]]
* [[हंगेरियन ग्रांप्री]]
* [[हंगरोरिंग]]
* [[२०१७ फॉर्म्युला वन हंगाम]]
* [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन चालक यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]]

== संदर्भ ==

{{संदर्भयादी}}

==तळटीप==

{{reflist|group=टीप}}

== बाह्य दुवे ==

* [https://www.formula1.com/en/results/2017/races/969/hungary/race-result अधिकृत मुख्य शर्यत निकाल]
* [https://www.formula1.com/en/results/2017/races/969/hungary/fastest-laps सर्व चालकांच्या सर्वात वेगवान फेऱ्या]
* [https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2017/race-classification-12 एफ.आय.ए. अधिकृत निकाल व वेगवान फेऱ्या]

{{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत
| हंगाम = २०१७
| ग्रांप्री = हंगेरियन ग्रांप्री
| हंगामातील_मागील_शर्यत = २०१७ ब्रिटिश ग्रांप्री
| हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०१७ बेल्जियम ग्रांप्री
| ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१६ हंगेरियन ग्रांप्री
| ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०१८ हंगेरियन ग्रांप्री
}}
{{२०१७ फॉर्म्युला वन हंगाम}}
{{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}}
[[वर्ग:हंगेरियन ग्रांप्री]]
[[वर्ग:२०१७ फॉर्म्युला वन हंगाम]]</text>
      <sha1>54c33u3idqmadvepuhpecs8klttidpo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>२०१७ बेल्जियम ग्रांप्री</title>
    <ns>0</ns>
    <id>217955</id>
    <revision>
      <id>2728261</id>
      <parentid>2727901</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T13:52:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Koolkrazy</username>
        <id>1591</id>
      </contributor>
      <origin>2728261</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="88594" sha1="fpe0td76x3r9y5tn89y8pa00xca4jlj" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत माहिती
| प्रकार = एफ.१
| देश = बेल्जियम
| ग्रांप्री = बेल्जियम
| चित्र = Spa-Francorchamps of Belgium.svg
| चित्र_शीर्षक = सर्किट डी स्पा-फ्रांसोरचॅम्पसचा २०१७ मधील ४४ फेऱ्यांच्या शर्यतीसाठी वापरलेला आधुनिक मार्ग
| दिनांक = २७ ऑगस्ट
| वर्ष = २०१७
| अधिकृत_नाव = फॉर्म्युला वन पिरेली बेल्जियम ग्रांप्री २०१७
| शर्यत_क्रमांक = १२
| हंगामात_एकूण_शर्यती = २०
| शर्यतीचे_ठिकाण = [[सर्किट डी स्पा-फ्रांसोरचॅम्पस]]
| सर्किट_प्रकार = स्थायी शर्यत सर्किट
| सर्किट_अंतर_किमी = ७.००४
| सर्किट_अंतर_मैल = ४.३५२
| एकूण_फेऱ्या = ४४
| एकूण_अंतर_किमी = ३०८.०५२
| एकूण_अंतर_मैल = १९१.४१५
| हवामान = कोरडे
| पोल_चालक = [[लुइस हॅमिल्टन]]
| पोल_देश = युनायटेड किंग्डम
| पोल_संघ = [[मर्सिडीज]]
| पोल_वेळ = १:४२.५५३
| जलद_चालक = [[सेबास्टियन फेटेल]]
| जलद_देश = जर्मनी
| जलद_संघ = [[फेरारी]]
| जलद_वेळ = १:४६.५७७
| जलद_फेरी = ४१
| पहिला_चालक = [[लुइस हॅमिल्टन]]
| पहिला_देश = युनायटेड किंग्डम
| पहिला_संघ = [[मर्सिडीज]]
| दुसरा_चालक = [[सेबास्टियन फेटेल]]
| दुसरा_देश = जर्मनी
| दुसरा_संघ = [[फेरारी]]
| तिसरा_चालक = [[डॅनियल रिक्कार्डो]]
| तिसरा_देश = ऑस्ट्रेलिया
| तिसरा_संघ = [[रेड बुल रेसिंग]]
| हंगामातील_मागील_शर्यत = २०१७ हंगेरियन ग्रांप्री
| हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०१७ इटालियन ग्रांप्री
| ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१६ बेल्जियम ग्रांप्री
| ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०१८ बेल्जियम ग्रांप्री
}}

'''२०१७ बेल्जियम ग्रांप्री''' (अधिकृत नाव '''फॉर्म्युला वन पिरेली बेल्जियम ग्रांप्री २०१७''') ही २०१७ फॉर्म्युला वन अजिंक्यपदातील बारावी शर्यत होती. ती २७ ऑगस्ट रोजी [[सर्किट डी स्पा-फ्रांसोरचॅम्पस]] येथे झाली. [[लुइस हॅमिल्टन]]ने ध्रुवस्थानावरून विजय मिळवला, [[सेबास्टियन फेटेल]] दुसरा व [[डॅनियल रिक्कार्डो]] तिसरा आला. फेटेलने ४१व्या फेरीत सर्वात वेगवान फेरी नोंदवली, परंतु २०१७ मध्ये तिच्यासाठी स्वतंत्र गुण नव्हते. फोर्स इंडियाच्या दोन्ही गाड्यांच्या संपर्कानंतर सुरक्षा गाडी आल्याने रणनीती व उशिराचा पुन्हा सुरूवातीचा टप्पा निर्णायक ठरला.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ बेल्जियम ग्रांप्री — शर्यतीचे निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/970/belgium/race-result|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;FIA&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=बेल्जियम ग्रांप्री — हॅमिल्टनचा विजय आणि फेटेलचा पाठलाग|दुवा=https://api.fia.com/news/f1-hamilton-holds-vettel-bay-claim-victory-belgium|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;FAST&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ बेल्जियम ग्रांप्री — सर्वात वेगवान फेऱ्या|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/970/belgium/fastest-laps|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

== पार्श्वभूमी ==

=== शर्यतीपूर्वीची अजिंक्यपदाची स्थिती ===

हंगेरियन ग्रांप्रीनंतर फेटेल २०२ आणि हॅमिल्टन १८८ गुणांवर होते. बोट्टास १६९ गुणांसह तिसरा आणि रिक्कार्डो ११७ गुणांसह चौथा होता. उन्हाळ्याच्या विश्रांतीनंतरच्या या वेगवान बेल्जियम शर्यतीत दोन्ही आघाडीचे प्रतिस्पर्धी पुन्हा थेट समोरासमोर आले.&lt;ref name=&quot;STAND&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=बेल्जियम ग्रांप्रीनंतरची गुणतालिका|दुवा=https://gpracingstats.com/seasons/2017-world-championship/2017-belgian-grand-prix/|प्रकाशक=जीपी रेसिंग स्टॅट्स}}&lt;/ref&gt;

=== सर्किट आणि स्पर्धा कार्यक्रम ===

स्पा-फ्रांसोरचॅम्पसचा उंचसखल मार्ग, ओ रूज–रॅडियॉं व केमेल सरळपट्टी, अतिजलद वळणे आणि सुमारे सात किलोमीटरची फेरी यामुळे येथील टायर व वायुगतिकीय सेटअपचे निर्णय विशेष ठरतात. शुक्रवार २५ ऑगस्टला दोन सराव, शनिवारी २६ ऑगस्टला तिसरा सराव व पात्रता, आणि रविवारी २७ ऑगस्टला ४४ फेऱ्यांची स्पर्धा नियोजित होती.&lt;ref name=&quot;Q&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ बेल्जियम ग्रांप्री — पात्रता फेरी|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/970/belgium/qualifying|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

=== सहभागी चालक आणि संघ ===

हंगेरीत आजारी असल्यामुळे गैरहजर राहिलेला फेलिपे मासा विलियम्समध्ये परतला. त्यामुळे हंगेरीत शर्यत चालवलेला पॉल डी रेस्टा बेल्जियमच्या नियमित ग्रिडचा भाग नव्हता. सर्व वीस नियमित चालक पहिल्या सरावाच्या सहभागी यादीत होते; मात्र मासाने सुरुवातीच्या सरावात अपघातानंतर वैध सर्वोत्तम वेळ नोंदवली नाही आणि दुसऱ्या सरावात तो सहभागी नव्हता.&lt;ref name=&quot;FP1&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ बेल्जियम ग्रांप्री — मुक्त सराव १|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/970/belgium/practice/1|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;FP2&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ बेल्जियम ग्रांप्री — मुक्त सराव २|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/970/belgium/practice/2|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GRID&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ बेल्जियम ग्रांप्री — अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/970/belgium/starting-grid|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! संघ !! चालक !! कार क्र.
|-
| [[मर्सिडीज]] || [[लुइस हॅमिल्टन]] || ४४
|-
| [[मर्सिडीज]] || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || ७७
|-
| [[फेरारी]] || [[सेबास्टियन फेटेल]] || ५
|-
| [[फेरारी]] || [[किमी रायकोनेन]] || ७
|-
| [[रेड बुल रेसिंग]] || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || ३
|-
| [[रेड बुल रेसिंग]] || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || ३३
|-
| [[फोर्स इंडिया]] || [[सर्जिओ पेरेझ]] || ११
|-
| [[फोर्स इंडिया]] || [[एस्टेबान ओकॉन]] || ३१
|-
| [[विलियम्स रेसिंग]] || [[फेलिपे मासा]] || १९
|-
| [[विलियम्स रेसिंग]] || [[लान्स स्ट्रोल]] || १८
|-
| [[टोरो रोसो]] || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || ५५
|-
| [[टोरो रोसो]] || [[डॅनिल क्व्यात]] || २६
|-
| [[हास एफ.१ संघ]] || [[केविन मॅग्नुसेन]] || २०
|-
| [[हास एफ.१ संघ]] || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || ८
|-
| [[रेनॉ]] || [[निको हल्केनबर्ग]] || २७
|-
| [[रेनॉ]] || [[जोलियन पामर]] || ३०
|-
| [[मॅकलारेन]] || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || १४
|-
| [[मॅकलारेन]] || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || २
|-
| [[सॉबर]] || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || ९४
|-
| [[सॉबर]] || [[मार्कस एरिक्सन]] || ९
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;
|}

=== टायर ===

पिरेलीने या वर्षी स्पासाठी सॉफ्ट, सुपरसॉफ्ट व अल्ट्रासॉफ्ट ही तीन कोरडी मिश्रणे दिली. लाल सुपरसॉफ्टपेक्षा जांभळा अल्ट्रासॉफ्ट अधिक जलद होता. मर्सिडीजच्या चालकांकडे प्रत्येकी सहा अल्ट्रासॉफ्ट, फेरारीकडे सात, तर रेड बुल व मॅकलारेनकडे नऊ संच होते; टायर निवडी चालकनिहाय वेगळ्या असल्याने या तालिकेतील श्रेणी सर्व चालकांसाठी समान निश्चित वाटप दर्शवत नाहीत.&lt;ref name=&quot;TYRE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=बेल्जियम ग्रांप्री — चालकांचे टायर संच|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/red-bull-and-mclaren-go-aggressive-for-belgium-tyre-choices.4ahqlkK5bO2qmSqUqKswaS|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! टायर प्रकार !! मिश्रण !! बाजूच्या पट्टीचा रंग !! प्रत्येकी उपलब्ध संच
|-
| कठीण || सॉफ्ट || पिवळा || १–४
|-
| मध्यम || सुपरसॉफ्ट || लाल || २–६
|-
| मऊ || अल्ट्रासॉफ्ट || जांभळा || ६–९
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;TYRE&quot;/&gt;
|}

== मुक्त सराव सत्रे ==

=== पहिला मुक्त सराव ===

पहिल्या सरावात रायकोनेनने १:४५.५०२ वेळ घेत आघाडी घेतली. हॅमिल्टन ०.०५३ आणि फेटेल ०.१४५ सेकंद मागे राहिले. मासाने दुर्घटनेमुळे केवळ तीन फेऱ्या पूर्ण केल्या आणि त्याची वैध जलद वेळ नोंदली गेली नाही; यासाठी त्याचे नाव सरावाच्या यादीतून वगळलेले नाही.&lt;ref name=&quot;FP1&quot;/&gt;

=== मुक्त सराव १ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || १:४५.५०२ || १३
|-
| २ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || +०.०५३ सेकंद || १९
|-
| ३ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || +०.१४५ सेकंद || १३
|-
| ४ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.८०० सेकंद || १८
|-
| ५ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.८५० सेकंद || २२
|-
| ६ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || +०.९२२ सेकंद || २०
|-
| ७ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[टोरो रोसो]] || +१.९४४ सेकंद || २२
|-
| ८ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || +२.१६८ सेकंद || २७
|-
| ९ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || +२.३४९ सेकंद || २०
|-
| १० || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || +२.३६३ सेकंद || १८
|-
| ११ || ३० || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉ]] || +२.४२८ सेकंद || १४
|-
| १२ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || +२.५३५ सेकंद || १५
|-
| १३ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || +२.७५० सेकंद || १८
|-
| १४ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || +२.९५० सेकंद || १९
|-
| १५ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +३.०३९ सेकंद || २४
|-
| १६ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +३.११३ सेकंद || २०
|-
| १७ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +३.१२४ सेकंद || २०
|-
| १८ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || +४.६५८ सेकंद || २१
|-
| १९ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || +५.७६१ सेकंद || १३
|-
| २० || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || वेळ नाही || ३
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;FP1&quot;/&gt;
|}

=== दुसरा मुक्त सराव ===

दुसऱ्या सरावात हॅमिल्टनने १:४४.७५३ सर्वोत्तम वेळ घेतली. रायकोनेन, बोट्टास, व्हर्सटॅपन आणि फेटेल पुढील चार क्रमांकांवर होते. शुक्रवारच्या पहिल्या सत्रातील नुकसान व दुरुस्तीमुळे मासाने या सत्रात भाग घेतला नाही; त्यामुळे येथे एकोणीस प्रत्यक्ष सहभागी नोंदी आहेत.&lt;ref name=&quot;FP2&quot;/&gt;

=== मुक्त सराव २ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:४४.७५३ || १७
|-
| २ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || +०.२६२ सेकंद || २१
|-
| ३ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || +०.४२७ सेकंद || १७
|-
| ४ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.४७२ सेकंद || १६
|-
| ५ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || +०.४८२ सेकंद || २०
|-
| ६ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +१.३१९ सेकंद || १५
|-
| ७ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || +१.६८८ सेकंद || २४
|-
| ८ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || +१.७२० सेकंद || १९
|-
| ९ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[टोरो रोसो]] || +१.८०८ सेकंद || १९
|-
| १० || ३० || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉ]] || +१.९१७ सेकंद || २३
|-
| ११ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || +१.९९० सेकंद || २०
|-
| १२ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || +२.२३१ सेकंद || १८
|-
| १३ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +२.५३२ सेकंद || १५
|-
| १४ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || +२.५५० सेकंद || १७
|-
| १५ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || +२.६९७ सेकंद || १२
|-
| १६ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +२.८०३ सेकंद || १५
|-
| १७ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +३.१०८ सेकंद || १३
|-
| १८ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || +४.४६१ सेकंद || १२
|-
| १९ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || +४.९७२ सेकंद || १८
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;FP2&quot;/&gt;
|}

=== तिसरा मुक्त सराव ===

शनिवारी रायकोनेनने १:४३.९१६ अशी वेळ नोंदवून पुन्हा आघाडी घेतली. फेटेल ०.१९७ व हॅमिल्टन ०.१९८ सेकंद मागे होते. मासा या सत्रात सहभागी झाला, तर पात्रतेच्या आधीच्या गिअरबॉक्स किंवा इतर बदलांसाठी शिक्षेची शक्यता असलेल्या संघांची तयारी सुरू होती.&lt;ref name=&quot;FP3&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ बेल्जियम ग्रांप्री — मुक्त सराव ३|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/970/belgium/practice/3|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GRID&quot;/&gt;

=== मुक्त सराव ३ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || १:४३.९१६ || १७
|-
| २ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || +०.१९७ सेकंद || १५
|-
| ३ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || +०.१९८ सेकंद || ११
|-
| ४ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +१.११८ सेकंद || १३
|-
| ५ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || +१.३१४ सेकंद || १८
|-
| ६ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +१.३७० सेकंद || १८
|-
| ७ || ३० || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉ]] || +१.५७५ सेकंद || ११
|-
| ८ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || +१.९४१ सेकंद || १४
|-
| ९ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[टोरो रोसो]] || +२.०२६ सेकंद || १८
|-
| १० || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || +२.१४४ सेकंद || १२
|-
| ११ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || +२.१४८ सेकंद || ११
|-
| १२ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || +२.२६३ सेकंद || १४
|-
| १३ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +२.२८० सेकंद || १४
|-
| १४ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || +२.३८४ सेकंद || १४
|-
| १५ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +२.७०४ सेकंद || १८
|-
| १६ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +२.७५१ सेकंद || २२
|-
| १७ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +२.७७४ सेकंद || १३
|-
| १८ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || +३.९८७ सेकंद || ७
|-
| १९ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || +४.३८० सेकंद || १७
|-
| २० || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || +४.३८४ सेकंद || ६
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;FP3&quot;/&gt;
|}

== मुख्य शर्यतीची पात्रता फेरी ==

=== फेरी १ ===

पहिल्या भागात हॅमिल्टन आणि फेटेल यांनी वेळा सातत्याने कमी केल्या. बाद झालेल्यांमध्ये मासा, क्व्यात, स्ट्रोल, एरिक्सन व व्हेर्लाइन होते. मासाला तिसऱ्या सरावातील दुहेरी पिवळ्या झेंड्याच्या उल्लंघनामुळे स्वतंत्र ग्रिड शिक्षा मिळाली; ती पहिल्या भागात नोंदवलेल्या त्याच्या वास्तविक वेळेत भर घालून लागू करण्यात आलेली नव्हती.&lt;ref name=&quot;Q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;GRID&quot;/&gt;

=== फेरी २ ===

दुसऱ्या भागात दोन्ही मर्सिडीज, फेरारी, रेड बुल, फोर्स इंडिया आणि रेनॉच्या हल्केनबर्गने अंतिम दहात प्रवेश केला. अलोन्सो, ग्रोसजाँ, मॅग्नुसेन, सायेन्स व व्हानडोर्न यांची पात्रता येथे संपली. पालमरने पुढील भागात प्रवेश मिळवला, पण तांत्रिक अडथळ्यामुळे अंतिम भागात वेळ नोंदवू शकला नाही.&lt;ref name=&quot;Q&quot;/&gt;

=== फेरी ३ ===

हॅमिल्टनने १:४२.५५३ वेळेसह आपले कारकिर्दीतील ६८वे ध्रुवस्थान मिळवून मिखाएल शुमाकरच्या तत्कालीन विक्रमाशी बरोबरी केली. फेटेल ०.२४२ सेकंद मागे, बोट्टास तिसरा आणि रायकोनेन चौथा ठरला. व्हर्सटॅपन व रिक्कार्डोने पाचवी-सहावी स्थान मिळवले; पालमर अंतिम भागात वेळ नोंदवू शकला नाही.&lt;ref name=&quot;Q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;

=== मुख्य शर्यतीच्या पात्रता फेरीचे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी १ !! फेरी २ !! फेरी ३ !! एकूण फेऱ्या
|-
| १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:४४.१८४ || १:४२.९२७ || १:४२.५५३ || १८
|-
| २ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || १:४४.२७५ || १:४३.९८७ || १:४२.७९५ || १३
|-
| ३ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:४४.७७३ || १:४३.२४९ || १:४३.०९४ || १९
|-
| ४ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || १:४४.७२९ || १:४३.७०० || १:४३.२७० || ११
|-
| ५ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:४४.५३५ || १:४३.९४० || १:४३.३८० || १२
|-
| ६ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:४५.११४ || १:४४.२२४ || १:४३.८६३ || १२
|-
| ७ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || १:४५.२८० || १:४४.९८८ || १:४४.९८२ || १५
|-
| ८ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || १:४५.५९१ || १:४४.८९४ || १:४५.२४४ || १४
|-
| ९ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || १:४५.२७७ || १:४५.००६ || १:४५.३६९ || १४
|-
| १० || ३० || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉ]] || १:४५.४४७ || १:४४.६८५ || वेळ नाही || १०
|-
| ११ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || १:४५.६६८ || १:४५.०९० || वेळ नाही || ११
|-
| १२ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:४५.७२८ || १:४५.१३३ || वेळ नाही || १२
|-
| १३ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:४५.५३५ || १:४५.४०० || वेळ नाही || १२
|-
| १४ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[टोरो रोसो]] || १:४५.३७४ || १:४५.४३९ || वेळ नाही || १२
|-
| १५ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || १:४५.४४१ || वेळ नाही || वेळ नाही || ११
|-
| १६ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:४५.८२३ || वेळ नाही || वेळ नाही || ७
|-
| १७ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || १:४६.०२८ || वेळ नाही || वेळ नाही || ६
|-
| १८ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:४६.९१५ || वेळ नाही || वेळ नाही || ५
|-
| १९ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || १:४७.२१४ || वेळ नाही || वेळ नाही || ६
|-
| २० || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || १:४७.६७९ || वेळ नाही || वेळ नाही || ६
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;8&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;Q&quot;/&gt;
|}

=== मुख्य शर्यतीची अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी ===

अंतिम अधिकृत ग्रिड वेगळा ठरला. व्हानडोर्नला शक्तिएकक आणि गिअरबॉक्ससाठी एकत्रित ६५ स्थानांची सैद्धांतिक शिक्षा मिळाली; क्व्यातला २० स्थानांची शक्तिएकक शिक्षा, तर एरिक्सन, व्हेर्लाइन व पालमरला प्रत्येकी पाच स्थानांच्या गिअरबॉक्स शिक्षा झाल्या. मासासाठी पाच स्थानांची शिक्षा होती. त्यांचा अंतिम प्रत्यक्ष क्रम खालील पाच-स्तंभी तालिकेत देण्यात आला आहे.&lt;ref name=&quot;GRID&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! ग्रिड !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पात्रता वेळ / स्थिती
|-
| १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:४२.५५३
|-
| २ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || १:४२.७९५
|-
| ३ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:४३.०९४
|-
| ४ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || १:४३.२७०
|-
| ५ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:४३.३८०
|-
| ६ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:४३.८६३
|-
| ७ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || १:४४.९८२
|-
| ८ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || १:४५.२४४
|-
| ९ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || १:४५.३६९
|-
| १० || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || १:४५.०९०
|-
| ११ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:४५.१३३
|-
| १२ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:४५.४००
|-
| १३ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[टोरो रोसो]] || १:४५.४३९
|-
| १४ || ३० || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉ]] || अंतिम फेरीत वेळ नाही
|-
| १५ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:४६.९१५
|-
| १६ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:४५.८२३
|-
| १७ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || १:४७.२१४
|-
| १८ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || १:४७.६७९
|-
| १९ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || १:४६.०२८
|-
| २० || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || १:४५.४४१
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;5&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;GRID&quot;/&gt;
|}

== मुख्य शर्यत ==

हॅमिल्टनने ध्रुवस्थान टिकवून ठेवले आणि फेटेलने जवळून पाठलाग केला. व्हर्सटॅपन सातव्या फेरीनंतर इंजिन शक्ती गमावल्याने थांबला; त्याच्या स्थिर गाडीच्या जवळील पिवळ्या झेंड्यांमध्ये गती कमी न केल्याबद्दल रायकोनेनला दहा सेकंदांचा स्टॉप-अँड-गो दंड देण्यात आला. पहिल्या टायर थांब्यांत मर्सिडीज व फेरारींनी आघाडी कायम ठेवण्यासाठी बदलत्या टायर रणनीती वापरल्या.&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;F1REPORT&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=हॅमिल्टनने फेटेलला रोखले आणि विजेतेपदातील अंतर कमी केले|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/race-hamilton-holds-off-vettel-to-halve-title-deficit.626a9UhZ1CG4Y6Se4g4GK4.626a9UhZ1CG4Y6Se4g4GK4|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

पहिल्या फेरीत पेरेझ व ओकॉन जवळ आले तेव्हाच फोर्स इंडियामधील अंतर्गत स्थानस्पर्धा तीव्र असल्याचे दिसले. पुढे रायकोनेनने व्हर्सटॅपनच्या थांबलेल्या गाडीजवळील दुहेरी पिवळ्या झेंड्यांचे पालन पुरेशा प्रमाणात न केल्याचा निकाल लागला. या दंडामुळे त्याला थांबावे लागले आणि पोडियमवरील संभाव्य क्रमवारी नव्याने ठरली. व्हर्सटॅपनची आठव्या फेरीच्या आसपासची शक्तियंत्रण बिघाडाची निवृत्ती शर्यतीतील पहिल्या मोठ्या तांत्रिक वळणांपैकी होती.&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

उलट दिशेच्या वेगवान वळणांत आणि केमेलच्या सरळमार्गावर मागच्या गाड्यांचा वायू-ओढीचा फायदा मोठा होता. सुरुवातीच्या तासात फेटेलने हॅमिल्टनवरचे अंतर फार वाढू दिले नाही, परंतु पुढे जाण्यासाठी आवश्यक संपूर्ण संधी त्याला मिळत नव्हती. त्याच वेळी अलोन्सोची मॅकलारेन अनेक गाड्यांसमोर टिकण्याचा प्रयत्न करत होती आणि त्याला शक्तियंत्रणाच्या मर्यादांविषयी रेडिओवर अस्वस्थता व्यक्त करावी लागली.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;

फोर्स इंडियाच्या ओकॉन व पेरेझ यांचा सुरुवातीलाही आणि पुन्हा उत्तरार्धात ओ रूजच्या जवळ संपर्क झाला. दुसऱ्या संपर्कात गाड्यांचे नुकसान होऊन मार्गावर तुकडे पडले आणि सुरक्षा गाडी मागवण्यात आली. हॅमिल्टन व फेटेल यांनी तातडीने पिटमध्ये थांबून ताजे टायर घेतले; तरी टायर संयोजन वेगळे असल्यामुळे पुन्हा सुरूवातीच्या पहिल्या फेरीत अतितीव्र लढत झाली.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=बेल्जियम ग्रांप्रीचे सखोल ऐतिहासिक विश्लेषण|दुवा=https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/2017-belgian-grand-prix-report/|प्रकाशक=मोटर स्पोर्ट}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;F1REPORT&quot;/&gt;

पेरेझला आधीच्या प्रसंगासाठी पाच सेकंदाचा दंड असल्याने त्याची दुसरी पिट भेट आणि ओकॉनचा थांबा यांचे परस्पर क्रम महत्त्वाचे बनले. नवीन टायरांमुळे पेरेझ पुढे आला; त्यानंतर ला सोर्समधून खाली येताना त्यांच्या गाड्या पुन्हा अतिशय जवळ आल्या. झालेल्या संपर्कात एका गाडीच्या पुढील पंखाचे नुकसान आणि दुसरीचा टायर निकामी झाल्याने तुकडे ओ रूजच्या प्रवेशभागात पडले. ही सुरक्षा गाडी मागवण्याची प्रत्यक्ष कारणसाखळी होती.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;

रिस्टार्टला फेटेलने केमेल सरळपट्टीवर हॅमिल्टनच्या शेजारी जाण्याचा प्रयत्न केला, पण हॅमिल्टनने स्थान राखले. त्याचवेळी रिक्कार्डो व रायकोनेन यांनी बोट्टासला मागे टाकले. अखेरीस हॅमिल्टनने २.३५८ सेकंदांनी विजय मिळवला; फेटेल दुसरा, रिक्कार्डो तिसरा, रायकोनेन चौथा आणि बोट्टास पाचवा ठरला.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;

सुरक्षा गाडीने नेत्यांच्या टायर निर्णयाला अनपेक्षितपणे एकाच वेळेस आणले. हॅमिल्टनने तुलनेने कठीण सॉफ्ट आणि फेटेलने अधिक पकड देणारा अल्ट्रासॉफ्ट कंपाऊंड वापरला. पुन्हा सुरुवातीला फेटेल केमेल सरळपट्टीवर अगदी जवळ आला; हॅमिल्टनने आतील रेषा राखली. याच नव्या टायर-चक्रात रिक्कार्डो व रायकोनेन यांनी बोट्टासवर निर्णायक चढाई केल्याने तिसऱ्या ते पाचव्या क्रमांकांचा बदल घडला.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

=== मुख्य शर्यतीचे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पूर्ण फेऱ्या !! वेळ / अंतर / स्थिती !! गुण
|-
| १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ४४ || १:२४:४२.८२० || २५
|-
| २ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || ४४ || +२.३५८ सेकंद || १८
|-
| ३ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ४४ || +१०.७९१ सेकंद || १५
|-
| ४ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || ४४ || +१४.४७१ सेकंद || १२
|-
| ५ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || ४४ || +१६.४५६ सेकंद || १०
|-
| ६ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || ४४ || +२८.०८७ सेकंद || ८
|-
| ७ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ४४ || +३१.५५३ सेकंद || ६
|-
| ८ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ४४ || +३६.६४९ सेकंद || ४
|-
| ९ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || ४४ || +३८.१५४ सेकंद || २
|-
| १० || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[टोरो रोसो]] || ४४ || +३९.४४७ सेकंद || १
|-
| ११ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ४४ || +४८.९९९ सेकंद || ०
|-
| १२ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || ४४ || +४९.९४० सेकंद || ०
|-
| १३ || ३० || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉ]] || ४४ || +५३.२३९ सेकंद || ०
|-
| १४ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || ४४ || +५७.०७८ सेकंद || ०
|-
| १५ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ४४ || +६७.२६२ सेकंद || ०
|-
| १६ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || ४४ || +६९.७११ सेकंद || ०
|-
| १७ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || ४२ || निवृत्त || ०
|-
| वर्गीकृत नाही || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || २५ || निवृत्त || ०
|-
| वर्गीकृत नाही || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ७ || निवृत्त || ०
|-
| वर्गीकृत नाही || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || २ || निवृत्त || ०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;
|}

=== सर्वात वेगवान फेरी ===

फेटेलने ४१व्या फेरीत १:४६.५७७ अशी सर्वात जलद फेरी नोंदवली. व्हेर्लाइन दोन फेऱ्यांनंतर निवृत्त झाल्यामुळे त्याने वैध वेगवान शर्यतफेरी नोंदवली नव्हती; म्हणून खाली एकोणीस वैध नोंदी आहेत.&lt;ref name=&quot;FAST&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! क्रम !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी (एफआयए) !! फेरीचा वेळ !! सरासरी वेग (किमी/ता.)
|-
| १ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || ४१ || १:४६.५७७ || २३६.५८३
|-
| २ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ३५ || १:४६.६०३ || २३६.५२६
|-
| ३ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ४४ || १:४७.५४९ || २३४.४४५
|-
| ४ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || ३७ || १:४७.७२१ || २३४.०७१
|-
| ५ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || ३६ || १:४७.७३० || २३४.०५१
|-
| ६ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || २७ || १:४८.३०० || २३२.८१९
|-
| ७ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || ३९ || १:४८.९२२ || २३१.४९०
|-
| ८ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ३७ || १:४९.०८७ || २३१.१४०
|-
| ९ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ३६ || १:४९.१२६ || २३१.०५७
|-
| १० || ३० || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉ]] || ४४ || १:४९.२८३ || २३०.७२५
|-
| ११ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ३७ || १:४९.६३७ || २२९.९८०
|-
| १२ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || ३९ || १:४९.७०८ || २२९.८३१
|-
| १३ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[टोरो रोसो]] || ३९ || १:४९.७०९ || २२९.८२९
|-
| १४ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || ३७ || १:४९.७२१ || २२९.८०४
|-
| १५ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || ४४ || १:४९.९०७ || २२९.४१५
|-
| १६ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ४१ || १:५०.५४३ || २२८.०९५
|-
| १७ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || २५ || १:५०.७७५ || २२७.६१८
|-
| १८ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ५ || १:५१.०२२ || २२७.१११
|-
| १९ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || १२ || १:५१.७२० || २२५.६९२
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;FAST&quot;/&gt;
|}

== मुख्य शर्यतीनंतरचे विश्लेषण ==

=== सुरुवात : आघाडीच्या कारमधील अरुंद अंतर आणि पहिल्या वळणातील संपर्क ===

ध्रुवस्थान मिळवल्यानंतरही हॅमिल्टनला पहिल्याच फेरीत फेटेलच्या फेरारीला मागे ठेवणे आवश्यक होते. स्पाच्या ला सोर्समधून बाहेर पडताना मिळालेली पकड आणि केमेलच्या शेवटी मर्सिडीजचा वेग या दोन्हीमुळे तो पुढे राहिला. मागे फोर्स इंडियाचे ओकॉन व पेरेझ यांची स्पर्धा लगेचच तीव्र झाली. दोघांची कार अगदी जवळ आल्याने पहिल्याच टप्प्यात संपर्क झाला; शर्यतीत पुढे होणाऱ्या अधिक गंभीर धडकेचे हे प्रारंभिक चिन्ह होते. ही घटना केवळ शेवटच्या सुरक्षा गाडीचा उल्लेख करून संपवता येत नाही, कारण सहकारी चालकांतील अविश्वास आणि रणनीतीवर परिणाम पहिल्याच टप्प्यात सुरू झाला होता.&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

पहिल्या फेरीतील फोर्स इंडियाची चुरस आणि पुढे आलेला मोठा संपर्क ही दोन वेगवेगळ्या टप्प्यांतील घटना होती. पहिल्या प्रसंगाने सहकाऱ्यांच्या निकटच्या रेसिंगची तीव्रता दाखवली; दुसऱ्यामुळे प्रत्यक्ष सुरक्षा गाडी आणि नेत्यांची टायर रणनीती बदलली. त्यामुळे या दोन घटनांची एकत्रित नोंद 'संघांतर्गत वाद' अशी न करता कोणत्या टप्प्यात कोणाचा मार्ग बंद झाला, कोणत्या कारला नुकसान झाले आणि शर्यतीच्या क्रमात नेमका काय फरक पडला यानुसार करणे आवश्यक आहे.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;

=== आठवी फेरी : व्हर्सटॅपनचे शक्तिएकक निकामी आणि रायकोनेनची झेंडा शिक्षा ===

सुरुवातीला पाचव्या ग्रिडवर असलेला व्हर्सटॅपन रेड बुलची गती दाखवण्याआधीच शक्ती गमावू लागला. सात फेऱ्या पूर्ण केल्यावर त्याची गाडी केमेलच्या बाजूला थांबली. तेव्हा दुहेरी पिवळे झेंडे दाखवण्यात आले. रायकोनेन त्या भागातून पुरेसा वेग कमी न करता गेल्याचे पंचांनी ठरवले आणि त्याला दहा सेकंद थांबून मग बाहेर पडण्याचा स्टॉप-अँड-गो दंड दिला. ही साधी दहा सेकंदांची अंतिम फिनिश वेळेत भर नव्हती: रायकोनेनला प्रत्यक्ष पिट लेनमध्ये प्रवेश करून दंड भोगावा लागला आणि त्याची जागा सहाव्या-सातव्या स्थानापर्यंत खाली गेली.&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;F1REPORT&quot;/&gt;

रायकोनेनच्या मते गाडी आधीच मार्गाच्या बाहेर सुरक्षित ठिकाणी होती; तरी पंचांनी दाखवलेल्या दुहेरी पिवळ्या झेंड्याखाली लक्षणीय वेग घटवणे बंधनकारक असल्याचे स्पष्ट केले. ड्रायव्हरची घटना कशी दिसली आणि निर्णयामागील अधिकृत नियम हे दोन वेगळे मुद्दे होते. या शिक्षेमुळे रायकोनेनला परत जागा मिळवण्यासाठी अनेक overtakes करावे लागले; तो चौथा आल्यानंतरही सुरुवातीच्या संभाव्य पोडियमचा फायदा गमावून बसला. व्हर्सटॅपनच्या कारची यांत्रिक विश्वसनीयता आणि रायकोनेनच्या निर्णयाचे परिणाम या एकाच घटनेच्या दोन भिन्न ऐतिहासिक बाजू ठरल्या.&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

व्हर्सटॅपनच्या निवृत्तीनंतर त्याच्या गाडीची सुरक्षित विल्हेवाट लावत असताना रायकोनेनला अधिक वेग कमी करणे अपेक्षित होते. दहा सेकंदांच्या स्टॉप-अँड-गोमुळे फेरारीच्या दुसऱ्या चालकाला पहिल्या चार गाड्यांच्या नैसर्गिक स्पर्धेतून मागे जावे लागले. दंडाचे स्वरूप सामान्य पाच सेकंदांच्या वेळवाढीपेक्षा वेगळे असल्याने फक्त अंतिम अंतर पाहून त्याची तीव्रता समजत नाही. वाऱ्याचा प्रवाह आणि दीर्घ वेगवान भागामुळे पुन्हा पुढे येण्यासाठी मोठा टायर-वेग फरक लागणार होता.&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

रायकोनेनच्या दंडामुळे त्याच्या पुढच्या स्थानासाठीचे टायरचे गणित बदलले. पिटमध्ये दहा सेकंद थांबण्याचा दंड भोगून पुन्हा टायर बदलाच्या वेळेवर योग्य निर्णय घेण्याची गरज होती. बोट्टासच्या तुलनेत शेवटच्या टप्प्यात त्याला नवीन अल्ट्रासॉफ्टवर अधिक चांगली पकड मिळाली आणि तो चौथ्या स्थानावर आला. यावरून ग्रिडवरील किंवा प्राथमिक गुणतालिकेतील क्रम नेहमीच रेसिंगच्या मध्यभागातील नियम-अंमलबजावणीचा संपूर्ण परिणाम सांगत नाही हे स्पष्ट होते.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

=== पहिल्या पिट खिडकीत रणनीती : फेटेलचा जवळचा पाठलाग ===

सुपरसॉफ्ट आणि अल्ट्रासॉफ्टच्या घर्षणामुळे पहिल्या नियोजित पिट-थांब्याचा वेळ महत्त्वाचा होता. हॅमिल्टनने बाराव्या फेरीत थांबून सॉफ्ट घेतले, तर फेरारीने फेटेलला थोडा अधिक वेळ मार्गावर ठेवले. फेटेल चौदाव्या फेरीत बाहेर पडल्यावर हॅमिल्टनच्या मागेच आला. यात एका चालकाने दुसऱ्याला प्रचंड मागे सोडल्याचा प्रसंग नव्हता; दोन्ही कारची गती जवळजवळ समान होती, पण स्पाच्या दीर्घ सरळपट्टीवरही पुढील मर्सिडीजमधील वेग व नियंत्रित बचावामुळे फेटेलला स्थान मिळवता आले नाही.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;

मर्सिडीजच्या सॉफ्ट टायरचे आयुष्य लांबण्याचा अंदाज होता, तर फेरारीने पुढील संभाव्य थांब्यासाठी अधिक मऊ मिश्रणाचा संच राखून ठेवला होता. सुरक्षा गाडी नसती तर फेटेल उशिरा थांबून नवे टायर वापरणार की हॅमिल्टन जुने टायरवर बचाव करणार, हा मोठा रणनीतिक प्रश्न तयार झाला असता. प्रत्यक्ष इतिहासात ती संभाव्य लढत पुढे गाड्यांच्या धडकेमुळे बदलली; म्हणून पुढील सुरक्षा गाडीचे परिणाम हे दोन्ही आघाडीच्या कारमधील लढतीच्या संदर्भातच समजावेत.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

फेटेल आणि हॅमिल्टन यांच्या टायरवर होणाऱ्या झिजीची स्थिती सारखी नव्हती. स्वतंत्र समकालीन विश्लेषणात मर्सिडीजच्या मागील टायरमध्ये ब्लीस्टरिंगची चिन्हे असल्याचे संघाकडून सांगण्यात आले होते. सुरक्षा गाडी नसती तर त्या टायरांवर राहणे किंवा पुन्हा थांबून उशिराच्या फेऱ्यांतील अधिक वेगाचा प्रयत्न करणे यांपैकी निवड कठीण झाली असती. प्रत्यक्ष सुरक्षा गाडीने ही अनिश्चितता कमी करून दोन्ही चालकांना समान वेळी नवे टायर घेण्याची संधी दिली. हा त्यावेळचा संघनिर्णयाचा संदर्भ आहे, काल्पनिक निश्चित पर्यायी निकाल नव्हे.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

=== मधल्या फेऱ्या : निवृत्ती, पेनल्टी पुनरागमन आणि गुणगटातील चढाओढ ===

शिक्षा भोगल्यानंतर रायकोनेनने हल्केनबर्ग व इतर चालकांना मागे टाकत पुन्हा वरच्या गटात प्रवेश केला. रेनॉचा हल्केनबर्ग पात्रतेतील सातव्या स्थानाचा लाभ घेऊन सहाव्या स्थानासाठी सक्षम होता; त्याला इतर गाड्यांच्या समस्या आणि पिट खिडकीतील स्थानबदलामुळे फायदा झाला. हासचा ग्रोसजाँही सातव्या स्थानी येण्याच्या मार्गावर होता, तर विलियम्सचा मासा शुक्रवारच्या सराव अपघातानंतरही शर्यतीत चांगले पुनरागमन करत होता. यामुळे मागच्या गटातील गुणसंख्या वेगवेगळ्या घटना आणि यशस्वी पिट थांब्यांवर अवलंबून होती.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=बेल्जियम ग्रांप्री — संघांचे शर्यतीनंतरचे अभिप्राय|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-the-teams-said-race-day-in-belgium.53BJnlR0msK8oGe6EE6QgY.53BJnlR0msK8oGe6EE6QgY|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

मॅकलारेनचा अलोन्सो सुरुवातीला गुणांकडे दिसत असतानाही शक्तिएककाच्या अडचणी व सरळपट्टीवरील वेगाच्या मर्यादेमुळे पच्चीसव्या फेरीनंतर निवृत्त झाला. दुसरी मॅकलारेन कार व्हानडोर्न अखेरपर्यंत धावली, पण चौदाव्या स्थानावर राहिली. सॉबरचा व्हेर्लाइनही सुरुवातीलाच थांबला; एरिक्सनने सर्व ४४ फेऱ्या पूर्ण करून सोळावा क्रम मिळवला. अशी विशिष्ट निवृत्ती/पूर्णत्वाची तुलना अंतिम क्रमापेक्षा वाहनांची स्पर्धात्मक क्षमता आणि विश्वसनीयता स्पष्ट करते.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;

=== फोर्स इंडिया गाड्यांची दुसरी धडक : सुरक्षा गाडी आणि पिट रणनीती बदल ===

शर्यतीच्या उत्तरार्धात पुन्हा ओकॉन व पेरेझ एकमेकांच्या जवळ आले. ओ रूजकडे जाणाऱ्या भिंतीजवळ पेरेझने ओकॉनला जागा कमी दिल्याने दोघांच्या गाड्यांना नुकसान झाले. ओकॉनची गाडी वाचली, पण पुढील विंग बदलावी लागली; पेरेझच्या टायर आणि गाडीचे गंभीर नुकसान झाले व तो पुढे निवृत्त झाला. मार्गावर पडलेल्या तुकड्यांमुळे सुरक्षा गाडी आली. फोर्स इंडियाच्या दोन संभाव्य गुण मिळवणाऱ्या गाड्यांचा संघांतर्गत संघर्ष त्यामुळे शर्यतीच्या आघाडीवर असलेल्या हॅमिल्टन–फेटेल स्पर्धेचाही निर्णायक घटक बनला.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;

सुरक्षा गाडी आल्यावर हॅमिल्टन, फेटेल आणि इतरांनी एकाच खिडकीत नव्या टायरसाठी थांबण्याचा पर्याय निवडला. जुन्या टायरवर राहणे अथवा दुसऱ्या टप्प्यातील वेगाची जोखीम घेणे हा आधीचा महत्त्वाचा प्रश्न अचानक बदलला. फेटेलकडे नव्या अल्ट्रासॉफ्ट टायरचे फायदे होते, तर हॅमिल्टनने सॉफ्ट वापरले. सुरक्षा गाडीमुळे आलेल्या जवळच्या गाडीच्या अंतराने टायर-वेगातील फरक एका तीव्र रिस्टार्ट लढतीत केंद्रित झाला. हॅमिल्टनसाठी दुसरा थांबा स्वतःच्या उजव्या मागील टायरवरील वाढत्या झिजेचा धोका कमी करणारा ठरला, असे मर्सिडीजने नंतर स्पष्ट केले.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;

अपघाताने नेत्यांना तुलनेने स्वस्त पिट थांब्याची संधी दिली. सुरक्षा गाडी नसती तर हॅमिल्टनच्या टायरवरील ब्लीस्टरिंगचा धोका आणि फेटेलची टायर वाचवून केलेली जवळची शर्यत वेगळे पर्याय निर्माण करू शकली असती; हा 'काय झाले असते' असा निश्चित निष्कर्ष नसून त्यावेळी संघांसमोर असलेल्या रणनीतींचे स्वतंत्र वृत्तांतातील विश्लेषण आहे. प्रत्यक्षात दोघांनी समान फेरीत पिट थांबा घेतला, म्हणून संभाव्य अंडरकट–ओव्हरकट चढाओढ मागे पडली आणि नव्या टायरवरील पुनःप्रारंभ निर्णायक झाला.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

=== रिस्टार्ट : केमेलवरील लढाई आणि तिसऱ्या स्थानातील उलथापालथ ===

सुरक्षा गाडी मागे गेल्यावर फेटेल हॅमिल्टनच्या अगदी मागे होता आणि ला सोर्समधून बाहेर पडताना त्याने समोरच्या मर्सिडीजमधील हवेचा फायदा घेण्याचा प्रयत्न केला. केमेलवर तो बाजूला आला, पण हॅमिल्टनने आतील मार्ग सुरक्षित ठेवला व पुढे राहिला. फेटेलकडे अधिक मऊ टायर असूनही मार्गावरील स्थान आणि सरळपट्टीच्या शेवटी बचावाची रेषा यामुळे ओव्हरटेक होऊ शकला नाही. त्यानंतर फेटेलची सर्वात जलद ४१वी फेरी आली, तरी त्याला आघाडी मिळाली नाही.&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FAST&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;F1REPORT&quot;/&gt;

त्याच रिस्टार्टला रिक्कार्डोने अल्ट्रासॉफ्टच्या पकडीचा आणि केमेलवरील वेगाचा उपयोग करून बोट्टासला मागे टाकले. रायकोनेननेही त्याच क्षणी बोट्टासच्या पुढे जात चौथे स्थान मिळवले. पिट-खिडकीपूर्वी तिसरे स्थान मजबूत दिसणारा बोट्टास शेवटी पाचवा आला. त्यामुळे रिक्कार्डोचा पोडियम केवळ व्हर्सटॅपनच्या निवृत्तीमुळे मिळालेला नव्हता: स्वच्छ रिस्टार्ट, योग्य टायर व वेळीच ओव्हरटेक यांचा तो प्रत्यक्ष परिणाम होता. रायकोनेनचे पुनरागमनही आधीच्या स्टॉप-अँड-गो शिक्षेनंतर या क्षणी पूर्ण झाले.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;F1REPORT&quot;/&gt;

सुरक्षा गाडी मागे गेल्यावर हॅमिल्टनने फेटेलसाठी आतील जागा मर्यादित ठेवली. फेटेलला केमेलच्या वेगवान भागात बाहेरील बाजूने प्रयत्न करावा लागला; अल्ट्रासॉफ्टचे सैद्धांतिक पकड-लाभ असूनही तत्काळ पुढे जाण्यास पुरेशी मोकळी जागा नव्हती. मागे रिक्कार्डोने टायरच्या अधिक चांगल्या सुरुवातीच्या पकडीचा उपयोग करून पोडियम गाठले. बोट्टासची पाचव्या स्थानावर झालेली घसरण ही केवळ संथ एकूण वेगाची बाब नव्हती; सुरक्षा गाडी, टायर निवड आणि पुनःप्रारंभाची स्थिती यांच्या संगतीत घडली.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;

केमेलच्या चढणीत फेटेलला हॅमिल्टनच्या मागून वेग वाढवणे शक्य झाले, पण ले कॉम्ब येथे तो आतील जागेत गाडी आणू शकला नाही. त्याच्या मागे बोट्टासला अधिक कठीण कंपाऊंडवर लगेच आवश्यक पकड न मिळाल्याने दोन गाड्या त्याला ओलांडून गेल्या. त्यामुळे हॅमिल्टनची पहिल्या स्थानाची बचावात्मक लढत आणि तिसऱ्या पोडियम जागेतील बदल हे एकाच पुनःप्रारंभाचे दोन वेगळे परिणाम होते. शर्यतीच्या शेवटच्या काही फेऱ्यांत पुन्हा मोठा स्थानबदल झाला नाही; म्हणून त्या निर्णायक क्षणावर तपशीलाने भाष्य करणे गरजेचे आहे.&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

=== शेवटच्या फेऱ्या आणि अजिंक्यपदातील संकुचित अंतर ===

हॅमिल्टनने फेटेलला लहान पण पुरेसे अंतरावर रोखले आणि २.३५८ सेकंदांनी विजय मिळवला. त्याने २००व्या ग्रांप्री स्पर्धेत विजय मिळवून हंगामातील आपले गुण २१३ केले, तर दुसऱ्या स्थानाच्या १८ गुणांमुळे फेटेल २२० गुणांवर राहिला. हंगेरीनंतरची फेटेलची १४ गुणांची आघाडी सात गुणांची झाली. कारनिर्मात्यांमध्ये मर्सिडीज ३९२ आणि फेरारी ३४८ गुणांवर होते. या क्रमवारीत बदल फक्त विजेत्यामुळे झाला नाही; बोट्टासच्या रिस्टार्टवरील दोन स्थानघटी, रिक्कार्डोच्या पोडियमचा लाभ आणि रायकोनेनचा दंडानंतरचा चौथा क्रम यांचाही वाटा होता.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;

गुणगटात हल्केनबर्ग सहावा, ग्रोसजाँ सातवा, मासा आठवा, ओकॉन नववा आणि सायेन्स दहावा आला. पेरेझने नुकसानग्रस्त कारसह शेवटापूर्वी निवृत्ती पत्करल्याने फोर्स इंडियाने प्रत्यक्षात फक्त ओकॉनचे दोन गुण मिळवले. सॉबरच्या दोन्ही गाड्यांची अडचण, मॅकलारेनच्या दोन वेगळ्या परिणामांची तुलना आणि रेनॉची सहाव्या स्थानाची संधी हे या शर्यतीचे इतर महत्त्वाचे ऐतिहासिक परिणाम होते. स्पाच्या लांब मार्गावर दोन्ही प्रमुख प्रतिस्पर्ध्यांच्या तितक्याच वेगवान गाड्या असूनही अंतिम निकाल ध्रुवस्थान, सुरक्षा गाडीचा क्षण, टायर निवड आणि शेवटच्या रिस्टार्टवरील बचाव यांनी ठरवला.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

हॅमिल्टनचा विजय असूनही त्या काळच्या मर्सिडीज विश्लेषकांनी फेरारीच्या शर्यतगतीला गंभीर आव्हान म्हणून पाहिले. आघाडीवरील स्थान पात्रतेत मिळाल्याचा लाभ निर्णायक ठरल्याची हॅमिल्टनची भूमिका होती. फेटेल दुसरा राहिल्यामुळे चालक अजिंक्यपदाचे अंतर सात गुणांवर आले; यावरून रविवारचा मोठा रणनीतिक नाट्यप्रसंग आणि गुणतालिकेतील प्रत्यक्ष बदल स्वतंत्रपणे सांगायला हवा. दोन्ही कारांची गती निकट असताना सुरक्षा-गाडीच्या योगायोगाने शर्यतीतील संभाव्य पर्याय कमी केले होते.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;

== निकालानंतर गुणतालिका ==

=== चालक अजिंक्यपद गुणतालिका ===

पूर्ण हंगामात याआधी भाग घेतलेले, पण बेल्जियममध्ये नसलेले चालक देखील खाली दिले आहेत. शून्य गुणांच्या चालकांचे परस्पर FIA स्थान स्वतंत्र दिनांकित मूळ पत्रकावर पडताळले गेलेले नसल्याने चुकीचा निश्चित क्रम दिलेला नाही.&lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! चालक !! संघ !! गुण
|-
| १ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || २२०
|-
| २ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || २१३
|-
| ३ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १७९
|-
| ४ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १३२
|-
| ५ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || १२८
|-
| ६ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ६७
|-
| ७ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || ५६
|-
| ८ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || ४७
|-
| ९ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[टोरो रोसो]] || ३६
|-
| १० || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || ३४
|-
| ११ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || २७
|-
| १२ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || २४
|-
| १३ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १८
|-
| १४ || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ११
|-
| १५ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || १०
|-
| १६ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || ५
|-
| १७ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || ४
|-
| १८ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || १
|-
| — || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉ]] || ०
|-
| — || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || ०
|-
| — || [[अँटोनियो जिओविनाझी]] || [[सॉबर]] || ०
|-
| — || [[जेन्सन बटन]] || [[मॅकलारेन]] || ०
|-
| — || [[पॉल डी रेस्टा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;
|}

=== कारनिर्माते अजिंक्यपद गुणतालिका ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कारनिर्माता !! गुण
|-
| १ || [[मर्सिडीज]] || ३९२
|-
| २ || [[फेरारी]] || ३४८
|-
| ३ || [[रेड बुल रेसिंग]] || १९९
|-
| ४ || [[फोर्स इंडिया]] || १०३
|-
| ५ || [[विलियम्स रेसिंग]] || ४५
|-
| ६ || [[टोरो रोसो]] || ४०
|-
| ७ || [[हास एफ.१ संघ]] || ३५
|-
| ८ || [[रेनॉ]] || ३४
|-
| ९ || [[मॅकलारेन]] || ११
|-
| १० || [[सॉबर]] || ५
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;
|}

== हे सुद्धा पहा ==

* [[फॉर्म्युला वन]]
* [[बेल्जियम ग्रांप्री]]
* [[सर्किट डी स्पा-फ्रांसोरचॅम्पस]]
* [[२०१७ फॉर्म्युला वन हंगाम]]
* [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन चालक यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]]

== संदर्भ ==

{{संदर्भयादी}}

==तळटीप==

{{reflist|group=टीप}}

== बाह्य दुवे ==

* [https://www.formula1.com/en/results/2017/races/970/belgium/race-result मुख्य शर्यतीचे अधिकृत निकाल]
* [https://www.formula1.com/en/results/2017/races/970/belgium/fastest-laps चालकनिहाय शर्यतीच्या सर्वात वेगवान फेऱ्या]
* [https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2017 एफ.आय.ए. २०१७ स्पर्धा व कागदपत्रे]

{{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत
| हंगाम = २०१७
| ग्रांप्री = बेल्जियम ग्रांप्री
| हंगामातील_मागील_शर्यत = २०१७ हंगेरियन ग्रांप्री
| हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०१७ इटालियन ग्रांप्री
| ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१६ बेल्जियम ग्रांप्री
| ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०१८ बेल्जियम ग्रांप्री
}}
{{२०१७ फॉर्म्युला वन हंगाम}}
{{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}}
[[वर्ग:बेल्जियम ग्रांप्री]]
[[वर्ग:२०१७ फॉर्म्युला वन हंगाम]]</text>
      <sha1>fpe0td76x3r9y5tn89y8pa00xca4jlj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728262</id>
      <parentid>2728261</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T13:52:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KiranBOT II</username>
        <id>140753</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>शुद्धलेखन — योग्य उकार ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#योग्य उकार|अधिक माहिती]])</comment>
      <origin>2728262</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="88594" sha1="d8g4z9sl5ubdomec4zxihzcx0q8qmj6" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत माहिती
| प्रकार = एफ.१
| देश = बेल्जियम
| ग्रांप्री = बेल्जियम
| चित्र = Spa-Francorchamps of Belgium.svg
| चित्र_शीर्षक = सर्किट डी स्पा-फ्रांसोरचॅम्पसचा २०१७ मधील ४४ फेऱ्यांच्या शर्यतीसाठी वापरलेला आधुनिक मार्ग
| दिनांक = २७ ऑगस्ट
| वर्ष = २०१७
| अधिकृत_नाव = फॉर्म्युला वन पिरेली बेल्जियम ग्रांप्री २०१७
| शर्यत_क्रमांक = १२
| हंगामात_एकूण_शर्यती = २०
| शर्यतीचे_ठिकाण = [[सर्किट डी स्पा-फ्रांसोरचॅम्पस]]
| सर्किट_प्रकार = स्थायी शर्यत सर्किट
| सर्किट_अंतर_किमी = ७.००४
| सर्किट_अंतर_मैल = ४.३५२
| एकूण_फेऱ्या = ४४
| एकूण_अंतर_किमी = ३०८.०५२
| एकूण_अंतर_मैल = १९१.४१५
| हवामान = कोरडे
| पोल_चालक = [[लुइस हॅमिल्टन]]
| पोल_देश = युनायटेड किंग्डम
| पोल_संघ = [[मर्सिडीज]]
| पोल_वेळ = १:४२.५५३
| जलद_चालक = [[सेबास्टियन फेटेल]]
| जलद_देश = जर्मनी
| जलद_संघ = [[फेरारी]]
| जलद_वेळ = १:४६.५७७
| जलद_फेरी = ४१
| पहिला_चालक = [[लुइस हॅमिल्टन]]
| पहिला_देश = युनायटेड किंग्डम
| पहिला_संघ = [[मर्सिडीज]]
| दुसरा_चालक = [[सेबास्टियन फेटेल]]
| दुसरा_देश = जर्मनी
| दुसरा_संघ = [[फेरारी]]
| तिसरा_चालक = [[डॅनियल रिक्कार्डो]]
| तिसरा_देश = ऑस्ट्रेलिया
| तिसरा_संघ = [[रेड बुल रेसिंग]]
| हंगामातील_मागील_शर्यत = २०१७ हंगेरियन ग्रांप्री
| हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०१७ इटालियन ग्रांप्री
| ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१६ बेल्जियम ग्रांप्री
| ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०१८ बेल्जियम ग्रांप्री
}}

'''२०१७ बेल्जियम ग्रांप्री''' (अधिकृत नाव '''फॉर्म्युला वन पिरेली बेल्जियम ग्रांप्री २०१७''') ही २०१७ फॉर्म्युला वन अजिंक्यपदातील बारावी शर्यत होती. ती २७ ऑगस्ट रोजी [[सर्किट डी स्पा-फ्रांसोरचॅम्पस]] येथे झाली. [[लुइस हॅमिल्टन]]ने ध्रुवस्थानावरून विजय मिळवला, [[सेबास्टियन फेटेल]] दुसरा व [[डॅनियल रिक्कार्डो]] तिसरा आला. फेटेलने ४१व्या फेरीत सर्वात वेगवान फेरी नोंदवली, परंतु २०१७ मध्ये तिच्यासाठी स्वतंत्र गुण नव्हते. फोर्स इंडियाच्या दोन्ही गाड्यांच्या संपर्कानंतर सुरक्षा गाडी आल्याने रणनीती व उशिराचा पुन्हा सुरुवातीचा टप्पा निर्णायक ठरला.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ बेल्जियम ग्रांप्री — शर्यतीचे निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/970/belgium/race-result|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;FIA&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=बेल्जियम ग्रांप्री — हॅमिल्टनचा विजय आणि फेटेलचा पाठलाग|दुवा=https://api.fia.com/news/f1-hamilton-holds-vettel-bay-claim-victory-belgium|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;FAST&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ बेल्जियम ग्रांप्री — सर्वात वेगवान फेऱ्या|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/970/belgium/fastest-laps|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

== पार्श्वभूमी ==

=== शर्यतीपूर्वीची अजिंक्यपदाची स्थिती ===

हंगेरियन ग्रांप्रीनंतर फेटेल २०२ आणि हॅमिल्टन १८८ गुणांवर होते. बोट्टास १६९ गुणांसह तिसरा आणि रिक्कार्डो ११७ गुणांसह चौथा होता. उन्हाळ्याच्या विश्रांतीनंतरच्या या वेगवान बेल्जियम शर्यतीत दोन्ही आघाडीचे प्रतिस्पर्धी पुन्हा थेट समोरासमोर आले.&lt;ref name=&quot;STAND&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=बेल्जियम ग्रांप्रीनंतरची गुणतालिका|दुवा=https://gpracingstats.com/seasons/2017-world-championship/2017-belgian-grand-prix/|प्रकाशक=जीपी रेसिंग स्टॅट्स}}&lt;/ref&gt;

=== सर्किट आणि स्पर्धा कार्यक्रम ===

स्पा-फ्रांसोरचॅम्पसचा उंचसखल मार्ग, ओ रूज–रॅडियॉं व केमेल सरळपट्टी, अतिजलद वळणे आणि सुमारे सात किलोमीटरची फेरी यामुळे येथील टायर व वायुगतिकीय सेटअपचे निर्णय विशेष ठरतात. शुक्रवार २५ ऑगस्टला दोन सराव, शनिवारी २६ ऑगस्टला तिसरा सराव व पात्रता, आणि रविवारी २७ ऑगस्टला ४४ फेऱ्यांची स्पर्धा नियोजित होती.&lt;ref name=&quot;Q&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ बेल्जियम ग्रांप्री — पात्रता फेरी|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/970/belgium/qualifying|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

=== सहभागी चालक आणि संघ ===

हंगेरीत आजारी असल्यामुळे गैरहजर राहिलेला फेलिपे मासा विलियम्समध्ये परतला. त्यामुळे हंगेरीत शर्यत चालवलेला पॉल डी रेस्टा बेल्जियमच्या नियमित ग्रिडचा भाग नव्हता. सर्व वीस नियमित चालक पहिल्या सरावाच्या सहभागी यादीत होते; मात्र मासाने सुरुवातीच्या सरावात अपघातानंतर वैध सर्वोत्तम वेळ नोंदवली नाही आणि दुसऱ्या सरावात तो सहभागी नव्हता.&lt;ref name=&quot;FP1&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ बेल्जियम ग्रांप्री — मुक्त सराव १|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/970/belgium/practice/1|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;FP2&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ बेल्जियम ग्रांप्री — मुक्त सराव २|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/970/belgium/practice/2|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GRID&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ बेल्जियम ग्रांप्री — अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/970/belgium/starting-grid|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! संघ !! चालक !! कार क्र.
|-
| [[मर्सिडीज]] || [[लुइस हॅमिल्टन]] || ४४
|-
| [[मर्सिडीज]] || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || ७७
|-
| [[फेरारी]] || [[सेबास्टियन फेटेल]] || ५
|-
| [[फेरारी]] || [[किमी रायकोनेन]] || ७
|-
| [[रेड बुल रेसिंग]] || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || ३
|-
| [[रेड बुल रेसिंग]] || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || ३३
|-
| [[फोर्स इंडिया]] || [[सर्जिओ पेरेझ]] || ११
|-
| [[फोर्स इंडिया]] || [[एस्टेबान ओकॉन]] || ३१
|-
| [[विलियम्स रेसिंग]] || [[फेलिपे मासा]] || १९
|-
| [[विलियम्स रेसिंग]] || [[लान्स स्ट्रोल]] || १८
|-
| [[टोरो रोसो]] || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || ५५
|-
| [[टोरो रोसो]] || [[डॅनिल क्व्यात]] || २६
|-
| [[हास एफ.१ संघ]] || [[केविन मॅग्नुसेन]] || २०
|-
| [[हास एफ.१ संघ]] || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || ८
|-
| [[रेनॉ]] || [[निको हल्केनबर्ग]] || २७
|-
| [[रेनॉ]] || [[जोलियन पामर]] || ३०
|-
| [[मॅकलारेन]] || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || १४
|-
| [[मॅकलारेन]] || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || २
|-
| [[सॉबर]] || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || ९४
|-
| [[सॉबर]] || [[मार्कस एरिक्सन]] || ९
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;
|}

=== टायर ===

पिरेलीने या वर्षी स्पासाठी सॉफ्ट, सुपरसॉफ्ट व अल्ट्रासॉफ्ट ही तीन कोरडी मिश्रणे दिली. लाल सुपरसॉफ्टपेक्षा जांभळा अल्ट्रासॉफ्ट अधिक जलद होता. मर्सिडीजच्या चालकांकडे प्रत्येकी सहा अल्ट्रासॉफ्ट, फेरारीकडे सात, तर रेड बुल व मॅकलारेनकडे नऊ संच होते; टायर निवडी चालकनिहाय वेगळ्या असल्याने या तालिकेतील श्रेणी सर्व चालकांसाठी समान निश्चित वाटप दर्शवत नाहीत.&lt;ref name=&quot;TYRE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=बेल्जियम ग्रांप्री — चालकांचे टायर संच|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/red-bull-and-mclaren-go-aggressive-for-belgium-tyre-choices.4ahqlkK5bO2qmSqUqKswaS|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! टायर प्रकार !! मिश्रण !! बाजूच्या पट्टीचा रंग !! प्रत्येकी उपलब्ध संच
|-
| कठीण || सॉफ्ट || पिवळा || १–४
|-
| मध्यम || सुपरसॉफ्ट || लाल || २–६
|-
| मऊ || अल्ट्रासॉफ्ट || जांभळा || ६–९
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;TYRE&quot;/&gt;
|}

== मुक्त सराव सत्रे ==

=== पहिला मुक्त सराव ===

पहिल्या सरावात रायकोनेनने १:४५.५०२ वेळ घेत आघाडी घेतली. हॅमिल्टन ०.०५३ आणि फेटेल ०.१४५ सेकंद मागे राहिले. मासाने दुर्घटनेमुळे केवळ तीन फेऱ्या पूर्ण केल्या आणि त्याची वैध जलद वेळ नोंदली गेली नाही; यासाठी त्याचे नाव सरावाच्या यादीतून वगळलेले नाही.&lt;ref name=&quot;FP1&quot;/&gt;

=== मुक्त सराव १ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || १:४५.५०२ || १३
|-
| २ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || +०.०५३ सेकंद || १९
|-
| ३ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || +०.१४५ सेकंद || १३
|-
| ४ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.८०० सेकंद || १८
|-
| ५ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.८५० सेकंद || २२
|-
| ६ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || +०.९२२ सेकंद || २०
|-
| ७ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[टोरो रोसो]] || +१.९४४ सेकंद || २२
|-
| ८ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || +२.१६८ सेकंद || २७
|-
| ९ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || +२.३४९ सेकंद || २०
|-
| १० || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || +२.३६३ सेकंद || १८
|-
| ११ || ३० || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉ]] || +२.४२८ सेकंद || १४
|-
| १२ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || +२.५३५ सेकंद || १५
|-
| १३ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || +२.७५० सेकंद || १८
|-
| १४ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || +२.९५० सेकंद || १९
|-
| १५ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +३.०३९ सेकंद || २४
|-
| १६ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +३.११३ सेकंद || २०
|-
| १७ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +३.१२४ सेकंद || २०
|-
| १८ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || +४.६५८ सेकंद || २१
|-
| १९ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || +५.७६१ सेकंद || १३
|-
| २० || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || वेळ नाही || ३
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;FP1&quot;/&gt;
|}

=== दुसरा मुक्त सराव ===

दुसऱ्या सरावात हॅमिल्टनने १:४४.७५३ सर्वोत्तम वेळ घेतली. रायकोनेन, बोट्टास, व्हर्सटॅपन आणि फेटेल पुढील चार क्रमांकांवर होते. शुक्रवारच्या पहिल्या सत्रातील नुकसान व दुरुस्तीमुळे मासाने या सत्रात भाग घेतला नाही; त्यामुळे येथे एकोणीस प्रत्यक्ष सहभागी नोंदी आहेत.&lt;ref name=&quot;FP2&quot;/&gt;

=== मुक्त सराव २ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:४४.७५३ || १७
|-
| २ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || +०.२६२ सेकंद || २१
|-
| ३ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || +०.४२७ सेकंद || १७
|-
| ४ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.४७२ सेकंद || १६
|-
| ५ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || +०.४८२ सेकंद || २०
|-
| ६ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +१.३१९ सेकंद || १५
|-
| ७ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || +१.६८८ सेकंद || २४
|-
| ८ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || +१.७२० सेकंद || १९
|-
| ९ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[टोरो रोसो]] || +१.८०८ सेकंद || १९
|-
| १० || ३० || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉ]] || +१.९१७ सेकंद || २३
|-
| ११ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || +१.९९० सेकंद || २०
|-
| १२ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || +२.२३१ सेकंद || १८
|-
| १३ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +२.५३२ सेकंद || १५
|-
| १४ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || +२.५५० सेकंद || १७
|-
| १५ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || +२.६९७ सेकंद || १२
|-
| १६ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +२.८०३ सेकंद || १५
|-
| १७ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +३.१०८ सेकंद || १३
|-
| १८ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || +४.४६१ सेकंद || १२
|-
| १९ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || +४.९७२ सेकंद || १८
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;FP2&quot;/&gt;
|}

=== तिसरा मुक्त सराव ===

शनिवारी रायकोनेनने १:४३.९१६ अशी वेळ नोंदवून पुन्हा आघाडी घेतली. फेटेल ०.१९७ व हॅमिल्टन ०.१९८ सेकंद मागे होते. मासा या सत्रात सहभागी झाला, तर पात्रतेच्या आधीच्या गिअरबॉक्स किंवा इतर बदलांसाठी शिक्षेची शक्यता असलेल्या संघांची तयारी सुरू होती.&lt;ref name=&quot;FP3&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ बेल्जियम ग्रांप्री — मुक्त सराव ३|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/970/belgium/practice/3|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GRID&quot;/&gt;

=== मुक्त सराव ३ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || १:४३.९१६ || १७
|-
| २ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || +०.१९७ सेकंद || १५
|-
| ३ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || +०.१९८ सेकंद || ११
|-
| ४ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +१.११८ सेकंद || १३
|-
| ५ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || +१.३१४ सेकंद || १८
|-
| ६ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +१.३७० सेकंद || १८
|-
| ७ || ३० || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉ]] || +१.५७५ सेकंद || ११
|-
| ८ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || +१.९४१ सेकंद || १४
|-
| ९ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[टोरो रोसो]] || +२.०२६ सेकंद || १८
|-
| १० || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || +२.१४४ सेकंद || १२
|-
| ११ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || +२.१४८ सेकंद || ११
|-
| १२ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || +२.२६३ सेकंद || १४
|-
| १३ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +२.२८० सेकंद || १४
|-
| १४ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || +२.३८४ सेकंद || १४
|-
| १५ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +२.७०४ सेकंद || १८
|-
| १६ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +२.७५१ सेकंद || २२
|-
| १७ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +२.७७४ सेकंद || १३
|-
| १८ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || +३.९८७ सेकंद || ७
|-
| १९ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || +४.३८० सेकंद || १७
|-
| २० || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || +४.३८४ सेकंद || ६
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;FP3&quot;/&gt;
|}

== मुख्य शर्यतीची पात्रता फेरी ==

=== फेरी १ ===

पहिल्या भागात हॅमिल्टन आणि फेटेल यांनी वेळा सातत्याने कमी केल्या. बाद झालेल्यांमध्ये मासा, क्व्यात, स्ट्रोल, एरिक्सन व व्हेर्लाइन होते. मासाला तिसऱ्या सरावातील दुहेरी पिवळ्या झेंड्याच्या उल्लंघनामुळे स्वतंत्र ग्रिड शिक्षा मिळाली; ती पहिल्या भागात नोंदवलेल्या त्याच्या वास्तविक वेळेत भर घालून लागू करण्यात आलेली नव्हती.&lt;ref name=&quot;Q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;GRID&quot;/&gt;

=== फेरी २ ===

दुसऱ्या भागात दोन्ही मर्सिडीज, फेरारी, रेड बुल, फोर्स इंडिया आणि रेनॉच्या हल्केनबर्गने अंतिम दहात प्रवेश केला. अलोन्सो, ग्रोसजाँ, मॅग्नुसेन, सायेन्स व व्हानडोर्न यांची पात्रता येथे संपली. पालमरने पुढील भागात प्रवेश मिळवला, पण तांत्रिक अडथळ्यामुळे अंतिम भागात वेळ नोंदवू शकला नाही.&lt;ref name=&quot;Q&quot;/&gt;

=== फेरी ३ ===

हॅमिल्टनने १:४२.५५३ वेळेसह आपले कारकिर्दीतील ६८वे ध्रुवस्थान मिळवून मिखाएल शुमाकरच्या तत्कालीन विक्रमाशी बरोबरी केली. फेटेल ०.२४२ सेकंद मागे, बोट्टास तिसरा आणि रायकोनेन चौथा ठरला. व्हर्सटॅपन व रिक्कार्डोने पाचवी-सहावी स्थान मिळवले; पालमर अंतिम भागात वेळ नोंदवू शकला नाही.&lt;ref name=&quot;Q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;

=== मुख्य शर्यतीच्या पात्रता फेरीचे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी १ !! फेरी २ !! फेरी ३ !! एकूण फेऱ्या
|-
| १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:४४.१८४ || १:४२.९२७ || १:४२.५५३ || १८
|-
| २ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || १:४४.२७५ || १:४३.९८७ || १:४२.७९५ || १३
|-
| ३ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:४४.७७३ || १:४३.२४९ || १:४३.०९४ || १९
|-
| ४ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || १:४४.७२९ || १:४३.७०० || १:४३.२७० || ११
|-
| ५ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:४४.५३५ || १:४३.९४० || १:४३.३८० || १२
|-
| ६ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:४५.११४ || १:४४.२२४ || १:४३.८६३ || १२
|-
| ७ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || १:४५.२८० || १:४४.९८८ || १:४४.९८२ || १५
|-
| ८ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || १:४५.५९१ || १:४४.८९४ || १:४५.२४४ || १४
|-
| ९ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || १:४५.२७७ || १:४५.००६ || १:४५.३६९ || १४
|-
| १० || ३० || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉ]] || १:४५.४४७ || १:४४.६८५ || वेळ नाही || १०
|-
| ११ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || १:४५.६६८ || १:४५.०९० || वेळ नाही || ११
|-
| १२ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:४५.७२८ || १:४५.१३३ || वेळ नाही || १२
|-
| १३ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:४५.५३५ || १:४५.४०० || वेळ नाही || १२
|-
| १४ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[टोरो रोसो]] || १:४५.३७४ || १:४५.४३९ || वेळ नाही || १२
|-
| १५ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || १:४५.४४१ || वेळ नाही || वेळ नाही || ११
|-
| १६ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:४५.८२३ || वेळ नाही || वेळ नाही || ७
|-
| १७ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || १:४६.०२८ || वेळ नाही || वेळ नाही || ६
|-
| १८ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:४६.९१५ || वेळ नाही || वेळ नाही || ५
|-
| १९ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || १:४७.२१४ || वेळ नाही || वेळ नाही || ६
|-
| २० || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || १:४७.६७९ || वेळ नाही || वेळ नाही || ६
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;8&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;Q&quot;/&gt;
|}

=== मुख्य शर्यतीची अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी ===

अंतिम अधिकृत ग्रिड वेगळा ठरला. व्हानडोर्नला शक्तिएकक आणि गिअरबॉक्ससाठी एकत्रित ६५ स्थानांची सैद्धांतिक शिक्षा मिळाली; क्व्यातला २० स्थानांची शक्तिएकक शिक्षा, तर एरिक्सन, व्हेर्लाइन व पालमरला प्रत्येकी पाच स्थानांच्या गिअरबॉक्स शिक्षा झाल्या. मासासाठी पाच स्थानांची शिक्षा होती. त्यांचा अंतिम प्रत्यक्ष क्रम खालील पाच-स्तंभी तालिकेत देण्यात आला आहे.&lt;ref name=&quot;GRID&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! ग्रिड !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पात्रता वेळ / स्थिती
|-
| १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:४२.५५३
|-
| २ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || १:४२.७९५
|-
| ३ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:४३.०९४
|-
| ४ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || १:४३.२७०
|-
| ५ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:४३.३८०
|-
| ६ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:४३.८६३
|-
| ७ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || १:४४.९८२
|-
| ८ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || १:४५.२४४
|-
| ९ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || १:४५.३६९
|-
| १० || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || १:४५.०९०
|-
| ११ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:४५.१३३
|-
| १२ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:४५.४००
|-
| १३ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[टोरो रोसो]] || १:४५.४३९
|-
| १४ || ३० || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉ]] || अंतिम फेरीत वेळ नाही
|-
| १५ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:४६.९१५
|-
| १६ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:४५.८२३
|-
| १७ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || १:४७.२१४
|-
| १८ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || १:४७.६७९
|-
| १९ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || १:४६.०२८
|-
| २० || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || १:४५.४४१
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;5&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;GRID&quot;/&gt;
|}

== मुख्य शर्यत ==

हॅमिल्टनने ध्रुवस्थान टिकवून ठेवले आणि फेटेलने जवळून पाठलाग केला. व्हर्सटॅपन सातव्या फेरीनंतर इंजिन शक्ती गमावल्याने थांबला; त्याच्या स्थिर गाडीच्या जवळील पिवळ्या झेंड्यांमध्ये गती कमी न केल्याबद्दल रायकोनेनला दहा सेकंदांचा स्टॉप-अँड-गो दंड देण्यात आला. पहिल्या टायर थांब्यांत मर्सिडीज व फेरारींनी आघाडी कायम ठेवण्यासाठी बदलत्या टायर रणनीती वापरल्या.&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;F1REPORT&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=हॅमिल्टनने फेटेलला रोखले आणि विजेतेपदातील अंतर कमी केले|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/race-hamilton-holds-off-vettel-to-halve-title-deficit.626a9UhZ1CG4Y6Se4g4GK4.626a9UhZ1CG4Y6Se4g4GK4|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

पहिल्या फेरीत पेरेझ व ओकॉन जवळ आले तेव्हाच फोर्स इंडियामधील अंतर्गत स्थानस्पर्धा तीव्र असल्याचे दिसले. पुढे रायकोनेनने व्हर्सटॅपनच्या थांबलेल्या गाडीजवळील दुहेरी पिवळ्या झेंड्यांचे पालन पुरेशा प्रमाणात न केल्याचा निकाल लागला. या दंडामुळे त्याला थांबावे लागले आणि पोडियमवरील संभाव्य क्रमवारी नव्याने ठरली. व्हर्सटॅपनची आठव्या फेरीच्या आसपासची शक्तियंत्रण बिघाडाची निवृत्ती शर्यतीतील पहिल्या मोठ्या तांत्रिक वळणांपैकी होती.&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

उलट दिशेच्या वेगवान वळणांत आणि केमेलच्या सरळमार्गावर मागच्या गाड्यांचा वायू-ओढीचा फायदा मोठा होता. सुरुवातीच्या तासात फेटेलने हॅमिल्टनवरचे अंतर फार वाढू दिले नाही, परंतु पुढे जाण्यासाठी आवश्यक संपूर्ण संधी त्याला मिळत नव्हती. त्याच वेळी अलोन्सोची मॅकलारेन अनेक गाड्यांसमोर टिकण्याचा प्रयत्न करत होती आणि त्याला शक्तियंत्रणाच्या मर्यादांविषयी रेडिओवर अस्वस्थता व्यक्त करावी लागली.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;

फोर्स इंडियाच्या ओकॉन व पेरेझ यांचा सुरुवातीलाही आणि पुन्हा उत्तरार्धात ओ रूजच्या जवळ संपर्क झाला. दुसऱ्या संपर्कात गाड्यांचे नुकसान होऊन मार्गावर तुकडे पडले आणि सुरक्षा गाडी मागवण्यात आली. हॅमिल्टन व फेटेल यांनी तातडीने पिटमध्ये थांबून ताजे टायर घेतले; तरी टायर संयोजन वेगळे असल्यामुळे पुन्हा सुरुवातीच्या पहिल्या फेरीत अतितीव्र लढत झाली.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=बेल्जियम ग्रांप्रीचे सखोल ऐतिहासिक विश्लेषण|दुवा=https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/2017-belgian-grand-prix-report/|प्रकाशक=मोटर स्पोर्ट}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;F1REPORT&quot;/&gt;

पेरेझला आधीच्या प्रसंगासाठी पाच सेकंदाचा दंड असल्याने त्याची दुसरी पिट भेट आणि ओकॉनचा थांबा यांचे परस्पर क्रम महत्त्वाचे बनले. नवीन टायरांमुळे पेरेझ पुढे आला; त्यानंतर ला सोर्समधून खाली येताना त्यांच्या गाड्या पुन्हा अतिशय जवळ आल्या. झालेल्या संपर्कात एका गाडीच्या पुढील पंखाचे नुकसान आणि दुसरीचा टायर निकामी झाल्याने तुकडे ओ रूजच्या प्रवेशभागात पडले. ही सुरक्षा गाडी मागवण्याची प्रत्यक्ष कारणसाखळी होती.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;

रिस्टार्टला फेटेलने केमेल सरळपट्टीवर हॅमिल्टनच्या शेजारी जाण्याचा प्रयत्न केला, पण हॅमिल्टनने स्थान राखले. त्याचवेळी रिक्कार्डो व रायकोनेन यांनी बोट्टासला मागे टाकले. अखेरीस हॅमिल्टनने २.३५८ सेकंदांनी विजय मिळवला; फेटेल दुसरा, रिक्कार्डो तिसरा, रायकोनेन चौथा आणि बोट्टास पाचवा ठरला.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;

सुरक्षा गाडीने नेत्यांच्या टायर निर्णयाला अनपेक्षितपणे एकाच वेळेस आणले. हॅमिल्टनने तुलनेने कठीण सॉफ्ट आणि फेटेलने अधिक पकड देणारा अल्ट्रासॉफ्ट कंपाऊंड वापरला. पुन्हा सुरुवातीला फेटेल केमेल सरळपट्टीवर अगदी जवळ आला; हॅमिल्टनने आतील रेषा राखली. याच नव्या टायर-चक्रात रिक्कार्डो व रायकोनेन यांनी बोट्टासवर निर्णायक चढाई केल्याने तिसऱ्या ते पाचव्या क्रमांकांचा बदल घडला.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

=== मुख्य शर्यतीचे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पूर्ण फेऱ्या !! वेळ / अंतर / स्थिती !! गुण
|-
| १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ४४ || १:२४:४२.८२० || २५
|-
| २ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || ४४ || +२.३५८ सेकंद || १८
|-
| ३ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ४४ || +१०.७९१ सेकंद || १५
|-
| ४ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || ४४ || +१४.४७१ सेकंद || १२
|-
| ५ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || ४४ || +१६.४५६ सेकंद || १०
|-
| ६ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || ४४ || +२८.०८७ सेकंद || ८
|-
| ७ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ४४ || +३१.५५३ सेकंद || ६
|-
| ८ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ४४ || +३६.६४९ सेकंद || ४
|-
| ९ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || ४४ || +३८.१५४ सेकंद || २
|-
| १० || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[टोरो रोसो]] || ४४ || +३९.४४७ सेकंद || १
|-
| ११ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ४४ || +४८.९९९ सेकंद || ०
|-
| १२ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || ४४ || +४९.९४० सेकंद || ०
|-
| १३ || ३० || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉ]] || ४४ || +५३.२३९ सेकंद || ०
|-
| १४ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || ४४ || +५७.०७८ सेकंद || ०
|-
| १५ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ४४ || +६७.२६२ सेकंद || ०
|-
| १६ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || ४४ || +६९.७११ सेकंद || ०
|-
| १७ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || ४२ || निवृत्त || ०
|-
| वर्गीकृत नाही || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || २५ || निवृत्त || ०
|-
| वर्गीकृत नाही || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ७ || निवृत्त || ०
|-
| वर्गीकृत नाही || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || २ || निवृत्त || ०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;
|}

=== सर्वात वेगवान फेरी ===

फेटेलने ४१व्या फेरीत १:४६.५७७ अशी सर्वात जलद फेरी नोंदवली. व्हेर्लाइन दोन फेऱ्यांनंतर निवृत्त झाल्यामुळे त्याने वैध वेगवान शर्यतफेरी नोंदवली नव्हती; म्हणून खाली एकोणीस वैध नोंदी आहेत.&lt;ref name=&quot;FAST&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! क्रम !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी (एफआयए) !! फेरीचा वेळ !! सरासरी वेग (किमी/ता.)
|-
| १ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || ४१ || १:४६.५७७ || २३६.५८३
|-
| २ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ३५ || १:४६.६०३ || २३६.५२६
|-
| ३ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ४४ || १:४७.५४९ || २३४.४४५
|-
| ४ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || ३७ || १:४७.७२१ || २३४.०७१
|-
| ५ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || ३६ || १:४७.७३० || २३४.०५१
|-
| ६ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || २७ || १:४८.३०० || २३२.८१९
|-
| ७ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || ३९ || १:४८.९२२ || २३१.४९०
|-
| ८ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ३७ || १:४९.०८७ || २३१.१४०
|-
| ९ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ३६ || १:४९.१२६ || २३१.०५७
|-
| १० || ३० || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉ]] || ४४ || १:४९.२८३ || २३०.७२५
|-
| ११ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ३७ || १:४९.६३७ || २२९.९८०
|-
| १२ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || ३९ || १:४९.७०८ || २२९.८३१
|-
| १३ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[टोरो रोसो]] || ३९ || १:४९.७०९ || २२९.८२९
|-
| १४ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || ३७ || १:४९.७२१ || २२९.८०४
|-
| १५ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || ४४ || १:४९.९०७ || २२९.४१५
|-
| १६ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ४१ || १:५०.५४३ || २२८.०९५
|-
| १७ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || २५ || १:५०.७७५ || २२७.६१८
|-
| १८ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ५ || १:५१.०२२ || २२७.१११
|-
| १९ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || १२ || १:५१.७२० || २२५.६९२
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;FAST&quot;/&gt;
|}

== मुख्य शर्यतीनंतरचे विश्लेषण ==

=== सुरुवात : आघाडीच्या कारमधील अरुंद अंतर आणि पहिल्या वळणातील संपर्क ===

ध्रुवस्थान मिळवल्यानंतरही हॅमिल्टनला पहिल्याच फेरीत फेटेलच्या फेरारीला मागे ठेवणे आवश्यक होते. स्पाच्या ला सोर्समधून बाहेर पडताना मिळालेली पकड आणि केमेलच्या शेवटी मर्सिडीजचा वेग या दोन्हीमुळे तो पुढे राहिला. मागे फोर्स इंडियाचे ओकॉन व पेरेझ यांची स्पर्धा लगेचच तीव्र झाली. दोघांची कार अगदी जवळ आल्याने पहिल्याच टप्प्यात संपर्क झाला; शर्यतीत पुढे होणाऱ्या अधिक गंभीर धडकेचे हे प्रारंभिक चिन्ह होते. ही घटना केवळ शेवटच्या सुरक्षा गाडीचा उल्लेख करून संपवता येत नाही, कारण सहकारी चालकांतील अविश्वास आणि रणनीतीवर परिणाम पहिल्याच टप्प्यात सुरू झाला होता.&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

पहिल्या फेरीतील फोर्स इंडियाची चुरस आणि पुढे आलेला मोठा संपर्क ही दोन वेगवेगळ्या टप्प्यांतील घटना होती. पहिल्या प्रसंगाने सहकाऱ्यांच्या निकटच्या रेसिंगची तीव्रता दाखवली; दुसऱ्यामुळे प्रत्यक्ष सुरक्षा गाडी आणि नेत्यांची टायर रणनीती बदलली. त्यामुळे या दोन घटनांची एकत्रित नोंद 'संघांतर्गत वाद' अशी न करता कोणत्या टप्प्यात कोणाचा मार्ग बंद झाला, कोणत्या कारला नुकसान झाले आणि शर्यतीच्या क्रमात नेमका काय फरक पडला यानुसार करणे आवश्यक आहे.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;

=== आठवी फेरी : व्हर्सटॅपनचे शक्तिएकक निकामी आणि रायकोनेनची झेंडा शिक्षा ===

सुरुवातीला पाचव्या ग्रिडवर असलेला व्हर्सटॅपन रेड बुलची गती दाखवण्याआधीच शक्ती गमावू लागला. सात फेऱ्या पूर्ण केल्यावर त्याची गाडी केमेलच्या बाजूला थांबली. तेव्हा दुहेरी पिवळे झेंडे दाखवण्यात आले. रायकोनेन त्या भागातून पुरेसा वेग कमी न करता गेल्याचे पंचांनी ठरवले आणि त्याला दहा सेकंद थांबून मग बाहेर पडण्याचा स्टॉप-अँड-गो दंड दिला. ही साधी दहा सेकंदांची अंतिम फिनिश वेळेत भर नव्हती: रायकोनेनला प्रत्यक्ष पिट लेनमध्ये प्रवेश करून दंड भोगावा लागला आणि त्याची जागा सहाव्या-सातव्या स्थानापर्यंत खाली गेली.&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;F1REPORT&quot;/&gt;

रायकोनेनच्या मते गाडी आधीच मार्गाच्या बाहेर सुरक्षित ठिकाणी होती; तरी पंचांनी दाखवलेल्या दुहेरी पिवळ्या झेंड्याखाली लक्षणीय वेग घटवणे बंधनकारक असल्याचे स्पष्ट केले. ड्रायव्हरची घटना कशी दिसली आणि निर्णयामागील अधिकृत नियम हे दोन वेगळे मुद्दे होते. या शिक्षेमुळे रायकोनेनला परत जागा मिळवण्यासाठी अनेक overtakes करावे लागले; तो चौथा आल्यानंतरही सुरुवातीच्या संभाव्य पोडियमचा फायदा गमावून बसला. व्हर्सटॅपनच्या कारची यांत्रिक विश्वसनीयता आणि रायकोनेनच्या निर्णयाचे परिणाम या एकाच घटनेच्या दोन भिन्न ऐतिहासिक बाजू ठरल्या.&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

व्हर्सटॅपनच्या निवृत्तीनंतर त्याच्या गाडीची सुरक्षित विल्हेवाट लावत असताना रायकोनेनला अधिक वेग कमी करणे अपेक्षित होते. दहा सेकंदांच्या स्टॉप-अँड-गोमुळे फेरारीच्या दुसऱ्या चालकाला पहिल्या चार गाड्यांच्या नैसर्गिक स्पर्धेतून मागे जावे लागले. दंडाचे स्वरूप सामान्य पाच सेकंदांच्या वेळवाढीपेक्षा वेगळे असल्याने फक्त अंतिम अंतर पाहून त्याची तीव्रता समजत नाही. वाऱ्याचा प्रवाह आणि दीर्घ वेगवान भागामुळे पुन्हा पुढे येण्यासाठी मोठा टायर-वेग फरक लागणार होता.&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

रायकोनेनच्या दंडामुळे त्याच्या पुढच्या स्थानासाठीचे टायरचे गणित बदलले. पिटमध्ये दहा सेकंद थांबण्याचा दंड भोगून पुन्हा टायर बदलाच्या वेळेवर योग्य निर्णय घेण्याची गरज होती. बोट्टासच्या तुलनेत शेवटच्या टप्प्यात त्याला नवीन अल्ट्रासॉफ्टवर अधिक चांगली पकड मिळाली आणि तो चौथ्या स्थानावर आला. यावरून ग्रिडवरील किंवा प्राथमिक गुणतालिकेतील क्रम नेहमीच रेसिंगच्या मध्यभागातील नियम-अंमलबजावणीचा संपूर्ण परिणाम सांगत नाही हे स्पष्ट होते.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

=== पहिल्या पिट खिडकीत रणनीती : फेटेलचा जवळचा पाठलाग ===

सुपरसॉफ्ट आणि अल्ट्रासॉफ्टच्या घर्षणामुळे पहिल्या नियोजित पिट-थांब्याचा वेळ महत्त्वाचा होता. हॅमिल्टनने बाराव्या फेरीत थांबून सॉफ्ट घेतले, तर फेरारीने फेटेलला थोडा अधिक वेळ मार्गावर ठेवले. फेटेल चौदाव्या फेरीत बाहेर पडल्यावर हॅमिल्टनच्या मागेच आला. यात एका चालकाने दुसऱ्याला प्रचंड मागे सोडल्याचा प्रसंग नव्हता; दोन्ही कारची गती जवळजवळ समान होती, पण स्पाच्या दीर्घ सरळपट्टीवरही पुढील मर्सिडीजमधील वेग व नियंत्रित बचावामुळे फेटेलला स्थान मिळवता आले नाही.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;

मर्सिडीजच्या सॉफ्ट टायरचे आयुष्य लांबण्याचा अंदाज होता, तर फेरारीने पुढील संभाव्य थांब्यासाठी अधिक मऊ मिश्रणाचा संच राखून ठेवला होता. सुरक्षा गाडी नसती तर फेटेल उशिरा थांबून नवे टायर वापरणार की हॅमिल्टन जुने टायरवर बचाव करणार, हा मोठा रणनीतिक प्रश्न तयार झाला असता. प्रत्यक्ष इतिहासात ती संभाव्य लढत पुढे गाड्यांच्या धडकेमुळे बदलली; म्हणून पुढील सुरक्षा गाडीचे परिणाम हे दोन्ही आघाडीच्या कारमधील लढतीच्या संदर्भातच समजावेत.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

फेटेल आणि हॅमिल्टन यांच्या टायरवर होणाऱ्या झिजीची स्थिती सारखी नव्हती. स्वतंत्र समकालीन विश्लेषणात मर्सिडीजच्या मागील टायरमध्ये ब्लीस्टरिंगची चिन्हे असल्याचे संघाकडून सांगण्यात आले होते. सुरक्षा गाडी नसती तर त्या टायरांवर राहणे किंवा पुन्हा थांबून उशिराच्या फेऱ्यांतील अधिक वेगाचा प्रयत्न करणे यांपैकी निवड कठीण झाली असती. प्रत्यक्ष सुरक्षा गाडीने ही अनिश्चितता कमी करून दोन्ही चालकांना समान वेळी नवे टायर घेण्याची संधी दिली. हा त्यावेळचा संघनिर्णयाचा संदर्भ आहे, काल्पनिक निश्चित पर्यायी निकाल नव्हे.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

=== मधल्या फेऱ्या : निवृत्ती, पेनल्टी पुनरागमन आणि गुणगटातील चढाओढ ===

शिक्षा भोगल्यानंतर रायकोनेनने हल्केनबर्ग व इतर चालकांना मागे टाकत पुन्हा वरच्या गटात प्रवेश केला. रेनॉचा हल्केनबर्ग पात्रतेतील सातव्या स्थानाचा लाभ घेऊन सहाव्या स्थानासाठी सक्षम होता; त्याला इतर गाड्यांच्या समस्या आणि पिट खिडकीतील स्थानबदलामुळे फायदा झाला. हासचा ग्रोसजाँही सातव्या स्थानी येण्याच्या मार्गावर होता, तर विलियम्सचा मासा शुक्रवारच्या सराव अपघातानंतरही शर्यतीत चांगले पुनरागमन करत होता. यामुळे मागच्या गटातील गुणसंख्या वेगवेगळ्या घटना आणि यशस्वी पिट थांब्यांवर अवलंबून होती.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=बेल्जियम ग्रांप्री — संघांचे शर्यतीनंतरचे अभिप्राय|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-the-teams-said-race-day-in-belgium.53BJnlR0msK8oGe6EE6QgY.53BJnlR0msK8oGe6EE6QgY|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

मॅकलारेनचा अलोन्सो सुरुवातीला गुणांकडे दिसत असतानाही शक्तिएककाच्या अडचणी व सरळपट्टीवरील वेगाच्या मर्यादेमुळे पच्चीसव्या फेरीनंतर निवृत्त झाला. दुसरी मॅकलारेन कार व्हानडोर्न अखेरपर्यंत धावली, पण चौदाव्या स्थानावर राहिली. सॉबरचा व्हेर्लाइनही सुरुवातीलाच थांबला; एरिक्सनने सर्व ४४ फेऱ्या पूर्ण करून सोळावा क्रम मिळवला. अशी विशिष्ट निवृत्ती/पूर्णत्वाची तुलना अंतिम क्रमापेक्षा वाहनांची स्पर्धात्मक क्षमता आणि विश्वसनीयता स्पष्ट करते.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;

=== फोर्स इंडिया गाड्यांची दुसरी धडक : सुरक्षा गाडी आणि पिट रणनीती बदल ===

शर्यतीच्या उत्तरार्धात पुन्हा ओकॉन व पेरेझ एकमेकांच्या जवळ आले. ओ रूजकडे जाणाऱ्या भिंतीजवळ पेरेझने ओकॉनला जागा कमी दिल्याने दोघांच्या गाड्यांना नुकसान झाले. ओकॉनची गाडी वाचली, पण पुढील विंग बदलावी लागली; पेरेझच्या टायर आणि गाडीचे गंभीर नुकसान झाले व तो पुढे निवृत्त झाला. मार्गावर पडलेल्या तुकड्यांमुळे सुरक्षा गाडी आली. फोर्स इंडियाच्या दोन संभाव्य गुण मिळवणाऱ्या गाड्यांचा संघांतर्गत संघर्ष त्यामुळे शर्यतीच्या आघाडीवर असलेल्या हॅमिल्टन–फेटेल स्पर्धेचाही निर्णायक घटक बनला.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;

सुरक्षा गाडी आल्यावर हॅमिल्टन, फेटेल आणि इतरांनी एकाच खिडकीत नव्या टायरसाठी थांबण्याचा पर्याय निवडला. जुन्या टायरवर राहणे अथवा दुसऱ्या टप्प्यातील वेगाची जोखीम घेणे हा आधीचा महत्त्वाचा प्रश्न अचानक बदलला. फेटेलकडे नव्या अल्ट्रासॉफ्ट टायरचे फायदे होते, तर हॅमिल्टनने सॉफ्ट वापरले. सुरक्षा गाडीमुळे आलेल्या जवळच्या गाडीच्या अंतराने टायर-वेगातील फरक एका तीव्र रिस्टार्ट लढतीत केंद्रित झाला. हॅमिल्टनसाठी दुसरा थांबा स्वतःच्या उजव्या मागील टायरवरील वाढत्या झिजेचा धोका कमी करणारा ठरला, असे मर्सिडीजने नंतर स्पष्ट केले.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;

अपघाताने नेत्यांना तुलनेने स्वस्त पिट थांब्याची संधी दिली. सुरक्षा गाडी नसती तर हॅमिल्टनच्या टायरवरील ब्लीस्टरिंगचा धोका आणि फेटेलची टायर वाचवून केलेली जवळची शर्यत वेगळे पर्याय निर्माण करू शकली असती; हा 'काय झाले असते' असा निश्चित निष्कर्ष नसून त्यावेळी संघांसमोर असलेल्या रणनीतींचे स्वतंत्र वृत्तांतातील विश्लेषण आहे. प्रत्यक्षात दोघांनी समान फेरीत पिट थांबा घेतला, म्हणून संभाव्य अंडरकट–ओव्हरकट चढाओढ मागे पडली आणि नव्या टायरवरील पुनःप्रारंभ निर्णायक झाला.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

=== रिस्टार्ट : केमेलवरील लढाई आणि तिसऱ्या स्थानातील उलथापालथ ===

सुरक्षा गाडी मागे गेल्यावर फेटेल हॅमिल्टनच्या अगदी मागे होता आणि ला सोर्समधून बाहेर पडताना त्याने समोरच्या मर्सिडीजमधील हवेचा फायदा घेण्याचा प्रयत्न केला. केमेलवर तो बाजूला आला, पण हॅमिल्टनने आतील मार्ग सुरक्षित ठेवला व पुढे राहिला. फेटेलकडे अधिक मऊ टायर असूनही मार्गावरील स्थान आणि सरळपट्टीच्या शेवटी बचावाची रेषा यामुळे ओव्हरटेक होऊ शकला नाही. त्यानंतर फेटेलची सर्वात जलद ४१वी फेरी आली, तरी त्याला आघाडी मिळाली नाही.&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FAST&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;F1REPORT&quot;/&gt;

त्याच रिस्टार्टला रिक्कार्डोने अल्ट्रासॉफ्टच्या पकडीचा आणि केमेलवरील वेगाचा उपयोग करून बोट्टासला मागे टाकले. रायकोनेननेही त्याच क्षणी बोट्टासच्या पुढे जात चौथे स्थान मिळवले. पिट-खिडकीपूर्वी तिसरे स्थान मजबूत दिसणारा बोट्टास शेवटी पाचवा आला. त्यामुळे रिक्कार्डोचा पोडियम केवळ व्हर्सटॅपनच्या निवृत्तीमुळे मिळालेला नव्हता: स्वच्छ रिस्टार्ट, योग्य टायर व वेळीच ओव्हरटेक यांचा तो प्रत्यक्ष परिणाम होता. रायकोनेनचे पुनरागमनही आधीच्या स्टॉप-अँड-गो शिक्षेनंतर या क्षणी पूर्ण झाले.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;F1REPORT&quot;/&gt;

सुरक्षा गाडी मागे गेल्यावर हॅमिल्टनने फेटेलसाठी आतील जागा मर्यादित ठेवली. फेटेलला केमेलच्या वेगवान भागात बाहेरील बाजूने प्रयत्न करावा लागला; अल्ट्रासॉफ्टचे सैद्धांतिक पकड-लाभ असूनही तत्काळ पुढे जाण्यास पुरेशी मोकळी जागा नव्हती. मागे रिक्कार्डोने टायरच्या अधिक चांगल्या सुरुवातीच्या पकडीचा उपयोग करून पोडियम गाठले. बोट्टासची पाचव्या स्थानावर झालेली घसरण ही केवळ संथ एकूण वेगाची बाब नव्हती; सुरक्षा गाडी, टायर निवड आणि पुनःप्रारंभाची स्थिती यांच्या संगतीत घडली.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;

केमेलच्या चढणीत फेटेलला हॅमिल्टनच्या मागून वेग वाढवणे शक्य झाले, पण ले कॉम्ब येथे तो आतील जागेत गाडी आणू शकला नाही. त्याच्या मागे बोट्टासला अधिक कठीण कंपाऊंडवर लगेच आवश्यक पकड न मिळाल्याने दोन गाड्या त्याला ओलांडून गेल्या. त्यामुळे हॅमिल्टनची पहिल्या स्थानाची बचावात्मक लढत आणि तिसऱ्या पोडियम जागेतील बदल हे एकाच पुनःप्रारंभाचे दोन वेगळे परिणाम होते. शर्यतीच्या शेवटच्या काही फेऱ्यांत पुन्हा मोठा स्थानबदल झाला नाही; म्हणून त्या निर्णायक क्षणावर तपशीलाने भाष्य करणे गरजेचे आहे.&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

=== शेवटच्या फेऱ्या आणि अजिंक्यपदातील संकुचित अंतर ===

हॅमिल्टनने फेटेलला लहान पण पुरेसे अंतरावर रोखले आणि २.३५८ सेकंदांनी विजय मिळवला. त्याने २००व्या ग्रांप्री स्पर्धेत विजय मिळवून हंगामातील आपले गुण २१३ केले, तर दुसऱ्या स्थानाच्या १८ गुणांमुळे फेटेल २२० गुणांवर राहिला. हंगेरीनंतरची फेटेलची १४ गुणांची आघाडी सात गुणांची झाली. कारनिर्मात्यांमध्ये मर्सिडीज ३९२ आणि फेरारी ३४८ गुणांवर होते. या क्रमवारीत बदल फक्त विजेत्यामुळे झाला नाही; बोट्टासच्या रिस्टार्टवरील दोन स्थानघटी, रिक्कार्डोच्या पोडियमचा लाभ आणि रायकोनेनचा दंडानंतरचा चौथा क्रम यांचाही वाटा होता.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;

गुणगटात हल्केनबर्ग सहावा, ग्रोसजाँ सातवा, मासा आठवा, ओकॉन नववा आणि सायेन्स दहावा आला. पेरेझने नुकसानग्रस्त कारसह शेवटापूर्वी निवृत्ती पत्करल्याने फोर्स इंडियाने प्रत्यक्षात फक्त ओकॉनचे दोन गुण मिळवले. सॉबरच्या दोन्ही गाड्यांची अडचण, मॅकलारेनच्या दोन वेगळ्या परिणामांची तुलना आणि रेनॉची सहाव्या स्थानाची संधी हे या शर्यतीचे इतर महत्त्वाचे ऐतिहासिक परिणाम होते. स्पाच्या लांब मार्गावर दोन्ही प्रमुख प्रतिस्पर्ध्यांच्या तितक्याच वेगवान गाड्या असूनही अंतिम निकाल ध्रुवस्थान, सुरक्षा गाडीचा क्षण, टायर निवड आणि शेवटच्या रिस्टार्टवरील बचाव यांनी ठरवला.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

हॅमिल्टनचा विजय असूनही त्या काळच्या मर्सिडीज विश्लेषकांनी फेरारीच्या शर्यतगतीला गंभीर आव्हान म्हणून पाहिले. आघाडीवरील स्थान पात्रतेत मिळाल्याचा लाभ निर्णायक ठरल्याची हॅमिल्टनची भूमिका होती. फेटेल दुसरा राहिल्यामुळे चालक अजिंक्यपदाचे अंतर सात गुणांवर आले; यावरून रविवारचा मोठा रणनीतिक नाट्यप्रसंग आणि गुणतालिकेतील प्रत्यक्ष बदल स्वतंत्रपणे सांगायला हवा. दोन्ही कारांची गती निकट असताना सुरक्षा-गाडीच्या योगायोगाने शर्यतीतील संभाव्य पर्याय कमी केले होते.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;

== निकालानंतर गुणतालिका ==

=== चालक अजिंक्यपद गुणतालिका ===

पूर्ण हंगामात याआधी भाग घेतलेले, पण बेल्जियममध्ये नसलेले चालक देखील खाली दिले आहेत. शून्य गुणांच्या चालकांचे परस्पर FIA स्थान स्वतंत्र दिनांकित मूळ पत्रकावर पडताळले गेलेले नसल्याने चुकीचा निश्चित क्रम दिलेला नाही.&lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! चालक !! संघ !! गुण
|-
| १ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || २२०
|-
| २ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || २१३
|-
| ३ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १७९
|-
| ४ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १३२
|-
| ५ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || १२८
|-
| ६ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ६७
|-
| ७ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || ५६
|-
| ८ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || ४७
|-
| ९ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[टोरो रोसो]] || ३६
|-
| १० || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || ३४
|-
| ११ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || २७
|-
| १२ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || २४
|-
| १३ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १८
|-
| १४ || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ११
|-
| १५ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || १०
|-
| १६ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || ५
|-
| १७ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || ४
|-
| १८ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || १
|-
| — || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉ]] || ०
|-
| — || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || ०
|-
| — || [[अँटोनियो जिओविनाझी]] || [[सॉबर]] || ०
|-
| — || [[जेन्सन बटन]] || [[मॅकलारेन]] || ०
|-
| — || [[पॉल डी रेस्टा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;
|}

=== कारनिर्माते अजिंक्यपद गुणतालिका ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कारनिर्माता !! गुण
|-
| १ || [[मर्सिडीज]] || ३९२
|-
| २ || [[फेरारी]] || ३४८
|-
| ३ || [[रेड बुल रेसिंग]] || १९९
|-
| ४ || [[फोर्स इंडिया]] || १०३
|-
| ५ || [[विलियम्स रेसिंग]] || ४५
|-
| ६ || [[टोरो रोसो]] || ४०
|-
| ७ || [[हास एफ.१ संघ]] || ३५
|-
| ८ || [[रेनॉ]] || ३४
|-
| ९ || [[मॅकलारेन]] || ११
|-
| १० || [[सॉबर]] || ५
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;
|}

== हे सुद्धा पहा ==

* [[फॉर्म्युला वन]]
* [[बेल्जियम ग्रांप्री]]
* [[सर्किट डी स्पा-फ्रांसोरचॅम्पस]]
* [[२०१७ फॉर्म्युला वन हंगाम]]
* [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन चालक यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]]

== संदर्भ ==

{{संदर्भयादी}}

==तळटीप==

{{reflist|group=टीप}}

== बाह्य दुवे ==

* [https://www.formula1.com/en/results/2017/races/970/belgium/race-result मुख्य शर्यतीचे अधिकृत निकाल]
* [https://www.formula1.com/en/results/2017/races/970/belgium/fastest-laps चालकनिहाय शर्यतीच्या सर्वात वेगवान फेऱ्या]
* [https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2017 एफ.आय.ए. २०१७ स्पर्धा व कागदपत्रे]

{{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत
| हंगाम = २०१७
| ग्रांप्री = बेल्जियम ग्रांप्री
| हंगामातील_मागील_शर्यत = २०१७ हंगेरियन ग्रांप्री
| हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०१७ इटालियन ग्रांप्री
| ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१६ बेल्जियम ग्रांप्री
| ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०१८ बेल्जियम ग्रांप्री
}}
{{२०१७ फॉर्म्युला वन हंगाम}}
{{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}}
[[वर्ग:बेल्जियम ग्रांप्री]]
[[वर्ग:२०१७ फॉर्म्युला वन हंगाम]]</text>
      <sha1>d8g4z9sl5ubdomec4zxihzcx0q8qmj6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>२०१७ इटालियन ग्रांप्री</title>
    <ns>0</ns>
    <id>217957</id>
    <revision>
      <id>2728263</id>
      <parentid>2727902</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T13:53:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Koolkrazy</username>
        <id>1591</id>
      </contributor>
      <origin>2728263</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="92127" sha1="43qx9tzkt2urxry9i81p02aot8cq7eu" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत माहिती
| प्रकार = एफ.१
| देश = इटली
| ग्रांप्री = इटालियन
| चित्र = Monza track map.svg
| चित्र_शीर्षक = अटोड्रोमो नझिओनल डी मोंझा या ऐतिहासिक शर्यत सर्किटचा ग्रांप्री मार्ग
| दिनांक = ३ सप्टेंबर
| वर्ष = २०१७
| अधिकृत_नाव = फॉर्म्युला वन हायनेकेन इटालियन ग्रांप्री २०१७
| शर्यत_क्रमांक = १३
| हंगामात_एकूण_शर्यती = २०
| शर्यतीचे_ठिकाण = [[अटोड्रोमो नझिओनल डी मोंझा]]
| सर्किट_प्रकार = स्थायी शर्यत सर्किट
| सर्किट_अंतर_किमी = ५.७९३
| सर्किट_अंतर_मैल = ३.६००
| एकूण_फेऱ्या = ५३
| एकूण_अंतर_किमी = ३०६.७२०
| एकूण_अंतर_मैल = १९०.५८७
| हवामान = शनिवारी पाऊस; मुख्य शर्यत कोरडी
| पोल_चालक = [[लुइस हॅमिल्टन]]
| पोल_देश = युनायटेड किंग्डम
| पोल_संघ = [[मर्सिडीज]]
| पोल_वेळ = १:३५.५५४
| जलद_चालक = [[डॅनियल रिक्कार्डो]]
| जलद_देश = ऑस्ट्रेलिया
| जलद_संघ = [[रेड बुल रेसिंग]]
| जलद_वेळ = १:२३.३६१
| जलद_फेरी = ४९
| पहिला_चालक = [[लुइस हॅमिल्टन]]
| पहिला_देश = युनायटेड किंग्डम
| पहिला_संघ = [[मर्सिडीज]]
| दुसरा_चालक = [[वालट्टेरी बोट्टास]]
| दुसरा_देश = फिनलंड
| दुसरा_संघ = [[मर्सिडीज]]
| तिसरा_चालक = [[सेबास्टियन फेटेल]]
| तिसरा_देश = जर्मनी
| तिसरा_संघ = [[फेरारी]]
| हंगामातील_मागील_शर्यत = २०१७ बेल्जियम ग्रांप्री
| हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०१७ सिंगापूर ग्रांप्री
| ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१६ इटालियन ग्रांप्री
| ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०१८ इटालियन ग्रांप्री
}}

'''२०१७ इटालियन ग्रांप्री''' (अधिकृत नाव '''फॉर्म्युला वन हायनेकेन इटालियन ग्रांप्री २०१७''') ही २०१७ फॉर्म्युला वन अजिंक्यपदातील तेरावी शर्यत होती. ३ सप्टेंबरला [[अटोड्रोमो नझिओनल डी मोंझा]] येथे झालेल्या ५३ फेऱ्यांच्या स्पर्धेत [[लुइस हॅमिल्टन]]ने विजय, [[वालट्टेरी बोट्टास]]ने दुसरे आणि [[सेबास्टियन फेटेल]]ने तिसरे स्थान मिळवले. शनिवारच्या पावसात विक्रमी ६९वे ध्रुवस्थान मिळवणाऱ्या हॅमिल्टनने या विजयानंतर चालक अजिंक्यपदाची आघाडी घेतली. [[डॅनियल रिक्कार्डो]]ने शर्यतीतील सर्वात वेगवान फेरी नोंदवली; २०१७ मध्ये त्यासाठी अतिरिक्त गुण नव्हते.&lt;ref name=&quot;Q&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ इटालियन ग्रांप्री — पात्रता फेरी|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/971/italy/qualifying|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GRID&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ इटालियन ग्रांप्री — अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/971/italy/starting-grid|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ इटालियन ग्रांप्री — शर्यतीचे निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/971/italy/race-result|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;FAST&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ इटालियन ग्रांप्री — सर्वात वेगवान फेऱ्या|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/971/italy/fastest-laps|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;STAND&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=इटालियन ग्रांप्रीनंतरची चालक व कारनिर्माते गुणतालिका|दुवा=https://www.racefans.net/2017/09/03/2017-italian-grand-prix-championship-points/|प्रकाशक=रेसफॅन्स}}&lt;/ref&gt;

== पार्श्वभूमी ==

=== शर्यतीपूर्वीची अजिंक्यपदाची स्थिती ===

बेल्जियमनंतर फेटेलकडे २२० आणि हॅमिल्टनकडे २१३ गुण होते. सात गुणांच्या फरकामुळे मोंझा शर्यत चालक अजिंक्यपदाच्या नेतृत्वासाठी महत्त्वाची झाली. यजमान फेरारीसाठी घरच्या प्रेक्षकांसमोर मर्सिडीजच्या कमी वायुप्रतिरोधक सेटअपला प्रत्युत्तर देणे ही मुख्य स्पर्धात्मक कसोटी होती.&lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=मोंझा २०१७ — पात्रतेतील पाऊस, स्पर्धा आणि टायर रणनीतीचे विश्लेषण|दुवा=https://www.motorsportmagazine.com/reports/f1/2017-italian-grand-prix-report/|प्रकाशक=मोटर स्पोर्ट}}&lt;/ref&gt;

=== सर्किट आणि स्पर्धा कार्यक्रम ===

मोंझाचे ५.७९३ किमीचे वेगवान सर्किट लांब सरळपट्ट्या, पहिल्या व दुसऱ्या चिकेन आणि लेस्मोच्या वळणांसाठी प्रसिद्ध आहे. शुक्रवार १ सप्टेंबरला दोन्ही मुक्त सराव सत्रे झाली. शनिवारी २ सप्टेंबरला मुसळधार पावसामुळे तिसरा सराव प्रभावित झाला आणि पात्रता फेरी बराच वेळ थांबली. रविवारी ३ सप्टेंबरला मुख्य शर्यत कोरड्या मार्गावर झाली.&lt;ref name=&quot;FP1&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ इटालियन ग्रांप्री — मुक्त सराव १|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/971/italy/practice/1|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;FP3&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ इटालियन ग्रांप्री — मुक्त सराव ३|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/971/italy/practice/3|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

=== सहभागी चालक आणि संघ ===

शर्यतीसाठी दहा संघांतील नियमित वीस चालक नोंदले गेले. पात्रतेत विविध शक्तिएकक व गिअरबॉक्स बदलांमुळे मोठ्या संख्येने शिक्षा लावल्या गेल्या; त्या चालकांच्या स्पर्धेत सहभागी होण्यावर नव्हे, तर त्यांच्या अंतिम सुरुवातीच्या क्रमवारीवर लागू झाल्या.&lt;ref name=&quot;GRID&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! संघ !! चालक !! कार क्र.
|-
| [[मर्सिडीज]] || [[लुइस हॅमिल्टन]] || ४४
|-
| [[मर्सिडीज]] || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || ७७
|-
| [[फेरारी]] || [[सेबास्टियन फेटेल]] || ५
|-
| [[फेरारी]] || [[किमी रायकोनेन]] || ७
|-
| [[रेड बुल रेसिंग]] || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || ३
|-
| [[रेड बुल रेसिंग]] || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || ३३
|-
| [[फोर्स इंडिया]] || [[सर्जिओ पेरेझ]] || ११
|-
| [[फोर्स इंडिया]] || [[एस्टेबान ओकॉन]] || ३१
|-
| [[विलियम्स रेसिंग]] || [[फेलिपे मासा]] || १९
|-
| [[विलियम्स रेसिंग]] || [[लान्स स्ट्रोल]] || १८
|-
| [[टोरो रोसो]] || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || ५५
|-
| [[टोरो रोसो]] || [[डॅनिल क्व्यात]] || २६
|-
| [[हास एफ.१ संघ]] || [[केविन मॅग्नुसेन]] || २०
|-
| [[हास एफ.१ संघ]] || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || ८
|-
| [[रेनॉ]] || [[निको हल्केनबर्ग]] || २७
|-
| [[रेनॉ]] || [[जोलियन पामर]] || ३०
|-
| [[मॅकलारेन]] || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || १४
|-
| [[मॅकलारेन]] || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || २
|-
| [[सॉबर]] || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || ९४
|-
| [[सॉबर]] || [[मार्कस एरिक्सन]] || ९
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;
|}

=== टायर ===

पिरेलीने २०१७ मोंझासाठी मीडियम (पांढरा), सॉफ्ट (पिवळा), सुपरसॉफ्ट (लाल) ही तीन कोरडी मिश्रणे निवडली. प्रत्येक चालकाला एक मीडियम, तर संघनिहाय दोन किंवा तीन सॉफ्ट आणि नऊ किंवा दहा सुपरसॉफ्ट संच मिळाले. पुढील कोष्टकातील उपलब्ध संच ही वास्तविक चालकनिहाय विविधता दर्शवतात; हे शर्यतीत वापरलेल्या संचांचे आकडे नाहीत.&lt;ref name=&quot;TYRE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=मोंझा ग्रांप्री — पिरेलीचे चालकनिहाय टायर संच|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/supersofts-the-fashionable-tyre-choice-for-italy.305V5763ziK6a2M2YUSaSq.305V5763ziK6a2M2YUSaSq|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;FIA&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=इटालियन ग्रांप्री — पिरेलीच्या २०१७ मिश्रणांची अधिकृत निवड|दुवा=https://www.fia.com/news/f1-pirelli-announces-compound-choices-and-mandatory-sets-2017-italian-grand-prix|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! टायर प्रकार !! मिश्रण !! बाजूच्या पट्टीचा रंग !! प्रत्येकी उपलब्ध संच
|-
| कठीण || मीडियम || पांढरा || १
|-
| मध्यम || सॉफ्ट || पिवळा || २–३
|-
| मऊ || सुपरसॉफ्ट || लाल || ९–१०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;TYRE&quot;/&gt;
|}

== मुक्त सराव सत्रे ==

=== पहिला मुक्त सराव ===

शुक्रवारच्या पहिल्या सरावात हॅमिल्टनने १:२१.५३७ अशी सर्वात वेगवान वेळ नोंदवली. बोट्टास ०.४३५ सेकंद, फेटेल १.११५ आणि रायकोनेन १.१५२ सेकंद मागे राहिले. फेरारी आणि मर्सिडीजने कोरड्या मार्गावर कमी वायुप्रतिरोधक पॅकेज तपासले. सर्व वीस चालकांनी वैध वेळ नोंदवली.&lt;ref name=&quot;FP1&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

=== मुक्त सराव १ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:२१.५३७ || २८
|-
| २ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || +०.४३५ सेकंद || ३१
|-
| ३ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || +१.११५ सेकंद || २४
|-
| ४ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || +१.१५२ सेकंद || २८
|-
| ५ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +१.२०५ सेकंद || २८
|-
| ६ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +१.२१२ सेकंद || २३
|-
| ७ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || +१.७८० सेकंद || ३६
|-
| ८ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || +१.८६३ सेकंद || ३४
|-
| ९ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || +१.९२८ सेकंद || २४
|-
| १० || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +२.०२४ सेकंद || ३७
|-
| ११ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[टोरो रोसो]] || +२.१४३ सेकंद || २२
|-
| १२ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +२.४३६ सेकंद || २२
|-
| १३ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +२.४५४ सेकंद || ३०
|-
| १४ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || +२.४७५ सेकंद || २७
|-
| १५ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || +२.४७८ सेकंद || १७
|-
| १६ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +२.५४२ सेकंद || २२
|-
| १७ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || +३.००५ सेकंद || १७
|-
| १८ || ३० || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉ]] || +३.६२९ सेकंद || २१
|-
| १९ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || +३.६८६ सेकंद || २६
|-
| २० || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || +४.१५० सेकंद || १७
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;FP1&quot;/&gt;
|}

=== दुसरा मुक्त सराव ===

दुपारच्या दुसऱ्या सत्रात बोट्टासने १:२१.४०६ फेरी करून प्रथम क्रम मिळवला; हॅमिल्टन त्याच्यापेक्षा ०.०५६ सेकंद मागे होता. फेटेल आणि रायकोनेन अनुक्रमे तिसरे व चौथे होते. शुक्रवारच्या कोरड्या सरावामुळे शर्यतीतील दीर्घ टायर टप्प्यांची काही प्राथमिक माहिती उपलब्ध झाली, मात्र शनिवारच्या पावसाने पात्रतेसाठी ती थेट वापरता आली नाही.&lt;ref name=&quot;FP2&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ इटालियन ग्रांप्री — मुक्त सराव २|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/971/italy/practice/2|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

=== मुक्त सराव २ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:२१.४०६ || २५
|-
| २ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || +०.०५६ सेकंद || २४
|-
| ३ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || +०.१४० सेकंद || ३३
|-
| ४ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || +०.३९८ सेकंद || ३४
|-
| ५ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +१.००३ सेकंद || ३४
|-
| ६ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +१.३४६ सेकंद || २२
|-
| ७ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || +१.५४१ सेकंद || ३१
|-
| ८ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || +१.५६२ सेकंद || ३१
|-
| ९ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || +१.५७१ सेकंद || ४३
|-
| १० || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +१.५७९ सेकंद || ४२
|-
| ११ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[टोरो रोसो]] || +१.७४४ सेकंद || २१
|-
| १२ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || +१.८६६ सेकंद || १४
|-
| १३ || ३० || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉ]] || +१.९११ सेकंद || ३४
|-
| १४ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || +१.९४६ सेकंद || ४३
|-
| १५ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +१.९९७ सेकंद || ३६
|-
| १६ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +२.१६१ सेकंद || ३१
|-
| १७ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +२.२४४ सेकंद || २०
|-
| १८ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || +२.८४७ सेकंद || २८
|-
| १९ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || +३.४८८ सेकंद || ३९
|-
| २० || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || +३.८८९ सेकंद || २५
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;FP2&quot;/&gt;
|}

=== तिसरा मुक्त सराव ===

शनिवारी सकाळी पावसामुळे तिसरे सत्र अत्यल्प प्रमाणात चालले. मासाने १:४०.६६० अशी सर्वोत्तम वेळ घेतली; फक्त सात चालकांनी वैध वेळ नोंदवली. उर्वरित तेरा चालकांनी सत्रात भाग घेतला, पण वैध वेळ नोंदवली नाही. म्हणून हे सत्र रद्द झाले असे म्हणणे अयोग्य असून खाली त्यांच्या प्रत्यक्ष फेऱ्यांसह वेळेची स्थिती नोंदवली आहे.&lt;ref name=&quot;FP3&quot;/&gt;

=== मुक्त सराव ३ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:४०.६६० || ४
|-
| २ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +०.२२८ सेकंद || ४
|-
| ३ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || +०.८३१ सेकंद || ४
|-
| ४ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[टोरो रोसो]] || +०.८५५ सेकंद || ५
|-
| ५ || ३० || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉ]] || +३.७०९ सेकंद || ४
|-
| ६ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || +४.०४१ सेकंद || ३
|-
| ७ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || +४.३७३ सेकंद || ४
|-
| ८ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || वेळ नोंदलेली नाही || १
|-
| ९ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || वेळ नोंदलेली नाही || १
|-
| १० || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || वेळ नोंदलेली नाही || ३
|-
| ११ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || वेळ नोंदलेली नाही || ४
|-
| १२ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || वेळ नोंदलेली नाही || २
|-
| १३ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || वेळ नोंदलेली नाही || ४
|-
| १४ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || वेळ नोंदलेली नाही || १
|-
| १५ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || वेळ नोंदलेली नाही || १
|-
| १६ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || वेळ नोंदलेली नाही || २
|-
| १७ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || वेळ नोंदलेली नाही || २
|-
| १८ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || वेळ नोंदलेली नाही || १
|-
| १९ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || वेळ नोंदलेली नाही || १
|-
| २० || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || वेळ नोंदलेली नाही || १
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;FP3&quot;/&gt;
|}

== मुख्य शर्यतीची पात्रता फेरी ==

=== फेरी १ ===

पात्रता फेरी सुरू झाल्यावर जोरदार पावसात ग्रोसजाँची हास गाडी सरळपट्टीवर पाण्यावर घसरून अपघातग्रस्त झाली. लाल झेंडा दाखवण्यात आला आणि पाण्याचा निचरा व सुरक्षिततेबाबत तपासानंतर सत्र अनेक तास थांबले. पुन्हा सुरू झाल्यावर बहुतेक चालकांनी पूर्ण ओले टायर वापरले. ग्रोसजाँसाठी स्पर्धेत सहभागी होण्याची परवानगी स्वतंत्रपणे तपासावी लागली; त्याला प्रत्यक्ष अंतिम ग्रिडवर विसावे स्थान मिळाले.&lt;ref name=&quot;Q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;GRID&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

=== फेरी २ ===

दुसऱ्या टप्प्यात पाऊस आणि पकडीतील बदलांमुळे ओले टायर योग्य तापमानात आणणे महत्त्वाचे ठरले. पेरेझ, हल्केनबर्ग, अलोन्सो, क्व्यात आणि सायेन्स अंतिम दहामध्ये पोहोचू शकले नाहीत. पेरेझ आणि ओकॉन यांच्या मर्यादित अंतराने फोर्स इंडियामधील अंतिम टप्प्याचा फरक स्पष्ट केला. शक्तिएकक बदलांची शिक्षा पात्रतेतील वर्गीकरणापेक्षा रविवारच्या ग्रिडवर वेगळी लागू झाली.&lt;ref name=&quot;Q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;GRID&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

=== फेरी ३ ===

अंतिम टप्प्यात हॅमिल्टनने १:३५.५५४ फेरी करत मायकेल शूमाकरच्या ६८ ध्रुवस्थानांच्या विक्रमापुढे जात कारकिर्दीतील ६९वे ध्रुवस्थान मिळवले. व्हर्सटॅपन आणि रिक्कार्डो पात्रतेत दुसरा व तिसरा वेळ घेऊनही आधी निश्चित झालेल्या शक्तिएकक शिक्षांमुळे खाली ढकलले गेले. स्ट्रोलचा चौथा वेग आणि ओकॉनचा पाचवा वेग यामुळे त्यांना प्रत्यक्ष रविवारच्या ग्रिडवर दुसरे व तिसरे स्थान मिळाले. फेरारीच्या चालकांचा वेग त्या पावसात तुलनेने कमी राहिला.&lt;ref name=&quot;Q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;GRID&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

=== मुख्य शर्यतीच्या पात्रता फेरीचे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी १ !! फेरी २ !! फेरी ३ !! एकूण फेऱ्या
|-
| १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:३६.००९ || १:३४.६६० || १:३५.५५४ || २९
|-
| २ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:३७.३४४ || १:३६.११३ || १:३६.७०२ || २९
|-
| ३ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:३८.३०४ || १:३७.३१३ || १:३६.८४१ || २६
|-
| ४ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३७.६५३ || १:३७.००२ || १:३७.०३२ || २७
|-
| ५ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || १:३८.७७५ || १:३७.५८० || १:३७.७१९ || २९
|-
| ६ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:३५.७१६ || १:३५.३९६ || १:३७.८३३ || २९
|-
| ७ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || १:३८.२३५ || १:३७.०३१ || १:३७.९८७ || ३०
|-
| ८ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || १:३७.१९८ || १:३६.२२३ || १:३८.०६४ || २८
|-
| ९ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३८.३३८ || १:३७.४५६ || १:३८.२५१ || २७
|-
| १० || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || १:३८.७६७ || १:३७.४७१ || १:३९.१५७ || २५
|-
| ११ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || १:३८.५११ || १:३७.५८२ || वेळ नाही || १९
|-
| १२ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || १:३९.२४२ || १:३८.०५९ || वेळ नाही || २०
|-
| १३ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || १:३९.१३४ || १:३८.२०२ || वेळ नाही || ११
|-
| १४ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || १:३९.१८३ || १:३८.२४५ || वेळ नाही || २१
|-
| १५ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[टोरो रोसो]] || १:३९.७८८ || १:३८.५२६ || वेळ नाही || २१
|-
| १६ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:४०.४८९ || वेळ नाही || वेळ नाही || १२
|-
| १७ || ३० || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉ]] || १:४०.६४६ || वेळ नाही || वेळ नाही || १०
|-
| १८ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || १:४१.७३२ || वेळ नाही || वेळ नाही || ११
|-
| १९ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || १:४१.८७५ || वेळ नाही || वेळ नाही || ९
|-
| २० || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:४३.३५५ || वेळ नाही || वेळ नाही || ३
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;8&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;Q&quot;/&gt;
|}

=== मुख्य शर्यतीची अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी ===

मोंझाच्या अंतिम ग्रिडवर हॅमिल्टन पहिला, स्ट्रोल दुसरा व ओकॉन तिसरा होता. अलोन्सोला शक्तिएककासाठी ३५, रिक्कार्डोला २० आणि अतिरिक्त गिअरबॉक्ससाठी ५, व्हर्सटॅपनला २०, सायेन्सला १०, हल्केनबर्गला १०, पामरला १५, व्हानडोर्नला २५ अशा मागे जाण्याच्या शिक्षा होत्या. पेरेझ आणि ग्रोसजाँ यांना गिअरबॉक्स बदलांसाठी प्रत्येकी पाच स्थानांच्या शिक्षा होत्या. या एकमेकांवर लागू झालेल्या शिक्षा अंकगणिती वजाबाकीने न लावता अधिकृत अंतिम ग्रिडच वापरला आहे.&lt;ref name=&quot;GRID&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! ग्रिड !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पात्रता वेळ / स्थिती
|-
| १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:३५.५५४
|-
| २ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३७.०३२
|-
| ३ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || १:३७.७१९
|-
| ४ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:३७.८३३
|-
| ५ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || १:३७.९८७
|-
| ६ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || १:३८.०६४
|-
| ७ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३८.२५१
|-
| ८ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || १:३८.२४५
|-
| ९ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:४०.४८९
|-
| १० || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || १:३७.५८२
|-
| ११ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || १:४१.७३२
|-
| १२ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || १:४१.८७५
|-
| १३ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:३६.७०२
|-
| १४ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || १:३८.०५९
|-
| १५ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[टोरो रोसो]] || १:३८.५२६
|-
| १६ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:३६.८४१
|-
| १७ || ३० || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉ]] || १:४०.६४६
|-
| १८ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || १:३९.१५७
|-
| १९ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || १:३८.२०२
|-
| २० || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:४३.३५५
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;5&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;GRID&quot;/&gt;
|}

== मुख्य शर्यत ==

हॅमिल्टनने सुरुवातीला आघाडी सांभाळली. स्ट्रोलचे सुरुवातीचे स्थान ओकॉनने पटकावले, तर बोट्टास लवकर पुढे सरकला. पहिल्या टप्प्यात रायकोनेन आणि बोट्टास यांच्यात स्थानांसाठी लढत झाली; फेटेलने स्ट्रोल आणि ओकॉनला मागे टाकून तिसरे स्थान गाठले.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

शर्यतीपूर्वीच्या पावसाळी पात्रतेत अनेक वेगवान चालकांना गिअरबॉक्स अथवा शक्तियंत्रण दंडामुळे मागे जावे लागले होते; त्यामुळे स्ट्रोल व ओकॉन यांची पुढील रांग ही केवळ कोरड्या शर्यतीच्या अपेक्षित वेगावर आधारित नव्हती. सुरुवातीला ओकॉन पुढे गेला, पण मर्सिडीजच्या बोट्टासने त्याला आणि इतरांना लवकर मागे टाकले. फेरारीला पहिल्या टप्प्यातच स्पर्धकांपर्यंत पोहोचण्यासाठी जादा अंतर कापावे लागले.&lt;ref name=&quot;GRID&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

मासा आणि व्हर्सटॅपन यांच्या पहिल्या चिकेनजवळील संपर्कात रेड बुलच्या गाडीचा पुढचा टायर निकामी झाला. व्हर्सटॅपनला पिटमध्ये थांबून शेवटच्या स्थानावरून पुनरागमन करावे लागले. त्याचवेळी ग्रोसजाँने सुरुवातीच्या संपर्कानंतर गाडीचा पुढील भाग बदलला. रिक्कार्डोने मात्र सॉफ्ट टायरवर दीर्घ पहिला टप्पा निवडल्याने तो मागूनही स्थानांवर चढत राहिला.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

मासा–व्हर्सटॅपन संपर्कानंतर झालेला टायरचा बिघाड रेड बुलच्या दोन्ही चालकांसाठी एकाच स्थितीचा नव्हता: व्हर्सटॅपनला अतिरिक्त थांबा घ्यावा लागला, तर रिक्कार्डोने सॉफ्ट कंपाऊंडवर प्रारंभिक टप्पा लांबवण्याचे धोरण सुरू ठेवले. दोघांच्या गाड्यांचा स्पर्धात्मक वेग असूनही सुरुवातीच्या दुर्घटनेने एकाची गुणांसाठीची शर्यत आणि दुसऱ्याची पोडियमची संभाव्यता वेगळी केली.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

रायकोनेनला पकडीची अडचण आल्याने फेरारीने त्याला पंधराव्या फेरीत लवकर पिटमध्ये बोलावले. ओकॉन आणि स्ट्रोलने लगेच प्रतिसाद दिला. हॅमिल्टन व बोट्टास स्थिर आघाडीवर होते; फेटेलला त्या वेगाच्या फरकामुळे त्यांना गाठता आले नाही. रिक्कार्डोने पेरेझसह अनेक प्रतिस्पर्ध्यांना मागे टाकत आपला टायर टप्पा लांबवला.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

रायकोनेनने लवकर पिटमध्ये जाऊन प्रतिस्पर्ध्यांच्या पुढच्या रणनीतीवर दबाव टाकला, त्यानंतर ओकॉन व स्ट्रोल यांनी प्रतिसाद दिला. या निर्णयांनी प्रथमच पुढील दोन किशोरवयीन चालकांचे स्थान टायर बदलाच्या क्रमाशी जोडले. इटालियन सर्किटच्या सरळपट्ट्या आणि मर्यादित उच्च-डाउनफोर्स वळणांमुळे थांब्याच्या वेळी गेलेला वेळ आणि स्वच्छ हवेत मिळणारा वेग एकत्रितपणे महत्त्वाचा होता.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

वेटेल ३२व्या फेरीत आणि त्यानंतर मर्सिडीजच्या दोन्ही गाड्या पिटमध्ये आल्या. शेवटच्या टप्प्यात रिक्कार्डोने सॉफ्टवरून सुपरसॉफ्टवर बदलून आक्रमक वेग गाठला; त्याने रायकोनेनला मागे टाकून चौथा क्रम मिळवला. त्याची वेगवान ४९वी फेरीही झाली, पण फेटेलचे तिसरे स्थान तो हिरावू शकला नाही. हॅमिल्टनने बोट्टासवर ४.४७१ सेकंदांच्या अंतराने विजय मिळवला.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FAST&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

रिक्कार्डोने ३७व्या फेरीत नवीन सुपरसॉफ्ट टायर घेतल्यानंतर रायकोनेनपर्यंतचे अंतर झपाट्याने कमी केले आणि पहिल्या चिकेनवर चौथे स्थान मिळवले. तरी उरलेल्या फेऱ्यांत फेटेलला गाठण्यासाठी पुरेसे अंतर नव्हते. मर्सिडीजचा पहिला-दुसरा क्रम कायम राहिला, तर फोर्स इंडिया व विलियम्सच्या गाड्यांनी सहाव्या ते नवव्या स्थानांवरील संघर्षात महत्त्वाचे गुण घेतले.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

=== मुख्य शर्यतीचे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पूर्ण फेऱ्या !! वेळ / अंतर / स्थिती !! गुण
|-
| १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ५३ || १:१५:३२.३१२ || २५
|-
| २ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || ५३ || +४.४७१ सेकंद || १८
|-
| ३ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || ५३ || +३६.३१७ सेकंद || १५
|-
| ४ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ५३ || +४०.३३५ सेकंद || १२
|-
| ५ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || ५३ || +६०.०८२ सेकंद || १०
|-
| ६ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || ५३ || +७१.५२८ सेकंद || ८
|-
| ७ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ५३ || +७४.१५६ सेकंद || ६
|-
| ८ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ५३ || +७४.८३४ सेकंद || ४
|-
| ९ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || ५३ || +७५.२७६ सेकंद || २
|-
| १० || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ५२ || +१ फेरी || १
|-
| ११ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ५२ || +१ फेरी || ०
|-
| १२ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || ५२ || +१ फेरी || ०
|-
| १३ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || ५२ || +१ फेरी || ०
|-
| १४ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[टोरो रोसो]] || ५२ || +१ फेरी || ०
|-
| १५ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ५२ || +१ फेरी || ०
|-
| १६ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || ५१ || +२ फेऱ्या || ०
|-
| १७ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || ५० || निवृत्त || ०
|-
| १८ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || ४९ || निवृत्त || ०
|-
| वर्गीकृत नाही || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || ३३ || निवृत्त || ०
|-
| वर्गीकृत नाही || ३० || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉ]] || २९ || निवृत्त || ०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;
|}

=== सर्वात वेगवान फेरी ===

रिक्कार्डोने ४९व्या फेरीत १:२३.३६१ अशी सर्वात जलद फेरी नोंदवली. खाली शर्यतीत वैध वेळ असलेल्या सर्व वीस चालकांचे अधिकृत फेरी क्रमांक, वेळ आणि वेग आहेत; २०१७ मध्ये वेगवान फेरीसाठी अतिरिक्त अजिंक्यपद गुण मिळत नव्हते.&lt;ref name=&quot;FAST&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! क्रम !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी (एफआयए) !! फेरीचा वेळ !! सरासरी वेग (किमी/ता.)
|-
| १ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ४९ || १:२३.३६१ || २५०.१७४
|-
| २ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ५० || १:२३.४८८ || २४९.७९३
|-
| ३ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || ५३ || १:२३.७२२ || २४९.०९५
|-
| ४ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || ५१ || १:२३.८९७ || २४८.५७६
|-
| ५ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ४८ || १:२४.३५१ || २४७.२३८
|-
| ६ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || ४८ || १:२४.९६८ || २४५.४४२
|-
| ७ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ४८ || १:२५.०२० || २४५.२९२
|-
| ८ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || ४३ || १:२५.०५४ || २४५.१९४
|-
| ९ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ३० || १:२५.४७७ || २४३.९८१
|-
| १० || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ५१ || १:२५.६२५ || २४३.५५९
|-
| ११ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || ५३ || १:२५.६५२ || २४३.४८२
|-
| १२ || ३० || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉ]] || २७ || १:२५.७५२ || २४३.१९८
|-
| १३ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || ४४ || १:२५.८७१ || २४२.८६१
|-
| १४ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || ४३ || १:२५.८९४ || २४२.७९६
|-
| १५ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ४८ || १:२६.०३७ || २४२.३९३
|-
| १६ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || ४६ || १:२६.१३१ || २४२.१२८
|-
| १७ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[टोरो रोसो]] || ४६ || १:२६.२१० || २४१.९०६
|-
| १८ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || ४७ || १:२६.५४७ || २४०.९६५
|-
| १९ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || ३० || १:२६.९१२ || २३९.९५३
|-
| २० || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || २० || १:२७.६६३ || २३७.८९७
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;FAST&quot;/&gt;
|}

== मुख्य शर्यतीनंतरचे विश्लेषण ==

=== शनिवारचा पाऊस : पात्रतेतील खंड आणि नवे अग्रस्थान ===

या ग्रांप्रीचे स्पर्धात्मक चित्र रविवारच्या हिरव्या झेंड्याआधीच बदलले. पावसाच्या थरावर ग्रोसजाँची हास गाडी नियंत्रणाबाहेर गेल्यानंतर पात्रता फेरी लाल झेंड्याने थांबली. नव्या डांबरावर जमा झालेल्या पाण्याचा निचरा होण्यास अडचण येत असल्याची निरीक्षणे त्या काळच्या स्वतंत्र वृत्तांतात नोंदली गेली. पुन्हा सुरुवात होण्यास सुमारे दोन तास पस्तीस मिनिटे लागल्यामुळे चालकांचे टायर तापमान, पावसातील दृश्यमानता आणि वेगवान फेरीसाठी योग्य वेळ निवडणे निर्णायक ठरले. हा थांबा केवळ वेळापत्रकातील विलंब नव्हता; कोणाची गाडी कमी पकडीत चांगली चालली याचे वास्तव परीक्षण झाले.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Q&quot;/&gt;

हॅमिल्टनची अंतिम फेरी त्याच्या संपूर्ण कारकिर्दीतील विक्रमाचा टप्पा होती. त्याने पूर्ण पावसाच्या टायरची पकड व योग्य वेळ साधून ६९वे ध्रुवस्थान मिळवले. व्हर्सटॅपन आणि रिक्कार्डो जवळच्या वेगात होते, पण रेड बुलच्या इंजिन घटकांसाठी आधी निश्चित झालेल्या शिक्षा त्या कामगिरीचे थेट ग्रिड लाभ होऊ देणार नव्हत्या. स्ट्रोलने विशेषतः निसरड्या मार्गावर चांगली कामगिरी करून पात्रतेत चौथा, अंतिम ग्रिडवर दुसरा क्रम मिळवला; ओकॉननेही पाचव्या वेळेतून तिसरे ग्रिड स्थान मिळवले. म्हणजे वेगवान वेळ आणि प्रत्यक्ष प्रस्थान हे या शनिवारचे दोन स्वतंत्र इतिहास होते.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;GRID&quot;/&gt;

लाल ध्वजामुळे पात्रता पुढे ढकलली जाणे आणि विविध चालकांवर आधीच असलेले ग्रिड दंड हे स्वतंत्र घटक होते. त्यांची बेरीज होऊन रविवारी पुढच्या रांगांमध्ये काही अनपेक्षित गाड्या आल्या. याचा अर्थ ओकॉन आणि स्ट्रोल यांची पावसातील उत्कृष्ट पात्रता दुर्लक्षित करणे नव्हे; प्रत्यक्ष क्रम निश्चित करताना ट्रॅकवरील वेळ व दंडांनंतरची अधिकृत मांडणी दोन्ही तपासावी लागतात. मागे सुरू करावा लागलेल्या रिक्कार्डोच्या वेगाचे मूल्यांकन करण्यासाठी ही सुरुवातीची पार्श्वभूमी महत्त्वाची ठरते.&lt;ref name=&quot;Q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;GRID&quot;/&gt;

=== पहिली फेरी : स्ट्रोलच्या पुढे ओकॉन आणि फेरारी–मर्सिडीज संघर्ष ===

रविवारच्या कोरड्या शर्यतीत स्ट्रोलने पहिल्या रांगेत सुरुवात केली तरी हॅमिल्टनचा बचाव आणि पहिल्या चिकेनमधील बाहेरील रेषा यांचा उपयोग करून ओकॉन दुसऱ्या स्थानावर गेला. बोट्टास आणि रायकोनेन बाजूने लढले; क्षणिक टायर संपर्क असूनही दोघे पुढे जाऊ शकले. फेटेलचा सुरुवातीचा वेग फारसा वेगवान नव्हता, पण स्ट्रोल आणि ओकॉन यांना एकामागून एक मागे टाकून त्याने तिसरा क्रम मिळवला. या बदलांमुळे पात्रतेतील अनपेक्षित अग्ररांग असूनही अंतिम पोडियमसाठी जुने प्रतिस्पर्धी वर आले.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

ओकॉनचे दुसऱ्या स्थानावरील सुरुवातीचे धावणे त्याच्या पात्रतेतील शांत कामगिरीचे फळ होते; तथापि मर्सिडीजच्या बोट्टाससमोर त्याला बचाव करता आला नाही. विलियम्सची स्ट्रोल गाडीही कोरड्या मार्गावर पहिल्या रांगेतील वेग कायम ठेवू शकली नाही. त्यांचे सहावे-सातवे अंतिम स्थान हे खराब परिणाम नव्हते, पण शनिवारच्या परिस्थितीने वाढवलेल्या सुरुवातीच्या अपेक्षा आणि रविवारच्या कोरड्या वेगातील फरक स्पष्ट करणारे होते.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

ओकॉन व स्ट्रोलचे पुढच्या रांगांतील स्थान हे त्यांच्या पावसाळी पात्रतेचा परिणाम असले तरी मर्सिडीजपेक्षा कमी कोरड्या शर्यतगतीमुळे त्यांना आघाडी रोखता आली नाही. बोट्टासचा पुढे जाणारा वेग तिथे स्पष्ट दिसला. फेटेलला फेरारीसाठी पोडियमपर्यंत पोहोचावे लागले, पण मर्सिडीजचा अंतर राखण्याचा वेग त्यापेक्षा वेगळाच होता. त्यामुळे ओकॉनचा सहावा आणि स्ट्रोलचा सातवा निकाल कमी लेखणे चुकीचे ठरेल; दोघांनी त्यांच्या तुलनेत अधिक वेगवान गाड्यांच्या दबावाखाली गुण टिकवले.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

=== व्हर्सटॅपन–मासा संपर्क : रेड बुलची एक रणनीती थांबली, दुसरी उभी राहिली ===

व्हर्सटॅपनने सुरुवातीच्या काही वळणांमध्ये अनेक स्थानांची भरपाई केली, मात्र पहिल्या चिकेनजवळ मासाशी लढताना त्याच्या पुढील टायरचे नुकसान झाले. त्यानंतर त्याला खराब टायरवर पूर्ण फेरी परत येऊन पिटमध्ये थांबावे लागले. त्याचे पहिले काही फेऱ्यांचे वेगवान पुनरागमन तातडीने मोडले; उर्वरित वेळ त्याने मागील गटातून मार्ग काढण्यासाठी खर्च केला. शेवटी दहाव्या स्थानी आलेला त्याचा एक गुण केवळ थेट पात्रतेच्या वेगाने मिळालेला नव्हता.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

रिक्कार्डोने सुरुवातीपासूनच याच्या उलट दीर्घ पहिला टप्पा निवडला. दोन्ही रेड बुल गाड्या सुरुवातीला सॉफ्ट टायरवर होत्या आणि मधल्या गटातून बाहेर येण्यास वेळ लागणार असल्याने नंतर नव्या सुपरसॉफ्टवर वेग वाढवणे हा पर्याय होता. रिक्कार्डोने सायेन्स, हल्केनबर्ग, क्व्यात व मॅग्नुसेन यांना मागे टाकताना हळूहळू स्वच्छ मार्ग मिळवला. त्याची रणनीती सुरुवातीच्या सवलतीवर अवलंबून नव्हती; टायरची आयुष्यभर टिकणारी कामगिरी आणि नंतरचा वेग यातून त्याने प्रत्यक्ष फायदे मिळवले.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

फक्त दहावे स्थान मिळवलेल्या व्हर्सटॅपनचा निकाल पाहिल्यास सुरुवातीच्या पंचरचा स्पर्धात्मक परिणाम अस्पष्ट राहतो. अतिरिक्त पिट थांब्यामुळे ताज्या टायरचा लाभ मिळण्याआधी मोठी स्थानहानी भरून काढावी लागली. याउलट रिक्कार्डोला एकाच दीर्घ टप्प्याने नंतर नवीन व अधिक मऊ टायर घेता आले. समान रेड बुल गाड्यांनी एकाच शर्यतीत दोन वेगळे मार्ग घेतल्याने शर्यत नियोजनात दुर्घटनेचे महत्त्व स्पष्ट होते.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

=== पहिली पिट खिडकी : रायकोनेनची लवकर चाल आणि स्ट्रोलची गमावलेली संधी ===

फेरारीचा वेग सुरुवातीपासून मर्सिडीजपेक्षा कमी राहिला. रायकोनेनने मागच्या टायरची पकड आणि गाडीचा अस्थिर समतोल याबद्दल तक्रार केली होती. फेरारीने त्याला पंधराव्या फेरीत लवकर पिटमध्ये आणून नवीन टायरची कार्यक्षमता तपासली. त्याच्या पाठोपाठ ओकॉन व स्ट्रोलने थांबे घेतले. स्ट्रोलच्या थांब्यावर मागील टायर बदलण्यास झालेल्या विलंबामुळे त्याला रायकोनेनच्या संदर्भात स्थानघट झाली; त्यामुळे आधीच्या पात्रतेतील स्थानाला शर्यतीत टिकवणे आणखी कठीण झाले.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

रायकोनेनच्या लवकर थांब्यानंतरही वेगात असा मोठा बदल झाला नाही की फेरारीने फेटेलला त्याच वेळी थांबवावे. फेटेल अधिक वेळ बाहेर राहिला, तर हॅमिल्टन आणि बोट्टास यांनी मर्सिडीजच्या स्थिर आघाडीमुळे आक्रमक अंडरकटचा धोका टाळला. हा रणनीतिक फरक नेहमीच्या एक-पिट नियमापेक्षा अधिक महत्त्वाचा होता: पहिल्या स्थानी असलेल्या मर्सिडीजला ट्रॅकवरील स्थान सुरक्षित ठेवणे फायदेशीर होते, तर फेरारीला वेळेतील मोठे अंतर उलटवण्यासाठी नव्या टायरवर काही अतिरिक्त संधी शोधाव्या लागत होत्या.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

रायकोनेनच्या लवकर थांब्याला प्रतिसाद देताना स्ट्रोल व ओकॉन यांच्या संघांना आपली ट्रॅकवरील जागा आणि हंगामातील महत्त्वाचे गुण वाचवणे अधिक गरजेचे होते. टायर बदलानंतर मोकळ्या रस्त्यावर वेग मिळणे म्हणजे पुढे येण्याची हमी नव्हती; प्रतिस्पर्ध्याने लगेच प्रतिसाद दिला तर उरलेली आघाडी फार कमी राहू शकते. या चढाओढीच्या मध्यभागी बोट्टासचा वेग वाढत गेल्याने त्याच्या दुसऱ्या स्थानाला फारसा धोका उरला नाही.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

=== मधल्या फेऱ्या : पेरेझवरील ओव्हरटेक आणि गुणगटाचा संघर्ष ===

सतराव्या फेरीपर्यंत रिक्कार्डो पेरेझच्या जवळ पोहोचला आणि त्याने दुसऱ्या चिकेनमध्ये बाहेरून आत वळणारा धाडसी ओव्हरटेक पूर्ण केला. फोर्स इंडियाचा पेरेझ एकूण नववा आला; ओकॉनने सहावे स्थान मिळवून संघासाठी अधिक गुण आणले. हंगेरीतील आणि बेल्जियममधील सहकाऱ्यांतील संघर्षानंतर इटलीत दोन्ही गाड्या गुणांमध्ये पोहोचल्या हा स्वतंत्र महत्त्वाचा निकाल होता. ओकॉनने स्ट्रोलच्या दबावाला तोंड देत सहावा क्रम राखला.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

ग्रोसजाँच्या हास गाडीला सुरुवातीच्या संपर्कात पुढील भागाची दुरुस्ती आवश्यक पडली आणि तो पंधरावा आला. त्याचा सहकारी मॅग्नुसेन अकराव्या क्रमांकावर थांबला. टोरो रोसोच्या क्व्यातने बारावे, सायेन्सने चौदावे स्थान मिळवले; मोंझाच्या सरळपट्टीवर त्यांच्या वायुगतिकीय आणि शक्तिएकक मर्यादा स्पष्ट झाल्या. सॉबरचा व्हेर्लाइन सोळावा पोहोचला, एरिक्सनने गाडीच्या समस्येमुळे शर्यत पूर्ण केली नाही. वेगवेगळ्या गटांतील हे परिणाम फक्त शीर्षस्थानी काय घडले याने समजावता येत नाहीत.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

मासा, स्ट्रोल, ओकॉन व पेरेझ यांच्यामुळे सहाव्या ते नवव्या क्रमांकांचा लढा अनेकदा बदलला. ओकॉनने आरंभी लवकर गमावलेले स्थान भरून काढण्यासाठी टायर थांब्यांची मर्यादा लक्षात घेतली; स्ट्रोलच्या विलियम्सला आधी मिळालेली पुढची सुरुवात मात्र अंतिमपर्यंत पोडियम टिकवण्याची खात्री नव्हती. पेरेझच्या फोर्स इंडियाने नवव्या स्थानासाठी स्थान मिळवले. हे सर्व बदल मोठ्या मर्सिडीज–फेरारी अंतरामागे घडत असल्याने त्यांची नोंद अतिरिक्त शर्यत-घटनांप्रमाणे नव्हे तर प्रत्यक्ष गुणस्पर्धेच्या महत्त्वपूर्ण भागाप्रमाणे करावी लागते.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

=== पुढील पिट खिडकी : मर्सिडीजची नियंत्रित आघाडी आणि फेरारीची मर्यादा ===

बत्तीसाव्या फेरीत फेटेलने पिट थांबा घेतला, आणि नंतर दोन्ही मर्सिडीज गाड्या आपापल्या नियोजित थांब्यांसाठी आल्या. टायर बदलल्यानंतरही फेरारीचा वेग मर्सिडीजच्या दोन गाड्यांना गाठण्याइतका नव्हता. मर्सिडीजच्या कमी वायुप्रतिरोधक मोन्झा पॅकेजने सरळपट्टीबरोबरच महत्त्वाच्या वळणांतही चांगला वेग दिला, असा समकालीन स्वतंत्र विश्लेषणाचा निष्कर्ष होता; त्यामुळे फेरारीचा कमकुवत रविवार हा केवळ एका चुकीच्या पिट निर्णयाचा परिणाम नव्हता.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

मॅकलारेनच्या व्हानडोर्नने ३३व्या फेरीनंतर शक्तिएककातील बिघाडाने शर्यत सोडली. अलोन्सोला गिअर बदलताना समस्या जाणवत होती; शेवटच्या काही फेऱ्यांत त्याला निवृत्त व्हावे लागले. रेनॉच्या पामरला आधीच निवृत्ती घ्यावी लागली, तर हल्केनबर्ग तेरावा आला. या दोन्ही संघांत वेग, यांत्रिक विश्वसनीयता आणि तांत्रिक शिक्षांचे वेगवेगळे परिणाम दिसले. त्यांपैकी कोणतीही निवृत्ती चालकांना चुकीचे रेस गुण देण्याचे कारण नव्हते.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

मर्सिडीजने सुरक्षित आघाडी असतानाही टायरवर अनावश्यक धोका न पत्करता दोन कारचे वेगळे थांबे साधले. फेरारीच्या फेटेलला तिसरा क्रम राखण्यासाठी रिक्कार्डोच्या उशिराच्या मोठ्या वेगफरकाला उत्तर द्यावे लागले. फेरारीचा दुसरा चालक रायकोनेन पाचव्या क्रमावर राहिला. इटालियन घरच्या शर्यतीतील निराशाजनक वेगाविषयी निष्कर्ष काढताना पात्रता पावसाळी होती आणि रविवारचा ट्रॅक कोरडा होता हे लक्षात घेणे आवश्यक आहे; शनिवारच्या क्रमांवरून रविवारची शुद्ध गती थेट मोजता येत नाही.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

=== अंतिम टप्पा : रिक्कार्डोची भरारी आणि तिसऱ्या स्थानासाठी वेळेची शर्यत ===

शेवटच्या भागात रिक्कार्डोने सुपरसॉफ्ट लावल्यानंतर रायकोनेनला प्रभावी ओव्हरटेकने मागे टाकले आणि चौथा झाला. फेटेल तेव्हा बराच पुढे होता; रिक्कार्डोने सर्वांत जलद फेरींची मालिका सुरू केली, पण त्याला पकडण्याइतक्या फेऱ्या राहिल्या नव्हत्या. त्याची ४९व्या फेरीतील १:२३.३६१ ही सर्वांत वेगवान फेरी अंतिम परिणामापेक्षा त्याच्या धोकादायक पण यशस्वी पर्यायी टायर रणनीतीची महत्त्वाची नोंद बनली. त्या काळच्या नियमांनुसार तिला अतिरिक्त अजिंक्यपद गुण मिळाले नाहीत.&lt;ref name=&quot;FAST&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

व्हर्सटॅपननेही पंक्चरनंतर मागील गटातून परत येत शेवटी मॅग्नुसेनकडून दहावा क्रम मिळवला. याउलट रायकोनेनला कारच्या समतोलामुळे अपेक्षित गती दाखवता आली नाही आणि तो पाचवा आला. स्ट्रोल सातवा तर मासा आठवा आल्याने विलियम्सला दुहेरी गुण मिळाले; ओकॉनच्या बचावामुळे स्ट्रोलला शेवटपर्यंत सहावे स्थान मिळाले नाही. या वेगवेगळ्या शेवटच्या लढतींचे स्पष्टीकरण प्रत्येक चालकाचे टायर, उपलब्ध वेळ आणि आधीचे नुकसान या घडामोडींमध्येच आहे.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

मोंझाच्या लांब सरळ मार्गावर रिक्कार्डोच्या ताज्या सुपरसॉफ्टची पकड फक्त फेरीच्या संपूर्ण वेळेत नव्हे तर ब्रेकिंगच्या वेळीही उपयोगी पडली. रायकोनेनवरची त्याची यशस्वी चढाई ही रणनीतीची प्रत्यक्ष परिणती होती, पण फेटेलला पकडण्याइतक्या फेऱ्या उरल्या नव्हत्या. परिणामी मर्सिडीजच्या दुहेरी विजयासोबत फेटेलचे तिसरे आणि रिक्कार्डोचे चौथे स्थान या दोन वेगळ्या तांत्रिक-रणनीतिक मर्यादांचे चित्र झाले.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

=== निकाल आणि २०१७ अजिंक्यपदाच्या नेतृत्वातील बदल ===

हॅमिल्टनने बोट्टासच्या ४.४७१ सेकंद आधी समाप्ती केली, तर फेटेल ३६.३१७ सेकंदांनी मागे राहिला. मर्सिडीजच्या पहिल्या दोन क्रमांकांनी चालक गुणतालिकेत हॅमिल्टन २३८, फेटेल २३५ आणि बोट्टास १९७ असे अंक निर्माण केले. बेल्जियमनंतर फेटेल सात गुणांनी पुढे होता, पण मोंझानंतर हॅमिल्टन तीन गुणांनी पुढे गेला. कारनिर्मात्यांमध्ये मर्सिडीज ४३५, फेरारी ३७३ आणि रेड बुल २१२ गुणांवर होते. हा बदल कोणत्याही पेनल्टीतून बोनस जोडल्याने नव्हे तर प्रत्यक्ष २५, १८ आणि १५ स्थानगुणांवर आधारित होता.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;

मोंझाची ऐतिहासिक वैशिष्ट्ये तीन प्रकारच्या बदलांमध्ये दिसतात: पावसामुळे झालेली पात्रतेतील वेगळी गुणसरणी, अनेक शक्तिएकक शिक्षांमुळे बदललेली प्रत्यक्ष सुरुवात, आणि कोरड्या रविवारच्या वेगवान मार्गावर मर्सिडीजचा स्पष्ट यांत्रिक व वायुगतिकीय फायदा. त्याच वेळी रेड बुलची पर्यायी रणनीती, स्ट्रोल–ओकॉनची गुणांसाठीची लढत, मॅकलारेनच्या निवृत्ती आणि विविध मधल्या संघांचे निकाल या घडामोडींनी तेराव्या फेरीची संपूर्ण कथा आकारली.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

हॅमिल्टनच्या विजयामुळे त्याने त्या टप्प्यावर चालक अजिंक्यपदाच्या यादीत फेटेलला मागे टाकले. या स्थानबदलामागे एकाच शर्यतीतील पिटचा योगायोग नव्हता: पावसातील पात्रता, अनेक दंडांमुळे बदललेली सुरुवात, कोरड्या ट्रॅकवरील मर्सिडीजचा वेग आणि फेरारीला पोडियमसाठी करावी लागलेली मेहनत अशी पूर्ण घटना-श्रृंखला होती. दुसरीकडे रिक्कार्डोने मागून येऊन चौथा क्रम मिळवल्यामुळे शनिवारी झालेल्या ग्रिड घसरणीचा परिणाम वेग आणि योग्य टायर धोरणाने कितपत भरून काढता येतो हे दाखवले.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

== निकालानंतर गुणतालिका ==

=== चालक अजिंक्यपद गुणतालिका ===

या दिनांकाच्या समकालीन गुणतालिकेत गुण मिळवणारे १८ चालक स्पष्टपणे क्रमाने दर्शवले आहेत. शून्य गुणांचे हंगामातील अन्य चालक देखील पुढे दिले आहेत; त्यांचा परस्पर अधिकृत टायब्रेकर क्रम मूळ दिनांकित एफ.आय.ए. पत्रकावरून स्वतंत्रपणे तपासता आलेला नाही.&lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! चालक !! संघ !! गुण
|-
| १ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || २३८
|-
| २ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || २३५
|-
| ३ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १९७
|-
| ४ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १४४
|-
| ५ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || १३८
|-
| ६ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ६८
|-
| ७ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || ५८
|-
| ८ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || ५५
|-
| ९ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[टोरो रोसो]] || ३६
|-
| १० || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || ३४
|-
| ११ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ३१
|-
| १२ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || २४
|-
| १३ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || २४
|-
| १४ || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ११
|-
| १५ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || १०
|-
| १६ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || ५
|-
| १७ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || ४
|-
| १८ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || १
|-
| — || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉ]] || ०
|-
| — || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || ०
|-
| — || [[अँटोनियो जिओविनाझी]] || [[सॉबर]] || ०
|-
| — || [[जेन्सन बटन]] || [[मॅकलारेन]] || ०
|-
| — || [[पॉल डी रेस्टा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;
|}

=== कारनिर्माते अजिंक्यपद गुणतालिका ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कारनिर्माता !! गुण
|-
| १ || [[मर्सिडीज]] || ४३५
|-
| २ || [[फेरारी]] || ३७३
|-
| ३ || [[रेड बुल रेसिंग]] || २१२
|-
| ४ || [[फोर्स इंडिया]] || ११३
|-
| ५ || [[विलियम्स रेसिंग]] || ५५
|-
| ६ || [[टोरो रोसो]] || ४०
|-
| ७ || [[हास एफ.१ संघ]] || ३५
|-
| ८ || [[रेनॉ]] || ३४
|-
| ९ || [[मॅकलारेन]] || ११
|-
| १० || [[सॉबर]] || ५
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;
|}

== हे सुद्धा पहा ==

* [[फॉर्म्युला वन]]
* [[इटालियन ग्रांप्री]]
* [[अटोड्रोमो नझिओनल डी मोंझा]]
* [[२०१७ फॉर्म्युला वन हंगाम]]
* [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन चालक यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]]

== संदर्भ ==

{{संदर्भयादी}}

==तळटीप==

{{reflist|group=टीप}}

== बाह्य दुवे ==

* [https://www.formula1.com/en/results/2017/races/971/italy/race-result मुख्य शर्यतीचे अधिकृत निकाल]
* [https://www.formula1.com/en/results/2017/races/971/italy/fastest-laps चालकनिहाय सर्वात वेगवान फेऱ्या]
* [https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2017 एफ.आय.ए. २०१७ स्पर्धा कागदपत्रे]

{{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत
| हंगाम = २०१७
| ग्रांप्री = इटालियन ग्रांप्री
| हंगामातील_मागील_शर्यत = २०१७ बेल्जियम ग्रांप्री
| हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०१७ सिंगापूर ग्रांप्री
| ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१६ इटालियन ग्रांप्री
| ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०१८ इटालियन ग्रांप्री
}}
{{२०१७ फॉर्म्युला वन हंगाम}}
{{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}}
[[वर्ग:इटालियन ग्रांप्री]]
[[वर्ग:२०१७ फॉर्म्युला वन हंगाम]]</text>
      <sha1>43qx9tzkt2urxry9i81p02aot8cq7eu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>२०१७ सिंगापूर ग्रांप्री</title>
    <ns>0</ns>
    <id>217977</id>
    <revision>
      <id>2728264</id>
      <parentid>2727904</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T13:54:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Koolkrazy</username>
        <id>1591</id>
      </contributor>
      <origin>2728264</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="93028" sha1="gz0s311yietqqusmgqb2f7n89od9h57" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत माहिती
| प्रकार = एफ.१
| देश = सिंगापूर
| ग्रांप्री = सिंगापूर
| चित्र = Singapore Street Circuit 2015.svg
| चित्र_शीर्षक = मरीना बे स्ट्रीट सर्किटचा २०१५–२०२२ दरम्यान वापरलेला मार्ग, २०१७ च्या शर्यतीला लागू
| दिनांक = १७ सप्टेंबर
| वर्ष = २०१७
| अधिकृत_नाव = फॉर्म्युला वन सिंगापूर एअरलाइन्स सिंगापूर ग्रांप्री २०१७
| शर्यत_क्रमांक = १४
| हंगामात_एकूण_शर्यती = २०
| शर्यतीचे_ठिकाण = [[मरीना बे स्ट्रीट सर्किट]]
| सर्किट_प्रकार = तात्पुरते शहरी रस्त्यांचे सर्किट
| सर्किट_अंतर_किमी = ५.०६५
| सर्किट_अंतर_मैल = ३.१४७
| एकूण_फेऱ्या = ५८
| एकूण_अंतर_किमी = २९३.६३३
| एकूण_अंतर_मैल = १८२.४५५
| हवामान = सुरुवातीला पाऊस व ओली सडक, नंतर कोरडी
| पोल_चालक = [[सेबास्टियन फेटेल]]
| पोल_देश = जर्मनी
| पोल_संघ = [[फेरारी]]
| पोल_वेळ = १:३९.४९१
| जलद_चालक = [[लुइस हॅमिल्टन]]
| जलद_देश = युनायटेड किंग्डम
| जलद_संघ = [[मर्सिडीज]]
| जलद_वेळ = १:४५.००८
| जलद_फेरी = ५५
| पहिला_चालक = [[लुइस हॅमिल्टन]]
| पहिला_देश = युनायटेड किंग्डम
| पहिला_संघ = [[मर्सिडीज]]
| दुसरा_चालक = [[डॅनियल रिक्कार्डो]]
| दुसरा_देश = ऑस्ट्रेलिया
| दुसरा_संघ = [[रेड बुल रेसिंग]]
| तिसरा_चालक = [[वालट्टेरी बोट्टास]]
| तिसरा_देश = फिनलंड
| तिसरा_संघ = [[मर्सिडीज]]
| हंगामातील_मागील_शर्यत = २०१७ इटालियन ग्रांप्री
| हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०१७ मलेशियन ग्रांप्री
| ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१६ सिंगापूर ग्रांप्री
| ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०१८ सिंगापूर ग्रांप्री
}}

'''२०१७ सिंगापूर ग्रांप्री''' (अधिकृत नाव '''फॉर्म्युला वन सिंगापूर एअरलाइन्स सिंगापूर ग्रांप्री २०१७''') ही १७ सप्टेंबर रोजी [[मरीना बे स्ट्रीट सर्किट]] येथे झालेली २०१७ फॉर्म्युला वन अजिंक्यपदातील चौदावी शर्यत होती. पहिल्यांदाच ओल्या रस्त्यावर सुरू झालेल्या सिंगापूर रात्रीच्या स्पर्धेच्या पहिल्याच वळणावर फेरारीच्या दोन्ही गाड्या आणि मॅक्स व्हर्सटॅपनची रेड बुल निवृत्त झाल्यानंतर [[लुइस हॅमिल्टन]]ने विजय मिळवला. [[डॅनियल रिक्कार्डो]] दुसरा आणि [[वालट्टेरी बोट्टास]] तिसरा आला. तीन सुरक्षा गाडीच्या कालखंडांमुळे शर्यत नियोजित ६१ ऐवजी ५८ फेऱ्यांवर थांबली. हॅमिल्टनची ५५वी सर्वात वेगवान फेरी २०१७ च्या नियमानुसार गुणपात्र नव्हती.&lt;ref name=&quot;FIA&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=पहिल्या पावसातील सिंगापूर शर्यतीत हॅमिल्टनचा विजय|दुवा=https://www.fia.com/news/f1-hamilton-wins-singapore-ferraris-crash-out-dramatic-wet-start|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ सिंगापूर ग्रांप्री — शर्यतीचे निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/972/singapore/race-result|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;FAST&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ सिंगापूर ग्रांप्री — सर्वात वेगवान फेऱ्या|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/972/singapore/fastest-laps|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

== पार्श्वभूमी ==

=== शर्यतीपूर्वीची अजिंक्यपदाची स्थिती ===

इटालियन ग्रांप्रीनंतर हॅमिल्टन २३८ तर फेटेल २३५ गुणांवर होते. फेरारीला शहरातील मंद वळणांचा मार्ग मर्सिडीजपेक्षा अनुकूल ठरेल अशी अपेक्षा होती. रेड बुलच्या तुलनेने जास्त दाब निर्माण करणाऱ्या गाड्यांनी शुक्रवारच्या सरावातही चांगले वेग दाखवले. त्यामुळे रविवारी फेरारीसाठी आघाडी पुन्हा मिळवण्याची ही प्रमुख संधी होती.&lt;ref name=&quot;STAND&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=सिंगापूर ग्रांप्रीनंतरचे चालक व कारनिर्माते गुण|दुवा=https://www.racefans.net/2017/09/17/2017-singapore-grand-prix-championship-points/|प्रकाशक=रेसफॅन्स}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=पहिल्या पावसातील सिंगापूर शर्यतीची कालानुक्रमिक मांडणी|दुवा=https://www.motorsportmagazine.com/reports/f1/2017-singapore-grand-prix-report/|प्रकाशक=मोटर स्पोर्ट}}&lt;/ref&gt;

=== सर्किट आणि स्पर्धा कार्यक्रम ===

मरीना बे स्ट्रीट सर्किटचा २०१७ मधील ५.०६५ किमीचा मार्ग तात्पुरत्या शहर रस्त्यांवर तयार होत असे. हा रात्री कृत्रिम प्रकाशात भरवला जाणारा ग्रांप्री होता. शुक्रवार १५ सप्टेंबरला दोन मुक्त सराव, शनिवार १६ सप्टेंबरला तिसरा सराव आणि पात्रता, तर १७ सप्टेंबरला नियोजित ६१ फेऱ्यांची शर्यत होती. पावसामुळे वेळेच्या मर्यादेत ५८ फेऱ्याच पूर्ण झाल्या; म्हणून नियोजित आणि प्रत्यक्ष अंतर वेगळे आहे.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;

=== सहभागी चालक आणि संघ ===

रविवारच्या वीस चालकांमध्ये कोणतीही कायमची स्थानबदली नव्हती. मात्र शुक्रवारच्या पहिल्या सरावात [[अँटोनियो जिओविनाझी]]ने हासची क्रमांक ५० गाडी मॅग्नुसेनऐवजी चालवली आणि [[शॉन जेलाएल]]ने टोरो रोसोची क्रमांक ३८ गाडी सायेन्सऐवजी चालवली. त्यानंतर नियमित चालक दुसऱ्या व तिसऱ्या सरावात परतले; पाहुण्या चालकांना रविवारच्या ग्रिडमध्ये जोडणे चुकीचे ठरेल.&lt;ref name=&quot;FP1&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ सिंगापूर ग्रांप्री — मुक्त सराव १|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/972/singapore/practice/1|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;FP2&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ सिंगापूर ग्रांप्री — मुक्त सराव २|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/972/singapore/practice/2|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;FP3&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ सिंगापूर ग्रांप्री — मुक्त सराव ३|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/972/singapore/practice/3|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! संघ !! चालक !! कार क्र.
|-
| [[मर्सिडीज]] || [[लुइस हॅमिल्टन]] || ४४
|-
| [[मर्सिडीज]] || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || ७७
|-
| [[फेरारी]] || [[सेबास्टियन फेटेल]] || ५
|-
| [[फेरारी]] || [[किमी रायकोनेन]] || ७
|-
| [[रेड बुल रेसिंग]] || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || ३३
|-
| [[रेड बुल रेसिंग]] || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || ३
|-
| [[फोर्स इंडिया]] || [[सर्जिओ पेरेझ]] || ११
|-
| [[फोर्स इंडिया]] || [[एस्टेबान ओकॉन]] || ३१
|-
| [[विलियम्स रेसिंग]] || [[फेलिपे मासा]] || १९
|-
| [[विलियम्स रेसिंग]] || [[लान्स स्ट्रोल]] || १८
|-
| [[टोरो रोसो]] || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || ५५
|-
| [[टोरो रोसो]] || [[डॅनिल क्व्यात]] || २६
|-
| [[हास एफ.१ संघ]] || [[केविन मॅग्नुसेन]] || २०
|-
| [[हास एफ.१ संघ]] || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || ८
|-
| [[रेनॉ]] || [[निको हल्केनबर्ग]] || २७
|-
| [[रेनॉ]] || [[जोलियन पामर]] || ३०
|-
| [[मॅकलारेन]] || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || १४
|-
| [[मॅकलारेन]] || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || २
|-
| [[सॉबर]] || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || ९४
|-
| [[सॉबर]] || [[मार्कस एरिक्सन]] || ९
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;
|}

=== टायर ===

पिरेलीने सिंगापूरसाठी सॉफ्ट (पिवळा), सुपरसॉफ्ट (लाल) आणि अल्ट्रासॉफ्ट (जांभळा) ही तीन कोरडी मिश्रणे दिली होती. चालकनिहाय निवडीत सॉफ्टचे १–२, सुपरसॉफ्टचे १–४ आणि अल्ट्रासॉफ्टचे ८–१० संच होते. प्रत्यक्ष पावसात इंटरमीडिएट व पूर्ण ओले टायर वापरल्याने ही कोरडी वाटणी रविवारच्या सुरुवातीच्या टायर निवडीशी गल्लत करू नये.&lt;ref name=&quot;TYRE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=सिंगापूरच्या चालकांसाठी २०१७ पिरेली टायर संच|दुवा=https://news.verstappen.com/en/article/3025|प्रकाशक=व्हर्सटॅपन अधिकृत वृत्त}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! टायर प्रकार !! मिश्रण !! बाजूच्या पट्टीचा रंग !! प्रत्येकी उपलब्ध संच
|-
| कठीण || सॉफ्ट || पिवळा || १–२
|-
| मध्यम || सुपरसॉफ्ट || लाल || १–४
|-
| मऊ || अल्ट्रासॉफ्ट || जांभळा || ८–१०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;TYRE&quot;/&gt;
|}

== मुक्त सराव सत्रे ==

=== पहिला मुक्त सराव ===

पहिल्या सरावात रिक्कार्डोने १:४२.४८९ वेळ घेत रेड बुलच्या वेगाची झलक दिली; फेटेल केवळ ०.१०९ आणि व्हर्सटॅपन ०.१२१ सेकंदांनी मागे होते. हॅमिल्टन चौथा होता. या सत्रात जिओविनाझी व जेलाएल हे दोन फक्त सरावापुरते चालक सहभागी झाले होते.&lt;ref name=&quot;FP1&quot;/&gt;

=== मुक्त सराव १ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:४२.४८९ || २१
|-
| २ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || +०.१०९ सेकंद || २१
|-
| ३ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.१२१ सेकंद || २३
|-
| ४ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || +०.४१५ सेकंद || २७
|-
| ५ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || +०.९३४ सेकंद || २५
|-
| ६ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || +०.९४५ सेकंद || २७
|-
| ७ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || +१.२४५ सेकंद || २५
|-
| ८ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || +१.२७० सेकंद || १९
|-
| ९ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || +१.६१२ सेकंद || २४
|-
| १० || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || +१.७३१ सेकंद || २५
|-
| ११ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || +१.८५१ सेकंद || २५
|-
| १२ || ३० || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉ]] || +२.४७२ सेकंद || २५
|-
| १३ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || +२.५६४ सेकंद || २५
|-
| १४ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +२.५९५ सेकंद || २७
|-
| १५ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +३.९६७ सेकंद || २०
|-
| १६ || ५० || [[अँटोनियो जिओविनाझी]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +४.२९३ सेकंद || २७
|-
| १७ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +४.७०१ सेकंद || ११
|-
| १८ || ३८ || [[शॉन जेलाएल]] || [[टोरो रोसो]] || +५.०८१ सेकंद || २६
|-
| १९ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || +५.२१० सेकंद || २३
|-
| २० || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || +५.३९७ सेकंद || २४
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;FP1&quot;/&gt;
|}

=== दुसरा मुक्त सराव ===

दुसऱ्या सरावात रिक्कार्डोने १:४०.८५२ असा आणखी वेगवान वेळ घेतला, तर व्हर्सटॅपन ०.५५६ आणि हॅमिल्टन ०.७०३ सेकंद मागे होता. फेरारीला सर्वात वेगवान फेरीचा लाभ न मिळाल्याने शनिवारच्या पात्रतेत कामगिरी सुधारणे आवश्यक होते. पामर व सायेन्स आपल्या नेहमीच्या गाड्यांत सहभागी झाले होते.&lt;ref name=&quot;FP2&quot;/&gt;

=== मुक्त सराव २ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:४०.८५२ || ३३
|-
| २ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.५५६ सेकंद || २८
|-
| ३ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || +०.७०३ सेकंद || ३६
|-
| ४ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || +१.२५२ सेकंद || ३५
|-
| ५ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || +१.५९६ सेकंद || ३३
|-
| ६ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || +१.६४९ सेकंद || ३४
|-
| ७ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || +१.९३६ सेकंद || ३२
|-
| ८ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || +१.९७४ सेकंद || ३५
|-
| ९ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || +१.९८३ सेकंद || ३०
|-
| १० || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || +२.२०२ सेकंद || ३४
|-
| ११ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || +२.२५२ सेकंद || ३३
|-
| १२ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[टोरो रोसो]] || +२.३८४ सेकंद || ३८
|-
| १३ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || +२.७५६ सेकंद || ३२
|-
| १४ || ३० || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉ]] || +२.९४३ सेकंद || ३२
|-
| १५ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +२.९८४ सेकंद || ३२
|-
| १६ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +३.४४९ सेकंद || ३२
|-
| १७ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +३.५६५ सेकंद || ३२
|-
| १८ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +४.०७६ सेकंद || २९
|-
| १९ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || +४.८२१ सेकंद || ३४
|-
| २० || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || +४.८६९ सेकंद || ३५
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;FP2&quot;/&gt;
|}

=== तिसरा मुक्त सराव ===

शनिवारी व्हर्सटॅपनने १:४१.८२९ सर्वोत्तम वेळ घेतली, फेटेल केवळ ०.०७२ आणि हॅमिल्टन ०.१४२ सेकंद मागे राहिले. अलोन्सो व व्हानडोर्न चौथा-पाचवा क्रम मिळवून या कमी वेगाच्या शहर मार्गावर मॅकलारेनचा वेग चांगला असल्याचे दाखवत होते. सर्व वीस नियमित चालकांनी वैध वेळ दिली.&lt;ref name=&quot;FP3&quot;/&gt;

=== मुक्त सराव ३ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:४१.८२९ || १२
|-
| २ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || +०.०७२ सेकंद || १३
|-
| ३ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || +०.१४२ सेकंद || १६
|-
| ४ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || +०.५५४ सेकंद || ११
|-
| ५ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || +०.६१० सेकंद || १३
|-
| ६ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.६८८ सेकंद || ११
|-
| ७ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || +०.७२० सेकंद || १०
|-
| ८ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || +०.७६३ सेकंद || १६
|-
| ९ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || +०.८७९ सेकंद || १६
|-
| १० || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || +१.१८१ सेकंद || १४
|-
| ११ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || +१.२८० सेकंद || १५
|-
| १२ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[टोरो रोसो]] || +१.५२७ सेकंद || १७
|-
| १३ || ३० || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉ]] || +१.५३९ सेकंद || ११
|-
| १४ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || +१.७४५ सेकंद || १७
|-
| १५ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +१.८९५ सेकंद || १७
|-
| १६ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +२.२१२ सेकंद || १६
|-
| १७ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +२.३९४ सेकंद || १८
|-
| १८ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +२.४६६ सेकंद || १६
|-
| १९ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || +३.९३१ सेकंद || १५
|-
| २० || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || +४.५१० सेकंद || ७
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;FP3&quot;/&gt;
|}

== मुख्य शर्यतीची पात्रता फेरी ==

=== फेरी १ ===

पहिल्या पात्रता टप्प्यात फेरारी, रेड बुल आणि मर्सिडीजचे सर्व प्रमुख चालक पुढे गेले. क्व्यात, ग्रोसजाँ आणि ओकॉनची लढत मधल्या गटात चुरशीची झाली; मॅग्नुसेन, मासा, स्ट्रोल, व्हेर्लाइन आणि एरिक्सन सुरुवातीच्याच टप्प्यात बाद झाले. येथे गुणक्रमाऐवजी प्रत्येक सत्राची सर्वात जलद फेरी अधिकृत पात्रतेचा आधार ठरते.&lt;ref name=&quot;Q&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ सिंगापूर ग्रांप्री — पात्रता फेरी|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/972/singapore/qualifying|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

=== फेरी २ ===

दुसऱ्या टप्प्यात व्हर्सटॅपनचा १:४०.३३२ वेळ सर्वात वेगवान होता. फेटेल, रिक्कार्डो आणि रायकोनेन जवळच्या वेळात होते. पामर, पेरेझ, क्व्यात, ओकॉन आणि ग्रोसजाँ अंतिम भागात पोहोचले नाहीत; दोन्ही मॅकलारेन गाड्या मात्र शेवटच्या दहामध्ये पोहोचल्या.&lt;ref name=&quot;Q&quot;/&gt;

=== फेरी ३ ===

शेवटच्या फेरीत फेटेलने १:३९.४९१ वेळ घेऊन ध्रुवस्थान मिळवले. व्हर्सटॅपन ०.३२३ व रिक्कार्डो ०.३४९ सेकंदांनी मागे राहिले. रायकोनेन चौथा व हॅमिल्टन पाचवा आला. हंगामातील पहिल्या भागात फेरारीला झालेले नुकसान भरून काढण्याची संधी या पहिल्या रांगेमुळे निर्माण झाली होती, पण रविवारी हवामान पूर्ण बदलले.&lt;ref name=&quot;Q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

=== मुख्य शर्यतीच्या पात्रता फेरीचे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी १ !! फेरी २ !! फेरी ३ !! एकूण फेऱ्या
|-
| १ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || १:४३.३३६ || १:४०.५२९ || १:३९.४९१ || १९
|-
| २ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:४२.०१० || १:४०.३३२ || १:३९.८१४ || १८
|-
| ३ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:४२.०६३ || १:४०.३८५ || १:३९.८४० || १८
|-
| ४ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || १:४३.३२८ || १:४०.५२५ || १:४०.०६९ || १८
|-
| ५ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:४२.४५५ || १:४०.५७७ || १:४०.१२६ || १७
|-
| ६ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:४३.१३७ || १:४१.४०९ || १:४०.८१० || १६
|-
| ७ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || १:४२.५८६ || १:४१.२७७ || १:४१.०१३ || १८
|-
| ८ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || १:४२.०८६ || १:४१.४४२ || १:४१.१७९ || २०
|-
| ९ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || १:४२.२२२ || १:४१.२२७ || १:४१.३९८ || १९
|-
| १० || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[टोरो रोसो]] || १:४२.१७६ || १:४१.८२६ || १:४२.०५६ || २०
|-
| ११ || ३० || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉ]] || १:४२.४७२ || १:४२.१०७ || वेळ नाही || १२
|-
| १२ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || १:४३.५९४ || १:४२.२४६ || वेळ नाही || ८
|-
| १३ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || १:४२.५४४ || १:४२.३३८ || वेळ नाही || १४
|-
| १४ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || १:४३.६२६ || १:४२.७६० || वेळ नाही || ११
|-
| १५ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:४३.६२७ || १:४३.८८३ || वेळ नाही || १३
|-
| १६ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:४३.७५६ || वेळ नाही || वेळ नाही || ८
|-
| १७ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:४४.०१४ || वेळ नाही || वेळ नाही || ६
|-
| १८ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:४४.७२८ || वेळ नाही || वेळ नाही || ९
|-
| १९ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || १:४५.०५९ || वेळ नाही || वेळ नाही || ९
|-
| २० || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || १:४५.५७० || वेळ नाही || वेळ नाही || ६
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;8&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;Q&quot;/&gt;
|}

=== मुख्य शर्यतीची अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी ===

अधिकृत अंतिम रविवारच्या क्रमवारीत फेटेल पहिला, व्हर्सटॅपन दुसरा, रिक्कार्डो तिसरा, रायकोनेन चौथा व हॅमिल्टन पाचवा होता. एरिक्सनला नियोजित नसलेल्या गिअरबॉक्स बदलासाठी पाच स्थानांची शिक्षा मिळाली; तो आधीच शेवटच्या स्थानी असल्याने प्रत्यक्ष वीस क्रमांकाच्या ग्रिडच्या बाहेर काल्पनिक नवा क्रमांक देण्यात आलेला नाही. इतर चालकांच्या सुरुवातीच्या स्थानांमध्ये मूलभूत पात्रता-ग्रिड फरक नव्हता.&lt;ref name=&quot;GRID&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ सिंगापूर ग्रांप्री — अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/972/singapore/starting-grid|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! ग्रिड !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पात्रता वेळ / स्थिती
|-
| १ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || १:३९.४९१
|-
| २ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:३९.८१४
|-
| ३ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:३९.८४०
|-
| ४ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || १:४०.०६९
|-
| ५ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:४०.१२६
|-
| ६ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:४०.८१०
|-
| ७ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || १:४१.०१३
|-
| ८ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || १:४१.१७९
|-
| ९ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || १:४१.३९८
|-
| १० || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[टोरो रोसो]] || १:४२.०५६
|-
| ११ || ३० || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉ]] || १:४२.१०७
|-
| १२ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || १:४२.२४६
|-
| १३ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || १:४२.३३८
|-
| १४ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || १:४२.७६०
|-
| १५ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:४३.८८३
|-
| १६ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:४३.७५६
|-
| १७ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:४४.०१४
|-
| १८ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:४४.७२८
|-
| १९ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || १:४५.०५९
|-
| २० || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || १:४५.५७०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;5&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;GRID&quot;/&gt;
|}

== मुख्य शर्यत ==

प्रस्थानापूर्वी पावसाने मार्ग निसरडा झाला होता. फेरारी, मर्सिडीज आणि रेड बुलने इंटरमीडिएट टायर लावले, तर काही इतर संघांनी पूर्ण ओले टायर निवडले. सुरुवातीला रायकोनेनने चौथ्या क्रमांकावरून झपाट्याने वेग घेतला. फेटेल डावीकडे सरकला, त्याचवेळी रायकोनेन आणि व्हर्सटॅपन संपर्कात आले आणि तिन्ही गाड्यांचा अपघात झाला. अलोन्सोच्या मॅकलारेनलाही धडक बसली; तो काही फेऱ्या पुढे चालू शकला पण आठव्या फेरीत थांबला. सुरक्षा गाडी आली व हॅमिल्टन आघाडीवर गेला.&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

पहिल्या वळणापूर्वीची धडक केवळ फेरारी-रेड बुल स्पर्धेत मर्यादित राहिली नाही. अलोन्सोची मॅकलारेन बाजूने येणाऱ्या गाड्यांच्या संपर्कात सापडली; त्याने काही काळ शर्यत सुरू ठेवली, पण कारच्या नुकसानामुळे नंतर निवृत्ती स्वीकारली. रस्त्यावरून तुटलेले भाग दूर करताना सुरक्षा गाडीची गरज निर्माण झाली आणि दुसऱ्या ओळीतून सुरू झालेल्या हॅमिल्टनला थेट आघाडी मिळाली.&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JUDGE&quot;/&gt;

चौथ्या फेरीनंतर सुरक्षा गाडी परत गेल्यावर हॅमिल्टनने रिक्कार्डोवर अंतर वाढवले. रेड बुलला रिक्कार्डोच्या गिअरबॉक्स तेलदाबाबद्दल चिंता होती; त्याला गाडीचा ताण कमी ठेवायला सांगण्यात आले. अकराव्या फेरीत क्व्यातचा अपघात झाल्याने दुसऱ्यांदा सुरक्षा गाडी आली. या कालखंडात अनेक चालकांनी पूर्ण ओल्या टायरवरून इंटरमीडिएटवर बदल केला; हॅमिल्टनने मात्र ट्रॅकवर आघाडी सांभाळली.&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

क्व्यात अकराव्या फेरीत अपघातग्रस्त झाल्यानंतर दुसऱ्या सुरक्षा गाडीमुळे अनेकांना कमी वेळात ओल्या टायरची निवड बदलता आली. अनेक प्रतिस्पर्ध्यांनी पूर्ण पावसाचे टायर बदलले, तर पुढे असलेल्या चालकांना भिजलेल्या भागांत पकडीची अनिश्चितता होती. रिक्कार्डोच्या रेड बुलच्या तांत्रिक तापमान/तेलदाबाच्या समस्येमुळे त्याला वेगाबरोबर विश्वासार्हतेचाही विचार करावा लागला.&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

मार्ग वाळू लागल्यावर टायर निवडी पुन्हा बदलल्या. काही चालकांनी आधी कोरडे टायर लावून पाहिले, परंतु ओल्या भागांमुळे सर्वत्र समान पकड नव्हती. सुमारे पंचविसाव्या फेरीपासून स्लीक टायर वापरणे व्यवहार्य झाले. एरिक्सनची गाडी अँडरसन पुलाजवळ थांबल्यानंतर तिसऱ्यांदा सुरक्षा गाडी बाहेर आली. हल्केनबर्गच्या रेनॉला तेलगळतीच्या समस्येमुळे चांगली संधी असूनही निवृत्ती पत्करावी लागली.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

ओल्या ट्रॅकवरून स्लीक टायरकडे संक्रमण करण्याची योग्य वेळ प्रत्येक चालकासाठी सारखी नव्हती. आधी थांबलेल्यांनी काही फेऱ्या अजून ओलसर भागातून सावधपणे नेल्या, तर उशिरा थांबलेल्यांना ट्रॅकवरील स्थान गमावण्याचा धोका होता. एरिक्सनच्या अपघातावर तिसरी सुरक्षा गाडी आली आणि उरलेल्या फेऱ्यांची लय पुन्हा विस्कळीत झाली. यानंतर हल्केनबर्ग व मॅग्नुसेनच्या गाड्या निवृत्त झाल्यामुळे गुण मिळवू शकणाऱ्या गटातील स्थानांतरे झाली.&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

अखेरीस हॅमिल्टनने रिक्कार्डोपेक्षा ४.५०७ सेकंद आधी विजय मिळवला; बोट्टास तिसरा झाला. सायेन्स चौथ्या, पेरेझ पाचव्या, पामर सहाव्या, व्हानडोर्न सातव्या, स्ट्रोल आठव्या, ग्रोसजाँ नवव्या व ओकॉन दहाव्या क्रमांकावर आले. शर्यतीच्या वेळमर्यादेमुळे ६१ नियोजित फेऱ्यांपैकी ५८च पूर्ण झाल्या.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;

=== मुख्य शर्यतीचे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पूर्ण फेऱ्या !! वेळ / अंतर / स्थिती !! गुण
|-
| १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ५८ || २:०३:२३.५४४ || २५
|-
| २ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ५८ || +४.५०७ सेकंद || १८
|-
| ३ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || ५८ || +८.८०० सेकंद || १५
|-
| ४ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[टोरो रोसो]] || ५८ || +२२.८२२ सेकंद || १२
|-
| ५ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || ५८ || +२५.३५९ सेकंद || १०
|-
| ६ || ३० || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉ]] || ५८ || +२७.२५९ सेकंद || ८
|-
| ७ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || ५८ || +३०.३८८ सेकंद || ६
|-
| ८ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ५८ || +४१.६९६ सेकंद || ४
|-
| ९ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ५८ || +४३.२८२ सेकंद || २
|-
| १० || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || ५८ || +४४.७९५ सेकंद || १
|-
| ११ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ५८ || +४६.५३६ सेकंद || ०
|-
| १२ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || ५६ || +२ फेऱ्या || ०
|-
| वर्गीकृत नाही || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ५० || निवृत्त || ०
|-
| वर्गीकृत नाही || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || ४८ || निवृत्त || ०
|-
| वर्गीकृत नाही || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || ३५ || निवृत्त || ०
|-
| वर्गीकृत नाही || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || १० || निवृत्त || ०
|-
| वर्गीकृत नाही || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || ८ || निवृत्त || ०
|-
| वर्गीकृत नाही || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || ० || निवृत्त || ०
|-
| वर्गीकृत नाही || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ० || निवृत्त || ०
|-
| वर्गीकृत नाही || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || ० || निवृत्त || ०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;
|}

=== सर्वात वेगवान फेरी ===

हॅमिल्टनने ५५व्या फेरीत १:४५.००८ अशी शर्यतीतील सर्वांत वेगवान फेरी नोंदवली. पहिल्या फेरीतील तीन निवृत्त चालकांसाठी अधिकृत वैध फेरी नाही; बाकी १७ चालकांची योग्य FIA फेरी, वेळ आणि सरासरी वेग खाली दिले आहेत. २०१७ मध्ये यासाठी अतिरिक्त गुण नव्हते.&lt;ref name=&quot;FAST&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! क्रम !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी (एफआयए) !! फेरीचा वेळ !! सरासरी वेग (किमी/ता.)
|-
| १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ५५ || १:४५.००८ || १७३.६४३
|-
| २ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ५७ || १:४५.३०१ || १७३.१६०
|-
| ३ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || ५४ || १:४५.४०५ || १७२.९८९
|-
| ४ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[टोरो रोसो]] || ५२ || १:४६.५३७ || १७१.१५१
|-
| ५ || ३० || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉ]] || ५२ || १:४६.७२२ || १७०.८५५
|-
| ६ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || ५७ || १:४६.७२२ || १७०.८५५
|-
| ७ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || ५२ || १:४६.७३१ || १७०.८४०
|-
| ८ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ५८ || १:४७.०५५ || १७०.३२३
|-
| ९ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ५५ || १:४७.५१२ || १६९.५९९
|-
| १० || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ४४ || १:४७.५८५ || १६९.४८४
|-
| ११ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ५४ || १:४७.६३७ || १६९.४०२
|-
| १२ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || ५२ || १:४७.६७७ || १६९.३३९
|-
| १३ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || ३७ || १:४८.०११ || १६८.८१६
|-
| १४ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || ५६ || १:४९.०६१ || १६७.१९०
|-
| १५ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || ३५ || १:५२.४९६ || १६२.०८५
|-
| १६ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || १० || २:१०.५१२ || १३९.७११
|-
| १७ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || ६ || २:१३.५७९ || १३६.५०३
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;FAST&quot;/&gt;
|}

== मुख्य शर्यतीनंतरचे विश्लेषण ==

=== रविवारचा असाधारण प्रारंभ : पाऊस, निवडलेले टायर आणि दृश्यमानता ===

सिंगापूरमध्ये शर्यतीपूर्वी जोरदार पाऊस पडला आणि रात्रीच्या प्रारंभाच्या आधी पुन्हा सरी आल्या. हा या ग्रांप्रीच्या इतिहासातील पहिला ओला रात्रीचा प्रारंभ होता. काही संघांनी इंटरमीडिएट तर काहींनी पूर्ण पावसाचे टायर निवडले. फेरारी, रेड बुल आणि मर्सिडीज यांच्याकडील सहा प्रमुख गाड्या इंटरमीडिएटवर होत्या; मॅकलारेन, रेनॉ आणि फोर्स इंडियातील काही गाड्यांनी जास्त पाण्यासाठी पूर्ण ओले टायर घेतले. पाऊस किती वेळ टिकेल आणि रस्त्यावरील पकड कधी सुधारेल यावर यानंतरच्या प्रत्येक सुरक्षा गाडीच्या रणनीतीचा परिणाम अवलंबून होता.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;

पोलवरचा फेटेल आणि दुसऱ्या रांगेतील रायकोनेन यांचे हंगामातील गुणप्रश्न वेगवेगळे होते. फेटेलला तीन गुणांची हॅमिल्टनची आघाडी उलटवण्याची संधी मिळाली होती, पण पाचव्या स्थानावर असलेल्या हॅमिल्टनला पावसात सुरुवातीच्या स्थानापेक्षा बचाव व अपघात टाळणे अधिक उपयुक्त ठरले. त्यामुळे सरळ ट्रॅकवरील वेगापेक्षा निसरड्या रस्त्यावर पहिल्या काही सेकंदांत कार कुठे मांडली गेली हा परिणामकारक घटक बनला.&lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

पावसातील वेगळ्या निवडीचा अर्थ प्रत्येक संघ एकाच वेळी योग्य किंवा चुकीचा होता असा होत नाही. पूर्ण ओल्या टायरची अधिक पाणी काढण्याची क्षमता काही सुरुवातीच्या भागांत लाभदायक होती, तर इंटरमीडिएट टायर जलद कोरड्या रेषेवर अधिक वेग देऊ शकत होते. एवढ्या बदलत्या पकडीत आघाडीवर असलेल्या गाडीला वाऱ्याचा स्वच्छ प्रवाह आणि स्पष्ट दृश्याचा लाभ मिळत होता. त्यामुळे ओल्या सुरुवातीचा परिणाम चालकाच्या सुरुवातीच्या क्रमावरच नव्हे तर पुढील रणनीतिक पर्यायांवर झाला.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;

=== सुरुवातीच्या सेकंदांत तीन-कार संपर्क आणि दोन फेरारींचा शेवट ===

रायकोनेनने चौथ्या क्रमांकावरून उत्तम सुरुवात घेतली. आघाडीवरील फेटेल अपेक्षेपेक्षा हळू निघून डाव्या बाजूला सरकत होता; व्हर्सटॅपन दोन्ही फेरारींच्या मध्ये अडकला. रायकोनेन आणि व्हर्सटॅपनच्या गाड्या प्रथम संपर्कात आल्या आणि नंतर साखळी धडकेत फेटेललाही नुकसान झाले. रायकोनेन व व्हर्सटॅपन तात्काळ थांबले. फेटेलने काही क्षण वाट पुढे चालू ठेवली, पण खराब झालेल्या गाडीवर नियंत्रण गमावून त्यालाही पहिल्याच फेरीत निवृत्ती पत्करावी लागली. अपघाताच्या पुढच्या भागात अलोन्सोची गाडीही बाधित झाली.&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JUDGE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=सुरुवातीच्या तीन-कार धडकेबाबत कोणतीही पुढील कारवाई नाही|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/stewards-declare-ferrari-red-bull-clash-a-racing-incident.1dyq8sJyn4GWcK6eUgkake.1dyq8sJyn4GWcK6eUgkake|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

फेटेलच्या हंगामातील २३५ गुणांत या शर्यतीत कोणतीही भर पडली नाही; फेरारीच्या दोन्ही गाड्या आणि व्हर्सटॅपन शर्यतीबाहेर पडल्याने हॅमिल्टनची सुरुवातीची पाचवी जागा लगेच पहिल्या स्थानात बदलली. अलोन्सो काही फेऱ्या पुढे गेला तरी त्याच्या गाडीचे सुरुवातीचे नुकसान आठव्या फेरीत निवृत्तीचे कारण बनले. या सुरुवातीच्या संपर्काचा परिणाम म्हणून चार वेगवान गाड्यांच्या स्पर्धात्मक संधी बंद झाल्या, तर इतर संघांसाठी गुण मिळवण्याच्या जागा तयार झाल्या.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

अपघाताच्या तपासात अधिकृत निर्णयाने कोणत्याही एका चालकावर संपूर्ण दोष लादून नवा स्थानदंड दिला नाही. हा निष्कर्ष धडकेच्या खऱ्या परिणामांपासून वेगळा आहे: फेटेल आणि रायकोनेनच्या निवृत्तींमुळे फेरारीला दोन्ही आघाडीच्या गाड्यांचे गुण गमवावे लागले, व्हर्सटॅपनही बाहेर पडला आणि अलोन्सोची शर्यत काही फेऱ्यांत संपली. त्यामुळे शर्यतीच्या पहिल्या काही सेकंदांत गुणतालिकेचे समीकरण बदलले. अधिकृत 'रेसिंग इन्सिडेंट' निर्णयाला एखाद्या चालकाच्या दोषाची सिद्धता म्हणून मांडता येत नाही.&lt;ref name=&quot;JUDGE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;

=== एफ.आय.ए. तपास : कोणत्याही एका चालकावर मुख्य दोष निश्चित नाही ===

प्रारंभी अपघाताबद्दल विविध संघ आणि चालकांनी वेगवेगळ्या प्रतिक्रिया दिल्या; मात्र त्यांना अधिकृत दोषनिर्णय मानता येत नाही. रेस स्ट्यूअर्ड्सने व्हिडिओ तपासला, संबंधित चालक व संघांचे म्हणणे ऐकले आणि कोणताही एक चालक पूर्णपणे अथवा प्रामुख्याने जबाबदार नसल्याचा निष्कर्ष काढला. म्हणून पुढील कारवाई न करण्याचे ठरवले. हा निर्णय म्हणजे तीन निवृत्तींना रद्द करणे किंवा कुणाला वेळेची शिक्षा देणे नव्हते; अधिकृत निकालात तिन्ही गाड्या शून्य पूर्ण फेऱ्यांसह निवृत्तच राहिल्या.&lt;ref name=&quot;JUDGE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

=== पहिली सुरक्षा गाडी : ओल्या टायरचे पहिले टप्पे आणि रिक्कार्डोची मर्यादा ===

पहिली सुरक्षा गाडी पहिल्या अपघातानंतर मार्गावरील अवशेष हटेपर्यंत बाहेर राहिली. चौथ्या फेरीनंतर शर्यत सुरू झाल्यावर हॅमिल्टनने इंटरमीडिएट टायरवर वेग वाढवला. तिसऱ्या स्थानी असलेला हल्केनबर्ग पूर्ण ओल्या टायरवर होता; पेरेझ आणि पामर यांनाही समान निवडीचा फायदा-तोटा मोजावा लागत होता. कोरड्याकडे झुकणाऱ्या रस्त्यावर पूर्ण ओले टायर हळूहळू गरम होत आणि वेग कमी करत होते; मात्र तात्कालिक पाण्याच्या थरावर ते अधिक सुरक्षित होते.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=सिंगापूर शर्यत फेरीनुसार महत्त्वाच्या घटना|दुवा=https://www.grandprix.com/races/singapore-gp-2017-race-notes-hamilton-wins-at-singapore.html|प्रकाशक=ग्रांप्री डॉट कॉम}}&lt;/ref&gt;

रिक्कार्डोच्या गाडीतील गिअरबॉक्स तेलदाब कमी होत असल्याचे रेड बुलच्या माहितीमधून दिसत होते. संघाने त्याला लवकर गिअर बदलणे व गाडीवरचा ताण कमी ठेवणे असे निर्देश दिले. त्याच्या वेगावर आणि टायर जतन करण्यावर याचा परिणाम झाला. त्यामुळे फेटेल, रायकोनेन व व्हर्सटॅपन शर्यतीतून गेले तरी रिक्कार्डोला हॅमिल्टनवर सतत आक्रमण करणे अशक्य झाले. हे एका कारचा वेग आणि शर्यत पूर्ण करण्याची विश्वसनीयता यांतील स्पष्ट तणावाचे उदाहरण ठरले.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=सिंगापूर ग्रांप्रीच्या नंतर सर्व संघांचे अभिप्राय|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-the-teams-said-race-day-in-singapore.4zogbJC7y0E8Y66i8W8eQG|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

पहिल्या सुरक्षा गाडीनंतर हॅमिल्टनला आघाडीच्या गाड्यांपुढे मोकळी जागा मिळाली; ओल्या परिस्थितीत हा फायदा मोठा होता. रिक्कार्डोला पहिला क्रम मिळवण्यासाठी फक्त उशिराच्या टायर बदलाची वेगळी वेळ पुरेशी ठरली नसती. रेड बुलच्या विश्वासार्हतेबद्दलची चिंता आणि काही ओल्या वळणांत कमी पकड यांमुळे त्याला मोठा हल्ला करण्यापेक्षा दुसरे स्थान सांभाळावे लागले. बोट्टासच्या तिसऱ्या स्थानाने मर्सिडीजचे गुण वाढले, जरी सुरूवातीपूर्वी दोन्ही मर्सिडीज फेरारी–रेड बुलच्या मागे होत्या.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;

=== अकरावी फेरी : क्व्यातची धडक आणि दुसरी सुरक्षा गाडी ===

अकराव्या फेरीत क्व्यात एका वळणावर ब्रेक मारताना गाडी नियंत्रणात ठेवू शकला नाही आणि टोरो रोसोची गाडी अडथळ्यावर गेली. त्यामुळे दुसरी सुरक्षा गाडी आली. या वेळी अनेक चालकांनी पूर्ण ओल्या टायरवरून इंटरमीडिएटवर बदल केला, कारण मार्ग सुकत चालला होता. हॅमिल्टन बाहेर राहिला आणि त्याचे ट्रॅक स्थान टिकले; रिक्कार्डो थांबला, तरी प्रथम क्रम मिळवणे त्याला शक्य झाले नाही. पिट थांब्याची खिडकी सुरक्षा गाडीमुळे कमी वेळखाऊ झाली, पण प्रत्येक गाडीसाठी समान गुणकारी ठरली नाही.&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;

रेनॉने आपल्याच दोन गाड्यांचे थांबे जवळच्या वेळात हाताळले; हल्केनबर्ग व पामर यांना टायर बदलातून मिळणाऱ्या फायद्याबरोबर पिटमधील रहदारीही सहन करावी लागली. पेरेझनेही थांबा घेऊन पुनरागमन केले. ओकॉन आणि मॅग्नुसेन यांना ताज्या टायरवर लढाई करता आली. पंधराव्या फेरीच्या पुनर्सुरुवातीनंतर ट्रॅकवरील वेगापेक्षा योग्य टायर आणि पुढील कारमधील अंतर व्यवस्थापन महत्त्वाचे राहिले.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

क्व्यातच्या भिंतीवरील संपर्कामुळे आलेली दुसरी सुरक्षा गाडी पहिल्या फेरीतील तीन-कार अपघातापेक्षा पूर्णपणे वेगळी घटना होती. तेव्हा ट्रॅक आधीपेक्षा कमी ओला होत असल्याने पूर्ण पावसाचे टायर जास्त काळ वापरण्याचा तोटा वाढू लागला होता. ह्या टप्प्यात काही चालकांनी इंटरमीडिएटला प्राधान्य दिले. तथापि पिटच्या खिडकीत मोकळीक मिळाली तरी पुनःप्रारंभाच्या वेळी थंड टायर आणि ओल्या भागांची अडचण टिकून होती. दोन सुरक्षा गाड्यांच्या घटना आणि त्यांच्या रणनीतिक परिणामांची स्वतंत्र नोंद म्हणूनच महत्त्वाची आहे.&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;

=== सुकणारा मार्ग : स्लीक टायरमध्ये बदल आणि मधल्या गटाचा लाभ ===

विसाव्या फेरीनंतर मार्गाच्या काही भागांत कोरडी रेषा दिसू लागली, पण रंगवलेल्या रेषा आणि पुलाजवळील भागांमध्ये ओलावा अजून होता. मॅग्नुसेन आणि मासा यांसारख्या चालकांनी कोरड्या टायरचा पर्याय लवकर तपासला; बाकीच्या गाड्या त्यानंतर क्रमाने स्लीक टायरवर गेल्या. खूप आधीचा थांबा ओलसर ट्रॅकवर धोक्याचा, तर उशिराचा थांबा अधिक चांगल्या कोरड्या टायरच्या वेगापासून दूर ठेवणारा होता. या बदलांत हॅमिल्टनने पहिल्या क्रमावर नियंत्रण टिकवले.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;

सायेन्सने या परिस्थितीत सातत्यपूर्ण गाडी चालवून वरच्या गटात आपले स्थान मजबूत केले. त्याच्या सहकाऱ्याची कार अकराव्या फेरीतच बाहेर पडली असली तरी सायेन्सने चौथे स्थान राखले, जो त्या वेळच्या त्याच्या कारकिर्दीतील सर्वोत्तम निकाल ठरला. पामरने सहावा क्रम मिळवला; तुलनेने कमकुवत शर्यतीनंतरही रेनॉला गुण मिळाले. व्हानडोर्नने सुरुवातीच्या ओल्या परिस्थिती व नंतरच्या कोरड्या भागात संतुलित धाव घेऊन सातवे स्थान मिळवले. या प्रत्येक गुणकथेचा आधार सुरुवातीच्या गोंधळासोबत योग्य टायर बदल आणि गाडीच्या टिकाऊपणात होता.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;

तिन्ही सुरक्षा गाडीच्या टप्प्यांनी टायरची झीज व अंतरांची गणिते नव्याने सुरू केली. आघाडीचे कायम नियंत्रण हॅमिल्टनकडे होते, पण रिक्कार्डोची कार तांत्रिक दृष्ट्या सावधपणे चालवावी लागत होती; त्याला प्रत्यक्ष ओव्हरटेकसाठी आवश्यक सलग वेगाचे प्रमाण मिळाले नाही. दुसरीकडे सायेन्स, पामर व व्हानडोर्न यांना असामान्य पहिल्या फेरीतील निवृत्ती आणि उशिराचे तांत्रिक अपयश यांच्या संगतीने महत्त्वाची स्थानबढती मिळाली. हा परिणाम केवळ 'पाऊस पडला म्हणून अनपेक्षित निकाल लागला' एवढ्यावर थांबत नाही.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

=== अँडरसन पुलावरील एरिक्सनचा अपघात : तिसरी सुरक्षा गाडी ===

शर्यतीच्या उत्तरार्धात एरिक्सनची सॉबर अरुंद अँडरसन पुलाच्या भागात अडथळ्यावर गेली. त्यामुळे तिसरी सुरक्षा गाडी आली आणि आघाडीतील अंतर पुन्हा पुसले गेले. हॅमिल्टनच्या वाढलेल्या आघाडीला पुन्हा सुरुवातीपासून बचाव करावा लागला; रिक्कार्डोला काही प्रमाणात जवळ येण्याची संधी मिळाली. तथापि रेड बुलच्या यांत्रिक मर्यादा आणि टायर वापर यामुळे तो शर्यतीच्या शेवटपर्यंत सातत्याने आक्रमण करू शकला नाही.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;

सॉबरचा दुसरा चालक व्हेर्लाइनने दोन फेऱ्या मागे असूनही शर्यत पूर्ण करण्याइतके अंतर पार केले; त्याचे अंतिम वर्गीकृत बारावे स्थान हा एरिक्सनच्या निवृत्तीपेक्षा वेगळा परिणाम होता. शहर सर्किटवरील अरुंद भागात अडकलेली गाडी लवकर हलवता न आल्याने सुरक्षा गाडीचा कालावधीही काही फेऱ्या चालला. या घटनेने हॅमिल्टनचे स्पष्ट अंतर पुन्हा कमी केले आणि शर्यतीच्या अंतिम लांबीवरही परिणाम करणारा वेळ खर्च झाला.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

एरिक्सनच्या अपघाताच्या वेळी मार्गावर थांबलेल्या गाडीची सुरक्षित विल्हेवाट आवश्यक होती, त्यामुळे तिसऱ्यांदा सुरक्षा गाडी आली. तिन्ही सुरक्षा गाड्यांचे कारण आणि क्रम एकमेकांपासून वेगळे होते. शेवटी वेळेची मर्यादा गाठल्यामुळे मूळ नियोजनातील ६१ फेऱ्यांऐवजी ५८ फेऱ्यांवर अधिकृत शर्यत संपली. हा बदल रेड फ्लॅग किंवा शर्यत कायमची स्थगित केल्यामुळे झाला नव्हता; २०१७ च्या वास्तवात वापरलेल्या वेळमर्यादेचा तो थेट परिणाम होता.&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

=== हल्केनबर्ग आणि मॅग्नुसेनची उशिराची तांत्रिक निवृत्ती ===

रेनॉच्या हल्केनबर्गने सुरुवातीच्या ओल्या टप्प्यात तिसऱ्या क्रमावर धाव घेतली होती, मात्र तेलगळतीच्या यांत्रिक समस्येमुळे गाडीचा वेग व विश्वासार्हता कमी झाली. ४८ फेऱ्यांनंतर त्याला निवृत्त व्हावे लागले. या अपयशामुळे त्याला संभाव्य मोठे गुण आणि रेनॉला कारनिर्मात्यांच्या स्थानात अधिक पुढे जाण्याची संधी गमवावी लागली. याच संघाचा पामर मात्र सहाव्या क्रमाने पोहोचला, म्हणून दोन्ही रेनॉचे परिणाम एकसारखे समजू नयेत.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

हासच्या मॅग्नुसेनने ५० फेऱ्यांनंतर इलेक्ट्रिकल अडचणीमुळे शर्यत सोडली. त्याचा सहकारी ग्रोसजाँ नववा आला आणि दोन गुण मिळवले. हा निष्कर्ष दाखवतो की पावसात टायरांवर योग्य क्षण साधणे ही एकच कसोटी नव्हती; शर्यत वेळमर्यादेपर्यंत पूर्ण करण्यासाठी यंत्रणेची टिकाऊपणा आणि अनपेक्षित तांत्रिक अडचणी टाळणे तितकेच आवश्यक होते.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;

हल्केनबर्गच्या निवृत्तीने रेनॉला संभाव्य मोठ्या गुणांपासून वंचित ठेवले, मात्र पामरच्या सहाव्या स्थानाने त्याच संघाला महत्त्वाचा सकारात्मक निकाल मिळाला. मॅग्नुसेनची उशिराची निवृत्ती आणि इतर मधल्या गटातील स्थानांतरे अंतिम दहाव्या क्रमांकापर्यंतचा चित्र बदलत होती. समोरच्या तिन्ही अपघातग्रस्त आघाडीच्या गाड्यांची गयावया होणे हा पूर्ण कार्यक्रम नव्हता; मध्यभागातील तांत्रिक विश्वासार्हता आणि टायर वेळेचे निर्णय अंतिम गुणतालिकेत प्रत्यक्ष प्रतिबिंबित झाले.&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;

=== अंतिम ५८ फेऱ्या आणि अजिंक्यपदातील २८ गुणांचे अंतर ===

हॅमिल्टनने सर्वात वेगवान ५५वी फेरी १:४५.००८ वेळेत नोंदवली आणि रिक्कार्डोच्या ४.५०७ सेकंद आधी अंतिम रेषा पार केली. बोट्टास तिसरा असल्याने मर्सिडीजने पावसापूर्वी अपेक्षित न वाटणारे पहिला व तिसरा क्रम मिळवले. सुरक्षा गाडीच्या तीन टप्प्यांनी घालवलेल्या वेळेमुळे पूर्ण नियोजित ६१ फेऱ्या होऊ शकल्या नाहीत; वेळमर्यादा लागू झाल्यावर ५८ फेऱ्यांची अधिकृत वर्गवारी झाली. पात्रतेतील फेरारीचे ध्रुवस्थान रविवारच्या या परिस्थितीवर टिकू शकले नाही.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FAST&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;

या निकालानंतर चालक गुणतालिकेत हॅमिल्टन २६३ आणि फेटेल २३५ असा २८ गुणांचा फरक झाला; बोट्टास २१२ गुणांवर पोहोचला. कारनिर्मात्यांमध्ये मर्सिडीज ४७५ तर फेरारी ३७३ गुणांवर होती. हा फरक फक्त हॅमिल्टनच्या विजयामुळे नव्हे, तर दोन्ही फेरारी गाड्यांना एकही गुण न मिळाल्यामुळे मोठ्या प्रमाणावर वाढला. सायेन्स, पामर, व्हानडोर्न, स्ट्रोल, ग्रोसजाँ आणि ओकॉन यांच्या विविध गुणांमुळे खालच्या गटांच्या अजिंक्यपद स्पर्धेतही बदल झाले. २०१७ सिंगापूर शर्यत पाऊस, अपघात, स्ट्यूअर्ड्सचा निष्कर्ष, टायरचा योग्य काळ आणि यांत्रिक विश्वसनीयता यांच्या संगमातून घडली होती.&lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

हॅमिल्टनच्या विजयामुळे फेटेलवरील त्याची चालक अजिंक्यपदाची आघाडी २८ गुणांवर गेली. फेरारीसाठी शून्य गुणांचा रविवार हंगामाच्या त्या निर्णायक भागात मोठा अडथळा ठरला. टोरो रोसोच्या सायेन्सला चौथ्या, रेनॉच्या पामरला सहाव्या व मॅकलारेनच्या व्हानडोर्नला सातव्या स्थानावर मिळालेले गुण या दुर्घटनांमुळे निर्माण झालेल्या संधींचे वास्तव रूप होते; त्यांना केवळ पोडियमच्या मागील 'आश्चर्यकारक निकाल' असे न म्हणता प्रत्येकाच्या झालेल्या स्थानबदलांच्या प्रक्रियेतून समजून घ्यावे.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;

== निकालानंतर गुणतालिका ==

=== चालक अजिंक्यपद गुणतालिका ===

हॅमिल्टनने २६३ गुणांसह फेटेलवर २८ गुणांची आघाडी घेतली. शून्य गुणांचे हंगामातील काही चालक दिनांकित गुणपत्रकाच्या खात्रीशीर टायब्रेकर क्रमाविना ‘—’ म्हणून दाखवले आहेत; त्यांना बनावट क्रमांक देण्यात आलेले नाहीत.&lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! चालक !! संघ !! गुण
|-
| १ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || २६३
|-
| २ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || २३५
|-
| ३ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || २१२
|-
| ४ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १६२
|-
| ५ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || १३८
|-
| ६ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ६८
|-
| ७ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || ६८
|-
| ८ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || ५६
|-
| ९ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[टोरो रोसो]] || ४८
|-
| १० || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || ३४
|-
| ११ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ३१
|-
| १२ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || २८
|-
| १३ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || २६
|-
| १४ || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ११
|-
| १५ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || १०
|-
| १६ || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉ]] || ८
|-
| १७ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || ७
|-
| १८ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || ५
|-
| १९ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || ४
|-
| — || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || ०
|-
| — || [[अँटोनियो जिओविनाझी]] || [[सॉबर]] || ०
|-
| — || [[जेन्सन बटन]] || [[मॅकलारेन]] || ०
|-
| — || [[पॉल डी रेस्टा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;
|}

=== कारनिर्माते अजिंक्यपद गुणतालिका ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कारनिर्माता !! गुण
|-
| १ || [[मर्सिडीज]] || ४७५
|-
| २ || [[फेरारी]] || ३७३
|-
| ३ || [[रेड बुल रेसिंग]] || २३०
|-
| ४ || [[फोर्स इंडिया]] || १२४
|-
| ५ || [[विलियम्स रेसिंग]] || ५९
|-
| ६ || [[टोरो रोसो]] || ५२
|-
| ७ || [[रेनॉ]] || ४२
|-
| ८ || [[हास एफ.१ संघ]] || ३७
|-
| ९ || [[मॅकलारेन]] || १७
|-
| १० || [[सॉबर]] || ५
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;
|}

== हे सुद्धा पहा ==

* [[फॉर्म्युला वन]]
* [[सिंगापूर ग्रांप्री]]
* [[मरीना बे स्ट्रीट सर्किट]]
* [[२०१७ फॉर्म्युला वन हंगाम]]
* [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन चालक यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]]

== संदर्भ ==

{{संदर्भयादी}}

==तळटीप==

{{reflist|group=टीप}}

== बाह्य दुवे ==

* [https://www.formula1.com/en/results/2017/races/972/singapore/race-result मुख्य शर्यतीचे अधिकृत निकाल]
* [https://www.formula1.com/en/results/2017/races/972/singapore/fastest-laps चालकनिहाय सर्वात वेगवान फेऱ्या]
* [https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2017 एफ.आय.ए. २०१७ स्पर्धा कागदपत्रे]

{{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत
| हंगाम = २०१७
| ग्रांप्री = सिंगापूर ग्रांप्री
| हंगामातील_मागील_शर्यत = २०१७ इटालियन ग्रांप्री
| हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०१७ मलेशियन ग्रांप्री
| ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१६ सिंगापूर ग्रांप्री
| ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०१८ सिंगापूर ग्रांप्री
}}
{{२०१७ फॉर्म्युला वन हंगाम}}
{{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}}
[[वर्ग:सिंगापूर ग्रांप्री]]
[[वर्ग:२०१७ फॉर्म्युला वन हंगाम]]</text>
      <sha1>gz0s311yietqqusmgqb2f7n89od9h57</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728265</id>
      <parentid>2728264</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T13:54:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KiranBOT II</username>
        <id>140753</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>शुद्धलेखन ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#गट २|अधिक माहिती]]); शुद्धलेखन — योग्य उकार ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#योग्य उकार|अधिक माहिती]])</comment>
      <origin>2728265</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="93025" sha1="2o78sovmx0m3bkrg9lmehw1ihztcnsk" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत माहिती
| प्रकार = एफ.१
| देश = सिंगापूर
| ग्रांप्री = सिंगापूर
| चित्र = Singapore Street Circuit 2015.svg
| चित्र_शीर्षक = मरीना बे स्ट्रीट सर्किटचा २०१५–२०२२ दरम्यान वापरलेला मार्ग, २०१७ च्या शर्यतीला लागू
| दिनांक = १७ सप्टेंबर
| वर्ष = २०१७
| अधिकृत_नाव = फॉर्म्युला वन सिंगापूर एअरलाइन्स सिंगापूर ग्रांप्री २०१७
| शर्यत_क्रमांक = १४
| हंगामात_एकूण_शर्यती = २०
| शर्यतीचे_ठिकाण = [[मरीना बे स्ट्रीट सर्किट]]
| सर्किट_प्रकार = तात्पुरते शहरी रस्त्यांचे सर्किट
| सर्किट_अंतर_किमी = ५.०६५
| सर्किट_अंतर_मैल = ३.१४७
| एकूण_फेऱ्या = ५८
| एकूण_अंतर_किमी = २९३.६३३
| एकूण_अंतर_मैल = १८२.४५५
| हवामान = सुरुवातीला पाऊस व ओली सडक, नंतर कोरडी
| पोल_चालक = [[सेबास्टियन फेटेल]]
| पोल_देश = जर्मनी
| पोल_संघ = [[फेरारी]]
| पोल_वेळ = १:३९.४९१
| जलद_चालक = [[लुइस हॅमिल्टन]]
| जलद_देश = युनायटेड किंग्डम
| जलद_संघ = [[मर्सिडीज]]
| जलद_वेळ = १:४५.००८
| जलद_फेरी = ५५
| पहिला_चालक = [[लुइस हॅमिल्टन]]
| पहिला_देश = युनायटेड किंग्डम
| पहिला_संघ = [[मर्सिडीज]]
| दुसरा_चालक = [[डॅनियल रिक्कार्डो]]
| दुसरा_देश = ऑस्ट्रेलिया
| दुसरा_संघ = [[रेड बुल रेसिंग]]
| तिसरा_चालक = [[वालट्टेरी बोट्टास]]
| तिसरा_देश = फिनलंड
| तिसरा_संघ = [[मर्सिडीज]]
| हंगामातील_मागील_शर्यत = २०१७ इटालियन ग्रांप्री
| हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०१७ मलेशियन ग्रांप्री
| ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१६ सिंगापूर ग्रांप्री
| ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०१८ सिंगापूर ग्रांप्री
}}

'''२०१७ सिंगापूर ग्रांप्री''' (अधिकृत नाव '''फॉर्म्युला वन सिंगापूर एरलाइन्स सिंगापूर ग्रांप्री २०१७''') ही १७ सप्टेंबर रोजी [[मरीना बे स्ट्रीट सर्किट]] येथे झालेली २०१७ फॉर्म्युला वन अजिंक्यपदातील चौदावी शर्यत होती. पहिल्यांदाच ओल्या रस्त्यावर सुरू झालेल्या सिंगापूर रात्रीच्या स्पर्धेच्या पहिल्याच वळणावर फेरारीच्या दोन्ही गाड्या आणि मॅक्स व्हर्सटॅपनची रेड बुल निवृत्त झाल्यानंतर [[लुइस हॅमिल्टन]]ने विजय मिळवला. [[डॅनियल रिक्कार्डो]] दुसरा आणि [[वालट्टेरी बोट्टास]] तिसरा आला. तीन सुरक्षा गाडीच्या कालखंडांमुळे शर्यत नियोजित ६१ ऐवजी ५८ फेऱ्यांवर थांबली. हॅमिल्टनची ५५वी सर्वात वेगवान फेरी २०१७ च्या नियमानुसार गुणपात्र नव्हती.&lt;ref name=&quot;FIA&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=पहिल्या पावसातील सिंगापूर शर्यतीत हॅमिल्टनचा विजय|दुवा=https://www.fia.com/news/f1-hamilton-wins-singapore-ferraris-crash-out-dramatic-wet-start|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ सिंगापूर ग्रांप्री — शर्यतीचे निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/972/singapore/race-result|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;FAST&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ सिंगापूर ग्रांप्री — सर्वात वेगवान फेऱ्या|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/972/singapore/fastest-laps|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

== पार्श्वभूमी ==

=== शर्यतीपूर्वीची अजिंक्यपदाची स्थिती ===

इटालियन ग्रांप्रीनंतर हॅमिल्टन २३८ तर फेटेल २३५ गुणांवर होते. फेरारीला शहरातील मंद वळणांचा मार्ग मर्सिडीजपेक्षा अनुकूल ठरेल अशी अपेक्षा होती. रेड बुलच्या तुलनेने जास्त दाब निर्माण करणाऱ्या गाड्यांनी शुक्रवारच्या सरावातही चांगले वेग दाखवले. त्यामुळे रविवारी फेरारीसाठी आघाडी पुन्हा मिळवण्याची ही प्रमुख संधी होती.&lt;ref name=&quot;STAND&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=सिंगापूर ग्रांप्रीनंतरचे चालक व कारनिर्माते गुण|दुवा=https://www.racefans.net/2017/09/17/2017-singapore-grand-prix-championship-points/|प्रकाशक=रेसफॅन्स}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=पहिल्या पावसातील सिंगापूर शर्यतीची कालानुक्रमिक मांडणी|दुवा=https://www.motorsportmagazine.com/reports/f1/2017-singapore-grand-prix-report/|प्रकाशक=मोटर स्पोर्ट}}&lt;/ref&gt;

=== सर्किट आणि स्पर्धा कार्यक्रम ===

मरीना बे स्ट्रीट सर्किटचा २०१७ मधील ५.०६५ किमीचा मार्ग तात्पुरत्या शहर रस्त्यांवर तयार होत असे. हा रात्री कृत्रिम प्रकाशात भरवला जाणारा ग्रांप्री होता. शुक्रवार १५ सप्टेंबरला दोन मुक्त सराव, शनिवार १६ सप्टेंबरला तिसरा सराव आणि पात्रता, तर १७ सप्टेंबरला नियोजित ६१ फेऱ्यांची शर्यत होती. पावसामुळे वेळेच्या मर्यादेत ५८ फेऱ्याच पूर्ण झाल्या; म्हणून नियोजित आणि प्रत्यक्ष अंतर वेगळे आहे.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;

=== सहभागी चालक आणि संघ ===

रविवारच्या वीस चालकांमध्ये कोणतीही कायमची स्थानबदली नव्हती. मात्र शुक्रवारच्या पहिल्या सरावात [[अँटोनियो जिओविनाझी]]ने हासची क्रमांक ५० गाडी मॅग्नुसेनऐवजी चालवली आणि [[शॉन जेलाएल]]ने टोरो रोसोची क्रमांक ३८ गाडी सायेन्सऐवजी चालवली. त्यानंतर नियमित चालक दुसऱ्या व तिसऱ्या सरावात परतले; पाहुण्या चालकांना रविवारच्या ग्रिडमध्ये जोडणे चुकीचे ठरेल.&lt;ref name=&quot;FP1&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ सिंगापूर ग्रांप्री — मुक्त सराव १|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/972/singapore/practice/1|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;FP2&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ सिंगापूर ग्रांप्री — मुक्त सराव २|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/972/singapore/practice/2|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;FP3&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ सिंगापूर ग्रांप्री — मुक्त सराव ३|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/972/singapore/practice/3|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! संघ !! चालक !! कार क्र.
|-
| [[मर्सिडीज]] || [[लुइस हॅमिल्टन]] || ४४
|-
| [[मर्सिडीज]] || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || ७७
|-
| [[फेरारी]] || [[सेबास्टियन फेटेल]] || ५
|-
| [[फेरारी]] || [[किमी रायकोनेन]] || ७
|-
| [[रेड बुल रेसिंग]] || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || ३३
|-
| [[रेड बुल रेसिंग]] || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || ३
|-
| [[फोर्स इंडिया]] || [[सर्जिओ पेरेझ]] || ११
|-
| [[फोर्स इंडिया]] || [[एस्टेबान ओकॉन]] || ३१
|-
| [[विलियम्स रेसिंग]] || [[फेलिपे मासा]] || १९
|-
| [[विलियम्स रेसिंग]] || [[लान्स स्ट्रोल]] || १८
|-
| [[टोरो रोसो]] || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || ५५
|-
| [[टोरो रोसो]] || [[डॅनिल क्व्यात]] || २६
|-
| [[हास एफ.१ संघ]] || [[केविन मॅग्नुसेन]] || २०
|-
| [[हास एफ.१ संघ]] || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || ८
|-
| [[रेनॉ]] || [[निको हल्केनबर्ग]] || २७
|-
| [[रेनॉ]] || [[जोलियन पामर]] || ३०
|-
| [[मॅकलारेन]] || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || १४
|-
| [[मॅकलारेन]] || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || २
|-
| [[सॉबर]] || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || ९४
|-
| [[सॉबर]] || [[मार्कस एरिक्सन]] || ९
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;
|}

=== टायर ===

पिरेलीने सिंगापूरसाठी सॉफ्ट (पिवळा), सुपरसॉफ्ट (लाल) आणि अल्ट्रासॉफ्ट (जांभळा) ही तीन कोरडी मिश्रणे दिली होती. चालकनिहाय निवडीत सॉफ्टचे १–२, सुपरसॉफ्टचे १–४ आणि अल्ट्रासॉफ्टचे ८–१० संच होते. प्रत्यक्ष पावसात इंटरमीडिएट व पूर्ण ओले टायर वापरल्याने ही कोरडी वाटणी रविवारच्या सुरुवातीच्या टायर निवडीशी गल्लत करू नये.&lt;ref name=&quot;TYRE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=सिंगापूरच्या चालकांसाठी २०१७ पिरेली टायर संच|दुवा=https://news.verstappen.com/en/article/3025|प्रकाशक=व्हर्सटॅपन अधिकृत वृत्त}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! टायर प्रकार !! मिश्रण !! बाजूच्या पट्टीचा रंग !! प्रत्येकी उपलब्ध संच
|-
| कठीण || सॉफ्ट || पिवळा || १–२
|-
| मध्यम || सुपरसॉफ्ट || लाल || १–४
|-
| मऊ || अल्ट्रासॉफ्ट || जांभळा || ८–१०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;TYRE&quot;/&gt;
|}

== मुक्त सराव सत्रे ==

=== पहिला मुक्त सराव ===

पहिल्या सरावात रिक्कार्डोने १:४२.४८९ वेळ घेत रेड बुलच्या वेगाची झलक दिली; फेटेल केवळ ०.१०९ आणि व्हर्सटॅपन ०.१२१ सेकंदांनी मागे होते. हॅमिल्टन चौथा होता. या सत्रात जिओविनाझी व जेलाएल हे दोन फक्त सरावापुरते चालक सहभागी झाले होते.&lt;ref name=&quot;FP1&quot;/&gt;

=== मुक्त सराव १ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:४२.४८९ || २१
|-
| २ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || +०.१०९ सेकंद || २१
|-
| ३ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.१२१ सेकंद || २३
|-
| ४ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || +०.४१५ सेकंद || २७
|-
| ५ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || +०.९३४ सेकंद || २५
|-
| ६ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || +०.९४५ सेकंद || २७
|-
| ७ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || +१.२४५ सेकंद || २५
|-
| ८ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || +१.२७० सेकंद || १९
|-
| ९ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || +१.६१२ सेकंद || २४
|-
| १० || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || +१.७३१ सेकंद || २५
|-
| ११ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || +१.८५१ सेकंद || २५
|-
| १२ || ३० || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉ]] || +२.४७२ सेकंद || २५
|-
| १३ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || +२.५६४ सेकंद || २५
|-
| १४ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +२.५९५ सेकंद || २७
|-
| १५ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +३.९६७ सेकंद || २०
|-
| १६ || ५० || [[अँटोनियो जिओविनाझी]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +४.२९३ सेकंद || २७
|-
| १७ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +४.७०१ सेकंद || ११
|-
| १८ || ३८ || [[शॉन जेलाएल]] || [[टोरो रोसो]] || +५.०८१ सेकंद || २६
|-
| १९ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || +५.२१० सेकंद || २३
|-
| २० || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || +५.३९७ सेकंद || २४
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;FP1&quot;/&gt;
|}

=== दुसरा मुक्त सराव ===

दुसऱ्या सरावात रिक्कार्डोने १:४०.८५२ असा आणखी वेगवान वेळ घेतला, तर व्हर्सटॅपन ०.५५६ आणि हॅमिल्टन ०.७०३ सेकंद मागे होता. फेरारीला सर्वात वेगवान फेरीचा लाभ न मिळाल्याने शनिवारच्या पात्रतेत कामगिरी सुधारणे आवश्यक होते. पामर व सायेन्स आपल्या नेहमीच्या गाड्यांत सहभागी झाले होते.&lt;ref name=&quot;FP2&quot;/&gt;

=== मुक्त सराव २ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:४०.८५२ || ३३
|-
| २ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.५५६ सेकंद || २८
|-
| ३ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || +०.७०३ सेकंद || ३६
|-
| ४ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || +१.२५२ सेकंद || ३५
|-
| ५ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || +१.५९६ सेकंद || ३३
|-
| ६ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || +१.६४९ सेकंद || ३४
|-
| ७ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || +१.९३६ सेकंद || ३२
|-
| ८ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || +१.९७४ सेकंद || ३५
|-
| ९ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || +१.९८३ सेकंद || ३०
|-
| १० || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || +२.२०२ सेकंद || ३४
|-
| ११ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || +२.२५२ सेकंद || ३३
|-
| १२ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[टोरो रोसो]] || +२.३८४ सेकंद || ३८
|-
| १३ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || +२.७५६ सेकंद || ३२
|-
| १४ || ३० || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉ]] || +२.९४३ सेकंद || ३२
|-
| १५ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +२.९८४ सेकंद || ३२
|-
| १६ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +३.४४९ सेकंद || ३२
|-
| १७ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +३.५६५ सेकंद || ३२
|-
| १८ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +४.०७६ सेकंद || २९
|-
| १९ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || +४.८२१ सेकंद || ३४
|-
| २० || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || +४.८६९ सेकंद || ३५
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;FP2&quot;/&gt;
|}

=== तिसरा मुक्त सराव ===

शनिवारी व्हर्सटॅपनने १:४१.८२९ सर्वोत्तम वेळ घेतली, फेटेल केवळ ०.०७२ आणि हॅमिल्टन ०.१४२ सेकंद मागे राहिले. अलोन्सो व व्हानडोर्न चौथा-पाचवा क्रम मिळवून या कमी वेगाच्या शहर मार्गावर मॅकलारेनचा वेग चांगला असल्याचे दाखवत होते. सर्व वीस नियमित चालकांनी वैध वेळ दिली.&lt;ref name=&quot;FP3&quot;/&gt;

=== मुक्त सराव ३ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:४१.८२९ || १२
|-
| २ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || +०.०७२ सेकंद || १३
|-
| ३ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || +०.१४२ सेकंद || १६
|-
| ४ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || +०.५५४ सेकंद || ११
|-
| ५ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || +०.६१० सेकंद || १३
|-
| ६ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.६८८ सेकंद || ११
|-
| ७ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || +०.७२० सेकंद || १०
|-
| ८ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || +०.७६३ सेकंद || १६
|-
| ९ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || +०.८७९ सेकंद || १६
|-
| १० || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || +१.१८१ सेकंद || १४
|-
| ११ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || +१.२८० सेकंद || १५
|-
| १२ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[टोरो रोसो]] || +१.५२७ सेकंद || १७
|-
| १३ || ३० || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉ]] || +१.५३९ सेकंद || ११
|-
| १४ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || +१.७४५ सेकंद || १७
|-
| १५ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +१.८९५ सेकंद || १७
|-
| १६ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +२.२१२ सेकंद || १६
|-
| १७ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +२.३९४ सेकंद || १८
|-
| १८ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +२.४६६ सेकंद || १६
|-
| १९ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || +३.९३१ सेकंद || १५
|-
| २० || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || +४.५१० सेकंद || ७
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;FP3&quot;/&gt;
|}

== मुख्य शर्यतीची पात्रता फेरी ==

=== फेरी १ ===

पहिल्या पात्रता टप्प्यात फेरारी, रेड बुल आणि मर्सिडीजचे सर्व प्रमुख चालक पुढे गेले. क्व्यात, ग्रोसजाँ आणि ओकॉनची लढत मधल्या गटात चुरशीची झाली; मॅग्नुसेन, मासा, स्ट्रोल, व्हेर्लाइन आणि एरिक्सन सुरुवातीच्याच टप्प्यात बाद झाले. येथे गुणक्रमाऐवजी प्रत्येक सत्राची सर्वात जलद फेरी अधिकृत पात्रतेचा आधार ठरते.&lt;ref name=&quot;Q&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ सिंगापूर ग्रांप्री — पात्रता फेरी|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/972/singapore/qualifying|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

=== फेरी २ ===

दुसऱ्या टप्प्यात व्हर्सटॅपनचा १:४०.३३२ वेळ सर्वात वेगवान होता. फेटेल, रिक्कार्डो आणि रायकोनेन जवळच्या वेळात होते. पामर, पेरेझ, क्व्यात, ओकॉन आणि ग्रोसजाँ अंतिम भागात पोहोचले नाहीत; दोन्ही मॅकलारेन गाड्या मात्र शेवटच्या दहामध्ये पोहोचल्या.&lt;ref name=&quot;Q&quot;/&gt;

=== फेरी ३ ===

शेवटच्या फेरीत फेटेलने १:३९.४९१ वेळ घेऊन ध्रुवस्थान मिळवले. व्हर्सटॅपन ०.३२३ व रिक्कार्डो ०.३४९ सेकंदांनी मागे राहिले. रायकोनेन चौथा व हॅमिल्टन पाचवा आला. हंगामातील पहिल्या भागात फेरारीला झालेले नुकसान भरून काढण्याची संधी या पहिल्या रांगेमुळे निर्माण झाली होती, पण रविवारी हवामान पूर्ण बदलले.&lt;ref name=&quot;Q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

=== मुख्य शर्यतीच्या पात्रता फेरीचे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी १ !! फेरी २ !! फेरी ३ !! एकूण फेऱ्या
|-
| १ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || १:४३.३३६ || १:४०.५२९ || १:३९.४९१ || १९
|-
| २ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:४२.०१० || १:४०.३३२ || १:३९.८१४ || १८
|-
| ३ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:४२.०६३ || १:४०.३८५ || १:३९.८४० || १८
|-
| ४ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || १:४३.३२८ || १:४०.५२५ || १:४०.०६९ || १८
|-
| ५ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:४२.४५५ || १:४०.५७७ || १:४०.१२६ || १७
|-
| ६ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:४३.१३७ || १:४१.४०९ || १:४०.८१० || १६
|-
| ७ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || १:४२.५८६ || १:४१.२७७ || १:४१.०१३ || १८
|-
| ८ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || १:४२.०८६ || १:४१.४४२ || १:४१.१७९ || २०
|-
| ९ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || १:४२.२२२ || १:४१.२२७ || १:४१.३९८ || १९
|-
| १० || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[टोरो रोसो]] || १:४२.१७६ || १:४१.८२६ || १:४२.०५६ || २०
|-
| ११ || ३० || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉ]] || १:४२.४७२ || १:४२.१०७ || वेळ नाही || १२
|-
| १२ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || १:४३.५९४ || १:४२.२४६ || वेळ नाही || ८
|-
| १३ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || १:४२.५४४ || १:४२.३३८ || वेळ नाही || १४
|-
| १४ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || १:४३.६२६ || १:४२.७६० || वेळ नाही || ११
|-
| १५ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:४३.६२७ || १:४३.८८३ || वेळ नाही || १३
|-
| १६ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:४३.७५६ || वेळ नाही || वेळ नाही || ८
|-
| १७ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:४४.०१४ || वेळ नाही || वेळ नाही || ६
|-
| १८ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:४४.७२८ || वेळ नाही || वेळ नाही || ९
|-
| १९ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || १:४५.०५९ || वेळ नाही || वेळ नाही || ९
|-
| २० || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || १:४५.५७० || वेळ नाही || वेळ नाही || ६
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;8&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;Q&quot;/&gt;
|}

=== मुख्य शर्यतीची अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी ===

अधिकृत अंतिम रविवारच्या क्रमवारीत फेटेल पहिला, व्हर्सटॅपन दुसरा, रिक्कार्डो तिसरा, रायकोनेन चौथा व हॅमिल्टन पाचवा होता. एरिक्सनला नियोजित नसलेल्या गिअरबॉक्स बदलासाठी पाच स्थानांची शिक्षा मिळाली; तो आधीच शेवटच्या स्थानी असल्याने प्रत्यक्ष वीस क्रमांकाच्या ग्रिडच्या बाहेर काल्पनिक नवा क्रमांक देण्यात आलेला नाही. इतर चालकांच्या सुरुवातीच्या स्थानांमध्ये मूलभूत पात्रता-ग्रिड फरक नव्हता.&lt;ref name=&quot;GRID&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ सिंगापूर ग्रांप्री — अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/972/singapore/starting-grid|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! ग्रिड !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पात्रता वेळ / स्थिती
|-
| १ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || १:३९.४९१
|-
| २ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:३९.८१४
|-
| ३ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:३९.८४०
|-
| ४ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || १:४०.०६९
|-
| ५ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:४०.१२६
|-
| ६ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:४०.८१०
|-
| ७ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || १:४१.०१३
|-
| ८ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || १:४१.१७९
|-
| ९ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || १:४१.३९८
|-
| १० || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[टोरो रोसो]] || १:४२.०५६
|-
| ११ || ३० || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉ]] || १:४२.१०७
|-
| १२ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || १:४२.२४६
|-
| १३ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || १:४२.३३८
|-
| १४ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || १:४२.७६०
|-
| १५ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:४३.८८३
|-
| १६ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:४३.७५६
|-
| १७ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:४४.०१४
|-
| १८ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:४४.७२८
|-
| १९ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || १:४५.०५९
|-
| २० || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || १:४५.५७०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;5&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;GRID&quot;/&gt;
|}

== मुख्य शर्यत ==

प्रस्थानापूर्वी पावसाने मार्ग निसरडा झाला होता. फेरारी, मर्सिडीज आणि रेड बुलने इंटरमीडिएट टायर लावले, तर काही इतर संघांनी पूर्ण ओले टायर निवडले. सुरुवातीला रायकोनेनने चौथ्या क्रमांकावरून झपाट्याने वेग घेतला. फेटेल डावीकडे सरकला, त्याचवेळी रायकोनेन आणि व्हर्सटॅपन संपर्कात आले आणि तिन्ही गाड्यांचा अपघात झाला. अलोन्सोच्या मॅकलारेनलाही धडक बसली; तो काही फेऱ्या पुढे चालू शकला पण आठव्या फेरीत थांबला. सुरक्षा गाडी आली व हॅमिल्टन आघाडीवर गेला.&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

पहिल्या वळणापूर्वीची धडक केवळ फेरारी-रेड बुल स्पर्धेत मर्यादित राहिली नाही. अलोन्सोची मॅकलारेन बाजूने येणाऱ्या गाड्यांच्या संपर्कात सापडली; त्याने काही काळ शर्यत सुरू ठेवली, पण कारच्या नुकसानामुळे नंतर निवृत्ती स्वीकारली. रस्त्यावरून तुटलेले भाग दूर करताना सुरक्षा गाडीची गरज निर्माण झाली आणि दुसऱ्या ओळीतून सुरू झालेल्या हॅमिल्टनला थेट आघाडी मिळाली.&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JUDGE&quot;/&gt;

चौथ्या फेरीनंतर सुरक्षा गाडी परत गेल्यावर हॅमिल्टनने रिक्कार्डोवर अंतर वाढवले. रेड बुलला रिक्कार्डोच्या गिअरबॉक्स तेलदाबाबद्दल चिंता होती; त्याला गाडीचा ताण कमी ठेवायला सांगण्यात आले. अकराव्या फेरीत क्व्यातचा अपघात झाल्याने दुसऱ्यांदा सुरक्षा गाडी आली. या कालखंडात अनेक चालकांनी पूर्ण ओल्या टायरवरून इंटरमीडिएटवर बदल केला; हॅमिल्टनने मात्र ट्रॅकवर आघाडी सांभाळली.&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

क्व्यात अकराव्या फेरीत अपघातग्रस्त झाल्यानंतर दुसऱ्या सुरक्षा गाडीमुळे अनेकांना कमी वेळात ओल्या टायरची निवड बदलता आली. अनेक प्रतिस्पर्ध्यांनी पूर्ण पावसाचे टायर बदलले, तर पुढे असलेल्या चालकांना भिजलेल्या भागांत पकडीची अनिश्चितता होती. रिक्कार्डोच्या रेड बुलच्या तांत्रिक तापमान/तेलदाबाच्या समस्येमुळे त्याला वेगाबरोबर विश्वासार्हतेचाही विचार करावा लागला.&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

मार्ग वाळू लागल्यावर टायर निवडी पुन्हा बदलल्या. काही चालकांनी आधी कोरडे टायर लावून पाहिले, परंतु ओल्या भागांमुळे सर्वत्र समान पकड नव्हती. सुमारे पंचविसाव्या फेरीपासून स्लीक टायर वापरणे व्यवहार्य झाले. एरिक्सनची गाडी अँडरसन पुलाजवळ थांबल्यानंतर तिसऱ्यांदा सुरक्षा गाडी बाहेर आली. हल्केनबर्गच्या रेनॉला तेलगळतीच्या समस्येमुळे चांगली संधी असूनही निवृत्ती पत्करावी लागली.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

ओल्या ट्रॅकवरून स्लीक टायरकडे संक्रमण करण्याची योग्य वेळ प्रत्येक चालकासाठी सारखी नव्हती. आधी थांबलेल्यांनी काही फेऱ्या अजून ओलसर भागातून सावधपणे नेल्या, तर उशिरा थांबलेल्यांना ट्रॅकवरील स्थान गमावण्याचा धोका होता. एरिक्सनच्या अपघातावर तिसरी सुरक्षा गाडी आली आणि उरलेल्या फेऱ्यांची लय पुन्हा विस्कळीत झाली. यानंतर हल्केनबर्ग व मॅग्नुसेनच्या गाड्या निवृत्त झाल्यामुळे गुण मिळवू शकणाऱ्या गटातील स्थानांतरे झाली.&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

अखेरीस हॅमिल्टनने रिक्कार्डोपेक्षा ४.५०७ सेकंद आधी विजय मिळवला; बोट्टास तिसरा झाला. सायेन्स चौथ्या, पेरेझ पाचव्या, पामर सहाव्या, व्हानडोर्न सातव्या, स्ट्रोल आठव्या, ग्रोसजाँ नवव्या व ओकॉन दहाव्या क्रमांकावर आले. शर्यतीच्या वेळमर्यादेमुळे ६१ नियोजित फेऱ्यांपैकी ५८च पूर्ण झाल्या.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;

=== मुख्य शर्यतीचे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पूर्ण फेऱ्या !! वेळ / अंतर / स्थिती !! गुण
|-
| १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ५८ || २:०३:२३.५४४ || २५
|-
| २ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ५८ || +४.५०७ सेकंद || १८
|-
| ३ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || ५८ || +८.८०० सेकंद || १५
|-
| ४ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[टोरो रोसो]] || ५८ || +२२.८२२ सेकंद || १२
|-
| ५ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || ५८ || +२५.३५९ सेकंद || १०
|-
| ६ || ३० || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉ]] || ५८ || +२७.२५९ सेकंद || ८
|-
| ७ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || ५८ || +३०.३८८ सेकंद || ६
|-
| ८ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ५८ || +४१.६९६ सेकंद || ४
|-
| ९ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ५८ || +४३.२८२ सेकंद || २
|-
| १० || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || ५८ || +४४.७९५ सेकंद || १
|-
| ११ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ५८ || +४६.५३६ सेकंद || ०
|-
| १२ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || ५६ || +२ फेऱ्या || ०
|-
| वर्गीकृत नाही || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ५० || निवृत्त || ०
|-
| वर्गीकृत नाही || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || ४८ || निवृत्त || ०
|-
| वर्गीकृत नाही || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || ३५ || निवृत्त || ०
|-
| वर्गीकृत नाही || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || १० || निवृत्त || ०
|-
| वर्गीकृत नाही || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || ८ || निवृत्त || ०
|-
| वर्गीकृत नाही || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || ० || निवृत्त || ०
|-
| वर्गीकृत नाही || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ० || निवृत्त || ०
|-
| वर्गीकृत नाही || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || ० || निवृत्त || ०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;
|}

=== सर्वात वेगवान फेरी ===

हॅमिल्टनने ५५व्या फेरीत १:४५.००८ अशी शर्यतीतील सर्वांत वेगवान फेरी नोंदवली. पहिल्या फेरीतील तीन निवृत्त चालकांसाठी अधिकृत वैध फेरी नाही; बाकी १७ चालकांची योग्य FIA फेरी, वेळ आणि सरासरी वेग खाली दिले आहेत. २०१७ मध्ये यासाठी अतिरिक्त गुण नव्हते.&lt;ref name=&quot;FAST&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! क्रम !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी (एफआयए) !! फेरीचा वेळ !! सरासरी वेग (किमी/ता.)
|-
| १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ५५ || १:४५.००८ || १७३.६४३
|-
| २ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ५७ || १:४५.३०१ || १७३.१६०
|-
| ३ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || ५४ || १:४५.४०५ || १७२.९८९
|-
| ४ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[टोरो रोसो]] || ५२ || १:४६.५३७ || १७१.१५१
|-
| ५ || ३० || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉ]] || ५२ || १:४६.७२२ || १७०.८५५
|-
| ६ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || ५७ || १:४६.७२२ || १७०.८५५
|-
| ७ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || ५२ || १:४६.७३१ || १७०.८४०
|-
| ८ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ५८ || १:४७.०५५ || १७०.३२३
|-
| ९ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ५५ || १:४७.५१२ || १६९.५९९
|-
| १० || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ४४ || १:४७.५८५ || १६९.४८४
|-
| ११ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ५४ || १:४७.६३७ || १६९.४०२
|-
| १२ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || ५२ || १:४७.६७७ || १६९.३३९
|-
| १३ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || ३७ || १:४८.०११ || १६८.८१६
|-
| १४ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || ५६ || १:४९.०६१ || १६७.१९०
|-
| १५ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || ३५ || १:५२.४९६ || १६२.०८५
|-
| १६ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || १० || २:१०.५१२ || १३९.७११
|-
| १७ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || ६ || २:१३.५७९ || १३६.५०३
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;FAST&quot;/&gt;
|}

== मुख्य शर्यतीनंतरचे विश्लेषण ==

=== रविवारचा असाधारण प्रारंभ : पाऊस, निवडलेले टायर आणि दृश्यमानता ===

सिंगापूरमध्ये शर्यतीपूर्वी जोरदार पाऊस पडला आणि रात्रीच्या प्रारंभाच्या आधी पुन्हा सरी आल्या. हा या ग्रांप्रीच्या इतिहासातील पहिला ओला रात्रीचा प्रारंभ होता. काही संघांनी इंटरमीडिएट तर काहींनी पूर्ण पावसाचे टायर निवडले. फेरारी, रेड बुल आणि मर्सिडीज यांच्याकडील सहा प्रमुख गाड्या इंटरमीडिएटवर होत्या; मॅकलारेन, रेनॉ आणि फोर्स इंडियातील काही गाड्यांनी जास्त पाण्यासाठी पूर्ण ओले टायर घेतले. पाऊस किती वेळ टिकेल आणि रस्त्यावरील पकड कधी सुधारेल यावर यानंतरच्या प्रत्येक सुरक्षा गाडीच्या रणनीतीचा परिणाम अवलंबून होता.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;

पोलवरचा फेटेल आणि दुसऱ्या रांगेतील रायकोनेन यांचे हंगामातील गुणप्रश्न वेगवेगळे होते. फेटेलला तीन गुणांची हॅमिल्टनची आघाडी उलटवण्याची संधी मिळाली होती, पण पाचव्या स्थानावर असलेल्या हॅमिल्टनला पावसात सुरुवातीच्या स्थानापेक्षा बचाव व अपघात टाळणे अधिक उपयुक्त ठरले. त्यामुळे सरळ ट्रॅकवरील वेगापेक्षा निसरड्या रस्त्यावर पहिल्या काही सेकंदांत कार कुठे मांडली गेली हा परिणामकारक घटक बनला.&lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

पावसातील वेगळ्या निवडीचा अर्थ प्रत्येक संघ एकाच वेळी योग्य किंवा चुकीचा होता असा होत नाही. पूर्ण ओल्या टायरची अधिक पाणी काढण्याची क्षमता काही सुरुवातीच्या भागांत लाभदायक होती, तर इंटरमीडिएट टायर जलद कोरड्या रेषेवर अधिक वेग देऊ शकत होते. एवढ्या बदलत्या पकडीत आघाडीवर असलेल्या गाडीला वाऱ्याचा स्वच्छ प्रवाह आणि स्पष्ट दृश्याचा लाभ मिळत होता. त्यामुळे ओल्या सुरुवातीचा परिणाम चालकाच्या सुरुवातीच्या क्रमावरच नव्हे तर पुढील रणनीतिक पर्यायांवर झाला.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;

=== सुरुवातीच्या सेकंदांत तीन-कार संपर्क आणि दोन फेरारींचा शेवट ===

रायकोनेनने चौथ्या क्रमांकावरून उत्तम सुरुवात घेतली. आघाडीवरील फेटेल अपेक्षेपेक्षा हळू निघून डाव्या बाजूला सरकत होता; व्हर्सटॅपन दोन्ही फेरारींच्या मध्ये अडकला. रायकोनेन आणि व्हर्सटॅपनच्या गाड्या प्रथम संपर्कात आल्या आणि नंतर साखळी धडकेत फेटेललाही नुकसान झाले. रायकोनेन व व्हर्सटॅपन तात्काळ थांबले. फेटेलने काही क्षण वाट पुढे चालू ठेवली, पण खराब झालेल्या गाडीवर नियंत्रण गमावून त्यालाही पहिल्याच फेरीत निवृत्ती पत्करावी लागली. अपघाताच्या पुढच्या भागात अलोन्सोची गाडीही बाधित झाली.&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JUDGE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=सुरुवातीच्या तीन-कार धडकेबाबत कोणतीही पुढील कारवाई नाही|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/stewards-declare-ferrari-red-bull-clash-a-racing-incident.1dyq8sJyn4GWcK6eUgkake.1dyq8sJyn4GWcK6eUgkake|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

फेटेलच्या हंगामातील २३५ गुणांत या शर्यतीत कोणतीही भर पडली नाही; फेरारीच्या दोन्ही गाड्या आणि व्हर्सटॅपन शर्यतीबाहेर पडल्याने हॅमिल्टनची सुरुवातीची पाचवी जागा लगेच पहिल्या स्थानात बदलली. अलोन्सो काही फेऱ्या पुढे गेला तरी त्याच्या गाडीचे सुरुवातीचे नुकसान आठव्या फेरीत निवृत्तीचे कारण बनले. या सुरुवातीच्या संपर्काचा परिणाम म्हणून चार वेगवान गाड्यांच्या स्पर्धात्मक संधी बंद झाल्या, तर इतर संघांसाठी गुण मिळवण्याच्या जागा तयार झाल्या.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

अपघाताच्या तपासात अधिकृत निर्णयाने कोणत्याही एका चालकावर संपूर्ण दोष लादून नवा स्थानदंड दिला नाही. हा निष्कर्ष धडकेच्या खऱ्या परिणामांपासून वेगळा आहे: फेटेल आणि रायकोनेनच्या निवृत्तींमुळे फेरारीला दोन्ही आघाडीच्या गाड्यांचे गुण गमवावे लागले, व्हर्सटॅपनही बाहेर पडला आणि अलोन्सोची शर्यत काही फेऱ्यांत संपली. त्यामुळे शर्यतीच्या पहिल्या काही सेकंदांत गुणतालिकेचे समीकरण बदलले. अधिकृत 'रेसिंग इन्सिडेंट' निर्णयाला एखाद्या चालकाच्या दोषाची सिद्धता म्हणून मांडता येत नाही.&lt;ref name=&quot;JUDGE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;

=== एफ.आय.ए. तपास : कोणत्याही एका चालकावर मुख्य दोष निश्चित नाही ===

प्रारंभी अपघाताबद्दल विविध संघ आणि चालकांनी वेगवेगळ्या प्रतिक्रिया दिल्या; मात्र त्यांना अधिकृत दोषनिर्णय मानता येत नाही. रेस स्ट्यूअर्ड्सने व्हिडिओ तपासला, संबंधित चालक व संघांचे म्हणणे ऐकले आणि कोणताही एक चालक पूर्णपणे अथवा प्रामुख्याने जबाबदार नसल्याचा निष्कर्ष काढला. म्हणून पुढील कारवाई न करण्याचे ठरवले. हा निर्णय म्हणजे तीन निवृत्तींना रद्द करणे किंवा कुणाला वेळेची शिक्षा देणे नव्हते; अधिकृत निकालात तिन्ही गाड्या शून्य पूर्ण फेऱ्यांसह निवृत्तच राहिल्या.&lt;ref name=&quot;JUDGE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

=== पहिली सुरक्षा गाडी : ओल्या टायरचे पहिले टप्पे आणि रिक्कार्डोची मर्यादा ===

पहिली सुरक्षा गाडी पहिल्या अपघातानंतर मार्गावरील अवशेष हटेपर्यंत बाहेर राहिली. चौथ्या फेरीनंतर शर्यत सुरू झाल्यावर हॅमिल्टनने इंटरमीडिएट टायरवर वेग वाढवला. तिसऱ्या स्थानी असलेला हल्केनबर्ग पूर्ण ओल्या टायरवर होता; पेरेझ आणि पामर यांनाही समान निवडीचा फायदा-तोटा मोजावा लागत होता. कोरड्याकडे झुकणाऱ्या रस्त्यावर पूर्ण ओले टायर हळूहळू गरम होत आणि वेग कमी करत होते; मात्र तात्कालिक पाण्याच्या थरावर ते अधिक सुरक्षित होते.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=सिंगापूर शर्यत फेरीनुसार महत्त्वाच्या घटना|दुवा=https://www.grandprix.com/races/singapore-gp-2017-race-notes-hamilton-wins-at-singapore.html|प्रकाशक=ग्रांप्री डॉट कॉम}}&lt;/ref&gt;

रिक्कार्डोच्या गाडीतील गिअरबॉक्स तेलदाब कमी होत असल्याचे रेड बुलच्या माहितीमधून दिसत होते. संघाने त्याला लवकर गिअर बदलणे व गाडीवरचा ताण कमी ठेवणे असे निर्देश दिले. त्याच्या वेगावर आणि टायर जतन करण्यावर याचा परिणाम झाला. त्यामुळे फेटेल, रायकोनेन व व्हर्सटॅपन शर्यतीतून गेले तरी रिक्कार्डोला हॅमिल्टनवर सतत आक्रमण करणे अशक्य झाले. हे एका कारचा वेग आणि शर्यत पूर्ण करण्याची विश्वसनीयता यांतील स्पष्ट तणावाचे उदाहरण ठरले.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=सिंगापूर ग्रांप्रीच्या नंतर सर्व संघांचे अभिप्राय|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-the-teams-said-race-day-in-singapore.4zogbJC7y0E8Y66i8W8eQG|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

पहिल्या सुरक्षा गाडीनंतर हॅमिल्टनला आघाडीच्या गाड्यांपुढे मोकळी जागा मिळाली; ओल्या परिस्थितीत हा फायदा मोठा होता. रिक्कार्डोला पहिला क्रम मिळवण्यासाठी फक्त उशिराच्या टायर बदलाची वेगळी वेळ पुरेशी ठरली नसती. रेड बुलच्या विश्वासार्हतेबद्दलची चिंता आणि काही ओल्या वळणांत कमी पकड यांमुळे त्याला मोठा हल्ला करण्यापेक्षा दुसरे स्थान सांभाळावे लागले. बोट्टासच्या तिसऱ्या स्थानाने मर्सिडीजचे गुण वाढले, जरी सुरुवातीपूर्वी दोन्ही मर्सिडीज फेरारी–रेड बुलच्या मागे होत्या.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;

=== अकरावी फेरी : क्व्यातची धडक आणि दुसरी सुरक्षा गाडी ===

अकराव्या फेरीत क्व्यात एका वळणावर ब्रेक मारताना गाडी नियंत्रणात ठेवू शकला नाही आणि टोरो रोसोची गाडी अडथळ्यावर गेली. त्यामुळे दुसरी सुरक्षा गाडी आली. या वेळी अनेक चालकांनी पूर्ण ओल्या टायरवरून इंटरमीडिएटवर बदल केला, कारण मार्ग सुकत चालला होता. हॅमिल्टन बाहेर राहिला आणि त्याचे ट्रॅक स्थान टिकले; रिक्कार्डो थांबला, तरी प्रथम क्रम मिळवणे त्याला शक्य झाले नाही. पिट थांब्याची खिडकी सुरक्षा गाडीमुळे कमी वेळखाऊ झाली, पण प्रत्येक गाडीसाठी समान गुणकारी ठरली नाही.&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;

रेनॉने आपल्याच दोन गाड्यांचे थांबे जवळच्या वेळात हाताळले; हल्केनबर्ग व पामर यांना टायर बदलातून मिळणाऱ्या फायद्याबरोबर पिटमधील रहदारीही सहन करावी लागली. पेरेझनेही थांबा घेऊन पुनरागमन केले. ओकॉन आणि मॅग्नुसेन यांना ताज्या टायरवर लढाई करता आली. पंधराव्या फेरीच्या पुनर्सुरुवातीनंतर ट्रॅकवरील वेगापेक्षा योग्य टायर आणि पुढील कारमधील अंतर व्यवस्थापन महत्त्वाचे राहिले.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

क्व्यातच्या भिंतीवरील संपर्कामुळे आलेली दुसरी सुरक्षा गाडी पहिल्या फेरीतील तीन-कार अपघातापेक्षा पूर्णपणे वेगळी घटना होती. तेव्हा ट्रॅक आधीपेक्षा कमी ओला होत असल्याने पूर्ण पावसाचे टायर जास्त काळ वापरण्याचा तोटा वाढू लागला होता. ह्या टप्प्यात काही चालकांनी इंटरमीडिएटला प्राधान्य दिले. तथापि पिटच्या खिडकीत मोकळीक मिळाली तरी पुनःप्रारंभाच्या वेळी थंड टायर आणि ओल्या भागांची अडचण टिकून होती. दोन सुरक्षा गाड्यांच्या घटना आणि त्यांच्या रणनीतिक परिणामांची स्वतंत्र नोंद म्हणूनच महत्त्वाची आहे.&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;

=== सुकणारा मार्ग : स्लीक टायरमध्ये बदल आणि मधल्या गटाचा लाभ ===

विसाव्या फेरीनंतर मार्गाच्या काही भागांत कोरडी रेषा दिसू लागली, पण रंगवलेल्या रेषा आणि पुलाजवळील भागांमध्ये ओलावा अजून होता. मॅग्नुसेन आणि मासा यांसारख्या चालकांनी कोरड्या टायरचा पर्याय लवकर तपासला; बाकीच्या गाड्या त्यानंतर क्रमाने स्लीक टायरवर गेल्या. खूप आधीचा थांबा ओलसर ट्रॅकवर धोक्याचा, तर उशिराचा थांबा अधिक चांगल्या कोरड्या टायरच्या वेगापासून दूर ठेवणारा होता. या बदलांत हॅमिल्टनने पहिल्या क्रमावर नियंत्रण टिकवले.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;

सायेन्सने या परिस्थितीत सातत्यपूर्ण गाडी चालवून वरच्या गटात आपले स्थान मजबूत केले. त्याच्या सहकाऱ्याची कार अकराव्या फेरीतच बाहेर पडली असली तरी सायेन्सने चौथे स्थान राखले, जो त्या वेळच्या त्याच्या कारकिर्दीतील सर्वोत्तम निकाल ठरला. पामरने सहावा क्रम मिळवला; तुलनेने कमकुवत शर्यतीनंतरही रेनॉला गुण मिळाले. व्हानडोर्नने सुरुवातीच्या ओल्या परिस्थिती व नंतरच्या कोरड्या भागात संतुलित धाव घेऊन सातवे स्थान मिळवले. या प्रत्येक गुणकथेचा आधार सुरुवातीच्या गोंधळासोबत योग्य टायर बदल आणि गाडीच्या टिकाऊपणात होता.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;

तिन्ही सुरक्षा गाडीच्या टप्प्यांनी टायरची झीज व अंतरांची गणिते नव्याने सुरू केली. आघाडीचे कायम नियंत्रण हॅमिल्टनकडे होते, पण रिक्कार्डोची कार तांत्रिक दृष्ट्या सावधपणे चालवावी लागत होती; त्याला प्रत्यक्ष ओव्हरटेकसाठी आवश्यक सलग वेगाचे प्रमाण मिळाले नाही. दुसरीकडे सायेन्स, पामर व व्हानडोर्न यांना असामान्य पहिल्या फेरीतील निवृत्ती आणि उशिराचे तांत्रिक अपयश यांच्या संगतीने महत्त्वाची स्थानबढती मिळाली. हा परिणाम केवळ 'पाऊस पडला म्हणून अनपेक्षित निकाल लागला' एवढ्यावर थांबत नाही.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

=== अँडरसन पुलावरील एरिक्सनचा अपघात : तिसरी सुरक्षा गाडी ===

शर्यतीच्या उत्तरार्धात एरिक्सनची सॉबर अरुंद अँडरसन पुलाच्या भागात अडथळ्यावर गेली. त्यामुळे तिसरी सुरक्षा गाडी आली आणि आघाडीतील अंतर पुन्हा पुसले गेले. हॅमिल्टनच्या वाढलेल्या आघाडीला पुन्हा सुरुवातीपासून बचाव करावा लागला; रिक्कार्डोला काही प्रमाणात जवळ येण्याची संधी मिळाली. तथापि रेड बुलच्या यांत्रिक मर्यादा आणि टायर वापर यामुळे तो शर्यतीच्या शेवटपर्यंत सातत्याने आक्रमण करू शकला नाही.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;

सॉबरचा दुसरा चालक व्हेर्लाइनने दोन फेऱ्या मागे असूनही शर्यत पूर्ण करण्याइतके अंतर पार केले; त्याचे अंतिम वर्गीकृत बारावे स्थान हा एरिक्सनच्या निवृत्तीपेक्षा वेगळा परिणाम होता. शहर सर्किटवरील अरुंद भागात अडकलेली गाडी लवकर हलवता न आल्याने सुरक्षा गाडीचा कालावधीही काही फेऱ्या चालला. या घटनेने हॅमिल्टनचे स्पष्ट अंतर पुन्हा कमी केले आणि शर्यतीच्या अंतिम लांबीवरही परिणाम करणारा वेळ खर्च झाला.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

एरिक्सनच्या अपघाताच्या वेळी मार्गावर थांबलेल्या गाडीची सुरक्षित विल्हेवाट आवश्यक होती, त्यामुळे तिसऱ्यांदा सुरक्षा गाडी आली. तिन्ही सुरक्षा गाड्यांचे कारण आणि क्रम एकमेकांपासून वेगळे होते. शेवटी वेळेची मर्यादा गाठल्यामुळे मूळ नियोजनातील ६१ फेऱ्यांऐवजी ५८ फेऱ्यांवर अधिकृत शर्यत संपली. हा बदल रेड फ्लॅग किंवा शर्यत कायमची स्थगित केल्यामुळे झाला नव्हता; २०१७ च्या वास्तवात वापरलेल्या वेळमर्यादेचा तो थेट परिणाम होता.&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

=== हल्केनबर्ग आणि मॅग्नुसेनची उशिराची तांत्रिक निवृत्ती ===

रेनॉच्या हल्केनबर्गने सुरुवातीच्या ओल्या टप्प्यात तिसऱ्या क्रमावर धाव घेतली होती, मात्र तेलगळतीच्या यांत्रिक समस्येमुळे गाडीचा वेग व विश्वासार्हता कमी झाली. ४८ फेऱ्यांनंतर त्याला निवृत्त व्हावे लागले. या अपयशामुळे त्याला संभाव्य मोठे गुण आणि रेनॉला कारनिर्मात्यांच्या स्थानात अधिक पुढे जाण्याची संधी गमवावी लागली. याच संघाचा पामर मात्र सहाव्या क्रमाने पोहोचला, म्हणून दोन्ही रेनॉचे परिणाम एकसारखे समजू नयेत.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

हासच्या मॅग्नुसेनने ५० फेऱ्यांनंतर इलेक्ट्रिकल अडचणीमुळे शर्यत सोडली. त्याचा सहकारी ग्रोसजाँ नववा आला आणि दोन गुण मिळवले. हा निष्कर्ष दाखवतो की पावसात टायरांवर योग्य क्षण साधणे ही एकच कसोटी नव्हती; शर्यत वेळमर्यादेपर्यंत पूर्ण करण्यासाठी यंत्रणेची टिकाऊपणा आणि अनपेक्षित तांत्रिक अडचणी टाळणे तितकेच आवश्यक होते.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;

हल्केनबर्गच्या निवृत्तीने रेनॉला संभाव्य मोठ्या गुणांपासून वंचित ठेवले, मात्र पामरच्या सहाव्या स्थानाने त्याच संघाला महत्त्वाचा सकारात्मक निकाल मिळाला. मॅग्नुसेनची उशिराची निवृत्ती आणि इतर मधल्या गटातील स्थानांतरे अंतिम दहाव्या क्रमांकापर्यंतचा चित्र बदलत होती. समोरच्या तिन्ही अपघातग्रस्त आघाडीच्या गाड्यांची गयावया होणे हा पूर्ण कार्यक्रम नव्हता; मध्यभागातील तांत्रिक विश्वासार्हता आणि टायर वेळेचे निर्णय अंतिम गुणतालिकेत प्रत्यक्ष प्रतिबिंबित झाले.&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;

=== अंतिम ५८ फेऱ्या आणि अजिंक्यपदातील २८ गुणांचे अंतर ===

हॅमिल्टनने सर्वात वेगवान ५५वी फेरी १:४५.००८ वेळेत नोंदवली आणि रिक्कार्डोच्या ४.५०७ सेकंद आधी अंतिम रेषा पार केली. बोट्टास तिसरा असल्याने मर्सिडीजने पावसापूर्वी अपेक्षित न वाटणारे पहिला व तिसरा क्रम मिळवले. सुरक्षा गाडीच्या तीन टप्प्यांनी घालवलेल्या वेळेमुळे पूर्ण नियोजित ६१ फेऱ्या होऊ शकल्या नाहीत; वेळमर्यादा लागू झाल्यावर ५८ फेऱ्यांची अधिकृत वर्गवारी झाली. पात्रतेतील फेरारीचे ध्रुवस्थान रविवारच्या या परिस्थितीवर टिकू शकले नाही.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FAST&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;

या निकालानंतर चालक गुणतालिकेत हॅमिल्टन २६३ आणि फेटेल २३५ असा २८ गुणांचा फरक झाला; बोट्टास २१२ गुणांवर पोहोचला. कारनिर्मात्यांमध्ये मर्सिडीज ४७५ तर फेरारी ३७३ गुणांवर होती. हा फरक फक्त हॅमिल्टनच्या विजयामुळे नव्हे, तर दोन्ही फेरारी गाड्यांना एकही गुण न मिळाल्यामुळे मोठ्या प्रमाणावर वाढला. सायेन्स, पामर, व्हानडोर्न, स्ट्रोल, ग्रोसजाँ आणि ओकॉन यांच्या विविध गुणांमुळे खालच्या गटांच्या अजिंक्यपद स्पर्धेतही बदल झाले. २०१७ सिंगापूर शर्यत पाऊस, अपघात, स्ट्यूअर्ड्सचा निष्कर्ष, टायरचा योग्य काळ आणि यांत्रिक विश्वसनीयता यांच्या संगमातून घडली होती.&lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

हॅमिल्टनच्या विजयामुळे फेटेलवरील त्याची चालक अजिंक्यपदाची आघाडी २८ गुणांवर गेली. फेरारीसाठी शून्य गुणांचा रविवार हंगामाच्या त्या निर्णायक भागात मोठा अडथळा ठरला. टोरो रोसोच्या सायेन्सला चौथ्या, रेनॉच्या पामरला सहाव्या व मॅकलारेनच्या व्हानडोर्नला सातव्या स्थानावर मिळालेले गुण या दुर्घटनांमुळे निर्माण झालेल्या संधींचे वास्तव रूप होते; त्यांना केवळ पोडियमच्या मागील 'आश्चर्यकारक निकाल' असे न म्हणता प्रत्येकाच्या झालेल्या स्थानबदलांच्या प्रक्रियेतून समजून घ्यावे.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;

== निकालानंतर गुणतालिका ==

=== चालक अजिंक्यपद गुणतालिका ===

हॅमिल्टनने २६३ गुणांसह फेटेलवर २८ गुणांची आघाडी घेतली. शून्य गुणांचे हंगामातील काही चालक दिनांकित गुणपत्रकाच्या खात्रीशीर टायब्रेकर क्रमाविना ‘—’ म्हणून दाखवले आहेत; त्यांना बनावट क्रमांक देण्यात आलेले नाहीत.&lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! चालक !! संघ !! गुण
|-
| १ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || २६३
|-
| २ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || २३५
|-
| ३ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || २१२
|-
| ४ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १६२
|-
| ५ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || १३८
|-
| ६ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ६८
|-
| ७ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || ६८
|-
| ८ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || ५६
|-
| ९ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[टोरो रोसो]] || ४८
|-
| १० || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || ३४
|-
| ११ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ३१
|-
| १२ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || २८
|-
| १३ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || २६
|-
| १४ || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ११
|-
| १५ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || १०
|-
| १६ || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉ]] || ८
|-
| १७ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || ७
|-
| १८ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || ५
|-
| १९ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || ४
|-
| — || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || ०
|-
| — || [[अँटोनियो जिओविनाझी]] || [[सॉबर]] || ०
|-
| — || [[जेन्सन बटन]] || [[मॅकलारेन]] || ०
|-
| — || [[पॉल डी रेस्टा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;
|}

=== कारनिर्माते अजिंक्यपद गुणतालिका ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कारनिर्माता !! गुण
|-
| १ || [[मर्सिडीज]] || ४७५
|-
| २ || [[फेरारी]] || ३७३
|-
| ३ || [[रेड बुल रेसिंग]] || २३०
|-
| ४ || [[फोर्स इंडिया]] || १२४
|-
| ५ || [[विलियम्स रेसिंग]] || ५९
|-
| ६ || [[टोरो रोसो]] || ५२
|-
| ७ || [[रेनॉ]] || ४२
|-
| ८ || [[हास एफ.१ संघ]] || ३७
|-
| ९ || [[मॅकलारेन]] || १७
|-
| १० || [[सॉबर]] || ५
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;
|}

== हे सुद्धा पहा ==

* [[फॉर्म्युला वन]]
* [[सिंगापूर ग्रांप्री]]
* [[मरीना बे स्ट्रीट सर्किट]]
* [[२०१७ फॉर्म्युला वन हंगाम]]
* [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन चालक यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]]

== संदर्भ ==

{{संदर्भयादी}}

==तळटीप==

{{reflist|group=टीप}}

== बाह्य दुवे ==

* [https://www.formula1.com/en/results/2017/races/972/singapore/race-result मुख्य शर्यतीचे अधिकृत निकाल]
* [https://www.formula1.com/en/results/2017/races/972/singapore/fastest-laps चालकनिहाय सर्वात वेगवान फेऱ्या]
* [https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2017 एफ.आय.ए. २०१७ स्पर्धा कागदपत्रे]

{{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत
| हंगाम = २०१७
| ग्रांप्री = सिंगापूर ग्रांप्री
| हंगामातील_मागील_शर्यत = २०१७ इटालियन ग्रांप्री
| हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०१७ मलेशियन ग्रांप्री
| ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१६ सिंगापूर ग्रांप्री
| ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०१८ सिंगापूर ग्रांप्री
}}
{{२०१७ फॉर्म्युला वन हंगाम}}
{{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}}
[[वर्ग:सिंगापूर ग्रांप्री]]
[[वर्ग:२०१७ फॉर्म्युला वन हंगाम]]</text>
      <sha1>2o78sovmx0m3bkrg9lmehw1ihztcnsk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>२०१७ मलेशियन ग्रांप्री</title>
    <ns>0</ns>
    <id>217979</id>
    <revision>
      <id>2728266</id>
      <parentid>2727905</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T13:55:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Koolkrazy</username>
        <id>1591</id>
      </contributor>
      <origin>2728266</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="91384" sha1="3ntuvna23jgqopbzuj2rk96oz5q7isj" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत माहिती
| प्रकार = एफ.१
| देश = मलेशिया
| ग्रांप्री = मलेशियन
| चित्र = Sepang.svg
| चित्र_शीर्षक = २०१७ मध्ये वापरलेल्या सेपांग आंतरराष्ट्रीय सर्किटचा नकाशा
| दिनांक = १ ऑक्टोबर
| वर्ष = २०१७
| अधिकृत_नाव = फॉर्म्युला वन पेट्रोनास मलेशियन ग्रांप्री २०१७
| शर्यत_क्रमांक = १५
| हंगामात_एकूण_शर्यती = २०
| शर्यतीचे_ठिकाण = [[सेपांग आंतरराष्ट्रीय सर्किट]]
| सर्किट_प्रकार = स्थायी मोटर शर्यतमार्ग
| सर्किट_अंतर_किमी = ५.५४३
| सर्किट_अंतर_मैल = ३.४४४
| एकूण_फेऱ्या = ५६
| एकूण_अंतर_किमी = ३१०.४०८
| एकूण_अंतर_मैल = १९२.८७९
| हवामान = उष्ण आणि दमट; शुक्रवारी जोरदार पाऊस
| पोल_चालक = [[लुइस हॅमिल्टन]]
| पोल_देश = युनायटेड किंग्डम
| पोल_संघ = [[मर्सिडीज]]
| पोल_वेळ = १:३०.०७६
| जलद_चालक = [[सेबास्टियन फेटेल]]
| जलद_देश = जर्मनी
| जलद_संघ = [[फेरारी]]
| जलद_वेळ = १:३४.०८०
| जलद_फेरी = ४१
| पहिला_चालक = [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]]
| पहिला_देश = नेदरलँड्स
| पहिला_संघ = [[रेड बुल रेसिंग]]
| दुसरा_चालक = [[लुइस हॅमिल्टन]]
| दुसरा_देश = युनायटेड किंग्डम
| दुसरा_संघ = [[मर्सिडीज]]
| तिसरा_चालक = [[डॅनियल रिक्कार्डो]]
| तिसरा_देश = ऑस्ट्रेलिया
| तिसरा_संघ = [[रेड बुल रेसिंग]]
| हंगामातील_मागील_शर्यत = २०१७ सिंगापूर ग्रांप्री
| हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०१७ जपानी ग्रांप्री
| ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१६ मलेशियन ग्रांप्री
| ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = —
}}

'''२०१७ मलेशियन ग्रांप्री''' (अधिकृत नाव '''फॉर्म्युला वन पेट्रोनास मलेशियन ग्रांप्री २०१७''') ही २०१७ हंगामातील पंधरावी फॉर्म्युला वन जागतिक अजिंक्यपद शर्यत १ ऑक्टोबर २०१७ रोजी [[सेपांग आंतरराष्ट्रीय सर्किट]] येथे झाली. ५६ फेऱ्यांच्या शर्यतीत [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] विजयी झाला; [[लुइस हॅमिल्टन]] दुसरा आणि [[डॅनियल रिक्कार्डो]] तिसरा राहिला. फेरारीच्या किमी रायकोनेनची गाडी सुरूच होऊ शकली नाही, तर सेबास्टियन फेटेलने शेवटून चौथ्या स्थानापर्यंत मुसंडी मारली. ही २०१७ मधील शेवटची मलेशियन ग्रांप्री आवृत्ती ठरली.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ मलेशियन ग्रांप्री — शर्यतीचे निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/973/malaysia/race-result|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;FIA&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ मलेशियन ग्रांप्री — एफ.आय.ए. शर्यत पूर्वमाहिती|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/media_kit_2017_eng_v2__0.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ मलेशियन ग्रांप्रीचा क्रमवार आणि तांत्रिक इतिहास|दुवा=https://www.motorsportmagazine.com/reports/f1/2017-malaysian-grand-prix-report/|प्रकाशक=मोटर स्पोर्ट}}&lt;/ref&gt;

== पार्श्वभूमी ==

=== शर्यतीपूर्वीची अजिंक्यपदाची स्थिती ===

सिंगापूरच्या शर्यतीनंतर हॅमिल्टन २६३ आणि फेटेल २३५ गुणांवर होते. फेरारीला सलग तांत्रिक अडचणींमुळे अजिंक्यपदातील नुकसान भरून काढण्याची गरज होती; रेड बुलने आघाडीच्या दोन संघांशी सेपांगच्या वेगवान वळणांत स्पर्धा करण्याची अपेक्षा व्यक्त केली. मलेशियाचे गरम व दमट हवामान, अचानक जोरदार पाऊस आणि टायरचे तापमान राखण्याची गरज या सत्रांचे मुख्य आव्हान होते.&lt;ref name=&quot;STAND&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ मलेशियन ग्रांप्रीनंतर गुणतालिका|दुवा=https://gpracingstats.com/seasons/2017-world-championship/2017-malaysian-grand-prix/|प्रकाशक=जीपी रेसिंग स्टॅट्स}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;

=== सर्किट आणि स्पर्धा कार्यक्रम ===

सेपांग आंतरराष्ट्रीय सर्किटची प्रकाशित २०१७ लांबी ५.५४३ किमी आणि नियोजित शर्यत ५६ फेऱ्या व ३१०.४०८ किमी होती. दोन लांब सरळ रेषा, जलद वळणे आणि शेवटच्या भागातील तीव्र ब्रेकिंगमुळे एकाच वेळी इंजिनशक्ती, वायुगतिक समतोल व टायर टिकाऊपणाची कसोटी लागत असे. २०१७ ही आधुनिक जागतिक अजिंक्यपद स्पर्धेतील या शर्यतीची शेवटची आवृत्ती होती.&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

=== सहभागी चालक आणि संघ ===

शर्यतीच्या वीस नियमित गाड्यांमध्ये टोरो रोसोने डॅनिल क्व्यातऐवजी [[पियर गॅस्ली]] याला पदार्पणाची संधी दिली. पहिल्या मुक्त सरावापुरते [[सर्गेई सिरोत्किन]] (रेनॉ, कार ४६), [[शॉन जेलाएल]] (टोरो रोसो, कार ३८), [[शार्ल लक्लेर]] (सॉबर, कार ३७) आणि [[अँटोनियो जिओविनाझी]] (हास, कार ५०) उतरले. त्यांच्या जागी संबंधित नियमित चालक दुसऱ्या सरावापासून परतले. सिरोत्किन, लक्लेर आणि जेलाएल या सरावगाड्या रविवारच्या प्रवेशसूचीत स्वतंत्र शर्यतकार म्हणून दाखवलेल्या नाहीत.&lt;ref name=&quot;FP1&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ मलेशियन ग्रांप्री — मुक्त सराव १|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/973/malaysia/practice/1|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;FP2&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ मलेशियन ग्रांप्री — मुक्त सराव २|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/973/malaysia/practice/2|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! संघ !! चालक !! कार क्र.
|-
| [[मर्सिडीज]] || [[लुइस हॅमिल्टन]] || ४४
|-
| [[मर्सिडीज]] || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || ७७
|-
| [[फेरारी]] || [[सेबास्टियन फेटेल]] || ५
|-
| [[फेरारी]] || [[किमी रायकोनेन]] || ७
|-
| [[रेड बुल रेसिंग]] || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || ३३
|-
| [[रेड बुल रेसिंग]] || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || ३
|-
| [[फोर्स इंडिया]] || [[सर्जिओ पेरेझ]] || ११
|-
| [[फोर्स इंडिया]] || [[एस्टेबान ओकॉन]] || ३१
|-
| [[विलियम्स रेसिंग]] || [[फेलिपे मासा]] || १९
|-
| [[विलियम्स रेसिंग]] || [[लान्स स्ट्रोल]] || १८
|-
| [[टोरो रोसो]] || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || ५५
|-
| [[टोरो रोसो]] || [[पियर गॅस्ली]] || १०
|-
| [[हास एफ.१ संघ]] || [[केविन मॅग्नुसेन]] || २०
|-
| [[हास एफ.१ संघ]] || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || ८
|-
| [[रेनॉ]] || [[निको हल्केनबर्ग]] || २७
|-
| [[रेनॉ]] || [[जोलियन पामर]] || ३०
|-
| [[मॅकलारेन]] || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || १४
|-
| [[मॅकलारेन]] || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || २
|-
| [[सॉबर]] || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || ९४
|-
| [[सॉबर]] || [[मार्कस एरिक्सन]] || ९
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;
|}

=== टायर ===

पिरेलीने पांढऱ्या पट्टीचे मीडियम, पिवळ्या पट्टीचे सॉफ्ट आणि लाल पट्टीचे सुपरसॉफ्ट हे तीन कोरडे प्रकार उपलब्ध केले. प्रत्येक चालकाची निवड एकूण १३ संचांची होती, परंतु वाटप सर्वांसाठी सारखे नव्हते: हॅमिल्टनकडे १/५/७, बोट्टासकडे २/४/७, फेटेलकडे १/३/९ तर स्ट्रोलकडे १/२/१० अशी अनुक्रमे मीडियम/सॉफ्ट/सुपरसॉफ्ट निवड होती. खालील तक्ता प्रत्येक चालकाला संभाव्य उपलब्ध संचांची श्रेणी दाखवतो, एकच सार्वत्रिक संख्या नव्हे.&lt;ref name=&quot;TYRE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=मलेशियन ग्रांप्रीसाठी पिरेलीचे मध्यम, सॉफ्ट आणि सुपरसॉफ्ट टायर|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/pirelli-opts-for-softer-tyres-for-malaysia.50MciG1hdCeYSwMgmwgM4O.50MciG1hdCeYSwMgmwgM4O|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;TYRESETS&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=मलेशियन ग्रांप्रीतील प्रत्येक चालकासाठी निवडलेले टायर संच|दुवा=https://news.verstappen.com/en/article/3042|प्रकाशक=व्हर्सटॅपन डॉट कॉम}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! टायर प्रकार !! मिश्रण !! बाजूच्या पट्टीचा रंग !! प्रत्येकी उपलब्ध संच
|-
| कठीण || मीडियम || पांढरा || १–२
|-
| मध्यम || सॉफ्ट || पिवळा || २–५
|-
| मऊ || सुपरसॉफ्ट || लाल || ७–१०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;TYRE&quot;/&gt;
|}

== मुक्त सराव सत्रे ==

=== पहिला मुक्त सराव ===

शुक्रवारी मुसळधार पावसानंतर पहिला सराव मर्यादित वेळेसाठीच चालला. रेड बुलच्या व्हर्सटॅपनने १:४८.९६२ असा सर्वोत्तम वेळ नोंदवला; रिक्कार्डो ०.७५७ सेकंद मागे होता. अलोन्सो तिसरा तर रायकोनेन आणि फेटेल पुढच्या स्थानी होते. चार युवा/राखीव चालक सरावात उपस्थित होते; मासाने तीन फेऱ्या पूर्ण केल्या पण अधिकृत वैध वेळ मिळवला नाही.&lt;ref name=&quot;FP1&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

=== मुक्त सराव १ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:४८.९६२ || ११
|-
| २ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.७५७ सेकंद || १२
|-
| ३ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || +१.६३५ सेकंद || ६
|-
| ४ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || +१.७७२ सेकंद || १२
|-
| ५ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || +२.०४७ सेकंद || १२
|-
| ६ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || +२.५५६ सेकंद || ८
|-
| ७ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || +३.०४५ सेकंद || १०
|-
| ८ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +३.३३३ सेकंद || ९
|-
| ९ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || +३.४१८ सेकंद || १४
|-
| १० || ४६ || [[सर्गेई सिरोत्किन]] || [[रेनॉ]] || +४.५५९ सेकंद || १०
|-
| ११ || ३० || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉ]] || +४.६६३ सेकंद || १०
|-
| १२ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || +४.८०९ सेकंद || १०
|-
| १३ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || +४.९३४ सेकंद || ६
|-
| १४ || ३८ || [[शॉन जेलाएल]] || [[टोरो रोसो]] || +५.६४८ सेकंद || १३
|-
| १५ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || +५.७०७ सेकंद || ४
|-
| १६ || ३७ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[सॉबर]] || +६.३१८ सेकंद || १०
|-
| १७ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || +६.६९० सेकंद || १०
|-
| १८ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +७.२४९ सेकंद || ८
|-
| १९ || ५० || [[अँटोनियो जिओविनाझी]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +७.३७७ सेकंद || ६
|-
| २० || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || वेळ नोंदलेली नाही || ३
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;FP1&quot;/&gt;
|}

=== दुसरा मुक्त सराव ===

कोरड्या दुसऱ्या सरावात फेरारीच्या फेटेलने १:३१.२६१ वेळेसह आघाडी घेतली. रायकोनेन ०.६०४ सेकंद मागे आणि रेड बुलचे रिक्कार्डो व व्हर्सटॅपन पुढील दोन क्रमांकांवर होते. फेरारीचा एकफेरीचा वेग आशादायक असला तरी रविवारी दोन गाड्या पूर्ण शर्यतीत टिकवणे वेगळे आव्हान ठरले.&lt;ref name=&quot;FP2&quot;/&gt;

=== मुक्त सराव २ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || १:३१.२६१ || २३
|-
| २ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || +०.६०४ सेकंद || १९
|-
| ३ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.८३८ सेकंद || १९
|-
| ४ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.८४८ सेकंद || ११
|-
| ५ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || +१.३०३ सेकंद || १४
|-
| ६ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || +१.४१६ सेकंद || १५
|-
| ७ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || +१.४५९ सेकंद || २१
|-
| ८ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || +१.६०१ सेकंद || २०
|-
| ९ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || +१.७९९ सेकंद || २४
|-
| १० || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || +१.८३५ सेकंद || २४
|-
| ११ || ३० || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉ]] || +२.१२० सेकंद || २६
|-
| १२ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +२.१३३ सेकंद || २०
|-
| १३ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || +२.४१२ सेकंद || १५
|-
| १४ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +२.५५७ सेकंद || १६
|-
| १५ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || +२.७८२ सेकंद || २२
|-
| १६ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[टोरो रोसो]] || +२.८४३ सेकंद || १९
|-
| १७ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +२.८५७ सेकंद || १८
|-
| १८ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +३.०८२ सेकंद || १७
|-
| १९ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || +३.९८५ सेकंद || २९
|-
| २० || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || +४.४३६ सेकंद || २७
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;FP2&quot;/&gt;
|}

=== तिसरा मुक्त सराव ===

शनिवारच्या अंतिम सरावात रायकोनेनने १:३१.८८० वेळ नोंदवला आणि फेटेल ०.१६२ सेकंद मागे राहिला. रेड बुलचा रिक्कार्डो तिसरा होता. दोन्ही मर्सिडीज मागे असताना फेरारीचे ध्रुवस्थानासाठी अनुकूल संकेत दिसत होते, पण पात्रतेच्या पहिल्या टप्प्यात फेटेलची शक्तियंत्रणा बिघडली.&lt;ref name=&quot;FP3&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ मलेशियन ग्रांप्री — मुक्त सराव ३|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/973/malaysia/practice/3|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Q&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ मलेशियन ग्रांप्री — पात्रता फेरी|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/973/malaysia/qualifying|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

=== मुक्त सराव ३ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || १:३१.८८० || १९
|-
| २ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || +०.१६२ सेकंद || १४
|-
| ३ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.२११ सेकंद || १६
|-
| ४ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || +०.४४९ सेकंद || २४
|-
| ५ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || +०.६५९ सेकंद || २०
|-
| ६ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.६९९ सेकंद || १७
|-
| ७ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || +१.३२९ सेकंद || २०
|-
| ८ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +१.३६० सेकंद || २०
|-
| ९ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || +१.४१० सेकंद || २१
|-
| १० || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || +१.४४१ सेकंद || १६
|-
| ११ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || +१.६५० सेकंद || १७
|-
| १२ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +१.६५८ सेकंद || २१
|-
| १३ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +१.९०७ सेकंद || १०
|-
| १४ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || +१.९९१ सेकंद || १४
|-
| १५ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[टोरो रोसो]] || +२.०४४ सेकंद || २२
|-
| १६ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || +२.३२६ सेकंद || २४
|-
| १७ || ३० || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉ]] || +२.५९५ सेकंद || १२
|-
| १८ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +३.०३४ सेकंद || १९
|-
| १९ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || +३.०५६ सेकंद || १९
|-
| २० || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || +३.१६५ सेकंद || १९
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;FP3&quot;/&gt;
|}

== मुख्य शर्यतीची पात्रता फेरी ==

=== फेरी १ ===

पात्रतेच्या पहिल्या भागात फेटेलच्या फेरारीची शक्तियंत्रणा विश्वसनीय ठरली नाही; त्याने दोन फेऱ्या करूनही वैध वेळ नोंदवला नाही. १०७ टक्के निकष पूर्ण न झाला तरी अधिकाऱ्यांनी त्याला रविवारच्या शर्यतीची परवानगी दिली. एरिक्सन, व्हेर्लाइन, मॅग्नुसेन आणि ग्रोसजाँ हेही पहिल्या फेरीतच बाद झाले.&lt;ref name=&quot;Q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;GRID&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ मलेशियन ग्रांप्री — अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/973/malaysia/starting-grid|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

=== फेरी २ ===

दुसऱ्या फेरीत बोट्टासने १:३०.८०३ सह सर्वोत्तम वेळ मिळवला; रायकोनेन, व्हर्सटॅपन व हॅमिल्टन यांच्या वेळा जवळ होत्या. मासा, पामर, स्ट्रोल, सायेन्स आणि पदार्पण करणारा गॅस्ली हे पाच चालक अंतिम दहामध्ये जाऊ शकले नाहीत.&lt;ref name=&quot;Q&quot;/&gt;

=== फेरी ३ ===

अंतिम फेरीत हॅमिल्टनने १:३०.०७६ असा ध्रुवस्थानाचा वेळ घेतला; रायकोनेन फक्त ०.०४५ सेकंदांनी मागे होता. व्हर्सटॅपन तिसरा, रिक्कार्डो चौथा आणि बोट्टास पाचवा ठरला. फेटेलला पात्रतेत वेळ नसताना हॅमिल्टनचे ध्रुवस्थान अजिंक्यपदाच्या संदर्भात महत्त्वाचे बनले.&lt;ref name=&quot;Q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

=== मुख्य शर्यतीच्या पात्रता फेरीचे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी १ !! फेरी २ !! फेरी ३ !! एकूण फेऱ्या
|-
| १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:३१.६०५ || १:३०.९७७ || १:३०.०७६ || १८
|-
| २ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || १:३२.२५९ || १:३०.९२६ || १:३०.१२१ || १४
|-
| ३ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:३१.९२० || १:३०.९३१ || १:३०.५४१ || १२
|-
| ४ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:३२.४१६ || १:३१.०६१ || १:३०.५९५ || १६
|-
| ५ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:३२.२५४ || १:३०.८०३ || १:३०.७५८ || १७
|-
| ६ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || १:३२.५२७ || १:३१.६५१ || १:३१.४७८ || १७
|-
| ७ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || १:३२.८३८ || १:३१.८४८ || १:३१.५८२ || १८
|-
| ८ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || १:३२.५८६ || १:३१.७७८ || १:३१.६०७ || १७
|-
| ९ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || १:३२.७६८ || १:३१.४८४ || १:३१.६५८ || १८
|-
| १० || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || १:३३.०४९ || १:३२.०१० || १:३१.७०४ || १७
|-
| ११ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३२.२६७ || १:३२.०३४ || वेळ नाही || १२
|-
| १२ || ३० || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉ]] || १:३२.५७६ || १:३२.१०० || वेळ नाही || १४
|-
| १३ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३३.००० || १:३२.३०७ || वेळ नाही || १४
|-
| १४ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[टोरो रोसो]] || १:३२.६५० || १:३२.४०२ || वेळ नाही || १४
|-
| १५ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || १:३२.५४७ || १:३२.५५८ || वेळ नाही || १४
|-
| १६ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:३३.३०८ || वेळ नाही || वेळ नाही || ८
|-
| १७ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:३३.४३४ || वेळ नाही || वेळ नाही || ६
|-
| १८ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || १:३३.४८३ || वेळ नाही || वेळ नाही || ९
|-
| १९ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || १:३३.९७० || वेळ नाही || वेळ नाही || ९
|-
| २० || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || वेळ नाही || वेळ नाही || वेळ नाही || २
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;8&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;Q&quot;/&gt;
|}

=== मुख्य शर्यतीची अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी ===

शनिवारच्या पात्रतेत वैध वेळ नसलेला फेटेल अधिकाऱ्यांच्या परवानगीने विसाव्या स्थानावर दाखल झाला. त्याच्या कारवर अतिरिक्त शक्तियंत्रणासंबंधी घटक वापरल्याबद्दल २० स्थानांची शिक्षा लागू होती. अधिकृत ग्रिडमध्ये रायकोनेन दुसऱ्या रांगेऐवजी पहिल्या रांगेतील दुसऱ्या क्रमांकावर होता; मात्र रविवारच्या फॉर्मेशन-लॅपपूर्व तांत्रिक बिघाडामुळे त्याने शर्यत सुरूच केली नाही. त्यामुळे ग्रिड यादी आणि प्रत्यक्ष शर्यतसुरुवात यांत फरक नोंदणे आवश्यक आहे.&lt;ref name=&quot;GRID&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! ग्रिड !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पात्रता वेळ / स्थिती
|-
| १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:३०.०७६
|-
| २ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || १:३०.१२१
|-
| ३ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:३०.५४१
|-
| ४ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:३०.५९५
|-
| ५ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:३०.७५८
|-
| ६ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || १:३१.४७८
|-
| ७ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || १:३१.५८२
|-
| ८ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || १:३१.६०७
|-
| ९ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || १:३१.६५८
|-
| १० || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || १:३१.७०४
|-
| ११ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३२.०३४
|-
| १२ || ३० || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉ]] || १:३२.१००
|-
| १३ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३२.३०७
|-
| १४ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[टोरो रोसो]] || १:३२.४०२
|-
| १५ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || १:३२.५५८
|-
| १६ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:३३.३०८
|-
| १७ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:३३.४३४
|-
| १८ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || १:३३.४८३
|-
| १९ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || १:३३.९७०
|-
| २० || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || वेळ नाही / परवानगी
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;5&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;GRID&quot;/&gt;
|}

== मुख्य शर्यत ==

वॉर्म-अप व ग्रिडदरम्यान रायकोनेनच्या फेरारीला तांत्रिक दोष आढळल्याने गाडी शर्यतीला उभी राहिली नाही. सुरुवातीच्या वळणांत बोट्टास आणि व्हर्सटॅपनची चढाओढ झाली, पण चौथ्या फेरीत व्हर्सटॅपनने पहिल्या वळणावर हॅमिल्टनला मागे टाकले आणि आघाडी घेतली. रिक्कार्डोने नवव्या फेरीत बोट्टासला मागे सोडले. शेवटून निघालेल्या फेटेलने सुरुवातीच्या वीस फेऱ्यांत मधल्या गटातील अनेक चालकांना ओलांडले. ओकॉनचे पेरेझशी पहिल्या फेरीनंतर किरकोळ संपर्क झाले आणि नंतर सायेन्सशी लढताना त्याने वेळ गमावला.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=मलेशियन ग्रांप्री — फेरीनुसार शर्यतीची नोंद|दुवा=https://www.grandprix.com/races/malaysian-gp-2017-race-notes-verstappen-wins-malaysia.html|प्रकाशक=ग्रांप्री डॉट कॉम}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

रायकोनेनची फेरारी सुरुवातीला सहभागी नसल्याने पहिल्या रांगेच्या स्पर्धेत एक गाडी कमी झाली. व्हर्सटॅपनने हॅमिल्टनला चौथ्या फेरीत मागे टाकल्यावर त्याने सलग वेगवान फेऱ्यांनी अंतर वाढवले. रिक्कार्डोने बोट्टासवर हल्ला करून तिसरा क्रम घेतला; या टप्प्यात फेटेल शेवटच्या स्थानावरून वेगवेगळ्या टायरांवरील मधल्या गटातून पुढे सरकत होता.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;

ओकॉनच्या गाडीचा पहिल्या टप्प्यातील संपर्क आणि नंतर सायेन्सशी २५व्या फेरीत झालेली चुरस यामुळे त्याच्या गुणांसाठीच्या मार्गात व्यत्यय निर्माण झाला. त्याच वेळी पेरेझच्या फोर्स इंडियाने सहाव्या स्थानासाठी स्थिर वेग राखला. व्हानडोर्नची मॅकलारेन सरळस्पर्धेत सातव्या स्थानी टिकू शकली आणि विलियम्सच्या दोन्ही कारांनी मागून आलेल्या प्रतिस्पर्ध्यांशी अंतर सांभाळले.&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

हॅमिल्टनचा सॉफ्ट टायर बदल सुमारे २७व्या फेरीत झाला आणि पुढच्या फेरीत व्हर्सटॅपनने थांबून आघाडी टिकवली. फेटेलने सॉफ्टऐवजी वेगळ्या सुपरसॉफ्ट निवडीने बोट्टासला मागे टाकत चौथे स्थान मिळवले; नंतर तो रिक्कार्डोच्या जवळ आला, परंतु अंतिम काही फेऱ्यांत पोडियम मिळवू शकला नाही. सायेन्सचा इंजिनशी संबंधित निवृत्तीचा प्रसंग झाला; पामरच्या फिरक्यांमुळे त्याचे स्थान घसरले. व्हर्सटॅपनने हॅमिल्टनपेक्षा १२.७७० सेकंद आधी विजय मिळवला; रिक्कार्डो तिसरा आणि फेटेल चौथा. शर्यतीनंतरच्या गार-फेरीत फेटेल व स्ट्रोलच्या कारची धडक झाली, परंतु हा शर्यत निकाल बदलणारा टक्करप्रसंग नव्हता.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

हॅमिल्टनने २७व्या, व्हर्सटॅपनने पुढच्या आणि रिक्कार्डोने त्यानंतरच्या फेरीत पिट थांबे घेतले. फेरारीने फेटेलसाठी सुपरसॉफ्ट निवडून शेवटच्या टप्प्यात जास्त पकड मिळवण्याची योजना आखली; त्याने बोट्टासला मागे टाकले, पण रिक्कार्डोसमोर काही फेऱ्या घालवल्यानंतर त्याला तिसरा क्रम मिळाला नाही. पामरचे फिरणे आणि सायेन्सची इंजिनमुळे निवृत्ती या स्वतंत्र घटना मध्यगटातील स्थिती बदलत होत्या.&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

फेटेलने वेगवान सुपरसॉफ्टवर पोडियम गाठण्यासाठी रिक्कार्डोपर्यंत अंतर कमी केले. पण मागच्या गाड्यांवर केलेल्या आधीच्या चढाया आणि त्यातून खर्च झालेल्या फेऱ्यांमुळे शेवटच्या टप्प्यात त्याच्याकडे पुरेसा वेळ उरला नव्हता. याउलट व्हर्सटॅपनला पहिल्या स्थानावर स्वच्छ मार्ग मिळत असल्याने आपल्या टायरची झीज नियंत्रित करत आघाडी राखणे शक्य झाले. या दोन्ही स्थितींची तुलना केल्यास एकाच रेसमध्ये वेगवान अंतिम फेऱ्या आणि प्रत्यक्ष अंतिम पोडियम क्रम वेगळे का राहू शकतात हे स्पष्ट होते.&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

=== मुख्य शर्यतीचे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पूर्ण फेऱ्या !! वेळ / अंतर / स्थिती !! गुण
|-
| १ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ५६ || १:३०:०१.२९० || २५
|-
| २ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ५६ || +१२.७७० सेकंद || १८
|-
| ३ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ५६ || +२२.५१९ सेकंद || १५
|-
| ४ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || ५६ || +३७.३६२ सेकंद || १२
|-
| ५ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || ५६ || +५६.०२१ सेकंद || १०
|-
| ६ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || ५६ || +७८.६३० सेकंद || ८
|-
| ७ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || ५५ || +१ फेरी || ६
|-
| ८ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ५५ || +१ फेरी || ४
|-
| ९ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ५५ || +१ फेरी || २
|-
| १० || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || ५५ || +१ फेरी || १
|-
| ११ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || ५५ || +१ फेरी || ०
|-
| १२ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ५५ || +१ फेरी || ०
|-
| १३ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ५५ || +१ फेरी || ०
|-
| १४ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || ५५ || +१ फेरी || ०
|-
| १५ || ३० || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉ]] || ५५ || +१ फेरी || ०
|-
| १६ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || ५५ || +१ फेरी || ०
|-
| १७ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || ५५ || +१ फेरी || ०
|-
| १८ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || ५४ || +२ फेऱ्या || ०
|-
| वर्गीकृत नाही || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[टोरो रोसो]] || २९ || निवृत्त || ०
|-
| वर्गीकृत नाही || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || ० || सुरुवात नाही || ०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;
|}

=== सर्वात वेगवान फेरी ===

फेटेलने ४१व्या फेरीत १:३४.०८० वेळ नोंदवून सर्वाधिक वेगवान शर्यत फेरी केली. तो चौथ्या क्रमांकावर आला, तरी २०१७ च्या नियमांत सर्वांत वेगवान फेरीसाठी अतिरिक्त गुण नव्हते. वैध वेळ नोंदवलेल्या १९ चालकांच्या सर्व फेऱ्या, क्रमांक आणि सरासरी वेग दाखवले आहेत; रायकोनेनने शर्यत सुरू न केल्याने त्याच्यासाठी फेरी नाही.&lt;ref name=&quot;FAST&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ मलेशियन ग्रांप्री — सर्वात वेगवान फेऱ्या|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/973/malaysia/fastest-laps|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! क्रम !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी (एफआयए) !! फेरीचा वेळ !! सरासरी वेग (किमी/ता.)
|-
| १ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || ४१ || १:३४.०८० || २१२.१०४
|-
| २ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || ५२ || १:३४.२६६ || २११.६८६
|-
| ३ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ४८ || १:३४.४५२ || २११.२६९
|-
| ४ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ५० || १:३४.४६७ || २११.२३५
|-
| ५ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ५५ || १:३४.७७० || २१०.५६०
|-
| ६ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || ४४ || १:३५.२८४ || २०९.४२४
|-
| ७ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || ३२ || १:३५.५९१ || २०८.७५१
|-
| ८ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ४९ || १:३५.७९६ || २०८.३०५
|-
| ९ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || ४९ || १:३५.९३१ || २०८.०१२
|-
| १० || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || ५३ || १:३६.३९५ || २०७.०१०
|-
| ११ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || ५५ || १:३६.५०१ || २०६.७८३
|-
| १२ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ४६ || १:३६.६२७ || २०६.५१३
|-
| १३ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || ५४ || १:३६.६३० || २०६.५०७
|-
| १४ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ४४ || १:३६.९४४ || २०५.८३८
|-
| १५ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || ३६ || १:३७.०७५ || २०५.५६०
|-
| १६ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || ४५ || १:३७.१७० || २०५.३५९
|-
| १७ || ३० || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉ]] || ४५ || १:३७.१८६ || २०५.३२५
|-
| १८ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ४६ || १:३७.१९२ || २०५.३१३
|-
| १९ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[टोरो रोसो]] || २७ || १:३८.१२३ || २०३.३६५
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;FAST&quot;/&gt;
|}

== मुख्य शर्यतीनंतरचे विश्लेषण ==

=== शुक्रवारी पाऊस आणि बदलते सत्र : तयारीतील परिणाम ===

शुक्रवारी सकाळी सेपांगवर जोरदार पाऊस पडला. पहिला सराव सुरू करण्यास उशीर झाला आणि उपलब्ध फेऱ्यांवर मर्यादा पडली. व्हर्सटॅपनने अनुकूल ओल्या टायरांवर सर्वोत्तम वेळ घेतला; रायकोनेन व फेटेलची पावसातील परिस्थिती हाताळण्याची क्षमता दिसली. त्यामुळे पहिल्या सरावातील फरक कोरड्या शर्यतीतही तसेच राहतील असा निष्कर्ष काढणे योग्य नव्हते. त्या दिवशी चार राखीव तरुण चालकांचा सहभाग झाल्याने त्यांच्या संघांसाठी नियमित चालकांचा सेटअप वेळ आणखी कमी झाला.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

सिरोत्किन, जेलाएल, लक्लेर आणि जिओविनाझी या चार सरावगाड्या वेगवेगळ्या संघांसाठी चालवण्यात आल्या. गॅस्लीचा सहभाग मात्र केवळ FP1 चाच नव्हता: तो क्व्यातच्या जागी पूर्ण ग्रांप्रीसाठी नोंदलेला टोरो रोसो चालक होता. या बदलामुळे रविवारच्या गुणतालिकेत आधीच्या हंगामातील क्व्यात आणि सध्याचा गॅस्ली यांची नावे वेगवेगळी असणे योग्य आहे. पावसातील कमी फेऱ्यांचा परिणाम ब्रेकिंग, ट्रॅकवरील ग्रिप आणि दीर्घ टायर-चाचण्यांवर झाला.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

=== शनिवार : फेरारीचा वेग असूनही फेटेलची पात्रता मोहीम संपली ===

कोरड्या दुसऱ्या सरावात फेटेल आणि तिसऱ्या सरावात रायकोनेन सर्वात वेगवान असल्याने फेरारीकडे ध्रुवस्थान मिळवण्याची क्षमता होती. मात्र फेटेलच्या कारमधील शक्तियंत्रण अडचण पात्रतेच्या पहिल्याच टप्प्यात उघडकीस आली. त्याला वेळ नोंदवता न आल्याने बाकीच्या संघांचा लाभ झाला. ग्रिडच्या नियमांप्रमाणे अधिकारी परवानगी दिल्याशिवाय अशा चालकाला सुरुवात करता आली नसती; फेटेलला ती परवानगी मिळाली आणि त्याच्यावर स्वतंत्र शक्तियंत्रण-घटकांची मोठी स्थानदंड शिक्षा लागू होती.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

हॅमिल्टनने १:३०.०७६ अशी पात्रता फेरी मारून रायकोनेनला ०.०४५ सेकंदांनी मागे टाकले. मर्सिडीजला एक फेरीत मिळालेले यश पूर्ण शर्यतीच्या वेगाचे प्रमाण नव्हते: रेड बुलचा लहान गिअरमध्ये प्रतिसाद, फेरारीचा वेग आणि मर्सिडीजचा त्या आठवड्यातील गाडीसंदर्भातील ताण अधिक स्पष्ट झाला होता. बोट्टास पाचव्या क्रमांकावर राहिल्याने हॅमिल्टन आणि प्रतिस्पर्धी फेरारी यांच्या दरम्यान आणखी संरक्षण मिळेल असे निश्चित झाले नाही.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

फेटेलला पात्रतेत आणि रायकोनेनला रविवारच्या सुरूवातीपूर्वी आलेल्या तांत्रिक समस्यांमुळे फेरारीचे दोन सर्वोत्तम वेगवान पर्याय वेगवेगळ्या पद्धतीने मर्यादित झाले. फेटेलने प्रत्यक्ष शर्यतीत मोठी पुनरागमन-शक्यता सिद्ध केली; म्हणून त्याच्या चौथ्या स्थानाला फक्त नशीब किंवा अपयश असा एक शब्द पुरेसा नाही. रायकोनेनच्या शून्य फेऱ्या आणि फेटेलच्या मोठ्या स्थानबढतीची वेगवेगळी नोंद आवश्यक आहे.&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

=== रविवारची फॉर्मेशन-फेरी : रायकोनेनची सुरुवातच झाली नाही ===

रायकोनेन पात्रतेत दुसरा होता; परंतु स्पर्धा सुरू होण्यापूर्वी त्याच्या फेरारीमध्ये तांत्रिक समस्या आढळली. त्यामुळे तो प्रत्यक्ष ग्रांप्रीचा भाग बनू शकला नाही आणि अधिकृत वर्गीकरणात त्याच्या गाडीवर शून्य पूर्ण फेऱ्या व DNS नोंदले गेले. ही निवृत्ती किंवा पहिल्या फेरीत झालेली धडक नव्हती. फेरारीने एक कार शर्यत सुरू होण्याआधीच गमावली आणि हंगामात हॅमिल्टनशी सामना देताना अनपेक्षित नुकसान सोसावे लागले.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

फेटेलची कार विसाव्या क्रमांकावरून मार्गावर निघाली. त्याच्यासाठी टायर दीर्घकाळ टिकवणे आणि गजबजलेल्या पहिल्या काही फेऱ्यांत कार वाचवणे आवश्यक होते, तर हॅमिल्टनला ध्रुवस्थानावरून सुरुवातीच्या धोक्यात न अडकता गुणांसाठी आघाडी टिकवणे महत्त्वाचे होते. परिणामी सुरुवातीच्या क्षणांत आघाडीच्या विजयी स्पर्धेइतकाच गुणतालिकेवरील अंतराचा विचार प्रभावी होता.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

=== पहिल्या वळणांची लढत आणि चौथ्या फेरीत व्हर्सटॅपनचा आघाडीचा ताबा ===

प्रारंभापासून व्हर्सटॅपन आणि बोट्टास यांच्यात पुढील जागेसाठी चढाओढ झाली. रेड बुलने प्रारंभीची गती टिकवली आणि व्हर्सटॅपनने चौथ्या फेरीत पहिल्या वळणाच्या ब्रेकिंग भागात हॅमिल्टनला पुढे जाऊन बाजूला केले. त्या क्षणापासून हॅमिल्टनला ध्रुवस्थानावरील नियंत्रण पुन्हा मिळवता आले नाही. व्हर्सटॅपनने स्वतःच्या प्रतिसादात मर्सिडीजपेक्षा कमी वेगाच्या वळणांत गाडीचा कर्षणशक्तीचा लाभ घेतल्याचे सांगितले, पण तो चालकाचा अनुभव होता, कोणताही स्वतंत्र अधिकृत तांत्रिक निर्णय नव्हता.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

त्याच काळात रिक्कार्डोला बोट्टास मागे ठेवत होता. नवव्या फेरीच्या सुमारास रिक्कार्डोने त्याला मागे टाकले आणि तिसरे स्थान मिळवले. दोन्ही रेड बुल गाड्या पुढे आल्यानंतर मर्सिडीजची आघाडी विभाजित झाली; हॅमिल्टन गुण वाचवत दुसऱ्या स्थानी होता तर बोट्टासला टायर व सेटअपच्या मर्यादा समजून घेत पाचव्या स्थानापर्यंत घसरावे लागले.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

व्हर्सटॅपनने आघाडी मिळवल्यानंतर त्याला फक्त हॅमिल्टनपेक्षा जलद एका फेरीची गरज नव्हती; नियोजित पिट थांब्यापूर्वी पुरेशी आघाडी उभारणे आवश्यक होते. रेड बुलच्या चेसिस-गती आणि टायरवरील नियंत्रणाचे फायदे त्याने सतत वाढणाऱ्या अंतरातून दाखवले. बोट्टासवरच्या रिक्कार्डोच्या चढाईमुळे हॅमिल्टनला संघातील दुसऱ्या गाडीमार्फत व्हर्सटॅपनवर थेट रणनीतिक दबाव आणता आला नाही. हंगामातील गुणांनंतरही रविवारच्या वेगाचे हे स्वतंत्र चित्र होते.&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

=== मधल्या गटातून फेटेलची मुसंडी : अलोन्सो, पेरेझ आणि बोट्टास ===

शेवटून निघालेला फेटेल पहिल्याच फेरीत अनेक कारना मागे टाकून पुढे आला. हल्केनबर्गला पार करून तो अलोन्सोच्या मॅकलारेनजवळ पोहोचला; या ओलांडण्यास इतर काही गाड्यांपेक्षा जास्त वेळ लागल्याने आघाडीशी असलेले त्याचे अंतर वाढले. पुढे त्याने मॅग्नुसेनला आणि विसाव्या फेरीच्या जवळ पेरेझला DRS च्या साहाय्याने मागे टाकले. ही लढत केवळ फेरारीच्या वेगाची नसून सध्याची शर्यत अजिंक्यपदातील नुकसान कितपत कमी करू शकते याची होती.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

बोट्टासने फेटेलच्या हल्ल्यांपासून काही वेळ यशस्वी बचाव केला, पण फेरारीच्या वेगळ्या पिट-टायर वेळापत्रकामुळे पुढे फेटेलला लाभ झाला. शर्यतीत पेरेझची प्रकृती बरी नसल्याचे समकालीन अहवालांत वर्णन मिळते; तरी त्याने फोर्स इंडियासाठी सहावा क्रमांक मिळवला. या भागात पॉइंटसाठी संघर्ष करणाऱ्या चालकांची आघाडीतील निर्णयांशी थेट सांगड बसली.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

मध्यभागात फेटेलने अलोन्सो, मॅग्नुसेन व इतर प्रतिस्पर्ध्यांना एकामागून एक मागे टाकले. या गाड्यांवरच्या प्रत्यक्ष चढाया यशस्वी झाल्या नसत्या तर शेवटच्या फेऱ्यांत रिक्कार्डोपर्यंत पोहोचणे शक्यच झाले नसते. दुसरीकडे वेगवान रेड बुलसमोर सहाव्या स्थानावर पेरेझची गाडी टिकली आणि व्हानडोर्नने मॅकलारेनसाठी सातव्या क्रमांकाचे मोठे गुण मिळवले. विलियम्सच्या स्ट्रोल व मासाला आठवे–नववे स्थान मिळाले. या संपूर्ण गटावरून पुढे जाण्यात फेटेलचा वेळ खर्च झाला होता; त्यामुळे आघाडीच्या लढतीचा कालावधी घटत गेला.&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

=== पहिला प्रमुख पिट-टप्पा : रेड बुलचे संरक्षण आणि मर्सिडीजचा वेगळा वेग ===

हॅमिल्टनने सुमारे सत्ताविसाव्या फेरीत सॉफ्ट टायरसाठी थांबा घेतला; व्हर्सटॅपनने पुढील फेरीत थांबून रेड बुलची आघाडी सांभाळली. रिक्कार्डोला थोड्या अधिक वेळ बाहेर ठेवून त्याच्या व्यवस्थापनाने पर्यायी वेळ निवडला आणि नंतर तोही सॉफ्ट टायरवर आला. या तुलनेत आघाडीच्या अंतरात फारसा बदल घडला नाही: व्हर्सटॅपनची गाडी टायर बदलल्यानंतरही सलग चांगला वेग देत होती.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

फेटेलच्या थांब्याने उलट बोट्टासला मागे टाकण्याचे नियोजन साधले. सुपरसॉफ्टचा वापर करून त्याने शेवटच्या टप्प्यात वेगवान फेऱ्या मारल्या आणि ४१व्या फेरीत एकंदर शर्यतीतील १:३४.०८० अशी सर्वात वेगवान फेरी नोंदवली. २०१७ मध्ये यासाठी कोणताही अतिरिक्त गुण नव्हता; म्हणून फेटेलला मिळालेले १२ गुण चौथ्या क्रमांकाचेच होते. वेगवान फेरीने प्रतिस्पर्ध्यांना त्याच्या कारची क्षमता दाखवली, पण पहिले तीन स्थान लगेच मिळाले नाहीत.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

हॅमिल्टनचे टायर पुढे झिजू लागल्याने मर्सिडीजला थांब्याची वेळ निवडावी लागली, तर व्हर्सटॅपनला मिळालेल्या अंतरामुळे रेड बुलला शांत प्रतिसाद देता आला. फेटेलचा वेगळ्या कंपाऊंडचा शेवटचा टप्पा हा सुरुवातीच्या शेवटच्या स्थानामुळे निर्माण झालेल्या प्रश्नावरचा आक्रमक पर्याय होता. नवीन टायरांमुळे त्याला मोठी ओव्हरटेक-क्षमता मिळाली, पण पोडियमच्या वेगवान गाड्या त्यांच्या आवश्यक अंतरावर आधीपासून होत्या. यामुळे पिटमध्ये चांगला निर्णय घेऊनही पूर्ण दिवसाचा सुरुवातीचा तोटा भरून काढणे किती कठीण असते हे दिसले.&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

=== पंचविसाव्या फेरीतील ओकॉन–सायेन्स संपर्क आणि मध्यगटातील घसरण ===

ओकॉनने पंचविसाव्या फेरीजवळ सायेन्सला पहिल्या वळणाबाहेरून मागे टाकण्याचा प्रयत्न केला आणि दोन कारना संपर्क झाला. ओकॉन फिरला आणि अनेक जागा गमावूनही पुन्हा पुढे निघाला. या प्रसंगाला कोणाला किती शिक्षा दिली असे अविश्वसनीय निष्कर्ष न जोडता अंतिम अधिकृत क्रमावर भर द्यावा लागतो: ओकॉनने नंतर दहावे स्थान व एक गुण मिळवला. फोर्स इंडियाच्या एका कारला लढत राबवताना झालेल्या नुकसानाचा हा नमुना होता.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

सायेन्स पुढे उभा राहिला तरी २९ फेऱ्यांनंतर इंजिनसंबंधित अडचणीने तो निवृत्त झाला. गॅस्लीने आपल्या पहिल्या पूर्ण फॉर्म्युला वन शर्यतीत चौदावे स्थान मिळवले; त्याच्या कारचा वेग व टायर टिकाऊपणाच्या कसोटीत पदार्पणाचाच अनुभव महत्त्वाचा होता. ग्रोसजाँ आणि मॅग्नुसेन यांच्या हास गाड्यांनी दहापलीकडील स्थानांवर लढत ठेवली, त्यामुळे त्यांना गुण मिळाले नाहीत.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

ओकॉन–सायेन्स संपर्काच्या वेळी ओकॉनची गाडी फिरल्याने त्याला अनेक स्थानांचा फटका बसला. त्याचा सहकारी पेरेझ मात्र सहावा राहिला; त्यामुळे दोन्ही फोर्स इंडिया चालकांचा एकाच शर्यतीतील अनुभव वेगळा होता. पामरच्या स्वतंत्र दोन फिरक्यांमुळे रेनॉची दोन्ही कार गुणांपासून दूर राहिली. त्याच दरम्यान व्हानडोर्नने सातवा क्रम राखल्याने मॅकलारेनला महत्त्वाचे गुण मिळाले. आघाडीची लढत स्थिर झाली तरी मधल्या गटात प्रत्येक वेळेच्या नुकसानीचा परिणाम होत राहिला.&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

=== फेटेल–रिक्कार्डोची शेवटची पोडियम लढत आणि वाहतुकीचा परिणाम ===

फेटेलने बोट्टासला मागे सोडल्यावर ४५व्या फेरीपासून रिक्कार्डोपर्यंत अंतर कमी केले. ४९व्या फेरीत पहिल्या वळणाजवळ त्याने जोरदार आव्हान निर्माण केले. रिक्कार्डोने वेगाने आणि योग्य टायर व्यवस्थापनाने तिसरे स्थान राखले; शेवटच्या काही फेऱ्यांत त्याने फेरारीपासून पुन्हा काही सेकंदांचे अंतर निर्माण केले. त्यामुळे एका गाडीचा शेवटचा वेग चांगला असला तरी संरक्षण करणाऱ्या चालकाच्या टायर व स्थानावरचे नियंत्रण निकाल बदलू शकते हे दिसले.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

पुढील चालकांना मागे टाकताना आघाडीच्या कारना काही काळ वाहतूक मिळाली, पण कोणत्याही अधिकृत शर्यत वर्गीकरणात त्यातून वेगळा दंड किंवा पोडियम बदल झाला नाही. व्हानडोर्नने सातवे स्थान मिळवून मॅकलारेनला महत्त्वाचे सहा गुण मिळवून दिले. अलोन्सो अकरावा, विलियम्सचे स्ट्रोल व मासा आठवा-नववा, आणि ओकॉन दहावा आल्याने कमी क्रमाच्या जागांसाठीची स्पर्धा अखेरपर्यंत चालली.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

ताज्या सुपरसॉफ्टवर फेटेलने वेगाने अंतर कमी केले, पण रिक्कार्डोने बचाव करताना टायर टिकवले आणि शिल्लक फेऱ्यांची मर्यादा फेरारीला भेडसावली. हा एकट्या चालकाच्या कारविषयक वेगाचा फरक नव्हता; प्रारंभिक शेवटच्या स्थानामुळे फेटेलला आधी मधल्या गाड्या ओलांडाव्या लागल्या, तर रेड बुलला टायर बदलानंतर थेट पोडियम बचावता येत होता. शर्यतीनंतरची फेटेल–स्ट्रोल धडक रेस वर्गीकरणानंतर घडल्यामुळे ती शर्यतीतील प्रत्यक्ष पोडियम बदलणारा दंड म्हणून लिहिणे चुकीचे ठरेल.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;

=== शेवटच्या रेषेनंतरची धडक, अधिकृत निकाल आणि ३४ गुणांचे अंतर ===

व्हर्सटॅपनने हॅमिल्टनच्या १२.७७० सेकंद आधी शर्यत पूर्ण केली आणि वीसाव्या वाढदिवसानंतरच्या दिवशी दुसऱ्या कारकिर्दीतील ग्रांप्री विजयाची नोंद केली. रिक्कार्डो तिसरा आणि फेटेल चौथा ठरला. रेड बुलसाठी दोन्ही गाड्यांचे पोडियम आणि पहिला क्रमांक हा हंगामातील उल्लेखनीय निकाल होता. फेरारीच्या एका कारचे DNS व दुसरीची शेवटून चौथ्या स्थानापर्यंत मुसंडी या घटनेने मात्र शर्यतस्पर्धेतील सर्वात मोठा विसंगत परिणाम दाखवला.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

स्पर्धा संपल्यानंतरच्या कूल-डाउन फेरीत फेटेल व स्ट्रोल यांच्या गाड्यांचा संपर्क झाला आणि फेरारीला नुकसान झाले. हा प्रकार चेकर्ड फ्लॅगनंतर घडल्यामुळे मुख्य शर्यतीच्या अधिकृत स्थानांमध्ये तसा बदल झाला नाही. चालक अजिंक्यपदात हॅमिल्टन २८१ आणि फेटेल २४७ असा ३४ गुणांचा फरक, तर कारनिर्मात्यांत मर्सिडीज ५०३ व फेरारी ३८५ अशी स्थिती झाली. ही २०१७ मधील शेवटची मलेशियन ग्रांप्री असल्याने स्पर्धेच्या इतिहासातील एक अंतिम टप्पा म्हणून हा दिवस उल्लेखनीय आहे.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

शर्यत संपल्यानंतर फेरारी व विलियम्सचा संपर्क झाला तेव्हा अधिकृत गुण व वर्गीकरण आधीच ठरले होते. म्हणून हा अपघात स्वतंत्र उत्तरकालीन घटना आहे; शर्यतफेरीमध्ये झालेली धडक किंवा निकाल बदलणारा दंड म्हणून त्याचा समावेश करता येत नाही. या शर्यतीने फेटेलच्या पात्रतेतील शक्तियंत्रण समस्येनंतरही त्याची रविवारची गती दाखवली, परंतु रायकोनेनच्या DNSमुळे फेरारीचा संभाव्य एकत्रित गुणसाठा कमी झाला. दोन्ही फेरारींची वेगळी तांत्रिक कथा अजिंक्यपदाच्या पुढील टप्प्याला संदर्भ देते.&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

== निकालानंतर गुणतालिका ==

=== चालक अजिंक्यपद गुणतालिका ===

शर्यतीनंतर हॅमिल्टन २८१ आणि फेटेल २४७ गुणांवर गेले; फरक ३४ झाला. बोट्टास २२२, रिक्कार्डो १७७ आणि व्हर्सटॅपन ९३ वर होते. मर्सिडीजने ५०३ तर फेरारीने ३८५ कारनिर्माते गुण मिळवले. शून्य गुणांवरील हंगामी चालकांचा अंतर्गत बरोबरीक्रम स्वतंत्र अधिकृत दिनांकित पानाअभावी ‘—’ ने दर्शवला आहे.&lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! चालक !! संघ !! गुण
|-
| १ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || २८१
|-
| २ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || २४७
|-
| ३ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || २२२
|-
| ४ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १७७
|-
| ५ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || १३८
|-
| ६ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ९३
|-
| ७ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || ७६
|-
| ८ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || ५७
|-
| ९ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[टोरो रोसो]] || ४८
|-
| १० || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || ३४
|-
| ११ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ३३
|-
| १२ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ३२
|-
| १३ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || २६
|-
| १४ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || १३
|-
| १५ || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ११
|-
| १६ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || १०
|-
| १७ || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉ]] || ८
|-
| १८ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || ५
|-
| १९ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || ४
|-
| — || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || ०
|-
| — || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || ०
|-
| — || [[अँटोनियो जिओविनाझी]] || [[सॉबर]] || ०
|-
| — || [[जेन्सन बटन]] || [[मॅकलारेन]] || ०
|-
| — || [[पॉल डी रेस्टा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;
|}

=== कारनिर्माते अजिंक्यपद गुणतालिका ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कारनिर्माता !! गुण
|-
| १ || [[मर्सिडीज]] || ५०३
|-
| २ || [[फेरारी]] || ३८५
|-
| ३ || [[रेड बुल रेसिंग]] || २७०
|-
| ४ || [[फोर्स इंडिया]] || १३३
|-
| ५ || [[विलियम्स रेसिंग]] || ६५
|-
| ६ || [[टोरो रोसो]] || ५२
|-
| ७ || [[रेनॉ]] || ४२
|-
| ८ || [[हास एफ.१ संघ]] || ३७
|-
| ९ || [[मॅकलारेन]] || २३
|-
| १० || [[सॉबर]] || ५
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;
|}

== हे सुद्धा पहा ==

* [[फॉर्म्युला वन]]
* [[मलेशियन ग्रांप्री]]
* [[सेपांग आंतरराष्ट्रीय सर्किट]]
* [[२०१७ फॉर्म्युला वन हंगाम]]
* [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन चालक यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]]

== संदर्भ ==

{{संदर्भयादी}}

==तळटीप==

{{reflist|group=टीप}}

== बाह्य दुवे ==

* [https://www.formula1.com/en/results/2017/races/973/malaysia/race-result मुख्य शर्यतीचे अधिकृत निकाल]
* [https://www.formula1.com/en/results/2017/races/973/malaysia/fastest-laps चालकनिहाय सर्वात वेगवान फेऱ्या]
* [https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2017 एफ.आय.ए. २०१७ स्पर्धा कागदपत्रे]

{{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत
| हंगाम = २०१७
| ग्रांप्री = मलेशियन ग्रांप्री
| हंगामातील_मागील_शर्यत = २०१७ सिंगापूर ग्रांप्री
| हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०१७ जपानी ग्रांप्री
| ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१६ मलेशियन ग्रांप्री
| ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = —
}}
{{२०१७ फॉर्म्युला वन हंगाम}}
{{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}}
[[वर्ग:मलेशियन ग्रांप्री]]
[[वर्ग:२०१७ फॉर्म्युला वन हंगाम]]</text>
      <sha1>3ntuvna23jgqopbzuj2rk96oz5q7isj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728267</id>
      <parentid>2728266</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T13:55:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KiranBOT II</username>
        <id>140753</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>शुद्धलेखन — योग्य उकार ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#योग्य उकार|अधिक माहिती]])</comment>
      <origin>2728267</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="91384" sha1="l586uf1eyjz55fwz3k4mhisaua06sga" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत माहिती
| प्रकार = एफ.१
| देश = मलेशिया
| ग्रांप्री = मलेशियन
| चित्र = Sepang.svg
| चित्र_शीर्षक = २०१७ मध्ये वापरलेल्या सेपांग आंतरराष्ट्रीय सर्किटचा नकाशा
| दिनांक = १ ऑक्टोबर
| वर्ष = २०१७
| अधिकृत_नाव = फॉर्म्युला वन पेट्रोनास मलेशियन ग्रांप्री २०१७
| शर्यत_क्रमांक = १५
| हंगामात_एकूण_शर्यती = २०
| शर्यतीचे_ठिकाण = [[सेपांग आंतरराष्ट्रीय सर्किट]]
| सर्किट_प्रकार = स्थायी मोटर शर्यतमार्ग
| सर्किट_अंतर_किमी = ५.५४३
| सर्किट_अंतर_मैल = ३.४४४
| एकूण_फेऱ्या = ५६
| एकूण_अंतर_किमी = ३१०.४०८
| एकूण_अंतर_मैल = १९२.८७९
| हवामान = उष्ण आणि दमट; शुक्रवारी जोरदार पाऊस
| पोल_चालक = [[लुइस हॅमिल्टन]]
| पोल_देश = युनायटेड किंग्डम
| पोल_संघ = [[मर्सिडीज]]
| पोल_वेळ = १:३०.०७६
| जलद_चालक = [[सेबास्टियन फेटेल]]
| जलद_देश = जर्मनी
| जलद_संघ = [[फेरारी]]
| जलद_वेळ = १:३४.०८०
| जलद_फेरी = ४१
| पहिला_चालक = [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]]
| पहिला_देश = नेदरलँड्स
| पहिला_संघ = [[रेड बुल रेसिंग]]
| दुसरा_चालक = [[लुइस हॅमिल्टन]]
| दुसरा_देश = युनायटेड किंग्डम
| दुसरा_संघ = [[मर्सिडीज]]
| तिसरा_चालक = [[डॅनियल रिक्कार्डो]]
| तिसरा_देश = ऑस्ट्रेलिया
| तिसरा_संघ = [[रेड बुल रेसिंग]]
| हंगामातील_मागील_शर्यत = २०१७ सिंगापूर ग्रांप्री
| हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०१७ जपानी ग्रांप्री
| ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१६ मलेशियन ग्रांप्री
| ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = —
}}

'''२०१७ मलेशियन ग्रांप्री''' (अधिकृत नाव '''फॉर्म्युला वन पेट्रोनास मलेशियन ग्रांप्री २०१७''') ही २०१७ हंगामातील पंधरावी फॉर्म्युला वन जागतिक अजिंक्यपद शर्यत १ ऑक्टोबर २०१७ रोजी [[सेपांग आंतरराष्ट्रीय सर्किट]] येथे झाली. ५६ फेऱ्यांच्या शर्यतीत [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] विजयी झाला; [[लुइस हॅमिल्टन]] दुसरा आणि [[डॅनियल रिक्कार्डो]] तिसरा राहिला. फेरारीच्या किमी रायकोनेनची गाडी सुरूच होऊ शकली नाही, तर सेबास्टियन फेटेलने शेवटून चौथ्या स्थानापर्यंत मुसंडी मारली. ही २०१७ मधील शेवटची मलेशियन ग्रांप्री आवृत्ती ठरली.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ मलेशियन ग्रांप्री — शर्यतीचे निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/973/malaysia/race-result|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;FIA&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ मलेशियन ग्रांप्री — एफ.आय.ए. शर्यत पूर्वमाहिती|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/media_kit_2017_eng_v2__0.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ मलेशियन ग्रांप्रीचा क्रमवार आणि तांत्रिक इतिहास|दुवा=https://www.motorsportmagazine.com/reports/f1/2017-malaysian-grand-prix-report/|प्रकाशक=मोटर स्पोर्ट}}&lt;/ref&gt;

== पार्श्वभूमी ==

=== शर्यतीपूर्वीची अजिंक्यपदाची स्थिती ===

सिंगापूरच्या शर्यतीनंतर हॅमिल्टन २६३ आणि फेटेल २३५ गुणांवर होते. फेरारीला सलग तांत्रिक अडचणींमुळे अजिंक्यपदातील नुकसान भरून काढण्याची गरज होती; रेड बुलने आघाडीच्या दोन संघांशी सेपांगच्या वेगवान वळणांत स्पर्धा करण्याची अपेक्षा व्यक्त केली. मलेशियाचे गरम व दमट हवामान, अचानक जोरदार पाऊस आणि टायरचे तापमान राखण्याची गरज या सत्रांचे मुख्य आव्हान होते.&lt;ref name=&quot;STAND&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ मलेशियन ग्रांप्रीनंतर गुणतालिका|दुवा=https://gpracingstats.com/seasons/2017-world-championship/2017-malaysian-grand-prix/|प्रकाशक=जीपी रेसिंग स्टॅट्स}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;

=== सर्किट आणि स्पर्धा कार्यक्रम ===

सेपांग आंतरराष्ट्रीय सर्किटची प्रकाशित २०१७ लांबी ५.५४३ किमी आणि नियोजित शर्यत ५६ फेऱ्या व ३१०.४०८ किमी होती. दोन लांब सरळ रेषा, जलद वळणे आणि शेवटच्या भागातील तीव्र ब्रेकिंगमुळे एकाच वेळी इंजिनशक्ती, वायुगतिक समतोल व टायर टिकाऊपणाची कसोटी लागत असे. २०१७ ही आधुनिक जागतिक अजिंक्यपद स्पर्धेतील या शर्यतीची शेवटची आवृत्ती होती.&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

=== सहभागी चालक आणि संघ ===

शर्यतीच्या वीस नियमित गाड्यांमध्ये टोरो रोसोने डॅनिल क्व्यातऐवजी [[पियर गॅस्ली]] याला पदार्पणाची संधी दिली. पहिल्या मुक्त सरावापुरते [[सर्गेई सिरोत्किन]] (रेनॉ, कार ४६), [[शॉन जेलाएल]] (टोरो रोसो, कार ३८), [[शार्ल लक्लेर]] (सॉबर, कार ३७) आणि [[अँटोनियो जिओविनाझी]] (हास, कार ५०) उतरले. त्यांच्या जागी संबंधित नियमित चालक दुसऱ्या सरावापासून परतले. सिरोत्किन, लक्लेर आणि जेलाएल या सरावगाड्या रविवारच्या प्रवेशसूचीत स्वतंत्र शर्यतकार म्हणून दाखवलेल्या नाहीत.&lt;ref name=&quot;FP1&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ मलेशियन ग्रांप्री — मुक्त सराव १|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/973/malaysia/practice/1|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;FP2&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ मलेशियन ग्रांप्री — मुक्त सराव २|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/973/malaysia/practice/2|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! संघ !! चालक !! कार क्र.
|-
| [[मर्सिडीज]] || [[लुइस हॅमिल्टन]] || ४४
|-
| [[मर्सिडीज]] || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || ७७
|-
| [[फेरारी]] || [[सेबास्टियन फेटेल]] || ५
|-
| [[फेरारी]] || [[किमी रायकोनेन]] || ७
|-
| [[रेड बुल रेसिंग]] || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || ३३
|-
| [[रेड बुल रेसिंग]] || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || ३
|-
| [[फोर्स इंडिया]] || [[सर्जिओ पेरेझ]] || ११
|-
| [[फोर्स इंडिया]] || [[एस्टेबान ओकॉन]] || ३१
|-
| [[विलियम्स रेसिंग]] || [[फेलिपे मासा]] || १९
|-
| [[विलियम्स रेसिंग]] || [[लान्स स्ट्रोल]] || १८
|-
| [[टोरो रोसो]] || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || ५५
|-
| [[टोरो रोसो]] || [[पियर गॅस्ली]] || १०
|-
| [[हास एफ.१ संघ]] || [[केविन मॅग्नुसेन]] || २०
|-
| [[हास एफ.१ संघ]] || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || ८
|-
| [[रेनॉ]] || [[निको हल्केनबर्ग]] || २७
|-
| [[रेनॉ]] || [[जोलियन पामर]] || ३०
|-
| [[मॅकलारेन]] || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || १४
|-
| [[मॅकलारेन]] || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || २
|-
| [[सॉबर]] || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || ९४
|-
| [[सॉबर]] || [[मार्कस एरिक्सन]] || ९
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;
|}

=== टायर ===

पिरेलीने पांढऱ्या पट्टीचे मीडियम, पिवळ्या पट्टीचे सॉफ्ट आणि लाल पट्टीचे सुपरसॉफ्ट हे तीन कोरडे प्रकार उपलब्ध केले. प्रत्येक चालकाची निवड एकूण १३ संचांची होती, परंतु वाटप सर्वांसाठी सारखे नव्हते: हॅमिल्टनकडे १/५/७, बोट्टासकडे २/४/७, फेटेलकडे १/३/९ तर स्ट्रोलकडे १/२/१० अशी अनुक्रमे मीडियम/सॉफ्ट/सुपरसॉफ्ट निवड होती. खालील तक्ता प्रत्येक चालकाला संभाव्य उपलब्ध संचांची श्रेणी दाखवतो, एकच सार्वत्रिक संख्या नव्हे.&lt;ref name=&quot;TYRE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=मलेशियन ग्रांप्रीसाठी पिरेलीचे मध्यम, सॉफ्ट आणि सुपरसॉफ्ट टायर|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/pirelli-opts-for-softer-tyres-for-malaysia.50MciG1hdCeYSwMgmwgM4O.50MciG1hdCeYSwMgmwgM4O|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;TYRESETS&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=मलेशियन ग्रांप्रीतील प्रत्येक चालकासाठी निवडलेले टायर संच|दुवा=https://news.verstappen.com/en/article/3042|प्रकाशक=व्हर्सटॅपन डॉट कॉम}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! टायर प्रकार !! मिश्रण !! बाजूच्या पट्टीचा रंग !! प्रत्येकी उपलब्ध संच
|-
| कठीण || मीडियम || पांढरा || १–२
|-
| मध्यम || सॉफ्ट || पिवळा || २–५
|-
| मऊ || सुपरसॉफ्ट || लाल || ७–१०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;TYRE&quot;/&gt;
|}

== मुक्त सराव सत्रे ==

=== पहिला मुक्त सराव ===

शुक्रवारी मुसळधार पावसानंतर पहिला सराव मर्यादित वेळेसाठीच चालला. रेड बुलच्या व्हर्सटॅपनने १:४८.९६२ असा सर्वोत्तम वेळ नोंदवला; रिक्कार्डो ०.७५७ सेकंद मागे होता. अलोन्सो तिसरा तर रायकोनेन आणि फेटेल पुढच्या स्थानी होते. चार युवा/राखीव चालक सरावात उपस्थित होते; मासाने तीन फेऱ्या पूर्ण केल्या पण अधिकृत वैध वेळ मिळवला नाही.&lt;ref name=&quot;FP1&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

=== मुक्त सराव १ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:४८.९६२ || ११
|-
| २ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.७५७ सेकंद || १२
|-
| ३ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || +१.६३५ सेकंद || ६
|-
| ४ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || +१.७७२ सेकंद || १२
|-
| ५ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || +२.०४७ सेकंद || १२
|-
| ६ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || +२.५५६ सेकंद || ८
|-
| ७ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || +३.०४५ सेकंद || १०
|-
| ८ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +३.३३३ सेकंद || ९
|-
| ९ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || +३.४१८ सेकंद || १४
|-
| १० || ४६ || [[सर्गेई सिरोत्किन]] || [[रेनॉ]] || +४.५५९ सेकंद || १०
|-
| ११ || ३० || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉ]] || +४.६६३ सेकंद || १०
|-
| १२ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || +४.८०९ सेकंद || १०
|-
| १३ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || +४.९३४ सेकंद || ६
|-
| १४ || ३८ || [[शॉन जेलाएल]] || [[टोरो रोसो]] || +५.६४८ सेकंद || १३
|-
| १५ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || +५.७०७ सेकंद || ४
|-
| १६ || ३७ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[सॉबर]] || +६.३१८ सेकंद || १०
|-
| १७ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || +६.६९० सेकंद || १०
|-
| १८ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +७.२४९ सेकंद || ८
|-
| १९ || ५० || [[अँटोनियो जिओविनाझी]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +७.३७७ सेकंद || ६
|-
| २० || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || वेळ नोंदलेली नाही || ३
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;FP1&quot;/&gt;
|}

=== दुसरा मुक्त सराव ===

कोरड्या दुसऱ्या सरावात फेरारीच्या फेटेलने १:३१.२६१ वेळेसह आघाडी घेतली. रायकोनेन ०.६०४ सेकंद मागे आणि रेड बुलचे रिक्कार्डो व व्हर्सटॅपन पुढील दोन क्रमांकांवर होते. फेरारीचा एकफेरीचा वेग आशादायक असला तरी रविवारी दोन गाड्या पूर्ण शर्यतीत टिकवणे वेगळे आव्हान ठरले.&lt;ref name=&quot;FP2&quot;/&gt;

=== मुक्त सराव २ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || १:३१.२६१ || २३
|-
| २ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || +०.६०४ सेकंद || १९
|-
| ३ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.८३८ सेकंद || १९
|-
| ४ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.८४८ सेकंद || ११
|-
| ५ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || +१.३०३ सेकंद || १४
|-
| ६ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || +१.४१६ सेकंद || १५
|-
| ७ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || +१.४५९ सेकंद || २१
|-
| ८ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || +१.६०१ सेकंद || २०
|-
| ९ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || +१.७९९ सेकंद || २४
|-
| १० || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || +१.८३५ सेकंद || २४
|-
| ११ || ३० || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉ]] || +२.१२० सेकंद || २६
|-
| १२ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +२.१३३ सेकंद || २०
|-
| १३ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || +२.४१२ सेकंद || १५
|-
| १४ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +२.५५७ सेकंद || १६
|-
| १५ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || +२.७८२ सेकंद || २२
|-
| १६ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[टोरो रोसो]] || +२.८४३ सेकंद || १९
|-
| १७ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +२.८५७ सेकंद || १८
|-
| १८ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +३.०८२ सेकंद || १७
|-
| १९ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || +३.९८५ सेकंद || २९
|-
| २० || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || +४.४३६ सेकंद || २७
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;FP2&quot;/&gt;
|}

=== तिसरा मुक्त सराव ===

शनिवारच्या अंतिम सरावात रायकोनेनने १:३१.८८० वेळ नोंदवला आणि फेटेल ०.१६२ सेकंद मागे राहिला. रेड बुलचा रिक्कार्डो तिसरा होता. दोन्ही मर्सिडीज मागे असताना फेरारीचे ध्रुवस्थानासाठी अनुकूल संकेत दिसत होते, पण पात्रतेच्या पहिल्या टप्प्यात फेटेलची शक्तियंत्रणा बिघडली.&lt;ref name=&quot;FP3&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ मलेशियन ग्रांप्री — मुक्त सराव ३|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/973/malaysia/practice/3|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Q&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ मलेशियन ग्रांप्री — पात्रता फेरी|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/973/malaysia/qualifying|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

=== मुक्त सराव ३ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || १:३१.८८० || १९
|-
| २ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || +०.१६२ सेकंद || १४
|-
| ३ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.२११ सेकंद || १६
|-
| ४ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || +०.४४९ सेकंद || २४
|-
| ५ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || +०.६५९ सेकंद || २०
|-
| ६ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.६९९ सेकंद || १७
|-
| ७ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || +१.३२९ सेकंद || २०
|-
| ८ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +१.३६० सेकंद || २०
|-
| ९ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || +१.४१० सेकंद || २१
|-
| १० || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || +१.४४१ सेकंद || १६
|-
| ११ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || +१.६५० सेकंद || १७
|-
| १२ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +१.६५८ सेकंद || २१
|-
| १३ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +१.९०७ सेकंद || १०
|-
| १४ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || +१.९९१ सेकंद || १४
|-
| १५ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[टोरो रोसो]] || +२.०४४ सेकंद || २२
|-
| १६ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || +२.३२६ सेकंद || २४
|-
| १७ || ३० || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉ]] || +२.५९५ सेकंद || १२
|-
| १८ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +३.०३४ सेकंद || १९
|-
| १९ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || +३.०५६ सेकंद || १९
|-
| २० || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || +३.१६५ सेकंद || १९
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;FP3&quot;/&gt;
|}

== मुख्य शर्यतीची पात्रता फेरी ==

=== फेरी १ ===

पात्रतेच्या पहिल्या भागात फेटेलच्या फेरारीची शक्तियंत्रणा विश्वसनीय ठरली नाही; त्याने दोन फेऱ्या करूनही वैध वेळ नोंदवला नाही. १०७ टक्के निकष पूर्ण न झाला तरी अधिकाऱ्यांनी त्याला रविवारच्या शर्यतीची परवानगी दिली. एरिक्सन, व्हेर्लाइन, मॅग्नुसेन आणि ग्रोसजाँ हेही पहिल्या फेरीतच बाद झाले.&lt;ref name=&quot;Q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;GRID&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ मलेशियन ग्रांप्री — अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/973/malaysia/starting-grid|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

=== फेरी २ ===

दुसऱ्या फेरीत बोट्टासने १:३०.८०३ सह सर्वोत्तम वेळ मिळवला; रायकोनेन, व्हर्सटॅपन व हॅमिल्टन यांच्या वेळा जवळ होत्या. मासा, पामर, स्ट्रोल, सायेन्स आणि पदार्पण करणारा गॅस्ली हे पाच चालक अंतिम दहामध्ये जाऊ शकले नाहीत.&lt;ref name=&quot;Q&quot;/&gt;

=== फेरी ३ ===

अंतिम फेरीत हॅमिल्टनने १:३०.०७६ असा ध्रुवस्थानाचा वेळ घेतला; रायकोनेन फक्त ०.०४५ सेकंदांनी मागे होता. व्हर्सटॅपन तिसरा, रिक्कार्डो चौथा आणि बोट्टास पाचवा ठरला. फेटेलला पात्रतेत वेळ नसताना हॅमिल्टनचे ध्रुवस्थान अजिंक्यपदाच्या संदर्भात महत्त्वाचे बनले.&lt;ref name=&quot;Q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

=== मुख्य शर्यतीच्या पात्रता फेरीचे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी १ !! फेरी २ !! फेरी ३ !! एकूण फेऱ्या
|-
| १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:३१.६०५ || १:३०.९७७ || १:३०.०७६ || १८
|-
| २ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || १:३२.२५९ || १:३०.९२६ || १:३०.१२१ || १४
|-
| ३ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:३१.९२० || १:३०.९३१ || १:३०.५४१ || १२
|-
| ४ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:३२.४१६ || १:३१.०६१ || १:३०.५९५ || १६
|-
| ५ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:३२.२५४ || १:३०.८०३ || १:३०.७५८ || १७
|-
| ६ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || १:३२.५२७ || १:३१.६५१ || १:३१.४७८ || १७
|-
| ७ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || १:३२.८३८ || १:३१.८४८ || १:३१.५८२ || १८
|-
| ८ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || १:३२.५८६ || १:३१.७७८ || १:३१.६०७ || १७
|-
| ९ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || १:३२.७६८ || १:३१.४८४ || १:३१.६५८ || १८
|-
| १० || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || १:३३.०४९ || १:३२.०१० || १:३१.७०४ || १७
|-
| ११ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३२.२६७ || १:३२.०३४ || वेळ नाही || १२
|-
| १२ || ३० || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉ]] || १:३२.५७६ || १:३२.१०० || वेळ नाही || १४
|-
| १३ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३३.००० || १:३२.३०७ || वेळ नाही || १४
|-
| १४ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[टोरो रोसो]] || १:३२.६५० || १:३२.४०२ || वेळ नाही || १४
|-
| १५ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || १:३२.५४७ || १:३२.५५८ || वेळ नाही || १४
|-
| १६ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:३३.३०८ || वेळ नाही || वेळ नाही || ८
|-
| १७ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:३३.४३४ || वेळ नाही || वेळ नाही || ६
|-
| १८ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || १:३३.४८३ || वेळ नाही || वेळ नाही || ९
|-
| १९ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || १:३३.९७० || वेळ नाही || वेळ नाही || ९
|-
| २० || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || वेळ नाही || वेळ नाही || वेळ नाही || २
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;8&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;Q&quot;/&gt;
|}

=== मुख्य शर्यतीची अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी ===

शनिवारच्या पात्रतेत वैध वेळ नसलेला फेटेल अधिकाऱ्यांच्या परवानगीने विसाव्या स्थानावर दाखल झाला. त्याच्या कारवर अतिरिक्त शक्तियंत्रणासंबंधी घटक वापरल्याबद्दल २० स्थानांची शिक्षा लागू होती. अधिकृत ग्रिडमध्ये रायकोनेन दुसऱ्या रांगेऐवजी पहिल्या रांगेतील दुसऱ्या क्रमांकावर होता; मात्र रविवारच्या फॉर्मेशन-लॅपपूर्व तांत्रिक बिघाडामुळे त्याने शर्यत सुरूच केली नाही. त्यामुळे ग्रिड यादी आणि प्रत्यक्ष शर्यतसुरुवात यांत फरक नोंदणे आवश्यक आहे.&lt;ref name=&quot;GRID&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! ग्रिड !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पात्रता वेळ / स्थिती
|-
| १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:३०.०७६
|-
| २ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || १:३०.१२१
|-
| ३ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:३०.५४१
|-
| ४ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:३०.५९५
|-
| ५ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:३०.७५८
|-
| ६ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || १:३१.४७८
|-
| ७ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || १:३१.५८२
|-
| ८ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || १:३१.६०७
|-
| ९ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || १:३१.६५८
|-
| १० || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || १:३१.७०४
|-
| ११ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३२.०३४
|-
| १२ || ३० || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉ]] || १:३२.१००
|-
| १३ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३२.३०७
|-
| १४ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[टोरो रोसो]] || १:३२.४०२
|-
| १५ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || १:३२.५५८
|-
| १६ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:३३.३०८
|-
| १७ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:३३.४३४
|-
| १८ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || १:३३.४८३
|-
| १९ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || १:३३.९७०
|-
| २० || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || वेळ नाही / परवानगी
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;5&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;GRID&quot;/&gt;
|}

== मुख्य शर्यत ==

वॉर्म-अप व ग्रिडदरम्यान रायकोनेनच्या फेरारीला तांत्रिक दोष आढळल्याने गाडी शर्यतीला उभी राहिली नाही. सुरुवातीच्या वळणांत बोट्टास आणि व्हर्सटॅपनची चढाओढ झाली, पण चौथ्या फेरीत व्हर्सटॅपनने पहिल्या वळणावर हॅमिल्टनला मागे टाकले आणि आघाडी घेतली. रिक्कार्डोने नवव्या फेरीत बोट्टासला मागे सोडले. शेवटून निघालेल्या फेटेलने सुरुवातीच्या वीस फेऱ्यांत मधल्या गटातील अनेक चालकांना ओलांडले. ओकॉनचे पेरेझशी पहिल्या फेरीनंतर किरकोळ संपर्क झाले आणि नंतर सायेन्सशी लढताना त्याने वेळ गमावला.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=मलेशियन ग्रांप्री — फेरीनुसार शर्यतीची नोंद|दुवा=https://www.grandprix.com/races/malaysian-gp-2017-race-notes-verstappen-wins-malaysia.html|प्रकाशक=ग्रांप्री डॉट कॉम}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

रायकोनेनची फेरारी सुरुवातीला सहभागी नसल्याने पहिल्या रांगेच्या स्पर्धेत एक गाडी कमी झाली. व्हर्सटॅपनने हॅमिल्टनला चौथ्या फेरीत मागे टाकल्यावर त्याने सलग वेगवान फेऱ्यांनी अंतर वाढवले. रिक्कार्डोने बोट्टासवर हल्ला करून तिसरा क्रम घेतला; या टप्प्यात फेटेल शेवटच्या स्थानावरून वेगवेगळ्या टायरांवरील मधल्या गटातून पुढे सरकत होता.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;

ओकॉनच्या गाडीचा पहिल्या टप्प्यातील संपर्क आणि नंतर सायेन्सशी २५व्या फेरीत झालेली चुरस यामुळे त्याच्या गुणांसाठीच्या मार्गात व्यत्यय निर्माण झाला. त्याच वेळी पेरेझच्या फोर्स इंडियाने सहाव्या स्थानासाठी स्थिर वेग राखला. व्हानडोर्नची मॅकलारेन सरळस्पर्धेत सातव्या स्थानी टिकू शकली आणि विलियम्सच्या दोन्ही कारांनी मागून आलेल्या प्रतिस्पर्ध्यांशी अंतर सांभाळले.&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

हॅमिल्टनचा सॉफ्ट टायर बदल सुमारे २७व्या फेरीत झाला आणि पुढच्या फेरीत व्हर्सटॅपनने थांबून आघाडी टिकवली. फेटेलने सॉफ्टऐवजी वेगळ्या सुपरसॉफ्ट निवडीने बोट्टासला मागे टाकत चौथे स्थान मिळवले; नंतर तो रिक्कार्डोच्या जवळ आला, परंतु अंतिम काही फेऱ्यांत पोडियम मिळवू शकला नाही. सायेन्सचा इंजिनशी संबंधित निवृत्तीचा प्रसंग झाला; पामरच्या फिरक्यांमुळे त्याचे स्थान घसरले. व्हर्सटॅपनने हॅमिल्टनपेक्षा १२.७७० सेकंद आधी विजय मिळवला; रिक्कार्डो तिसरा आणि फेटेल चौथा. शर्यतीनंतरच्या गार-फेरीत फेटेल व स्ट्रोलच्या कारची धडक झाली, परंतु हा शर्यत निकाल बदलणारा टक्करप्रसंग नव्हता.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

हॅमिल्टनने २७व्या, व्हर्सटॅपनने पुढच्या आणि रिक्कार्डोने त्यानंतरच्या फेरीत पिट थांबे घेतले. फेरारीने फेटेलसाठी सुपरसॉफ्ट निवडून शेवटच्या टप्प्यात जास्त पकड मिळवण्याची योजना आखली; त्याने बोट्टासला मागे टाकले, पण रिक्कार्डोसमोर काही फेऱ्या घालवल्यानंतर त्याला तिसरा क्रम मिळाला नाही. पामरचे फिरणे आणि सायेन्सची इंजिनमुळे निवृत्ती या स्वतंत्र घटना मध्यगटातील स्थिती बदलत होत्या.&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

फेटेलने वेगवान सुपरसॉफ्टवर पोडियम गाठण्यासाठी रिक्कार्डोपर्यंत अंतर कमी केले. पण मागच्या गाड्यांवर केलेल्या आधीच्या चढाया आणि त्यातून खर्च झालेल्या फेऱ्यांमुळे शेवटच्या टप्प्यात त्याच्याकडे पुरेसा वेळ उरला नव्हता. याउलट व्हर्सटॅपनला पहिल्या स्थानावर स्वच्छ मार्ग मिळत असल्याने आपल्या टायरची झीज नियंत्रित करत आघाडी राखणे शक्य झाले. या दोन्ही स्थितींची तुलना केल्यास एकाच रेसमध्ये वेगवान अंतिम फेऱ्या आणि प्रत्यक्ष अंतिम पोडियम क्रम वेगळे का राहू शकतात हे स्पष्ट होते.&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

=== मुख्य शर्यतीचे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पूर्ण फेऱ्या !! वेळ / अंतर / स्थिती !! गुण
|-
| १ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ५६ || १:३०:०१.२९० || २५
|-
| २ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ५६ || +१२.७७० सेकंद || १८
|-
| ३ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ५६ || +२२.५१९ सेकंद || १५
|-
| ४ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || ५६ || +३७.३६२ सेकंद || १२
|-
| ५ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || ५६ || +५६.०२१ सेकंद || १०
|-
| ६ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || ५६ || +७८.६३० सेकंद || ८
|-
| ७ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || ५५ || +१ फेरी || ६
|-
| ८ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ५५ || +१ फेरी || ४
|-
| ९ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ५५ || +१ फेरी || २
|-
| १० || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || ५५ || +१ फेरी || १
|-
| ११ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || ५५ || +१ फेरी || ०
|-
| १२ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ५५ || +१ फेरी || ०
|-
| १३ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ५५ || +१ फेरी || ०
|-
| १४ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || ५५ || +१ फेरी || ०
|-
| १५ || ३० || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉ]] || ५५ || +१ फेरी || ०
|-
| १६ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || ५५ || +१ फेरी || ०
|-
| १७ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || ५५ || +१ फेरी || ०
|-
| १८ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || ५४ || +२ फेऱ्या || ०
|-
| वर्गीकृत नाही || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[टोरो रोसो]] || २९ || निवृत्त || ०
|-
| वर्गीकृत नाही || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || ० || सुरुवात नाही || ०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;
|}

=== सर्वात वेगवान फेरी ===

फेटेलने ४१व्या फेरीत १:३४.०८० वेळ नोंदवून सर्वाधिक वेगवान शर्यत फेरी केली. तो चौथ्या क्रमांकावर आला, तरी २०१७ च्या नियमांत सर्वांत वेगवान फेरीसाठी अतिरिक्त गुण नव्हते. वैध वेळ नोंदवलेल्या १९ चालकांच्या सर्व फेऱ्या, क्रमांक आणि सरासरी वेग दाखवले आहेत; रायकोनेनने शर्यत सुरू न केल्याने त्याच्यासाठी फेरी नाही.&lt;ref name=&quot;FAST&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ मलेशियन ग्रांप्री — सर्वात वेगवान फेऱ्या|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/973/malaysia/fastest-laps|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! क्रम !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी (एफआयए) !! फेरीचा वेळ !! सरासरी वेग (किमी/ता.)
|-
| १ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || ४१ || १:३४.०८० || २१२.१०४
|-
| २ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || ५२ || १:३४.२६६ || २११.६८६
|-
| ३ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ४८ || १:३४.४५२ || २११.२६९
|-
| ४ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ५० || १:३४.४६७ || २११.२३५
|-
| ५ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ५५ || १:३४.७७० || २१०.५६०
|-
| ६ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || ४४ || १:३५.२८४ || २०९.४२४
|-
| ७ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || ३२ || १:३५.५९१ || २०८.७५१
|-
| ८ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ४९ || १:३५.७९६ || २०८.३०५
|-
| ९ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || ४९ || १:३५.९३१ || २०८.०१२
|-
| १० || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || ५३ || १:३६.३९५ || २०७.०१०
|-
| ११ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || ५५ || १:३६.५०१ || २०६.७८३
|-
| १२ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ४६ || १:३६.६२७ || २०६.५१३
|-
| १३ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || ५४ || १:३६.६३० || २०६.५०७
|-
| १४ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ४४ || १:३६.९४४ || २०५.८३८
|-
| १५ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || ३६ || १:३७.०७५ || २०५.५६०
|-
| १६ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || ४५ || १:३७.१७० || २०५.३५९
|-
| १७ || ३० || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉ]] || ४५ || १:३७.१८६ || २०५.३२५
|-
| १८ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ४६ || १:३७.१९२ || २०५.३१३
|-
| १९ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[टोरो रोसो]] || २७ || १:३८.१२३ || २०३.३६५
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;FAST&quot;/&gt;
|}

== मुख्य शर्यतीनंतरचे विश्लेषण ==

=== शुक्रवारी पाऊस आणि बदलते सत्र : तयारीतील परिणाम ===

शुक्रवारी सकाळी सेपांगवर जोरदार पाऊस पडला. पहिला सराव सुरू करण्यास उशीर झाला आणि उपलब्ध फेऱ्यांवर मर्यादा पडली. व्हर्सटॅपनने अनुकूल ओल्या टायरांवर सर्वोत्तम वेळ घेतला; रायकोनेन व फेटेलची पावसातील परिस्थिती हाताळण्याची क्षमता दिसली. त्यामुळे पहिल्या सरावातील फरक कोरड्या शर्यतीतही तसेच राहतील असा निष्कर्ष काढणे योग्य नव्हते. त्या दिवशी चार राखीव तरुण चालकांचा सहभाग झाल्याने त्यांच्या संघांसाठी नियमित चालकांचा सेटअप वेळ आणखी कमी झाला.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

सिरोत्किन, जेलाएल, लक्लेर आणि जिओविनाझी या चार सरावगाड्या वेगवेगळ्या संघांसाठी चालवण्यात आल्या. गॅस्लीचा सहभाग मात्र केवळ FP1 चाच नव्हता: तो क्व्यातच्या जागी पूर्ण ग्रांप्रीसाठी नोंदलेला टोरो रोसो चालक होता. या बदलामुळे रविवारच्या गुणतालिकेत आधीच्या हंगामातील क्व्यात आणि सध्याचा गॅस्ली यांची नावे वेगवेगळी असणे योग्य आहे. पावसातील कमी फेऱ्यांचा परिणाम ब्रेकिंग, ट्रॅकवरील ग्रिप आणि दीर्घ टायर-चाचण्यांवर झाला.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

=== शनिवार : फेरारीचा वेग असूनही फेटेलची पात्रता मोहीम संपली ===

कोरड्या दुसऱ्या सरावात फेटेल आणि तिसऱ्या सरावात रायकोनेन सर्वात वेगवान असल्याने फेरारीकडे ध्रुवस्थान मिळवण्याची क्षमता होती. मात्र फेटेलच्या कारमधील शक्तियंत्रण अडचण पात्रतेच्या पहिल्याच टप्प्यात उघडकीस आली. त्याला वेळ नोंदवता न आल्याने बाकीच्या संघांचा लाभ झाला. ग्रिडच्या नियमांप्रमाणे अधिकारी परवानगी दिल्याशिवाय अशा चालकाला सुरुवात करता आली नसती; फेटेलला ती परवानगी मिळाली आणि त्याच्यावर स्वतंत्र शक्तियंत्रण-घटकांची मोठी स्थानदंड शिक्षा लागू होती.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

हॅमिल्टनने १:३०.०७६ अशी पात्रता फेरी मारून रायकोनेनला ०.०४५ सेकंदांनी मागे टाकले. मर्सिडीजला एक फेरीत मिळालेले यश पूर्ण शर्यतीच्या वेगाचे प्रमाण नव्हते: रेड बुलचा लहान गिअरमध्ये प्रतिसाद, फेरारीचा वेग आणि मर्सिडीजचा त्या आठवड्यातील गाडीसंदर्भातील ताण अधिक स्पष्ट झाला होता. बोट्टास पाचव्या क्रमांकावर राहिल्याने हॅमिल्टन आणि प्रतिस्पर्धी फेरारी यांच्या दरम्यान आणखी संरक्षण मिळेल असे निश्चित झाले नाही.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

फेटेलला पात्रतेत आणि रायकोनेनला रविवारच्या सुरुवातीपूर्वी आलेल्या तांत्रिक समस्यांमुळे फेरारीचे दोन सर्वोत्तम वेगवान पर्याय वेगवेगळ्या पद्धतीने मर्यादित झाले. फेटेलने प्रत्यक्ष शर्यतीत मोठी पुनरागमन-शक्यता सिद्ध केली; म्हणून त्याच्या चौथ्या स्थानाला फक्त नशीब किंवा अपयश असा एक शब्द पुरेसा नाही. रायकोनेनच्या शून्य फेऱ्या आणि फेटेलच्या मोठ्या स्थानबढतीची वेगवेगळी नोंद आवश्यक आहे.&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

=== रविवारची फॉर्मेशन-फेरी : रायकोनेनची सुरुवातच झाली नाही ===

रायकोनेन पात्रतेत दुसरा होता; परंतु स्पर्धा सुरू होण्यापूर्वी त्याच्या फेरारीमध्ये तांत्रिक समस्या आढळली. त्यामुळे तो प्रत्यक्ष ग्रांप्रीचा भाग बनू शकला नाही आणि अधिकृत वर्गीकरणात त्याच्या गाडीवर शून्य पूर्ण फेऱ्या व DNS नोंदले गेले. ही निवृत्ती किंवा पहिल्या फेरीत झालेली धडक नव्हती. फेरारीने एक कार शर्यत सुरू होण्याआधीच गमावली आणि हंगामात हॅमिल्टनशी सामना देताना अनपेक्षित नुकसान सोसावे लागले.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

फेटेलची कार विसाव्या क्रमांकावरून मार्गावर निघाली. त्याच्यासाठी टायर दीर्घकाळ टिकवणे आणि गजबजलेल्या पहिल्या काही फेऱ्यांत कार वाचवणे आवश्यक होते, तर हॅमिल्टनला ध्रुवस्थानावरून सुरुवातीच्या धोक्यात न अडकता गुणांसाठी आघाडी टिकवणे महत्त्वाचे होते. परिणामी सुरुवातीच्या क्षणांत आघाडीच्या विजयी स्पर्धेइतकाच गुणतालिकेवरील अंतराचा विचार प्रभावी होता.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

=== पहिल्या वळणांची लढत आणि चौथ्या फेरीत व्हर्सटॅपनचा आघाडीचा ताबा ===

प्रारंभापासून व्हर्सटॅपन आणि बोट्टास यांच्यात पुढील जागेसाठी चढाओढ झाली. रेड बुलने प्रारंभीची गती टिकवली आणि व्हर्सटॅपनने चौथ्या फेरीत पहिल्या वळणाच्या ब्रेकिंग भागात हॅमिल्टनला पुढे जाऊन बाजूला केले. त्या क्षणापासून हॅमिल्टनला ध्रुवस्थानावरील नियंत्रण पुन्हा मिळवता आले नाही. व्हर्सटॅपनने स्वतःच्या प्रतिसादात मर्सिडीजपेक्षा कमी वेगाच्या वळणांत गाडीचा कर्षणशक्तीचा लाभ घेतल्याचे सांगितले, पण तो चालकाचा अनुभव होता, कोणताही स्वतंत्र अधिकृत तांत्रिक निर्णय नव्हता.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

त्याच काळात रिक्कार्डोला बोट्टास मागे ठेवत होता. नवव्या फेरीच्या सुमारास रिक्कार्डोने त्याला मागे टाकले आणि तिसरे स्थान मिळवले. दोन्ही रेड बुल गाड्या पुढे आल्यानंतर मर्सिडीजची आघाडी विभाजित झाली; हॅमिल्टन गुण वाचवत दुसऱ्या स्थानी होता तर बोट्टासला टायर व सेटअपच्या मर्यादा समजून घेत पाचव्या स्थानापर्यंत घसरावे लागले.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

व्हर्सटॅपनने आघाडी मिळवल्यानंतर त्याला फक्त हॅमिल्टनपेक्षा जलद एका फेरीची गरज नव्हती; नियोजित पिट थांब्यापूर्वी पुरेशी आघाडी उभारणे आवश्यक होते. रेड बुलच्या चेसिस-गती आणि टायरवरील नियंत्रणाचे फायदे त्याने सतत वाढणाऱ्या अंतरातून दाखवले. बोट्टासवरच्या रिक्कार्डोच्या चढाईमुळे हॅमिल्टनला संघातील दुसऱ्या गाडीमार्फत व्हर्सटॅपनवर थेट रणनीतिक दबाव आणता आला नाही. हंगामातील गुणांनंतरही रविवारच्या वेगाचे हे स्वतंत्र चित्र होते.&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

=== मधल्या गटातून फेटेलची मुसंडी : अलोन्सो, पेरेझ आणि बोट्टास ===

शेवटून निघालेला फेटेल पहिल्याच फेरीत अनेक कारना मागे टाकून पुढे आला. हल्केनबर्गला पार करून तो अलोन्सोच्या मॅकलारेनजवळ पोहोचला; या ओलांडण्यास इतर काही गाड्यांपेक्षा जास्त वेळ लागल्याने आघाडीशी असलेले त्याचे अंतर वाढले. पुढे त्याने मॅग्नुसेनला आणि विसाव्या फेरीच्या जवळ पेरेझला DRS च्या साहाय्याने मागे टाकले. ही लढत केवळ फेरारीच्या वेगाची नसून सध्याची शर्यत अजिंक्यपदातील नुकसान कितपत कमी करू शकते याची होती.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

बोट्टासने फेटेलच्या हल्ल्यांपासून काही वेळ यशस्वी बचाव केला, पण फेरारीच्या वेगळ्या पिट-टायर वेळापत्रकामुळे पुढे फेटेलला लाभ झाला. शर्यतीत पेरेझची प्रकृती बरी नसल्याचे समकालीन अहवालांत वर्णन मिळते; तरी त्याने फोर्स इंडियासाठी सहावा क्रमांक मिळवला. या भागात पॉइंटसाठी संघर्ष करणाऱ्या चालकांची आघाडीतील निर्णयांशी थेट सांगड बसली.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

मध्यभागात फेटेलने अलोन्सो, मॅग्नुसेन व इतर प्रतिस्पर्ध्यांना एकामागून एक मागे टाकले. या गाड्यांवरच्या प्रत्यक्ष चढाया यशस्वी झाल्या नसत्या तर शेवटच्या फेऱ्यांत रिक्कार्डोपर्यंत पोहोचणे शक्यच झाले नसते. दुसरीकडे वेगवान रेड बुलसमोर सहाव्या स्थानावर पेरेझची गाडी टिकली आणि व्हानडोर्नने मॅकलारेनसाठी सातव्या क्रमांकाचे मोठे गुण मिळवले. विलियम्सच्या स्ट्रोल व मासाला आठवे–नववे स्थान मिळाले. या संपूर्ण गटावरून पुढे जाण्यात फेटेलचा वेळ खर्च झाला होता; त्यामुळे आघाडीच्या लढतीचा कालावधी घटत गेला.&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

=== पहिला प्रमुख पिट-टप्पा : रेड बुलचे संरक्षण आणि मर्सिडीजचा वेगळा वेग ===

हॅमिल्टनने सुमारे सत्ताविसाव्या फेरीत सॉफ्ट टायरसाठी थांबा घेतला; व्हर्सटॅपनने पुढील फेरीत थांबून रेड बुलची आघाडी सांभाळली. रिक्कार्डोला थोड्या अधिक वेळ बाहेर ठेवून त्याच्या व्यवस्थापनाने पर्यायी वेळ निवडला आणि नंतर तोही सॉफ्ट टायरवर आला. या तुलनेत आघाडीच्या अंतरात फारसा बदल घडला नाही: व्हर्सटॅपनची गाडी टायर बदलल्यानंतरही सलग चांगला वेग देत होती.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

फेटेलच्या थांब्याने उलट बोट्टासला मागे टाकण्याचे नियोजन साधले. सुपरसॉफ्टचा वापर करून त्याने शेवटच्या टप्प्यात वेगवान फेऱ्या मारल्या आणि ४१व्या फेरीत एकंदर शर्यतीतील १:३४.०८० अशी सर्वात वेगवान फेरी नोंदवली. २०१७ मध्ये यासाठी कोणताही अतिरिक्त गुण नव्हता; म्हणून फेटेलला मिळालेले १२ गुण चौथ्या क्रमांकाचेच होते. वेगवान फेरीने प्रतिस्पर्ध्यांना त्याच्या कारची क्षमता दाखवली, पण पहिले तीन स्थान लगेच मिळाले नाहीत.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

हॅमिल्टनचे टायर पुढे झिजू लागल्याने मर्सिडीजला थांब्याची वेळ निवडावी लागली, तर व्हर्सटॅपनला मिळालेल्या अंतरामुळे रेड बुलला शांत प्रतिसाद देता आला. फेटेलचा वेगळ्या कंपाऊंडचा शेवटचा टप्पा हा सुरुवातीच्या शेवटच्या स्थानामुळे निर्माण झालेल्या प्रश्नावरचा आक्रमक पर्याय होता. नवीन टायरांमुळे त्याला मोठी ओव्हरटेक-क्षमता मिळाली, पण पोडियमच्या वेगवान गाड्या त्यांच्या आवश्यक अंतरावर आधीपासून होत्या. यामुळे पिटमध्ये चांगला निर्णय घेऊनही पूर्ण दिवसाचा सुरुवातीचा तोटा भरून काढणे किती कठीण असते हे दिसले.&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

=== पंचविसाव्या फेरीतील ओकॉन–सायेन्स संपर्क आणि मध्यगटातील घसरण ===

ओकॉनने पंचविसाव्या फेरीजवळ सायेन्सला पहिल्या वळणाबाहेरून मागे टाकण्याचा प्रयत्न केला आणि दोन कारना संपर्क झाला. ओकॉन फिरला आणि अनेक जागा गमावूनही पुन्हा पुढे निघाला. या प्रसंगाला कोणाला किती शिक्षा दिली असे अविश्वसनीय निष्कर्ष न जोडता अंतिम अधिकृत क्रमावर भर द्यावा लागतो: ओकॉनने नंतर दहावे स्थान व एक गुण मिळवला. फोर्स इंडियाच्या एका कारला लढत राबवताना झालेल्या नुकसानाचा हा नमुना होता.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

सायेन्स पुढे उभा राहिला तरी २९ फेऱ्यांनंतर इंजिनसंबंधित अडचणीने तो निवृत्त झाला. गॅस्लीने आपल्या पहिल्या पूर्ण फॉर्म्युला वन शर्यतीत चौदावे स्थान मिळवले; त्याच्या कारचा वेग व टायर टिकाऊपणाच्या कसोटीत पदार्पणाचाच अनुभव महत्त्वाचा होता. ग्रोसजाँ आणि मॅग्नुसेन यांच्या हास गाड्यांनी दहापलीकडील स्थानांवर लढत ठेवली, त्यामुळे त्यांना गुण मिळाले नाहीत.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

ओकॉन–सायेन्स संपर्काच्या वेळी ओकॉनची गाडी फिरल्याने त्याला अनेक स्थानांचा फटका बसला. त्याचा सहकारी पेरेझ मात्र सहावा राहिला; त्यामुळे दोन्ही फोर्स इंडिया चालकांचा एकाच शर्यतीतील अनुभव वेगळा होता. पामरच्या स्वतंत्र दोन फिरक्यांमुळे रेनॉची दोन्ही कार गुणांपासून दूर राहिली. त्याच दरम्यान व्हानडोर्नने सातवा क्रम राखल्याने मॅकलारेनला महत्त्वाचे गुण मिळाले. आघाडीची लढत स्थिर झाली तरी मधल्या गटात प्रत्येक वेळेच्या नुकसानीचा परिणाम होत राहिला.&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

=== फेटेल–रिक्कार्डोची शेवटची पोडियम लढत आणि वाहतुकीचा परिणाम ===

फेटेलने बोट्टासला मागे सोडल्यावर ४५व्या फेरीपासून रिक्कार्डोपर्यंत अंतर कमी केले. ४९व्या फेरीत पहिल्या वळणाजवळ त्याने जोरदार आव्हान निर्माण केले. रिक्कार्डोने वेगाने आणि योग्य टायर व्यवस्थापनाने तिसरे स्थान राखले; शेवटच्या काही फेऱ्यांत त्याने फेरारीपासून पुन्हा काही सेकंदांचे अंतर निर्माण केले. त्यामुळे एका गाडीचा शेवटचा वेग चांगला असला तरी संरक्षण करणाऱ्या चालकाच्या टायर व स्थानावरचे नियंत्रण निकाल बदलू शकते हे दिसले.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

पुढील चालकांना मागे टाकताना आघाडीच्या कारना काही काळ वाहतूक मिळाली, पण कोणत्याही अधिकृत शर्यत वर्गीकरणात त्यातून वेगळा दंड किंवा पोडियम बदल झाला नाही. व्हानडोर्नने सातवे स्थान मिळवून मॅकलारेनला महत्त्वाचे सहा गुण मिळवून दिले. अलोन्सो अकरावा, विलियम्सचे स्ट्रोल व मासा आठवा-नववा, आणि ओकॉन दहावा आल्याने कमी क्रमाच्या जागांसाठीची स्पर्धा अखेरपर्यंत चालली.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

ताज्या सुपरसॉफ्टवर फेटेलने वेगाने अंतर कमी केले, पण रिक्कार्डोने बचाव करताना टायर टिकवले आणि शिल्लक फेऱ्यांची मर्यादा फेरारीला भेडसावली. हा एकट्या चालकाच्या कारविषयक वेगाचा फरक नव्हता; प्रारंभिक शेवटच्या स्थानामुळे फेटेलला आधी मधल्या गाड्या ओलांडाव्या लागल्या, तर रेड बुलला टायर बदलानंतर थेट पोडियम बचावता येत होता. शर्यतीनंतरची फेटेल–स्ट्रोल धडक रेस वर्गीकरणानंतर घडल्यामुळे ती शर्यतीतील प्रत्यक्ष पोडियम बदलणारा दंड म्हणून लिहिणे चुकीचे ठरेल.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;

=== शेवटच्या रेषेनंतरची धडक, अधिकृत निकाल आणि ३४ गुणांचे अंतर ===

व्हर्सटॅपनने हॅमिल्टनच्या १२.७७० सेकंद आधी शर्यत पूर्ण केली आणि वीसाव्या वाढदिवसानंतरच्या दिवशी दुसऱ्या कारकिर्दीतील ग्रांप्री विजयाची नोंद केली. रिक्कार्डो तिसरा आणि फेटेल चौथा ठरला. रेड बुलसाठी दोन्ही गाड्यांचे पोडियम आणि पहिला क्रमांक हा हंगामातील उल्लेखनीय निकाल होता. फेरारीच्या एका कारचे DNS व दुसरीची शेवटून चौथ्या स्थानापर्यंत मुसंडी या घटनेने मात्र शर्यतस्पर्धेतील सर्वात मोठा विसंगत परिणाम दाखवला.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

स्पर्धा संपल्यानंतरच्या कूल-डाउन फेरीत फेटेल व स्ट्रोल यांच्या गाड्यांचा संपर्क झाला आणि फेरारीला नुकसान झाले. हा प्रकार चेकर्ड फ्लॅगनंतर घडल्यामुळे मुख्य शर्यतीच्या अधिकृत स्थानांमध्ये तसा बदल झाला नाही. चालक अजिंक्यपदात हॅमिल्टन २८१ आणि फेटेल २४७ असा ३४ गुणांचा फरक, तर कारनिर्मात्यांत मर्सिडीज ५०३ व फेरारी ३८५ अशी स्थिती झाली. ही २०१७ मधील शेवटची मलेशियन ग्रांप्री असल्याने स्पर्धेच्या इतिहासातील एक अंतिम टप्पा म्हणून हा दिवस उल्लेखनीय आहे.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

शर्यत संपल्यानंतर फेरारी व विलियम्सचा संपर्क झाला तेव्हा अधिकृत गुण व वर्गीकरण आधीच ठरले होते. म्हणून हा अपघात स्वतंत्र उत्तरकालीन घटना आहे; शर्यतफेरीमध्ये झालेली धडक किंवा निकाल बदलणारा दंड म्हणून त्याचा समावेश करता येत नाही. या शर्यतीने फेटेलच्या पात्रतेतील शक्तियंत्रण समस्येनंतरही त्याची रविवारची गती दाखवली, परंतु रायकोनेनच्या DNSमुळे फेरारीचा संभाव्य एकत्रित गुणसाठा कमी झाला. दोन्ही फेरारींची वेगळी तांत्रिक कथा अजिंक्यपदाच्या पुढील टप्प्याला संदर्भ देते.&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

== निकालानंतर गुणतालिका ==

=== चालक अजिंक्यपद गुणतालिका ===

शर्यतीनंतर हॅमिल्टन २८१ आणि फेटेल २४७ गुणांवर गेले; फरक ३४ झाला. बोट्टास २२२, रिक्कार्डो १७७ आणि व्हर्सटॅपन ९३ वर होते. मर्सिडीजने ५०३ तर फेरारीने ३८५ कारनिर्माते गुण मिळवले. शून्य गुणांवरील हंगामी चालकांचा अंतर्गत बरोबरीक्रम स्वतंत्र अधिकृत दिनांकित पानाअभावी ‘—’ ने दर्शवला आहे.&lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! चालक !! संघ !! गुण
|-
| १ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || २८१
|-
| २ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || २४७
|-
| ३ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || २२२
|-
| ४ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १७७
|-
| ५ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || १३८
|-
| ६ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ९३
|-
| ७ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || ७६
|-
| ८ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || ५७
|-
| ९ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[टोरो रोसो]] || ४८
|-
| १० || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || ३४
|-
| ११ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ३३
|-
| १२ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ३२
|-
| १३ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || २६
|-
| १४ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || १३
|-
| १५ || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ११
|-
| १६ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || १०
|-
| १७ || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉ]] || ८
|-
| १८ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || ५
|-
| १९ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || ४
|-
| — || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || ०
|-
| — || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || ०
|-
| — || [[अँटोनियो जिओविनाझी]] || [[सॉबर]] || ०
|-
| — || [[जेन्सन बटन]] || [[मॅकलारेन]] || ०
|-
| — || [[पॉल डी रेस्टा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;
|}

=== कारनिर्माते अजिंक्यपद गुणतालिका ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कारनिर्माता !! गुण
|-
| १ || [[मर्सिडीज]] || ५०३
|-
| २ || [[फेरारी]] || ३८५
|-
| ३ || [[रेड बुल रेसिंग]] || २७०
|-
| ४ || [[फोर्स इंडिया]] || १३३
|-
| ५ || [[विलियम्स रेसिंग]] || ६५
|-
| ६ || [[टोरो रोसो]] || ५२
|-
| ७ || [[रेनॉ]] || ४२
|-
| ८ || [[हास एफ.१ संघ]] || ३७
|-
| ९ || [[मॅकलारेन]] || २३
|-
| १० || [[सॉबर]] || ५
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;
|}

== हे सुद्धा पहा ==

* [[फॉर्म्युला वन]]
* [[मलेशियन ग्रांप्री]]
* [[सेपांग आंतरराष्ट्रीय सर्किट]]
* [[२०१७ फॉर्म्युला वन हंगाम]]
* [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन चालक यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]]

== संदर्भ ==

{{संदर्भयादी}}

==तळटीप==

{{reflist|group=टीप}}

== बाह्य दुवे ==

* [https://www.formula1.com/en/results/2017/races/973/malaysia/race-result मुख्य शर्यतीचे अधिकृत निकाल]
* [https://www.formula1.com/en/results/2017/races/973/malaysia/fastest-laps चालकनिहाय सर्वात वेगवान फेऱ्या]
* [https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2017 एफ.आय.ए. २०१७ स्पर्धा कागदपत्रे]

{{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत
| हंगाम = २०१७
| ग्रांप्री = मलेशियन ग्रांप्री
| हंगामातील_मागील_शर्यत = २०१७ सिंगापूर ग्रांप्री
| हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०१७ जपानी ग्रांप्री
| ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१६ मलेशियन ग्रांप्री
| ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = —
}}
{{२०१७ फॉर्म्युला वन हंगाम}}
{{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}}
[[वर्ग:मलेशियन ग्रांप्री]]
[[वर्ग:२०१७ फॉर्म्युला वन हंगाम]]</text>
      <sha1>l586uf1eyjz55fwz3k4mhisaua06sga</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>२०१७ जपानी ग्रांप्री</title>
    <ns>0</ns>
    <id>217981</id>
    <revision>
      <id>2728268</id>
      <parentid>2727907</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T13:55:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Koolkrazy</username>
        <id>1591</id>
      </contributor>
      <origin>2728268</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="89850" sha1="fsydncx4vwql7vog63uwfq7prn7kn0n" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत माहिती
| प्रकार = एफ.१
| देश = जपान
| ग्रांप्री = जपानी
| चित्र = F1 circuits 2014-2018 - Suzuka Circuit (version 2).svg
| चित्र_शीर्षक = २०१४ ते २०१८ दरम्यान वापरलेली सुझुका आंतरराष्ट्रीय रेसिंग कोर्सची फॉर्म्युला वन रचना
| दिनांक = ८ ऑक्टोबर
| वर्ष = २०१७
| अधिकृत_नाव = फॉर्म्युला वन जपानी ग्रांप्री २०१७
| शर्यत_क्रमांक = १६
| हंगामात_एकूण_शर्यती = २०
| शर्यतीचे_ठिकाण = [[सुझुका आंतरराष्ट्रीय रेसिंग कोर्स]]
| सर्किट_प्रकार = स्थायी मोटर शर्यतमार्ग
| सर्किट_अंतर_किमी = ५.८०७
| सर्किट_अंतर_मैल = ३.६०८
| एकूण_फेऱ्या = ५३
| एकूण_अंतर_किमी = ३०७.४७१
| एकूण_अंतर_मैल = १९१.०५४
| हवामान = शर्यतीच्या दिवशी कोरडे; शुक्रवारी मुसळधार पाऊस
| पोल_चालक = [[लुइस हॅमिल्टन]]
| पोल_देश = युनायटेड किंग्डम
| पोल_संघ = [[मर्सिडीज]]
| पोल_वेळ = १:२७.३१९
| जलद_चालक = [[वालट्टेरी बोट्टास]]
| जलद_देश = फिनलंड
| जलद_संघ = [[मर्सिडीज]]
| जलद_वेळ = १:३३.१४४
| जलद_फेरी = ५०
| पहिला_चालक = [[लुइस हॅमिल्टन]]
| पहिला_देश = युनायटेड किंग्डम
| पहिला_संघ = [[मर्सिडीज]]
| दुसरा_चालक = [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]]
| दुसरा_देश = नेदरलँड्स
| दुसरा_संघ = [[रेड बुल रेसिंग]]
| तिसरा_चालक = [[डॅनियल रिक्कार्डो]]
| तिसरा_देश = ऑस्ट्रेलिया
| तिसरा_संघ = [[रेड बुल रेसिंग]]
| हंगामातील_मागील_शर्यत = २०१७ मलेशियन ग्रांप्री
| हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०१७ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री
| ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१६ जपानी ग्रांप्री
| ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०१८ जपानी ग्रांप्री
}}

'''२०१७ जपानी ग्रांप्री''' ही २०१७ हंगामातील सोळावी फॉर्म्युला वन ग्रांप्री शर्यत ८ ऑक्टोबर २०१७ रोजी [[सुझुका आंतरराष्ट्रीय रेसिंग कोर्स]] येथे आयोजित झाली. [[लुइस हॅमिल्टन]] याने ध्रुवस्थानावरून ५३ फेऱ्यांची शर्यत जिंकली; [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] दुसरा आणि [[डॅनियल रिक्कार्डो]] तिसरा आला. फेटेलच्या फेरारीला स्पार्क प्लगसंबंधित दोषामुळे चौथ्या फेरीनंतर निवृत्त व्हावे लागल्याने चालक अजिंक्यपदातील अंतर आणखी वाढले. अधिकृत कार्यक्रमाचे नाव फॉर्म्युला वन जपानी ग्रांप्री २०१७ असे मराठीत प्रस्तुत केले आहे.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ जपानी ग्रांप्री — शर्यतीचे निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/974/japan/race-result|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ जपानी ग्रांप्री — समकालीन विश्लेषण|दुवा=https://www.motorsportmagazine.com/reports/f1/2017-japanese-grand-prix/|प्रकाशक=मोटर स्पोर्ट}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;STAND&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ जपानी ग्रांप्रीनंतर गुणतालिका|दुवा=https://gpracingstats.com/seasons/2017-world-championship/2017-japanese-grand-prix/|प्रकाशक=जीपी रेसिंग स्टॅट्स}}&lt;/ref&gt;

== पार्श्वभूमी ==

=== शर्यतीपूर्वीची अजिंक्यपदाची स्थिती ===

मलेशियन शर्यतीनंतर हॅमिल्टन २८१ आणि फेटेल २४७ गुणांवर होते. सुव्यवस्थित वेगवान वळणे व आकृती-आठ स्वरूपाच्या सुझुका मार्गावर रेड बुल व फेरारीच्या वेगामुळे मर्सिडीजला आव्हान अपेक्षित होते. चौथ्या क्रमांकावरील रिक्कार्डो आणि पाचव्या रायकोनेनचा गुणसंघर्ष तसेच Force India, विलियम्स व हासच्या मधल्या गटातील स्पर्धा महत्त्वाची होती.&lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

=== सर्किट आणि स्पर्धा कार्यक्रम ===

५.८०७ किमी लांबीच्या सुझुका आंतरराष्ट्रीय रेसिंग कोर्सवर वेगवान पहिला सेक्टर, डिग्नर वळणे, स्पून आणि १३०आर ही आव्हाने आहेत. नियोजित ५३ फेऱ्यांचे अधिकृत अंतर ३०७.४७१ किमी होते. शुक्रवारी पावसाने सराव बाधित केला; शनिवार आणि रविवार तुलनेने कोरडे असल्याने पावसातील सराववेळा पात्रतेच्या किंवा शर्यतीच्या सरळ तुलनेसाठी वापरणे चुकीचे ठरले असते.&lt;ref name=&quot;FP2&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ जपानी ग्रांप्री — मुक्त सराव २|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/974/japan/practice/2|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

=== सहभागी चालक आणि संघ ===

टोरो रोसोच्या दुसऱ्या कारसाठी [[पियर गॅस्ली]] याची पुन्हा शर्यतीतील नोंद होती, त्याने डॅनिल क्व्यातची जागा घेतली होती. सर्व वीस नियमित शर्यतचालक पहिल्या आणि तिसऱ्या सरावात दिसले. दुसऱ्या सत्रात जोरदार पावसामुळे फक्त चौदा चालकांनी प्रत्यक्ष फेऱ्या पूर्ण केल्या; त्यांपैकी केवळ पहिल्या पाच चालकांनी वैध सर्वोत्तम वेळ मिळवला.&lt;ref name=&quot;FP1&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ जपानी ग्रांप्री — मुक्त सराव १|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/974/japan/practice/1|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;FP2&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FP3&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ जपानी ग्रांप्री — मुक्त सराव ३|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/974/japan/practice/3|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! संघ !! चालक !! कार क्र.
|-
| [[मर्सिडीज]] || [[लुइस हॅमिल्टन]] || ४४
|-
| [[मर्सिडीज]] || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || ७७
|-
| [[फेरारी]] || [[सेबास्टियन फेटेल]] || ५
|-
| [[फेरारी]] || [[किमी रायकोनेन]] || ७
|-
| [[रेड बुल रेसिंग]] || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || ३३
|-
| [[रेड बुल रेसिंग]] || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || ३
|-
| [[फोर्स इंडिया]] || [[सर्जिओ पेरेझ]] || ११
|-
| [[फोर्स इंडिया]] || [[एस्टेबान ओकॉन]] || ३१
|-
| [[विलियम्स रेसिंग]] || [[फेलिपे मासा]] || १९
|-
| [[विलियम्स रेसिंग]] || [[लान्स स्ट्रोल]] || १८
|-
| [[टोरो रोसो]] || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || ५५
|-
| [[टोरो रोसो]] || [[पियर गॅस्ली]] || १०
|-
| [[हास एफ.१ संघ]] || [[केविन मॅग्नुसेन]] || २०
|-
| [[हास एफ.१ संघ]] || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || ८
|-
| [[रेनॉ]] || [[निको हल्केनबर्ग]] || २७
|-
| [[रेनॉ]] || [[जोलियन पामर]] || ३०
|-
| [[मॅकलारेन]] || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || १४
|-
| [[मॅकलारेन]] || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || २
|-
| [[सॉबर]] || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || ९४
|-
| [[सॉबर]] || [[मार्कस एरिक्सन]] || ९
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;
|}

=== टायर ===

पिरेलीचे पांढरे मीडियम, पिवळे सॉफ्ट व लाल सुपरसॉफ्ट टायर येथे उपलब्ध होते. संघांना प्रत्येक कारसाठी १३ संचांतील वितरण स्वेच्छेने ठरवता आले. उदाहरणार्थ हॅमिल्टनकडे १ मीडियम, ५ सॉफ्ट, ७ सुपरसॉफ्ट तर अलोन्सो व व्हानडोर्न प्रत्येकी १/२/१० अशा सर्वाधिक सुपरसॉफ्ट संचांवर होते. खालील किमान-कमाल वितरण एकाच चालकाची निश्चित संख्या नाही.&lt;ref name=&quot;TYRE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ जपानी ग्रांप्री — मध्यम, सॉफ्ट आणि सुपरसॉफ्ट टायर निवड|दुवा=https://sidepodcast.com/post/race-information-japan-2017|प्रकाशक=साइडपॉडकास्ट}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;STRATEGY&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ जपानी ग्रांप्री चालकनिहाय शर्यत टायर|दुवा=https://www.pitpass.com/60367/Japanese-GP-Driver-Tyre-Strategies|प्रकाशक=पिटपास}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! टायर प्रकार !! मिश्रण !! बाजूच्या पट्टीचा रंग !! प्रत्येकी उपलब्ध संच
|-
| कठीण || मीडियम || पांढरा || १–३
|-
| मध्यम || सॉफ्ट || पिवळा || २–५
|-
| मऊ || सुपरसॉफ्ट || लाल || ७–१०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;TYRE&quot;/&gt;
|}

== मुक्त सराव सत्रे ==

=== पहिला मुक्त सराव ===

पहिल्या सरावात फेटेलने १:२९.१६६ वेळ नोंदवून हॅमिल्टनपेक्षा ०.२११ सेकंद आघाडी घेतली. सायेन्स वळण क्रमांक बारा येथे नियंत्रण गमावून अडथळ्याला धडकला आणि लाल ध्वज लागला. रविवारी त्याला २० स्थानांची शक्तियंत्रण-संबंधित शिक्षा होती; सरावातील अपघात हा वेगळा प्रसंग होता.&lt;ref name=&quot;FP1&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIA&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=जपानचा पहिला सराव : फेटेलचा वेग आणि सायेन्स अपघात|दुवा=https://www.fia.com/news/vettel-quickest-japan-sainz-crashes-out|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}&lt;/ref&gt;

=== मुक्त सराव १ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || १:२९.१६६ || २३
|-
| २ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || +०.२११ सेकंद || २९
|-
| ३ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.३७५ सेकंद || २७
|-
| ४ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || +०.४७२ सेकंद || २२
|-
| ५ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || +०.९८५ सेकंद || ३०
|-
| ६ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +१.५९६ सेकंद || २६
|-
| ७ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || +१.७३३ सेकंद || २२
|-
| ८ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || +१.८०८ सेकंद || २४
|-
| ९ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +१.८६६ सेकंद || २२
|-
| १० || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || +२.०३६ सेकंद || २४
|-
| ११ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +२.०५० सेकंद || १५
|-
| १२ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || +२.०६९ सेकंद || १९
|-
| १३ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || +२.३६४ सेकंद || २३
|-
| १४ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +२.४३६ सेकंद || २२
|-
| १५ || ३० || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉ]] || +२.५९१ सेकंद || २२
|-
| १६ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +२.७४६ सेकंद || २०
|-
| १७ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[टोरो रोसो]] || +३.०८६ सेकंद || १४
|-
| १८ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || +३.३३५ सेकंद || १८
|-
| १९ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || +३.७३१ सेकंद || २९
|-
| २० || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || +४.२३१ सेकंद || २८
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;FP1&quot;/&gt;
|}

=== दुसरा मुक्त सराव ===

शुक्रवारच्या दुसऱ्या सत्रात पाऊस इतका वाढला की केवळ १४ चालकांनी बाहेर जाऊन फेऱ्या पूर्ण केल्या; त्यांपैकी हॅमिल्टन १:४८.७१९ सह सर्वात वेगवान, ओकॉन, पेरेझ, मासा व स्ट्रोल हे उर्वरित वेळ नोंदवणारे चालक होते. रायकोनेनसह इतर नऊ प्रत्यक्ष सहभागी चालकांना वैध वेळ नव्हती. हे सत्र रद्द झालेले नव्हते.&lt;ref name=&quot;FP2&quot;/&gt;

=== मुक्त सराव २ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:४८.७१९ || ४
|-
| २ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || +०.७९९ सेकंद || ३
|-
| ३ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || +२.६२६ सेकंद || ३
|-
| ४ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +३.४२७ सेकंद || ३
|-
| ५ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +३.६२४ सेकंद || ४
|-
| ६ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || वेळ नोंदलेली नाही || १
|-
| ७ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || वेळ नोंदलेली नाही || १
|-
| ८ || ३० || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉ]] || वेळ नोंदलेली नाही || १
|-
| ९ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || वेळ नोंदलेली नाही || ३
|-
| १० || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || वेळ नोंदलेली नाही || १
|-
| ११ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || वेळ नोंदलेली नाही || २
|-
| १२ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || वेळ नोंदलेली नाही || २
|-
| १३ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[टोरो रोसो]] || वेळ नोंदलेली नाही || १
|-
| १४ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || वेळ नोंदलेली नाही || १
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;FP2&quot;/&gt;
|}

=== तिसरा मुक्त सराव ===

शनिवारी बोट्टासने १:२९.०५५ सर्वोत्तम वेळ नोंदवला, हॅमिल्टन फक्त ०.०१४ सेकंद मागे होता. रायकोनेनचा अपघात व दुरुस्ती, तसेच वेगवेगळ्या टायरांच्या स्थितीने पात्रता तयारीची लय बिघडवली. सर्व वीस नियमित चालकांनी वेळ नोंदवला, पण रायकोनेन शेवटच्या स्थानी राहिला.&lt;ref name=&quot;FP3&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

=== मुक्त सराव ३ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:२९.०५५ || ९
|-
| २ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || +०.०१४ सेकंद || १९
|-
| ३ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || +०.३२४ सेकंद || २३
|-
| ४ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.८५५ सेकंद || १५
|-
| ५ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.९६३ सेकंद || १३
|-
| ६ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || +१.०५४ सेकंद || १२
|-
| ७ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || +१.२६० सेकंद || १९
|-
| ८ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || +१.३६९ सेकंद || १३
|-
| ९ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || +१.५०८ सेकंद || १२
|-
| १० || ३० || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉ]] || +१.७०९ सेकंद || २२
|-
| ११ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +१.७०९ सेकंद || २१
|-
| १२ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || +१.७१५ सेकंद || १८
|-
| १३ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[टोरो रोसो]] || +१.७४४ सेकंद || २३
|-
| १४ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +१.९२७ सेकंद || १२
|-
| १५ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +१.९५६ सेकंद || २०
|-
| १६ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || +२.२९८ सेकंद || २५
|-
| १७ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +२.४०४ सेकंद || १३
|-
| १८ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || +३.५२४ सेकंद || २२
|-
| १९ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || +३.६४३ सेकंद || २१
|-
| २० || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || +४.९०७ सेकंद || १२
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;FP3&quot;/&gt;
|}

== मुख्य शर्यतीची पात्रता फेरी ==

=== फेरी १ ===

पहिल्या पात्रता भागात मर्सिडीज आणि फेरारी वेगवान ठरले; ग्रोसजाँ, गॅस्ली, स्ट्रोल आणि दोन्ही सॉबर चालकांना दुसऱ्या भागात प्रवेश मिळाला नाही. सायेन्स आणि इतर काही चालकांवरील आधीच्या घटकबदलांच्या शिक्षांचा अर्थ त्यांची पात्रता क्रमवारी आणि रविवारी प्रत्यक्ष ग्रिड भिन्न होते.&lt;ref name=&quot;Q&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ जपानी ग्रांप्री — पात्रता फेरी|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/974/japan/qualifying|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GRID&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ जपानी ग्रांप्री — अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/974/japan/starting-grid|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

=== फेरी २ ===

दुसऱ्या टप्प्यात हॅमिल्टनने १:२७.८१९ वेळ घेतली. व्हानडोर्न, हल्केनबर्ग, मॅग्नुसेन, पामर आणि सायेन्स या पाच चालकांना अंतिम दहामध्ये प्रवेश मिळाला नाही. पामरच्या गाडीतील घटकबदलासाठी मोठी स्थानदंड शिक्षा असल्याने अंतिम ग्रिडची पुनर्रचना आवश्यक होती.&lt;ref name=&quot;Q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;GRID&quot;/&gt;

=== फेरी ३ ===

अंतिम भागात हॅमिल्टनने १:२७.३१९ अशी वेळ घेत ध्रुवस्थान मिळवले. बोट्टास वेळेनुसार दुसरा होता पण पाच-स्थान गिअरबॉक्स बदलाच्या शिक्षेमुळे त्याला सहाव्या ग्रिडवर जावे लागले. फेटेलच्या वेगवान पात्रतेमुळे तो प्रत्यक्ष दुसऱ्या ग्रिडवर आला. फेटेल, रिक्कार्डो, व्हर्सटॅपन यांच्या पुढील टप्प्यांवर या फेरबदलाचा परिणाम झाला.&lt;ref name=&quot;Q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;GRID&quot;/&gt;

=== मुख्य शर्यतीच्या पात्रता फेरीचे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी १ !! फेरी २ !! फेरी ३ !! एकूण फेऱ्या
|-
| १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:२९.०४७ || १:२७.८१९ || १:२७.३१९ || १८
|-
| २ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:२९.३३२ || १:२८.५४३ || १:२७.६५१ || १७
|-
| ३ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || १:२९.३५२ || १:२८.२२५ || १:२७.७९१ || १९
|-
| ४ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:२९.४७५ || १:२८.९३५ || १:२८.३०६ || १३
|-
| ५ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:२९.१८१ || १:२८.७४७ || १:२८.३३२ || १२
|-
| ६ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || १:२९.१६३ || १:२९.०७९ || १:२८.४९८ || १५
|-
| ७ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || १:३०.११५ || १:२९.१९९ || १:२९.१११ || १६
|-
| ८ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || १:२९.६९६ || १:२९.३४३ || १:२९.२६० || १७
|-
| ९ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३०.३५२ || १:२९.६८७ || १:२९.४८० || १६
|-
| १० || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || १:३०.५२५ || १:२९.७४९ || १:३०.६८७ || १३
|-
| ११ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || १:३०.६५४ || १:२९.७७८ || वेळ नाही || ११
|-
| १२ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || १:३०.२५२ || १:२९.८७९ || वेळ नाही || १०
|-
| १३ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:३०.७७४ || १:२९.९७२ || वेळ नाही || ११
|-
| १४ || ३० || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉ]] || १:३०.५१६ || १:३०.०२२ || वेळ नाही || १०
|-
| १५ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[टोरो रोसो]] || १:३०.५६५ || १:३०.४१३ || वेळ नाही || ११
|-
| १६ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:३०.८४९ || वेळ नाही || वेळ नाही || ५
|-
| १७ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || १:३१.३१७ || वेळ नाही || वेळ नाही || ७
|-
| १८ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३१.४०९ || वेळ नाही || वेळ नाही || ६
|-
| १९ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || १:३१.५९७ || वेळ नाही || वेळ नाही || ७
|-
| २० || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || १:३१.८८५ || वेळ नाही || वेळ नाही || ७
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;8&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;Q&quot;/&gt;
|}

=== मुख्य शर्यतीची अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी ===

अधिकृत ग्रिड हॅमिल्टन, फेटेल, रिक्कार्डो, व्हर्सटॅपन, ओकॉन, बोट्टास अशा पहिल्या सहा क्रमात होता. बोट्टास आणि रायकोनेन यांना प्रत्येकी पाच स्थानांच्या गिअरबॉक्स बदलाच्या शिक्षा, तर सायेन्स व पामरला प्रत्येकी वीस आणि अलोन्सोला ३५ स्थानांच्या अतिरिक्त शक्तियंत्रण-घटकांच्या शिक्षा होत्या. सर्व वीस चालकांना क्रमांकित ग्रिडमध्ये दाखवले आहे; काल्पनिक पिटलेन सुरुवात दिलेली नाही.&lt;ref name=&quot;GRID&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Q&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! ग्रिड !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पात्रता वेळ / स्थिती
|-
| १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:२७.३१९
|-
| २ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || १:२७.७९१
|-
| ३ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:२८.३०६
|-
| ४ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:२८.३३२
|-
| ५ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || १:२९.१११
|-
| ६ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:२७.६५१
|-
| ७ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || १:२९.२६०
|-
| ८ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:२९.४८०
|-
| ९ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || १:२९.७७८
|-
| १० || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || १:२८.४९८
|-
| ११ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || १:२९.८७९
|-
| १२ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:२९.९७२
|-
| १३ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:३०.८४९
|-
| १४ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || १:३१.३१७
|-
| १५ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३१.४०९
|-
| १६ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || १:३१.५९७
|-
| १७ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || १:३१.८८५
|-
| १८ || ३० || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉ]] || १:३०.०२२
|-
| १९ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[टोरो रोसो]] || १:३०.४१३
|-
| २० || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || १:३०.६८७
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;5&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;GRID&quot;/&gt;
|}

== मुख्य शर्यत ==

सुरुवातीस सायेन्स वळणांतून बाहेर गेल्याने पहिल्याच फेरीत निवृत्त झाला. फेटेलने दुसऱ्या स्थानावरून सुरुवात केली पण पॉवरयुनिटच्या स्पार्क-प्लग समस्येने गाडीचा वेग कमी झाला; चौथ्या फेरीनंतर तो निवृत्त झाला. त्याआधी आघाडीवर हॅमिल्टन होता आणि रेड बुलच्या व्हर्सटॅपन व रिक्कार्डो यांच्यात मागून दबाव वाढत होता. एरिक्सनच्या डिग्नर भागातील धडकेने आणखी एक Virtual Safety Car आले.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ जपानी ग्रांप्री — फेरीनुसार शर्यतीचा अहवाल|दुवा=https://www.grandprix.com/races/japanese-gp-2017-race-notes-hamilton-wins-again-at-suzuka.html|प्रकाशक=ग्रांप्री डॉट कॉम}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

व्हर्सटॅपनने चौथ्या स्थानावरून चांगली सुरुवात करून आधी रिक्कार्डोला आणि पुढे फेटेलला मागे टाकले. सुरुवातीची स्पार्क-प्लग समस्या वाढत असल्याने फेटेलची फेरारी पूर्ण शक्ती देऊ शकत नव्हती; पाचव्या फेरीत गाडी मागे घेण्याचा निर्णय झाला. सायेन्सच्या पहिल्याच फेरीतील अपघातानंतर आभासी सुरक्षा-गाडीची स्थिती निर्माण झाली होती; लवकरच एरिक्सनच्या डिग्नरवरील दुर्घटनेनंतर आणखी एकदा रेसचा प्रवाह बदलला.&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

मधल्या फेऱ्यांत टायर बदल आणि रेड बुल-मर्सिडीज रणनीतीत हॅमिल्टनने आघाडी कायम राखली. हल्केनबर्गची DRS/मागील पंखाची समस्या झाल्याने रेनॉने त्याला निवृत्त केले. मॅग्नुसेन आणि ग्रोसजाँने मासाला मागे टाकून आठवे व नववे स्थान मिळवले. शेवटाकडे स्ट्रोलच्या विलियम्समध्ये पुढील सस्पेन्शन व टायरसंबंधी अपयश झाल्याने पुन्हा VSC आले; त्यानंतर व्हर्सटॅपन हॅमिल्टनच्या खूप जवळ पोहोचला. हॅमिल्टनने केवळ १.२११ सेकंदांचे अंतर राखत विजय मिळवला.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

रायकोनेनने मागील स्थानांतून पुढे येताना स्ट्रोल व इतरांना मागे टाकले. मध्यभागी टायर बदलाचा कालावधी निवडताना हॅमिल्टनला व्हर्सटॅपनच्या अंतरावर लक्ष ठेवावे लागत होते, तर बोट्टासने वेगळ्या लांब टप्प्याने रेड बुलच्या चालकांना रोखण्याचा प्रयत्न केला. मुख्य रेसिंग रेषेपासून बाहेर जाऊन वेळ गमावणाऱ्या चालकांचा फायदा पुढील स्थानांसाठीच्या स्पर्धेत वेगवेगळ्या गाड्यांना मिळत होता.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

रेनॉच्या हल्केनबर्गच्या मागील पंखाची उघडझाप करणारी यंत्रणा योग्यरीत्या बंद होत नसल्याने त्याला निवृत्त व्हावे लागले. मधल्या गटात हासच्या मॅग्नुसेन व ग्रोसजाँ यांनी विलियम्सच्या मासाला ओलांडले. स्ट्रोलच्या टायर अथवा सस्पेन्शनसंबंधी उशिराच्या बिघाडामुळे आभासी सुरक्षा-गाडी आली; त्यानंतर समोरच्या चालकांचे अंतर कमी झाले आणि हॅमिल्टनवरील शेवटचा दबाव वाढला.&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

विलियम्सचा स्ट्रोल शर्यतीच्या सुरुवातीच्या टप्प्यात घसरल्यामुळे त्याची नियोजित एक-पिट रणनीती विस्कळीत झाली. रायकोनेनला काही गाड्या मागे टाकण्याची जागा मिळाली आणि पुढच्या गुणस्थानी तो पोहोचला. पहिल्या व्हर्च्युअल सुरक्षा-गाडीचा परिणाम आणि नंतरच्या डिग्नर अपघाताचा परिणाम हे स्वतंत्र होते; त्यांना एकाच मोठ्या सुरक्षागाडीच्या प्रक्रियेप्रमाणे मानता येत नाही.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;

=== मुख्य शर्यतीचे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पूर्ण फेऱ्या !! वेळ / अंतर / स्थिती !! गुण
|-
| १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ५३ || १:२७:३१.१९४ || २५
|-
| २ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ५३ || +१.२११ सेकंद || १८
|-
| ३ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ५३ || +९.६७९ सेकंद || १५
|-
| ४ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || ५३ || +१०.५८० सेकंद || १२
|-
| ५ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || ५३ || +३२.६२२ सेकंद || १०
|-
| ६ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || ५३ || +६७.७८८ सेकंद || ८
|-
| ७ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || ५३ || +७१.४२४ सेकंद || ६
|-
| ८ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ५३ || +८८.९५३ सेकंद || ४
|-
| ९ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ५३ || +८९.८८३ सेकंद || २
|-
| १० || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ५२ || +१ फेरी || १
|-
| ११ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || ५२ || +१ फेरी || ०
|-
| १२ || ३० || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉ]] || ५२ || +१ फेरी || ०
|-
| १३ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || ५२ || +१ फेरी || ०
|-
| १४ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || ५२ || +१ फेरी || ०
|-
| १५ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || ५१ || +२ फेऱ्या || ०
|-
| वर्गीकृत नाही || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ४५ || निवृत्त || ०
|-
| वर्गीकृत नाही || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || ४० || निवृत्त || ०
|-
| वर्गीकृत नाही || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || ७ || निवृत्त || ०
|-
| वर्गीकृत नाही || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || ४ || निवृत्त || ०
|-
| वर्गीकृत नाही || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[टोरो रोसो]] || ० || निवृत्त || ०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;
|}

=== सर्वात वेगवान फेरी ===

बोट्टासने ५०व्या फेरीत १:३३.१४४ वेळ नोंदवून शर्यतीतील वेगवान फेरी मिळवली; ही नोंद पोडियम मिळालेल्या तीन चालकांपेक्षा वेगवान होती. सायेन्सने वैध शर्यत फेरी पूर्ण न केल्याने केवळ १९ चालकांच्या अधिकृत वेगवान फेऱ्या उपलब्ध आहेत. २०१७ च्या नियमानुसार बोट्टासला या फेरीसाठी वेगळा बोनस गुण मिळाला नाही.&lt;ref name=&quot;FAST&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ जपानी ग्रांप्री — सर्वात वेगवान फेऱ्या|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/974/japan/fastest-laps|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! क्रम !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी (एफआयए) !! फेरीचा वेळ !! सरासरी वेग (किमी/ता.)
|-
| १ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || ५० || १:३३.१४४ || २२४.४३९
|-
| २ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || ५० || १:३३.१७५ || २२४.३६४
|-
| ३ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ५२ || १:३३.६९४ || २२३.१२२
|-
| ४ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || ४९ || १:३३.७२४ || २२३.०५०
|-
| ५ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ५१ || १:३३.७३० || २२३.०३६
|-
| ६ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ४३ || १:३३.७८० || २२२.९१७
|-
| ७ || ३० || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉ]] || ५० || १:३४.०९५ || २२२.१७१
|-
| ८ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || ४५ || १:३४.५३३ || २२१.१४१
|-
| ९ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ३७ || १:३४.५४८ || २२१.१०६
|-
| १० || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || २३ || १:३४.७४४ || २२०.६४९
|-
| ११ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || ५० || १:३४.८४३ || २२०.४१९
|-
| १२ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || ४५ || १:३५.१११ || २१९.७९७
|-
| १३ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ५० || १:३५.३३८ || २१९.२७४
|-
| १४ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ५० || १:३५.३४७ || २१९.२५३
|-
| १५ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || २८ || १:३५.८८३ || २१८.०२८
|-
| १६ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ५० || १:३५.९४३ || २१७.८९१
|-
| १७ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || २७ || १:३६.४३० || २१६.७९१
|-
| १८ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || ७ || १:३८.५९६ || २१२.०२८
|-
| १९ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || २ || २:०६.४५७ || १६५.३१४
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;FAST&quot;/&gt;
|}

== मुख्य शर्यतीनंतरचे विश्लेषण ==

=== पावसामुळे शुक्रवारची मर्यादित तयारी आणि शनिवारी दुरुस्ती ===

शुक्रवारच्या पहिल्या सरावात फेटेलने वेग दाखवला, पण सायेन्सच्या मोठ्या अपघाताने लाल ध्वज लागला. वेगवान १३०आर व डिग्नरच्या आधीच्या भागांत प्रत्येक चालकाला कारचे संतुलन तपासण्याची संधी जास्त महत्त्वाची होती. दुपारच्या जोरदार पावसात दुसऱ्या सरावात केवळ चौदा चालक मार्गावर गेले; फक्त हॅमिल्टन, ओकॉन, पेरेझ, मासा आणि स्ट्रोल यांना वैध वेळ मिळाली. त्यामुळे शुक्रवारी दीर्घ टायर स्टिंटचा सर्व संघांजवळ समान अनुभव नव्हता.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;STRATEGY&quot;/&gt;

शनिवारी बोट्टास आणि हॅमिल्टन अत्यंत जवळच्या वेळांत राहिले. रायकोनेनची चूक व अपघातामुळे फेरारीच्या तयारीत व्यत्यय आला, तर बोट्टासच्या गिअरबॉक्स बदलामुळे दुसरी पात्रता वेळ असूनही तो रविवारी सहाव्या स्थानावर गेला. ही दोन वेगवेगळ्या कारणांनी तयार झालेली ग्रिड फेरबदल होती: एक घटकबदलाची दंडशिक्षा आणि दुसरी कारच्या दुरुस्तीसंबंधी अडचण. त्या दंडांचा नियम लागू करताना प्रत्येक चालकाचे अंतिम अधिकृत ग्रिडस्थान महत्त्वाचे आहे.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;STRATEGY&quot;/&gt;

शनिवारी कोरड्या परिस्थितीत अधिक व्यवस्थित तयारी झाली, पण शुक्रवारी टायरचा दीर्घ टप्पा कमी प्रमाणात तपासता आल्याने रविवारच्या पहिल्या थांब्याची वेळ अंदाजानेच ठरवावी लागली. ज्या गाड्यांनी पहिल्या सरावात अधिक फेर्‍या केल्या त्यांना सामान्यतः अधिक माहिती मिळाली, असे म्हणता येईल; मात्र त्यावरून विशिष्ट संघाचा पराभव झाला असा थेट निष्कर्ष स्रोतांशिवाय काढू नये. सायेन्सच्या सरावातील अपघातानंतर त्याच्या रविवारच्या लवकर निवृत्तीला शनिवारची तयारी पूर्णपणे कारणीभूत होती असेही म्हणता येणार नाही.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FP2&quot;/&gt;

=== पहिली फेरी : सायेन्सची निवृत्ती आणि फेटेलची शक्तियंत्रण समस्या ===

प्रारंभानंतर सायेन्सचे टोरो रोसो नियंत्रण सुटून ट्रॅकबाहेर गेले आणि त्याचे नाव शून्य पूर्ण फेऱ्यांसह अधिकृत निवृत्त्यांमध्ये आले. फेटेलच्या फेरारीला सुरुवातीलाच वेग कमी झाल्याचे दिसले. दोन क्रमांकावरून सुरुवात करूनही स्पार्क-प्लगमध्ये दोष निर्माण झाल्याने त्याच्या गाडीत शक्ती नव्हती. हा केवळ साधा वेगाचा अभाव नव्हता: योग्य प्रमाणात इंधन जळण्यासाठी स्पार्क-प्लगचे काम अत्यावश्यक असल्याने एका सिलिंडरच्या कार्यक्षमतेतील व्यत्ययाने चालकाला बचाव करणे अशक्य झाले.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;STRATEGY&quot;/&gt;

फेटेलच्या वेग कमी झालेल्या फेरारीला इतर चालकांनी मागे टाकले; तो चौथ्या फेरीनंतर बाहेर पडला. या प्रक्रियेत शर्यत नियंत्रणाने काही काळ आभासी सुरक्षा-गाडी वापरली. त्याच्या तात्कालिक निवृत्तीने हॅमिल्टनला सर्वाधिक प्रतिस्पर्धी न राहता मर्सिडीजच्या कारचे नियंत्रण सांभाळण्याची परिस्थिती निर्माण झाली, आणि अजिंक्यपदातील आधीचा ३४ गुणांचा फरक अचानक वाढवण्याची संधी मिळाली. फेरारीला मागील मलेशियन ग्रांप्रीनंतर पुन्हा यांत्रिक निराशा सहन करावी लागली.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;STRATEGY&quot;/&gt;

फेटेलचा शक्तियंत्रणातील स्पार्क-प्लग दोष हा साधा वेगाचा अभाव नव्हता; प्रत्येक पुढच्या फेरीत गाडीतील शक्ती कमी होत असल्याने नियमित स्पर्धेत टिकणे अशक्य झाले. व्हर्सटॅपनने त्याला मागे टाकण्यापूर्वीच त्या समस्येची चिन्हे स्पष्ट होत होती. निवृत्तीच्या परिणामी हॅमिल्टनच्या गुणांवरील धोका अचानक कमी झाला. शनिवारच्या पात्रतेत वेगवान फेरारी असूनही रविवारची विश्वासार्हता फॉर्म्युला वनच्या गुणस्पर्धेत किती निर्णायक ठरते याचे हे ठोस उदाहरण होते.&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

=== सातवी-आठवी फेरी : एरिक्सनची डिग्नर धडक आणि पहिली आव्हाने ===

मधल्या फेऱ्यांमध्ये एरिक्सनच्या सॉबरची डिग्नर वळणावर धडक झाली. अडकलेली गाडी हलवण्यासाठी आभासी सुरक्षा-गाडीचा टप्पा आवश्यक ठरला. अशा न्यूट्रलायझेशनमध्ये पुढील कारशी अंतर कमी करण्याची संधी आणि टायरचे तापमान योग्य मर्यादेत राखण्याची जबाबदारी दोन्ही येतात; मात्र त्याचा परिणाम सर्व गाड्यांवर एकसमान होत नाही. आघाडीच्या चालकांसाठी पुनर्सुरुवात आणि मधल्या गटासाठी योग्य वेळेत जागा मिळवणे महत्त्वाचे झाले.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;STRATEGY&quot;/&gt;

रायकोनेनला दहाव्या ग्रिडवरून पुढे येण्यासाठी वेगळ्या टायर निवडीचा आधार घ्यावा लागला. त्याने आधी हासच्या चालकांना आणि नंतर हल्केनबर्गला ओलांडण्याचे प्रयत्न केले. त्याच कालावधीत रेड बुलच्या दोन्ही गाड्या हॅमिल्टनच्या मागे वेगाने चालत होत्या. एकाच संघातील व्हर्सटॅपन आणि रिक्कार्डो यांच्यातील अंतर कमी-अधिक होत असताना त्यांची भूमिका शर्यतीतील सर्वात मोठ्या अजिंक्यपद परिणामाशी जोडली गेली.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;STRATEGY&quot;/&gt;

एरिक्सनची डिग्नर भागातील गाडी हटवताना आभासी सुरक्षा-गाडीने सर्व चालकांना वेळेची वेगमर्यादा पाळायला लावली. प्रत्येकाला आपापल्या ट्रॅकवरील स्थानाची खबरदारी घेत थंडावणाऱ्या टायरांचा पुन्हा वेगवान वापर करावा लागला. याच दरम्यान रायकोनेनने सुरुवातीच्या नुकसानीतून पुनरागमन सुरू ठेवले. या दोन सुरुवातीच्या व्यत्ययांचा अर्थ पूर्ण सुरक्षा-गाडीच्या लांब परेडशी गल्लत करणे नव्हे; प्रत्यक्ष तैनाती कोणत्या स्वरूपाची होती ते स्पष्ट लिहिणे आवश्यक आहे.&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;

=== मधल्या फेऱ्यांचे टायर निर्णय आणि मर्सिडीज-रेड बुलचे अंतर ===

हॅमिल्टन, व्हर्सटॅपन आणि रिक्कार्डो यांनी सुपरसॉफ्टवर सुरुवात केली होती, तर बोट्टास आणि रायकोनेनने वेगळ्या सॉफ्ट सुरुवातीच्या टप्प्यावर भर दिला. पिट-स्टॉपच्या वेगळ्या वेळेमुळे बोट्टास काही काळ पुढे राहू शकला; तथापि वेगाने चालणाऱ्या रेड बुलला पूर्णपणे रोखून ठेवता आले नाही. कोणत्या चालकाने नेमके किती फेऱ्या कोणत्या टायरवर चालवल्या याचा संदर्भ पिरेलीच्या नोंदींशी जोडणे आवश्यक आहे.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;STRATEGY&quot;/&gt;

सुझुकामध्ये पुढील कारच्या मागे गाडी चालवताना समोरच्या टायरांच्या तापमानावर आणि एरोडायनामिक प्रवाहावर विपरीत परिणाम होतो. त्यामुळे आघाडीवरचे फरक केवळ इंजिनशक्तीचे नसून पिटमधून परतल्यावर कोणत्या कारच्या मागे बाहेर पडावे लागले यावरही अवलंबून होते. बोट्टासला सुरुवातीच्या शिक्षेनंतर चौथा क्रम मिळाला; तरी त्याच्या शेवटच्या वेगाने तिसऱ्या क्रमांकासाठी अतिरिक्त आव्हान निर्माण केले.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;STRATEGY&quot;/&gt;

बोट्टासचा पहिला टायर टप्पा लांबवणे मर्सिडीजसाठी दोन चालकांना वेगवेगळ्या खिडक्यांत ठेवण्याचा मार्ग होता. त्यातून रेड बुलला नवीन टायरवर त्वरित पूर्ण वेगाने येण्याची मोकळीक मिळाली नाही; मात्र हॅमिल्टनला सतत व्हर्सटॅपनचा पाठलाग करणारी गाडी मागे असल्याची जाणीव ठेवावी लागली. नवीन कंपाऊंडचा सैद्धांतिक वेग, ट्रॅकवरील वाहतूक आणि उरलेल्या फेऱ्या यांचे प्रमाण बदलत गेले. म्हणून एकूण अंतिम १.२११ सेकंदांचा फरक पाहताना मधल्या टप्प्यातील रणनीती दुर्लक्षित करता येत नाही.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

=== हल्केनबर्गचा DRS मागील पंख बिघाड आणि रेनॉचा निर्णय ===

रेनॉच्या हल्केनबर्गच्या कारचा मागील पंखाचा DRS भाग व्यवस्थित बंद न होत असल्याची समस्या उघडकीस आली. चालत्या कारमध्ये DRS फ्लॅप अडकून राहणे ही सुरक्षा व नियंत्रणाशी निगडीत समस्या असल्याने संघाने गाडी पिटमध्ये बोलावून निवृत्त करण्याचा निर्णय घेतला. या अडचणीच्या आधी त्याने मधल्या गटात स्पर्धा केली होती आणि ताज्या टायरवर पुढे जाण्याची संधी मिळाली होती.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;STRATEGY&quot;/&gt;

रेनॉच्या पामरने मात्र शर्यत पूर्ण करून बारावे स्थान घेतले. दोन कारमधील फरक मुख्यतः एका कारच्या यांत्रिक घटकाच्या तांत्रिक स्थितीमुळे निर्माण झाला; त्याला चालकाच्या अयोग्य लढाईचा दंड म्हणून वर्णन करणे चूक ठरेल. पामरच्या अंतिम गुणशून्य स्थितीमुळे रेनॉला त्या रविवारच्या अडचणींतून अजिंक्यपदातील लाभ मिळू शकला नाही.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;STRATEGY&quot;/&gt;

हल्केनबर्गच्या मागील पंखाची DRS व्यवस्था बंद होत नसल्याने रेनॉला तांत्रिक सुरक्षिततेचा निर्णय घ्यावा लागला. जास्त वेगासाठी उघडला जाणारा पंख योग्य वेळी बंद न झाल्यास वळणांतील वायुगतिकीय पकड कमी होण्याची भीती असते. त्यामुळे त्याची निवृत्ती प्रत्यक्ष गुणस्थितीत होऊन गेलेला तोटा होता; त्याला कोणत्याही धडकेचा स्वयंचलित परिणाम मानता येत नाही. या शर्यतीत दुसरी रेनॉ चालवणारा पामर गुणबाहेर राहिला, म्हणून त्या संघाला गुण मिळाले नाहीत.&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

=== मॅग्नुसेन व ग्रोसजाँचे विलियम्सला ओलांडणे : आठव्या व नवव्या क्रमांकांची लढत ===

अखेरीच्या टप्प्यांत मॅग्नुसेनने मासाच्या विलियम्सला पहिल्या वळणाजवळ ओलांडण्याचा प्रयत्न केला आणि दोन्ही गाड्या जवळ आल्या. संपर्क टाळण्याच्या किंवा जागा देण्याच्या वेगवेगळ्या दृष्टीकोनांचा समकालीन अहवालांत उल्लेख आहे; मात्र त्यांच्या दोघांच्या अंतिम स्थाने बदलणारी अधिकृत शिक्षा घोषित झाल्याचे त्या नोंदींमध्ये नाही. मॅग्नुसेन पुढे गेला आणि ग्रोसजाँनेही मासाला ओलांडले.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;STRATEGY&quot;/&gt;

हाससाठी आठवा आणि नववा क्रम मिळवणे म्हणजे सहा अजिंक्यपद गुणांची जोड झाली; विलियम्सच्या मासाला दहावा क्रम व एक गुण मिळाला. फोर्स इंडियाच्या ओकॉन व पेरेझने सहावा-सातवा क्रम सांभाळून त्यांच्या स्वतःच्या कन्स्ट्रक्टर स्पर्धेत महत्त्वाचे चौदा गुण मिळवले. हे निकाल फक्त अग्रक्रमापलीकडील लढतींनीही कारनिर्मात्यांमधील स्थान कसे बदलू शकते याचे उदाहरण बनले.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;STRATEGY&quot;/&gt;

हासच्या दोन्ही गाड्यांनी शेवटच्या टप्प्यात मासाच्या विलियम्सवर हल्ला करून आठवे आणि नववे स्थान मिळवले. हा प्रसंग आघाडीच्या कॅमेऱ्यांपासून दूर असला तरी दोन चालकांसाठी महत्त्वाची प्रत्यक्ष ट्रॅकवरील जागाबदलाची घटना होती. फोर्स इंडियाच्या ओकॉन व पेरेझ यांनी आधीच सहावे-सातवे स्थान राखले होते; त्यामुळे मध्यगटाच्या गुणांसाठीची सुरुवातीची शक्यता त्या वेळी जवळजवळ अंतिम बनत गेली. मासा दहाव्या क्रमावर राहिल्याने विलियम्सला एकच गुण मिळाला.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

=== स्ट्रोलचे पुढील निलंबन/टायर अपयश आणि शेवटची आभासी सुरक्षा-गाडी ===

शेवटच्या काही फेऱ्यांमध्ये स्ट्रोलच्या विलियम्सच्या उजव्या पुढील भागात समस्या निर्माण झाली. टायरला धक्का बसला आणि कार ट्रॅकवर परत येताना इतर गाड्यांसाठी जोखीम निर्माण झाली; रिक्कार्डोला तिच्यापासून दूर राहण्याचा प्रयत्न करावा लागला. स्ट्रोलचे स्थान गुणांच्या बाहेर निवृत्तीमध्ये गेले आणि अडकलेल्या कारमुळे आभासी सुरक्षा गाडी लागली. यामुळे आखेरच्या टप्प्यात आघाडीच्या वेळांमध्ये अचानक बदल होण्याची शक्यता वाढली.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;STRATEGY&quot;/&gt;

न्यूट्रलायझेशनमधून बाहेर पडताना हॅमिल्टनच्या टायरांवर पकड पुन्हा निर्माण व्हायला थोडा काळ लागला. व्हर्सटॅपनचे टायर तुलनेने लवकर कार्यक्षम ठरले आणि अंतर कमी झाले. हॅमिल्टनला अडचण निर्माण झाल्याचे त्याने रेडिओवर सांगितले; टीमचे लक्ष केवळ वेगात नव्हे तर शक्तियंत्रणातील संभाव्य कंप व अंतिम फेर्यांच्या सुरक्षित पूर्णतेवरही होते.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;STRATEGY&quot;/&gt;

स्ट्रोलच्या टायर-सस्पेन्शनसंबंधी उशिराच्या समस्येमुळे आभासी सुरक्षा-गाडी आली तेव्हा हॅमिल्टनच्या मागे व्हर्सटॅपन येत होता. या क्षणी दोघांचा अंतिम कालांतर कमी झाले, पण नवीन थांबा घेण्याइतका धोरणात्मक अवकाश उरला नव्हता. व्हर्सटॅपनची दुसऱ्या स्थानापर्यंतची भरारी आणि पुढे जाण्याचा अयशस्वी प्रयत्न यांना सुरुवातीपासूनचा दीर्घ रणनीतिक पाठलाग आणि शेवटच्या फेऱ्यांची वाहतूक या दोन्ही पार्श्वभूमी आहेत. त्यामुळे फक्त १.२११ सेकंदांवरून संपूर्ण शर्यत समान वेगाने झाली असा निष्कर्ष काढता येत नाही.&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

=== शेवटच्या फेऱ्या : व्हर्सटॅपनची झेप, हॅमिल्टनचा विजय आणि अजिंक्यपद परिणाम ===

व्हर्सटॅपन अखेरच्या फेरीत हॅमिल्टनपासून फक्त काही सेकंदांच्या आत आला. त्या वेळी हॅमिल्टनला मासा व अलोन्सोसारख्या मागील क्रमांकाच्या गाड्यांना ओलांडायचे होते; पुढच्या मार्गातील वाहतूक कोणत्या वळणावर मिळाली यावर पाठीमागील रेड बुलला संधी मिळणार का हे अवलंबून होते. हॅमिल्टनने शेवटी प्रतिस्पर्ध्यापुढे १.२११ सेकंदांचे अंतर टिकवले. रिक्कार्डो तिसरा राहिला; बोट्टासने सर्वांत वेगवान ५०वी फेरी नोंदवूनही तिसरे स्थान मिळवले नाही.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;STRATEGY&quot;/&gt;

२०१७ च्या प्रणालीत वेगवान फेरीसाठी बोनस गुण नसल्याने बोट्टासला चौथ्या स्थानाचे बारा गुण मिळाले. चालक अजिंक्यपदात हॅमिल्टन ३०६ आणि फेटेल २४७ अशी ५९ गुणांची आघाडी निर्माण झाली. मर्सिडीज कारनिर्मात्यांमध्ये ५४०, फेरारी ३९५ गुणांवर होती. फेटेलचा लवकर यांत्रिक दोष, दोन आरंभीच्या VSC आणि स्ट्रोलच्या उशिराच्या अपयशामुळे झालेली पुनर्सुरुवात या तीन घटनांनी या ग्रांप्रीचा स्पर्धात्मक आणि अजिंक्यपदाचा अर्थ ठरवला.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;STRATEGY&quot;/&gt;

शेवटच्या आभासी सुरक्षा-गाडीचा परिणाम आणि समोर येणाऱ्या मागील स्थानांच्या गाड्यांमुळे आघाडीचे अंतर कमी होत गेले. अलोन्सोचा हॅमिल्टन व व्हर्सटॅपनमधील वाहतुकीत समावेश झाल्यावर रेड बुलला शेवटच्या दोन फेऱ्यांत लगेच ओव्हरटेक सुरू करता आला नाही. निळ्या झेंड्यांबद्दल तपास झाल्याची नोंद व प्रत्यक्ष दिलेला दंड यांमध्ये फरक ठेवणे आवश्यक आहे. हॅमिल्टनने कोणतीही नवी आघाडी स्वीकारली नाही, तर स्वतःचे पहिले स्थान टिकवत विजय आणि मोठा अजिंक्यपद लाभ निश्चित केला.&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

या निकालाने हॅमिल्टनची फेटेलवरील आघाडी ५९ गुणांवर नेली. फेटेलची स्पार्क-प्लग समस्येमुळे निवृत्ती ही फक्त जपानमधील एक स्थानहानी नव्हती; उरलेल्या चार शर्यतींच्या गुणगणितावर तिचा मोठा परिणाम झाला. दुसरीकडे रिक्कार्डोने तिसरे स्थान व बोट्टासने चौथे स्थान मिळवल्याने रेड बुलचा वेग आणि मर्सिडीजची गुणभरणी या दोन दृष्टिकोनांत वेगळे परिणाम झाले. या स्पर्धेचे मूल्यमापन करताना शर्यतीतील तांत्रिक विश्वासार्हता आणि शेवटच्या दोन फेऱ्यांचे रोमांच दोन्ही महत्त्वाचे आहेत.&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;

== निकालानंतर गुणतालिका ==

=== चालक अजिंक्यपद गुणतालिका ===

हॅमिल्टनचा ३०६ गुणांवर आणि फेटेलचा २४७ गुणांवर स्थिरावलेला निकाल यामुळे चार फेऱ्या बाकी असताना चालक अजिंक्यपदाचे अंतर ५९ गुण झाले. बोट्टास २३४, रिक्कार्डो १९२ व रायकोनेन १४८ वर होते. कारनिर्मात्यांत मर्सिडीज ५४०, फेरारी ३९५ व रेड बुल ३०३ गुणांवर होते. शून्य गुणांच्या चालकांसाठी स्वतंत्र अधिकृत समान-गुण निवाडा तपासलेला नाही.&lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! चालक !! संघ !! गुण
|-
| १ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ३०६
|-
| २ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || २४७
|-
| ३ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || २३४
|-
| ४ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १९२
|-
| ५ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || १४८
|-
| ६ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १११
|-
| ७ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || ८२
|-
| ८ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || ६५
|-
| ९ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[टोरो रोसो]] || ४८
|-
| १० || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || ३४
|-
| ११ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ३४
|-
| १२ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ३२
|-
| १३ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || २८
|-
| १४ || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १५
|-
| १५ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || १३
|-
| १६ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || १०
|-
| १७ || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉ]] || ८
|-
| १८ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || ५
|-
| १९ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || ४
|-
| — || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || ०
|-
| — || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || ०
|-
| — || [[अँटोनियो जिओविनाझी]] || [[सॉबर]] || ०
|-
| — || [[जेन्सन बटन]] || [[मॅकलारेन]] || ०
|-
| — || [[पॉल डी रेस्टा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;
|}

=== कारनिर्माते अजिंक्यपद गुणतालिका ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कारनिर्माता !! गुण
|-
| १ || [[मर्सिडीज]] || ५४०
|-
| २ || [[फेरारी]] || ३९५
|-
| ३ || [[रेड बुल रेसिंग]] || ३०३
|-
| ४ || [[फोर्स इंडिया]] || १४७
|-
| ५ || [[विलियम्स रेसिंग]] || ६६
|-
| ६ || [[टोरो रोसो]] || ५२
|-
| ७ || [[हास एफ.१ संघ]] || ४३
|-
| ८ || [[रेनॉ]] || ४२
|-
| ९ || [[मॅकलारेन]] || २३
|-
| १० || [[सॉबर]] || ५
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;
|}

== हे सुद्धा पहा ==

* [[फॉर्म्युला वन]]
* [[जपानी ग्रांप्री]]
* [[सुझुका आंतरराष्ट्रीय रेसिंग कोर्स]]
* [[२०१७ फॉर्म्युला वन हंगाम]]
* [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन चालक यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]]

== संदर्भ ==

{{संदर्भयादी}}

==तळटीप==

{{reflist|group=टीप}}

== बाह्य दुवे ==

* [https://www.formula1.com/en/results/2017/races/974/japan/race-result मुख्य शर्यतीचे अधिकृत निकाल]
* [https://www.formula1.com/en/results/2017/races/974/japan/fastest-laps चालकनिहाय सर्वात वेगवान फेऱ्या]
* [https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2017 एफ.आय.ए. २०१७ स्पर्धा कागदपत्रे]

{{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत
| हंगाम = २०१७
| ग्रांप्री = जपानी ग्रांप्री
| हंगामातील_मागील_शर्यत = २०१७ मलेशियन ग्रांप्री
| हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०१७ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री
| ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१६ जपानी ग्रांप्री
| ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०१८ जपानी ग्रांप्री
}}
{{२०१७ फॉर्म्युला वन हंगाम}}
{{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}}
[[वर्ग:जपानी ग्रांप्री]]
[[वर्ग:२०१७ फॉर्म्युला वन हंगाम]]</text>
      <sha1>fsydncx4vwql7vog63uwfq7prn7kn0n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728269</id>
      <parentid>2728268</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T13:55:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KiranBOT II</username>
        <id>140753</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>शुद्धलेखन — योग्य रकार ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#योग्य रकार|अधिक माहिती]])</comment>
      <origin>2728269</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="89847" sha1="2vtpvd941ifrzjnjtttsvusi34oi2y4" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत माहिती
| प्रकार = एफ.१
| देश = जपान
| ग्रांप्री = जपानी
| चित्र = F1 circuits 2014-2018 - Suzuka Circuit (version 2).svg
| चित्र_शीर्षक = २०१४ ते २०१८ दरम्यान वापरलेली सुझुका आंतरराष्ट्रीय रेसिंग कोर्सची फॉर्म्युला वन रचना
| दिनांक = ८ ऑक्टोबर
| वर्ष = २०१७
| अधिकृत_नाव = फॉर्म्युला वन जपानी ग्रांप्री २०१७
| शर्यत_क्रमांक = १६
| हंगामात_एकूण_शर्यती = २०
| शर्यतीचे_ठिकाण = [[सुझुका आंतरराष्ट्रीय रेसिंग कोर्स]]
| सर्किट_प्रकार = स्थायी मोटर शर्यतमार्ग
| सर्किट_अंतर_किमी = ५.८०७
| सर्किट_अंतर_मैल = ३.६०८
| एकूण_फेऱ्या = ५३
| एकूण_अंतर_किमी = ३०७.४७१
| एकूण_अंतर_मैल = १९१.०५४
| हवामान = शर्यतीच्या दिवशी कोरडे; शुक्रवारी मुसळधार पाऊस
| पोल_चालक = [[लुइस हॅमिल्टन]]
| पोल_देश = युनायटेड किंग्डम
| पोल_संघ = [[मर्सिडीज]]
| पोल_वेळ = १:२७.३१९
| जलद_चालक = [[वालट्टेरी बोट्टास]]
| जलद_देश = फिनलंड
| जलद_संघ = [[मर्सिडीज]]
| जलद_वेळ = १:३३.१४४
| जलद_फेरी = ५०
| पहिला_चालक = [[लुइस हॅमिल्टन]]
| पहिला_देश = युनायटेड किंग्डम
| पहिला_संघ = [[मर्सिडीज]]
| दुसरा_चालक = [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]]
| दुसरा_देश = नेदरलँड्स
| दुसरा_संघ = [[रेड बुल रेसिंग]]
| तिसरा_चालक = [[डॅनियल रिक्कार्डो]]
| तिसरा_देश = ऑस्ट्रेलिया
| तिसरा_संघ = [[रेड बुल रेसिंग]]
| हंगामातील_मागील_शर्यत = २०१७ मलेशियन ग्रांप्री
| हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०१७ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री
| ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१६ जपानी ग्रांप्री
| ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०१८ जपानी ग्रांप्री
}}

'''२०१७ जपानी ग्रांप्री''' ही २०१७ हंगामातील सोळावी फॉर्म्युला वन ग्रांप्री शर्यत ८ ऑक्टोबर २०१७ रोजी [[सुझुका आंतरराष्ट्रीय रेसिंग कोर्स]] येथे आयोजित झाली. [[लुइस हॅमिल्टन]] याने ध्रुवस्थानावरून ५३ फेऱ्यांची शर्यत जिंकली; [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] दुसरा आणि [[डॅनियल रिक्कार्डो]] तिसरा आला. फेटेलच्या फेरारीला स्पार्क प्लगसंबंधित दोषामुळे चौथ्या फेरीनंतर निवृत्त व्हावे लागल्याने चालक अजिंक्यपदातील अंतर आणखी वाढले. अधिकृत कार्यक्रमाचे नाव फॉर्म्युला वन जपानी ग्रांप्री २०१७ असे मराठीत प्रस्तुत केले आहे.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ जपानी ग्रांप्री — शर्यतीचे निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/974/japan/race-result|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ जपानी ग्रांप्री — समकालीन विश्लेषण|दुवा=https://www.motorsportmagazine.com/reports/f1/2017-japanese-grand-prix/|प्रकाशक=मोटर स्पोर्ट}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;STAND&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ जपानी ग्रांप्रीनंतर गुणतालिका|दुवा=https://gpracingstats.com/seasons/2017-world-championship/2017-japanese-grand-prix/|प्रकाशक=जीपी रेसिंग स्टॅट्स}}&lt;/ref&gt;

== पार्श्वभूमी ==

=== शर्यतीपूर्वीची अजिंक्यपदाची स्थिती ===

मलेशियन शर्यतीनंतर हॅमिल्टन २८१ आणि फेटेल २४७ गुणांवर होते. सुव्यवस्थित वेगवान वळणे व आकृती-आठ स्वरूपाच्या सुझुका मार्गावर रेड बुल व फेरारीच्या वेगामुळे मर्सिडीजला आव्हान अपेक्षित होते. चौथ्या क्रमांकावरील रिक्कार्डो आणि पाचव्या रायकोनेनचा गुणसंघर्ष तसेच Force India, विलियम्स व हासच्या मधल्या गटातील स्पर्धा महत्त्वाची होती.&lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

=== सर्किट आणि स्पर्धा कार्यक्रम ===

५.८०७ किमी लांबीच्या सुझुका आंतरराष्ट्रीय रेसिंग कोर्सवर वेगवान पहिला सेक्टर, डिग्नर वळणे, स्पून आणि १३०आर ही आव्हाने आहेत. नियोजित ५३ फेऱ्यांचे अधिकृत अंतर ३०७.४७१ किमी होते. शुक्रवारी पावसाने सराव बाधित केला; शनिवार आणि रविवार तुलनेने कोरडे असल्याने पावसातील सराववेळा पात्रतेच्या किंवा शर्यतीच्या सरळ तुलनेसाठी वापरणे चुकीचे ठरले असते.&lt;ref name=&quot;FP2&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ जपानी ग्रांप्री — मुक्त सराव २|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/974/japan/practice/2|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

=== सहभागी चालक आणि संघ ===

टोरो रोसोच्या दुसऱ्या कारसाठी [[पियर गॅस्ली]] याची पुन्हा शर्यतीतील नोंद होती, त्याने डॅनिल क्व्यातची जागा घेतली होती. सर्व वीस नियमित शर्यतचालक पहिल्या आणि तिसऱ्या सरावात दिसले. दुसऱ्या सत्रात जोरदार पावसामुळे फक्त चौदा चालकांनी प्रत्यक्ष फेऱ्या पूर्ण केल्या; त्यांपैकी केवळ पहिल्या पाच चालकांनी वैध सर्वोत्तम वेळ मिळवला.&lt;ref name=&quot;FP1&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ जपानी ग्रांप्री — मुक्त सराव १|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/974/japan/practice/1|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;FP2&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FP3&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ जपानी ग्रांप्री — मुक्त सराव ३|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/974/japan/practice/3|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! संघ !! चालक !! कार क्र.
|-
| [[मर्सिडीज]] || [[लुइस हॅमिल्टन]] || ४४
|-
| [[मर्सिडीज]] || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || ७७
|-
| [[फेरारी]] || [[सेबास्टियन फेटेल]] || ५
|-
| [[फेरारी]] || [[किमी रायकोनेन]] || ७
|-
| [[रेड बुल रेसिंग]] || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || ३३
|-
| [[रेड बुल रेसिंग]] || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || ३
|-
| [[फोर्स इंडिया]] || [[सर्जिओ पेरेझ]] || ११
|-
| [[फोर्स इंडिया]] || [[एस्टेबान ओकॉन]] || ३१
|-
| [[विलियम्स रेसिंग]] || [[फेलिपे मासा]] || १९
|-
| [[विलियम्स रेसिंग]] || [[लान्स स्ट्रोल]] || १८
|-
| [[टोरो रोसो]] || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || ५५
|-
| [[टोरो रोसो]] || [[पियर गॅस्ली]] || १०
|-
| [[हास एफ.१ संघ]] || [[केविन मॅग्नुसेन]] || २०
|-
| [[हास एफ.१ संघ]] || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || ८
|-
| [[रेनॉ]] || [[निको हल्केनबर्ग]] || २७
|-
| [[रेनॉ]] || [[जोलियन पामर]] || ३०
|-
| [[मॅकलारेन]] || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || १४
|-
| [[मॅकलारेन]] || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || २
|-
| [[सॉबर]] || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || ९४
|-
| [[सॉबर]] || [[मार्कस एरिक्सन]] || ९
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;
|}

=== टायर ===

पिरेलीचे पांढरे मीडियम, पिवळे सॉफ्ट व लाल सुपरसॉफ्ट टायर येथे उपलब्ध होते. संघांना प्रत्येक कारसाठी १३ संचांतील वितरण स्वेच्छेने ठरवता आले. उदाहरणार्थ हॅमिल्टनकडे १ मीडियम, ५ सॉफ्ट, ७ सुपरसॉफ्ट तर अलोन्सो व व्हानडोर्न प्रत्येकी १/२/१० अशा सर्वाधिक सुपरसॉफ्ट संचांवर होते. खालील किमान-कमाल वितरण एकाच चालकाची निश्चित संख्या नाही.&lt;ref name=&quot;TYRE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ जपानी ग्रांप्री — मध्यम, सॉफ्ट आणि सुपरसॉफ्ट टायर निवड|दुवा=https://sidepodcast.com/post/race-information-japan-2017|प्रकाशक=साइडपॉडकास्ट}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;STRATEGY&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ जपानी ग्रांप्री चालकनिहाय शर्यत टायर|दुवा=https://www.pitpass.com/60367/Japanese-GP-Driver-Tyre-Strategies|प्रकाशक=पिटपास}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! टायर प्रकार !! मिश्रण !! बाजूच्या पट्टीचा रंग !! प्रत्येकी उपलब्ध संच
|-
| कठीण || मीडियम || पांढरा || १–३
|-
| मध्यम || सॉफ्ट || पिवळा || २–५
|-
| मऊ || सुपरसॉफ्ट || लाल || ७–१०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;TYRE&quot;/&gt;
|}

== मुक्त सराव सत्रे ==

=== पहिला मुक्त सराव ===

पहिल्या सरावात फेटेलने १:२९.१६६ वेळ नोंदवून हॅमिल्टनपेक्षा ०.२११ सेकंद आघाडी घेतली. सायेन्स वळण क्रमांक बारा येथे नियंत्रण गमावून अडथळ्याला धडकला आणि लाल ध्वज लागला. रविवारी त्याला २० स्थानांची शक्तियंत्रण-संबंधित शिक्षा होती; सरावातील अपघात हा वेगळा प्रसंग होता.&lt;ref name=&quot;FP1&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIA&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=जपानचा पहिला सराव : फेटेलचा वेग आणि सायेन्स अपघात|दुवा=https://www.fia.com/news/vettel-quickest-japan-sainz-crashes-out|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}&lt;/ref&gt;

=== मुक्त सराव १ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || १:२९.१६६ || २३
|-
| २ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || +०.२११ सेकंद || २९
|-
| ३ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.३७५ सेकंद || २७
|-
| ४ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || +०.४७२ सेकंद || २२
|-
| ५ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || +०.९८५ सेकंद || ३०
|-
| ६ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +१.५९६ सेकंद || २६
|-
| ७ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || +१.७३३ सेकंद || २२
|-
| ८ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || +१.८०८ सेकंद || २४
|-
| ९ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +१.८६६ सेकंद || २२
|-
| १० || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || +२.०३६ सेकंद || २४
|-
| ११ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +२.०५० सेकंद || १५
|-
| १२ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || +२.०६९ सेकंद || १९
|-
| १३ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || +२.३६४ सेकंद || २३
|-
| १४ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +२.४३६ सेकंद || २२
|-
| १५ || ३० || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉ]] || +२.५९१ सेकंद || २२
|-
| १६ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +२.७४६ सेकंद || २०
|-
| १७ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[टोरो रोसो]] || +३.०८६ सेकंद || १४
|-
| १८ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || +३.३३५ सेकंद || १८
|-
| १९ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || +३.७३१ सेकंद || २९
|-
| २० || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || +४.२३१ सेकंद || २८
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;FP1&quot;/&gt;
|}

=== दुसरा मुक्त सराव ===

शुक्रवारच्या दुसऱ्या सत्रात पाऊस इतका वाढला की केवळ १४ चालकांनी बाहेर जाऊन फेऱ्या पूर्ण केल्या; त्यांपैकी हॅमिल्टन १:४८.७१९ सह सर्वात वेगवान, ओकॉन, पेरेझ, मासा व स्ट्रोल हे उर्वरित वेळ नोंदवणारे चालक होते. रायकोनेनसह इतर नऊ प्रत्यक्ष सहभागी चालकांना वैध वेळ नव्हती. हे सत्र रद्द झालेले नव्हते.&lt;ref name=&quot;FP2&quot;/&gt;

=== मुक्त सराव २ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:४८.७१९ || ४
|-
| २ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || +०.७९९ सेकंद || ३
|-
| ३ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || +२.६२६ सेकंद || ३
|-
| ४ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +३.४२७ सेकंद || ३
|-
| ५ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +३.६२४ सेकंद || ४
|-
| ६ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || वेळ नोंदलेली नाही || १
|-
| ७ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || वेळ नोंदलेली नाही || १
|-
| ८ || ३० || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉ]] || वेळ नोंदलेली नाही || १
|-
| ९ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || वेळ नोंदलेली नाही || ३
|-
| १० || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || वेळ नोंदलेली नाही || १
|-
| ११ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || वेळ नोंदलेली नाही || २
|-
| १२ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || वेळ नोंदलेली नाही || २
|-
| १३ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[टोरो रोसो]] || वेळ नोंदलेली नाही || १
|-
| १४ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || वेळ नोंदलेली नाही || १
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;FP2&quot;/&gt;
|}

=== तिसरा मुक्त सराव ===

शनिवारी बोट्टासने १:२९.०५५ सर्वोत्तम वेळ नोंदवला, हॅमिल्टन फक्त ०.०१४ सेकंद मागे होता. रायकोनेनचा अपघात व दुरुस्ती, तसेच वेगवेगळ्या टायरांच्या स्थितीने पात्रता तयारीची लय बिघडवली. सर्व वीस नियमित चालकांनी वेळ नोंदवला, पण रायकोनेन शेवटच्या स्थानी राहिला.&lt;ref name=&quot;FP3&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

=== मुक्त सराव ३ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:२९.०५५ || ९
|-
| २ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || +०.०१४ सेकंद || १९
|-
| ३ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || +०.३२४ सेकंद || २३
|-
| ४ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.८५५ सेकंद || १५
|-
| ५ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.९६३ सेकंद || १३
|-
| ६ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || +१.०५४ सेकंद || १२
|-
| ७ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || +१.२६० सेकंद || १९
|-
| ८ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || +१.३६९ सेकंद || १३
|-
| ९ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || +१.५०८ सेकंद || १२
|-
| १० || ३० || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉ]] || +१.७०९ सेकंद || २२
|-
| ११ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +१.७०९ सेकंद || २१
|-
| १२ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || +१.७१५ सेकंद || १८
|-
| १३ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[टोरो रोसो]] || +१.७४४ सेकंद || २३
|-
| १४ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +१.९२७ सेकंद || १२
|-
| १५ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +१.९५६ सेकंद || २०
|-
| १६ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || +२.२९८ सेकंद || २५
|-
| १७ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +२.४०४ सेकंद || १३
|-
| १८ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || +३.५२४ सेकंद || २२
|-
| १९ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || +३.६४३ सेकंद || २१
|-
| २० || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || +४.९०७ सेकंद || १२
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;FP3&quot;/&gt;
|}

== मुख्य शर्यतीची पात्रता फेरी ==

=== फेरी १ ===

पहिल्या पात्रता भागात मर्सिडीज आणि फेरारी वेगवान ठरले; ग्रोसजाँ, गॅस्ली, स्ट्रोल आणि दोन्ही सॉबर चालकांना दुसऱ्या भागात प्रवेश मिळाला नाही. सायेन्स आणि इतर काही चालकांवरील आधीच्या घटकबदलांच्या शिक्षांचा अर्थ त्यांची पात्रता क्रमवारी आणि रविवारी प्रत्यक्ष ग्रिड भिन्न होते.&lt;ref name=&quot;Q&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ जपानी ग्रांप्री — पात्रता फेरी|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/974/japan/qualifying|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GRID&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ जपानी ग्रांप्री — अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/974/japan/starting-grid|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

=== फेरी २ ===

दुसऱ्या टप्प्यात हॅमिल्टनने १:२७.८१९ वेळ घेतली. व्हानडोर्न, हल्केनबर्ग, मॅग्नुसेन, पामर आणि सायेन्स या पाच चालकांना अंतिम दहामध्ये प्रवेश मिळाला नाही. पामरच्या गाडीतील घटकबदलासाठी मोठी स्थानदंड शिक्षा असल्याने अंतिम ग्रिडची पुनर्रचना आवश्यक होती.&lt;ref name=&quot;Q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;GRID&quot;/&gt;

=== फेरी ३ ===

अंतिम भागात हॅमिल्टनने १:२७.३१९ अशी वेळ घेत ध्रुवस्थान मिळवले. बोट्टास वेळेनुसार दुसरा होता पण पाच-स्थान गिअरबॉक्स बदलाच्या शिक्षेमुळे त्याला सहाव्या ग्रिडवर जावे लागले. फेटेलच्या वेगवान पात्रतेमुळे तो प्रत्यक्ष दुसऱ्या ग्रिडवर आला. फेटेल, रिक्कार्डो, व्हर्सटॅपन यांच्या पुढील टप्प्यांवर या फेरबदलाचा परिणाम झाला.&lt;ref name=&quot;Q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;GRID&quot;/&gt;

=== मुख्य शर्यतीच्या पात्रता फेरीचे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी १ !! फेरी २ !! फेरी ३ !! एकूण फेऱ्या
|-
| १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:२९.०४७ || १:२७.८१९ || १:२७.३१९ || १८
|-
| २ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:२९.३३२ || १:२८.५४३ || १:२७.६५१ || १७
|-
| ३ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || १:२९.३५२ || १:२८.२२५ || १:२७.७९१ || १९
|-
| ४ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:२९.४७५ || १:२८.९३५ || १:२८.३०६ || १३
|-
| ५ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:२९.१८१ || १:२८.७४७ || १:२८.३३२ || १२
|-
| ६ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || १:२९.१६३ || १:२९.०७९ || १:२८.४९८ || १५
|-
| ७ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || १:३०.११५ || १:२९.१९९ || १:२९.१११ || १६
|-
| ८ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || १:२९.६९६ || १:२९.३४३ || १:२९.२६० || १७
|-
| ९ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३०.३५२ || १:२९.६८७ || १:२९.४८० || १६
|-
| १० || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || १:३०.५२५ || १:२९.७४९ || १:३०.६८७ || १३
|-
| ११ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || १:३०.६५४ || १:२९.७७८ || वेळ नाही || ११
|-
| १२ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || १:३०.२५२ || १:२९.८७९ || वेळ नाही || १०
|-
| १३ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:३०.७७४ || १:२९.९७२ || वेळ नाही || ११
|-
| १४ || ३० || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉ]] || १:३०.५१६ || १:३०.०२२ || वेळ नाही || १०
|-
| १५ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[टोरो रोसो]] || १:३०.५६५ || १:३०.४१३ || वेळ नाही || ११
|-
| १६ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:३०.८४९ || वेळ नाही || वेळ नाही || ५
|-
| १७ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || १:३१.३१७ || वेळ नाही || वेळ नाही || ७
|-
| १८ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३१.४०९ || वेळ नाही || वेळ नाही || ६
|-
| १९ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || १:३१.५९७ || वेळ नाही || वेळ नाही || ७
|-
| २० || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || १:३१.८८५ || वेळ नाही || वेळ नाही || ७
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;8&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;Q&quot;/&gt;
|}

=== मुख्य शर्यतीची अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी ===

अधिकृत ग्रिड हॅमिल्टन, फेटेल, रिक्कार्डो, व्हर्सटॅपन, ओकॉन, बोट्टास अशा पहिल्या सहा क्रमात होता. बोट्टास आणि रायकोनेन यांना प्रत्येकी पाच स्थानांच्या गिअरबॉक्स बदलाच्या शिक्षा, तर सायेन्स व पामरला प्रत्येकी वीस आणि अलोन्सोला ३५ स्थानांच्या अतिरिक्त शक्तियंत्रण-घटकांच्या शिक्षा होत्या. सर्व वीस चालकांना क्रमांकित ग्रिडमध्ये दाखवले आहे; काल्पनिक पिटलेन सुरुवात दिलेली नाही.&lt;ref name=&quot;GRID&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Q&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! ग्रिड !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पात्रता वेळ / स्थिती
|-
| १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:२७.३१९
|-
| २ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || १:२७.७९१
|-
| ३ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:२८.३०६
|-
| ४ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:२८.३३२
|-
| ५ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || १:२९.१११
|-
| ६ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:२७.६५१
|-
| ७ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || १:२९.२६०
|-
| ८ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:२९.४८०
|-
| ९ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || १:२९.७७८
|-
| १० || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || १:२८.४९८
|-
| ११ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || १:२९.८७९
|-
| १२ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:२९.९७२
|-
| १३ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:३०.८४९
|-
| १४ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || १:३१.३१७
|-
| १५ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३१.४०९
|-
| १६ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || १:३१.५९७
|-
| १७ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || १:३१.८८५
|-
| १८ || ३० || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉ]] || १:३०.०२२
|-
| १९ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[टोरो रोसो]] || १:३०.४१३
|-
| २० || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || १:३०.६८७
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;5&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;GRID&quot;/&gt;
|}

== मुख्य शर्यत ==

सुरुवातीस सायेन्स वळणांतून बाहेर गेल्याने पहिल्याच फेरीत निवृत्त झाला. फेटेलने दुसऱ्या स्थानावरून सुरुवात केली पण पॉवरयुनिटच्या स्पार्क-प्लग समस्येने गाडीचा वेग कमी झाला; चौथ्या फेरीनंतर तो निवृत्त झाला. त्याआधी आघाडीवर हॅमिल्टन होता आणि रेड बुलच्या व्हर्सटॅपन व रिक्कार्डो यांच्यात मागून दबाव वाढत होता. एरिक्सनच्या डिग्नर भागातील धडकेने आणखी एक Virtual Safety Car आले.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ जपानी ग्रांप्री — फेरीनुसार शर्यतीचा अहवाल|दुवा=https://www.grandprix.com/races/japanese-gp-2017-race-notes-hamilton-wins-again-at-suzuka.html|प्रकाशक=ग्रांप्री डॉट कॉम}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

व्हर्सटॅपनने चौथ्या स्थानावरून चांगली सुरुवात करून आधी रिक्कार्डोला आणि पुढे फेटेलला मागे टाकले. सुरुवातीची स्पार्क-प्लग समस्या वाढत असल्याने फेटेलची फेरारी पूर्ण शक्ती देऊ शकत नव्हती; पाचव्या फेरीत गाडी मागे घेण्याचा निर्णय झाला. सायेन्सच्या पहिल्याच फेरीतील अपघातानंतर आभासी सुरक्षा-गाडीची स्थिती निर्माण झाली होती; लवकरच एरिक्सनच्या डिग्नरवरील दुर्घटनेनंतर आणखी एकदा रेसचा प्रवाह बदलला.&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

मधल्या फेऱ्यांत टायर बदल आणि रेड बुल-मर्सिडीज रणनीतीत हॅमिल्टनने आघाडी कायम राखली. हल्केनबर्गची DRS/मागील पंखाची समस्या झाल्याने रेनॉने त्याला निवृत्त केले. मॅग्नुसेन आणि ग्रोसजाँने मासाला मागे टाकून आठवे व नववे स्थान मिळवले. शेवटाकडे स्ट्रोलच्या विलियम्समध्ये पुढील सस्पेन्शन व टायरसंबंधी अपयश झाल्याने पुन्हा VSC आले; त्यानंतर व्हर्सटॅपन हॅमिल्टनच्या खूप जवळ पोहोचला. हॅमिल्टनने केवळ १.२११ सेकंदांचे अंतर राखत विजय मिळवला.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

रायकोनेनने मागील स्थानांतून पुढे येताना स्ट्रोल व इतरांना मागे टाकले. मध्यभागी टायर बदलाचा कालावधी निवडताना हॅमिल्टनला व्हर्सटॅपनच्या अंतरावर लक्ष ठेवावे लागत होते, तर बोट्टासने वेगळ्या लांब टप्प्याने रेड बुलच्या चालकांना रोखण्याचा प्रयत्न केला. मुख्य रेसिंग रेषेपासून बाहेर जाऊन वेळ गमावणाऱ्या चालकांचा फायदा पुढील स्थानांसाठीच्या स्पर्धेत वेगवेगळ्या गाड्यांना मिळत होता.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

रेनॉच्या हल्केनबर्गच्या मागील पंखाची उघडझाप करणारी यंत्रणा योग्यरीत्या बंद होत नसल्याने त्याला निवृत्त व्हावे लागले. मधल्या गटात हासच्या मॅग्नुसेन व ग्रोसजाँ यांनी विलियम्सच्या मासाला ओलांडले. स्ट्रोलच्या टायर अथवा सस्पेन्शनसंबंधी उशिराच्या बिघाडामुळे आभासी सुरक्षा-गाडी आली; त्यानंतर समोरच्या चालकांचे अंतर कमी झाले आणि हॅमिल्टनवरील शेवटचा दबाव वाढला.&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

विलियम्सचा स्ट्रोल शर्यतीच्या सुरुवातीच्या टप्प्यात घसरल्यामुळे त्याची नियोजित एक-पिट रणनीती विस्कळीत झाली. रायकोनेनला काही गाड्या मागे टाकण्याची जागा मिळाली आणि पुढच्या गुणस्थानी तो पोहोचला. पहिल्या व्हर्च्युअल सुरक्षा-गाडीचा परिणाम आणि नंतरच्या डिग्नर अपघाताचा परिणाम हे स्वतंत्र होते; त्यांना एकाच मोठ्या सुरक्षागाडीच्या प्रक्रियेप्रमाणे मानता येत नाही.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;

=== मुख्य शर्यतीचे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पूर्ण फेऱ्या !! वेळ / अंतर / स्थिती !! गुण
|-
| १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ५३ || १:२७:३१.१९४ || २५
|-
| २ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ५३ || +१.२११ सेकंद || १८
|-
| ३ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ५३ || +९.६७९ सेकंद || १५
|-
| ४ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || ५३ || +१०.५८० सेकंद || १२
|-
| ५ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || ५३ || +३२.६२२ सेकंद || १०
|-
| ६ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || ५३ || +६७.७८८ सेकंद || ८
|-
| ७ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || ५३ || +७१.४२४ सेकंद || ६
|-
| ८ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ५३ || +८८.९५३ सेकंद || ४
|-
| ९ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ५३ || +८९.८८३ सेकंद || २
|-
| १० || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ५२ || +१ फेरी || १
|-
| ११ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || ५२ || +१ फेरी || ०
|-
| १२ || ३० || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉ]] || ५२ || +१ फेरी || ०
|-
| १३ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || ५२ || +१ फेरी || ०
|-
| १४ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || ५२ || +१ फेरी || ०
|-
| १५ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || ५१ || +२ फेऱ्या || ०
|-
| वर्गीकृत नाही || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ४५ || निवृत्त || ०
|-
| वर्गीकृत नाही || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || ४० || निवृत्त || ०
|-
| वर्गीकृत नाही || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || ७ || निवृत्त || ०
|-
| वर्गीकृत नाही || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || ४ || निवृत्त || ०
|-
| वर्गीकृत नाही || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[टोरो रोसो]] || ० || निवृत्त || ०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;
|}

=== सर्वात वेगवान फेरी ===

बोट्टासने ५०व्या फेरीत १:३३.१४४ वेळ नोंदवून शर्यतीतील वेगवान फेरी मिळवली; ही नोंद पोडियम मिळालेल्या तीन चालकांपेक्षा वेगवान होती. सायेन्सने वैध शर्यत फेरी पूर्ण न केल्याने केवळ १९ चालकांच्या अधिकृत वेगवान फेऱ्या उपलब्ध आहेत. २०१७ च्या नियमानुसार बोट्टासला या फेरीसाठी वेगळा बोनस गुण मिळाला नाही.&lt;ref name=&quot;FAST&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ जपानी ग्रांप्री — सर्वात वेगवान फेऱ्या|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/974/japan/fastest-laps|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! क्रम !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी (एफआयए) !! फेरीचा वेळ !! सरासरी वेग (किमी/ता.)
|-
| १ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || ५० || १:३३.१४४ || २२४.४३९
|-
| २ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || ५० || १:३३.१७५ || २२४.३६४
|-
| ३ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ५२ || १:३३.६९४ || २२३.१२२
|-
| ४ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || ४९ || १:३३.७२४ || २२३.०५०
|-
| ५ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ५१ || १:३३.७३० || २२३.०३६
|-
| ६ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ४३ || १:३३.७८० || २२२.९१७
|-
| ७ || ३० || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉ]] || ५० || १:३४.०९५ || २२२.१७१
|-
| ८ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || ४५ || १:३४.५३३ || २२१.१४१
|-
| ९ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ३७ || १:३४.५४८ || २२१.१०६
|-
| १० || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || २३ || १:३४.७४४ || २२०.६४९
|-
| ११ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || ५० || १:३४.८४३ || २२०.४१९
|-
| १२ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || ४५ || १:३५.१११ || २१९.७९७
|-
| १३ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ५० || १:३५.३३८ || २१९.२७४
|-
| १४ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ५० || १:३५.३४७ || २१९.२५३
|-
| १५ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || २८ || १:३५.८८३ || २१८.०२८
|-
| १६ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ५० || १:३५.९४३ || २१७.८९१
|-
| १७ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || २७ || १:३६.४३० || २१६.७९१
|-
| १८ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || ७ || १:३८.५९६ || २१२.०२८
|-
| १९ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || २ || २:०६.४५७ || १६५.३१४
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;FAST&quot;/&gt;
|}

== मुख्य शर्यतीनंतरचे विश्लेषण ==

=== पावसामुळे शुक्रवारची मर्यादित तयारी आणि शनिवारी दुरुस्ती ===

शुक्रवारच्या पहिल्या सरावात फेटेलने वेग दाखवला, पण सायेन्सच्या मोठ्या अपघाताने लाल ध्वज लागला. वेगवान १३०आर व डिग्नरच्या आधीच्या भागांत प्रत्येक चालकाला कारचे संतुलन तपासण्याची संधी जास्त महत्त्वाची होती. दुपारच्या जोरदार पावसात दुसऱ्या सरावात केवळ चौदा चालक मार्गावर गेले; फक्त हॅमिल्टन, ओकॉन, पेरेझ, मासा आणि स्ट्रोल यांना वैध वेळ मिळाली. त्यामुळे शुक्रवारी दीर्घ टायर स्टिंटचा सर्व संघांजवळ समान अनुभव नव्हता.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;STRATEGY&quot;/&gt;

शनिवारी बोट्टास आणि हॅमिल्टन अत्यंत जवळच्या वेळांत राहिले. रायकोनेनची चूक व अपघातामुळे फेरारीच्या तयारीत व्यत्यय आला, तर बोट्टासच्या गिअरबॉक्स बदलामुळे दुसरी पात्रता वेळ असूनही तो रविवारी सहाव्या स्थानावर गेला. ही दोन वेगवेगळ्या कारणांनी तयार झालेली ग्रिड फेरबदल होती: एक घटकबदलाची दंडशिक्षा आणि दुसरी कारच्या दुरुस्तीसंबंधी अडचण. त्या दंडांचा नियम लागू करताना प्रत्येक चालकाचे अंतिम अधिकृत ग्रिडस्थान महत्त्वाचे आहे.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;STRATEGY&quot;/&gt;

शनिवारी कोरड्या परिस्थितीत अधिक व्यवस्थित तयारी झाली, पण शुक्रवारी टायरचा दीर्घ टप्पा कमी प्रमाणात तपासता आल्याने रविवारच्या पहिल्या थांब्याची वेळ अंदाजानेच ठरवावी लागली. ज्या गाड्यांनी पहिल्या सरावात अधिक फेऱ्या केल्या त्यांना सामान्यतः अधिक माहिती मिळाली, असे म्हणता येईल; मात्र त्यावरून विशिष्ट संघाचा पराभव झाला असा थेट निष्कर्ष स्रोतांशिवाय काढू नये. सायेन्सच्या सरावातील अपघातानंतर त्याच्या रविवारच्या लवकर निवृत्तीला शनिवारची तयारी पूर्णपणे कारणीभूत होती असेही म्हणता येणार नाही.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FP2&quot;/&gt;

=== पहिली फेरी : सायेन्सची निवृत्ती आणि फेटेलची शक्तियंत्रण समस्या ===

प्रारंभानंतर सायेन्सचे टोरो रोसो नियंत्रण सुटून ट्रॅकबाहेर गेले आणि त्याचे नाव शून्य पूर्ण फेऱ्यांसह अधिकृत निवृत्त्यांमध्ये आले. फेटेलच्या फेरारीला सुरुवातीलाच वेग कमी झाल्याचे दिसले. दोन क्रमांकावरून सुरुवात करूनही स्पार्क-प्लगमध्ये दोष निर्माण झाल्याने त्याच्या गाडीत शक्ती नव्हती. हा केवळ साधा वेगाचा अभाव नव्हता: योग्य प्रमाणात इंधन जळण्यासाठी स्पार्क-प्लगचे काम अत्यावश्यक असल्याने एका सिलिंडरच्या कार्यक्षमतेतील व्यत्ययाने चालकाला बचाव करणे अशक्य झाले.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;STRATEGY&quot;/&gt;

फेटेलच्या वेग कमी झालेल्या फेरारीला इतर चालकांनी मागे टाकले; तो चौथ्या फेरीनंतर बाहेर पडला. या प्रक्रियेत शर्यत नियंत्रणाने काही काळ आभासी सुरक्षा-गाडी वापरली. त्याच्या तात्कालिक निवृत्तीने हॅमिल्टनला सर्वाधिक प्रतिस्पर्धी न राहता मर्सिडीजच्या कारचे नियंत्रण सांभाळण्याची परिस्थिती निर्माण झाली, आणि अजिंक्यपदातील आधीचा ३४ गुणांचा फरक अचानक वाढवण्याची संधी मिळाली. फेरारीला मागील मलेशियन ग्रांप्रीनंतर पुन्हा यांत्रिक निराशा सहन करावी लागली.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;STRATEGY&quot;/&gt;

फेटेलचा शक्तियंत्रणातील स्पार्क-प्लग दोष हा साधा वेगाचा अभाव नव्हता; प्रत्येक पुढच्या फेरीत गाडीतील शक्ती कमी होत असल्याने नियमित स्पर्धेत टिकणे अशक्य झाले. व्हर्सटॅपनने त्याला मागे टाकण्यापूर्वीच त्या समस्येची चिन्हे स्पष्ट होत होती. निवृत्तीच्या परिणामी हॅमिल्टनच्या गुणांवरील धोका अचानक कमी झाला. शनिवारच्या पात्रतेत वेगवान फेरारी असूनही रविवारची विश्वासार्हता फॉर्म्युला वनच्या गुणस्पर्धेत किती निर्णायक ठरते याचे हे ठोस उदाहरण होते.&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

=== सातवी-आठवी फेरी : एरिक्सनची डिग्नर धडक आणि पहिली आव्हाने ===

मधल्या फेऱ्यांमध्ये एरिक्सनच्या सॉबरची डिग्नर वळणावर धडक झाली. अडकलेली गाडी हलवण्यासाठी आभासी सुरक्षा-गाडीचा टप्पा आवश्यक ठरला. अशा न्यूट्रलायझेशनमध्ये पुढील कारशी अंतर कमी करण्याची संधी आणि टायरचे तापमान योग्य मर्यादेत राखण्याची जबाबदारी दोन्ही येतात; मात्र त्याचा परिणाम सर्व गाड्यांवर एकसमान होत नाही. आघाडीच्या चालकांसाठी पुनर्सुरुवात आणि मधल्या गटासाठी योग्य वेळेत जागा मिळवणे महत्त्वाचे झाले.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;STRATEGY&quot;/&gt;

रायकोनेनला दहाव्या ग्रिडवरून पुढे येण्यासाठी वेगळ्या टायर निवडीचा आधार घ्यावा लागला. त्याने आधी हासच्या चालकांना आणि नंतर हल्केनबर्गला ओलांडण्याचे प्रयत्न केले. त्याच कालावधीत रेड बुलच्या दोन्ही गाड्या हॅमिल्टनच्या मागे वेगाने चालत होत्या. एकाच संघातील व्हर्सटॅपन आणि रिक्कार्डो यांच्यातील अंतर कमी-अधिक होत असताना त्यांची भूमिका शर्यतीतील सर्वात मोठ्या अजिंक्यपद परिणामाशी जोडली गेली.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;STRATEGY&quot;/&gt;

एरिक्सनची डिग्नर भागातील गाडी हटवताना आभासी सुरक्षा-गाडीने सर्व चालकांना वेळेची वेगमर्यादा पाळायला लावली. प्रत्येकाला आपापल्या ट्रॅकवरील स्थानाची खबरदारी घेत थंडावणाऱ्या टायरांचा पुन्हा वेगवान वापर करावा लागला. याच दरम्यान रायकोनेनने सुरुवातीच्या नुकसानीतून पुनरागमन सुरू ठेवले. या दोन सुरुवातीच्या व्यत्ययांचा अर्थ पूर्ण सुरक्षा-गाडीच्या लांब परेडशी गल्लत करणे नव्हे; प्रत्यक्ष तैनाती कोणत्या स्वरूपाची होती ते स्पष्ट लिहिणे आवश्यक आहे.&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;

=== मधल्या फेऱ्यांचे टायर निर्णय आणि मर्सिडीज-रेड बुलचे अंतर ===

हॅमिल्टन, व्हर्सटॅपन आणि रिक्कार्डो यांनी सुपरसॉफ्टवर सुरुवात केली होती, तर बोट्टास आणि रायकोनेनने वेगळ्या सॉफ्ट सुरुवातीच्या टप्प्यावर भर दिला. पिट-स्टॉपच्या वेगळ्या वेळेमुळे बोट्टास काही काळ पुढे राहू शकला; तथापि वेगाने चालणाऱ्या रेड बुलला पूर्णपणे रोखून ठेवता आले नाही. कोणत्या चालकाने नेमके किती फेऱ्या कोणत्या टायरवर चालवल्या याचा संदर्भ पिरेलीच्या नोंदींशी जोडणे आवश्यक आहे.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;STRATEGY&quot;/&gt;

सुझुकामध्ये पुढील कारच्या मागे गाडी चालवताना समोरच्या टायरांच्या तापमानावर आणि एरोडायनामिक प्रवाहावर विपरीत परिणाम होतो. त्यामुळे आघाडीवरचे फरक केवळ इंजिनशक्तीचे नसून पिटमधून परतल्यावर कोणत्या कारच्या मागे बाहेर पडावे लागले यावरही अवलंबून होते. बोट्टासला सुरुवातीच्या शिक्षेनंतर चौथा क्रम मिळाला; तरी त्याच्या शेवटच्या वेगाने तिसऱ्या क्रमांकासाठी अतिरिक्त आव्हान निर्माण केले.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;STRATEGY&quot;/&gt;

बोट्टासचा पहिला टायर टप्पा लांबवणे मर्सिडीजसाठी दोन चालकांना वेगवेगळ्या खिडक्यांत ठेवण्याचा मार्ग होता. त्यातून रेड बुलला नवीन टायरवर त्वरित पूर्ण वेगाने येण्याची मोकळीक मिळाली नाही; मात्र हॅमिल्टनला सतत व्हर्सटॅपनचा पाठलाग करणारी गाडी मागे असल्याची जाणीव ठेवावी लागली. नवीन कंपाऊंडचा सैद्धांतिक वेग, ट्रॅकवरील वाहतूक आणि उरलेल्या फेऱ्या यांचे प्रमाण बदलत गेले. म्हणून एकूण अंतिम १.२११ सेकंदांचा फरक पाहताना मधल्या टप्प्यातील रणनीती दुर्लक्षित करता येत नाही.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

=== हल्केनबर्गचा DRS मागील पंख बिघाड आणि रेनॉचा निर्णय ===

रेनॉच्या हल्केनबर्गच्या कारचा मागील पंखाचा DRS भाग व्यवस्थित बंद न होत असल्याची समस्या उघडकीस आली. चालत्या कारमध्ये DRS फ्लॅप अडकून राहणे ही सुरक्षा व नियंत्रणाशी निगडीत समस्या असल्याने संघाने गाडी पिटमध्ये बोलावून निवृत्त करण्याचा निर्णय घेतला. या अडचणीच्या आधी त्याने मधल्या गटात स्पर्धा केली होती आणि ताज्या टायरवर पुढे जाण्याची संधी मिळाली होती.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;STRATEGY&quot;/&gt;

रेनॉच्या पामरने मात्र शर्यत पूर्ण करून बारावे स्थान घेतले. दोन कारमधील फरक मुख्यतः एका कारच्या यांत्रिक घटकाच्या तांत्रिक स्थितीमुळे निर्माण झाला; त्याला चालकाच्या अयोग्य लढाईचा दंड म्हणून वर्णन करणे चूक ठरेल. पामरच्या अंतिम गुणशून्य स्थितीमुळे रेनॉला त्या रविवारच्या अडचणींतून अजिंक्यपदातील लाभ मिळू शकला नाही.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;STRATEGY&quot;/&gt;

हल्केनबर्गच्या मागील पंखाची DRS व्यवस्था बंद होत नसल्याने रेनॉला तांत्रिक सुरक्षिततेचा निर्णय घ्यावा लागला. जास्त वेगासाठी उघडला जाणारा पंख योग्य वेळी बंद न झाल्यास वळणांतील वायुगतिकीय पकड कमी होण्याची भीती असते. त्यामुळे त्याची निवृत्ती प्रत्यक्ष गुणस्थितीत होऊन गेलेला तोटा होता; त्याला कोणत्याही धडकेचा स्वयंचलित परिणाम मानता येत नाही. या शर्यतीत दुसरी रेनॉ चालवणारा पामर गुणबाहेर राहिला, म्हणून त्या संघाला गुण मिळाले नाहीत.&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

=== मॅग्नुसेन व ग्रोसजाँचे विलियम्सला ओलांडणे : आठव्या व नवव्या क्रमांकांची लढत ===

अखेरीच्या टप्प्यांत मॅग्नुसेनने मासाच्या विलियम्सला पहिल्या वळणाजवळ ओलांडण्याचा प्रयत्न केला आणि दोन्ही गाड्या जवळ आल्या. संपर्क टाळण्याच्या किंवा जागा देण्याच्या वेगवेगळ्या दृष्टीकोनांचा समकालीन अहवालांत उल्लेख आहे; मात्र त्यांच्या दोघांच्या अंतिम स्थाने बदलणारी अधिकृत शिक्षा घोषित झाल्याचे त्या नोंदींमध्ये नाही. मॅग्नुसेन पुढे गेला आणि ग्रोसजाँनेही मासाला ओलांडले.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;STRATEGY&quot;/&gt;

हाससाठी आठवा आणि नववा क्रम मिळवणे म्हणजे सहा अजिंक्यपद गुणांची जोड झाली; विलियम्सच्या मासाला दहावा क्रम व एक गुण मिळाला. फोर्स इंडियाच्या ओकॉन व पेरेझने सहावा-सातवा क्रम सांभाळून त्यांच्या स्वतःच्या कन्स्ट्रक्टर स्पर्धेत महत्त्वाचे चौदा गुण मिळवले. हे निकाल फक्त अग्रक्रमापलीकडील लढतींनीही कारनिर्मात्यांमधील स्थान कसे बदलू शकते याचे उदाहरण बनले.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;STRATEGY&quot;/&gt;

हासच्या दोन्ही गाड्यांनी शेवटच्या टप्प्यात मासाच्या विलियम्सवर हल्ला करून आठवे आणि नववे स्थान मिळवले. हा प्रसंग आघाडीच्या कॅमेऱ्यांपासून दूर असला तरी दोन चालकांसाठी महत्त्वाची प्रत्यक्ष ट्रॅकवरील जागाबदलाची घटना होती. फोर्स इंडियाच्या ओकॉन व पेरेझ यांनी आधीच सहावे-सातवे स्थान राखले होते; त्यामुळे मध्यगटाच्या गुणांसाठीची सुरुवातीची शक्यता त्या वेळी जवळजवळ अंतिम बनत गेली. मासा दहाव्या क्रमावर राहिल्याने विलियम्सला एकच गुण मिळाला.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

=== स्ट्रोलचे पुढील निलंबन/टायर अपयश आणि शेवटची आभासी सुरक्षा-गाडी ===

शेवटच्या काही फेऱ्यांमध्ये स्ट्रोलच्या विलियम्सच्या उजव्या पुढील भागात समस्या निर्माण झाली. टायरला धक्का बसला आणि कार ट्रॅकवर परत येताना इतर गाड्यांसाठी जोखीम निर्माण झाली; रिक्कार्डोला तिच्यापासून दूर राहण्याचा प्रयत्न करावा लागला. स्ट्रोलचे स्थान गुणांच्या बाहेर निवृत्तीमध्ये गेले आणि अडकलेल्या कारमुळे आभासी सुरक्षा गाडी लागली. यामुळे आखेरच्या टप्प्यात आघाडीच्या वेळांमध्ये अचानक बदल होण्याची शक्यता वाढली.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;STRATEGY&quot;/&gt;

न्यूट्रलायझेशनमधून बाहेर पडताना हॅमिल्टनच्या टायरांवर पकड पुन्हा निर्माण व्हायला थोडा काळ लागला. व्हर्सटॅपनचे टायर तुलनेने लवकर कार्यक्षम ठरले आणि अंतर कमी झाले. हॅमिल्टनला अडचण निर्माण झाल्याचे त्याने रेडिओवर सांगितले; टीमचे लक्ष केवळ वेगात नव्हे तर शक्तियंत्रणातील संभाव्य कंप व अंतिम फेऱ्यांच्या सुरक्षित पूर्णतेवरही होते.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;STRATEGY&quot;/&gt;

स्ट्रोलच्या टायर-सस्पेन्शनसंबंधी उशिराच्या समस्येमुळे आभासी सुरक्षा-गाडी आली तेव्हा हॅमिल्टनच्या मागे व्हर्सटॅपन येत होता. या क्षणी दोघांचा अंतिम कालांतर कमी झाले, पण नवीन थांबा घेण्याइतका धोरणात्मक अवकाश उरला नव्हता. व्हर्सटॅपनची दुसऱ्या स्थानापर्यंतची भरारी आणि पुढे जाण्याचा अयशस्वी प्रयत्न यांना सुरुवातीपासूनचा दीर्घ रणनीतिक पाठलाग आणि शेवटच्या फेऱ्यांची वाहतूक या दोन्ही पार्श्वभूमी आहेत. त्यामुळे फक्त १.२११ सेकंदांवरून संपूर्ण शर्यत समान वेगाने झाली असा निष्कर्ष काढता येत नाही.&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

=== शेवटच्या फेऱ्या : व्हर्सटॅपनची झेप, हॅमिल्टनचा विजय आणि अजिंक्यपद परिणाम ===

व्हर्सटॅपन अखेरच्या फेरीत हॅमिल्टनपासून फक्त काही सेकंदांच्या आत आला. त्या वेळी हॅमिल्टनला मासा व अलोन्सोसारख्या मागील क्रमांकाच्या गाड्यांना ओलांडायचे होते; पुढच्या मार्गातील वाहतूक कोणत्या वळणावर मिळाली यावर पाठीमागील रेड बुलला संधी मिळणार का हे अवलंबून होते. हॅमिल्टनने शेवटी प्रतिस्पर्ध्यापुढे १.२११ सेकंदांचे अंतर टिकवले. रिक्कार्डो तिसरा राहिला; बोट्टासने सर्वांत वेगवान ५०वी फेरी नोंदवूनही तिसरे स्थान मिळवले नाही.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;STRATEGY&quot;/&gt;

२०१७ च्या प्रणालीत वेगवान फेरीसाठी बोनस गुण नसल्याने बोट्टासला चौथ्या स्थानाचे बारा गुण मिळाले. चालक अजिंक्यपदात हॅमिल्टन ३०६ आणि फेटेल २४७ अशी ५९ गुणांची आघाडी निर्माण झाली. मर्सिडीज कारनिर्मात्यांमध्ये ५४०, फेरारी ३९५ गुणांवर होती. फेटेलचा लवकर यांत्रिक दोष, दोन आरंभीच्या VSC आणि स्ट्रोलच्या उशिराच्या अपयशामुळे झालेली पुनर्सुरुवात या तीन घटनांनी या ग्रांप्रीचा स्पर्धात्मक आणि अजिंक्यपदाचा अर्थ ठरवला.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;STRATEGY&quot;/&gt;

शेवटच्या आभासी सुरक्षा-गाडीचा परिणाम आणि समोर येणाऱ्या मागील स्थानांच्या गाड्यांमुळे आघाडीचे अंतर कमी होत गेले. अलोन्सोचा हॅमिल्टन व व्हर्सटॅपनमधील वाहतुकीत समावेश झाल्यावर रेड बुलला शेवटच्या दोन फेऱ्यांत लगेच ओव्हरटेक सुरू करता आला नाही. निळ्या झेंड्यांबद्दल तपास झाल्याची नोंद व प्रत्यक्ष दिलेला दंड यांमध्ये फरक ठेवणे आवश्यक आहे. हॅमिल्टनने कोणतीही नवी आघाडी स्वीकारली नाही, तर स्वतःचे पहिले स्थान टिकवत विजय आणि मोठा अजिंक्यपद लाभ निश्चित केला.&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

या निकालाने हॅमिल्टनची फेटेलवरील आघाडी ५९ गुणांवर नेली. फेटेलची स्पार्क-प्लग समस्येमुळे निवृत्ती ही फक्त जपानमधील एक स्थानहानी नव्हती; उरलेल्या चार शर्यतींच्या गुणगणितावर तिचा मोठा परिणाम झाला. दुसरीकडे रिक्कार्डोने तिसरे स्थान व बोट्टासने चौथे स्थान मिळवल्याने रेड बुलचा वेग आणि मर्सिडीजची गुणभरणी या दोन दृष्टिकोनांत वेगळे परिणाम झाले. या स्पर्धेचे मूल्यमापन करताना शर्यतीतील तांत्रिक विश्वासार्हता आणि शेवटच्या दोन फेऱ्यांचे रोमांच दोन्ही महत्त्वाचे आहेत.&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;

== निकालानंतर गुणतालिका ==

=== चालक अजिंक्यपद गुणतालिका ===

हॅमिल्टनचा ३०६ गुणांवर आणि फेटेलचा २४७ गुणांवर स्थिरावलेला निकाल यामुळे चार फेऱ्या बाकी असताना चालक अजिंक्यपदाचे अंतर ५९ गुण झाले. बोट्टास २३४, रिक्कार्डो १९२ व रायकोनेन १४८ वर होते. कारनिर्मात्यांत मर्सिडीज ५४०, फेरारी ३९५ व रेड बुल ३०३ गुणांवर होते. शून्य गुणांच्या चालकांसाठी स्वतंत्र अधिकृत समान-गुण निवाडा तपासलेला नाही.&lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! चालक !! संघ !! गुण
|-
| १ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ३०६
|-
| २ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || २४७
|-
| ३ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || २३४
|-
| ४ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १९२
|-
| ५ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || १४८
|-
| ६ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १११
|-
| ७ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || ८२
|-
| ८ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || ६५
|-
| ९ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[टोरो रोसो]] || ४८
|-
| १० || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || ३४
|-
| ११ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ३४
|-
| १२ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ३२
|-
| १३ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || २८
|-
| १४ || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १५
|-
| १५ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || १३
|-
| १६ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || १०
|-
| १७ || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉ]] || ८
|-
| १८ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || ५
|-
| १९ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || ४
|-
| — || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || ०
|-
| — || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || ०
|-
| — || [[अँटोनियो जिओविनाझी]] || [[सॉबर]] || ०
|-
| — || [[जेन्सन बटन]] || [[मॅकलारेन]] || ०
|-
| — || [[पॉल डी रेस्टा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;
|}

=== कारनिर्माते अजिंक्यपद गुणतालिका ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कारनिर्माता !! गुण
|-
| १ || [[मर्सिडीज]] || ५४०
|-
| २ || [[फेरारी]] || ३९५
|-
| ३ || [[रेड बुल रेसिंग]] || ३०३
|-
| ४ || [[फोर्स इंडिया]] || १४७
|-
| ५ || [[विलियम्स रेसिंग]] || ६६
|-
| ६ || [[टोरो रोसो]] || ५२
|-
| ७ || [[हास एफ.१ संघ]] || ४३
|-
| ८ || [[रेनॉ]] || ४२
|-
| ९ || [[मॅकलारेन]] || २३
|-
| १० || [[सॉबर]] || ५
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;
|}

== हे सुद्धा पहा ==

* [[फॉर्म्युला वन]]
* [[जपानी ग्रांप्री]]
* [[सुझुका आंतरराष्ट्रीय रेसिंग कोर्स]]
* [[२०१७ फॉर्म्युला वन हंगाम]]
* [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन चालक यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]]

== संदर्भ ==

{{संदर्भयादी}}

==तळटीप==

{{reflist|group=टीप}}

== बाह्य दुवे ==

* [https://www.formula1.com/en/results/2017/races/974/japan/race-result मुख्य शर्यतीचे अधिकृत निकाल]
* [https://www.formula1.com/en/results/2017/races/974/japan/fastest-laps चालकनिहाय सर्वात वेगवान फेऱ्या]
* [https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2017 एफ.आय.ए. २०१७ स्पर्धा कागदपत्रे]

{{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत
| हंगाम = २०१७
| ग्रांप्री = जपानी ग्रांप्री
| हंगामातील_मागील_शर्यत = २०१७ मलेशियन ग्रांप्री
| हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०१७ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री
| ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१६ जपानी ग्रांप्री
| ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०१८ जपानी ग्रांप्री
}}
{{२०१७ फॉर्म्युला वन हंगाम}}
{{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}}
[[वर्ग:जपानी ग्रांप्री]]
[[वर्ग:२०१७ फॉर्म्युला वन हंगाम]]</text>
      <sha1>2vtpvd941ifrzjnjtttsvusi34oi2y4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>२०१७ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री</title>
    <ns>0</ns>
    <id>218030</id>
    <revision>
      <id>2728270</id>
      <parentid>2727912</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T13:55:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Koolkrazy</username>
        <id>1591</id>
      </contributor>
      <origin>2728270</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="101074" sha1="jqrunigind33j6t33qtbbm6qvptrl6l" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत माहिती
| प्रकार = एफ.१
| देश = युनायटेड स्टेट्स
| ग्रांप्री = युनायटेड स्टेट्स
| चित्र = F1 circuits 2014-2018 - Circuit of the Americas (version 2).svg
| चित्र_शीर्षक = २०१७ च्या युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्रीवेळी वापरल्या गेलेल्या सर्किट ऑफ द अमेरीकाजची मार्गरचना
| दिनांक = २२ ऑक्टोबर
| वर्ष = २०१७
| अधिकृत_नाव = फॉर्म्युला वन युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री २०१७
| शर्यत_क्रमांक = १७
| हंगामात_एकूण_शर्यती = २०
| शर्यतीचे_ठिकाण = [[सर्किट ऑफ द अमेरीकाज]]
| सर्किट_प्रकार = स्थायी शर्यतमार्ग
| सर्किट_अंतर_किमी = ५.५१३
| सर्किट_अंतर_मैल = ३.४२६
| एकूण_फेऱ्या = ५६
| एकूण_अंतर_किमी = ३०८.४०५
| एकूण_अंतर_मैल = १९१.६३४
| हवामान = सुरुवातीपूर्वी हलका पाऊस; शर्यतीत कोरडे आणि उबदार
| पोल_चालक = [[लुइस हॅमिल्टन]]
| पोल_देश = युनायटेड किंग्डम
| पोल_संघ = [[मर्सिडीज]]
| पोल_वेळ = १:३३.१०८
| जलद_चालक = [[सेबास्टियन फेटेल]]
| जलद_देश = जर्मनी
| जलद_संघ = [[फेरारी]]
| जलद_वेळ = १:३७.७६६
| जलद_फेरी = ५१
| पहिला_चालक = [[लुइस हॅमिल्टन]]
| पहिला_देश = युनायटेड किंग्डम
| पहिला_संघ = [[मर्सिडीज]]
| दुसरा_चालक = [[सेबास्टियन फेटेल]]
| दुसरा_देश = जर्मनी
| दुसरा_संघ = [[फेरारी]]
| तिसरा_चालक = [[किमी रायकोनेन]]
| तिसरा_देश = फिनलंड
| तिसरा_संघ = [[फेरारी]]
| हंगामातील_मागील_शर्यत = २०१७ जपानी ग्रांप्री
| हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०१७ मेक्सिकन ग्रांप्री
| ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१६ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री
| ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०१८ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री
}}

'''२०१७ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री''' (अधिकृत नाव '''फॉर्म्युला वन युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री २०१७''') ही २०१७ च्या फॉर्म्युला वन जागतिक अजिंक्यपदाची सतरावी शर्यत २२ ऑक्टोबर रोजी [[सर्किट ऑफ द अमेरीकाज]] येथे पार पडली. ५६ फेऱ्यांनंतर [[लुइस हॅमिल्टन]]ने विजय मिळवला; [[सेबास्टियन फेटेल]] दुसरा आणि [[किमी रायकोनेन]] तिसरा राहिला. [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]]ने अखेरच्या फेरीत रायकोनेनला ओलांडून तिसरे स्थान पटकावले होते, पण मार्ग सोडून फायदा मिळवल्याबद्दल पाच सेकंदांच्या अधिकृत दंडामुळे तो चौथा ठरला. मर्सिडीजने या निकालाने सलग चौथे कारनिर्माते अजिंक्यपद निश्चित केले; चालक अजिंक्यपदाचा निकाल मात्र मेक्सिकोसाठी खुला राहिला.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री — शर्यतीचे निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/975/usa/race-result|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;F1REPORT&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=हॅमिल्टनचा विजय; फेटेलची अजिंक्यपद आशा कायम|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/hamiltons-win-as-vettel-keeps-title-hopes-alive.33HQbzc2aQEAGMSMGOuiag|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;STAND&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्रीनंतरची हंगामनिहाय गुणतालिका|दुवा=https://gridpedia.org/results/2017/17/|प्रकाशक=ग्रिडपेडिया}}&lt;/ref&gt;

== पार्श्वभूमी ==

=== शर्यतीपूर्वीची अजिंक्यपदाची स्थिती ===

जपानी ग्रांप्रीनंतर हॅमिल्टन ३०६ आणि फेटेल २४७ गुणांवर होते. हॅमिल्टनचे ५९ गुणांचे आधिक्य असताना उर्वरित चार शर्यतींमधील प्रत्येक गुण फेटेलच्या अजिंक्यपदासाठी महत्त्वाचा होता. मर्सिडीज आणि फेरारीची कारनिर्माते स्पर्धा मर्सिडीजच्या बाजूने झुकली होती; या फेरीत मर्सिडीजला विजेतेपद निश्चित करण्याची संधी होती. ऑस्टिनच्या वेगवान पहिल्या सेक्टरपासून संथ वळणांच्या शेवटच्या भागापर्यंत वेगवेगळ्या एरोडायनामिक मागण्या होत्या.&lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री — ऐतिहासिक शर्यत विश्लेषण|दुवा=https://www.motorsportmagazine.com/reports/f1/2017-united-states-grand-prix-report/|प्रकाशक=मोटर स्पोर्ट}}&lt;/ref&gt;

=== सर्किट आणि स्पर्धा कार्यक्रम ===

टेक्ससमधील ५.५१३ किमी सर्किट ऑफ द अमेरीकाजवर २० वळणे व मोठा चढ चढून येणारे पहिले वळण हे वैशिष्ट्य आहे. रविवारी ५६ फेऱ्या व एकूण ३०८.४०५ किमी अंतर होते. शुक्रवारचे दोन, शनिवारचा तिसरा सराव व मुख्य पात्रता आणि रविवारची शर्यत असा नेहमीचा कार्यक्रम होता. स्प्रिंट शर्यत नव्हती. काही ठिकाणी ट्रॅकची विस्तीर्ण मर्यादा असली तरी त्याबाहेर जाऊन मिळवलेल्या स्थानांचा नियमांनुसार विचार केला जातो.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIA&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ हंगामातील अधिकृत एफ.आय.ए. स्पर्धेची माहिती|दुवा=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2017|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;RACENOTES&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री — फेरीनुसार घटनांची नोंद|दुवा=https://www.grandprix.com/races/united-states-gp-2017-race-notes-hamilton-wins-austin.html|प्रकाशक=ग्रांप्री डॉट कॉम}}&lt;/ref&gt;

=== सहभागी चालक आणि संघ ===

दहा संघांच्या २० चालकांमध्ये या फेरीत महत्त्वाचे बदल झाले. [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]]ने टोरो रोसो सोडून [[रेनॉ]]साठी पहिली शर्यत चालवली; डॅनिल क्व्यात टोरो रोसोमध्ये परतला आणि [[ब्रेंडन हार्टली]]ने त्याच संघासाठी एफ.१ पदार्पण केले. शुक्रवारी पहिल्या सरावात शॉन जेलाएल (टोरो रोसो, क्र. ३८) क्व्यातऐवजी, तर शार्ल लक्लेर (सॉबर, क्र. ३७) पास्कल व्हेर्लाइनऐवजी उतरले. नियमित चालक दुसऱ्या सरावात परतले. फर्नांडो अलोन्सो पहिल्या सरावात चार फेऱ्या चालवूनही वैध वेळ नोंदवू शकला नाही.&lt;ref name=&quot;FP1&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री — मुक्त सराव १|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/975/usa/practice/1|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;FP2&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री — मुक्त सराव २|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/975/usa/practice/2|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! संघ !! चालक !! कार क्र.
|-
| [[मर्सिडीज]] || [[लुइस हॅमिल्टन]] || ४४
|-
| [[मर्सिडीज]] || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || ७७
|-
| [[फेरारी]] || [[सेबास्टियन फेटेल]] || ५
|-
| [[फेरारी]] || [[किमी रायकोनेन]] || ७
|-
| [[रेड बुल रेसिंग]] || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || ३३
|-
| [[रेड बुल रेसिंग]] || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || ३
|-
| [[फोर्स इंडिया]] || [[एस्टेबान ओकॉन]] || ३१
|-
| [[फोर्स इंडिया]] || [[सर्जिओ पेरेझ]] || ११
|-
| [[रेनॉ]] || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || ५५
|-
| [[रेनॉ]] || [[निको हल्केनबर्ग]] || २७
|-
| [[विलियम्स रेसिंग]] || [[फेलिपे मासा]] || १९
|-
| [[विलियम्स रेसिंग]] || [[लान्स स्ट्रोल]] || १८
|-
| [[मॅकलारेन]] || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || १४
|-
| [[मॅकलारेन]] || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || २
|-
| [[टोरो रोसो]] || [[डॅनिल क्व्यात]] || २६
|-
| [[टोरो रोसो]] || [[ब्रेंडन हार्टली]] || ३९
|-
| [[हास एफ.१ संघ]] || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || ८
|-
| [[हास एफ.१ संघ]] || [[केविन मॅग्नुसेन]] || २०
|-
| [[सॉबर]] || [[मार्कस एरिक्सन]] || ९
|-
| [[सॉबर]] || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || ९४
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;
|}

=== टायर ===

पिरेलीने पिवळ्या पट्टीचे सॉफ्ट, लाल पट्टीचे सुपरसॉफ्ट आणि साधारणतः जांभळ्या पट्टीचे अल्ट्रासॉफ्ट हे तीन प्रकार निवडले. स्तनाच्या कर्करोगाबाबत जागरूकता उपक्रमासाठी याच शर्यतीत अल्ट्रासॉफ्टच्या बाजूवरील पट्टी गुलाबी रंगात सादर केली होती; यामुळे टायरचे मिश्रण किंवा गुणधर्म बदलले नाहीत. चालकांनी प्रत्येकी १३ संच निवडले, मात्र निवड भिन्न होती: हॅमिल्टनने ३ सॉफ्ट/३ सुपरसॉफ्ट/७ अल्ट्रासॉफ्ट तर फेटेलने २/४/७ निवडले; स्ट्रोल व व्हानडोर्नकडे प्रत्येकी ९ अल्ट्रासॉफ्ट संच होते. तक्त्यात संचांची वास्तविक निवड-श्रेणी दाखवली आहे.&lt;ref name=&quot;TYRE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री — टायर निवड|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/ultrasoft-tyres-the-top-choice-for-austin.31LCPEpXWomaww2eEgycm4|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;TYRESETS&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=ऑस्टिन येथील २०१७ शर्यतीतील निवडलेल्या टायर संचांची नोंद|दुवा=https://sidepodcast.com/post/race-information-united-states-2017|प्रकाशक=साइडपॉडकास्ट}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;PINK&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=ऑस्टिनच्या ग्रांप्रीवेळी जागरूकतेसाठी गुलाबी अल्ट्रासॉफ्ट पट्टी|दुवा=https://f1i.com/news/282707-us-gp-goes-pink-breast-cancer-awareness-month.html|प्रकाशक=एफ.१ आय}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! टायर प्रकार !! मिश्रण !! बाजूच्या पट्टीचा रंग !! प्रत्येकी उपलब्ध संच
|-
| कठीण || सॉफ्ट || पिवळा || १–३
|-
| मध्यम || सुपरसॉफ्ट || लाल || २–५
|-
| मऊ || अल्ट्रासॉफ्ट || गुलाबी (विशेष आवृत्ती) || ७–९
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;TYRE&quot;/&gt;
|}

== मुक्त सराव सत्रे ==

=== पहिला मुक्त सराव ===

शुक्रवारच्या पहिल्या सत्रात हॅमिल्टनने १:३६.३३५ वेळ नोंदवत वेग दाखवला; फेटेल ०.५९३ आणि बोट्टास ०.६४४ सेकंद मागे होते. व्हर्सटॅपन चौथा आणि व्हानडोर्न पाचवा होता. हार्टलीने पदार्पणाच्या आठवड्यात पहिल्याच सत्रात २८ फेऱ्या पूर्ण केल्या. जेलाएल व लक्लेर या विशेष सहभागी चालकांना फक्त पहिल्या सरावाचे वर्गीकरण लागू होते; रविवारच्या प्रवेशसूचीत त्यांना स्वतंत्र शर्यतकार मानता येत नाही.&lt;ref name=&quot;FP1&quot;/&gt;

=== मुक्त सराव १ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:३६.३३५ || १८
|-
| २ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || +०.५९३ सेकंद || २०
|-
| ३ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || +०.६४४ सेकंद || १०
|-
| ४ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +१.००४ सेकंद || २१
|-
| ५ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || +१.०१७ सेकंद || २६
|-
| ६ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +१.२३५ सेकंद || २३
|-
| ७ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || +१.२६३ सेकंद || २०
|-
| ८ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || +१.४७३ सेकंद || २५
|-
| ९ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || +१.५२६ सेकंद || २०
|-
| १० || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[रेनॉ]] || +१.७५८ सेकंद || २४
|-
| ११ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +२.०७३ सेकंद || १६
|-
| १२ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +२.१९९ सेकंद || २५
|-
| १३ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || +२.५६९ सेकंद || १९
|-
| १४ || ३९ || [[ब्रेंडन हार्टली]] || [[टोरो रोसो]] || +२.९३२ सेकंद || २८
|-
| १५ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +३.००१ सेकंद || १७
|-
| १६ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +३.०३१ सेकंद || १४
|-
| १७ || ३८ || [[शॉन जेलाएल]] || [[टोरो रोसो]] || +४.०७१ सेकंद || २५
|-
| १८ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || +४.११३ सेकंद || १९
|-
| १९ || ३७ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[सॉबर]] || +४.४९३ सेकंद || २५
|-
| २० || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || वेळ नोंदलेली नाही || ४
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;FP1&quot;/&gt;
|}

=== दुसरा मुक्त सराव ===

दुसऱ्या सरावात हॅमिल्टन १:३४.६६८ सह पुन्हा पुढे होता. व्हर्सटॅपन दुसरा, फेटेल तिसरा आणि बोट्टास चौथा. अलोन्सोने पहिल्या सत्रातील तांत्रिक व्यत्ययानंतर २८ फेऱ्या पूर्ण करून सातवा क्रम मिळवला. टोरो रोसोचा क्व्यात परतला आणि सॉबरच्या व्हेर्लाइनने ३५ फेऱ्यांत गाडीची नियमित तयारी पूर्ण केली.&lt;ref name=&quot;FP2&quot;/&gt;

=== मुक्त सराव २ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:३४.६६८ || २६
|-
| २ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.३९७ सेकंद || ३०
|-
| ३ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || +०.५२४ सेकंद || ११
|-
| ४ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || +०.६११ सेकंद || ३९
|-
| ५ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.७९५ सेकंद || २४
|-
| ६ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || +०.८४६ सेकंद || २९
|-
| ७ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || +१.६३६ सेकंद || २८
|-
| ८ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +१.७९२ सेकंद || ३०
|-
| ९ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || +१.८१३ सेकंद || २८
|-
| १० || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || +१.८२२ सेकंद || ३४
|-
| ११ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[रेनॉ]] || +१.८६१ सेकंद || ३०
|-
| १२ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || +१.८६६ सेकंद || १८
|-
| १३ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || +२.०९३ सेकंद || ४०
|-
| १४ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +२.६१७ सेकंद || १७
|-
| १५ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || +२.७९५ सेकंद || ३१
|-
| १६ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +३.१२० सेकंद || २७
|-
| १७ || ३९ || [[ब्रेंडन हार्टली]] || [[टोरो रोसो]] || +३.३१९ सेकंद || ४१
|-
| १८ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || +३.४९७ सेकंद || ३५
|-
| १९ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || +३.५९४ सेकंद || २२
|-
| २० || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +३.७१९ सेकंद || २६
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;FP2&quot;/&gt;
|}

=== तिसरा मुक्त सराव ===

शनिवारी अंतिम सरावात हॅमिल्टनने १:३४.४७८ वेळ घेतली. फेटेल फक्त ०.०९२ सेकंदांनी मागे, तर बोट्टास ०.२१४ आणि रायकोनेन ०.२७७ सेकंदांनी मागे होते. सायेन्स सातव्या-आठव्या क्रमाच्या परिसरातील वेग दाखवत होता. क्व्यातने सहा फेऱ्या केल्या; त्यामुळे शनिवारी सर्व चालकांच्या वेळा असूनही त्यांच्या सरावफेऱ्या एकसारख्या नव्हत्या.&lt;ref name=&quot;FP3&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री — मुक्त सराव ३|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/975/usa/practice/3|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

=== मुक्त सराव ३ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:३४.४७८ || १५
|-
| २ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || +०.०९२ सेकंद || १९
|-
| ३ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || +०.२१४ सेकंद || १७
|-
| ४ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || +०.२७७ सेकंद || १७
|-
| ५ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.६२५ सेकंद || १४
|-
| ६ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +०.८६८ सेकंद || ११
|-
| ७ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || +१.१३० सेकंद || २१
|-
| ८ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[रेनॉ]] || +१.१७२ सेकंद || १६
|-
| ९ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +१.२४५ सेकंद || १७
|-
| १० || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || +१.३२४ सेकंद || १६
|-
| ११ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || +१.४८७ सेकंद || १७
|-
| १२ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +१.६४० सेकंद || १२
|-
| १३ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || +१.७६१ सेकंद || १५
|-
| १४ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || +२.१२१ सेकंद || १४
|-
| १५ || ३९ || [[ब्रेंडन हार्टली]] || [[टोरो रोसो]] || +२.३४० सेकंद || २६
|-
| १६ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +२.७९३ सेकंद || १६
|-
| १७ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || +२.८४१ सेकंद || १७
|-
| १८ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || +३.३२९ सेकंद || १५
|-
| १९ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +३.४१३ सेकंद || ९
|-
| २० || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || +४.०२२ सेकंद || ६
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;FP3&quot;/&gt;
|}

== मुख्य शर्यतीची पात्रता फेरी ==

=== फेरी १ ===

पहिल्या पात्रता फेरीत मॅग्नुसेन, व्हेर्लाइन, हार्टली, स्ट्रोल आणि एरिक्सन बाहेर पडले. काही चालकांची गिअरबॉक्स व शक्तियंत्रणा बदलांमुळे पुढे ग्रिडस्थिती बदलणार असल्याने पात्रतेतील क्रम आणि रविवारी प्रत्यक्ष क्रम वेगळा तपासणे आवश्यक होते. हार्टलीने पहिल्याच एफ.१ पात्रतेत वैध १:३६.८८९ वेळ मिळवला.&lt;ref name=&quot;Q&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री — पात्रता फेरी|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/975/usa/qualifying|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GRID&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री — अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/975/usa/starting-grid|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

=== फेरी २ ===

दुसऱ्या फेरीत मासा, क्व्यात, व्हानडोर्न, ग्रोसजाँ व हल्केनबर्ग हे पाच जण अंतिम दहामध्ये पोहोचले नाहीत. हल्केनबर्गने पुढील शक्तियंत्रणा दंड लक्षात घेऊन पात्रतेतील धावसंख्या मर्यादित ठेवली; त्याचे केवळ तीन एकूण पात्रता फेरे होते. अलोन्सो व रेनॉमध्ये नव्याने दाखल झालेला सायेन्स अंतिम फेरीत पोहोचले.&lt;ref name=&quot;Q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;GRID&quot;/&gt;

=== फेरी ३ ===

हॅमिल्टनने १:३३.१०८ फेरीसह ध्रुवस्थान मिळवले आणि फेटेल ०.२३९ सेकंदांनी मागे राहिला. बोट्टास तिसरा, रिक्कार्डो चौथा आणि रायकोनेन पाचवा. रिक्कार्डो व रायकोनेन यांच्या १:३३.५७७ या समान वेळा असल्याने त्यांची वर्गवारी नोंदणीक्रमावर ठरली. सहाव्या वेगवान व्हर्सटॅपनची सुरुवात शक्तियंत्रण घटकांच्या दंडामुळे सोळाव्या स्थानावरून होणार होती.&lt;ref name=&quot;Q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;GRID&quot;/&gt;

=== मुख्य शर्यतीच्या पात्रता फेरीचे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी १ !! फेरी २ !! फेरी ३ !! एकूण फेऱ्या
|-
| १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:३४.८२२ || १:३३.४३७ || १:३३.१०८ || १८
|-
| २ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || १:३५.४२० || १:३४.१०३ || १:३३.३४७ || १८
|-
| ३ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:३५.३०९ || १:३३.७६९ || १:३३.५६८ || १७
|-
| ४ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:३५.९९१ || १:३४.४९५ || १:३३.५७७ || १४
|-
| ५ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || १:३५.६४९ || १:३३.८४० || १:३३.५७७ || १७
|-
| ६ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:३४.८९९ || १:३४.७१६ || १:३३.६५८ || १३
|-
| ७ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || १:३५.८४९ || १:३५.११३ || १:३४.६४७ || १७
|-
| ८ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[रेनॉ]] || १:३५.५१७ || १:३४.८९९ || १:३४.८५२ || १७
|-
| ९ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || १:३५.७१२ || १:३५.०४६ || १:३५.००७ || १५
|-
| १० || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || १:३६.३५८ || १:३४.७८९ || १:३५.१४८ || १९
|-
| ११ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३५.६०३ || १:३५.१५५ || वेळ नाही || ९
|-
| १२ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || १:३६.०७३ || १:३५.५२९ || वेळ नाही || १५
|-
| १३ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || १:३६.२८६ || १:३५.६४१ || वेळ नाही || १४
|-
| १४ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:३६.८३५ || १:३५.८७० || वेळ नाही || १४
|-
| १५ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || १:३५.७४० || वेळ नाही || वेळ नाही || ३
|-
| १६ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || १:३६.८४२ || वेळ नाही || वेळ नाही || ९
|-
| १७ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३६.८६८ || वेळ नाही || वेळ नाही || ८
|-
| १८ || ३९ || [[ब्रेंडन हार्टली]] || [[टोरो रोसो]] || १:३६.८८९ || वेळ नाही || वेळ नाही || ७
|-
| १९ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || १:३७.१७९ || वेळ नाही || वेळ नाही || ९
|-
| २० || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:३७.३९४ || वेळ नाही || वेळ नाही || ७
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;8&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;Q&quot;/&gt;
|}

=== मुख्य शर्यतीची अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी ===

शनिवारीची वेगवान क्रमवारी व रविवारची अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी वेगळी होती. व्हर्सटॅपन (१५), हल्केनबर्ग (२०), हार्टली (२५) आणि व्हानडोर्न (३०) यांना अतिरिक्त पॉवरयुनिट घटकांच्या मर्यादेवरील शिक्षांचा परिणाम झाला. मॅग्नुसेन आणि स्ट्रोल यांना पात्रतेत अडथळा आणल्याबद्दल प्रत्येकी तीन स्थानांची शिक्षा झाली. अधिकृत ग्रिडमध्ये वीसही क्रमांकित स्थाने होती; येथे कोणाला काल्पनिक पिटलेन सुरुवात दिलेली नाही.&lt;ref name=&quot;GRID&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Q&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! ग्रिड !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पात्रता वेळ / स्थिती
|-
| १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:३३.१०८
|-
| २ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || १:३३.३४७
|-
| ३ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:३३.५६८
|-
| ४ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:३३.५७७
|-
| ५ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || १:३३.५७७
|-
| ६ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || १:३४.६४७
|-
| ७ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[रेनॉ]] || १:३४.८५२
|-
| ८ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || १:३५.००७
|-
| ९ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || १:३५.१४८
|-
| १० || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३५.१५५
|-
| ११ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || १:३५.५२९
|-
| १२ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:३५.८७०
|-
| १३ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || १:३६.८४२
|-
| १४ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || १:३७.१७९
|-
| १५ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३६.८६८
|-
| १६ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:३३.६५८
|-
| १७ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:३७.३९४
|-
| १८ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || १:३५.७४०
|-
| १९ || ३९ || [[ब्रेंडन हार्टली]] || [[टोरो रोसो]] || १:३६.८८९
|-
| २० || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || १:३५.६४१
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;5&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;GRID&quot;/&gt;
|}

== मुख्य शर्यत ==

पहिल्या वळणावर फेटेलने ध्रुवस्थानावरच्या हॅमिल्टनला मागे टाकत आघाडी घेतली. हॅमिल्टनने पाठलागात वेग वाढवत सहाव्या फेरीत DRS चा उपयोग करून पुन्हा पहिले स्थान घेतले. मागे रिक्कार्डोने बोट्टासच्या तिसऱ्या जागेवर दबाव आणला, परंतु त्याच्या रेड बुलच्या शक्तियंत्रणेसंबंधी बिघाडामुळे चौदाव्या फेरीत निवृत्ती पत्करावी लागली. हल्केनबर्ग तिसऱ्या फेरीनंतर आणि व्हेर्लाइन पाचव्या फेरीनंतर बाहेर पडले; अलोन्सोची शर्यत २४ फेऱ्यांवर संपली.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACENOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;F1REPORT&quot;/&gt;

पहिल्या दोन फेऱ्यांत रिक्कार्डोने बोट्टासवर अनेकदा हल्ला केला; रेड बुलच्या गाडीला वळणांमधून बाहेर येताना चांगली पकड होती, पण मर्सिडीजने सरळपट्टीच्या शेवटी स्थान राखले. मागून व्हर्सटॅपन ग्रिड दंडांनंतर वेगाने पुढे येत होता. हल्केनबर्ग व व्हेर्लाइनच्या लवकर निवृत्ती आणि रिक्कार्डोच्या चौदाव्या फेरीतील शक्तियंत्रण समस्येमुळे पहिल्या गुणगटातील संभाव्य प्रतिस्पर्ध्यांची संख्या बदलत गेली.&lt;ref name=&quot;RACENOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

टायरच्या पहिल्या बदलाचा टप्पा फेटेलने १६व्या, बोट्टासने १८व्या, हॅमिल्टनने १९व्या आणि रायकोनेनने २०व्या फेरीत पूर्ण केला. हॅमिल्टनने एका थांब्याचा मार्ग स्वीकारून आघाडी राखली; फेटेल व व्हर्सटॅपनने उत्तरार्धात दुसरी फेरी पिटमध्ये जाऊन वेग वाढवला. ४२व्या फेरीत रायकोनेनने बोट्टासला ओलांडले. पुढे फेटेलनेही बोट्टासला मागे टाकले आणि रायकोनेनने फेटेलसाठी स्थान सोडले. अखेरच्या फेरीत व्हर्सटॅपनने रायकोनेनच्या आतील बाजूने पुढे जाताना ट्रॅक सोडला; पाच सेकंदांचा अधिकृत वेळदंड मिळाल्याने रायकोनेनला तिसरा क्रम परत मिळाला.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ अमेरिकन ग्रांप्री — पिट थांबे व चालक स्थानांचा क्रम|दुवा=https://gridpedia.org/results/2017/17/|प्रकाशक=ग्रिडपेडिया}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;F1REPORT&quot;/&gt;

फेटेलचा लवकर पिट थांबा आणि हॅमिल्टनच्या प्रतिसादाची वेळ ही दोन आघाडीच्या गाड्यांचा फरक कायम ठेवण्याचा मुख्य टप्पा होता. फेरारीला अधिक मऊ टायरवर वेग मिळवण्यासाठी नंतर दुसरी पिट भेट स्वीकारावी लागली, तर मर्सिडीजने हॅमिल्टनला एकाच पिट थांब्यावर ठेवले. व्हर्सटॅपननेही वेगळे टायर व वेळ निवडून शेवटच्या फेऱ्यांत आक्रमक गती मिळवली; अशा दोन-थांबा पर्यायाला पुढे जाण्यासाठी प्रत्यक्ष ओव्हरटेक करणे गरजेचे होते.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;

सायेन्सच्या रेनॉमधील पहिल्या शर्यतीत त्याने गुणगटामध्ये स्थान मिळवले; फोर्स इंडियाच्या ओकॉन व पेरेझ यांच्याशी त्याची स्पर्धा होती. बोट्टासच्या टायरची पकड उतरू लागल्यावर रायकोनेन व फेटेल पुढे गेले. शेवटच्या वळणांत व्हर्सटॅपनने रायकोनेनला मागे टाकताना ट्रॅक मर्यादेबाहेर गेल्याचे ठरल्याने पाच सेकंदांचा दंड वर्गीकरणात लागू झाला; हे पुढील शर्यतीसाठीचे ग्रिड दंड नव्हते.&lt;ref name=&quot;F1REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACENOTES&quot;/&gt;

उत्तरार्धात फोर्स इंडियाच्या दोन चालकांनी गुणस्थानांवरील आपापली चुरस लढवली. ओकॉनला सहाव्या जागेपर्यंत पोहोचताना इतर गाड्यांचा वेग आणि वाहतूक सांभाळावी लागली; सायेन्सने रेनॉसाठी सातवा क्रम टिकवून संघबदलानंतर लगेच गुण मिळवले. पेरेझ आठवा व मासा नववा राहिल्यामुळे त्यांच्यातील गुणफरक निश्चित झाला. शेवटी क्व्यातने दहावा क्रम राखला. हे स्थानबदल केवळ शेवटच्या निकालात नोंदण्याऐवजी समोरील दोन-थांबा लढतीपासून स्वतंत्र घडत होते याची दखल घ्यावी लागते.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;

=== मुख्य शर्यतीचे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पूर्ण फेऱ्या !! वेळ / अंतर / स्थिती !! गुण
|-
| १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ५६ || १:३३:५०.९९१ || २५
|-
| २ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || ५६ || +१०.१४३ सेकंद || १८
|-
| ३ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || ५६ || +१५.७७९ सेकंद || १५
|-
| ४ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ५६ || +१६.७६८ सेकंद || १२
|-
| ५ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || ५६ || +३४.९६७ सेकंद || १०
|-
| ६ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || ५६ || +९०.९८० सेकंद || ८
|-
| ७ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[रेनॉ]] || ५६ || +९२.९४४ सेकंद || ६
|-
| ८ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || ५५ || +१ फेरी || ४
|-
| ९ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ५५ || +१ फेरी || २
|-
| १० || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || ५५ || +१ फेरी || १
|-
| ११ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ५५ || +१ फेरी || ०
|-
| १२ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || ५५ || +१ फेरी || ०
|-
| १३ || ३९ || [[ब्रेंडन हार्टली]] || [[टोरो रोसो]] || ५५ || +१ फेरी || ०
|-
| १४ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ५५ || +१ फेरी || ०
|-
| १५ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || ५५ || +१ फेरी || ०
|-
| १६ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ५५ || +१ फेरी || ०
|-
| वर्गीकृत नाही || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || २४ || निवृत्त || ०
|-
| वर्गीकृत नाही || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १४ || निवृत्त || ०
|-
| वर्गीकृत नाही || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || ५ || निवृत्त || ०
|-
| वर्गीकृत नाही || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || ३ || निवृत्त || ०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;
|}

=== सर्वात वेगवान फेरी ===

फेटेलने ५१व्या फेरीत १:३७.७६६ असा सर्वात वेगवान वैध शर्यतवेळ मिळवला. बोट्टास त्यापेक्षा फक्त ०.००१ सेकंदाने मागे होता. निवृत्त झालेले हल्केनबर्ग व व्हेर्लाइन यांनीही प्रत्येकी वैध सर्वोत्तम शर्यतफेरी नोंदवली होती; म्हणून २० नोंदी दिल्या आहेत. २०१७ च्या नियमांनुसार या कामगिरीबद्दल कोणताही बोनस गुण नव्हता.&lt;ref name=&quot;FAST&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री — सर्वात वेगवान फेऱ्या|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/975/usa/fastest-laps|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! क्रम !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी (एफआयए) !! फेरीचा वेळ !! सरासरी वेग (किमी/ता.)
|-
| १ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || ५१ || १:३७.७६६ || २०३.००३
|-
| २ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || ५४ || १:३७.७६७ || २०३.००१
|-
| ३ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ५१ || १:३७.८९३ || २०२.७३९
|-
| ४ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ३९ || १:३८.०६० || २०२.३९४
|-
| ५ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ४८ || १:३८.७७६ || २००.९२७
|-
| ६ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || ४२ || १:३८.८०९ || २००.८६०
|-
| ७ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ३८ || १:३९.६६६ || १९९.१३३
|-
| ८ || ३९ || [[ब्रेंडन हार्टली]] || [[टोरो रोसो]] || ४७ || १:३९.९७९ || १९८.५०९
|-
| ९ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १४ || १:४०.१०२ || १९८.२६५
|-
| १० || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ३६ || १:४०.१३१ || १९८.२०८
|-
| ११ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || २७ || १:४०.३४९ || १९७.७७७
|-
| १२ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[रेनॉ]] || ४३ || १:४०.४६२ || १९७.५५५
|-
| १३ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || ५३ || १:४०.४९९ || १९७.४८२
|-
| १४ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || १४ || १:४०.८५१ || १९६.७९३
|-
| १५ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || १९ || १:४०.९७१ || १९६.५५९
|-
| १६ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || ४२ || १:४१.०४१ || १९६.४२३
|-
| १७ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ३६ || १:४१.२५९ || १९६.०००
|-
| १८ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || २१ || १:४१.५३७ || १९५.४६३
|-
| १९ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || २ || १:४४.२७० || १९०.३४०
|-
| २० || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || २ || १:४७.०७३ || १८५.३५७
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;FAST&quot;/&gt;
|}

== मुख्य शर्यतीनंतरचे विश्लेषण ==

=== सुरुवातीची परिस्थिती आणि पहिल्या वळणावर आघाडीची उलथापालथ ===

सुरुवातीपूर्वी झालेल्या अल्प पावसानंतर मुख्य शर्यतीला कोरडा मार्ग मिळाला. आघाडीच्या नऊ क्रमांकांच्या चालकांनी अल्ट्रासॉफ्ट टायर निवडले असताना दहाव्या स्थानावरील मासाने सॉफ्टवर सुरुवात केली. ही निवड फक्त वेगाच्या चढाओढीची नव्हती; ऑस्टिनचा दीर्घ पाठीचा सरळ मार्ग आणि पुढील-मागील टायरांवरचे ताण लक्षात घेता वेगळ्या कंपाऊंडचा पहिला टप्पा लांबवता येऊ शकत होता. फेटेलने पहिल्या वळणाकडे चढ चढताना हॅमिल्टनला मागे टाकत आघाडी घेतली; पात्रतेत ध्रुवस्थान जिंकूनही हॅमिल्टनला आता पुढील फेरारीच्या मागे जावे लागत होते.&lt;ref name=&quot;RACENOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;F1REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री — संघांच्या शर्यतीनंतरच्या प्रतिक्रिया|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-the-teams-said-race-day-in-the-united-states.1dJIIYkD1Mi22qOeO8WSSa.1dJIIYkD1Mi22qOeO8WSSa|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;

सुरुवातीला बोट्टासने तिसरे स्थान राखण्याचा प्रयत्न केला आणि रिक्कार्डोने त्याच्या गाडीच्या जवळ येऊन आक्रमण केले. अलोन्सोने सायेन्सला मागे टाकून सातवा क्रम घेतला; दुसरीकडे व्हर्सटॅपनने सोळाव्या ग्रिडवरून लवकरच अनेक कार ओलांडल्या. यामुळे एकाच वेळी आघाडीची हॅमिल्टन–फेटेल लढत, बोट्टास–रिक्कार्डो बचाव आणि गुणांच्या समूहातील संघर्ष सुरू होते. शर्यतीचे परिणाम नंतर ठरले असले तरी प्रारंभातील चढ-उतारांनी टायरवर किती दडपण येणार हे ठरवले.&lt;ref name=&quot;RACENOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;F1REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;

पात्रतेतील हॅमिल्टनची वेगवान फेरी, पहिल्या वळणावर फेटेलने घेतलेली आघाडी आणि सहाव्या फेरीत पुन्हा उलटलेला क्रम यामुळे शर्यत नियोजित एका चालकाच्या अखंड नेतृत्वापेक्षा वेगळी होती. तरी हॅमिल्टनने नंतर पहिल्या स्थानाची नियमित पकड ठेवली. लवकर फेरीतील स्थानबदल आणि त्यानंतरचे टायर संरक्षण ही दोन स्वतंत्र कौशल्ये होती. या सुरुवातीचा संदर्भ नसल्यास एक-पिट रणनीती फक्त सहज दिलेला निर्णय असल्यासारखी वाटू शकते.&lt;ref name=&quot;F1REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACENOTES&quot;/&gt;

=== सहाव्या फेरीत हॅमिल्टनची निर्णायक DRS चढाई ===

पहिल्या काही फेऱ्यांत फेटेलने हॅमिल्टनला मागे ठेवले; पण मर्सिडीज चालकाने अंतर सातत्याने कमी केले. सहाव्या फेरीत मागच्या सरळ रेषेवरील DRS कार्यान्वित करून हॅमिल्टनने फेरारीवर पुढे जाण्याचा निर्णायक प्रयत्न केला आणि पुन्हा पहिल्या स्थानावर पोहोचला. ही चढाई केवळ अधिक शक्तीची नव्हती: पुढच्या टायरांचे तापमान आणि फेटेलला सुरुवातीच्या वेगवान फेऱ्यांत टायरांवर आलेला ताण यामुळे फेरारीला बचावासाठी स्वतःचा पुढील टप्पा धोक्यात घालावा लागला असता.&lt;ref name=&quot;RACENOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;F1REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;

फेटेलने पुढच्या काही वळणांत तात्पुरता प्रत्युत्तर देण्याचा प्रयत्न केला, तरी मर्सिडीजची शर्यतीतील सातत्यपूर्ण गती आणि टायर टिकाव अधिक अनुकूल होता. हॅमिल्टनने DRS अंतराच्या बाहेर जाऊन आघाडी सुरक्षित केली. यावेळी कुठलीही सुरक्षा-गाडी किंवा लाल ध्वजामुळे कृत्रिमरीत्या मिळालेली आघाडी नव्हती; स्पर्धेचा परिणाम शुद्ध ऑन-ट्रॅक ओव्हरटेक आणि नंतरच्या कार-टायर व्यवस्थापनाने ठरवला.&lt;ref name=&quot;RACENOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;F1REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;

फेटेलने सुरुवातीला पहिला क्रम मिळवूनही तो टिकवू शकला नाही, कारण हॅमिल्टनने पाठलागात टायरांचे संतुलन आणि DRS वापरण्याची वेळ साधली. सहाव्या फेरीतील चढाईनंतर शर्यतीचे नेतृत्व बदलले आणि फेरारीला एकाच थांब्यावर विजयाचा पर्याय जास्त कठीण झाला. हा विजय फक्त पहिल्या वळणातील सुरुवातीवर अवलंबून नव्हता; सुरूवातीचा धक्का स्वीकारून मर्सिडीजच्या नियोजित वेगाने पुन्हा स्थान मिळवण्याचे महत्त्व यात दिसले.&lt;ref name=&quot;F1REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

=== पहिल्या दहा फेऱ्यांतील कारमधील संपर्क आणि लवकर निवृत्त्या ===

आरंभीच्या समूहात सॉबरच्या व्हेर्लाइनची आणि एरिक्सनची परिस्थिती वेगळी होती. एरिक्सनने व्हेर्लाइनशी झालेल्या संपर्कासाठी जबाबदारी स्वीकारावी लागल्याने पंचांनी त्याला पाच सेकंदांची शिक्षा सुनावली; व्हेर्लाइनने पाच फेऱ्यांनंतर निवृत्ती घेतली. शर्यतीच्या तिसऱ्या फेरीत रेनॉच्या हल्केनबर्गची कार शक्तियंत्रण अडचणीमुळे थांबली. या घटनांमुळे सॉबर व रेनॉ दोन्ही संघांच्या सुरुवातीच्या दोन-गाडी रणनीतींवर परिणाम झाला, परंतु अधिकृत निकालात या निवृत्त चालकांना काल्पनिक पूर्ण फेऱ्या देण्यात आलेल्या नाहीत.&lt;ref name=&quot;RACENOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;F1REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;

सोळाव्या स्थानावरून आलेल्या व्हर्सटॅपनची गती कायम होती; तो पुढील समूहाकडे चढत होता. सुरुवातीच्या स्थानांवरून मोठी उडी मारल्याने पिटवेळेची लवचिकता मिळाली, पण अनेक गाड्यांना ओलांडताना टायर आणि ऊर्जा व्यवस्थापन अधिक गुंतागुंतीचे झाले. त्यांच्या तुलनेत हार्टलीने पहिल्याच एफ.१ शर्यतीत टायर, इंधन आणि मागील गाड्यांसोबतची स्थिती जपत सुरुवात केली; त्याच्या पहिल्या अर्ध्यातील अनुभव आणि गुणांच्या बाहेरील अंतिम तेरावे स्थान या दोन वेगळ्या गोष्टी आहेत.&lt;ref name=&quot;RACENOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;F1REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;

=== बारावी ते चोविसावी फेरी : रिक्कार्डोचा बिघाड, अलोन्सोची निवृत्ती आणि पहिली पिट खिडकी ===

बोट्टासबरोबर दीर्घ काळ लढलेल्या रिक्कार्डोने बाराव्या फेरीत पिट थांबा घेतला. त्यानंतर काहीच वेळात रेड बुलच्या शक्तियंत्रणेत बिघाड दिसला आणि चौदाव्या फेरीनंतर त्याची शर्यत संपली. पहिल्या दोन रांगेतून आलेल्या एका संभाव्य पोडियम चालकाची यांत्रिक निवृत्ती झाल्याने उर्वरित आघाडीची लढत वेगळ्या स्वरूपात पुढे गेली; व्हर्सटॅपनला आता संघाचे गुण मिळवण्याचे मुख्य आव्हान उरले.&lt;ref name=&quot;RACENOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;F1REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;

फेरारीने फेटेलला सोळाव्या फेरीत बोलावून सॉफ्ट टायर दिले. त्याच्यापुढील प्रतिस्पर्ध्याने पुढे जाऊ नये यासाठी ताज्या टायरवर जलद बाहेर पडण्याचा हा प्रयत्न होता. मर्सिडीजने हॅमिल्टनला एकोणिसाव्या फेरीपर्यंत बाहेर ठेवले आणि त्याची आघाडी राखण्यास पुरेल अशी मर्यादा गाठली. बोट्टासने अठराव्या तर रायकोनेनने विसाव्या फेरीत आपला मुख्य थांबा केला. या काही फेऱ्यांमुळे कोणाकडे स्वच्छ हवा, ताजे टायर आणि पिटबाहेर योग्य स्थान मिळणार हे निश्चित झाले.&lt;ref name=&quot;RACENOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;F1REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;

सर्वसामान्य गतीपेक्षा अधिक महत्त्वाचे म्हणजे अलोन्सोने पहिल्या टप्प्यात सातव्या क्रमाच्या आसपास चांगला वेग दाखवला; मात्र मॅकलारेनची शक्तियंत्रणा बिघडल्याने चौविसाव्या फेरीनंतर तो थांबला. सायेन्सच्या नव्या रेनॉ कारला यामुळे स्थान मिळण्याची एक संधी मिळाली, परंतु रेनॉने ही संधी अलोन्सोच्या अपयशामुळेच मिळवली असा सरळ निष्कर्ष काढता येत नाही: सायेन्सने इतर गुणप्राप्त चालकांशी प्रत्यक्ष लढत देत पुढे जाणे आवश्यक होते.&lt;ref name=&quot;RACENOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;F1REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;

रिक्कार्डोची तांत्रिक निवृत्ती चौदाव्या फेरीनंतर झाली तेव्हा तो बोट्टासविरुद्ध स्थान मिळवण्याचा प्रयत्न करत होता. रेड बुलच्या दुसऱ्या गाडीचा व्हर्सटॅपन मात्र मागच्या ग्रिडमधून पुढे येत होता; त्यामुळे शर्यतीचे संभाव्य धोरण एका कारभोवती केंद्रित झाले. हल्केनबर्ग व व्हेर्लाइनची लवकर निवृत्ती आणि अलोन्सोचे २४व्या फेरीतील बाहेर पडणे यांच्या कारणांची एकमेकांपासून वेगळी नोंद ठेवावी लागते; त्यांना सर्वांना 'इंजिनच्या अडचणी' असा समान ठोकळा लावू नये.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;

=== एकोणिसावी ते अडतीसावी फेरी : पुढील आघाडी, वेगळे टायर आणि रणनीतीचा दुभंग ===

हॅमिल्टनने सॉफ्टवर एकच मुख्य थांबा घेतला आणि २३व्या फेरीपर्यंत व्हर्सटॅपनला मागे टाकून पुन्हा आघाडी मिळवली. व्हर्सटॅपन काही काळ रणनीतीने पुढे होता; त्याने २४व्या फेरीत पहिला पिट बदल केला आणि नंतर दुसऱ्या थांब्याची शक्यता उघडी ठेवली. हॅमिल्टनच्या पहिल्या टप्प्यातील टायर शिल्लक असल्याने मर्सिडीजला त्याचा दुसरा पिट थांबा घेण्याची गरज भासली नाही. एका थांब्यात शक्य असलेला स्थिर वेग आणि दोन थांब्यांनी मिळणाऱ्या शेवटच्या सत्रातील अतिरिक्त पकड यांत थेट स्पर्धा सुरू झाली.&lt;ref name=&quot;RACENOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;F1REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;

फेटेलला पहिल्या लवकर थांब्यानंतर अपेक्षित फायदे सातत्याने मिळत नसल्याने फेरारीने अडतीसाव्या फेरीत दुसरा थांबा घेतला. व्हर्सटॅपननेही सुमारे ३७व्या फेरीत पुन्हा टायर बदलले. या दोघांकडे उत्तरार्धात ताजे सुपरसॉफ्ट टायर होते; पुढे असलेल्या बोट्टास आणि रायकोनेनला मात्र त्यांच्या एक-थांबा पद्धतीने जास्त काळ जुने टायर चालवायचे होते. रणनीतीतील बदलानंतर फेटेलने स्वतः वेगवान वेळा नोंदवत सर्वाधिक वेगवान ५१वी फेरी मिळवली; ती वेगवान फेरी २०१७ मध्ये बोनस गुण देत नव्हती.&lt;ref name=&quot;RACENOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;F1REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;

फेरारीने दोन थांब्यांचा पर्याय निवडल्यानंतर फेटेलला प्रत्यक्ष वेगवान फेऱ्यांनी हरवलेले स्थान परत मिळवावे लागले. हॅमिल्टनला एकाच थांब्यावर सर्व प्रतिस्पर्ध्यांच्या पिट खिडकीपासून वेगळा प्रतिसाद द्यावा लागला नाही; मोकळ्या रस्त्यावर टायर टिकवणे त्याच्यासाठी पुरेसे ठरले. व्हर्सटॅपनची नंतरची रणनीतीही त्याच्या वेगवान पुनरागमनाची कारणे स्पष्ट करते. मात्र शेवटच्या फेरीत जागा मिळवताना वैध मार्गाची अट पाळणे ही टायरच्या वाढलेल्या पकडीइतकीच निर्णायक ठरली.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;

=== बेचाळिसावी फेरी आणि त्यानंतर : रायकोनेनची बोट्टासवर चढाई ===

पुढच्या फेरारीला मागे टाकून पुढे जाण्यासाठी रायकोनेनला बराच वेळ बोट्टासच्या मागे रहावे लागले. ४२व्या फेरीत त्याने DRS क्षेत्रातील संधी वापरून बोट्टासला ओलांडले. सुरुवातीपासून टायरांवर आणि बाहेरील वळणाकडे बचाव करताना बोट्टासच्या गाडीच्या तळाशी नुकसान झाले होते, असे समकालीन विश्लेषणाने नमूद केले; त्यामुळे त्याचा उत्तरार्धातील वेग अपेक्षेपेक्षा कमी झाला. या स्पष्टीकरणाचे श्रेय स्वतंत्र विश्लेषकाला देणे योग्य आहे; प्रत्येक वेगातील फरकाला नुसते चालकाचे कौशल्य कमी असल्याचे म्हणणे चुकीचे ठरले असते.&lt;ref name=&quot;RACENOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;F1REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;

रायकोनेनला पोडियमवर जाण्याची संधी मिळाल्यावर पुढून फेटेल आणि व्हर्सटॅपनच्या ताज्या टायरांवरील गाड्या जवळ येत होत्या. फेटेलने पुढे जाऊन बोट्टासवरही मात केली. फेटेलच्या तुलनेत रायकोनेनचा इंधनसाठा कमी होत असल्याची चिंता होती. अखेरीस रायकोनेनने फेटेलला दुसऱ्या स्थानावर जाऊ दिले; त्यानंतर फेटेलने त्याला सरळ रेषेत DRS मिळू शकेल इतक्या जवळ राहण्यास मदत केली. याला फक्त स्वतंत्र टीम-ऑर्डर प्रकरण म्हणून नव्हे, तर त्याच वेळी चाललेल्या फेरारीच्या एक-थांबा विरुद्ध दोन-थांबा समायोजनाशी जोडणे आवश्यक आहे.&lt;ref name=&quot;RACENOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;F1REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;

=== उत्तरार्धातील सहाव्या ते दहाव्या क्रमांकांच्या लढती ===

आघाडीच्या गाड्यांच्या मागे फोर्स इंडियाच्या ओकॉनने सहावा क्रम राखून आठ गुण मिळवले. सायेन्सने रेनॉसाठी पहिल्याच ग्रांप्रीत सातवे स्थान मिळवले; रेनॉच्या हल्केनबर्गची लवकर निवृत्ती पाहता हा निकाल संघासाठी विशेष महत्त्वाचा ठरला. पेरेझने आठवे, मासाने नववे आणि टोरो रोसोमध्ये परतलेल्या क्व्यातने दहावे स्थान मिळवले. मधल्या गटातील या लढतीत योग्य थांब्याची वेळ, स्वच्छ हवा आणि प्रतिस्पर्ध्यांची निवृत्ती यांचा क्रमाने परिणाम झाला.&lt;ref name=&quot;RACENOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;F1REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;

हार्टलीने पहिल्या एफ.१ शर्यतीत ५५ फेऱ्या पूर्ण करून तेरावा क्रम घेतला; गुण मिळाले नाहीत, तरी विविध अतिरिक्त शक्तियंत्रणा शिक्षांनंतर त्याने शर्यतीचा पूर्ण अनुभव घेतला. स्ट्रोल अकरावा, व्हानडोर्न बारावा, ग्रोसजाँ चौदावा, एरिक्सन पंधरावा व मॅग्नुसेन सोळावा राहिले. एरिक्सनवरील पंचदंड अंतिम वर्गीकरणात स्वतंत्रपणे नोंदवावा लागतो; तो प्रतिस्पर्धी व्हेर्लाइनच्या निवृत्तीइतकाच नसतो. पाठीमागील गाड्यांची नोंद हक्काचे गुण न मिळाल्यामुळे वगळण्याऐवजी संबंधित घटना व वर्गीकरणासह ठेवणे आवश्यक आहे.&lt;ref name=&quot;RACENOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;F1REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;

सायेन्सची रेनॉसाठी पहिलीच शर्यत सातव्या स्थानावर संपली, तर फोर्स इंडियाचा ओकॉन सहाव्या आणि पेरेझ आठव्या स्थानावर राहिला. हंगामाच्या उत्तरार्धातील या मधल्या गटाच्या गुणसंख्येला निर्माते अजिंक्यपदाच्या शर्यतीत स्वतंत्र महत्त्व होते. टोरो रोसोसाठी पदार्पण करणारा हार्टली गुणबाहेर राहिला, पण क्व्यातने दहावे स्थान घेतले. त्यामुळे वरच्या पाच स्थानांसाठीची चुरस आणि संघांच्या दुय्यम गुणांसाठीची लढत ही दोन वेगळ्या पातळ्यांवरील घटना होत्या.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;

ओकॉनचे सहावे आणि सायेन्सचे रेनॉसाठी पदार्पणात सातवे स्थान ही नेहमीच्या आघाडीच्या संघांबाहेरील गुणलढतीची दोन ठळक निष्पत्ती होती. पेरेझ आठवा, मासा नववा आणि क्व्यात दहावा राहिला. हार्टलीची टोरो रोसोतील पहिली फॉर्म्युला वन शर्यत गुणबाहेर संपली, परंतु ती त्याच्या सहभागी होण्याच्या वेळेच्या अनुषंगाने ऐतिहासिकदृष्ट्या महत्त्वाची होती. या चालकांची क्रमवारी दर्शवताना पूर्वीच्या संघातील चालकबदल आणि सत्रांतील वास्तविक सहभागी वेगळे ठेवणे आवश्यक आहे.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;

=== शेवटच्या फेऱ्या : बोट्टासचे स्थान, व्हर्सटॅपनचा हल्ला आणि रायकोनेनचा अधिकृत पोडियम ===

शेवटच्या सत्रात फेटेलच्या ताज्या टायरवरील वेगाने बोट्टासचा बचाव मोडला. व्हर्सटॅपननेही प्रतिस्पर्ध्यांना मागे टाकत रायकोनेनपर्यंत अंतर कमी केले. बोट्टासला शेवटी आणखी वेगवान फेरीच्या प्रयत्नासाठी पिटमध्ये पाठवले गेले; त्याने ५४व्या फेरीत फेटेलच्या ५१व्या फेरीपेक्षा फक्त ०.००१ सेकंद धीमा वेळ मिळवला. त्यामुळे मुख्य शर्यतीच्या परिणामाशी सर्वांत वेगवान फेरीचा क्रम जुळत नाही; बोट्टास पाचवा राहिला.&lt;ref name=&quot;RACENOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;F1REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;

अखेरच्या फेरीत व्हर्सटॅपनने रायकोनेनच्या आतील बाजूने वळण घेत तिसरे स्थान मिळवले. मात्र त्या क्षणी तो चारही चाके ट्रॅकच्या मर्यादेबाहेर घेऊन गेला आणि त्या मार्गाचा फायदा घेऊन ओव्हरटेक पूर्ण झाला असे पंचांनी ठरवले. त्याच्यावर पाच सेकंदांचा दंड लागू झाला. फिनिश रेषेवर रायकोनेनच्या पुढे आलेला व्हर्सटॅपन अधिकृत निकालात चौथा, तर रायकोनेन तिसरा ठरला. हा दंड दुर्लक्षित करून शर्यतीच्या फिनिश-क्रमावरून पोडियम लिहिणे म्हणजे निर्णायक न्यायनिर्णयच गाळणे होईल.&lt;ref name=&quot;RACENOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;F1REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;

रायकोनेनच्या जवळून जाताना व्हर्सटॅपनची गाडी ट्रॅकच्या आतील बाजूला चारही चाकांनी मर्यादेबाहेर गेल्याचा अधिकृत निष्कर्ष नोंदवला गेला. दंडामुळे त्याला पोडियमवरील तिसऱ्या स्थानातून चौथ्यावर जावे लागले; मैदानावर दिसलेल्या अंतिम पास व जाहीर निकाल यांमध्ये फरक निर्माण झाला. हा निर्णय सर्वसाधारण 'कडक चौकशी' म्हणून लिहिण्याऐवजी नेमका नियमभंग, पाच सेकंदांची वाढ आणि रायकोनेनला परत मिळालेले तिसरे स्थान असे स्पष्ट करणे महत्त्वाचे आहे.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;F1REPORT&quot;/&gt;

=== अंतिम वर्गीकरण, अजिंक्यपदाचा बदल आणि ऐतिहासिक महत्त्व ===

हॅमिल्टनने ५६ फेऱ्यांच्या शेवटी फेटेलपेक्षा १०.१४३ सेकंदांनी पुढे विजय मिळवला. फेटेल दुसरा आणि रायकोनेन तिसरा ठरल्याने फेरारीला अनेक गुण मिळाले; तरी मर्सिडीजच्या हॅमिल्टनच्या विजयामुळे आणि बोट्टासच्या पाचव्या स्थानामुळे मर्सिडीजने सलग चौथ्या कारनिर्माते अजिंक्यपदावर शिक्कामोर्तब केले. हा विजय हॅमिल्टनच्या चालक अजिंक्यपदासाठी निर्णायक दिशेचा टप्पा होता, पण त्या रविवारी चालक विश्वविजेतेपदाचा अधिकृत निर्णय झालेला नव्हता.&lt;ref name=&quot;RACENOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;F1REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;

शर्यतीनंतर हॅमिल्टनकडे ३३१ तर फेटेलकडे २६५ गुण होते; त्यांचे अंतर ६६ गुणांवर पोहोचले. कारनिर्मात्यांत मर्सिडीज ५७५ आणि फेरारी ४२८ गुणांवर होते. फेटेलची सुरुवातीची आघाडी, हॅमिल्टनची सहाव्या फेरीतील चढाई, दोन भिन्न पिट योजनांचे परिणाम, बोट्टासवरील उशीरा ओव्हरटेक आणि व्हर्सटॅपनचा अखेरचा पंचदंड—या क्रमाने घडलेल्या घटनांनी शर्यतीचे स्पर्धात्मक आणि ऐतिहासिक स्वरूप ठरवले.&lt;ref name=&quot;RACENOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;F1REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;

मर्सिडीजने या विजयासह २०१७ चे निर्माते अजिंक्यपद निश्चित केले, परंतु चालक अजिंक्यपद अजून गणितीरीत्या उघडे होते. हॅमिल्टनच्या ३३१ व फेटेलच्या २६५ गुणांमधील फरकावर एकाच शर्यतीतील दहा आणि अठरा अशा स्थानगुणांचा परिणाम होत होता; पोडियम बदलणाऱ्या व्हर्सटॅपन दंडाचा चालकांच्या त्या विशिष्ट गुणांवर वेगळा प्रभाव झाला. म्हणून या लेखात निर्माते विजेतेपदाची निश्चिती आणि चालक विजेतेपदाची उरलेली शक्यता ही स्वतंत्र माहिती आहे.&lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

== निकालानंतर गुणतालिका ==

=== चालक अजिंक्यपद गुणतालिका ===

या फेरीनंतर हॅमिल्टन ३३१ व फेटेल २६५ गुणांवर होते; आघाडी ६६ गुणांवर गेली. बोट्टासचे २४४, रिक्कार्डोचे १९२ व रायकोनेनचे १६३ गुण होते. मर्सिडीजने ५७५ गुणांनी २०१७ चे कारनिर्माते अजिंक्यपद निश्चित केले; फेरारी ४२८ आणि रेड बुल ३१५ वर होते. शून्य गुणांच्या हंगामातील माजी व राखीव चालकांचा तपशील राखला आहे, पण समान शून्य गुणांवरील अधिकृत टायब्रेक क्रम स्वतंत्रपणे प्रमाणित केलेला नाही.&lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;F1REPORT&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! चालक !! संघ !! गुण
|-
| १ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ३३१
|-
| २ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || २६५
|-
| ३ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || २४४
|-
| ४ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १९२
|-
| ५ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || १६३
|-
| ६ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १२३
|-
| ७ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || ८६
|-
| ८ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || ७३
|-
| ९ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[रेनॉ]] || ५४
|-
| १० || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ३६
|-
| ११ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || ३४
|-
| १२ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ३२
|-
| १३ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || २८
|-
| १४ || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १५
|-
| १५ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || १३
|-
| १६ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || १०
|-
| १७ || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉ]] || ८
|-
| १८ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || ५
|-
| १९ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || ५
|-
| — || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || ०
|-
| — || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || ०
|-
| — || [[अँटोनियो जिओविनाझी]] || [[सॉबर]] || ०
|-
| — || [[जेन्सन बटन]] || [[मॅकलारेन]] || ०
|-
| — || [[पॉल डी रेस्टा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ०
|-
| — || [[ब्रेंडन हार्टली]] || [[टोरो रोसो]] || ०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;
|}

=== कारनिर्माते अजिंक्यपद गुणतालिका ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कारनिर्माता !! गुण
|-
| १ || [[मर्सिडीज]] || ५७५
|-
| २ || [[फेरारी]] || ४२८
|-
| ३ || [[रेड बुल रेसिंग]] || ३१५
|-
| ४ || [[फोर्स इंडिया]] || १५९
|-
| ५ || [[विलियम्स रेसिंग]] || ६८
|-
| ६ || [[टोरो रोसो]] || ५३
|-
| ७ || [[रेनॉ]] || ४८
|-
| ८ || [[हास एफ.१ संघ]] || ४३
|-
| ९ || [[मॅकलारेन]] || २३
|-
| १० || [[सॉबर]] || ५
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;
|}

== हे सुद्धा पहा ==

* [[फॉर्म्युला वन]]
* [[युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री]]
* [[सर्किट ऑफ द अमेरीकाज]]
* [[२०१७ फॉर्म्युला वन हंगाम]]
* [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन चालक यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]]

== संदर्भ ==

{{संदर्भयादी}}

==तळटीप==

{{reflist|group=टीप}}

== बाह्य दुवे ==

* [https://www.formula1.com/en/results/2017/races/975/usa/race-result मुख्य शर्यतीचे अधिकृत निकाल]
* [https://www.formula1.com/en/results/2017/races/975/usa/fastest-laps चालकनिहाय सर्वात वेगवान फेऱ्या]
* [https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2017 एफ.आय.ए. २०१७ स्पर्धा कागदपत्रे]

{{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत
| हंगाम = २०१७
| ग्रांप्री = युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री
| हंगामातील_मागील_शर्यत = २०१७ जपानी ग्रांप्री
| हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०१७ मेक्सिकन ग्रांप्री
| ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१६ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री
| ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०१८ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री
}}
{{२०१७ फॉर्म्युला वन हंगाम}}
{{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}}
[[वर्ग:युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री]]
[[वर्ग:२०१७ फॉर्म्युला वन हंगाम]]</text>
      <sha1>jqrunigind33j6t33qtbbm6qvptrl6l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728271</id>
      <parentid>2728270</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T13:55:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KiranBOT II</username>
        <id>140753</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>शुद्धलेखन — योग्य उकार ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#योग्य उकार|अधिक माहिती]])</comment>
      <origin>2728271</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="101074" sha1="qv3wsqb5ynvyyk1hih3ffotc8bgmewg" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत माहिती
| प्रकार = एफ.१
| देश = युनायटेड स्टेट्स
| ग्रांप्री = युनायटेड स्टेट्स
| चित्र = F1 circuits 2014-2018 - Circuit of the Americas (version 2).svg
| चित्र_शीर्षक = २०१७ च्या युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्रीवेळी वापरल्या गेलेल्या सर्किट ऑफ द अमेरीकाजची मार्गरचना
| दिनांक = २२ ऑक्टोबर
| वर्ष = २०१७
| अधिकृत_नाव = फॉर्म्युला वन युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री २०१७
| शर्यत_क्रमांक = १७
| हंगामात_एकूण_शर्यती = २०
| शर्यतीचे_ठिकाण = [[सर्किट ऑफ द अमेरीकाज]]
| सर्किट_प्रकार = स्थायी शर्यतमार्ग
| सर्किट_अंतर_किमी = ५.५१३
| सर्किट_अंतर_मैल = ३.४२६
| एकूण_फेऱ्या = ५६
| एकूण_अंतर_किमी = ३०८.४०५
| एकूण_अंतर_मैल = १९१.६३४
| हवामान = सुरुवातीपूर्वी हलका पाऊस; शर्यतीत कोरडे आणि उबदार
| पोल_चालक = [[लुइस हॅमिल्टन]]
| पोल_देश = युनायटेड किंग्डम
| पोल_संघ = [[मर्सिडीज]]
| पोल_वेळ = १:३३.१०८
| जलद_चालक = [[सेबास्टियन फेटेल]]
| जलद_देश = जर्मनी
| जलद_संघ = [[फेरारी]]
| जलद_वेळ = १:३७.७६६
| जलद_फेरी = ५१
| पहिला_चालक = [[लुइस हॅमिल्टन]]
| पहिला_देश = युनायटेड किंग्डम
| पहिला_संघ = [[मर्सिडीज]]
| दुसरा_चालक = [[सेबास्टियन फेटेल]]
| दुसरा_देश = जर्मनी
| दुसरा_संघ = [[फेरारी]]
| तिसरा_चालक = [[किमी रायकोनेन]]
| तिसरा_देश = फिनलंड
| तिसरा_संघ = [[फेरारी]]
| हंगामातील_मागील_शर्यत = २०१७ जपानी ग्रांप्री
| हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०१७ मेक्सिकन ग्रांप्री
| ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१६ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री
| ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०१८ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री
}}

'''२०१७ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री''' (अधिकृत नाव '''फॉर्म्युला वन युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री २०१७''') ही २०१७ च्या फॉर्म्युला वन जागतिक अजिंक्यपदाची सतरावी शर्यत २२ ऑक्टोबर रोजी [[सर्किट ऑफ द अमेरीकाज]] येथे पार पडली. ५६ फेऱ्यांनंतर [[लुइस हॅमिल्टन]]ने विजय मिळवला; [[सेबास्टियन फेटेल]] दुसरा आणि [[किमी रायकोनेन]] तिसरा राहिला. [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]]ने अखेरच्या फेरीत रायकोनेनला ओलांडून तिसरे स्थान पटकावले होते, पण मार्ग सोडून फायदा मिळवल्याबद्दल पाच सेकंदांच्या अधिकृत दंडामुळे तो चौथा ठरला. मर्सिडीजने या निकालाने सलग चौथे कारनिर्माते अजिंक्यपद निश्चित केले; चालक अजिंक्यपदाचा निकाल मात्र मेक्सिकोसाठी खुला राहिला.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री — शर्यतीचे निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/975/usa/race-result|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;F1REPORT&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=हॅमिल्टनचा विजय; फेटेलची अजिंक्यपद आशा कायम|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/hamiltons-win-as-vettel-keeps-title-hopes-alive.33HQbzc2aQEAGMSMGOuiag|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;STAND&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्रीनंतरची हंगामनिहाय गुणतालिका|दुवा=https://gridpedia.org/results/2017/17/|प्रकाशक=ग्रिडपेडिया}}&lt;/ref&gt;

== पार्श्वभूमी ==

=== शर्यतीपूर्वीची अजिंक्यपदाची स्थिती ===

जपानी ग्रांप्रीनंतर हॅमिल्टन ३०६ आणि फेटेल २४७ गुणांवर होते. हॅमिल्टनचे ५९ गुणांचे आधिक्य असताना उर्वरित चार शर्यतींमधील प्रत्येक गुण फेटेलच्या अजिंक्यपदासाठी महत्त्वाचा होता. मर्सिडीज आणि फेरारीची कारनिर्माते स्पर्धा मर्सिडीजच्या बाजूने झुकली होती; या फेरीत मर्सिडीजला विजेतेपद निश्चित करण्याची संधी होती. ऑस्टिनच्या वेगवान पहिल्या सेक्टरपासून संथ वळणांच्या शेवटच्या भागापर्यंत वेगवेगळ्या एरोडायनामिक मागण्या होत्या.&lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री — ऐतिहासिक शर्यत विश्लेषण|दुवा=https://www.motorsportmagazine.com/reports/f1/2017-united-states-grand-prix-report/|प्रकाशक=मोटर स्पोर्ट}}&lt;/ref&gt;

=== सर्किट आणि स्पर्धा कार्यक्रम ===

टेक्ससमधील ५.५१३ किमी सर्किट ऑफ द अमेरीकाजवर २० वळणे व मोठा चढ चढून येणारे पहिले वळण हे वैशिष्ट्य आहे. रविवारी ५६ फेऱ्या व एकूण ३०८.४०५ किमी अंतर होते. शुक्रवारचे दोन, शनिवारचा तिसरा सराव व मुख्य पात्रता आणि रविवारची शर्यत असा नेहमीचा कार्यक्रम होता. स्प्रिंट शर्यत नव्हती. काही ठिकाणी ट्रॅकची विस्तीर्ण मर्यादा असली तरी त्याबाहेर जाऊन मिळवलेल्या स्थानांचा नियमांनुसार विचार केला जातो.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIA&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ हंगामातील अधिकृत एफ.आय.ए. स्पर्धेची माहिती|दुवा=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2017|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;RACENOTES&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री — फेरीनुसार घटनांची नोंद|दुवा=https://www.grandprix.com/races/united-states-gp-2017-race-notes-hamilton-wins-austin.html|प्रकाशक=ग्रांप्री डॉट कॉम}}&lt;/ref&gt;

=== सहभागी चालक आणि संघ ===

दहा संघांच्या २० चालकांमध्ये या फेरीत महत्त्वाचे बदल झाले. [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]]ने टोरो रोसो सोडून [[रेनॉ]]साठी पहिली शर्यत चालवली; डॅनिल क्व्यात टोरो रोसोमध्ये परतला आणि [[ब्रेंडन हार्टली]]ने त्याच संघासाठी एफ.१ पदार्पण केले. शुक्रवारी पहिल्या सरावात शॉन जेलाएल (टोरो रोसो, क्र. ३८) क्व्यातऐवजी, तर शार्ल लक्लेर (सॉबर, क्र. ३७) पास्कल व्हेर्लाइनऐवजी उतरले. नियमित चालक दुसऱ्या सरावात परतले. फर्नांडो अलोन्सो पहिल्या सरावात चार फेऱ्या चालवूनही वैध वेळ नोंदवू शकला नाही.&lt;ref name=&quot;FP1&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री — मुक्त सराव १|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/975/usa/practice/1|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;FP2&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री — मुक्त सराव २|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/975/usa/practice/2|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! संघ !! चालक !! कार क्र.
|-
| [[मर्सिडीज]] || [[लुइस हॅमिल्टन]] || ४४
|-
| [[मर्सिडीज]] || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || ७७
|-
| [[फेरारी]] || [[सेबास्टियन फेटेल]] || ५
|-
| [[फेरारी]] || [[किमी रायकोनेन]] || ७
|-
| [[रेड बुल रेसिंग]] || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || ३३
|-
| [[रेड बुल रेसिंग]] || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || ३
|-
| [[फोर्स इंडिया]] || [[एस्टेबान ओकॉन]] || ३१
|-
| [[फोर्स इंडिया]] || [[सर्जिओ पेरेझ]] || ११
|-
| [[रेनॉ]] || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || ५५
|-
| [[रेनॉ]] || [[निको हल्केनबर्ग]] || २७
|-
| [[विलियम्स रेसिंग]] || [[फेलिपे मासा]] || १९
|-
| [[विलियम्स रेसिंग]] || [[लान्स स्ट्रोल]] || १८
|-
| [[मॅकलारेन]] || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || १४
|-
| [[मॅकलारेन]] || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || २
|-
| [[टोरो रोसो]] || [[डॅनिल क्व्यात]] || २६
|-
| [[टोरो रोसो]] || [[ब्रेंडन हार्टली]] || ३९
|-
| [[हास एफ.१ संघ]] || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || ८
|-
| [[हास एफ.१ संघ]] || [[केविन मॅग्नुसेन]] || २०
|-
| [[सॉबर]] || [[मार्कस एरिक्सन]] || ९
|-
| [[सॉबर]] || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || ९४
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;
|}

=== टायर ===

पिरेलीने पिवळ्या पट्टीचे सॉफ्ट, लाल पट्टीचे सुपरसॉफ्ट आणि साधारणतः जांभळ्या पट्टीचे अल्ट्रासॉफ्ट हे तीन प्रकार निवडले. स्तनाच्या कर्करोगाबाबत जागरूकता उपक्रमासाठी याच शर्यतीत अल्ट्रासॉफ्टच्या बाजूवरील पट्टी गुलाबी रंगात सादर केली होती; यामुळे टायरचे मिश्रण किंवा गुणधर्म बदलले नाहीत. चालकांनी प्रत्येकी १३ संच निवडले, मात्र निवड भिन्न होती: हॅमिल्टनने ३ सॉफ्ट/३ सुपरसॉफ्ट/७ अल्ट्रासॉफ्ट तर फेटेलने २/४/७ निवडले; स्ट्रोल व व्हानडोर्नकडे प्रत्येकी ९ अल्ट्रासॉफ्ट संच होते. तक्त्यात संचांची वास्तविक निवड-श्रेणी दाखवली आहे.&lt;ref name=&quot;TYRE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री — टायर निवड|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/ultrasoft-tyres-the-top-choice-for-austin.31LCPEpXWomaww2eEgycm4|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;TYRESETS&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=ऑस्टिन येथील २०१७ शर्यतीतील निवडलेल्या टायर संचांची नोंद|दुवा=https://sidepodcast.com/post/race-information-united-states-2017|प्रकाशक=साइडपॉडकास्ट}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;PINK&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=ऑस्टिनच्या ग्रांप्रीवेळी जागरूकतेसाठी गुलाबी अल्ट्रासॉफ्ट पट्टी|दुवा=https://f1i.com/news/282707-us-gp-goes-pink-breast-cancer-awareness-month.html|प्रकाशक=एफ.१ आय}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! टायर प्रकार !! मिश्रण !! बाजूच्या पट्टीचा रंग !! प्रत्येकी उपलब्ध संच
|-
| कठीण || सॉफ्ट || पिवळा || १–३
|-
| मध्यम || सुपरसॉफ्ट || लाल || २–५
|-
| मऊ || अल्ट्रासॉफ्ट || गुलाबी (विशेष आवृत्ती) || ७–९
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;TYRE&quot;/&gt;
|}

== मुक्त सराव सत्रे ==

=== पहिला मुक्त सराव ===

शुक्रवारच्या पहिल्या सत्रात हॅमिल्टनने १:३६.३३५ वेळ नोंदवत वेग दाखवला; फेटेल ०.५९३ आणि बोट्टास ०.६४४ सेकंद मागे होते. व्हर्सटॅपन चौथा आणि व्हानडोर्न पाचवा होता. हार्टलीने पदार्पणाच्या आठवड्यात पहिल्याच सत्रात २८ फेऱ्या पूर्ण केल्या. जेलाएल व लक्लेर या विशेष सहभागी चालकांना फक्त पहिल्या सरावाचे वर्गीकरण लागू होते; रविवारच्या प्रवेशसूचीत त्यांना स्वतंत्र शर्यतकार मानता येत नाही.&lt;ref name=&quot;FP1&quot;/&gt;

=== मुक्त सराव १ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:३६.३३५ || १८
|-
| २ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || +०.५९३ सेकंद || २०
|-
| ३ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || +०.६४४ सेकंद || १०
|-
| ४ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +१.००४ सेकंद || २१
|-
| ५ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || +१.०१७ सेकंद || २६
|-
| ६ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +१.२३५ सेकंद || २३
|-
| ७ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || +१.२६३ सेकंद || २०
|-
| ८ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || +१.४७३ सेकंद || २५
|-
| ९ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || +१.५२६ सेकंद || २०
|-
| १० || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[रेनॉ]] || +१.७५८ सेकंद || २४
|-
| ११ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +२.०७३ सेकंद || १६
|-
| १२ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +२.१९९ सेकंद || २५
|-
| १३ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || +२.५६९ सेकंद || १९
|-
| १४ || ३९ || [[ब्रेंडन हार्टली]] || [[टोरो रोसो]] || +२.९३२ सेकंद || २८
|-
| १५ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +३.००१ सेकंद || १७
|-
| १६ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +३.०३१ सेकंद || १४
|-
| १७ || ३८ || [[शॉन जेलाएल]] || [[टोरो रोसो]] || +४.०७१ सेकंद || २५
|-
| १८ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || +४.११३ सेकंद || १९
|-
| १९ || ३७ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[सॉबर]] || +४.४९३ सेकंद || २५
|-
| २० || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || वेळ नोंदलेली नाही || ४
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;FP1&quot;/&gt;
|}

=== दुसरा मुक्त सराव ===

दुसऱ्या सरावात हॅमिल्टन १:३४.६६८ सह पुन्हा पुढे होता. व्हर्सटॅपन दुसरा, फेटेल तिसरा आणि बोट्टास चौथा. अलोन्सोने पहिल्या सत्रातील तांत्रिक व्यत्ययानंतर २८ फेऱ्या पूर्ण करून सातवा क्रम मिळवला. टोरो रोसोचा क्व्यात परतला आणि सॉबरच्या व्हेर्लाइनने ३५ फेऱ्यांत गाडीची नियमित तयारी पूर्ण केली.&lt;ref name=&quot;FP2&quot;/&gt;

=== मुक्त सराव २ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:३४.६६८ || २६
|-
| २ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.३९७ सेकंद || ३०
|-
| ३ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || +०.५२४ सेकंद || ११
|-
| ४ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || +०.६११ सेकंद || ३९
|-
| ५ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.७९५ सेकंद || २४
|-
| ६ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || +०.८४६ सेकंद || २९
|-
| ७ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || +१.६३६ सेकंद || २८
|-
| ८ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +१.७९२ सेकंद || ३०
|-
| ९ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || +१.८१३ सेकंद || २८
|-
| १० || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || +१.८२२ सेकंद || ३४
|-
| ११ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[रेनॉ]] || +१.८६१ सेकंद || ३०
|-
| १२ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || +१.८६६ सेकंद || १८
|-
| १३ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || +२.०९३ सेकंद || ४०
|-
| १४ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +२.६१७ सेकंद || १७
|-
| १५ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || +२.७९५ सेकंद || ३१
|-
| १६ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +३.१२० सेकंद || २७
|-
| १७ || ३९ || [[ब्रेंडन हार्टली]] || [[टोरो रोसो]] || +३.३१९ सेकंद || ४१
|-
| १८ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || +३.४९७ सेकंद || ३५
|-
| १९ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || +३.५९४ सेकंद || २२
|-
| २० || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +३.७१९ सेकंद || २६
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;FP2&quot;/&gt;
|}

=== तिसरा मुक्त सराव ===

शनिवारी अंतिम सरावात हॅमिल्टनने १:३४.४७८ वेळ घेतली. फेटेल फक्त ०.०९२ सेकंदांनी मागे, तर बोट्टास ०.२१४ आणि रायकोनेन ०.२७७ सेकंदांनी मागे होते. सायेन्स सातव्या-आठव्या क्रमाच्या परिसरातील वेग दाखवत होता. क्व्यातने सहा फेऱ्या केल्या; त्यामुळे शनिवारी सर्व चालकांच्या वेळा असूनही त्यांच्या सरावफेऱ्या एकसारख्या नव्हत्या.&lt;ref name=&quot;FP3&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री — मुक्त सराव ३|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/975/usa/practice/3|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

=== मुक्त सराव ३ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:३४.४७८ || १५
|-
| २ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || +०.०९२ सेकंद || १९
|-
| ३ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || +०.२१४ सेकंद || १७
|-
| ४ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || +०.२७७ सेकंद || १७
|-
| ५ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.६२५ सेकंद || १४
|-
| ६ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +०.८६८ सेकंद || ११
|-
| ७ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || +१.१३० सेकंद || २१
|-
| ८ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[रेनॉ]] || +१.१७२ सेकंद || १६
|-
| ९ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +१.२४५ सेकंद || १७
|-
| १० || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || +१.३२४ सेकंद || १६
|-
| ११ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || +१.४८७ सेकंद || १७
|-
| १२ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +१.६४० सेकंद || १२
|-
| १३ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || +१.७६१ सेकंद || १५
|-
| १४ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || +२.१२१ सेकंद || १४
|-
| १५ || ३९ || [[ब्रेंडन हार्टली]] || [[टोरो रोसो]] || +२.३४० सेकंद || २६
|-
| १६ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +२.७९३ सेकंद || १६
|-
| १७ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || +२.८४१ सेकंद || १७
|-
| १८ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || +३.३२९ सेकंद || १५
|-
| १९ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +३.४१३ सेकंद || ९
|-
| २० || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || +४.०२२ सेकंद || ६
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;FP3&quot;/&gt;
|}

== मुख्य शर्यतीची पात्रता फेरी ==

=== फेरी १ ===

पहिल्या पात्रता फेरीत मॅग्नुसेन, व्हेर्लाइन, हार्टली, स्ट्रोल आणि एरिक्सन बाहेर पडले. काही चालकांची गिअरबॉक्स व शक्तियंत्रणा बदलांमुळे पुढे ग्रिडस्थिती बदलणार असल्याने पात्रतेतील क्रम आणि रविवारी प्रत्यक्ष क्रम वेगळा तपासणे आवश्यक होते. हार्टलीने पहिल्याच एफ.१ पात्रतेत वैध १:३६.८८९ वेळ मिळवला.&lt;ref name=&quot;Q&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री — पात्रता फेरी|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/975/usa/qualifying|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GRID&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री — अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/975/usa/starting-grid|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

=== फेरी २ ===

दुसऱ्या फेरीत मासा, क्व्यात, व्हानडोर्न, ग्रोसजाँ व हल्केनबर्ग हे पाच जण अंतिम दहामध्ये पोहोचले नाहीत. हल्केनबर्गने पुढील शक्तियंत्रणा दंड लक्षात घेऊन पात्रतेतील धावसंख्या मर्यादित ठेवली; त्याचे केवळ तीन एकूण पात्रता फेरे होते. अलोन्सो व रेनॉमध्ये नव्याने दाखल झालेला सायेन्स अंतिम फेरीत पोहोचले.&lt;ref name=&quot;Q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;GRID&quot;/&gt;

=== फेरी ३ ===

हॅमिल्टनने १:३३.१०८ फेरीसह ध्रुवस्थान मिळवले आणि फेटेल ०.२३९ सेकंदांनी मागे राहिला. बोट्टास तिसरा, रिक्कार्डो चौथा आणि रायकोनेन पाचवा. रिक्कार्डो व रायकोनेन यांच्या १:३३.५७७ या समान वेळा असल्याने त्यांची वर्गवारी नोंदणीक्रमावर ठरली. सहाव्या वेगवान व्हर्सटॅपनची सुरुवात शक्तियंत्रण घटकांच्या दंडामुळे सोळाव्या स्थानावरून होणार होती.&lt;ref name=&quot;Q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;GRID&quot;/&gt;

=== मुख्य शर्यतीच्या पात्रता फेरीचे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी १ !! फेरी २ !! फेरी ३ !! एकूण फेऱ्या
|-
| १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:३४.८२२ || १:३३.४३७ || १:३३.१०८ || १८
|-
| २ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || १:३५.४२० || १:३४.१०३ || १:३३.३४७ || १८
|-
| ३ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:३५.३०९ || १:३३.७६९ || १:३३.५६८ || १७
|-
| ४ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:३५.९९१ || १:३४.४९५ || १:३३.५७७ || १४
|-
| ५ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || १:३५.६४९ || १:३३.८४० || १:३३.५७७ || १७
|-
| ६ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:३४.८९९ || १:३४.७१६ || १:३३.६५८ || १३
|-
| ७ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || १:३५.८४९ || १:३५.११३ || १:३४.६४७ || १७
|-
| ८ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[रेनॉ]] || १:३५.५१७ || १:३४.८९९ || १:३४.८५२ || १७
|-
| ९ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || १:३५.७१२ || १:३५.०४६ || १:३५.००७ || १५
|-
| १० || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || १:३६.३५८ || १:३४.७८९ || १:३५.१४८ || १९
|-
| ११ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३५.६०३ || १:३५.१५५ || वेळ नाही || ९
|-
| १२ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || १:३६.०७३ || १:३५.५२९ || वेळ नाही || १५
|-
| १३ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || १:३६.२८६ || १:३५.६४१ || वेळ नाही || १४
|-
| १४ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:३६.८३५ || १:३५.८७० || वेळ नाही || १४
|-
| १५ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || १:३५.७४० || वेळ नाही || वेळ नाही || ३
|-
| १६ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || १:३६.८४२ || वेळ नाही || वेळ नाही || ९
|-
| १७ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३६.८६८ || वेळ नाही || वेळ नाही || ८
|-
| १८ || ३९ || [[ब्रेंडन हार्टली]] || [[टोरो रोसो]] || १:३६.८८९ || वेळ नाही || वेळ नाही || ७
|-
| १९ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || १:३७.१७९ || वेळ नाही || वेळ नाही || ९
|-
| २० || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:३७.३९४ || वेळ नाही || वेळ नाही || ७
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;8&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;Q&quot;/&gt;
|}

=== मुख्य शर्यतीची अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी ===

शनिवारीची वेगवान क्रमवारी व रविवारची अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी वेगळी होती. व्हर्सटॅपन (१५), हल्केनबर्ग (२०), हार्टली (२५) आणि व्हानडोर्न (३०) यांना अतिरिक्त पॉवरयुनिट घटकांच्या मर्यादेवरील शिक्षांचा परिणाम झाला. मॅग्नुसेन आणि स्ट्रोल यांना पात्रतेत अडथळा आणल्याबद्दल प्रत्येकी तीन स्थानांची शिक्षा झाली. अधिकृत ग्रिडमध्ये वीसही क्रमांकित स्थाने होती; येथे कोणाला काल्पनिक पिटलेन सुरुवात दिलेली नाही.&lt;ref name=&quot;GRID&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Q&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! ग्रिड !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पात्रता वेळ / स्थिती
|-
| १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:३३.१०८
|-
| २ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || १:३३.३४७
|-
| ३ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:३३.५६८
|-
| ४ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:३३.५७७
|-
| ५ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || १:३३.५७७
|-
| ६ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || १:३४.६४७
|-
| ७ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[रेनॉ]] || १:३४.८५२
|-
| ८ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || १:३५.००७
|-
| ९ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || १:३५.१४८
|-
| १० || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३५.१५५
|-
| ११ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || १:३५.५२९
|-
| १२ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:३५.८७०
|-
| १३ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || १:३६.८४२
|-
| १४ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || १:३७.१७९
|-
| १५ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३६.८६८
|-
| १६ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:३३.६५८
|-
| १७ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:३७.३९४
|-
| १८ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || १:३५.७४०
|-
| १९ || ३९ || [[ब्रेंडन हार्टली]] || [[टोरो रोसो]] || १:३६.८८९
|-
| २० || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || १:३५.६४१
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;5&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;GRID&quot;/&gt;
|}

== मुख्य शर्यत ==

पहिल्या वळणावर फेटेलने ध्रुवस्थानावरच्या हॅमिल्टनला मागे टाकत आघाडी घेतली. हॅमिल्टनने पाठलागात वेग वाढवत सहाव्या फेरीत DRS चा उपयोग करून पुन्हा पहिले स्थान घेतले. मागे रिक्कार्डोने बोट्टासच्या तिसऱ्या जागेवर दबाव आणला, परंतु त्याच्या रेड बुलच्या शक्तियंत्रणेसंबंधी बिघाडामुळे चौदाव्या फेरीत निवृत्ती पत्करावी लागली. हल्केनबर्ग तिसऱ्या फेरीनंतर आणि व्हेर्लाइन पाचव्या फेरीनंतर बाहेर पडले; अलोन्सोची शर्यत २४ फेऱ्यांवर संपली.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACENOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;F1REPORT&quot;/&gt;

पहिल्या दोन फेऱ्यांत रिक्कार्डोने बोट्टासवर अनेकदा हल्ला केला; रेड बुलच्या गाडीला वळणांमधून बाहेर येताना चांगली पकड होती, पण मर्सिडीजने सरळपट्टीच्या शेवटी स्थान राखले. मागून व्हर्सटॅपन ग्रिड दंडांनंतर वेगाने पुढे येत होता. हल्केनबर्ग व व्हेर्लाइनच्या लवकर निवृत्ती आणि रिक्कार्डोच्या चौदाव्या फेरीतील शक्तियंत्रण समस्येमुळे पहिल्या गुणगटातील संभाव्य प्रतिस्पर्ध्यांची संख्या बदलत गेली.&lt;ref name=&quot;RACENOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

टायरच्या पहिल्या बदलाचा टप्पा फेटेलने १६व्या, बोट्टासने १८व्या, हॅमिल्टनने १९व्या आणि रायकोनेनने २०व्या फेरीत पूर्ण केला. हॅमिल्टनने एका थांब्याचा मार्ग स्वीकारून आघाडी राखली; फेटेल व व्हर्सटॅपनने उत्तरार्धात दुसरी फेरी पिटमध्ये जाऊन वेग वाढवला. ४२व्या फेरीत रायकोनेनने बोट्टासला ओलांडले. पुढे फेटेलनेही बोट्टासला मागे टाकले आणि रायकोनेनने फेटेलसाठी स्थान सोडले. अखेरच्या फेरीत व्हर्सटॅपनने रायकोनेनच्या आतील बाजूने पुढे जाताना ट्रॅक सोडला; पाच सेकंदांचा अधिकृत वेळदंड मिळाल्याने रायकोनेनला तिसरा क्रम परत मिळाला.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ अमेरिकन ग्रांप्री — पिट थांबे व चालक स्थानांचा क्रम|दुवा=https://gridpedia.org/results/2017/17/|प्रकाशक=ग्रिडपेडिया}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;F1REPORT&quot;/&gt;

फेटेलचा लवकर पिट थांबा आणि हॅमिल्टनच्या प्रतिसादाची वेळ ही दोन आघाडीच्या गाड्यांचा फरक कायम ठेवण्याचा मुख्य टप्पा होता. फेरारीला अधिक मऊ टायरवर वेग मिळवण्यासाठी नंतर दुसरी पिट भेट स्वीकारावी लागली, तर मर्सिडीजने हॅमिल्टनला एकाच पिट थांब्यावर ठेवले. व्हर्सटॅपननेही वेगळे टायर व वेळ निवडून शेवटच्या फेऱ्यांत आक्रमक गती मिळवली; अशा दोन-थांबा पर्यायाला पुढे जाण्यासाठी प्रत्यक्ष ओव्हरटेक करणे गरजेचे होते.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;

सायेन्सच्या रेनॉमधील पहिल्या शर्यतीत त्याने गुणगटामध्ये स्थान मिळवले; फोर्स इंडियाच्या ओकॉन व पेरेझ यांच्याशी त्याची स्पर्धा होती. बोट्टासच्या टायरची पकड उतरू लागल्यावर रायकोनेन व फेटेल पुढे गेले. शेवटच्या वळणांत व्हर्सटॅपनने रायकोनेनला मागे टाकताना ट्रॅक मर्यादेबाहेर गेल्याचे ठरल्याने पाच सेकंदांचा दंड वर्गीकरणात लागू झाला; हे पुढील शर्यतीसाठीचे ग्रिड दंड नव्हते.&lt;ref name=&quot;F1REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACENOTES&quot;/&gt;

उत्तरार्धात फोर्स इंडियाच्या दोन चालकांनी गुणस्थानांवरील आपापली चुरस लढवली. ओकॉनला सहाव्या जागेपर्यंत पोहोचताना इतर गाड्यांचा वेग आणि वाहतूक सांभाळावी लागली; सायेन्सने रेनॉसाठी सातवा क्रम टिकवून संघबदलानंतर लगेच गुण मिळवले. पेरेझ आठवा व मासा नववा राहिल्यामुळे त्यांच्यातील गुणफरक निश्चित झाला. शेवटी क्व्यातने दहावा क्रम राखला. हे स्थानबदल केवळ शेवटच्या निकालात नोंदण्याऐवजी समोरील दोन-थांबा लढतीपासून स्वतंत्र घडत होते याची दखल घ्यावी लागते.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;

=== मुख्य शर्यतीचे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पूर्ण फेऱ्या !! वेळ / अंतर / स्थिती !! गुण
|-
| १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ५६ || १:३३:५०.९९१ || २५
|-
| २ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || ५६ || +१०.१४३ सेकंद || १८
|-
| ३ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || ५६ || +१५.७७९ सेकंद || १५
|-
| ४ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ५६ || +१६.७६८ सेकंद || १२
|-
| ५ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || ५६ || +३४.९६७ सेकंद || १०
|-
| ६ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || ५६ || +९०.९८० सेकंद || ८
|-
| ७ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[रेनॉ]] || ५६ || +९२.९४४ सेकंद || ६
|-
| ८ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || ५५ || +१ फेरी || ४
|-
| ९ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ५५ || +१ फेरी || २
|-
| १० || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || ५५ || +१ फेरी || १
|-
| ११ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ५५ || +१ फेरी || ०
|-
| १२ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || ५५ || +१ फेरी || ०
|-
| १३ || ३९ || [[ब्रेंडन हार्टली]] || [[टोरो रोसो]] || ५५ || +१ फेरी || ०
|-
| १४ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ५५ || +१ फेरी || ०
|-
| १५ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || ५५ || +१ फेरी || ०
|-
| १६ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ५५ || +१ फेरी || ०
|-
| वर्गीकृत नाही || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || २४ || निवृत्त || ०
|-
| वर्गीकृत नाही || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १४ || निवृत्त || ०
|-
| वर्गीकृत नाही || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || ५ || निवृत्त || ०
|-
| वर्गीकृत नाही || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || ३ || निवृत्त || ०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;
|}

=== सर्वात वेगवान फेरी ===

फेटेलने ५१व्या फेरीत १:३७.७६६ असा सर्वात वेगवान वैध शर्यतवेळ मिळवला. बोट्टास त्यापेक्षा फक्त ०.००१ सेकंदाने मागे होता. निवृत्त झालेले हल्केनबर्ग व व्हेर्लाइन यांनीही प्रत्येकी वैध सर्वोत्तम शर्यतफेरी नोंदवली होती; म्हणून २० नोंदी दिल्या आहेत. २०१७ च्या नियमांनुसार या कामगिरीबद्दल कोणताही बोनस गुण नव्हता.&lt;ref name=&quot;FAST&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री — सर्वात वेगवान फेऱ्या|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/975/usa/fastest-laps|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! क्रम !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी (एफआयए) !! फेरीचा वेळ !! सरासरी वेग (किमी/ता.)
|-
| १ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || ५१ || १:३७.७६६ || २०३.००३
|-
| २ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || ५४ || १:३७.७६७ || २०३.००१
|-
| ३ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ५१ || १:३७.८९३ || २०२.७३९
|-
| ४ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ३९ || १:३८.०६० || २०२.३९४
|-
| ५ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ४८ || १:३८.७७६ || २००.९२७
|-
| ६ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || ४२ || १:३८.८०९ || २००.८६०
|-
| ७ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ३८ || १:३९.६६६ || १९९.१३३
|-
| ८ || ३९ || [[ब्रेंडन हार्टली]] || [[टोरो रोसो]] || ४७ || १:३९.९७९ || १९८.५०९
|-
| ९ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १४ || १:४०.१०२ || १९८.२६५
|-
| १० || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ३६ || १:४०.१३१ || १९८.२०८
|-
| ११ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || २७ || १:४०.३४९ || १९७.७७७
|-
| १२ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[रेनॉ]] || ४३ || १:४०.४६२ || १९७.५५५
|-
| १३ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || ५३ || १:४०.४९९ || १९७.४८२
|-
| १४ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || १४ || १:४०.८५१ || १९६.७९३
|-
| १५ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || १९ || १:४०.९७१ || १९६.५५९
|-
| १६ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || ४२ || १:४१.०४१ || १९६.४२३
|-
| १७ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ३६ || १:४१.२५९ || १९६.०००
|-
| १८ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || २१ || १:४१.५३७ || १९५.४६३
|-
| १९ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || २ || १:४४.२७० || १९०.३४०
|-
| २० || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || २ || १:४७.०७३ || १८५.३५७
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;FAST&quot;/&gt;
|}

== मुख्य शर्यतीनंतरचे विश्लेषण ==

=== सुरुवातीची परिस्थिती आणि पहिल्या वळणावर आघाडीची उलथापालथ ===

सुरुवातीपूर्वी झालेल्या अल्प पावसानंतर मुख्य शर्यतीला कोरडा मार्ग मिळाला. आघाडीच्या नऊ क्रमांकांच्या चालकांनी अल्ट्रासॉफ्ट टायर निवडले असताना दहाव्या स्थानावरील मासाने सॉफ्टवर सुरुवात केली. ही निवड फक्त वेगाच्या चढाओढीची नव्हती; ऑस्टिनचा दीर्घ पाठीचा सरळ मार्ग आणि पुढील-मागील टायरांवरचे ताण लक्षात घेता वेगळ्या कंपाऊंडचा पहिला टप्पा लांबवता येऊ शकत होता. फेटेलने पहिल्या वळणाकडे चढ चढताना हॅमिल्टनला मागे टाकत आघाडी घेतली; पात्रतेत ध्रुवस्थान जिंकूनही हॅमिल्टनला आता पुढील फेरारीच्या मागे जावे लागत होते.&lt;ref name=&quot;RACENOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;F1REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री — संघांच्या शर्यतीनंतरच्या प्रतिक्रिया|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-the-teams-said-race-day-in-the-united-states.1dJIIYkD1Mi22qOeO8WSSa.1dJIIYkD1Mi22qOeO8WSSa|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;

सुरुवातीला बोट्टासने तिसरे स्थान राखण्याचा प्रयत्न केला आणि रिक्कार्डोने त्याच्या गाडीच्या जवळ येऊन आक्रमण केले. अलोन्सोने सायेन्सला मागे टाकून सातवा क्रम घेतला; दुसरीकडे व्हर्सटॅपनने सोळाव्या ग्रिडवरून लवकरच अनेक कार ओलांडल्या. यामुळे एकाच वेळी आघाडीची हॅमिल्टन–फेटेल लढत, बोट्टास–रिक्कार्डो बचाव आणि गुणांच्या समूहातील संघर्ष सुरू होते. शर्यतीचे परिणाम नंतर ठरले असले तरी प्रारंभातील चढ-उतारांनी टायरवर किती दडपण येणार हे ठरवले.&lt;ref name=&quot;RACENOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;F1REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;

पात्रतेतील हॅमिल्टनची वेगवान फेरी, पहिल्या वळणावर फेटेलने घेतलेली आघाडी आणि सहाव्या फेरीत पुन्हा उलटलेला क्रम यामुळे शर्यत नियोजित एका चालकाच्या अखंड नेतृत्वापेक्षा वेगळी होती. तरी हॅमिल्टनने नंतर पहिल्या स्थानाची नियमित पकड ठेवली. लवकर फेरीतील स्थानबदल आणि त्यानंतरचे टायर संरक्षण ही दोन स्वतंत्र कौशल्ये होती. या सुरुवातीचा संदर्भ नसल्यास एक-पिट रणनीती फक्त सहज दिलेला निर्णय असल्यासारखी वाटू शकते.&lt;ref name=&quot;F1REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACENOTES&quot;/&gt;

=== सहाव्या फेरीत हॅमिल्टनची निर्णायक DRS चढाई ===

पहिल्या काही फेऱ्यांत फेटेलने हॅमिल्टनला मागे ठेवले; पण मर्सिडीज चालकाने अंतर सातत्याने कमी केले. सहाव्या फेरीत मागच्या सरळ रेषेवरील DRS कार्यान्वित करून हॅमिल्टनने फेरारीवर पुढे जाण्याचा निर्णायक प्रयत्न केला आणि पुन्हा पहिल्या स्थानावर पोहोचला. ही चढाई केवळ अधिक शक्तीची नव्हती: पुढच्या टायरांचे तापमान आणि फेटेलला सुरुवातीच्या वेगवान फेऱ्यांत टायरांवर आलेला ताण यामुळे फेरारीला बचावासाठी स्वतःचा पुढील टप्पा धोक्यात घालावा लागला असता.&lt;ref name=&quot;RACENOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;F1REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;

फेटेलने पुढच्या काही वळणांत तात्पुरता प्रत्युत्तर देण्याचा प्रयत्न केला, तरी मर्सिडीजची शर्यतीतील सातत्यपूर्ण गती आणि टायर टिकाव अधिक अनुकूल होता. हॅमिल्टनने DRS अंतराच्या बाहेर जाऊन आघाडी सुरक्षित केली. यावेळी कुठलीही सुरक्षा-गाडी किंवा लाल ध्वजामुळे कृत्रिमरीत्या मिळालेली आघाडी नव्हती; स्पर्धेचा परिणाम शुद्ध ऑन-ट्रॅक ओव्हरटेक आणि नंतरच्या कार-टायर व्यवस्थापनाने ठरवला.&lt;ref name=&quot;RACENOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;F1REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;

फेटेलने सुरुवातीला पहिला क्रम मिळवूनही तो टिकवू शकला नाही, कारण हॅमिल्टनने पाठलागात टायरांचे संतुलन आणि DRS वापरण्याची वेळ साधली. सहाव्या फेरीतील चढाईनंतर शर्यतीचे नेतृत्व बदलले आणि फेरारीला एकाच थांब्यावर विजयाचा पर्याय जास्त कठीण झाला. हा विजय फक्त पहिल्या वळणातील सुरुवातीवर अवलंबून नव्हता; सुरुवातीचा धक्का स्वीकारून मर्सिडीजच्या नियोजित वेगाने पुन्हा स्थान मिळवण्याचे महत्त्व यात दिसले.&lt;ref name=&quot;F1REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

=== पहिल्या दहा फेऱ्यांतील कारमधील संपर्क आणि लवकर निवृत्त्या ===

आरंभीच्या समूहात सॉबरच्या व्हेर्लाइनची आणि एरिक्सनची परिस्थिती वेगळी होती. एरिक्सनने व्हेर्लाइनशी झालेल्या संपर्कासाठी जबाबदारी स्वीकारावी लागल्याने पंचांनी त्याला पाच सेकंदांची शिक्षा सुनावली; व्हेर्लाइनने पाच फेऱ्यांनंतर निवृत्ती घेतली. शर्यतीच्या तिसऱ्या फेरीत रेनॉच्या हल्केनबर्गची कार शक्तियंत्रण अडचणीमुळे थांबली. या घटनांमुळे सॉबर व रेनॉ दोन्ही संघांच्या सुरुवातीच्या दोन-गाडी रणनीतींवर परिणाम झाला, परंतु अधिकृत निकालात या निवृत्त चालकांना काल्पनिक पूर्ण फेऱ्या देण्यात आलेल्या नाहीत.&lt;ref name=&quot;RACENOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;F1REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;

सोळाव्या स्थानावरून आलेल्या व्हर्सटॅपनची गती कायम होती; तो पुढील समूहाकडे चढत होता. सुरुवातीच्या स्थानांवरून मोठी उडी मारल्याने पिटवेळेची लवचिकता मिळाली, पण अनेक गाड्यांना ओलांडताना टायर आणि ऊर्जा व्यवस्थापन अधिक गुंतागुंतीचे झाले. त्यांच्या तुलनेत हार्टलीने पहिल्याच एफ.१ शर्यतीत टायर, इंधन आणि मागील गाड्यांसोबतची स्थिती जपत सुरुवात केली; त्याच्या पहिल्या अर्ध्यातील अनुभव आणि गुणांच्या बाहेरील अंतिम तेरावे स्थान या दोन वेगळ्या गोष्टी आहेत.&lt;ref name=&quot;RACENOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;F1REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;

=== बारावी ते चोविसावी फेरी : रिक्कार्डोचा बिघाड, अलोन्सोची निवृत्ती आणि पहिली पिट खिडकी ===

बोट्टासबरोबर दीर्घ काळ लढलेल्या रिक्कार्डोने बाराव्या फेरीत पिट थांबा घेतला. त्यानंतर काहीच वेळात रेड बुलच्या शक्तियंत्रणेत बिघाड दिसला आणि चौदाव्या फेरीनंतर त्याची शर्यत संपली. पहिल्या दोन रांगेतून आलेल्या एका संभाव्य पोडियम चालकाची यांत्रिक निवृत्ती झाल्याने उर्वरित आघाडीची लढत वेगळ्या स्वरूपात पुढे गेली; व्हर्सटॅपनला आता संघाचे गुण मिळवण्याचे मुख्य आव्हान उरले.&lt;ref name=&quot;RACENOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;F1REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;

फेरारीने फेटेलला सोळाव्या फेरीत बोलावून सॉफ्ट टायर दिले. त्याच्यापुढील प्रतिस्पर्ध्याने पुढे जाऊ नये यासाठी ताज्या टायरवर जलद बाहेर पडण्याचा हा प्रयत्न होता. मर्सिडीजने हॅमिल्टनला एकोणिसाव्या फेरीपर्यंत बाहेर ठेवले आणि त्याची आघाडी राखण्यास पुरेल अशी मर्यादा गाठली. बोट्टासने अठराव्या तर रायकोनेनने विसाव्या फेरीत आपला मुख्य थांबा केला. या काही फेऱ्यांमुळे कोणाकडे स्वच्छ हवा, ताजे टायर आणि पिटबाहेर योग्य स्थान मिळणार हे निश्चित झाले.&lt;ref name=&quot;RACENOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;F1REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;

सर्वसामान्य गतीपेक्षा अधिक महत्त्वाचे म्हणजे अलोन्सोने पहिल्या टप्प्यात सातव्या क्रमाच्या आसपास चांगला वेग दाखवला; मात्र मॅकलारेनची शक्तियंत्रणा बिघडल्याने चौविसाव्या फेरीनंतर तो थांबला. सायेन्सच्या नव्या रेनॉ कारला यामुळे स्थान मिळण्याची एक संधी मिळाली, परंतु रेनॉने ही संधी अलोन्सोच्या अपयशामुळेच मिळवली असा सरळ निष्कर्ष काढता येत नाही: सायेन्सने इतर गुणप्राप्त चालकांशी प्रत्यक्ष लढत देत पुढे जाणे आवश्यक होते.&lt;ref name=&quot;RACENOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;F1REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;

रिक्कार्डोची तांत्रिक निवृत्ती चौदाव्या फेरीनंतर झाली तेव्हा तो बोट्टासविरुद्ध स्थान मिळवण्याचा प्रयत्न करत होता. रेड बुलच्या दुसऱ्या गाडीचा व्हर्सटॅपन मात्र मागच्या ग्रिडमधून पुढे येत होता; त्यामुळे शर्यतीचे संभाव्य धोरण एका कारभोवती केंद्रित झाले. हल्केनबर्ग व व्हेर्लाइनची लवकर निवृत्ती आणि अलोन्सोचे २४व्या फेरीतील बाहेर पडणे यांच्या कारणांची एकमेकांपासून वेगळी नोंद ठेवावी लागते; त्यांना सर्वांना 'इंजिनच्या अडचणी' असा समान ठोकळा लावू नये.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;

=== एकोणिसावी ते अडतीसावी फेरी : पुढील आघाडी, वेगळे टायर आणि रणनीतीचा दुभंग ===

हॅमिल्टनने सॉफ्टवर एकच मुख्य थांबा घेतला आणि २३व्या फेरीपर्यंत व्हर्सटॅपनला मागे टाकून पुन्हा आघाडी मिळवली. व्हर्सटॅपन काही काळ रणनीतीने पुढे होता; त्याने २४व्या फेरीत पहिला पिट बदल केला आणि नंतर दुसऱ्या थांब्याची शक्यता उघडी ठेवली. हॅमिल्टनच्या पहिल्या टप्प्यातील टायर शिल्लक असल्याने मर्सिडीजला त्याचा दुसरा पिट थांबा घेण्याची गरज भासली नाही. एका थांब्यात शक्य असलेला स्थिर वेग आणि दोन थांब्यांनी मिळणाऱ्या शेवटच्या सत्रातील अतिरिक्त पकड यांत थेट स्पर्धा सुरू झाली.&lt;ref name=&quot;RACENOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;F1REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;

फेटेलला पहिल्या लवकर थांब्यानंतर अपेक्षित फायदे सातत्याने मिळत नसल्याने फेरारीने अडतीसाव्या फेरीत दुसरा थांबा घेतला. व्हर्सटॅपननेही सुमारे ३७व्या फेरीत पुन्हा टायर बदलले. या दोघांकडे उत्तरार्धात ताजे सुपरसॉफ्ट टायर होते; पुढे असलेल्या बोट्टास आणि रायकोनेनला मात्र त्यांच्या एक-थांबा पद्धतीने जास्त काळ जुने टायर चालवायचे होते. रणनीतीतील बदलानंतर फेटेलने स्वतः वेगवान वेळा नोंदवत सर्वाधिक वेगवान ५१वी फेरी मिळवली; ती वेगवान फेरी २०१७ मध्ये बोनस गुण देत नव्हती.&lt;ref name=&quot;RACENOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;F1REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;

फेरारीने दोन थांब्यांचा पर्याय निवडल्यानंतर फेटेलला प्रत्यक्ष वेगवान फेऱ्यांनी हरवलेले स्थान परत मिळवावे लागले. हॅमिल्टनला एकाच थांब्यावर सर्व प्रतिस्पर्ध्यांच्या पिट खिडकीपासून वेगळा प्रतिसाद द्यावा लागला नाही; मोकळ्या रस्त्यावर टायर टिकवणे त्याच्यासाठी पुरेसे ठरले. व्हर्सटॅपनची नंतरची रणनीतीही त्याच्या वेगवान पुनरागमनाची कारणे स्पष्ट करते. मात्र शेवटच्या फेरीत जागा मिळवताना वैध मार्गाची अट पाळणे ही टायरच्या वाढलेल्या पकडीइतकीच निर्णायक ठरली.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;

=== बेचाळिसावी फेरी आणि त्यानंतर : रायकोनेनची बोट्टासवर चढाई ===

पुढच्या फेरारीला मागे टाकून पुढे जाण्यासाठी रायकोनेनला बराच वेळ बोट्टासच्या मागे रहावे लागले. ४२व्या फेरीत त्याने DRS क्षेत्रातील संधी वापरून बोट्टासला ओलांडले. सुरुवातीपासून टायरांवर आणि बाहेरील वळणाकडे बचाव करताना बोट्टासच्या गाडीच्या तळाशी नुकसान झाले होते, असे समकालीन विश्लेषणाने नमूद केले; त्यामुळे त्याचा उत्तरार्धातील वेग अपेक्षेपेक्षा कमी झाला. या स्पष्टीकरणाचे श्रेय स्वतंत्र विश्लेषकाला देणे योग्य आहे; प्रत्येक वेगातील फरकाला नुसते चालकाचे कौशल्य कमी असल्याचे म्हणणे चुकीचे ठरले असते.&lt;ref name=&quot;RACENOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;F1REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;

रायकोनेनला पोडियमवर जाण्याची संधी मिळाल्यावर पुढून फेटेल आणि व्हर्सटॅपनच्या ताज्या टायरांवरील गाड्या जवळ येत होत्या. फेटेलने पुढे जाऊन बोट्टासवरही मात केली. फेटेलच्या तुलनेत रायकोनेनचा इंधनसाठा कमी होत असल्याची चिंता होती. अखेरीस रायकोनेनने फेटेलला दुसऱ्या स्थानावर जाऊ दिले; त्यानंतर फेटेलने त्याला सरळ रेषेत DRS मिळू शकेल इतक्या जवळ राहण्यास मदत केली. याला फक्त स्वतंत्र टीम-ऑर्डर प्रकरण म्हणून नव्हे, तर त्याच वेळी चाललेल्या फेरारीच्या एक-थांबा विरुद्ध दोन-थांबा समायोजनाशी जोडणे आवश्यक आहे.&lt;ref name=&quot;RACENOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;F1REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;

=== उत्तरार्धातील सहाव्या ते दहाव्या क्रमांकांच्या लढती ===

आघाडीच्या गाड्यांच्या मागे फोर्स इंडियाच्या ओकॉनने सहावा क्रम राखून आठ गुण मिळवले. सायेन्सने रेनॉसाठी पहिल्याच ग्रांप्रीत सातवे स्थान मिळवले; रेनॉच्या हल्केनबर्गची लवकर निवृत्ती पाहता हा निकाल संघासाठी विशेष महत्त्वाचा ठरला. पेरेझने आठवे, मासाने नववे आणि टोरो रोसोमध्ये परतलेल्या क्व्यातने दहावे स्थान मिळवले. मधल्या गटातील या लढतीत योग्य थांब्याची वेळ, स्वच्छ हवा आणि प्रतिस्पर्ध्यांची निवृत्ती यांचा क्रमाने परिणाम झाला.&lt;ref name=&quot;RACENOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;F1REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;

हार्टलीने पहिल्या एफ.१ शर्यतीत ५५ फेऱ्या पूर्ण करून तेरावा क्रम घेतला; गुण मिळाले नाहीत, तरी विविध अतिरिक्त शक्तियंत्रणा शिक्षांनंतर त्याने शर्यतीचा पूर्ण अनुभव घेतला. स्ट्रोल अकरावा, व्हानडोर्न बारावा, ग्रोसजाँ चौदावा, एरिक्सन पंधरावा व मॅग्नुसेन सोळावा राहिले. एरिक्सनवरील पंचदंड अंतिम वर्गीकरणात स्वतंत्रपणे नोंदवावा लागतो; तो प्रतिस्पर्धी व्हेर्लाइनच्या निवृत्तीइतकाच नसतो. पाठीमागील गाड्यांची नोंद हक्काचे गुण न मिळाल्यामुळे वगळण्याऐवजी संबंधित घटना व वर्गीकरणासह ठेवणे आवश्यक आहे.&lt;ref name=&quot;RACENOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;F1REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;

सायेन्सची रेनॉसाठी पहिलीच शर्यत सातव्या स्थानावर संपली, तर फोर्स इंडियाचा ओकॉन सहाव्या आणि पेरेझ आठव्या स्थानावर राहिला. हंगामाच्या उत्तरार्धातील या मधल्या गटाच्या गुणसंख्येला निर्माते अजिंक्यपदाच्या शर्यतीत स्वतंत्र महत्त्व होते. टोरो रोसोसाठी पदार्पण करणारा हार्टली गुणबाहेर राहिला, पण क्व्यातने दहावे स्थान घेतले. त्यामुळे वरच्या पाच स्थानांसाठीची चुरस आणि संघांच्या दुय्यम गुणांसाठीची लढत ही दोन वेगळ्या पातळ्यांवरील घटना होत्या.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;

ओकॉनचे सहावे आणि सायेन्सचे रेनॉसाठी पदार्पणात सातवे स्थान ही नेहमीच्या आघाडीच्या संघांबाहेरील गुणलढतीची दोन ठळक निष्पत्ती होती. पेरेझ आठवा, मासा नववा आणि क्व्यात दहावा राहिला. हार्टलीची टोरो रोसोतील पहिली फॉर्म्युला वन शर्यत गुणबाहेर संपली, परंतु ती त्याच्या सहभागी होण्याच्या वेळेच्या अनुषंगाने ऐतिहासिकदृष्ट्या महत्त्वाची होती. या चालकांची क्रमवारी दर्शवताना पूर्वीच्या संघातील चालकबदल आणि सत्रांतील वास्तविक सहभागी वेगळे ठेवणे आवश्यक आहे.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;

=== शेवटच्या फेऱ्या : बोट्टासचे स्थान, व्हर्सटॅपनचा हल्ला आणि रायकोनेनचा अधिकृत पोडियम ===

शेवटच्या सत्रात फेटेलच्या ताज्या टायरवरील वेगाने बोट्टासचा बचाव मोडला. व्हर्सटॅपननेही प्रतिस्पर्ध्यांना मागे टाकत रायकोनेनपर्यंत अंतर कमी केले. बोट्टासला शेवटी आणखी वेगवान फेरीच्या प्रयत्नासाठी पिटमध्ये पाठवले गेले; त्याने ५४व्या फेरीत फेटेलच्या ५१व्या फेरीपेक्षा फक्त ०.००१ सेकंद धीमा वेळ मिळवला. त्यामुळे मुख्य शर्यतीच्या परिणामाशी सर्वांत वेगवान फेरीचा क्रम जुळत नाही; बोट्टास पाचवा राहिला.&lt;ref name=&quot;RACENOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;F1REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;

अखेरच्या फेरीत व्हर्सटॅपनने रायकोनेनच्या आतील बाजूने वळण घेत तिसरे स्थान मिळवले. मात्र त्या क्षणी तो चारही चाके ट्रॅकच्या मर्यादेबाहेर घेऊन गेला आणि त्या मार्गाचा फायदा घेऊन ओव्हरटेक पूर्ण झाला असे पंचांनी ठरवले. त्याच्यावर पाच सेकंदांचा दंड लागू झाला. फिनिश रेषेवर रायकोनेनच्या पुढे आलेला व्हर्सटॅपन अधिकृत निकालात चौथा, तर रायकोनेन तिसरा ठरला. हा दंड दुर्लक्षित करून शर्यतीच्या फिनिश-क्रमावरून पोडियम लिहिणे म्हणजे निर्णायक न्यायनिर्णयच गाळणे होईल.&lt;ref name=&quot;RACENOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;F1REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;

रायकोनेनच्या जवळून जाताना व्हर्सटॅपनची गाडी ट्रॅकच्या आतील बाजूला चारही चाकांनी मर्यादेबाहेर गेल्याचा अधिकृत निष्कर्ष नोंदवला गेला. दंडामुळे त्याला पोडियमवरील तिसऱ्या स्थानातून चौथ्यावर जावे लागले; मैदानावर दिसलेल्या अंतिम पास व जाहीर निकाल यांमध्ये फरक निर्माण झाला. हा निर्णय सर्वसाधारण 'कडक चौकशी' म्हणून लिहिण्याऐवजी नेमका नियमभंग, पाच सेकंदांची वाढ आणि रायकोनेनला परत मिळालेले तिसरे स्थान असे स्पष्ट करणे महत्त्वाचे आहे.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;F1REPORT&quot;/&gt;

=== अंतिम वर्गीकरण, अजिंक्यपदाचा बदल आणि ऐतिहासिक महत्त्व ===

हॅमिल्टनने ५६ फेऱ्यांच्या शेवटी फेटेलपेक्षा १०.१४३ सेकंदांनी पुढे विजय मिळवला. फेटेल दुसरा आणि रायकोनेन तिसरा ठरल्याने फेरारीला अनेक गुण मिळाले; तरी मर्सिडीजच्या हॅमिल्टनच्या विजयामुळे आणि बोट्टासच्या पाचव्या स्थानामुळे मर्सिडीजने सलग चौथ्या कारनिर्माते अजिंक्यपदावर शिक्कामोर्तब केले. हा विजय हॅमिल्टनच्या चालक अजिंक्यपदासाठी निर्णायक दिशेचा टप्पा होता, पण त्या रविवारी चालक विश्वविजेतेपदाचा अधिकृत निर्णय झालेला नव्हता.&lt;ref name=&quot;RACENOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;F1REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;

शर्यतीनंतर हॅमिल्टनकडे ३३१ तर फेटेलकडे २६५ गुण होते; त्यांचे अंतर ६६ गुणांवर पोहोचले. कारनिर्मात्यांत मर्सिडीज ५७५ आणि फेरारी ४२८ गुणांवर होते. फेटेलची सुरुवातीची आघाडी, हॅमिल्टनची सहाव्या फेरीतील चढाई, दोन भिन्न पिट योजनांचे परिणाम, बोट्टासवरील उशीरा ओव्हरटेक आणि व्हर्सटॅपनचा अखेरचा पंचदंड—या क्रमाने घडलेल्या घटनांनी शर्यतीचे स्पर्धात्मक आणि ऐतिहासिक स्वरूप ठरवले.&lt;ref name=&quot;RACENOTES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;F1REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;

मर्सिडीजने या विजयासह २०१७ चे निर्माते अजिंक्यपद निश्चित केले, परंतु चालक अजिंक्यपद अजून गणितीरीत्या उघडे होते. हॅमिल्टनच्या ३३१ व फेटेलच्या २६५ गुणांमधील फरकावर एकाच शर्यतीतील दहा आणि अठरा अशा स्थानगुणांचा परिणाम होत होता; पोडियम बदलणाऱ्या व्हर्सटॅपन दंडाचा चालकांच्या त्या विशिष्ट गुणांवर वेगळा प्रभाव झाला. म्हणून या लेखात निर्माते विजेतेपदाची निश्चिती आणि चालक विजेतेपदाची उरलेली शक्यता ही स्वतंत्र माहिती आहे.&lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

== निकालानंतर गुणतालिका ==

=== चालक अजिंक्यपद गुणतालिका ===

या फेरीनंतर हॅमिल्टन ३३१ व फेटेल २६५ गुणांवर होते; आघाडी ६६ गुणांवर गेली. बोट्टासचे २४४, रिक्कार्डोचे १९२ व रायकोनेनचे १६३ गुण होते. मर्सिडीजने ५७५ गुणांनी २०१७ चे कारनिर्माते अजिंक्यपद निश्चित केले; फेरारी ४२८ आणि रेड बुल ३१५ वर होते. शून्य गुणांच्या हंगामातील माजी व राखीव चालकांचा तपशील राखला आहे, पण समान शून्य गुणांवरील अधिकृत टायब्रेक क्रम स्वतंत्रपणे प्रमाणित केलेला नाही.&lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;F1REPORT&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! चालक !! संघ !! गुण
|-
| १ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ३३१
|-
| २ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || २६५
|-
| ३ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || २४४
|-
| ४ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १९२
|-
| ५ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || १६३
|-
| ६ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १२३
|-
| ७ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || ८६
|-
| ८ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || ७३
|-
| ९ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[रेनॉ]] || ५४
|-
| १० || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ३६
|-
| ११ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || ३४
|-
| १२ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ३२
|-
| १३ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || २८
|-
| १४ || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १५
|-
| १५ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || १३
|-
| १६ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || १०
|-
| १७ || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉ]] || ८
|-
| १८ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || ५
|-
| १९ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || ५
|-
| — || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || ०
|-
| — || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || ०
|-
| — || [[अँटोनियो जिओविनाझी]] || [[सॉबर]] || ०
|-
| — || [[जेन्सन बटन]] || [[मॅकलारेन]] || ०
|-
| — || [[पॉल डी रेस्टा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ०
|-
| — || [[ब्रेंडन हार्टली]] || [[टोरो रोसो]] || ०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;
|}

=== कारनिर्माते अजिंक्यपद गुणतालिका ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कारनिर्माता !! गुण
|-
| १ || [[मर्सिडीज]] || ५७५
|-
| २ || [[फेरारी]] || ४२८
|-
| ३ || [[रेड बुल रेसिंग]] || ३१५
|-
| ४ || [[फोर्स इंडिया]] || १५९
|-
| ५ || [[विलियम्स रेसिंग]] || ६८
|-
| ६ || [[टोरो रोसो]] || ५३
|-
| ७ || [[रेनॉ]] || ४८
|-
| ८ || [[हास एफ.१ संघ]] || ४३
|-
| ९ || [[मॅकलारेन]] || २३
|-
| १० || [[सॉबर]] || ५
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;
|}

== हे सुद्धा पहा ==

* [[फॉर्म्युला वन]]
* [[युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री]]
* [[सर्किट ऑफ द अमेरीकाज]]
* [[२०१७ फॉर्म्युला वन हंगाम]]
* [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन चालक यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]]

== संदर्भ ==

{{संदर्भयादी}}

==तळटीप==

{{reflist|group=टीप}}

== बाह्य दुवे ==

* [https://www.formula1.com/en/results/2017/races/975/usa/race-result मुख्य शर्यतीचे अधिकृत निकाल]
* [https://www.formula1.com/en/results/2017/races/975/usa/fastest-laps चालकनिहाय सर्वात वेगवान फेऱ्या]
* [https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2017 एफ.आय.ए. २०१७ स्पर्धा कागदपत्रे]

{{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत
| हंगाम = २०१७
| ग्रांप्री = युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री
| हंगामातील_मागील_शर्यत = २०१७ जपानी ग्रांप्री
| हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०१७ मेक्सिकन ग्रांप्री
| ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१६ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री
| ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०१८ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री
}}
{{२०१७ फॉर्म्युला वन हंगाम}}
{{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}}
[[वर्ग:युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री]]
[[वर्ग:२०१७ फॉर्म्युला वन हंगाम]]</text>
      <sha1>qv3wsqb5ynvyyk1hih3ffotc8bgmewg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>२०१७ मेक्सिकन ग्रांप्री</title>
    <ns>0</ns>
    <id>218033</id>
    <revision>
      <id>2728272</id>
      <parentid>2727913</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T13:55:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Koolkrazy</username>
        <id>1591</id>
      </contributor>
      <origin>2728272</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="95018" sha1="f204xgoqjebu14qtg1wtcmb3m388f8m" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत माहिती
| प्रकार = एफ.१
| देश = मेक्सिको
| ग्रांप्री = मेक्सिकन
| चित्र = Autódromo Hermanos Rodríguez 2015.svg
| चित्र_शीर्षक = २०१७ मध्ये वापरल्या गेलेल्या अटोड्रोमो हर्मानोस रॉड्रिगेझची सर्किट मार्गरचना
| दिनांक = २९ ऑक्टोबर
| वर्ष = २०१७
| अधिकृत_नाव = फॉर्म्युला वन मेक्सिको ग्रांप्री २०१७
| शर्यत_क्रमांक = १८
| हंगामात_एकूण_शर्यती = २०
| शर्यतीचे_ठिकाण = [[अटोड्रोमो हर्मानोस रॉड्रिगेझ]]
| सर्किट_प्रकार = स्थायी शर्यतमार्ग
| सर्किट_अंतर_किमी = ४.३०४
| सर्किट_अंतर_मैल = २.६७४
| एकूण_फेऱ्या = ७१
| एकूण_अंतर_किमी = ३०५.३५४
| एकूण_अंतर_मैल = १८९.७३८
| हवामान = कोरडे आणि सूर्यप्रकाश; उंचीमुळे कमी हवेची घनता
| पोल_चालक = [[सेबास्टियन फेटेल]]
| पोल_देश = जर्मनी
| पोल_संघ = [[फेरारी]]
| पोल_वेळ = १:१६.४८८
| जलद_चालक = [[सेबास्टियन फेटेल]]
| जलद_देश = जर्मनी
| जलद_संघ = [[फेरारी]]
| जलद_वेळ = १:१८.७८५
| जलद_फेरी = ६८
| पहिला_चालक = [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]]
| पहिला_देश = नेदरलँड्स
| पहिला_संघ = [[रेड बुल रेसिंग]]
| दुसरा_चालक = [[वालट्टेरी बोट्टास]]
| दुसरा_देश = फिनलंड
| दुसरा_संघ = [[मर्सिडीज]]
| तिसरा_चालक = [[किमी रायकोनेन]]
| तिसरा_देश = फिनलंड
| तिसरा_संघ = [[फेरारी]]
| हंगामातील_मागील_शर्यत = २०१७ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री
| हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०१७ ब्राझिलियन ग्रांप्री
| ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१६ मेक्सिकन ग्रांप्री
| ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०१८ मेक्सिकन ग्रांप्री
}}

'''२०१७ मेक्सिकन ग्रांप्री''' (अधिकृत नाव '''फॉर्म्युला वन मेक्सिको ग्रांप्री २०१७''') ही फॉर्म्युला वन विश्व अजिंक्यपदाच्या २०१७ हंगामातील अठरावी शर्यत २९ ऑक्टोबर रोजी मेक्सिको सिटीच्या [[अटोड्रोमो हर्मानोस रॉड्रिगेझ]] येथे आयोजित झाली. ७१ फेऱ्यांच्या शर्यतीत [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]]ने [[वालट्टेरी बोट्टास]] व [[किमी रायकोनेन]] यांच्या पुढे विजय मिळवला. पहिल्याच फेरीतील संपर्कानंतर [[लुइस हॅमिल्टन]] नवव्या क्रमांकावर आणि [[सेबास्टियन फेटेल]] चौथ्या स्थानावर पोहोचला; या निकालाने हॅमिल्टनने चौथे जागतिक चालक अजिंक्यपद निश्चित केले. हे या शर्यतीतील विजय आणि हंगामातील विजेतेपद असे दोन भिन्न ऐतिहासिक निष्कर्ष होते.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ मेक्सिकन ग्रांप्री — शर्यतीचे निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/976/mexico/race-result|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=मेक्सिकन ग्रांप्री — फेरीनुसार घटनांचा स्वतंत्र आढावा|दुवा=https://www.grandprix.com/races/mexican-gp-2017-race-notes-verstappen-wins-in-mexico-hamilton-takes-title.html|प्रकाशक=ग्रांप्री डॉट कॉम}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;STAND&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ विश्व अजिंक्यपदाचा मेक्सिकन ग्रांप्रीनंतरचा इतिहास|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/drivers|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

== पार्श्वभूमी ==

=== शर्यतीपूर्वीची अजिंक्यपदाची स्थिती ===

मागील अमेरिकन ग्रांप्रीनंतर हॅमिल्टनचे ३३१ आणि फेटेलचे २६५ गुण होते. उर्वरित तीन शर्यतींमध्ये फेटेलला कोणतीही चूक परवडण्यासारखी नव्हती; हॅमिल्टनला केवळ सुरक्षित गुण मिळवूनही जागतिक विजेतेपद निश्चित करता येणार होते. मर्सिडीजने यापूर्वीच कारनिर्माते अजिंक्यपद जिंकले होते. मेक्सिकोच्या सुमारे २,२०० मीटर उंचीमुळे थंडाव्याची क्षमता व हवेचा प्रतिकार यांवरील परिणाम वेगळ्या पद्धतीने जाणवत असल्याने शक्तियंत्रणांची विश्वासार्हता आणि टायर तपमान व्यवस्थापन यांना महत्त्व होते.&lt;ref name=&quot;FIA&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ मेक्सिकन ग्रांप्रीसाठी एफ.आय.ए. माहितीपत्रक|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/media_kit_2017_eng_v2__0.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;

=== सर्किट आणि स्पर्धा कार्यक्रम ===

अटोड्रोमो हर्मानोस रॉड्रिगेझच्या ४.३०४ किमी शर्यतमार्गात १७ वळणे असून दीर्घ सरळ रस्ता आणि फोरो सोल स्टेडियममधील वळणे प्रमुख वैशिष्ट्ये आहेत. अधिकृत ७१ फेऱ्यांचे अंतर ३०५.३५४ किमी होते. शुक्रवारच्या दोन, शनिवारच्या एका सरावानंतर शनिवारची पात्रता आणि रविवारी मुख्य शर्यत होती. या हंगामात स्प्रिंट प्रकार नव्हता; त्यामुळे मुख्य शर्यतीचा ग्रिड पात्रतेनंतरच्या अधिकृत दंडांच्या आदेशावरच ठरवला गेला.&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;GRID&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ मेक्सिकन ग्रांप्री — अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/976/mexico/starting-grid|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

=== सहभागी चालक आणि संघ ===

रविवारी दहा संघांकडून २० चालक होते, पण शुक्रवारी पहिल्या सरावात चार वेगळे चालक उतरले. हाससाठी अँटोनियो जोव्हिनात्सी (क्र. ५०) रोमेन ग्रोसजाँऐवजी, सॉबरसाठी शार्ल लक्लेर (क्र. ३७) मार्कुस एरिक्सनऐवजी, टोरो रोसोसाठी शॉन जेलाएल (क्र. ३८) पियर गॅस्लीऐवजी आणि फोर्स इंडियासाठी अल्फोन्सो सेलिस (क्र. ३४) एस्टेबान ओकॉनऐवजी चालवले. नियमित चालक पुढील सरावात परतले. ब्रेंडन हार्टली २८ क्रमांकाच्या टोरो रोसोमध्ये सहभागी होता; अमेरिकेत त्याचा क्रमांक ३९ होता. व्हानडोर्नने पहिल्या सरावात तीन फेऱ्या पूर्ण केल्या, पण वैध वेळ नव्हता.&lt;ref name=&quot;FP1&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ मेक्सिकन ग्रांप्री — मुक्त सराव १|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/976/mexico/practice/1|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;FP2&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ मेक्सिकन ग्रांप्री — मुक्त सराव २|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/976/mexico/practice/2|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! संघ !! चालक !! कार क्र.
|-
| [[मर्सिडीज]] || [[लुइस हॅमिल्टन]] || ४४
|-
| [[मर्सिडीज]] || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || ७७
|-
| [[फेरारी]] || [[सेबास्टियन फेटेल]] || ५
|-
| [[फेरारी]] || [[किमी रायकोनेन]] || ७
|-
| [[रेड बुल रेसिंग]] || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || ३३
|-
| [[रेड बुल रेसिंग]] || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || ३
|-
| [[फोर्स इंडिया]] || [[एस्टेबान ओकॉन]] || ३१
|-
| [[फोर्स इंडिया]] || [[सर्जिओ पेरेझ]] || ११
|-
| [[रेनॉ]] || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || ५५
|-
| [[रेनॉ]] || [[निको हल्केनबर्ग]] || २७
|-
| [[विलियम्स रेसिंग]] || [[फेलिपे मासा]] || १९
|-
| [[विलियम्स रेसिंग]] || [[लान्स स्ट्रोल]] || १८
|-
| [[मॅकलारेन]] || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || १४
|-
| [[मॅकलारेन]] || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || २
|-
| [[टोरो रोसो]] || [[पियर गॅस्ली]] || १०
|-
| [[टोरो रोसो]] || [[ब्रेंडन हार्टली]] || २८
|-
| [[हास एफ.१ संघ]] || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || ८
|-
| [[हास एफ.१ संघ]] || [[केविन मॅग्नुसेन]] || २०
|-
| [[सॉबर]] || [[मार्कस एरिक्सन]] || ९
|-
| [[सॉबर]] || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || ९४
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;
|}

=== टायर ===

पिरेलीने पिवळा सॉफ्ट, लाल सुपरसॉफ्ट आणि जांभळा अल्ट्रासॉफ्ट हे मिश्रण दिले. प्रत्येक चालकाला १३ संच निवडता येत असले तरी पर्याय वेगवेगळे होते: हॅमिल्टनकडे १/३/९, फेटेलकडे १/५/७ आणि दोन्ही रेड बुल चालकांकडे ३/४/६ (सॉफ्ट/सुपरसॉफ्ट/अल्ट्रासॉफ्ट) संच होते. टायर निवडीचा तक्ता प्रत्यक्ष निवड-श्रेणी दाखवतो; तो प्रत्येकाने शर्यतीत कोणते टायर किती फेऱ्या वापरले याचा अहवाल नाही. मेक्सिकोतील कमी झीज आणि लांब पिट लेन यामुळे एकाच थांब्याच्या पर्यायाचे महत्त्व वाढले.&lt;ref name=&quot;TYRE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ मेक्सिकन ग्रांप्रीच्या टायर मिश्रणांची आणि संचांची निवड|दुवा=https://sidepodcast.com/post/race-information-mexico-2017|प्रकाशक=साइडपॉडकास्ट}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;PIRESTORY&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ मेक्सिकन ग्रांप्रीसाठी पिरेली टायर निवड|दुवा=https://news.verstappen.com/en/article/3074|प्रकाशक=व्हर्सटॅपन डॉट कॉम}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! टायर प्रकार !! मिश्रण !! बाजूच्या पट्टीचा रंग !! प्रत्येकी उपलब्ध संच
|-
| कठीण || सॉफ्ट || पिवळा || १–३
|-
| मध्यम || सुपरसॉफ्ट || लाल || १–५
|-
| मऊ || अल्ट्रासॉफ्ट || जांभळा || ६–१०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;TYRE&quot;/&gt;
|}

== मुक्त सराव सत्रे ==

=== पहिला मुक्त सराव ===

पहिल्या सरावात बोट्टासने १:१७.८२४ अशी सर्वोत्तम वेळ नोंदवली आणि ४२ फेऱ्या पूर्ण केल्या. हॅमिल्टन ०.४६६ सेकंद मागे, व्हर्सटॅपन तिसरा, रिक्कार्डो चौथा व फेटेल पाचवा राहिला. चार अतिथी चालक व व्हानडोर्नची वेळ नसलेली नोंद हीच सत्राची अधिकृत माहिती होती; शुक्रवारी सहभागी झालेले सर्व चालक रविवारच्या २० शर्यत प्रवेशांमध्ये सामील होते असे म्हणता येत नाही.&lt;ref name=&quot;FP1&quot;/&gt;

=== मुक्त सराव १ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:१७.८२४ || ४२
|-
| २ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || +०.४६६ सेकंद || ३५
|-
| ३ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.५७१ सेकंद || १६
|-
| ४ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.५९७ सेकंद || २८
|-
| ५ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || +०.७६२ सेकंद || २८
|-
| ६ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || +१.१८४ सेकंद || २७
|-
| ७ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || +१.४१६ सेकंद || २१
|-
| ८ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || +१.५२२ सेकंद || २०
|-
| ९ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +१.६१९ सेकंद || ३२
|-
| १० || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || +१.७२८ सेकंद || १९
|-
| ११ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[रेनॉ]] || +१.७३० सेकंद || २४
|-
| १२ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +१.९४८ सेकंद || ३४
|-
| १३ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +२.८२० सेकंद || १६
|-
| १४ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || +३.१४७ सेकंद || ३०
|-
| १५ || ५० || [[अँटोनियो जोव्हिनात्सी]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +३.४४५ सेकंद || २६
|-
| १६ || ३७ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[सॉबर]] || +३.६२२ सेकंद || २८
|-
| १७ || ३८ || [[शॉन जेलाएल]] || [[टोरो रोसो]] || +३.८१५ सेकंद || २९
|-
| १८ || २८ || [[ब्रेंडन हार्टली]] || [[टोरो रोसो]] || +३.९२३ सेकंद || १०
|-
| १९ || ३४ || [[अल्फोन्सो सेलिस जुनियर]] || [[फोर्स इंडिया]] || +४.५१८ सेकंद || १७
|-
| २० || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || वेळ नोंदलेली नाही || ३
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;FP1&quot;/&gt;
|}

=== दुसरा मुक्त सराव ===

शुक्रवारच्या दुसऱ्या सत्रात रिक्कार्डोने १:१७.८०१ सह आघाडी घेतली, हॅमिल्टन ०.१३१ सेकंद आणि व्हर्सटॅपन ०.१६३ सेकंद मागे होते. फेरारीचे फेटेल व रायकोनेन अनुक्रमे चौथे व पाचवे राहिले. सर्व नियमित शर्यत चालक या सत्रात दिसले; गैस्लीच्या मर्यादित फेऱ्या आणि ग्रोसजाँच्या फक्त तीन फेऱ्या या तक्त्यात वेगळ्या प्रकारे नोंदल्या आहेत.&lt;ref name=&quot;FP2&quot;/&gt;

=== मुक्त सराव २ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:१७.८०१ || २६
|-
| २ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || +०.१३१ सेकंद || ४०
|-
| ३ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.१६३ सेकंद || १७
|-
| ४ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || +०.२५० सेकंद || ३५
|-
| ५ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || +०.३४१ सेकंद || ४०
|-
| ६ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || +०.४९८ सेकंद || ४३
|-
| ७ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || +०.७०७ सेकंद || २६
|-
| ८ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || +०.९२७ सेकंद || ४१
|-
| ९ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || +०.९७४ सेकंद || १९
|-
| १० || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || +१.०२१ सेकंद || ४२
|-
| ११ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[रेनॉ]] || +१.२५९ सेकंद || ३०
|-
| १२ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +१.४०५ सेकंद || ३७
|-
| १३ || २८ || [[ब्रेंडन हार्टली]] || [[टोरो रोसो]] || +१.६२२ सेकंद || ४०
|-
| १४ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +१.७२३ सेकंद || ४२
|-
| १५ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || +२.०४३ सेकंद || ३२
|-
| १६ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || +२.५०५ सेकंद || ३८
|-
| १७ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +२.५१७ सेकंद || ३५
|-
| १८ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || +२.५६१ सेकंद || ३८
|-
| १९ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || +३.९४४ सेकंद || १०
|-
| २० || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +७.७२५ सेकंद || ३
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;FP2&quot;/&gt;
|}

=== तिसरा मुक्त सराव ===

शनिवारच्या अंतिम सरावात व्हर्सटॅपन १:१७.११३ सह पहिला राहिला; हॅमिल्टन केवळ ०.०७५ आणि फेटेल ०.११७ सेकंदांनी मागे होता. रेनॉ, फोर्स इंडिया व टोरो रोसोच्या सत्रांतील सहभागामुळे मधल्या गटातील स्पर्धाही तीव्र होती. गैस्लीने दोन फेऱ्या करूनही वैध वेगवान वेळ नोंदवली नव्हती; त्यामुळे त्याला सरावातून अनुपस्थित म्हणणे चुकीचे आहे.&lt;ref name=&quot;FP3&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ मेक्सिकन ग्रांप्री — मुक्त सराव ३|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/976/mexico/practice/3|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

=== मुक्त सराव ३ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:१७.११३ || २०
|-
| २ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || +०.०७५ सेकंद || २३
|-
| ३ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || +०.११७ सेकंद || २१
|-
| ४ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || +०.१७० सेकंद || १८
|-
| ५ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.२४८ सेकंद || १०
|-
| ६ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || +०.४०४ सेकंद || २७
|-
| ७ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || +०.९२७ सेकंद || २०
|-
| ८ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || +१.०५२ सेकंद || १८
|-
| ९ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[रेनॉ]] || +१.०९५ सेकंद || २१
|-
| १० || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || +१.२६७ सेकंद || २१
|-
| ११ || २८ || [[ब्रेंडन हार्टली]] || [[टोरो रोसो]] || +१.४८९ सेकंद || २३
|-
| १२ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +१.५७७ सेकंद || २३
|-
| १३ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +१.९५३ सेकंद || २०
|-
| १४ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +२.०९२ सेकंद || १९
|-
| १५ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || +२.२१८ सेकंद || २७
|-
| १६ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || +२.४५२ सेकंद || २२
|-
| १७ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +२.४७३ सेकंद || २२
|-
| १८ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || +२.७१३ सेकंद || १६
|-
| १९ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || +२.९१७ सेकंद || २५
|-
| २० || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || वेळ नोंदलेली नाही || २
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;FP3&quot;/&gt;
|}

== मुख्य शर्यतीची पात्रता फेरी ==

=== फेरी १ ===

पात्रतेच्या पहिल्या फेरीत प्रमुख चालकांनी पुढील फेरी सुरक्षित केली; ग्रोसजाँ, मॅग्नुसेन, व्हेर्लाइन आणि एरिक्सन मागे राहिले. गैस्लीला वैध पात्रता वेळ नोंदवता आली नाही; त्याची पुढील रविवारी उपस्थिती पंचांच्या परवानगीवर अवलंबून होती. अनेक शक्तियंत्रण-घटक बदलांची शिक्षा ही अधिकृत सुरुवातीच्या ग्रिडची स्वतंत्र बाब होती.&lt;ref name=&quot;Q&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ मेक्सिकन ग्रांप्री — पात्रता फेरी|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/976/mexico/qualifying|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GRID&quot;/&gt;

=== फेरी २ ===

दुसऱ्या फेरीत व्हर्सटॅपनने १:१६.५२४ वेळ नोंदवली, तर फेटेल १:१६.८७० सह पुढे गेला. रायकोनेन, फोर्स इंडियाचे चालक व रेनॉचे हल्केनबर्ग-सायेन्स पुढील फेरीत गेले; मासा, स्ट्रोल, हार्टली, अलोन्सो आणि व्हानडोर्न अंतिम दहांत नव्हते. काही नोंदी वेळ नोंदली न गेल्याच्या असल्या तरी केवळ वेळेवरून गैरहजेरीचा निष्कर्ष काढता येत नाही.&lt;ref name=&quot;Q&quot;/&gt;

=== फेरी ३ ===

फेटेलच्या १:१६.४८८ या वेगाने त्याला पोल स्थान मिळाले. व्हर्सटॅपन १:१६.५७४ सह दुसरा, हॅमिल्टन तिसरा आणि बोट्टास चौथा होता. रिक्कार्डो पात्रतेत सातवा राहिला, पण शक्तियंत्रण बदलांमुळे रविवारच्या ग्रिडवर मागे गेला. पात्रतेचा क्रम आणि प्रत्यक्ष अधिकृत ग्रिड स्वतंत्र तक्त्यांत दिलेला आहे.&lt;ref name=&quot;Q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;GRID&quot;/&gt;

=== मुख्य शर्यतीच्या पात्रता फेरीचे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी १ !! फेरी २ !! फेरी ३ !! एकूण फेऱ्या
|-
| १ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || १:१७.६६५ || १:१६.८७० || १:१६.४८८ || २०
|-
| २ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:१७.६३० || १:१६.५२४ || १:१६.५७४ || १९
|-
| ३ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:१७.५१८ || १:१७.०३५ || १:१६.९३४ || २१
|-
| ४ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:१७.५७८ || १:१७.१६१ || १:१६.९५८ || १७
|-
| ५ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || १:१८.१४८ || १:१७.५३४ || १:१७.२३८ || २०
|-
| ६ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || १:१८.३३६ || १:१७.८२७ || १:१७.४३७ || १९
|-
| ७ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:१८.२०८ || १:१७.६३१ || १:१७.४४७ || १५
|-
| ८ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || १:१८.३२२ || १:१७.७९२ || १:१७.४६६ || १७
|-
| ९ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[रेनॉ]] || १:१८.४०५ || १:१७.७५३ || १:१७.७९४ || १७
|-
| १० || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || १:१८.०२० || १:१७.८६८ || १:१७.८०७ || १९
|-
| ११ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:१८.५७० || १:१८.०९९ || वेळ नाही || १०
|-
| १२ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:१८.९०२ || १:१९.१५९ || वेळ नाही || ११
|-
| १३ || २८ || [[ब्रेंडन हार्टली]] || [[टोरो रोसो]] || १:१८.६८३ || वेळ नाही || वेळ नाही || १२
|-
| १४ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || १:१७.७१० || वेळ नाही || वेळ नाही || ९
|-
| १५ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || १:१८.५७८ || वेळ नाही || वेळ नाही || १३
|-
| १६ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || १:१९.१७६ || वेळ नाही || वेळ नाही || ९
|-
| १७ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || १:१९.३३३ || वेळ नाही || वेळ नाही || ९
|-
| १८ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:१९.४४३ || वेळ नाही || वेळ नाही || १०
|-
| १९ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:१९.४७३ || वेळ नाही || वेळ नाही || ११
|-
| २० || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || वेळ नाही || वेळ नाही || वेळ नाही || ०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;8&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;Q&quot;/&gt;
|}

=== मुख्य शर्यतीची अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी ===

अधिकृत रविवारीच्या सुरुवातीच्या क्रमवारीत फेटेल, व्हर्सटॅपन, हॅमिल्टन आणि बोट्टास हे पहिले चार होते. शक्तियंत्रण व गिअरबॉक्स बदलांसाठी रिक्कार्डो, हार्टली, अलोन्सो, व्हानडोर्न आणि गैस्ली यांना विविध ग्रिड शिक्षांचा परिणाम झाला. गैस्लीला वैध पात्रता वेळ नसली तरी शेवटच्या स्थानावर सुरू करण्याची परवानगी होती. वीसही वाहनांना क्रमांकित ग्रिड स्थान होते; कोणालाही कल्पित पिट-लेन सुरुवात दिलेली नाही.&lt;ref name=&quot;GRID&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Q&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! ग्रिड !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पात्रता वेळ / स्थिती
|-
| १ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || १:१६.४८८
|-
| २ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:१६.५७४
|-
| ३ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:१६.९३४
|-
| ४ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:१६.९५८
|-
| ५ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || १:१७.२३८
|-
| ६ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || १:१७.४३७
|-
| ७ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || १:१७.४६६
|-
| ८ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[रेनॉ]] || १:१७.७९४
|-
| ९ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || १:१७.८०७
|-
| १० || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:१८.०९९
|-
| ११ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:१९.१५९
|-
| १२ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || १:१९.१७६
|-
| १३ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || १:१९.३३३
|-
| १४ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:१९.४४३
|-
| १५ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:१९.४७३
|-
| १६ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:१७.४४७
|-
| १७ || २८ || [[ब्रेंडन हार्टली]] || [[टोरो रोसो]] || वेळ नाही / परवानगी
|-
| १८ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || वेळ नाही / परवानगी
|-
| १९ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || वेळ नाही / परवानगी
|-
| २० || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || वेळ नाही / परवानगी
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;5&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;GRID&quot;/&gt;
|}

== मुख्य शर्यत ==

पहिल्या वळणांमध्ये व्हर्सटॅपनने फेटेल आणि हॅमिल्टनच्या पुढे झेप घेतली; त्यानंतर फेटेलचे पुढील पंखाचे नुकसान आणि हॅमिल्टनचे टायर पंक्चर झाल्याने दोघांना लवकर पिटमध्ये जावे लागले. 

पहिल्या वळणाच्या संपर्कातून व्हर्सटॅपन पुढे गेला, परंतु फेटेलच्या पंखाचे नुकसान आणि हॅमिल्टनचा टायर निकामी झाल्यामुळे त्यांची गुणांसाठीची संपूर्ण योजना बदलली. पिटमध्ये लवकर थांबून नवीन टायर लावल्यावर दोघांनाही आघाडीच्या कारांऐवजी मागच्या वाहतुकीशी स्पर्धा करावी लागली. पुढे रिक्कार्डो व हल्केनबर्ग यांसारख्या संभाव्य गुणमिळवणाऱ्या चालकांच्या तांत्रिक निवृत्तीने मध्यभागातील मोकळी जागा निर्माण झाली.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

व्हर्सटॅपनच्या वेगामुळे बोट्टासला थेट आघाडीचा पाठलाग करता आला नाही. तिसऱ्या स्थानासाठी रायकोनेन स्थिरावला, तर ओकॉन व स्ट्रोल यांना आघाडीच्या गाड्यांच्या दुर्घटनेमुळे महत्त्वाची गुणस्थानांची संधी मिळाली. मेक्सिकोच्या उंच प्रदेशातील वातावरणामुळे इंजिन-थंडकरण आणि कारमागील हवेचे व्यवस्थापन या तांत्रिक मुद्द्यांना त्या शर्यतीत महत्त्व होते, पण कोणत्याही विशिष्ट निवृत्तीचे कारण स्वतंत्र अधिकृत नोंद नसताना फक्त उंचीला देणे योग्य नाही.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

हार्टलीच्या शक्तियंत्रण बिघाडानंतर आभासी सुरक्षा-गाडीखाली पिट थांब्याच्या वेळेची किंमत कमी झाली. या टप्प्यात टायर बदलत असलेल्या काही चालकांना अधिक दीर्घ शेवटचा टप्पा घेता आला. फेटेलने मध्य आणि शेवटच्या फेऱ्यांत वेगवान फेऱ्या नोंदवल्या; हॅमिल्टनला मात्र गुणस्थानात परत येण्यासाठी अलोन्सोसारख्या प्रतिस्पर्ध्यांवर प्रत्यक्ष ओव्हरटेक साधावा लागला.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIRESTORY&quot;/&gt;

सुरुवातीच्या फेरीतच मोठा फरक पडल्यामुळे आघाडीचा शर्यतप्रवास आणि मागून आलेल्या दोन विश्वविजेतेपद प्रतिस्पर्ध्यांची चढाई एकाच वेळी सुरू होती. फेटेलने प्रतिस्पर्ध्यांना मागे टाकण्यापूर्वी त्याला नुकसान झालेल्या पुढच्या पंखाचा थांबा घ्यावा लागला; हॅमिल्टनने पंचरनंतर टायर बदलून नवीन वेग उभारला. व्हर्सटॅपन मात्र पुढील गाडीच्या वाऱ्यात न अडकता वेग नियंत्रित करू शकला. यामुळे पहिल्या टप्प्यात तीन वेगळ्या रणनीतिक अवस्था तयार झाल्या.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

व्हर्सटॅपनने सुरुवातीचा लाभ घेऊन पहिल्या टायर टप्प्यात सातत्याने बोट्टासपासून अंतर उभारले. मागील स्थानांतील फेटेल व हॅमिल्टन यांची चढाई मात्र ट्रॅकवरील वाहतूक आणि पिटमधून परतताना मिळणाऱ्या मोकळ्या जागेवर अवलंबून होती. शेवटच्या वेगवान फेर्‍यांत फेटेलने चौथ्या क्रमापर्यंत स्थान मिळवले; पण ओकॉनच्या पुढील गाड्यांची मोठी आघाडी कमी करण्यासाठी पर्याप्त फेऱ्या उपलब्ध नव्हत्या. अंतिम निकालात व्हर्सटॅपन विजेता, बोट्टास दुसरा व रायकोनेन तिसरा ठरला.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

व्हर्सटॅपनने पहिला टप्पा आघाडीवर नियंत्रित ठेवला. पाचव्या फेरीनंतर रिक्कार्डो निवृत्त झाला, तर रेनॉच्या हल्केनबर्गलाही पुढे तांत्रिक अडचण आली. 

हार्टलीची शक्तियंत्रण बिघाडामुळे निवृत्ती झाल्यावर ३१व्या फेरीच्या आसपास आभासी सुरक्षा-गाडी आली; त्या संधीला अनेक चालकांनी पिट थांबे घेतले. फेटेलने उत्तरोत्तर पुढे येत चौथे स्थान मिळवले, तर हॅमिल्टनने शेवटच्या टप्प्यात अलोन्सोशी लढून नववे स्थान घेतले. शेवटी व्हर्सटॅपन बोट्टासपेक्षा १९.६७८ सेकंद पुढे विजेता ठरला; रायकोनेन तिसरा होता. जगज्जेतेपदाचा निकाल हॅमिल्टनच्या नवव्या स्थानानंतर स्पष्ट झाला.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

=== मुख्य शर्यतीचे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पूर्ण फेऱ्या !! वेळ / अंतर / स्थिती !! गुण
|-
| १ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ७१ || १:३६:२६.५५२ || २५
|-
| २ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || ७१ || +१९.६७८ सेकंद || १८
|-
| ३ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || ७१ || +५४.००७ सेकंद || १५
|-
| ४ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || ७१ || +७०.०७८ सेकंद || १२
|-
| ५ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || ७० || +१ फेरी || १०
|-
| ६ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ७० || +१ फेरी || ८
|-
| ७ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || ७० || +१ फेरी || ६
|-
| ८ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ७० || +१ फेरी || ४
|-
| ९ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ७० || +१ फेरी || २
|-
| १० || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || ७० || +१ फेरी || १
|-
| ११ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ७० || +१ फेरी || ०
|-
| १२ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || ७० || +१ फेरी || ०
|-
| १३ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || ७० || +१ फेरी || ०
|-
| १४ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || ६९ || +२ फेऱ्या || ०
|-
| १५ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ६९ || +२ फेऱ्या || ०
|-
| वर्गीकृत नाही || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[रेनॉ]] || ५९ || निवृत्त || ०
|-
| वर्गीकृत नाही || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || ५५ || निवृत्त || ०
|-
| वर्गीकृत नाही || २८ || [[ब्रेंडन हार्टली]] || [[टोरो रोसो]] || ३० || निवृत्त || ०
|-
| वर्गीकृत नाही || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || २४ || निवृत्त || ०
|-
| वर्गीकृत नाही || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ५ || निवृत्त || ०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;
|}

=== सर्वात वेगवान फेरी ===

फेटेलने ६८व्या फेरीत १:१८.७८५ (१९६.६६६ किमी/ता.) सर्वोत्तम फेरी केली; व्हर्सटॅपनची ६५वी फेरी १:१८.८९२ होती. अधिकृत सर्वात वेगवान फेऱ्यांच्या यादीत २० चालकांचे वैध नोंदी आहेत, निवृत्त चालकांच्याही त्यांच्या पूर्ण झालेल्या फेऱ्यांत केलेल्या वेळा समाविष्ट आहेत. २०१७ मध्ये या विक्रमासाठी अजिंक्यपदाचा अतिरिक्त गुण नव्हता.&lt;ref name=&quot;FAST&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ मेक्सिकन ग्रांप्री — सर्वात वेगवान फेऱ्या|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/976/mexico/fastest-laps|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! क्रम !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी (एफआयए) !! फेरीचा वेळ !! सरासरी वेग (किमी/ता.)
|-
| १ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || ६८ || १:१८.७८५ || १९६.६६६
|-
| २ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ६५ || १:१८.८९२ || १९६.४००
|-
| ३ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || ७० || १:१९.३७४ || १९५.२०७
|-
| ४ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || ५४ || १:१९.९२९ || १९३.८५२
|-
| ५ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ६९ || १:१९.९४५ || १९३.८१३
|-
| ६ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || ५९ || १:२०.०५४ || १९३.५४९
|-
| ७ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ६४ || १:२०.३४५ || १९२.८४८
|-
| ८ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || ७० || १:२०.८५९ || १९१.६२२
|-
| ९ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || ६७ || १:२०.९४६ || १९१.४१६
|-
| १० || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || ६६ || १:२०.९७२ || १९१.३५५
|-
| ११ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || ५० || १:२१.०१४ || १९१.२५५
|-
| १२ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ५३ || १:२१.०६२ || १९१.१४२
|-
| १३ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ५५ || १:२१.१३६ || १९०.९६८
|-
| १४ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ६८ || १:२१.२१४ || १९०.७८४
|-
| १५ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[रेनॉ]] || ३४ || १:२१.३६० || १९०.४४२
|-
| १६ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || ५६ || १:२१.६३८ || १८९.७९३
|-
| १७ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || ५४ || १:२१.६८६ || १८९.६८२
|-
| १८ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || १८ || १:२१.६९१ || १८९.६७०
|-
| १९ || २८ || [[ब्रेंडन हार्टली]] || [[टोरो रोसो]] || २८ || १:२२.५७२ || १८७.६४७
|-
| २० || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ४ || १:२२.७८९ || १८७.१५५
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;FAST&quot;/&gt;
|}

== मुख्य शर्यतीनंतरचे विश्लेषण ==

=== सुरुवातीपूर्वीचे दंड आणि पहिल्या वळणापूर्वीची रणनीती ===

पोल स्थानावर फेटेल, त्याच्या बाजूला व्हर्सटॅपन आणि मागे हॅमिल्टन होता. पात्रतेतील अंतिम दहा चालकांचा क्रम दंडांमुळे जसाच्या तसा ग्रिडवर नव्हता; विशेषतः रेड बुलचा रिक्कार्डो आणि मॅकलारेनचे चालक जादा शक्तियंत्रण घटकांमुळे मागील भागात गेले. सुरुवातीच्या काहीशे मीटरमध्ये स्थान मिळवणे महत्त्वाचे होते, कारण समुद्रसपाटीपासूनच्या उंचीवर कारमध्ये कमी हवेचा प्रवाह असल्यामुळे इतर गाडीच्या जवळ चालताना शीतनियमन आणि ब्रेकवर ताण येऊ शकतो.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TYRE&quot;/&gt;

टायर उपलब्धतेत रेड बुलने सॉफ्टचे प्रत्येकी तीन संच निवडले तर मर्सिडीजने तुलनेने अल्ट्रासॉफ्टवर भर दिला. निवडलेले तेरा संच म्हणजे प्रत्येक चालकाने रविवारच्या शर्यतीत ते सर्व वापरले असे नाही. पहिले वळण, वेगवान सरळ रस्ता आणि पुढील टायरांचे तापमान यांचा पुढच्या एक-थांबा किंवा विविध स्थितीत वर्च्युअल सेफ्टी कारमुळे थांबण्याच्या पर्यायावर प्रभाव पडणार होता.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TYRE&quot;/&gt;

शर्यतीच्या सुरुवातीसाठी पात्रतेची पहिली दोन रांगा महत्त्वाच्या होत्या, पण दंडांनंतर मागून येणाऱ्या चालकांचे टायर आणि इंजिन घटकांचे नियोजन वेगळे होते. रेनॉ व टोरो रोसो-संबंधित शक्तियंत्रण अडचणी अनेकदा वेगळ्या निर्णयांत नोंदल्या गेल्या. सुरूवातीच्या ग्रिडवरील संभाव्य स्थानांपासून प्रत्यक्ष शर्यत सुरू करणे आणि दंडाच्या कागदपत्रात नमूद केलेल्या स्थानघसरणीची संख्या यांत फरक होता; म्हणून आधीच्या पात्रता वेळा थेट ग्रिड बनवू शकत नाहीत.&lt;ref name=&quot;GRID&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

=== पहिल्या फेरीतील तीन आघाडीच्या गाड्यांचा संपर्क ===

स्टार्ट झाल्यावर व्हर्सटॅपनने फेटेलच्या पुढे जाण्याची संधी घेतली आणि हॅमिल्टनदेखील त्या समूहात झेपावला. पहिल्या काही वळणांतील फेटेल, व्हर्सटॅपन व हॅमिल्टनच्या जवळच्या लढाईत फेटेलच्या फेरारीच्या पुढील पंखाला नुकसान झाले. त्याच संपर्कामध्ये हॅमिल्टनच्या मागील टायरला पंक्चर झाले. दोघांनी पहिल्याच फेरीत दुरुस्ती व टायर बदलांसाठी पिटमध्ये जाण्याची वेळ आली. पोलच्या आघाडीवरील फेटेल आणि संभाव्य विजेतेपद निश्चित करणारा हॅमिल्टन एकाच वेळी शेवटच्या भागात गेले.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TYRE&quot;/&gt;

या घटनेचा सर्वांत प्रत्यक्ष फायदा व्हर्सटॅपनला झाला. पुढे आल्यावर त्याच्या मागे बोट्टास व इतर गाड्या होत्या; व्हर्सटॅपनने स्वच्छ हवेत वेग आणि टायरचा ताण सांभाळण्याची मोकळीक मिळवली. हॅमिल्टनसाठी उद्देश आघाडी जिंकण्यावरून शर्यत पूर्ण करून आवश्यक गुण मिळवण्याकडे गेला, तर फेटेलला अजिंक्यपदाच्या संधी टिकवण्यासाठी अनेक क्रमांकांनी पुढे जाणे आवश्यक होते.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TYRE&quot;/&gt;

आघाडीच्या तीन गाड्यांच्या संघर्षात व्हर्सटॅपन बाहेरून पुढे गेला, तर फेटेल व हॅमिल्टन यांना नुकसान झाल्यावर लगेच पिट बदल घ्यावा लागला. या घटनेतून व्हर्सटॅपनला विजयासाठी सुरुवातीचा मोकळा ट्रॅक मिळाला आणि इतर दोन अजिंक्यपद प्रतिस्पर्ध्यांना वेगळ्या स्तरावर परत लढावे लागले. रविवारच्या निकालात हॅमिल्टन नववा असला तरी त्या स्थानाने त्याचे अजिंक्यपद का निश्चित झाले, हे समजण्यासाठी पहिल्या फेरीतील घडामोडी आणि फेटेलची चौथ्या स्थानापर्यंत मर्यादित भरारी एकत्र वाचावी लागते.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

=== सुरुवातीचा वेग, रिक्कार्डोची निवृत्ती आणि मधल्या समूहातील बदल ===

रिक्कार्डोला मागील ग्रिडवरून सुरुवात केल्यानंतर पाच फेऱ्यांतच तांत्रिक कारणाने निवृत्त व्हावे लागले. त्यामुळे रेड बुलची दोनही गाड्या चांगल्या स्थानांसाठी झुंज देतील ही शक्यता लवकर संपली. नंतर रेनॉच्या हल्केनबर्गचा कारमधील बिघाड आणि इतर चालकांच्या वेगातील फरक यामुळे मधल्या क्रमांकांत बदल झाले. या घटनांचा शर्यतीतील गुणांच्या रचनेवर परिणाम झाला; मात्र त्या व्हर्सटॅपनच्या आघाडीशी किंवा हॅमिल्टनच्या पंक्चरशी एकच घटना नव्हत्या.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TYRE&quot;/&gt;

फोर्स इंडियाचा ओकॉन सुरुवातीपासून गुणस्थानांत होता. विलियम्सचा स्ट्रोल व स्थानिक चालक पेरेझ यांना नियमित वेग आणि प्रतिस्पर्ध्यांच्या निवृत्तींचा फायदा झाला. फेरारीचा रायकोनेन स्वतःच्या पिट वेळा आणि दीर्घ टप्प्यांतील वेगावर अवलंबून होता. हॅमिल्टन अनेक गाड्यांच्या मागे वेळ गमावत असताना फेटेल अधिक जलद चढाई करत होता; समान कारणामुळे त्यांची स्थानसुधारणा एकाच गतीने झाली असा अर्थ काढू नये.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TYRE&quot;/&gt;

रिक्कार्डोची लवकर निवृत्ती आणि हल्केनबर्गची नंतरची अडचण यांमुळे प्रतिस्पर्ध्यांतील संभाव्य पोडियम किंवा मोठ्या गुणस्थानांचे चित्र बदलले. पुढे व्हर्सटॅपनने मोठा वेगफरक राखला; बोट्टासचा दुसरा क्रम सुरक्षित राहिला आणि रायकोनेन तिसरा झाला. मध्यभागात ओकॉनच्या पाचव्या स्थानापासून मॅग्नुसेनच्या आठव्यापर्यंत वेगळा अंकलढा सुरू होता. संघांच्या विश्वासार्हतेचा आणि पहिल्या फेरीतील मोठ्या नुकसानीचा हा संयुक्त परिणाम होता; कोणताही काल्पनिक सुरक्षा-गाडीचा टप्पा त्यात जोडण्याची गरज नाही.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

=== पहिल्या पिट खिडकीतले निर्णय आणि ३१व्या फेरीचा व्यत्यय ===

पहिल्या टप्प्यात चालकांनी वेगवेगळ्या वेळी टायर बदलले; फ्रंट समूहातील व्हर्सटॅपन आणि बोट्टासने काही काळ जुने टायर चालवत अनावश्यक पिट वेळ वाचवण्याचा प्रयत्न केला. मागील समूहातून आलेल्या फेटेल आणि हॅमिल्टनला वेगवान टायरवर रिकाम्या जागेची आवश्यकता होती. एरिक्सनने २८व्या फेरीत नव्या सुपरसॉफ्टसाठी थांबा घेतला; त्या टप्प्यात त्याचे स्थानही घसरले.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TYRE&quot;/&gt;

३१व्या फेरीजवळ ब्रेंडन हार्टलीची टोरो रोसो शक्तियंत्रण बिघाडामुळे थांबली आणि आभासी सुरक्षा-गाडी लागू झाली. ट्रॅकवरील वेग कमी असताना पिट थांब्याचा तुलनात्मक वेळ वाचतो; व्हर्सटॅपन, बोट्टास, रायकोनेन, ओकॉन, स्ट्रोल आणि इतर अनेकांनी ताबडतोब संधी घेतली. हॅमिल्टन व फेटेलच्या टायर योजनेतही या स्थितीने बदल केला. या मध्य-शर्यतीतील व्यत्ययाला साधी सुरक्षा-गाडी किंवा लाल ध्वज असे चुकीचे नाव देणे आवश्यक नाही: अधिकृत स्वरूप व्हर्च्युअल सेफ्टी कार असे होते.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TYRE&quot;/&gt;

आभासी सुरक्षा-गाडीचा लाभ सर्व चालकांना सारखा झाला नाही. ज्यांना पहिल्या फेरीतील नुकसानामुळे आधीच थांबावे लागले होते त्यांचे टायर-आयुष्य व ट्रॅकवरील स्थान वेगळे होते; ज्यांनी आपला पहिला नियोजित थांबा पुढे ढकलला त्यांना स्वस्त पिटची संधी मिळाली. त्यामुळे या ठिकाणी केवळ 'सर्वांनी टायर बदलले' असे लिहिल्यास दंड, चुकलेली आघाडी आणि रणनीतिक पर्याय यांतील वास्तविक फरक लपतो.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

=== आघाडीतील शर्यतीचे नियंत्रण आणि रेड बुलची विश्वासार्हता ===

वर्च्युअल सेफ्टी कारनंतर व्हर्सटॅपनची आघाडी कायम होती. रेड बुलने त्याला वेळोवेळी अनावश्यक वेग वाढवू नकोस असे सांगितले; दुसऱ्या रेड बुलच्या रिक्कार्डोची निवृत्ती आणि अन्य रेनॉ शक्तियंत्रणांच्या अडचणी लक्षात घेता हा सल्ला विश्वासार्हतेला प्राधान्य देणारा होता. व्हर्सटॅपन आणि बोट्टास यांच्यातील अंतर पुढच्या फेऱ्यांमध्ये सुरक्षित राहिले.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TYRE&quot;/&gt;

बोट्टासच्या मर्सिडीजला स्वच्छ हवेत वेगवान चालवता आले, पण व्हर्सटॅपनच्या पुढे जाण्यासाठी आवश्यक प्रत्यक्ष अंतर कमी झाले नाही. रायकोनेनने आपला पोडियम क्रम राखला. त्या वेळी आघाडीच्या तिघांना अनावश्यक धोका न घेता पूर्ण अंतर पार करणे महत्त्वाचे ठरले, तर हॅमिल्टन आणि फेटेल यांच्या वेगवेगळ्या पुनरागमनामुळे गुणतालिकेचा अंतिम निर्णय अजून प्रलंबित होता.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TYRE&quot;/&gt;

=== फेटेलची उशिराची चढाई आणि ६८व्या फेरीचा वेग ===

फेटेलने शर्यतीच्या उत्तरार्धात ट्रॅफिक ओलांडत सातव्या स्थानाकडून पुढे प्रगती केली. मॅग्नुसेनला ओलांडल्यावर त्याला पुढील ओकॉन, पेरेझ, स्ट्रोल या समूहाकडे वेग वाढवता आला. ६८व्या फेरीतील १:१८.७८५ हा पूर्ण शर्यतीतील सर्वोत्तम वेळ ठरला. तो रेकॉर्ड फेरारीच्या शर्यत वेगाचे दाखले देत असला, तरी २०१७ च्या नियमांनुसार त्यातून कोणताही अजिंक्यपद गुण मिळत नव्हता.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TYRE&quot;/&gt;

चौथे स्थान हा पोल जिंकलेल्या चालकासाठी निराशाजनक निकाल होता; तरी संपर्कामुळे शेवटी गेलेल्या गाडीतून हा परतावा महत्त्वाचा होता. मात्र हॅमिल्टनची गुणस्थिती लक्षात घेता फेटेलला अजिंक्यपदाचा दावा टिकवण्यासाठी चौथ्यापेक्षा खूप जास्त गुणांची अपेक्षा होती. शर्यतीनंतरचा हंगामी फरक पुढील दोन शर्यतींनी भरून निघू शकणार नव्हता.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TYRE&quot;/&gt;

फेटेलने अधिकृत सर्वात वेगवान शर्यतफेरी नोंदवली असली तरी २०१७ मध्ये त्या कामगिरीसाठी अतिरिक्त गुण दिले जात नव्हते. उशिराची वेगवान गती हा त्याच्या पुनरागमनाचा पुरावा होता; पण पिटमधील सुरुवातीच्या नुकसानीला भरून काढून पोडियम गाठण्यासाठी आवश्यक फेऱ्या शिल्लक नव्हत्या. व्हर्सटॅपनचा विजय आणि बोट्टास-रायकोनेनचे अन्य दोन पोडियम क्रम हे संपूर्ण शर्यतीत जपलेल्या ट्रॅकवरील स्थानाचे वेगळे चित्र दाखवतात.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FAST&quot;/&gt;

=== हॅमिल्टन विरुद्ध अलोन्सो आणि अखेरचे गुणस्थान ===

पहिल्या फेरीतील पंक्चरमुळे हॅमिल्टन खूप मागे गेला होता. नंतर त्याने मधल्या समूहातील गाड्यांना ओलांडले, तरी फेटेलच्या चढाईइतका वेळ त्याला स्वच्छ ट्रॅक मिळाला नाही. विशेषतः मॅकलारेनच्या अलोन्सोशी नवव्या-दहाव्या स्थानासाठी झालेली लढत महत्त्वाची होती; दोघांच्या गुणांमधील फरक कमी असला तरी हॅमिल्टनच्या अजिंक्यपदाचा निर्णय त्याच अंकगणितात दडलेला होता.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TYRE&quot;/&gt;

अलोन्सोने दहावे स्थान राखत मॅकलारेनला एक गुण मिळवून दिला. हॅमिल्टन नवव्या स्थानावर पोहोचल्याने दोन गुण घेतले. शर्यतीमध्ये विजेतेपदासाठी आवश्यक स्थिती अबाधित राहिली. बोट्टासचा दुसरा क्रम आणि हॅमिल्टनचे नववे स्थान हे एकाच मर्सिडीज संघाच्या दोन भिन्न शर्यती होत्या; त्यांची मांडणी घटना आणि टायर रणनीतीच्या संदर्भातच योग्य ठरते.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TYRE&quot;/&gt;

हॅमिल्टनचा अलोन्सोवरील हल्ला हा केवळ नवव्या क्रमासाठीचा विलंबित प्रयत्न नव्हता; सुरुवातीचा पंचर आणि मागील गाड्यांच्या वाहतुकीतून पुन्हा अंक मिळवण्याची प्रत्यक्ष समाप्ती होती. त्या वेळी फेटेल पोडियमबाहेर राहणार हे स्पष्ट होत गेल्याने हॅमिल्टनसाठी अजिंक्यपदाचे गणित अनुकूल झाले. मेक्सिकन रविवारचे ऐतिहासिक वैशिष्ट्य म्हणजे विजेता आणि चालक अजिंक्यपद निश्चित करणारा चालक वेगळे होते; दोघांच्या लढतींची स्वतंत्र, वेळेच्या क्रमातील नोंद गरजेची आहे.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

=== मधल्या गटाचे अधिकृत गुण आणि निवृत्तींची पूर्ण नोंद ===

ओकॉनने पाचवे स्थान मिळवून फोर्स इंडियाला दहा गुण दिले, तर पेरेझ सातव्या स्थानावर राहिला. स्ट्रोल सहावा येऊन विलियम्ससाठी आठ गुण मिळवले; मॅग्नुसेनचा आठवा क्रम हाससाठी चार गुणांचा होता. हे निकाल फक्त आघाडीच्या संपर्कामुळे आपोआप ठरले नाहीत—ट्रॅफिकमधील स्वच्छ फेऱ्या, प्रभावी पिट वेळ आणि तांत्रिक विश्वासार्हतेने क्रम ठरवला. मासा अकरावा, व्हानडोर्न बारावा आणि गैस्ली तेरावा राहिला.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TYRE&quot;/&gt;

सायेन्स, एरिक्सन, हार्टली, हल्केनबर्ग व रिक्कार्डो पूर्ण अंतराआधी निवृत्त झाले. या प्रत्येकाच्या तांत्रिक किंवा संचालनविषयक अडचणींचा वेगळा परिणाम त्या संघावर झाला; कोणाला किती फेऱ्या मिळाल्या ते अधिकृत वर्गीकरणाशी जुळणे आवश्यक आहे. व्हेर्लाइन व ग्रोसजाँ हे दोन फेऱ्या मागे असताना शर्यत संपवणाऱ्या गाड्यांमध्ये होते. अशा घटनांचा उगाचच नाट्यमय क्रम बनवण्याऐवजी अधिकृत नोंदी व समकालीन अहवाल सांगतात तितकाच तपशील सुरक्षित ठेवला आहे.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TYRE&quot;/&gt;

ओकॉन पाचवा आणि स्ट्रोल सहावा आल्याने या तरुण चालकांना पोडियमबाहेरील प्रमुख गुण मिळाले. पेरेझ सातवा आल्यामुळे घरच्या शर्यतीत फोर्स इंडियाला दोन कारांतून गुण मिळाले. हासच्या मॅग्नुसेनचा आठवा क्रम आणि मॅकलारेनचा अलोन्सो दहावा क्रम दोन्ही महत्त्वाचे होते. या परिणामांमुळे इंजिन/तांत्रिक निवृत्ती झालेल्या गाड्यांच्या रिकाम्या स्थानांचा कोणत्या गाड्यांनी प्रत्यक्ष लाभ घेतला हे कळते; फक्त हॅमिल्टनचा किताब जाहीर करणे या भागाला अपुरे ठरेल.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

=== समाप्ती, चौथे चालक अजिंक्यपद आणि उरलेल्या स्पर्धा ===

व्हर्सटॅपनने बोट्टासपेक्षा १९.६७८ सेकंदांनी पुढे पहिला क्रम निश्चित केला. रायकोनेन तिसरा, फेटेल चौथा; सातव्या क्रमापर्यंत गुण मिळवणाऱ्या अनेक चालकांनी स्वच्छ कार्यक्षम शर्यत पूर्ण केली. मेक्सिकोतील हा विजय व्हर्सटॅपनच्या चांगल्या उत्तरार्धातील कामगिरीचा भाग होता, पण त्या दिवशीचे प्रमुख ऐतिहासिक अजिंक्यपद हॅमिल्टनच्या नवव्या स्थानाशी जोडले गेले.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TYRE&quot;/&gt;

शर्यतीनंतर हॅमिल्टन ३३३ व फेटेल २७७ गुणांवर राहिले. उरलेल्या ब्राझिलियन व अबु धाबी फेऱ्यांमधून फेटेलला शक्य असलेले कमाल ५० गुण अपुरे होते; त्यामुळे हॅमिल्टनने आपले चौथे चालक विश्वविजेतेपद मिळवले. कारनिर्मात्यांत मर्सिडीज ५९५, फेरारी ४५५, रेड बुल ३४० आणि फोर्स इंडिया १७५ गुणांवर होते. शर्यतीतील पहिल्या संपर्कापासून व्हर्च्युअल सेफ्टी कारपर्यंतचा काळ आणि शेवटी गुणतालिकेत झालेला बदल या सर्व घटनांना काळानुक्रमाने एकत्र पाहिल्याने या ग्रांप्रीचे ऐतिहासिक स्वरूप स्पष्ट होते.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TYRE&quot;/&gt;

हॅमिल्टनने २०१७ चे चौथे चालक अजिंक्यपद निश्चित केले तेव्हा अजून दोन शर्यती शिल्लक होत्या. फेटेलला चौथे स्थान आणि हॅमिल्टनला नववे स्थान असूनही एकूण आधी जमवलेल्या गुणांमुळे विश्वविजेतेपदाचा निकाल उलटला नाही. हा परिणाम २०१७ मध्ये सर्वात वेगवान फेरीला स्वतंत्र गुण नसल्याची आठवण करून देतो; फेटेलची वेगवान अंतिम फेरी त्याचे गुण वाढवू शकली नाही. त्यामुळे शर्यतीचा विजेता व्हर्सटॅपन, पोडियमवरील बोट्टास-रायकोनेन आणि नवव्या स्थानी विजेतेपद निश्चित करणारा हॅमिल्टन असे स्वतंत्र ऐतिहासिक मुद्दे उभे राहतात.&lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FAST&quot;/&gt;

== निकालानंतर गुणतालिका ==

=== चालक अजिंक्यपद गुणतालिका ===

या फेरीनंतर हॅमिल्टनचे ३३३, फेटेलचे २७७ आणि बोट्टासचे २६२ गुण होते. फेटेलपेक्षा ५६ गुणांचे आधिक्य आणि उर्वरित दोन ग्रांप्रीमध्ये उपलब्ध गुण पाहता हॅमिल्टनचे चौथे चालक अजिंक्यपद निश्चित झाले. शून्य गुणांवरील हंगामातील इतर सहभागी या ऐतिहासिक चालक-सूचीत स्वतंत्रपणे दाखवले आहेत; समान शून्य गुणांचे परस्पर क्रमांक अधिकृत कालीन दस्तऐवजाविना ठामपणे मांडलेले नाहीत.&lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! चालक !! संघ !! गुण
|-
| १ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ३३३
|-
| २ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || २७७
|-
| ३ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || २६२
|-
| ४ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १९२
|-
| ५ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || १७८
|-
| ६ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १४८
|-
| ७ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || ९२
|-
| ८ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || ८३
|-
| ९ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[रेनॉ]] || ५४
|-
| १० || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ४०
|-
| ११ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ३६
|-
| १२ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || ३४
|-
| १३ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || २८
|-
| १४ || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १९
|-
| १५ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || १३
|-
| १६ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || ११
|-
| १७ || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉ]] || ८
|-
| १८ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || ५
|-
| १९ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || ५
|-
| — || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || ०
|-
| — || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || ०
|-
| — || [[अँटोनियो जोव्हिनात्सी]] || [[सॉबर]] || ०
|-
| — || [[जेन्सन बटन]] || [[मॅकलारेन]] || ०
|-
| — || [[पॉल डी रेस्टा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ०
|-
| — || [[ब्रेंडन हार्टली]] || [[टोरो रोसो]] || ०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;
|}

=== कारनिर्माते अजिंक्यपद गुणतालिका ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कारनिर्माता !! गुण
|-
| १ || [[मर्सिडीज]] || ५९५
|-
| २ || [[फेरारी]] || ४५५
|-
| ३ || [[रेड बुल रेसिंग]] || ३४०
|-
| ४ || [[फोर्स इंडिया]] || १७५
|-
| ५ || [[विलियम्स रेसिंग]] || ७६
|-
| ६ || [[टोरो रोसो]] || ५३
|-
| ७ || [[रेनॉ]] || ४८
|-
| ८ || [[हास एफ.१ संघ]] || ४७
|-
| ९ || [[मॅकलारेन]] || २४
|-
| १० || [[सॉबर]] || ५
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;
|}

== हे सुद्धा पहा ==

* [[फॉर्म्युला वन]]
* [[मेक्सिकन ग्रांप्री]]
* [[अटोड्रोमो हर्मानोस रॉड्रिगेझ]]
* [[२०१७ फॉर्म्युला वन हंगाम]]
* [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन चालक यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]]

== संदर्भ ==

{{संदर्भयादी}}

==तळटीप==

{{reflist|group=टीप}}

== बाह्य दुवे ==

* [https://www.formula1.com/en/results/2017/races/976/mexico/race-result मुख्य शर्यतीचे अधिकृत निकाल]
* [https://www.formula1.com/en/results/2017/races/976/mexico/fastest-laps चालकनिहाय सर्वात वेगवान फेऱ्या]
* [https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2017 एफ.आय.ए. २०१७ स्पर्धा कागदपत्रे]

{{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत
| हंगाम = २०१७
| ग्रांप्री = मेक्सिकन ग्रांप्री
| हंगामातील_मागील_शर्यत = २०१७ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री
| हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०१७ ब्राझिलियन ग्रांप्री
| ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१६ मेक्सिकन ग्रांप्री
| ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०१८ मेक्सिकन ग्रांप्री
}}
{{२०१७ फॉर्म्युला वन हंगाम}}
{{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}}
[[वर्ग:मेक्सिकन ग्रांप्री]]
[[वर्ग:२०१७ फॉर्म्युला वन हंगाम]]</text>
      <sha1>f204xgoqjebu14qtg1wtcmb3m388f8m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728273</id>
      <parentid>2728272</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T13:55:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KiranBOT II</username>
        <id>140753</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>शुद्धलेखन — योग्य उकार ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#योग्य उकार|अधिक माहिती]]); शुद्धलेखन — योग्य रकार ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#योग्य रकार|अधिक माहिती]])</comment>
      <origin>2728273</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="95015" sha1="ispexsasg629h06311jjq3jzc41pu00" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत माहिती
| प्रकार = एफ.१
| देश = मेक्सिको
| ग्रांप्री = मेक्सिकन
| चित्र = Autódromo Hermanos Rodríguez 2015.svg
| चित्र_शीर्षक = २०१७ मध्ये वापरल्या गेलेल्या अटोड्रोमो हर्मानोस रॉड्रिगेझची सर्किट मार्गरचना
| दिनांक = २९ ऑक्टोबर
| वर्ष = २०१७
| अधिकृत_नाव = फॉर्म्युला वन मेक्सिको ग्रांप्री २०१७
| शर्यत_क्रमांक = १८
| हंगामात_एकूण_शर्यती = २०
| शर्यतीचे_ठिकाण = [[अटोड्रोमो हर्मानोस रॉड्रिगेझ]]
| सर्किट_प्रकार = स्थायी शर्यतमार्ग
| सर्किट_अंतर_किमी = ४.३०४
| सर्किट_अंतर_मैल = २.६७४
| एकूण_फेऱ्या = ७१
| एकूण_अंतर_किमी = ३०५.३५४
| एकूण_अंतर_मैल = १८९.७३८
| हवामान = कोरडे आणि सूर्यप्रकाश; उंचीमुळे कमी हवेची घनता
| पोल_चालक = [[सेबास्टियन फेटेल]]
| पोल_देश = जर्मनी
| पोल_संघ = [[फेरारी]]
| पोल_वेळ = १:१६.४८८
| जलद_चालक = [[सेबास्टियन फेटेल]]
| जलद_देश = जर्मनी
| जलद_संघ = [[फेरारी]]
| जलद_वेळ = १:१८.७८५
| जलद_फेरी = ६८
| पहिला_चालक = [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]]
| पहिला_देश = नेदरलँड्स
| पहिला_संघ = [[रेड बुल रेसिंग]]
| दुसरा_चालक = [[वालट्टेरी बोट्टास]]
| दुसरा_देश = फिनलंड
| दुसरा_संघ = [[मर्सिडीज]]
| तिसरा_चालक = [[किमी रायकोनेन]]
| तिसरा_देश = फिनलंड
| तिसरा_संघ = [[फेरारी]]
| हंगामातील_मागील_शर्यत = २०१७ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री
| हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०१७ ब्राझिलियन ग्रांप्री
| ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१६ मेक्सिकन ग्रांप्री
| ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०१८ मेक्सिकन ग्रांप्री
}}

'''२०१७ मेक्सिकन ग्रांप्री''' (अधिकृत नाव '''फॉर्म्युला वन मेक्सिको ग्रांप्री २०१७''') ही फॉर्म्युला वन विश्व अजिंक्यपदाच्या २०१७ हंगामातील अठरावी शर्यत २९ ऑक्टोबर रोजी मेक्सिको सिटीच्या [[अटोड्रोमो हर्मानोस रॉड्रिगेझ]] येथे आयोजित झाली. ७१ फेऱ्यांच्या शर्यतीत [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]]ने [[वालट्टेरी बोट्टास]] व [[किमी रायकोनेन]] यांच्या पुढे विजय मिळवला. पहिल्याच फेरीतील संपर्कानंतर [[लुइस हॅमिल्टन]] नवव्या क्रमांकावर आणि [[सेबास्टियन फेटेल]] चौथ्या स्थानावर पोहोचला; या निकालाने हॅमिल्टनने चौथे जागतिक चालक अजिंक्यपद निश्चित केले. हे या शर्यतीतील विजय आणि हंगामातील विजेतेपद असे दोन भिन्न ऐतिहासिक निष्कर्ष होते.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ मेक्सिकन ग्रांप्री — शर्यतीचे निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/976/mexico/race-result|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=मेक्सिकन ग्रांप्री — फेरीनुसार घटनांचा स्वतंत्र आढावा|दुवा=https://www.grandprix.com/races/mexican-gp-2017-race-notes-verstappen-wins-in-mexico-hamilton-takes-title.html|प्रकाशक=ग्रांप्री डॉट कॉम}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;STAND&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ विश्व अजिंक्यपदाचा मेक्सिकन ग्रांप्रीनंतरचा इतिहास|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/drivers|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

== पार्श्वभूमी ==

=== शर्यतीपूर्वीची अजिंक्यपदाची स्थिती ===

मागील अमेरिकन ग्रांप्रीनंतर हॅमिल्टनचे ३३१ आणि फेटेलचे २६५ गुण होते. उर्वरित तीन शर्यतींमध्ये फेटेलला कोणतीही चूक परवडण्यासारखी नव्हती; हॅमिल्टनला केवळ सुरक्षित गुण मिळवूनही जागतिक विजेतेपद निश्चित करता येणार होते. मर्सिडीजने यापूर्वीच कारनिर्माते अजिंक्यपद जिंकले होते. मेक्सिकोच्या सुमारे २,२०० मीटर उंचीमुळे थंडाव्याची क्षमता व हवेचा प्रतिकार यांवरील परिणाम वेगळ्या पद्धतीने जाणवत असल्याने शक्तियंत्रणांची विश्वासार्हता आणि टायर तपमान व्यवस्थापन यांना महत्त्व होते.&lt;ref name=&quot;FIA&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ मेक्सिकन ग्रांप्रीसाठी एफ.आय.ए. माहितीपत्रक|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/media_kit_2017_eng_v2__0.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;

=== सर्किट आणि स्पर्धा कार्यक्रम ===

अटोड्रोमो हर्मानोस रॉड्रिगेझच्या ४.३०४ किमी शर्यतमार्गात १७ वळणे असून दीर्घ सरळ रस्ता आणि फोरो सोल स्टेडियममधील वळणे प्रमुख वैशिष्ट्ये आहेत. अधिकृत ७१ फेऱ्यांचे अंतर ३०५.३५४ किमी होते. शुक्रवारच्या दोन, शनिवारच्या एका सरावानंतर शनिवारची पात्रता आणि रविवारी मुख्य शर्यत होती. या हंगामात स्प्रिंट प्रकार नव्हता; त्यामुळे मुख्य शर्यतीचा ग्रिड पात्रतेनंतरच्या अधिकृत दंडांच्या आदेशावरच ठरवला गेला.&lt;ref name=&quot;FIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;GRID&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ मेक्सिकन ग्रांप्री — अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/976/mexico/starting-grid|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

=== सहभागी चालक आणि संघ ===

रविवारी दहा संघांकडून २० चालक होते, पण शुक्रवारी पहिल्या सरावात चार वेगळे चालक उतरले. हाससाठी अँटोनियो जोव्हिनात्सी (क्र. ५०) रोमेन ग्रोसजाँऐवजी, सॉबरसाठी शार्ल लक्लेर (क्र. ३७) मार्कुस एरिक्सनऐवजी, टोरो रोसोसाठी शॉन जेलाएल (क्र. ३८) पियर गॅस्लीऐवजी आणि फोर्स इंडियासाठी अल्फोन्सो सेलिस (क्र. ३४) एस्टेबान ओकॉनऐवजी चालवले. नियमित चालक पुढील सरावात परतले. ब्रेंडन हार्टली २८ क्रमांकाच्या टोरो रोसोमध्ये सहभागी होता; अमेरिकेत त्याचा क्रमांक ३९ होता. व्हानडोर्नने पहिल्या सरावात तीन फेऱ्या पूर्ण केल्या, पण वैध वेळ नव्हता.&lt;ref name=&quot;FP1&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ मेक्सिकन ग्रांप्री — मुक्त सराव १|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/976/mexico/practice/1|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;FP2&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ मेक्सिकन ग्रांप्री — मुक्त सराव २|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/976/mexico/practice/2|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! संघ !! चालक !! कार क्र.
|-
| [[मर्सिडीज]] || [[लुइस हॅमिल्टन]] || ४४
|-
| [[मर्सिडीज]] || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || ७७
|-
| [[फेरारी]] || [[सेबास्टियन फेटेल]] || ५
|-
| [[फेरारी]] || [[किमी रायकोनेन]] || ७
|-
| [[रेड बुल रेसिंग]] || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || ३३
|-
| [[रेड बुल रेसिंग]] || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || ३
|-
| [[फोर्स इंडिया]] || [[एस्टेबान ओकॉन]] || ३१
|-
| [[फोर्स इंडिया]] || [[सर्जिओ पेरेझ]] || ११
|-
| [[रेनॉ]] || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || ५५
|-
| [[रेनॉ]] || [[निको हल्केनबर्ग]] || २७
|-
| [[विलियम्स रेसिंग]] || [[फेलिपे मासा]] || १९
|-
| [[विलियम्स रेसिंग]] || [[लान्स स्ट्रोल]] || १८
|-
| [[मॅकलारेन]] || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || १४
|-
| [[मॅकलारेन]] || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || २
|-
| [[टोरो रोसो]] || [[पियर गॅस्ली]] || १०
|-
| [[टोरो रोसो]] || [[ब्रेंडन हार्टली]] || २८
|-
| [[हास एफ.१ संघ]] || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || ८
|-
| [[हास एफ.१ संघ]] || [[केविन मॅग्नुसेन]] || २०
|-
| [[सॉबर]] || [[मार्कस एरिक्सन]] || ९
|-
| [[सॉबर]] || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || ९४
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;
|}

=== टायर ===

पिरेलीने पिवळा सॉफ्ट, लाल सुपरसॉफ्ट आणि जांभळा अल्ट्रासॉफ्ट हे मिश्रण दिले. प्रत्येक चालकाला १३ संच निवडता येत असले तरी पर्याय वेगवेगळे होते: हॅमिल्टनकडे १/३/९, फेटेलकडे १/५/७ आणि दोन्ही रेड बुल चालकांकडे ३/४/६ (सॉफ्ट/सुपरसॉफ्ट/अल्ट्रासॉफ्ट) संच होते. टायर निवडीचा तक्ता प्रत्यक्ष निवड-श्रेणी दाखवतो; तो प्रत्येकाने शर्यतीत कोणते टायर किती फेऱ्या वापरले याचा अहवाल नाही. मेक्सिकोतील कमी झीज आणि लांब पिट लेन यामुळे एकाच थांब्याच्या पर्यायाचे महत्त्व वाढले.&lt;ref name=&quot;TYRE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ मेक्सिकन ग्रांप्रीच्या टायर मिश्रणांची आणि संचांची निवड|दुवा=https://sidepodcast.com/post/race-information-mexico-2017|प्रकाशक=साइडपॉडकास्ट}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;PIRESTORY&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ मेक्सिकन ग्रांप्रीसाठी पिरेली टायर निवड|दुवा=https://news.verstappen.com/en/article/3074|प्रकाशक=व्हर्सटॅपन डॉट कॉम}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! टायर प्रकार !! मिश्रण !! बाजूच्या पट्टीचा रंग !! प्रत्येकी उपलब्ध संच
|-
| कठीण || सॉफ्ट || पिवळा || १–३
|-
| मध्यम || सुपरसॉफ्ट || लाल || १–५
|-
| मऊ || अल्ट्रासॉफ्ट || जांभळा || ६–१०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;TYRE&quot;/&gt;
|}

== मुक्त सराव सत्रे ==

=== पहिला मुक्त सराव ===

पहिल्या सरावात बोट्टासने १:१७.८२४ अशी सर्वोत्तम वेळ नोंदवली आणि ४२ फेऱ्या पूर्ण केल्या. हॅमिल्टन ०.४६६ सेकंद मागे, व्हर्सटॅपन तिसरा, रिक्कार्डो चौथा व फेटेल पाचवा राहिला. चार अतिथी चालक व व्हानडोर्नची वेळ नसलेली नोंद हीच सत्राची अधिकृत माहिती होती; शुक्रवारी सहभागी झालेले सर्व चालक रविवारच्या २० शर्यत प्रवेशांमध्ये सामील होते असे म्हणता येत नाही.&lt;ref name=&quot;FP1&quot;/&gt;

=== मुक्त सराव १ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:१७.८२४ || ४२
|-
| २ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || +०.४६६ सेकंद || ३५
|-
| ३ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.५७१ सेकंद || १६
|-
| ४ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.५९७ सेकंद || २८
|-
| ५ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || +०.७६२ सेकंद || २८
|-
| ६ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || +१.१८४ सेकंद || २७
|-
| ७ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || +१.४१६ सेकंद || २१
|-
| ८ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || +१.५२२ सेकंद || २०
|-
| ९ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +१.६१९ सेकंद || ३२
|-
| १० || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || +१.७२८ सेकंद || १९
|-
| ११ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[रेनॉ]] || +१.७३० सेकंद || २४
|-
| १२ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +१.९४८ सेकंद || ३४
|-
| १३ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +२.८२० सेकंद || १६
|-
| १४ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || +३.१४७ सेकंद || ३०
|-
| १५ || ५० || [[अँटोनियो जोव्हिनात्सी]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +३.४४५ सेकंद || २६
|-
| १६ || ३७ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[सॉबर]] || +३.६२२ सेकंद || २८
|-
| १७ || ३८ || [[शॉन जेलाएल]] || [[टोरो रोसो]] || +३.८१५ सेकंद || २९
|-
| १८ || २८ || [[ब्रेंडन हार्टली]] || [[टोरो रोसो]] || +३.९२३ सेकंद || १०
|-
| १९ || ३४ || [[अल्फोन्सो सेलिस जुनियर]] || [[फोर्स इंडिया]] || +४.५१८ सेकंद || १७
|-
| २० || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || वेळ नोंदलेली नाही || ३
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;FP1&quot;/&gt;
|}

=== दुसरा मुक्त सराव ===

शुक्रवारच्या दुसऱ्या सत्रात रिक्कार्डोने १:१७.८०१ सह आघाडी घेतली, हॅमिल्टन ०.१३१ सेकंद आणि व्हर्सटॅपन ०.१६३ सेकंद मागे होते. फेरारीचे फेटेल व रायकोनेन अनुक्रमे चौथे व पाचवे राहिले. सर्व नियमित शर्यत चालक या सत्रात दिसले; गैस्लीच्या मर्यादित फेऱ्या आणि ग्रोसजाँच्या फक्त तीन फेऱ्या या तक्त्यात वेगळ्या प्रकारे नोंदल्या आहेत.&lt;ref name=&quot;FP2&quot;/&gt;

=== मुक्त सराव २ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:१७.८०१ || २६
|-
| २ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || +०.१३१ सेकंद || ४०
|-
| ३ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.१६३ सेकंद || १७
|-
| ४ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || +०.२५० सेकंद || ३५
|-
| ५ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || +०.३४१ सेकंद || ४०
|-
| ६ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || +०.४९८ सेकंद || ४३
|-
| ७ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || +०.७०७ सेकंद || २६
|-
| ८ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || +०.९२७ सेकंद || ४१
|-
| ९ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || +०.९७४ सेकंद || १९
|-
| १० || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || +१.०२१ सेकंद || ४२
|-
| ११ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[रेनॉ]] || +१.२५९ सेकंद || ३०
|-
| १२ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +१.४०५ सेकंद || ३७
|-
| १३ || २८ || [[ब्रेंडन हार्टली]] || [[टोरो रोसो]] || +१.६२२ सेकंद || ४०
|-
| १४ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +१.७२३ सेकंद || ४२
|-
| १५ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || +२.०४३ सेकंद || ३२
|-
| १६ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || +२.५०५ सेकंद || ३८
|-
| १७ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +२.५१७ सेकंद || ३५
|-
| १८ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || +२.५६१ सेकंद || ३८
|-
| १९ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || +३.९४४ सेकंद || १०
|-
| २० || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +७.७२५ सेकंद || ३
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;FP2&quot;/&gt;
|}

=== तिसरा मुक्त सराव ===

शनिवारच्या अंतिम सरावात व्हर्सटॅपन १:१७.११३ सह पहिला राहिला; हॅमिल्टन केवळ ०.०७५ आणि फेटेल ०.११७ सेकंदांनी मागे होता. रेनॉ, फोर्स इंडिया व टोरो रोसोच्या सत्रांतील सहभागामुळे मधल्या गटातील स्पर्धाही तीव्र होती. गैस्लीने दोन फेऱ्या करूनही वैध वेगवान वेळ नोंदवली नव्हती; त्यामुळे त्याला सरावातून अनुपस्थित म्हणणे चुकीचे आहे.&lt;ref name=&quot;FP3&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ मेक्सिकन ग्रांप्री — मुक्त सराव ३|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/976/mexico/practice/3|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

=== मुक्त सराव ३ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:१७.११३ || २०
|-
| २ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || +०.०७५ सेकंद || २३
|-
| ३ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || +०.११७ सेकंद || २१
|-
| ४ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || +०.१७० सेकंद || १८
|-
| ५ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.२४८ सेकंद || १०
|-
| ६ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || +०.४०४ सेकंद || २७
|-
| ७ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || +०.९२७ सेकंद || २०
|-
| ८ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || +१.०५२ सेकंद || १८
|-
| ९ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[रेनॉ]] || +१.०९५ सेकंद || २१
|-
| १० || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || +१.२६७ सेकंद || २१
|-
| ११ || २८ || [[ब्रेंडन हार्टली]] || [[टोरो रोसो]] || +१.४८९ सेकंद || २३
|-
| १२ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +१.५७७ सेकंद || २३
|-
| १३ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +१.९५३ सेकंद || २०
|-
| १४ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +२.०९२ सेकंद || १९
|-
| १५ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || +२.२१८ सेकंद || २७
|-
| १६ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || +२.४५२ सेकंद || २२
|-
| १७ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +२.४७३ सेकंद || २२
|-
| १८ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || +२.७१३ सेकंद || १६
|-
| १९ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || +२.९१७ सेकंद || २५
|-
| २० || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || वेळ नोंदलेली नाही || २
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;FP3&quot;/&gt;
|}

== मुख्य शर्यतीची पात्रता फेरी ==

=== फेरी १ ===

पात्रतेच्या पहिल्या फेरीत प्रमुख चालकांनी पुढील फेरी सुरक्षित केली; ग्रोसजाँ, मॅग्नुसेन, व्हेर्लाइन आणि एरिक्सन मागे राहिले. गैस्लीला वैध पात्रता वेळ नोंदवता आली नाही; त्याची पुढील रविवारी उपस्थिती पंचांच्या परवानगीवर अवलंबून होती. अनेक शक्तियंत्रण-घटक बदलांची शिक्षा ही अधिकृत सुरुवातीच्या ग्रिडची स्वतंत्र बाब होती.&lt;ref name=&quot;Q&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ मेक्सिकन ग्रांप्री — पात्रता फेरी|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/976/mexico/qualifying|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GRID&quot;/&gt;

=== फेरी २ ===

दुसऱ्या फेरीत व्हर्सटॅपनने १:१६.५२४ वेळ नोंदवली, तर फेटेल १:१६.८७० सह पुढे गेला. रायकोनेन, फोर्स इंडियाचे चालक व रेनॉचे हल्केनबर्ग-सायेन्स पुढील फेरीत गेले; मासा, स्ट्रोल, हार्टली, अलोन्सो आणि व्हानडोर्न अंतिम दहांत नव्हते. काही नोंदी वेळ नोंदली न गेल्याच्या असल्या तरी केवळ वेळेवरून गैरहजेरीचा निष्कर्ष काढता येत नाही.&lt;ref name=&quot;Q&quot;/&gt;

=== फेरी ३ ===

फेटेलच्या १:१६.४८८ या वेगाने त्याला पोल स्थान मिळाले. व्हर्सटॅपन १:१६.५७४ सह दुसरा, हॅमिल्टन तिसरा आणि बोट्टास चौथा होता. रिक्कार्डो पात्रतेत सातवा राहिला, पण शक्तियंत्रण बदलांमुळे रविवारच्या ग्रिडवर मागे गेला. पात्रतेचा क्रम आणि प्रत्यक्ष अधिकृत ग्रिड स्वतंत्र तक्त्यांत दिलेला आहे.&lt;ref name=&quot;Q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;GRID&quot;/&gt;

=== मुख्य शर्यतीच्या पात्रता फेरीचे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी १ !! फेरी २ !! फेरी ३ !! एकूण फेऱ्या
|-
| १ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || १:१७.६६५ || १:१६.८७० || १:१६.४८८ || २०
|-
| २ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:१७.६३० || १:१६.५२४ || १:१६.५७४ || १९
|-
| ३ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:१७.५१८ || १:१७.०३५ || १:१६.९३४ || २१
|-
| ४ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:१७.५७८ || १:१७.१६१ || १:१६.९५८ || १७
|-
| ५ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || १:१८.१४८ || १:१७.५३४ || १:१७.२३८ || २०
|-
| ६ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || १:१८.३३६ || १:१७.८२७ || १:१७.४३७ || १९
|-
| ७ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:१८.२०८ || १:१७.६३१ || १:१७.४४७ || १५
|-
| ८ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || १:१८.३२२ || १:१७.७९२ || १:१७.४६६ || १७
|-
| ९ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[रेनॉ]] || १:१८.४०५ || १:१७.७५३ || १:१७.७९४ || १७
|-
| १० || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || १:१८.०२० || १:१७.८६८ || १:१७.८०७ || १९
|-
| ११ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:१८.५७० || १:१८.०९९ || वेळ नाही || १०
|-
| १२ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:१८.९०२ || १:१९.१५९ || वेळ नाही || ११
|-
| १३ || २८ || [[ब्रेंडन हार्टली]] || [[टोरो रोसो]] || १:१८.६८३ || वेळ नाही || वेळ नाही || १२
|-
| १४ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || १:१७.७१० || वेळ नाही || वेळ नाही || ९
|-
| १५ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || १:१८.५७८ || वेळ नाही || वेळ नाही || १३
|-
| १६ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || १:१९.१७६ || वेळ नाही || वेळ नाही || ९
|-
| १७ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || १:१९.३३३ || वेळ नाही || वेळ नाही || ९
|-
| १८ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:१९.४४३ || वेळ नाही || वेळ नाही || १०
|-
| १९ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:१९.४७३ || वेळ नाही || वेळ नाही || ११
|-
| २० || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || वेळ नाही || वेळ नाही || वेळ नाही || ०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;8&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;Q&quot;/&gt;
|}

=== मुख्य शर्यतीची अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी ===

अधिकृत रविवारीच्या सुरुवातीच्या क्रमवारीत फेटेल, व्हर्सटॅपन, हॅमिल्टन आणि बोट्टास हे पहिले चार होते. शक्तियंत्रण व गिअरबॉक्स बदलांसाठी रिक्कार्डो, हार्टली, अलोन्सो, व्हानडोर्न आणि गैस्ली यांना विविध ग्रिड शिक्षांचा परिणाम झाला. गैस्लीला वैध पात्रता वेळ नसली तरी शेवटच्या स्थानावर सुरू करण्याची परवानगी होती. वीसही वाहनांना क्रमांकित ग्रिड स्थान होते; कोणालाही कल्पित पिट-लेन सुरुवात दिलेली नाही.&lt;ref name=&quot;GRID&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Q&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! ग्रिड !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पात्रता वेळ / स्थिती
|-
| १ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || १:१६.४८८
|-
| २ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:१६.५७४
|-
| ३ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:१६.९३४
|-
| ४ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:१६.९५८
|-
| ५ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || १:१७.२३८
|-
| ६ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || १:१७.४३७
|-
| ७ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || १:१७.४६६
|-
| ८ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[रेनॉ]] || १:१७.७९४
|-
| ९ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || १:१७.८०७
|-
| १० || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:१८.०९९
|-
| ११ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:१९.१५९
|-
| १२ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || १:१९.१७६
|-
| १३ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || १:१९.३३३
|-
| १४ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:१९.४४३
|-
| १५ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:१९.४७३
|-
| १६ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:१७.४४७
|-
| १७ || २८ || [[ब्रेंडन हार्टली]] || [[टोरो रोसो]] || वेळ नाही / परवानगी
|-
| १८ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || वेळ नाही / परवानगी
|-
| १९ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || वेळ नाही / परवानगी
|-
| २० || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || वेळ नाही / परवानगी
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;5&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;GRID&quot;/&gt;
|}

== मुख्य शर्यत ==

पहिल्या वळणांमध्ये व्हर्सटॅपनने फेटेल आणि हॅमिल्टनच्या पुढे झेप घेतली; त्यानंतर फेटेलचे पुढील पंखाचे नुकसान आणि हॅमिल्टनचे टायर पंक्चर झाल्याने दोघांना लवकर पिटमध्ये जावे लागले. 

पहिल्या वळणाच्या संपर्कातून व्हर्सटॅपन पुढे गेला, परंतु फेटेलच्या पंखाचे नुकसान आणि हॅमिल्टनचा टायर निकामी झाल्यामुळे त्यांची गुणांसाठीची संपूर्ण योजना बदलली. पिटमध्ये लवकर थांबून नवीन टायर लावल्यावर दोघांनाही आघाडीच्या कारांऐवजी मागच्या वाहतुकीशी स्पर्धा करावी लागली. पुढे रिक्कार्डो व हल्केनबर्ग यांसारख्या संभाव्य गुणमिळवणाऱ्या चालकांच्या तांत्रिक निवृत्तीने मध्यभागातील मोकळी जागा निर्माण झाली.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

व्हर्सटॅपनच्या वेगामुळे बोट्टासला थेट आघाडीचा पाठलाग करता आला नाही. तिसऱ्या स्थानासाठी रायकोनेन स्थिरावला, तर ओकॉन व स्ट्रोल यांना आघाडीच्या गाड्यांच्या दुर्घटनेमुळे महत्त्वाची गुणस्थानांची संधी मिळाली. मेक्सिकोच्या उंच प्रदेशातील वातावरणामुळे इंजिन-थंडकरण आणि कारमागील हवेचे व्यवस्थापन या तांत्रिक मुद्द्यांना त्या शर्यतीत महत्त्व होते, पण कोणत्याही विशिष्ट निवृत्तीचे कारण स्वतंत्र अधिकृत नोंद नसताना फक्त उंचीला देणे योग्य नाही.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

हार्टलीच्या शक्तियंत्रण बिघाडानंतर आभासी सुरक्षा-गाडीखाली पिट थांब्याच्या वेळेची किंमत कमी झाली. या टप्प्यात टायर बदलत असलेल्या काही चालकांना अधिक दीर्घ शेवटचा टप्पा घेता आला. फेटेलने मध्य आणि शेवटच्या फेऱ्यांत वेगवान फेऱ्या नोंदवल्या; हॅमिल्टनला मात्र गुणस्थानात परत येण्यासाठी अलोन्सोसारख्या प्रतिस्पर्ध्यांवर प्रत्यक्ष ओव्हरटेक साधावा लागला.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIRESTORY&quot;/&gt;

सुरुवातीच्या फेरीतच मोठा फरक पडल्यामुळे आघाडीचा शर्यतप्रवास आणि मागून आलेल्या दोन विश्वविजेतेपद प्रतिस्पर्ध्यांची चढाई एकाच वेळी सुरू होती. फेटेलने प्रतिस्पर्ध्यांना मागे टाकण्यापूर्वी त्याला नुकसान झालेल्या पुढच्या पंखाचा थांबा घ्यावा लागला; हॅमिल्टनने पंचरनंतर टायर बदलून नवीन वेग उभारला. व्हर्सटॅपन मात्र पुढील गाडीच्या वाऱ्यात न अडकता वेग नियंत्रित करू शकला. यामुळे पहिल्या टप्प्यात तीन वेगळ्या रणनीतिक अवस्था तयार झाल्या.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

व्हर्सटॅपनने सुरुवातीचा लाभ घेऊन पहिल्या टायर टप्प्यात सातत्याने बोट्टासपासून अंतर उभारले. मागील स्थानांतील फेटेल व हॅमिल्टन यांची चढाई मात्र ट्रॅकवरील वाहतूक आणि पिटमधून परतताना मिळणाऱ्या मोकळ्या जागेवर अवलंबून होती. शेवटच्या वेगवान फेऱ्यांत फेटेलने चौथ्या क्रमापर्यंत स्थान मिळवले; पण ओकॉनच्या पुढील गाड्यांची मोठी आघाडी कमी करण्यासाठी पर्याप्त फेऱ्या उपलब्ध नव्हत्या. अंतिम निकालात व्हर्सटॅपन विजेता, बोट्टास दुसरा व रायकोनेन तिसरा ठरला.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

व्हर्सटॅपनने पहिला टप्पा आघाडीवर नियंत्रित ठेवला. पाचव्या फेरीनंतर रिक्कार्डो निवृत्त झाला, तर रेनॉच्या हल्केनबर्गलाही पुढे तांत्रिक अडचण आली. 

हार्टलीची शक्तियंत्रण बिघाडामुळे निवृत्ती झाल्यावर ३१व्या फेरीच्या आसपास आभासी सुरक्षा-गाडी आली; त्या संधीला अनेक चालकांनी पिट थांबे घेतले. फेटेलने उत्तरोत्तर पुढे येत चौथे स्थान मिळवले, तर हॅमिल्टनने शेवटच्या टप्प्यात अलोन्सोशी लढून नववे स्थान घेतले. शेवटी व्हर्सटॅपन बोट्टासपेक्षा १९.६७८ सेकंद पुढे विजेता ठरला; रायकोनेन तिसरा होता. जगज्जेतेपदाचा निकाल हॅमिल्टनच्या नवव्या स्थानानंतर स्पष्ट झाला.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

=== मुख्य शर्यतीचे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पूर्ण फेऱ्या !! वेळ / अंतर / स्थिती !! गुण
|-
| १ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ७१ || १:३६:२६.५५२ || २५
|-
| २ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || ७१ || +१९.६७८ सेकंद || १८
|-
| ३ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || ७१ || +५४.००७ सेकंद || १५
|-
| ४ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || ७१ || +७०.०७८ सेकंद || १२
|-
| ५ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || ७० || +१ फेरी || १०
|-
| ६ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ७० || +१ फेरी || ८
|-
| ७ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || ७० || +१ फेरी || ६
|-
| ८ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ७० || +१ फेरी || ४
|-
| ९ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ७० || +१ फेरी || २
|-
| १० || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || ७० || +१ फेरी || १
|-
| ११ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ७० || +१ फेरी || ०
|-
| १२ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || ७० || +१ फेरी || ०
|-
| १३ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || ७० || +१ फेरी || ०
|-
| १४ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || ६९ || +२ फेऱ्या || ०
|-
| १५ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ६९ || +२ फेऱ्या || ०
|-
| वर्गीकृत नाही || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[रेनॉ]] || ५९ || निवृत्त || ०
|-
| वर्गीकृत नाही || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || ५५ || निवृत्त || ०
|-
| वर्गीकृत नाही || २८ || [[ब्रेंडन हार्टली]] || [[टोरो रोसो]] || ३० || निवृत्त || ०
|-
| वर्गीकृत नाही || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || २४ || निवृत्त || ०
|-
| वर्गीकृत नाही || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ५ || निवृत्त || ०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;
|}

=== सर्वात वेगवान फेरी ===

फेटेलने ६८व्या फेरीत १:१८.७८५ (१९६.६६६ किमी/ता.) सर्वोत्तम फेरी केली; व्हर्सटॅपनची ६५वी फेरी १:१८.८९२ होती. अधिकृत सर्वात वेगवान फेऱ्यांच्या यादीत २० चालकांचे वैध नोंदी आहेत, निवृत्त चालकांच्याही त्यांच्या पूर्ण झालेल्या फेऱ्यांत केलेल्या वेळा समाविष्ट आहेत. २०१७ मध्ये या विक्रमासाठी अजिंक्यपदाचा अतिरिक्त गुण नव्हता.&lt;ref name=&quot;FAST&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ मेक्सिकन ग्रांप्री — सर्वात वेगवान फेऱ्या|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/976/mexico/fastest-laps|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! क्रम !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी (एफआयए) !! फेरीचा वेळ !! सरासरी वेग (किमी/ता.)
|-
| १ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || ६८ || १:१८.७८५ || १९६.६६६
|-
| २ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ६५ || १:१८.८९२ || १९६.४००
|-
| ३ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || ७० || १:१९.३७४ || १९५.२०७
|-
| ४ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || ५४ || १:१९.९२९ || १९३.८५२
|-
| ५ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ६९ || १:१९.९४५ || १९३.८१३
|-
| ६ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || ५९ || १:२०.०५४ || १९३.५४९
|-
| ७ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ६४ || १:२०.३४५ || १९२.८४८
|-
| ८ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || ७० || १:२०.८५९ || १९१.६२२
|-
| ९ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || ६७ || १:२०.९४६ || १९१.४१६
|-
| १० || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || ६६ || १:२०.९७२ || १९१.३५५
|-
| ११ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || ५० || १:२१.०१४ || १९१.२५५
|-
| १२ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ५३ || १:२१.०६२ || १९१.१४२
|-
| १३ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ५५ || १:२१.१३६ || १९०.९६८
|-
| १४ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ६८ || १:२१.२१४ || १९०.७८४
|-
| १५ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[रेनॉ]] || ३४ || १:२१.३६० || १९०.४४२
|-
| १६ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || ५६ || १:२१.६३८ || १८९.७९३
|-
| १७ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || ५४ || १:२१.६८६ || १८९.६८२
|-
| १८ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || १८ || १:२१.६९१ || १८९.६७०
|-
| १९ || २८ || [[ब्रेंडन हार्टली]] || [[टोरो रोसो]] || २८ || १:२२.५७२ || १८७.६४७
|-
| २० || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ४ || १:२२.७८९ || १८७.१५५
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;FAST&quot;/&gt;
|}

== मुख्य शर्यतीनंतरचे विश्लेषण ==

=== सुरुवातीपूर्वीचे दंड आणि पहिल्या वळणापूर्वीची रणनीती ===

पोल स्थानावर फेटेल, त्याच्या बाजूला व्हर्सटॅपन आणि मागे हॅमिल्टन होता. पात्रतेतील अंतिम दहा चालकांचा क्रम दंडांमुळे जसाच्या तसा ग्रिडवर नव्हता; विशेषतः रेड बुलचा रिक्कार्डो आणि मॅकलारेनचे चालक जादा शक्तियंत्रण घटकांमुळे मागील भागात गेले. सुरुवातीच्या काहीशे मीटरमध्ये स्थान मिळवणे महत्त्वाचे होते, कारण समुद्रसपाटीपासूनच्या उंचीवर कारमध्ये कमी हवेचा प्रवाह असल्यामुळे इतर गाडीच्या जवळ चालताना शीतनियमन आणि ब्रेकवर ताण येऊ शकतो.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TYRE&quot;/&gt;

टायर उपलब्धतेत रेड बुलने सॉफ्टचे प्रत्येकी तीन संच निवडले तर मर्सिडीजने तुलनेने अल्ट्रासॉफ्टवर भर दिला. निवडलेले तेरा संच म्हणजे प्रत्येक चालकाने रविवारच्या शर्यतीत ते सर्व वापरले असे नाही. पहिले वळण, वेगवान सरळ रस्ता आणि पुढील टायरांचे तापमान यांचा पुढच्या एक-थांबा किंवा विविध स्थितीत वर्च्युअल सेफ्टी कारमुळे थांबण्याच्या पर्यायावर प्रभाव पडणार होता.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TYRE&quot;/&gt;

शर्यतीच्या सुरुवातीसाठी पात्रतेची पहिली दोन रांगा महत्त्वाच्या होत्या, पण दंडांनंतर मागून येणाऱ्या चालकांचे टायर आणि इंजिन घटकांचे नियोजन वेगळे होते. रेनॉ व टोरो रोसो-संबंधित शक्तियंत्रण अडचणी अनेकदा वेगळ्या निर्णयांत नोंदल्या गेल्या. सुरुवातीच्या ग्रिडवरील संभाव्य स्थानांपासून प्रत्यक्ष शर्यत सुरू करणे आणि दंडाच्या कागदपत्रात नमूद केलेल्या स्थानघसरणीची संख्या यांत फरक होता; म्हणून आधीच्या पात्रता वेळा थेट ग्रिड बनवू शकत नाहीत.&lt;ref name=&quot;GRID&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

=== पहिल्या फेरीतील तीन आघाडीच्या गाड्यांचा संपर्क ===

स्टार्ट झाल्यावर व्हर्सटॅपनने फेटेलच्या पुढे जाण्याची संधी घेतली आणि हॅमिल्टनदेखील त्या समूहात झेपावला. पहिल्या काही वळणांतील फेटेल, व्हर्सटॅपन व हॅमिल्टनच्या जवळच्या लढाईत फेटेलच्या फेरारीच्या पुढील पंखाला नुकसान झाले. त्याच संपर्कामध्ये हॅमिल्टनच्या मागील टायरला पंक्चर झाले. दोघांनी पहिल्याच फेरीत दुरुस्ती व टायर बदलांसाठी पिटमध्ये जाण्याची वेळ आली. पोलच्या आघाडीवरील फेटेल आणि संभाव्य विजेतेपद निश्चित करणारा हॅमिल्टन एकाच वेळी शेवटच्या भागात गेले.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TYRE&quot;/&gt;

या घटनेचा सर्वांत प्रत्यक्ष फायदा व्हर्सटॅपनला झाला. पुढे आल्यावर त्याच्या मागे बोट्टास व इतर गाड्या होत्या; व्हर्सटॅपनने स्वच्छ हवेत वेग आणि टायरचा ताण सांभाळण्याची मोकळीक मिळवली. हॅमिल्टनसाठी उद्देश आघाडी जिंकण्यावरून शर्यत पूर्ण करून आवश्यक गुण मिळवण्याकडे गेला, तर फेटेलला अजिंक्यपदाच्या संधी टिकवण्यासाठी अनेक क्रमांकांनी पुढे जाणे आवश्यक होते.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TYRE&quot;/&gt;

आघाडीच्या तीन गाड्यांच्या संघर्षात व्हर्सटॅपन बाहेरून पुढे गेला, तर फेटेल व हॅमिल्टन यांना नुकसान झाल्यावर लगेच पिट बदल घ्यावा लागला. या घटनेतून व्हर्सटॅपनला विजयासाठी सुरुवातीचा मोकळा ट्रॅक मिळाला आणि इतर दोन अजिंक्यपद प्रतिस्पर्ध्यांना वेगळ्या स्तरावर परत लढावे लागले. रविवारच्या निकालात हॅमिल्टन नववा असला तरी त्या स्थानाने त्याचे अजिंक्यपद का निश्चित झाले, हे समजण्यासाठी पहिल्या फेरीतील घडामोडी आणि फेटेलची चौथ्या स्थानापर्यंत मर्यादित भरारी एकत्र वाचावी लागते.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

=== सुरुवातीचा वेग, रिक्कार्डोची निवृत्ती आणि मधल्या समूहातील बदल ===

रिक्कार्डोला मागील ग्रिडवरून सुरुवात केल्यानंतर पाच फेऱ्यांतच तांत्रिक कारणाने निवृत्त व्हावे लागले. त्यामुळे रेड बुलची दोनही गाड्या चांगल्या स्थानांसाठी झुंज देतील ही शक्यता लवकर संपली. नंतर रेनॉच्या हल्केनबर्गचा कारमधील बिघाड आणि इतर चालकांच्या वेगातील फरक यामुळे मधल्या क्रमांकांत बदल झाले. या घटनांचा शर्यतीतील गुणांच्या रचनेवर परिणाम झाला; मात्र त्या व्हर्सटॅपनच्या आघाडीशी किंवा हॅमिल्टनच्या पंक्चरशी एकच घटना नव्हत्या.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TYRE&quot;/&gt;

फोर्स इंडियाचा ओकॉन सुरुवातीपासून गुणस्थानांत होता. विलियम्सचा स्ट्रोल व स्थानिक चालक पेरेझ यांना नियमित वेग आणि प्रतिस्पर्ध्यांच्या निवृत्तींचा फायदा झाला. फेरारीचा रायकोनेन स्वतःच्या पिट वेळा आणि दीर्घ टप्प्यांतील वेगावर अवलंबून होता. हॅमिल्टन अनेक गाड्यांच्या मागे वेळ गमावत असताना फेटेल अधिक जलद चढाई करत होता; समान कारणामुळे त्यांची स्थानसुधारणा एकाच गतीने झाली असा अर्थ काढू नये.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TYRE&quot;/&gt;

रिक्कार्डोची लवकर निवृत्ती आणि हल्केनबर्गची नंतरची अडचण यांमुळे प्रतिस्पर्ध्यांतील संभाव्य पोडियम किंवा मोठ्या गुणस्थानांचे चित्र बदलले. पुढे व्हर्सटॅपनने मोठा वेगफरक राखला; बोट्टासचा दुसरा क्रम सुरक्षित राहिला आणि रायकोनेन तिसरा झाला. मध्यभागात ओकॉनच्या पाचव्या स्थानापासून मॅग्नुसेनच्या आठव्यापर्यंत वेगळा अंकलढा सुरू होता. संघांच्या विश्वासार्हतेचा आणि पहिल्या फेरीतील मोठ्या नुकसानीचा हा संयुक्त परिणाम होता; कोणताही काल्पनिक सुरक्षा-गाडीचा टप्पा त्यात जोडण्याची गरज नाही.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

=== पहिल्या पिट खिडकीतले निर्णय आणि ३१व्या फेरीचा व्यत्यय ===

पहिल्या टप्प्यात चालकांनी वेगवेगळ्या वेळी टायर बदलले; फ्रंट समूहातील व्हर्सटॅपन आणि बोट्टासने काही काळ जुने टायर चालवत अनावश्यक पिट वेळ वाचवण्याचा प्रयत्न केला. मागील समूहातून आलेल्या फेटेल आणि हॅमिल्टनला वेगवान टायरवर रिकाम्या जागेची आवश्यकता होती. एरिक्सनने २८व्या फेरीत नव्या सुपरसॉफ्टसाठी थांबा घेतला; त्या टप्प्यात त्याचे स्थानही घसरले.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TYRE&quot;/&gt;

३१व्या फेरीजवळ ब्रेंडन हार्टलीची टोरो रोसो शक्तियंत्रण बिघाडामुळे थांबली आणि आभासी सुरक्षा-गाडी लागू झाली. ट्रॅकवरील वेग कमी असताना पिट थांब्याचा तुलनात्मक वेळ वाचतो; व्हर्सटॅपन, बोट्टास, रायकोनेन, ओकॉन, स्ट्रोल आणि इतर अनेकांनी ताबडतोब संधी घेतली. हॅमिल्टन व फेटेलच्या टायर योजनेतही या स्थितीने बदल केला. या मध्य-शर्यतीतील व्यत्ययाला साधी सुरक्षा-गाडी किंवा लाल ध्वज असे चुकीचे नाव देणे आवश्यक नाही: अधिकृत स्वरूप व्हर्च्युअल सेफ्टी कार असे होते.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TYRE&quot;/&gt;

आभासी सुरक्षा-गाडीचा लाभ सर्व चालकांना सारखा झाला नाही. ज्यांना पहिल्या फेरीतील नुकसानामुळे आधीच थांबावे लागले होते त्यांचे टायर-आयुष्य व ट्रॅकवरील स्थान वेगळे होते; ज्यांनी आपला पहिला नियोजित थांबा पुढे ढकलला त्यांना स्वस्त पिटची संधी मिळाली. त्यामुळे या ठिकाणी केवळ 'सर्वांनी टायर बदलले' असे लिहिल्यास दंड, चुकलेली आघाडी आणि रणनीतिक पर्याय यांतील वास्तविक फरक लपतो.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

=== आघाडीतील शर्यतीचे नियंत्रण आणि रेड बुलची विश्वासार्हता ===

वर्च्युअल सेफ्टी कारनंतर व्हर्सटॅपनची आघाडी कायम होती. रेड बुलने त्याला वेळोवेळी अनावश्यक वेग वाढवू नकोस असे सांगितले; दुसऱ्या रेड बुलच्या रिक्कार्डोची निवृत्ती आणि अन्य रेनॉ शक्तियंत्रणांच्या अडचणी लक्षात घेता हा सल्ला विश्वासार्हतेला प्राधान्य देणारा होता. व्हर्सटॅपन आणि बोट्टास यांच्यातील अंतर पुढच्या फेऱ्यांमध्ये सुरक्षित राहिले.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TYRE&quot;/&gt;

बोट्टासच्या मर्सिडीजला स्वच्छ हवेत वेगवान चालवता आले, पण व्हर्सटॅपनच्या पुढे जाण्यासाठी आवश्यक प्रत्यक्ष अंतर कमी झाले नाही. रायकोनेनने आपला पोडियम क्रम राखला. त्या वेळी आघाडीच्या तिघांना अनावश्यक धोका न घेता पूर्ण अंतर पार करणे महत्त्वाचे ठरले, तर हॅमिल्टन आणि फेटेल यांच्या वेगवेगळ्या पुनरागमनामुळे गुणतालिकेचा अंतिम निर्णय अजून प्रलंबित होता.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TYRE&quot;/&gt;

=== फेटेलची उशिराची चढाई आणि ६८व्या फेरीचा वेग ===

फेटेलने शर्यतीच्या उत्तरार्धात ट्रॅफिक ओलांडत सातव्या स्थानाकडून पुढे प्रगती केली. मॅग्नुसेनला ओलांडल्यावर त्याला पुढील ओकॉन, पेरेझ, स्ट्रोल या समूहाकडे वेग वाढवता आला. ६८व्या फेरीतील १:१८.७८५ हा पूर्ण शर्यतीतील सर्वोत्तम वेळ ठरला. तो रेकॉर्ड फेरारीच्या शर्यत वेगाचे दाखले देत असला, तरी २०१७ च्या नियमांनुसार त्यातून कोणताही अजिंक्यपद गुण मिळत नव्हता.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TYRE&quot;/&gt;

चौथे स्थान हा पोल जिंकलेल्या चालकासाठी निराशाजनक निकाल होता; तरी संपर्कामुळे शेवटी गेलेल्या गाडीतून हा परतावा महत्त्वाचा होता. मात्र हॅमिल्टनची गुणस्थिती लक्षात घेता फेटेलला अजिंक्यपदाचा दावा टिकवण्यासाठी चौथ्यापेक्षा खूप जास्त गुणांची अपेक्षा होती. शर्यतीनंतरचा हंगामी फरक पुढील दोन शर्यतींनी भरून निघू शकणार नव्हता.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TYRE&quot;/&gt;

फेटेलने अधिकृत सर्वात वेगवान शर्यतफेरी नोंदवली असली तरी २०१७ मध्ये त्या कामगिरीसाठी अतिरिक्त गुण दिले जात नव्हते. उशिराची वेगवान गती हा त्याच्या पुनरागमनाचा पुरावा होता; पण पिटमधील सुरुवातीच्या नुकसानीला भरून काढून पोडियम गाठण्यासाठी आवश्यक फेऱ्या शिल्लक नव्हत्या. व्हर्सटॅपनचा विजय आणि बोट्टास-रायकोनेनचे अन्य दोन पोडियम क्रम हे संपूर्ण शर्यतीत जपलेल्या ट्रॅकवरील स्थानाचे वेगळे चित्र दाखवतात.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FAST&quot;/&gt;

=== हॅमिल्टन विरुद्ध अलोन्सो आणि अखेरचे गुणस्थान ===

पहिल्या फेरीतील पंक्चरमुळे हॅमिल्टन खूप मागे गेला होता. नंतर त्याने मधल्या समूहातील गाड्यांना ओलांडले, तरी फेटेलच्या चढाईइतका वेळ त्याला स्वच्छ ट्रॅक मिळाला नाही. विशेषतः मॅकलारेनच्या अलोन्सोशी नवव्या-दहाव्या स्थानासाठी झालेली लढत महत्त्वाची होती; दोघांच्या गुणांमधील फरक कमी असला तरी हॅमिल्टनच्या अजिंक्यपदाचा निर्णय त्याच अंकगणितात दडलेला होता.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TYRE&quot;/&gt;

अलोन्सोने दहावे स्थान राखत मॅकलारेनला एक गुण मिळवून दिला. हॅमिल्टन नवव्या स्थानावर पोहोचल्याने दोन गुण घेतले. शर्यतीमध्ये विजेतेपदासाठी आवश्यक स्थिती अबाधित राहिली. बोट्टासचा दुसरा क्रम आणि हॅमिल्टनचे नववे स्थान हे एकाच मर्सिडीज संघाच्या दोन भिन्न शर्यती होत्या; त्यांची मांडणी घटना आणि टायर रणनीतीच्या संदर्भातच योग्य ठरते.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TYRE&quot;/&gt;

हॅमिल्टनचा अलोन्सोवरील हल्ला हा केवळ नवव्या क्रमासाठीचा विलंबित प्रयत्न नव्हता; सुरुवातीचा पंचर आणि मागील गाड्यांच्या वाहतुकीतून पुन्हा अंक मिळवण्याची प्रत्यक्ष समाप्ती होती. त्या वेळी फेटेल पोडियमबाहेर राहणार हे स्पष्ट होत गेल्याने हॅमिल्टनसाठी अजिंक्यपदाचे गणित अनुकूल झाले. मेक्सिकन रविवारचे ऐतिहासिक वैशिष्ट्य म्हणजे विजेता आणि चालक अजिंक्यपद निश्चित करणारा चालक वेगळे होते; दोघांच्या लढतींची स्वतंत्र, वेळेच्या क्रमातील नोंद गरजेची आहे.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

=== मधल्या गटाचे अधिकृत गुण आणि निवृत्तींची पूर्ण नोंद ===

ओकॉनने पाचवे स्थान मिळवून फोर्स इंडियाला दहा गुण दिले, तर पेरेझ सातव्या स्थानावर राहिला. स्ट्रोल सहावा येऊन विलियम्ससाठी आठ गुण मिळवले; मॅग्नुसेनचा आठवा क्रम हाससाठी चार गुणांचा होता. हे निकाल फक्त आघाडीच्या संपर्कामुळे आपोआप ठरले नाहीत—ट्रॅफिकमधील स्वच्छ फेऱ्या, प्रभावी पिट वेळ आणि तांत्रिक विश्वासार्हतेने क्रम ठरवला. मासा अकरावा, व्हानडोर्न बारावा आणि गैस्ली तेरावा राहिला.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TYRE&quot;/&gt;

सायेन्स, एरिक्सन, हार्टली, हल्केनबर्ग व रिक्कार्डो पूर्ण अंतराआधी निवृत्त झाले. या प्रत्येकाच्या तांत्रिक किंवा संचालनविषयक अडचणींचा वेगळा परिणाम त्या संघावर झाला; कोणाला किती फेऱ्या मिळाल्या ते अधिकृत वर्गीकरणाशी जुळणे आवश्यक आहे. व्हेर्लाइन व ग्रोसजाँ हे दोन फेऱ्या मागे असताना शर्यत संपवणाऱ्या गाड्यांमध्ये होते. अशा घटनांचा उगाचच नाट्यमय क्रम बनवण्याऐवजी अधिकृत नोंदी व समकालीन अहवाल सांगतात तितकाच तपशील सुरक्षित ठेवला आहे.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TYRE&quot;/&gt;

ओकॉन पाचवा आणि स्ट्रोल सहावा आल्याने या तरुण चालकांना पोडियमबाहेरील प्रमुख गुण मिळाले. पेरेझ सातवा आल्यामुळे घरच्या शर्यतीत फोर्स इंडियाला दोन कारांतून गुण मिळाले. हासच्या मॅग्नुसेनचा आठवा क्रम आणि मॅकलारेनचा अलोन्सो दहावा क्रम दोन्ही महत्त्वाचे होते. या परिणामांमुळे इंजिन/तांत्रिक निवृत्ती झालेल्या गाड्यांच्या रिकाम्या स्थानांचा कोणत्या गाड्यांनी प्रत्यक्ष लाभ घेतला हे कळते; फक्त हॅमिल्टनचा किताब जाहीर करणे या भागाला अपुरे ठरेल.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

=== समाप्ती, चौथे चालक अजिंक्यपद आणि उरलेल्या स्पर्धा ===

व्हर्सटॅपनने बोट्टासपेक्षा १९.६७८ सेकंदांनी पुढे पहिला क्रम निश्चित केला. रायकोनेन तिसरा, फेटेल चौथा; सातव्या क्रमापर्यंत गुण मिळवणाऱ्या अनेक चालकांनी स्वच्छ कार्यक्षम शर्यत पूर्ण केली. मेक्सिकोतील हा विजय व्हर्सटॅपनच्या चांगल्या उत्तरार्धातील कामगिरीचा भाग होता, पण त्या दिवशीचे प्रमुख ऐतिहासिक अजिंक्यपद हॅमिल्टनच्या नवव्या स्थानाशी जोडले गेले.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TYRE&quot;/&gt;

शर्यतीनंतर हॅमिल्टन ३३३ व फेटेल २७७ गुणांवर राहिले. उरलेल्या ब्राझिलियन व अबु धाबी फेऱ्यांमधून फेटेलला शक्य असलेले कमाल ५० गुण अपुरे होते; त्यामुळे हॅमिल्टनने आपले चौथे चालक विश्वविजेतेपद मिळवले. कारनिर्मात्यांत मर्सिडीज ५९५, फेरारी ४५५, रेड बुल ३४० आणि फोर्स इंडिया १७५ गुणांवर होते. शर्यतीतील पहिल्या संपर्कापासून व्हर्च्युअल सेफ्टी कारपर्यंतचा काळ आणि शेवटी गुणतालिकेत झालेला बदल या सर्व घटनांना काळानुक्रमाने एकत्र पाहिल्याने या ग्रांप्रीचे ऐतिहासिक स्वरूप स्पष्ट होते.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TYRE&quot;/&gt;

हॅमिल्टनने २०१७ चे चौथे चालक अजिंक्यपद निश्चित केले तेव्हा अजून दोन शर्यती शिल्लक होत्या. फेटेलला चौथे स्थान आणि हॅमिल्टनला नववे स्थान असूनही एकूण आधी जमवलेल्या गुणांमुळे विश्वविजेतेपदाचा निकाल उलटला नाही. हा परिणाम २०१७ मध्ये सर्वात वेगवान फेरीला स्वतंत्र गुण नसल्याची आठवण करून देतो; फेटेलची वेगवान अंतिम फेरी त्याचे गुण वाढवू शकली नाही. त्यामुळे शर्यतीचा विजेता व्हर्सटॅपन, पोडियमवरील बोट्टास-रायकोनेन आणि नवव्या स्थानी विजेतेपद निश्चित करणारा हॅमिल्टन असे स्वतंत्र ऐतिहासिक मुद्दे उभे राहतात.&lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FAST&quot;/&gt;

== निकालानंतर गुणतालिका ==

=== चालक अजिंक्यपद गुणतालिका ===

या फेरीनंतर हॅमिल्टनचे ३३३, फेटेलचे २७७ आणि बोट्टासचे २६२ गुण होते. फेटेलपेक्षा ५६ गुणांचे आधिक्य आणि उर्वरित दोन ग्रांप्रीमध्ये उपलब्ध गुण पाहता हॅमिल्टनचे चौथे चालक अजिंक्यपद निश्चित झाले. शून्य गुणांवरील हंगामातील इतर सहभागी या ऐतिहासिक चालक-सूचीत स्वतंत्रपणे दाखवले आहेत; समान शून्य गुणांचे परस्पर क्रमांक अधिकृत कालीन दस्तऐवजाविना ठामपणे मांडलेले नाहीत.&lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! चालक !! संघ !! गुण
|-
| १ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ३३३
|-
| २ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || २७७
|-
| ३ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || २६२
|-
| ४ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १९२
|-
| ५ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || १७८
|-
| ६ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १४८
|-
| ७ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || ९२
|-
| ८ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || ८३
|-
| ९ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[रेनॉ]] || ५४
|-
| १० || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ४०
|-
| ११ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ३६
|-
| १२ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || ३४
|-
| १३ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || २८
|-
| १४ || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १९
|-
| १५ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || १३
|-
| १६ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || ११
|-
| १७ || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉ]] || ८
|-
| १८ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || ५
|-
| १९ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || ५
|-
| — || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || ०
|-
| — || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || ०
|-
| — || [[अँटोनियो जोव्हिनात्सी]] || [[सॉबर]] || ०
|-
| — || [[जेन्सन बटन]] || [[मॅकलारेन]] || ०
|-
| — || [[पॉल डी रेस्टा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ०
|-
| — || [[ब्रेंडन हार्टली]] || [[टोरो रोसो]] || ०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;
|}

=== कारनिर्माते अजिंक्यपद गुणतालिका ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कारनिर्माता !! गुण
|-
| १ || [[मर्सिडीज]] || ५९५
|-
| २ || [[फेरारी]] || ४५५
|-
| ३ || [[रेड बुल रेसिंग]] || ३४०
|-
| ४ || [[फोर्स इंडिया]] || १७५
|-
| ५ || [[विलियम्स रेसिंग]] || ७६
|-
| ६ || [[टोरो रोसो]] || ५३
|-
| ७ || [[रेनॉ]] || ४८
|-
| ८ || [[हास एफ.१ संघ]] || ४७
|-
| ९ || [[मॅकलारेन]] || २४
|-
| १० || [[सॉबर]] || ५
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;
|}

== हे सुद्धा पहा ==

* [[फॉर्म्युला वन]]
* [[मेक्सिकन ग्रांप्री]]
* [[अटोड्रोमो हर्मानोस रॉड्रिगेझ]]
* [[२०१७ फॉर्म्युला वन हंगाम]]
* [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन चालक यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]]

== संदर्भ ==

{{संदर्भयादी}}

==तळटीप==

{{reflist|group=टीप}}

== बाह्य दुवे ==

* [https://www.formula1.com/en/results/2017/races/976/mexico/race-result मुख्य शर्यतीचे अधिकृत निकाल]
* [https://www.formula1.com/en/results/2017/races/976/mexico/fastest-laps चालकनिहाय सर्वात वेगवान फेऱ्या]
* [https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2017 एफ.आय.ए. २०१७ स्पर्धा कागदपत्रे]

{{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत
| हंगाम = २०१७
| ग्रांप्री = मेक्सिकन ग्रांप्री
| हंगामातील_मागील_शर्यत = २०१७ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री
| हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०१७ ब्राझिलियन ग्रांप्री
| ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१६ मेक्सिकन ग्रांप्री
| ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०१८ मेक्सिकन ग्रांप्री
}}
{{२०१७ फॉर्म्युला वन हंगाम}}
{{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}}
[[वर्ग:मेक्सिकन ग्रांप्री]]
[[वर्ग:२०१७ फॉर्म्युला वन हंगाम]]</text>
      <sha1>ispexsasg629h06311jjq3jzc41pu00</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>२०१७ ब्राझिलियन ग्रांप्री</title>
    <ns>0</ns>
    <id>218041</id>
    <revision>
      <id>2728274</id>
      <parentid>2727915</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T13:56:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Koolkrazy</username>
        <id>1591</id>
      </contributor>
      <origin>2728274</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="94621" sha1="20fhdsslgoh7p7ao95j3jigwc8qjp5p" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत माहिती
| प्रकार = एफ.१
| देश = ब्राझिल
| ग्रांप्री = ब्राझिलियन
| चित्र = F1 circuits 2014-2018 - Autódromo José Carlos Pace (version 2).svg
| चित्र_शीर्षक = २०१७ ब्राझिलियन ग्रांप्रीचे अटोड्रोम जोस कार्लोस पेसचे ऐतिहासिक सर्किट स्वरूप
| दिनांक = १२ नोव्हेंबर
| वर्ष = २०१७
| अधिकृत_नाव = फॉर्म्युला वन हायनेकेन ब्राझिलियन ग्रांप्री २०१७
| शर्यत_क्रमांक = १९
| हंगामात_एकूण_शर्यती = २०
| शर्यतीचे_ठिकाण = [[अटोड्रोम जोस कार्लोस पेस]]
| सर्किट_प्रकार = स्थायी शर्यतमार्ग
| सर्किट_अंतर_किमी = ४.३०९
| सर्किट_अंतर_मैल = २.६७७
| एकूण_फेऱ्या = ७१
| एकूण_अंतर_किमी = ३०५.९०९
| एकूण_अंतर_मैल = १९०.०८३
| हवामान = कोरडी, सूर्यप्रकाशयुक्त व उष्ण परिस्थिती
| पोल_चालक = [[वालट्टेरी बोट्टास]]
| पोल_देश = फिनलंड
| पोल_संघ = [[मर्सिडीज]]
| पोल_वेळ = १:०८.३२२
| जलद_चालक = [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]]
| जलद_देश = नेदरलँड्स
| जलद_संघ = [[रेड बुल रेसिंग]]
| जलद_वेळ = १:११.०४४
| जलद_फेरी = ६४
| पहिला_चालक = [[सेबास्टियन फेटेल]]
| पहिला_देश = जर्मनी
| पहिला_संघ = [[फेरारी]]
| दुसरा_चालक = [[वालट्टेरी बोट्टास]]
| दुसरा_देश = फिनलंड
| दुसरा_संघ = [[मर्सिडीज]]
| तिसरा_चालक = [[किमी रायकोनेन]]
| तिसरा_देश = फिनलंड
| तिसरा_संघ = [[फेरारी]]
| हंगामातील_मागील_शर्यत = २०१७ मेक्सिकन ग्रांप्री
| हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०१७ अबु धाबी ग्रांप्री
| ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१६ ब्राझिलियन ग्रांप्री
| ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०१८ ब्राझिलियन ग्रांप्री
}}

'''२०१७ ब्राझिलियन ग्रांप्री''' (अधिकृत नाव '''फॉर्म्युला वन हायनेकेन ब्राझिलियन ग्रांप्री २०१७''') ही १२ नोव्हेंबर रोजी [[अटोड्रोम जोस कार्लोस पेस]] येथे झालेली २०१७ फॉर्म्युला वन हंगामातील एकोणिसावी शर्यत होती. ७१ फेऱ्यांनंतर [[सेबास्टियन फेटेल]]ने विजय मिळवला; पोलवरून सुरुवात करणारा [[वालट्टेरी बोट्टास]] दुसरा आणि [[किमी रायकोनेन]] तिसरा राहिला. शनिवारी पात्रतेत अपघात झाल्यामुळे [[लुइस हॅमिल्टन]]ला रविवारी पिट लेनमधून प्रारंभ करावा लागला; त्याने चौथे स्थान गाठले. पहिल्या फेरीतील वेगवेगळ्या अपघातांमुळे तीन चालक निवृत्त झाले आणि सुरक्षागाडी बोलावावी लागली.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ ब्राझिलियन ग्रांप्री — शर्यतीचे निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/977/brazil/race-result|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=फेटेलचा ब्राझिलमध्ये विजय; हॅमिल्टनची पिट लेनमधून चौथ्या स्थानी प्रगती|दुवा=https://api.fia.com/news/f1-vettel-wins-brazil-hamilton-recovers-fourth-after-pit-lane-start|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GRID&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ ब्राझिलियन ग्रांप्री — अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/977/brazil/starting-grid|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

== पार्श्वभूमी ==

=== शर्यतीपूर्वीची अजिंक्यपदाची स्थिती ===

मेक्सिकोमधील मागील फेरीनंतर हॅमिल्टनने चालक अजिंक्यपद निश्चित केले होते. त्याचे ३३३, फेटेलचे २७७ आणि बोट्टासचे २६२ गुण होते; मात्र फेटेल विरुद्ध बोट्टासचे उपविजेतेपद, तिसऱ्या स्थानासाठी रेड बुल आणि फेरारी चालकांचा प्रयत्न, आणि टोरो रोसो विरुद्ध रेनॉ यांची कारनिर्माते स्पर्धा या उरलेल्या दोन फेऱ्यांमध्ये उघड्या होत्या. ब्राझिलियन ग्रांप्री पेनल्टिमेट म्हणजे हंगामाची शेवटून दुसरी स्पर्धा होती; आधुनिक 'साओ पाउलो ग्रांप्री' हे नाव या २०१७ शर्यतीला लावलेले नाही.&lt;ref name=&quot;STAND&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ हंगामातील चालक गुणतालिका|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/drivers|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;

=== सर्किट आणि स्पर्धा कार्यक्रम ===

साओ पाउलोमधील ४.३०९ किमी अटोड्रोम जोस कार्लोस पेस या सर्किटवरील ७१ फेऱ्यांचे अधिकृत अंतर ३०५.९०९ किमी होते. सुरुवातीचा चढउतार, पहिल्या वळणांचा वेग आणि मागील वळणातून सरळ रस्त्यावर येताना ट्रॅकचा उतार-चढाव यांमुळे ब्रेक व टायर व्यवस्थापनावर ताण येतो. शुक्रवारचे दोन आणि शनिवारचा एक सराव, शनिवारची पात्रता व रविवारी शर्यत असे नियमित बिगर-स्प्रिंट वेळापत्रक होते.&lt;ref name=&quot;FIA&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=ब्राझिलियन ग्रांप्री २०१७ अधिकृत पूर्वमाहिती|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/2017_brazilian_preview.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

=== सहभागी चालक आणि संघ ===

रविवारच्या शर्यतीत दहा संघ आणि वीस नियमित चालक होते. पहिल्या सरावात फोर्स इंडियाच्या पेरेझऐवजी जॉर्ज रसल (क्र. ३५) आणि सॉबरच्या व्हेर्लाइनऐवजी शार्ल लक्लेर (क्र. ३७) उतरले. दुसऱ्या सरावात हासने केविन मॅग्नुसेनऐवजी अँटोनियो जोव्हिनात्सी (क्र. ५०)ला संधी दिली; ही FP2ची बदली होती, FP1ची नव्हती. हार्टलीने पहिल्या सरावात दोन फेऱ्या केल्या, पण वैध वेळ मिळाला नाही. अंतिम सरावात स्ट्रोल एक फेरी चालवूनही वैध वेळ नोंदवू शकला नाही.&lt;ref name=&quot;FP1&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ ब्राझिलियन ग्रांप्री — मुक्त सराव १|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/977/brazil/practice/1|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;FP2&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ ब्राझिलियन ग्रांप्री — मुक्त सराव २|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/977/brazil/practice/2|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;FP3&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ ब्राझिलियन ग्रांप्री — मुक्त सराव ३|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/977/brazil/practice/3|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! संघ !! चालक !! कार क्र.
|-
| [[मर्सिडीज]] || [[लुइस हॅमिल्टन]] || ४४
|-
| [[मर्सिडीज]] || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || ७७
|-
| [[फेरारी]] || [[सेबास्टियन फेटेल]] || ५
|-
| [[फेरारी]] || [[किमी रायकोनेन]] || ७
|-
| [[रेड बुल रेसिंग]] || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || ३३
|-
| [[रेड बुल रेसिंग]] || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || ३
|-
| [[फोर्स इंडिया]] || [[एस्टेबान ओकॉन]] || ३१
|-
| [[फोर्स इंडिया]] || [[सर्जिओ पेरेझ]] || ११
|-
| [[रेनॉ]] || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || ५५
|-
| [[रेनॉ]] || [[निको हल्केनबर्ग]] || २७
|-
| [[विलियम्स रेसिंग]] || [[फेलिपे मासा]] || १९
|-
| [[विलियम्स रेसिंग]] || [[लान्स स्ट्रोल]] || १८
|-
| [[मॅकलारेन]] || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || १४
|-
| [[मॅकलारेन]] || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || २
|-
| [[टोरो रोसो]] || [[पियर गॅस्ली]] || १०
|-
| [[टोरो रोसो]] || [[ब्रेंडन हार्टली]] || २८
|-
| [[हास एफ.१ संघ]] || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || ८
|-
| [[हास एफ.१ संघ]] || [[केविन मॅग्नुसेन]] || २०
|-
| [[सॉबर]] || [[मार्कस एरिक्सन]] || ९
|-
| [[सॉबर]] || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || ९४
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;
|}

=== टायर ===

पिरेलीने मध्यम मिश्रणाचा पांढरा, सॉफ्टचा पिवळा आणि सुपरसॉफ्टचा लाल पट्टा उपलब्ध केला. प्रत्येक चालकाकडे तेरा संच होते; मध्यमचा एक संच सर्वांकडे असला, तरी सॉफ्ट आणि सुपरसॉफ्टची वाटणी वेगवेगळी होती. हॅमिल्टन आणि बोट्टास यांनी १/४/८, फेटेल आणि रायकोनेन यांनी १/३/९, तर विलियम्स आणि रेनॉ चालकांनी १/२/१० (मध्यम/सॉफ्ट/सुपरसॉफ्ट) संच निवडले. प्रत्यक्ष मुख्य शर्यतीत बहुतेक एकच टायर थांबा घेतला गेला; मध्यम प्रकार वापरला गेला नव्हता.&lt;ref name=&quot;TYRE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=ब्राझिलियन ग्रांप्री २०१७ साठी टायर निवड|दुवा=https://news.verstappen.com/en/article/3103|प्रकाशक=व्हर्सटॅपन डॉट कॉम}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=ब्राझिलियन ग्रांप्री — टायर बदल आणि रणनीती|दुवा=https://www.racefans.net/2017/11/12/2017-brazilian-grand-prix-tyre-strategies-and-pit-stops/|प्रकाशक=रेसफॅन्स}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! टायर प्रकार !! मिश्रण !! बाजूच्या पट्टीचा रंग !! प्रत्येकी उपलब्ध संच
|-
| कठीण || मध्यम || पांढरा || १
|-
| मध्यम || सॉफ्ट || पिवळा || २–४
|-
| मऊ || सुपरसॉफ्ट || लाल || ८–१०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;TYRE&quot;/&gt;
|}

== मुक्त सराव सत्रे ==

=== पहिला मुक्त सराव ===

पहिल्या शुक्रवारीच्या सरावात हॅमिल्टनने १:०९.२०२ सह वेळापत्रकावर आघाडी घेतली; बोट्टास ०.१२७ सेकंदांनी मागे होता. रायकोनेन, व्हर्सटॅपन, रिक्कार्डो आणि फेटेल हे पुढील चार होते. फोर्स इंडियासाठी जॉर्ज रसल आणि सॉबरसाठी लक्लेर यांची वेळ सत्रात नोंदली गेली; हार्टलीचा अल्प फेरांचा सहभाग निराळा दाखवला आहे.&lt;ref name=&quot;FP1&quot;/&gt;

=== मुक्त सराव १ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:०९.२०२ || ३६
|-
| २ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || +०.१२७ सेकंद || ४३
|-
| ३ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || +०.५४२ सेकंद || ३२
|-
| ४ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.५४८ सेकंद || ३१
|-
| ५ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.६२६ सेकंद || ३८
|-
| ६ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || +०.७८२ सेकंद || ३२
|-
| ७ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +०.९०० सेकंद || २८
|-
| ८ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || +१.२०० सेकंद || २६
|-
| ९ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || +१.२५२ सेकंद || ३६
|-
| १० || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || +१.२७४ सेकंद || २४
|-
| ११ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +१.४३० सेकंद || ४२
|-
| १२ || ३५ || [[जॉर्ज रसल]] || [[फोर्स इंडिया]] || +१.८४५ सेकंद || २९
|-
| १३ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +१.९८६ सेकंद || २९
|-
| १४ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +२.२६१ सेकंद || ३०
|-
| १५ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[रेनॉ]] || +२.२६५ सेकंद || ३२
|-
| १६ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || +२.४०६ सेकंद || ३५
|-
| १७ || ३७ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[सॉबर]] || +२.६०० सेकंद || ३२
|-
| १८ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || +२.६९६ सेकंद || २८
|-
| १९ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || +४.८३२ सेकंद || ५
|-
| २० || २८ || [[ब्रेंडन हार्टली]] || [[टोरो रोसो]] || वेळ नोंदलेली नाही || २
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;FP1&quot;/&gt;
|}

=== दुसरा मुक्त सराव ===

हॅमिल्टनने दुसऱ्या सरावातही १:०९.५१५ वेळ नोंदवली आणि बोट्टास केवळ ०.०४८ सेकंद मागे होता. रिक्कार्डो तिसरा, फेटेल चौथा आणि व्हर्सटॅपन पाचवा. रेनॉने महत्त्वाची दीर्घ-धाव चाचणी केली तर ओकॉनने ४९ फेऱ्या घेतल्या. हासच्या जोव्हिनात्सीने मॅग्नुसेनऐवजी ३७ फेऱ्यांत FP2 पूर्ण केले; ही वेगळी उपस्थिती आहे.&lt;ref name=&quot;FP2&quot;/&gt;

=== मुक्त सराव २ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:०९.५१५ || ४२
|-
| २ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || +०.०४८ सेकंद || ४५
|-
| ३ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.२२८ सेकंद || ३७
|-
| ४ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || +०.३६० सेकंद || ४८
|-
| ५ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.३७१ सेकंद || ३८
|-
| ६ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || +०.६०२ सेकंद || ४५
|-
| ७ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || +०.७९१ सेकंद || ४९
|-
| ८ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +०.८५८ सेकंद || ४२
|-
| ९ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || +०.८८१ सेकंद || ३९
|-
| १० || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || +१.१४० सेकंद || ३१
|-
| ११ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[रेनॉ]] || +१.१७० सेकंद || ४२
|-
| १२ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || +१.१८० सेकंद || ४३
|-
| १३ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || +१.३८७ सेकंद || ३८
|-
| १४ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +१.५४९ सेकंद || ४४
|-
| १५ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +१.७८५ सेकंद || ३९
|-
| १६ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || +१.९०७ सेकंद || ४४
|-
| १७ || २८ || [[ब्रेंडन हार्टली]] || [[टोरो रोसो]] || +२.३०६ सेकंद || ५४
|-
| १८ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || +२.३४२ सेकंद || ४३
|-
| १९ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || +२.४७४ सेकंद || १७
|-
| २० || ५० || [[अँटोनियो जोव्हिनात्सी]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +२.९०२ सेकंद || ३७
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;FP2&quot;/&gt;
|}

=== तिसरा मुक्त सराव ===

शनिवारी अंतिम सरावात बोट्टासच्या १:०९.२८१ वेळेच्या फक्त ०.००३ सेकंद मागे हॅमिल्टन होता. रायकोनेन आणि फेटेलदेखील ०.०५८ सेकंदांपेक्षा अधिक मागे नव्हते. स्ट्रोलने एक फेरी चालवली पण वैध वेळ मिळाला नाही; पात्रतेतील त्याची स्थिती केवळ या सरावावरून ठरवता येत नाही.&lt;ref name=&quot;FP3&quot;/&gt;

=== मुक्त सराव ३ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:०९.२८१ || २४
|-
| २ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || +०.००३ सेकंद || २६
|-
| ३ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || +०.०४५ सेकंद || २०
|-
| ४ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || +०.०५८ सेकंद || २१
|-
| ५ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.९६३ सेकंद || १४
|-
| ६ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || +१.००७ सेकंद || १५
|-
| ७ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || +१.०४१ सेकंद || २१
|-
| ८ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || +१.०७६ सेकंद || २३
|-
| ९ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +१.२१४ सेकंद || ९
|-
| १० || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[रेनॉ]] || +१.३१८ सेकंद || २३
|-
| ११ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || +१.३५६ सेकंद || २१
|-
| १२ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +१.३९० सेकंद || १४
|-
| १३ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +१.४४० सेकंद || १९
|-
| १४ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || +१.४६२ सेकंद || १८
|-
| १५ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +१.४८१ सेकंद || २०
|-
| १६ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || +१.७०० सेकंद || ३२
|-
| १७ || २८ || [[ब्रेंडन हार्टली]] || [[टोरो रोसो]] || +१.८०४ सेकंद || ३०
|-
| १८ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || +१.८४५ सेकंद || २५
|-
| १९ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || +२.१९९ सेकंद || २७
|-
| २० || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || वेळ नोंदलेली नाही || १
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;FP3&quot;/&gt;
|}

== मुख्य शर्यतीची पात्रता फेरी ==

=== फेरी १ ===

पहिल्या पात्रता फेरीत हॅमिल्टनचा कारवरील ताबा सुटल्याने त्याला अपघात झाला आणि त्याने वैध वेळ नोंदवला नाही. यामुळे आधीच विश्वविजेता बनलेल्या मर्सिडीज चालकाला मागच्या क्रमांवरून, नंतर दुरुस्तीमुळे थेट पिट लेनमधून, सुरुवात करावी लागली. उर्वरित चालकांपैकी एरिक्सन, स्ट्रोल, गैस्ली व व्हेर्लाइन पहिल्याच फेरीत बाहेर पडले.&lt;ref name=&quot;Q&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ ब्राझिलियन ग्रांप्री — पात्रता फेरी|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/977/brazil/qualifying|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GRID&quot;/&gt;

=== फेरी २ ===

दुसऱ्या फेरीत फेटेलचा १:०८.४९४ हा वेळ बोट्टासच्या १:०८.६३८ पेक्षा जलद होता. रायकोनेन, व्हर्सटॅपन, रिक्कार्डो आणि मधल्या गटातील चालकांनी अंतिम दहांत प्रवेश केला. हार्टलीसाठी दुसऱ्या फेरीत वैध वेळ नव्हता; त्याने मागील पात्रता नोंदीनुसार रविवारी प्रवेश मिळवला.&lt;ref name=&quot;Q&quot;/&gt;

=== फेरी ३ ===

अंतिम फेरीत बोट्टासने १:०८.३२२ सह पोल मिळवला; फेटेल १:०८.३६० म्हणजे ०.०३८ सेकंद मागे होता. रायकोनेन तिसरा आणि व्हर्सटॅपन चौथा. रिक्कार्डो पात्रतेत पाचवा असला तरी दहा-स्थानांच्या शक्तियंत्रण दंडामुळे प्रत्यक्ष ग्रिडवर चौदावा झाला.&lt;ref name=&quot;Q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;GRID&quot;/&gt;

=== मुख्य शर्यतीच्या पात्रता फेरीचे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी १ !! फेरी २ !! फेरी ३ !! एकूण फेऱ्या
|-
| १ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:०९.४५२ || १:०८.६३८ || १:०८.३२२ || २२
|-
| २ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || १:०९.६४३ || १:०८.४९४ || १:०८.३६० || २१
|-
| ३ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || १:०९.४०५ || १:०९.११६ || १:०८.५३८ || १८
|-
| ४ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:०९.८२० || १:०९.०५० || १:०८.९२५ || १८
|-
| ५ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:०९.८२८ || १:०९.५३३ || १:०९.३३० || १९
|-
| ६ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || १:१०.१४५ || १:०९.७६० || १:०९.५९८ || २१
|-
| ७ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || १:१०.१७२ || १:०९.५९३ || १:०९.६१७ || १७
|-
| ८ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || १:१०.०७८ || १:०९.७२६ || १:०९.७०३ || २१
|-
| ९ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[रेनॉ]] || १:१०.२२७ || १:०९.७६८ || १:०९.८०५ || १७
|-
| १० || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:०९.७८९ || १:०९.६१२ || १:०९.८४१ || १६
|-
| ११ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || १:१०.१६८ || १:०९.८३० || वेळ नाही || १७
|-
| १२ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:१०.१४८ || १:०९.८७९ || वेळ नाही || १६
|-
| १३ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || १:१०.२८६ || १:१०.११६ || वेळ नाही || १५
|-
| १४ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:१०.५२१ || १:१०.१५४ || वेळ नाही || १८
|-
| १५ || २८ || [[ब्रेंडन हार्टली]] || [[टोरो रोसो]] || १:१०.६२५ || वेळ नाही || वेळ नाही || १५
|-
| १६ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || १:१०.६७८ || वेळ नाही || वेळ नाही || १२
|-
| १७ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || १:१०.६८६ || वेळ नाही || वेळ नाही || १०
|-
| १८ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:१०.७७६ || वेळ नाही || वेळ नाही || ८
|-
| १९ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || १:१०.८७५ || वेळ नाही || वेळ नाही || १२
|-
| २० || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || वेळ नाही || वेळ नाही || वेळ नाही || २
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;8&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;Q&quot;/&gt;
|}

=== मुख्य शर्यतीची अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी ===

मुख्य शर्यतीच्या अधिकृत ग्रिडमध्ये बोट्टास, फेटेल, रायकोनेन व व्हर्सटॅपन पहिल्या चार स्थानांवर होते. रिक्कार्डो, हार्टली, गैस्ली यांना शक्तियंत्रणामुळे, आणि स्ट्रोल, एरिक्सन यांना गिअरबॉक्स बदलासाठी वेगवेगळे दंड होते. हॅमिल्टनच्या कारवर पात्रतेनंतर काम केल्यामुळे त्याची सुरुवात प्रत्यक्ष पिट लेनमधून झाली: म्हणून ग्रिड तक्त्यात १९ क्रमांकित स्थाने आणि स्वतंत्र 'पिट लेन' अशी हॅमिल्टनची नोंद आहे.&lt;ref name=&quot;GRID&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Q&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! ग्रिड !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पात्रता वेळ / स्थिती
|-
| १ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:०८.३२२
|-
| २ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || १:०८.३६०
|-
| ३ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || १:०८.५३८
|-
| ४ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:०८.९२५
|-
| ५ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || १:०९.५९८
|-
| ६ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || १:०९.६१७
|-
| ७ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || १:०९.७०३
|-
| ८ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[रेनॉ]] || १:०९.८०५
|-
| ९ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:०९.८४१
|-
| १० || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || १:०९.८३०
|-
| ११ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:०९.८७९
|-
| १२ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || १:१०.११६
|-
| १३ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:१०.१५४
|-
| १४ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:०९.३३०
|-
| १५ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || १:१०.६७८
|-
| १६ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:१०.७७६
|-
| १७ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || १:१०.८७५
|-
| १८ || २८ || [[ब्रेंडन हार्टली]] || [[टोरो रोसो]] || वेळ नाही / परवानगी
|-
| १९ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || १:१०.६८६
|-
| पिट लेन || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || वेळ नाही / परवानगी
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;5&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;GRID&quot;/&gt;
|}

== मुख्य शर्यत ==

स्टार्टवर फेटेलने बोट्टासच्या आतील बाजूने आघाडी घेतली. पहिल्याच फेरीत मॅग्नुसेन-व्हानडोर्न-रिक्कार्डो आणि ग्रोसजाँ-ओकॉन असे स्वतंत्र संपर्क घडले; व्हानडोर्न, मॅग्नुसेन व ओकॉन निवृत्त झाले, रिक्कार्डो पुढे चालू राहिला. 

पहिल्या फेरीतील धडकेनंतर सुरक्षागाडीने गाड्यांना काही फेऱ्या पिट मार्गातून नेले, जेणेकरून पहिल्या वळणांतील तुटलेले भाग हटवता येतील. त्या काळात ग्रोसजाँ, व्हेर्लाइन आणि रिक्कार्डो यांसारख्या चालकांनी टायरचे बदल घेतले. सुरुवातीलाच तीन गाड्या निवृत्त झाल्याने हॅमिल्टनला प्रत्यक्ष ओव्हरटेक न करताही अनेक स्थानांचा फायदा झाला; पिट लेनमधून सुरू केलेल्या त्याच्या परतफेरीसाठी हा महत्त्वाचा टप्पा होता.&lt;ref name=&quot;RACEINC&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;

शर्यत पुन्हा सुरू झाल्यावर फेटेलने बोट्टाससमोर पुरेसे अंतर राखले, पण दोघांचा वास्तविक वेग फार वेगळा नव्हता. हॅमिल्टनने मधल्या गाड्यांना क्रमाने मागे टाकताना पेरेझ, अलोन्सो व मासा यांच्याशी स्वतंत्र लढती दिल्या. मासाने घरच्या अंतिम ब्राझिलियन ग्रांप्रीमध्ये अलोन्सो व पेरेझचा मागून होणारा पाठलाग रोखून गुणस्थान मिळवण्याचा प्रयत्न केला.&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACEINC&quot;/&gt;

पहिल्या पिट खिडकीनंतर रायकोनेन व व्हर्सटॅपन यांच्यातील अंतर बदलत गेले; रेड बुलच्या टायरांवरचा दबाव वाढल्याने तो फेरारीसमोर मोठे आव्हान निर्माण करू शकला नाही. हॅमिल्टनने लांब पहिल्या टप्प्यात मोकळ्या रस्त्यावर वेग वाढवला आणि नंतरच्या टायरांवर पुनरागमन केले. पण रायकोनेनच्या तिसऱ्या स्थानावर अंतिम हल्ला करण्यासाठी आवश्यक अंतर आणि शिल्लक फेऱ्या पुरेशा ठरल्या नाहीत. त्याच वेळी मासा, अलोन्सो आणि पेरेझ यांची गुणांसाठीची जागा शेवटपर्यंत पूर्ण निश्चित नव्हती.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;

सुरक्षागाडीने मलबा काढण्यासाठी सुरुवातीच्या फेऱ्या नियंत्रित केल्या. पुन्हा शर्यत सुरू झाल्यावर फेटेलने बोट्टासपासून अंतर नियंत्रित ठेवले. 

बोट्टासला २७व्या फेरीत थांबवून मर्सिडीजने अंडरकटचा पर्याय वापरला; फेरारीने लगेच फेटेलला बोलावून पुढे राहण्याइतके अंतर वाचवले. रायकोनेनच्या तुलनेत व्हर्सटॅपनच्या टायरवरील पकड काही टप्प्यांत कमी पडली, म्हणून नंतरच्या वेळेत रेड बुलचा वेग सातत्याने वर राहिला नाही. हॅमिल्टनने मात्र प्रथम लांब टप्पा घेऊन नंतर ताज्या टायरांवर चौथ्या स्थानासाठीची चढाई सुरू ठेवली.&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

शेवटच्या टप्प्यात हॅमिल्टन रायकोनेनच्या काही सेकंदांवर आला, पण तिसऱ्या स्थानासाठी आवश्यक संधी मिळाली नाही. आघाडीवर फेटेलने बोट्टासवरील अंतर टिकवले, तर मॅकलारेनचा अलोन्सो, विलियम्सचा मासा आणि फोर्स इंडियाचा पेरेझ यांनी सातव्या ते नवव्या स्थानांची स्वतंत्र लढत शेवटपर्यंत ठेवली. हल्केनबर्ग दहाव्या स्थानावर आल्याने रेनॉलाही एक गुण मिळाला.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;

२७व्या फेरीत बोट्टासचा आणि २८व्या फेरीत फेटेलचा टायर बदल झाला; फेरारीने आपली आघाडी कायम राखली. हॅमिल्टनने पिट लेनमधून सुरुवात करून मधल्या गटाला ओलांडत चौथे स्थान गाठले; अखेरच्या फेऱ्यांत रायकोनेनने त्याला मागे ठेवले. फेटेलने ७१ फेऱ्यांनंतर बोट्टासपेक्षा २.७६२ सेकंदांनी पुढे विजय मिळवला.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;

=== मुख्य शर्यतीचे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पूर्ण फेऱ्या !! वेळ / अंतर / स्थिती !! गुण
|-
| १ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || ७१ || १:३१:२६.२६२ || २५
|-
| २ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || ७१ || +२.७६२ सेकंद || १८
|-
| ३ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || ७१ || +४.६०० सेकंद || १५
|-
| ४ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ७१ || +५.४६८ सेकंद || १२
|-
| ५ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ७१ || +३२.९४० सेकंद || १०
|-
| ६ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ७१ || +४८.६९१ सेकंद || ८
|-
| ७ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ७१ || +६८.८८२ सेकंद || ६
|-
| ८ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || ७१ || +६९.३६३ सेकंद || ४
|-
| ९ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || ७१ || +६९.५०० सेकंद || २
|-
| १० || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || ७० || +१ फेरी || १
|-
| ११ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[रेनॉ]] || ७० || +१ फेरी || ०
|-
| १२ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || ७० || +१ फेरी || ०
|-
| १३ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || ७० || +१ फेरी || ०
|-
| १४ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || ७० || +१ फेरी || ०
|-
| १५ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ६९ || +२ फेऱ्या || ०
|-
| १६ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ६९ || +२ फेऱ्या || ०
|-
| वर्गीकृत नाही || २८ || [[ब्रेंडन हार्टली]] || [[टोरो रोसो]] || ४० || निवृत्त || ०
|-
| वर्गीकृत नाही || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || ० || निवृत्त || ०
|-
| वर्गीकृत नाही || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || ० || निवृत्त || ०
|-
| वर्गीकृत नाही || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ० || निवृत्त || ०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;
|}

=== सर्वात वेगवान फेरी ===

व्हर्सटॅपनने ६४व्या फेरीत १:११.०४४ या वेळेसह सर्वात वेगवान फेरी केली; त्याचा वेग २१८.३४९ किमी/ता. नोंदवला गेला. पहिल्या फेरीतून पुढे जाऊ न शकलेले ओकॉन, व्हानडोर्न व मॅग्नुसेन यांच्याकडे वैध फेरी नव्हती; त्यामुळे तक्त्यात केवळ १७ खऱ्या नोंदी आहेत. २०१७ मध्ये सर्वांत वेगवान फेरीसाठी गुण दिला जात नव्हता.&lt;ref name=&quot;FAST&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ ब्राझिलियन ग्रांप्री — सर्वात वेगवान फेऱ्या|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/977/brazil/fastest-laps|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! क्रम !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी (एफआयए) !! फेरीचा वेळ !! सरासरी वेग (किमी/ता.)
|-
| १ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ६४ || १:११.०४४ || २१८.३४९
|-
| २ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ६३ || १:११.८४५ || २१५.९१४
|-
| ३ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ६९ || १:११.८६२ || २१५.८६३
|-
| ४ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ७१ || १:१२.०२९ || २१५.३६३
|-
| ५ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || ५८ || १:१२.४६६ || २१४.०६४
|-
| ६ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || ६१ || १:१२.४९२ || २१३.९८७
|-
| ७ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || ६३ || १:१२.५३९ || २१३.८४९
|-
| ८ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || ६१ || १:१३.०५२ || २१२.३४७
|-
| ९ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || ६१ || १:१३.३२३ || २११.५६२
|-
| १० || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || ५७ || १:१३.४५१ || २११.१९३
|-
| ११ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ६० || १:१३.४५२ || २११.१९०
|-
| १२ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ६६ || १:१३.५३२ || २१०.९६१
|-
| १३ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[रेनॉ]] || ६७ || १:१३.६२५ || २१०.६९४
|-
| १४ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || ७० || १:१३.६६६ || २१०.५७७
|-
| १५ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || ५७ || १:१३.७५८ || २१०.३१४
|-
| १६ || २८ || [[ब्रेंडन हार्टली]] || [[टोरो रोसो]] || २९ || १:१४.६५८ || २०७.७७९
|-
| १७ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || ६० || १:१४.८१२ || २०७.३५१
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;FAST&quot;/&gt;
|}

== मुख्य शर्यतीनंतरचे विश्लेषण ==

=== पात्रतेतील हॅमिल्टनचा अपघात आणि पिट लेनचा वेगळा प्रारंभ ===

शनिवारच्या पात्रतेत जगज्जेत्या हॅमिल्टनच्या कारचा ताबा गेल्यावर ती ट्रॅकच्या बाहेर गेली आणि वैध पात्रता वेळ मिळाला नाही. नंतर गिअरबॉक्स व शक्तियंत्रणाचे घटक बदलले गेल्याने त्याला वीसावा क्रमांकित ग्रिड स्थान न देता पिट लेनमधून सुरुवात करावी लागली. अन्य चालकांवरील शक्तियंत्रण आणि गिअरबॉक्सचे दंड स्वतंत्र होते: रिक्कार्डो चौदाव्या, हार्टली अठराव्या, गैस्ली एकोणिसाव्या स्थानावर आले. यामुळे शनिवारची Q3 गुणवत्ता आणि रविवारच्या प्रत्यक्ष रांगा वेगळ्या झाल्या.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=ब्राझिलियन ग्रांप्री २०१७ — घटनानिहाय शर्यत विश्लेषण|दुवा=https://www.motorsportmagazine.com/reports/f1/2017-brazilian-grand-prix-report/|प्रकाशक=मोटर स्पोर्ट}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACEINC&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=ब्राझिलियन ग्रांप्रीमध्ये पहिल्या फेरीत तीन चालक निवृत्त|दुवा=https://www.skysports.com/f1/news/11123382/brazilian-gp-stoffel-vandoorne-kevin-magnussen-and-esteban-ocon-all-crash-out-on-first-lap|प्रकाशक=स्काय स्पोर्ट्स}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=ब्राझिलियन ग्रांप्री २०१७ : संघांच्या प्रतिक्रिया|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-the-teams-said-race-day-in-brazil.3vlqxybeBOgYY8o0AYoKe8.3vlqxybeBOgYY8o0AYoKe8|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

सॉफ्टवर सुरुवात करण्याच्या हॅमिल्टनच्या पर्यायाने त्याला लांब पहिला टप्पा चालवण्याची संधी मिळाली. समोरच्या पहिल्या दोन रांगांमध्ये फेटेल आणि बोट्टासमध्ये पोल आणि पहिल्या वळणाच्या रेषेवर थेट लढत होती. पावसाविना कोरडी शर्यत आणि गरम टायरांचे वातावरण असल्याने थांब्यांचे वेळापत्रक आणि पहिल्या फेरीतल्या संभाव्य व्यत्ययाचा परिणाम महत्त्वाचा होता.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACEINC&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;

हॅमिल्टनचा पात्रतेतील अपघात हा रविवारच्या पहिल्या फेर्‍यांतील रणनीतीची सुरुवात ठरला. गाडीतील भाग बदलल्याने त्याला क्रमांकित विसाव्या ग्रिडचे काल्पनिक स्थान देण्यात आले नाही; पिट मार्गानेच सुरुवात झाली. हे स्पष्ट न केल्यास अंतिम चौथ्या स्थानापर्यंतची त्याची भरारी चुकीच्या प्रारंभबिंदूपासून मोजली जाईल. त्याचा सहकारी बोट्टास मात्र पहिल्या ग्रिडवर असल्याने मर्सिडीजच्या दोन कारांनी एका शर्यतीत दोन पूर्णपणे भिन्न आव्हाने स्वीकारली.&lt;ref name=&quot;GRID&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;

=== पहिले वळण : फेटेलची बोट्टासवर निर्णायक चढाई ===

सुरुवातीस बोट्टासला पहिल्या टप्प्यात चाक फिरण्याची अडचण जाणवली. फेटेलने उघडी आतील जागा पाहून पहिल्या वळणातून पुढे जाण्याचा निर्णय घेतला. त्याच्याकडे थोडासा वेगाचा फरक असला तरी जोखीम स्वीकारून घेतलेली ही आघाडी शर्यतीचा निर्णायक क्षण ठरली. पुढील ७१ फेऱ्यांच्या तुलनेत हा ओव्हरटेक एकाच वळणातील होता, पण नंतरच्या दोघांच्या अतिशय समान गतीमुळे त्याला मोठे महत्त्व मिळाले.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACEINC&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;

रायकोनेनने तिसरा क्रम टिकवला आणि व्हर्सटॅपन चौथा होता. बोट्टासने पहिल्या टप्प्यातून फेटेलच्या मागे जवळ राहण्याचा प्रयत्न केला, पण पुढच्या गाडीमागे येणाऱ्या वायुगत अडचणींमुळे बचाव आणि ओव्हरटेकसाठी योग्य अंतर मिळणे कठीण झाले. अधिकृत रविवारच्या प्रतिक्रिया अहवालानुसार फेटेल स्वतःही सुरुवातीच्या क्षणी चाकांची पकड निसटण्याची भीती व्यक्त करत होता; हा अनुभव त्या चढाईच्या धोक्याला संदर्भ देतो.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACEINC&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;

=== पहिल्या फेरीतील स्वतंत्र दोन टक्कर आणि तीन निवृत्त्या ===

पहिल्या फेरीत हासचा मॅग्नुसेन आणि मॅकलारेनचा व्हानडोर्न संपर्कात आले; व्हानडोर्नची कार रिक्कार्डोच्या रेड बुलशी भिडली. मॅग्नुसेन व व्हानडोर्नना शर्यत सोडावी लागली, पण रिक्कार्डोने नुकसान सहन करून पुढे जाणे शक्य केले. थोड्याच अंतरावर ग्रोसजाँच्या हासची ओकॉनच्या फोर्स इंडियाशी आणखी एक वेगळी टक्कर झाली. ओकॉनचे नुकसान इतके होते की त्याची फॉर्म्युला वनमधील सलग शर्यतपूर्णतेची मालिका थांबली. त्या दिवशी ओकॉन, व्हानडोर्न आणि मॅग्नुसेन यांच्या अधिकृत फेऱ्या शून्य राहिल्या.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACEINC&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;

ग्रोसजाँने शर्यत पुढे चालू ठेवली; मात्र ओकॉनशी संपर्क केल्याबद्दल त्याला दहा सेकंदांचा वेळदंड मिळाला. हा निर्णय पहिल्या वळणातील फेटेल-बोट्टास लढतीपासून आणि मॅग्नुसेन-व्हानडोर्न संपर्कापासून वेगळा होता. प्रारंभीचा मलबा काढण्यासाठी सुरक्षा-गाडी तैनात झाली आणि पुढील काही फेऱ्यांत वेग मर्यादित केला गेला. सुरुवातीच्या घटनांना एकच टक्कर मानल्यास कोणावर कोणती अधिकृत शिक्षा झाली आणि कोणाची शर्यत का संपली हे चुकीचे ठरू शकते.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACEINC&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;

पहिल्या फेरीच्या दोन संपर्कांत वेगळे चालक सहभागी होते आणि त्यांना एकच दंड लावण्यात आलेला नव्हता. मॅग्नुसेन–व्हानडोर्न संपर्कात दोघेही बाहेर पडले, रिक्कार्डो पुढे राहिला; तर ग्रोसजाँ–ओकॉन टक्करने ओकॉनची दीर्घ सलग रेस पूर्ण करण्याची मालिका संपवली. ग्रोसजाँला पाच नव्हे तर दहा सेकंदांचा वेगळा दंड मिळाला. मलबा हटवण्याकरता गाड्यांना सुरक्षागाडीमागे पिट मार्गाने नेणे ही रेस नियंत्रणाची स्वतंत्र प्रक्रिया होती.&lt;ref name=&quot;RACEINC&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;

=== सुरक्षा-गाडी, पुनःप्रारंभ आणि हॅमिल्टनची सुरुवातीची प्रगती ===

सुरक्षा-गाडीमुळे शर्यत अनेक फेऱ्या नियंत्रित राहिली. मलबा असलेल्या ठिकाणी गाड्यांना सावधपणे मार्गदर्शन केले गेले. पिट लेनमधून निघालेल्या हॅमिल्टनसाठी ही स्थिती काही सेकंदांचा सुरुवातीचा तोटा भरून काढण्यास उपयुक्त ठरली; काही प्रतिस्पर्ध्यांच्या पहिल्या फेरीतील निवृत्ती आणि सुरक्षा-गाडीच्या परिणामाने तो थोड्याच वेळात मधल्या गटापर्यंत पोहोचला. पण त्याने सुरुवातीचे सर्व क्रम केवळ ओव्हरटेकमुळे कमावले असे म्हणता येत नाही.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACEINC&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;

पुनःप्रारंभाच्या वेळी फेटेलने योग्य अंतर ठेवून वेग वाढवला आणि बोट्टासला मागे ठेवले. मासा आणि अलोन्सो यांच्यात मधल्या स्थानांमध्ये संघर्ष सुरू होता; मासाने विलियम्सच्या सरळ रेषेवरील वेगाचा उपयोग केला, तर अलोन्सोने मॅकलारेनच्या मर्यादित शक्तियंत्रणेवर असूनही प्रतिस्पर्ध्यांना रोखले. पेरेझ या दोघांच्या मागे अडकून होता, त्यामुळे शर्यतीच्या उत्तरार्धात त्याला पर्यायी थांबा वेळ निवडणे भाग पडले.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACEINC&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;

शर्यतीच्या सुरुवातीच्या सुरक्षागाडीने काही गाड्यांच्या टायरची गरज कमी केली आणि इंधनावरील नियोजनातही बदल घडवला. यापेक्षा हॅमिल्टनसाठी तात्काळ महत्त्वाचा परिणाम म्हणजे काही गाड्यांच्या निवृत्तीमुळे विनाव्यत्यय मिळालेली क्रमांकवाढ. त्याने पुढे प्रत्यक्ष ओव्हरटेकद्वारे स्थान मिळवले, पण त्याच्या चौथ्या स्थानाची मोजणी करताना सुरुवातीच्या गोंधळातून मिळालेल्या या लाभाकडे दुर्लक्ष करता येत नाही. आघाडीवर फेटेलला मात्र गाड्या एकत्र आल्यानंतर पुन्हा अंतर उभारावे लागले.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACEINC&quot;/&gt;

=== मध्यभागातील फेटेल-बोट्टास गती आणि २७–२९व्या फेरीची पिट खिडकी ===

पहिल्या वीस फेऱ्यांत फेटेलने बोट्टासवर साधारण एक-दोन सेकंदांचा फरक सांभाळला. दोन्ही गाड्यांची दीर्घ कालावधीतील गती अगदी जवळ असल्यामुळे साधा पिट थांबा किंवा काही दहांश सेकंदांचे चुकलेले बाहेर पडणे देखील स्थान बदलू शकत होते. मर्सिडीजने २७व्या फेरीत बोट्टासला सॉफ्ट टायरसाठी बोलावले. त्याचा बाहेर पडण्याचा टप्पा नेहमीइतका स्वच्छ न गेल्याने फेरारीवर अंडरकट मिळण्याची संधी कमी झाली.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACEINC&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;

फेटेलने २८व्या फेरीत पिट थांबा घेतला आणि पुन्हा बोट्टासच्या पुढे आला; रायकोनेनने २९व्या फेरीत थांबा घेतला. सॉफ्ट टायरचा दीर्घ दुसरा टप्पा हे मुख्य गणित होते. सुरुवातीच्या सुरक्षा-गाडीमुळे इंधन बचत व काही प्रमाणात टायरचा भार कमी झाला होता, तरी उष्ण ट्रॅकवरील टायर टिकाव सांभाळणे गरजेचे राहिले. या लहान कालखंडातील पिट-आउट आणि आधी मिळवलेली आघाडी यांनी निकालाला महत्त्वाचा आकार दिला.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACEINC&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;

बोट्टासच्या आधीच्या पिट थांब्याला फेरारीने एका फेरीत प्रतिसाद दिला, आणि फेटेल पुढेच बाहेर आला. त्यामुळे 'फेरारी वेगवान होती' हे एकच स्पष्टीकरण अपुरे आहे: पिट प्रवेश-निर्गमन, नवीन टायर लगेच तापवणे आणि स्वच्छ हवेतील पहिली फेरी यांचा एकत्र परिणाम झाला. फेटेलने संपूर्ण उत्तरार्धात बोट्टासवर फार मोठी आघाडी मिळवली नाही, म्हणून अंडरकट निष्फळ करण्याच्या त्या निर्णयाचे महत्त्व अधिकच वाढते.&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

=== हॅमिल्टनची उशिराची पिट रणनीती आणि मधल्या गटातील ओव्हरटेक ===

हॅमिल्टनने सॉफ्ट टायरवर तुलनेने दीर्घ पहिला टप्पा चालवला आणि ४३व्या फेरीत टायर बदलले. नव्या वेगवान टायरसह तो पुन्हा बाहेर आल्यावर त्याच्याकडे वेगाचा फायदा होता. सुरुवातीला मागे राहिलेला चालक इतक्या उशिरा चौथ्या स्थानावर पोहोचू शकला यामध्ये सुरक्षितपणे टायर जपणे, सुरक्षा-गाडीची मदत आणि प्रत्यक्ष ओव्हरटेक यांचा एकत्र परिणाम होता; त्या पैकी एकटाच घटक संपूर्ण प्रगतीचे स्पष्टीकरण देत नाही.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACEINC&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;

रिक्कार्डोनेही सुरुवातीच्या टक्करानंतर महत्त्वपूर्ण पुनरागमन केले आणि अखेरीस सहावा क्रम मिळवला. टोरो रोसोचे गैस्ली आणि सॉबरचे चालक पुढील भागाच्या लढतीत नसले तरी निवृत्त न होता वर्गीकृत झाले. रेनॉच्या हल्केनबर्गने दहावा क्रम व एक गुण मिळवला; सायेन्स अकरावा राहिला. या घटनेनंतर दोन्ही संघांच्या कारनिर्माते गुणांमधील अंतर अत्यंत कमी राहिले. ग्रोसजाँचे सुरुवातीचे दंड आणि मर्यादित वेग त्याच्या पंधराव्या क्रमाशी जोडता येतात.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACEINC&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;

हॅमिल्टनला वेगळ्या लांब पहिल्या टायर टप्प्यामुळे इतर गाड्यांच्या पिट केल्यानंतर काही काळ मुक्त वेग मिळवता आला. नंतर ताज्या टायरवर त्याने पुढे सरकणे सुरू ठेवले. पण रायकोनेनच्या तिसऱ्या स्थानावर हल्ला करताना त्याला पुरेसा टायर फायदा आणि वेळ दोन्ही मिळाले नाहीत. या टप्प्यात रेड बुलचा व्हर्सटॅपन पाचव्या क्रमावर आणि रिक्कार्डो सहाव्या क्रमावर होते; त्यामुळे शेवटच्या वेळच्या शर्यतीत केवळ 'हॅमिल्टन सर्वांना मागे टाकतो' असे एकरेषीय वर्णन अचूक ठरत नाही.&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

=== शेवटचे दहा फेरे : सर्वात वेगवान फेरीचा स्वतंत्र प्रयत्न ===

व्हर्सटॅपनकडे पाचव्या क्रमावर पुरेसा मागील फरक असल्यामुळे रेड बुलने त्याला दुसऱ्या टायर बदलासाठी वेळ उपलब्ध करून दिला. ६२व्या फेरीनंतर नव्या टायरवर त्याने ६४व्या फेरीत १:११.०४४ अशी शर्यतीतील सर्वांत वेगवान वेळ मिळवली; अधिकृत तक्त्यात १७च वैध चालक नोंदी असल्यामुळे प्रथम फेरीत निवृत्त झालेल्या तिघांना काल्पनिक समय दिलेला नाही. २०१७ मध्ये या वेगवान फेरीला कोणताही अतिरिक्त गुण नव्हता.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACEINC&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;

पुढील रायकोनेन तिसरा असताना वेग वाढवत आलेला हॅमिल्टन त्याच्या जवळ पोहोचला. फेरारी चालकाने जुन्या टायरवरील पकड सांभाळून बचाव केला; मर्सिडीजला चौथ्यापेक्षा पुढे जाता आले नाही. बोट्टासने फेटेलचा पाठलाग कायम ठेवला, तरी ओव्हरटेकसाठी आवश्यक अंतर कमी झाले नाही. ब्राझिलमधील हा शेवटचा टप्पा क्रम बदलण्यापेक्षा प्रतिस्पर्ध्यांच्या बचाव क्षमतेची परीक्षा होता.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACEINC&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;

=== मासा-अलोन्सो-पेरेझची स्थानयुद्धे आणि इतर पूर्ण केलेल्या गाड्या ===

मासाने घरच्या शर्यतीत सातवे स्थान मिळवले; अलोन्सो त्याच्या मागे आठवा आणि पेरेझ नववा राहिला. पेरेझने प्रथम टायरांचा अधिक काळ वापरण्याची वेगळी योजना निवडली; मात्र ताजे टायर मिळाल्यावरही या दोघांच्या मागून पुढे जाण्यास पुरेसा वेग व जागा मिळाली नाही. त्यामुळे सातवे ते नववे स्थान या तिघांनी प्रत्यक्ष लढतीत ठरवले, फक्त अपघातग्रस्त चालक हटल्याने त्यांना गुण मिळाले असे नव्हते.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACEINC&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;

स्ट्रोलला टायरविषयक अतिरिक्त थांबा घेण्याची वेळ आल्याने तो शेवटी सोळाव्या क्रमावर राहिला. गैस्ली बारावा, एरिक्सन तेरावा, व्हेर्लाइन चौदावा होते. हार्टलीने तांत्रिक अडचणीने ४० फेऱ्यांनंतर शर्यत सोडली; त्याच्या रेकॉर्डवरील निवृत्ती शून्य-फेरी अपघातांपेक्षा वेगळी होती. सर्व सक्रिय संघांचा हा मागोवा घटना आणि प्रत्यक्ष गुणलढतींच्या संदर्भात घेतला आहे, स्वतंत्र संघवार उपशीर्षकांत नाही.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACEINC&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;

मासाने घरच्या अंतिम ब्राझिलियन शर्यतीत अलोन्सोच्या मॅकलारेनसमोर बचाव केला आणि त्याच्या मागे पेरेझचाही दबाव होता. या लढतीत सरळपट्टीवरील इंजिन-वेग, पुढच्या वळणात स्थान टिकवणे आणि टायरांवरील पकड यांचे मिश्रण दिसले. शेवटच्या गुणगटात हे तीन चालक सातव्या, आठव्या, नवव्या स्थानावर संपले; त्यांच्या संघर्षाला केवळ 'काही इतर गाड्या गुणात' असे संबोधल्यास रविवारच्या महत्त्वाच्या प्रत्यक्ष ओव्हरटेक-प्रयत्नांची माहिती हरवते.&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

मासासाठी घरच्या शेवटच्या फॉर्म्युला वन रेसमध्ये अलोन्सोला मागे ठेवणे विशेष महत्त्वाचे होते. त्याच्या पुढे मोठी आघाडीची चढाओढ संपली असली तरी अलोन्सो सतत जवळ राहिला आणि पेरेझनेही प्रयत्न केला. मासाची सातवी जागा अंतिम होण्यामागे वेगवान सरळपट्टी, पुढच्या वळणातील बचाव आणि टायरांची स्थिर पकड यांचा ताळमेळ होता. हा स्पर्धेचा लहान पण प्रत्यक्ष परिणामकारक भाग असल्याने त्याच्या सातव्या स्थानाला फक्त निरोपाचा भावनिक संदर्भ देण्यापेक्षा शर्यतीतील बचावाचे तपशील महत्त्वाचे ठरतात.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;

=== निकालातील फरक आणि शेवटच्या अबु धाबीपूर्वीचे परिणाम ===

७१ फेऱ्यांनंतर फेटेलचा बोट्टासवरील विजयाचा फरक २.७६२ सेकंद राहिला. रायकोनेन फक्त ४.६०० सेकंदांनी मागे तिसरा, तर हॅमिल्टन ५.४६८ सेकंदांनी मागे चौथा होता; पहिल्या चौघांमध्ये पाच-साडेपाच सेकंदांत स्थान निश्चित झाले. पात्रतेतील हॅमिल्टन अपघात व त्याच्या पिट लेन प्रारंभामुळे चौथा क्रम विशेष ठळक ठरला. फेटेलने हंगामातील पाचवा विजय मिळवून उपविजेतेपदाच्या लढतीत बोट्टासवरील आघाडी वाढवली.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACEINC&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;

ब्राझिलनंतर हॅमिल्टन ३४५, फेटेल ३०२, बोट्टास २८०, रायकोनेन १९३ आणि रिक्कार्डो २०० गुणांवर होते. मर्सिडीज ६२५ आणि फेरारी ४९५ गुणांवर होती; कारनिर्माते विश्वविजेतेपदाचा निर्णय यापूर्वीच झाला होता. मागील पहिल्या फेरीच्या अपघातांमधून सुरुवात करून अंतिम टायर थांबे, हॅमिल्टनची चढाई, रायकोनेनचा बचाव आणि मुख्य शर्यतीतील या गुणांत बदल पाहिल्यास ब्राझिलचा पूर्ण घटना-आधारित इतिहास स्पष्ट होतो.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACEINC&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;

फेटेलने पाचवा हंगामी विजय मिळवला तेव्हा हॅमिल्टन आधीच विश्वविजेता झाला होता; त्यामुळे या शर्यतीचा परिणाम नवा विजेता घोषित करण्याचा नव्हता. मात्र फेटेल-बोट्टासमधील उपविजेतेपदाची स्पर्धा अबु धाबीपूर्वी उघडी होती, आणि निर्माते गटातील खालच्या स्थानांतील गुणही महत्त्वाचे होते. ओकॉनची कार बाहेर पडल्याने फोर्स इंडियाचे सर्व गुण पेरेझवर अवलंबून राहिले; रेनॉचा हल्केनबर्ग दहावा राहिल्याने त्या संघाला एक गुण मिळाला. या बारीक बदलांशिवाय हंगामातील शेवटच्या शर्यतीची गणिते अस्पष्ट राहतील.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;

== निकालानंतर गुणतालिका ==

=== चालक अजिंक्यपद गुणतालिका ===

या फेरीनंतर हॅमिल्टन ३४५, फेटेल ३०२ आणि बोट्टास २८० गुणांवर होते. फेटेलने बोट्टासवरील उपविजेतेपदाचे अंतर वाढवले; हॅमिल्टनचे विश्वविजेतेपद मेक्सिकोमध्येच निश्चित झाले होते. कारनिर्मात्यांत मर्सिडीजचे ६२५, फेरारीचे ४९५ आणि रेड बुलचे ३५८ गुण होते. गुण न मिळवलेल्या हंगामातील चालकांचे शून्य-गुण क्रमांक स्वतंत्र अधिकृत दिनांकित कागदपत्र न पाहता लावलेले नाहीत.&lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! चालक !! संघ !! गुण
|-
| १ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ३४५
|-
| २ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || ३०२
|-
| ३ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || २८०
|-
| ४ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || २००
|-
| ५ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || १९३
|-
| ६ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १५८
|-
| ७ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || ९४
|-
| ८ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || ८३
|-
| ९ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[रेनॉ]] || ५४
|-
| १० || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ४२
|-
| ११ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ४०
|-
| १२ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || ३५
|-
| १३ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || २८
|-
| १४ || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १९
|-
| १५ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || १५
|-
| १६ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || १३
|-
| १७ || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉ]] || ८
|-
| १८ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || ५
|-
| १९ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || ५
|-
| — || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || ०
|-
| — || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || ०
|-
| — || [[अँटोनियो जोव्हिनात्सी]] || [[सॉबर]] || ०
|-
| — || [[जेन्सन बटन]] || [[मॅकलारेन]] || ०
|-
| — || [[पॉल डी रेस्टा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ०
|-
| — || [[ब्रेंडन हार्टली]] || [[टोरो रोसो]] || ०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;
|}

=== कारनिर्माते अजिंक्यपद गुणतालिका ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कारनिर्माता !! गुण
|-
| १ || [[मर्सिडीज]] || ६२५
|-
| २ || [[फेरारी]] || ४९५
|-
| ३ || [[रेड बुल रेसिंग]] || ३५८
|-
| ४ || [[फोर्स इंडिया]] || १७७
|-
| ५ || [[विलियम्स रेसिंग]] || ८२
|-
| ६ || [[टोरो रोसो]] || ५३
|-
| ७ || [[रेनॉ]] || ४९
|-
| ८ || [[हास एफ.१ संघ]] || ४७
|-
| ९ || [[मॅकलारेन]] || २८
|-
| १० || [[सॉबर]] || ५
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;
|}

== हे सुद्धा पहा ==

* [[फॉर्म्युला वन]]
* [[ब्राझिलियन ग्रांप्री]]
* [[अटोड्रोम जोस कार्लोस पेस]]
* [[२०१७ फॉर्म्युला वन हंगाम]]
* [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन चालक यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]]

== संदर्भ ==

{{संदर्भयादी}}

==तळटीप==

{{reflist|group=टीप}}

== बाह्य दुवे ==

* [https://www.formula1.com/en/results/2017/races/977/brazil/race-result मुख्य शर्यतीचे अधिकृत निकाल]
* [https://www.formula1.com/en/results/2017/races/977/brazil/fastest-laps चालकनिहाय सर्वात वेगवान फेऱ्या]
* [https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2017 एफ.आय.ए. २०१७ स्पर्धा कागदपत्रे]

{{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत
| हंगाम = २०१७
| ग्रांप्री = ब्राझिलियन ग्रांप्री
| हंगामातील_मागील_शर्यत = २०१७ मेक्सिकन ग्रांप्री
| हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०१७ अबु धाबी ग्रांप्री
| ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१६ ब्राझिलियन ग्रांप्री
| ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०१८ ब्राझिलियन ग्रांप्री
}}
{{२०१७ फॉर्म्युला वन हंगाम}}
{{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}}
[[वर्ग:ब्राझिलियन ग्रांप्री]]
[[वर्ग:२०१७ फॉर्म्युला वन हंगाम]]</text>
      <sha1>20fhdsslgoh7p7ao95j3jigwc8qjp5p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728275</id>
      <parentid>2728274</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T13:56:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KiranBOT II</username>
        <id>140753</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>शुद्धलेखन — ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#नियम ८.६|शुद्धलेखनाचा नियम ८.६]]); शुद्धलेखन — योग्य रकार ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#योग्य रकार|अधिक माहिती]])</comment>
      <origin>2728275</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="94612" sha1="blw44l1ru8z5iqetw623b25m61zdo5h" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत माहिती
| प्रकार = एफ.१
| देश = ब्राझिल
| ग्रांप्री = ब्राझिलियन
| चित्र = F1 circuits 2014-2018 - Autódromo José Carlos Pace (version 2).svg
| चित्र_शीर्षक = २०१७ ब्राझिलियन ग्रांप्रीचे अटोड्रोम जोस कार्लोस पेसचे ऐतिहासिक सर्किट स्वरूप
| दिनांक = १२ नोव्हेंबर
| वर्ष = २०१७
| अधिकृत_नाव = फॉर्म्युला वन हायनेकेन ब्राझिलियन ग्रांप्री २०१७
| शर्यत_क्रमांक = १९
| हंगामात_एकूण_शर्यती = २०
| शर्यतीचे_ठिकाण = [[अटोड्रोम जोस कार्लोस पेस]]
| सर्किट_प्रकार = स्थायी शर्यतमार्ग
| सर्किट_अंतर_किमी = ४.३०९
| सर्किट_अंतर_मैल = २.६७७
| एकूण_फेऱ्या = ७१
| एकूण_अंतर_किमी = ३०५.९०९
| एकूण_अंतर_मैल = १९०.०८३
| हवामान = कोरडी, सूर्यप्रकाशयुक्त व उष्ण परिस्थिती
| पोल_चालक = [[वालट्टेरी बोट्टास]]
| पोल_देश = फिनलंड
| पोल_संघ = [[मर्सिडीज]]
| पोल_वेळ = १:०८.३२२
| जलद_चालक = [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]]
| जलद_देश = नेदरलँड्स
| जलद_संघ = [[रेड बुल रेसिंग]]
| जलद_वेळ = १:११.०४४
| जलद_फेरी = ६४
| पहिला_चालक = [[सेबास्टियन फेटेल]]
| पहिला_देश = जर्मनी
| पहिला_संघ = [[फेरारी]]
| दुसरा_चालक = [[वालट्टेरी बोट्टास]]
| दुसरा_देश = फिनलंड
| दुसरा_संघ = [[मर्सिडीज]]
| तिसरा_चालक = [[किमी रायकोनेन]]
| तिसरा_देश = फिनलंड
| तिसरा_संघ = [[फेरारी]]
| हंगामातील_मागील_शर्यत = २०१७ मेक्सिकन ग्रांप्री
| हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०१७ अबु धाबी ग्रांप्री
| ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१६ ब्राझिलियन ग्रांप्री
| ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०१८ ब्राझिलियन ग्रांप्री
}}

'''२०१७ ब्राझिलियन ग्रांप्री''' (अधिकृत नाव '''फॉर्म्युला वन हायनेकेन ब्राझिलियन ग्रांप्री २०१७''') ही १२ नोव्हेंबर रोजी [[अटोड्रोम जोस कार्लोस पेस]] येथे झालेली २०१७ फॉर्म्युला वन हंगामातील एकोणिसावी शर्यत होती. ७१ फेऱ्यांनंतर [[सेबास्टियन फेटेल]]ने विजय मिळवला; पोलवरून सुरुवात करणारा [[वालट्टेरी बोट्टास]] दुसरा आणि [[किमी रायकोनेन]] तिसरा राहिला. शनिवारी पात्रतेत अपघात झाल्यामुळे [[लुइस हॅमिल्टन]]ला रविवारी पिट लेनमधून प्रारंभ करावा लागला; त्याने चौथे स्थान गाठले. पहिल्या फेरीतील वेगवेगळ्या अपघातांमुळे तीन चालक निवृत्त झाले आणि सुरक्षागाडी बोलावावी लागली.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ ब्राझिलियन ग्रांप्री — शर्यतीचे निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/977/brazil/race-result|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=फेटेलचा ब्राझिलमध्ये विजय; हॅमिल्टनची पिट लेनमधून चौथ्या स्थानी प्रगती|दुवा=https://api.fia.com/news/f1-vettel-wins-brazil-hamilton-recovers-fourth-after-pit-lane-start|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GRID&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ ब्राझिलियन ग्रांप्री — अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/977/brazil/starting-grid|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

== पार्श्वभूमी ==

=== शर्यतीपूर्वीची अजिंक्यपदाची स्थिती ===

मेक्सिकोमधील मागील फेरीनंतर हॅमिल्टनने चालक अजिंक्यपद निश्चित केले होते. त्याचे ३३३, फेटेलचे २७७ आणि बोट्टासचे २६२ गुण होते; मात्र फेटेल विरुद्ध बोट्टासचे उपविजेतेपद, तिसऱ्या स्थानासाठी रेड बुल आणि फेरारी चालकांचा प्रयत्न, आणि टोरो रोसो विरुद्ध रेनॉ यांची कारनिर्माते स्पर्धा या उरलेल्या दोन फेऱ्यांमध्ये उघड्या होत्या. ब्राझिलियन ग्रांप्री पेनल्टिमेट म्हणजे हंगामाची शेवटून दुसरी स्पर्धा होती; आधुनिक 'साओ पाउलो ग्रांप्री' हे नाव या २०१७ शर्यतीला लावलेले नाही.&lt;ref name=&quot;STAND&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ हंगामातील चालक गुणतालिका|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/drivers|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;

=== सर्किट आणि स्पर्धा कार्यक्रम ===

साओ पाउलोमधील ४.३०९ किमी अटोड्रोम जोस कार्लोस पेस या सर्किटवरील ७१ फेऱ्यांचे अधिकृत अंतर ३०५.९०९ किमी होते. सुरुवातीचा चढउतार, पहिल्या वळणांचा वेग आणि मागील वळणातून सरळ रस्त्यावर येताना ट्रॅकचा उतार-चढाव यांमुळे ब्रेक व टायर व्यवस्थापनावर ताण येतो. शुक्रवारचे दोन आणि शनिवारचा एक सराव, शनिवारची पात्रता व रविवारी शर्यत असे नियमित बिगर-स्प्रिंट वेळापत्रक होते.&lt;ref name=&quot;FIA&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=ब्राझिलियन ग्रांप्री २०१७ अधिकृत पूर्वमाहिती|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/2017_brazilian_preview.pdf|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

=== सहभागी चालक आणि संघ ===

रविवारच्या शर्यतीत दहा संघ आणि वीस नियमित चालक होते. पहिल्या सरावात फोर्स इंडियाच्या पेरेझऐवजी जॉर्ज रसल (क्र. ३५) आणि सॉबरच्या व्हेर्लाइनऐवजी शार्ल लक्लेर (क्र. ३७) उतरले. दुसऱ्या सरावात हासने केविन मॅग्नुसेनऐवजी अँटोनियो जोव्हिनात्सी (क्र. ५०)ला संधी दिली; ही FP2ची बदली होती, FP1ची नव्हती. हार्टलीने पहिल्या सरावात दोन फेऱ्या केल्या, पण वैध वेळ मिळाला नाही. अंतिम सरावात स्ट्रोल एक फेरी चालवूनही वैध वेळ नोंदवू शकला नाही.&lt;ref name=&quot;FP1&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ ब्राझिलियन ग्रांप्री — मुक्त सराव १|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/977/brazil/practice/1|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;FP2&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ ब्राझिलियन ग्रांप्री — मुक्त सराव २|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/977/brazil/practice/2|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;FP3&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ ब्राझिलियन ग्रांप्री — मुक्त सराव ३|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/977/brazil/practice/3|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! संघ !! चालक !! कार क्र.
|-
| [[मर्सिडीज]] || [[लुइस हॅमिल्टन]] || ४४
|-
| [[मर्सिडीज]] || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || ७७
|-
| [[फेरारी]] || [[सेबास्टियन फेटेल]] || ५
|-
| [[फेरारी]] || [[किमी रायकोनेन]] || ७
|-
| [[रेड बुल रेसिंग]] || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || ३३
|-
| [[रेड बुल रेसिंग]] || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || ३
|-
| [[फोर्स इंडिया]] || [[एस्टेबान ओकॉन]] || ३१
|-
| [[फोर्स इंडिया]] || [[सर्जिओ पेरेझ]] || ११
|-
| [[रेनॉ]] || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || ५५
|-
| [[रेनॉ]] || [[निको हल्केनबर्ग]] || २७
|-
| [[विलियम्स रेसिंग]] || [[फेलिपे मासा]] || १९
|-
| [[विलियम्स रेसिंग]] || [[लान्स स्ट्रोल]] || १८
|-
| [[मॅकलारेन]] || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || १४
|-
| [[मॅकलारेन]] || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || २
|-
| [[टोरो रोसो]] || [[पियर गॅस्ली]] || १०
|-
| [[टोरो रोसो]] || [[ब्रेंडन हार्टली]] || २८
|-
| [[हास एफ.१ संघ]] || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || ८
|-
| [[हास एफ.१ संघ]] || [[केविन मॅग्नुसेन]] || २०
|-
| [[सॉबर]] || [[मार्कस एरिक्सन]] || ९
|-
| [[सॉबर]] || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || ९४
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;
|}

=== टायर ===

पिरेलीने मध्यम मिश्रणाचा पांढरा, सॉफ्टचा पिवळा आणि सुपरसॉफ्टचा लाल पट्टा उपलब्ध केला. प्रत्येक चालकाकडे तेरा संच होते; मध्यमचा एक संच सर्वांकडे असला, तरी सॉफ्ट आणि सुपरसॉफ्टची वाटणी वेगवेगळी होती. हॅमिल्टन आणि बोट्टास यांनी १/४/८, फेटेल आणि रायकोनेन यांनी १/३/९, तर विलियम्स आणि रेनॉ चालकांनी १/२/१० (मध्यम/सॉफ्ट/सुपरसॉफ्ट) संच निवडले. प्रत्यक्ष मुख्य शर्यतीत बहुतेक एकच टायर थांबा घेतला गेला; मध्यम प्रकार वापरला गेला नव्हता.&lt;ref name=&quot;TYRE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=ब्राझिलियन ग्रांप्री २०१७ साठी टायर निवड|दुवा=https://news.verstappen.com/en/article/3103|प्रकाशक=व्हर्सटॅपन डॉट कॉम}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=ब्राझिलियन ग्रांप्री — टायर बदल आणि रणनीती|दुवा=https://www.racefans.net/2017/11/12/2017-brazilian-grand-prix-tyre-strategies-and-pit-stops/|प्रकाशक=रेसफॅन्स}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! टायर प्रकार !! मिश्रण !! बाजूच्या पट्टीचा रंग !! प्रत्येकी उपलब्ध संच
|-
| कठीण || मध्यम || पांढरा || १
|-
| मध्यम || सॉफ्ट || पिवळा || २–४
|-
| मऊ || सुपरसॉफ्ट || लाल || ८–१०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;TYRE&quot;/&gt;
|}

== मुक्त सराव सत्रे ==

=== पहिला मुक्त सराव ===

पहिल्या शुक्रवारीच्या सरावात हॅमिल्टनने १:०९.२०२ सह वेळापत्रकावर आघाडी घेतली; बोट्टास ०.१२७ सेकंदांनी मागे होता. रायकोनेन, व्हर्सटॅपन, रिक्कार्डो आणि फेटेल हे पुढील चार होते. फोर्स इंडियासाठी जॉर्ज रसल आणि सॉबरसाठी लक्लेर यांची वेळ सत्रात नोंदली गेली; हार्टलीचा अल्प फेरांचा सहभाग निराळा दाखवला आहे.&lt;ref name=&quot;FP1&quot;/&gt;

=== मुक्त सराव १ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:०९.२०२ || ३६
|-
| २ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || +०.१२७ सेकंद || ४३
|-
| ३ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || +०.५४२ सेकंद || ३२
|-
| ४ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.५४८ सेकंद || ३१
|-
| ५ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.६२६ सेकंद || ३८
|-
| ६ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || +०.७८२ सेकंद || ३२
|-
| ७ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +०.९०० सेकंद || २८
|-
| ८ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || +१.२०० सेकंद || २६
|-
| ९ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || +१.२५२ सेकंद || ३६
|-
| १० || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || +१.२७४ सेकंद || २४
|-
| ११ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +१.४३० सेकंद || ४२
|-
| १२ || ३५ || [[जॉर्ज रसल]] || [[फोर्स इंडिया]] || +१.८४५ सेकंद || २९
|-
| १३ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +१.९८६ सेकंद || २९
|-
| १४ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +२.२६१ सेकंद || ३०
|-
| १५ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[रेनॉ]] || +२.२६५ सेकंद || ३२
|-
| १६ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || +२.४०६ सेकंद || ३५
|-
| १७ || ३७ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[सॉबर]] || +२.६०० सेकंद || ३२
|-
| १८ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || +२.६९६ सेकंद || २८
|-
| १९ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || +४.८३२ सेकंद || ५
|-
| २० || २८ || [[ब्रेंडन हार्टली]] || [[टोरो रोसो]] || वेळ नोंदलेली नाही || २
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;FP1&quot;/&gt;
|}

=== दुसरा मुक्त सराव ===

हॅमिल्टनने दुसऱ्या सरावातही १:०९.५१५ वेळ नोंदवली आणि बोट्टास केवळ ०.०४८ सेकंद मागे होता. रिक्कार्डो तिसरा, फेटेल चौथा आणि व्हर्सटॅपन पाचवा. रेनॉने महत्त्वाची दीर्घ-धाव चाचणी केली तर ओकॉनने ४९ फेऱ्या घेतल्या. हासच्या जोव्हिनात्सीने मॅग्नुसेनऐवजी ३७ फेऱ्यांत FP2 पूर्ण केले; ही वेगळी उपस्थिती आहे.&lt;ref name=&quot;FP2&quot;/&gt;

=== मुक्त सराव २ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:०९.५१५ || ४२
|-
| २ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || +०.०४८ सेकंद || ४५
|-
| ३ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.२२८ सेकंद || ३७
|-
| ४ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || +०.३६० सेकंद || ४८
|-
| ५ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.३७१ सेकंद || ३८
|-
| ६ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || +०.६०२ सेकंद || ४५
|-
| ७ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || +०.७९१ सेकंद || ४९
|-
| ८ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +०.८५८ सेकंद || ४२
|-
| ९ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || +०.८८१ सेकंद || ३९
|-
| १० || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || +१.१४० सेकंद || ३१
|-
| ११ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[रेनॉ]] || +१.१७० सेकंद || ४२
|-
| १२ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || +१.१८० सेकंद || ४३
|-
| १३ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || +१.३८७ सेकंद || ३८
|-
| १४ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +१.५४९ सेकंद || ४४
|-
| १५ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +१.७८५ सेकंद || ३९
|-
| १६ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || +१.९०७ सेकंद || ४४
|-
| १७ || २८ || [[ब्रेंडन हार्टली]] || [[टोरो रोसो]] || +२.३०६ सेकंद || ५४
|-
| १८ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || +२.३४२ सेकंद || ४३
|-
| १९ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || +२.४७४ सेकंद || १७
|-
| २० || ५० || [[अँटोनियो जोव्हिनात्सी]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +२.९०२ सेकंद || ३७
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;FP2&quot;/&gt;
|}

=== तिसरा मुक्त सराव ===

शनिवारी अंतिम सरावात बोट्टासच्या १:०९.२८१ वेळेच्या फक्त ०.००३ सेकंद मागे हॅमिल्टन होता. रायकोनेन आणि फेटेलदेखील ०.०५८ सेकंदांपेक्षा अधिक मागे नव्हते. स्ट्रोलने एक फेरी चालवली पण वैध वेळ मिळाला नाही; पात्रतेतील त्याची स्थिती केवळ या सरावावरून ठरवता येत नाही.&lt;ref name=&quot;FP3&quot;/&gt;

=== मुक्त सराव ३ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:०९.२८१ || २४
|-
| २ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || +०.००३ सेकंद || २६
|-
| ३ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || +०.०४५ सेकंद || २०
|-
| ४ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || +०.०५८ सेकंद || २१
|-
| ५ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.९६३ सेकंद || १४
|-
| ६ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || +१.००७ सेकंद || १५
|-
| ७ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || +१.०४१ सेकंद || २१
|-
| ८ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || +१.०७६ सेकंद || २३
|-
| ९ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +१.२१४ सेकंद || ९
|-
| १० || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[रेनॉ]] || +१.३१८ सेकंद || २३
|-
| ११ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || +१.३५६ सेकंद || २१
|-
| १२ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +१.३९० सेकंद || १४
|-
| १३ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +१.४४० सेकंद || १९
|-
| १४ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || +१.४६२ सेकंद || १८
|-
| १५ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +१.४८१ सेकंद || २०
|-
| १६ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || +१.७०० सेकंद || ३२
|-
| १७ || २८ || [[ब्रेंडन हार्टली]] || [[टोरो रोसो]] || +१.८०४ सेकंद || ३०
|-
| १८ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || +१.८४५ सेकंद || २५
|-
| १९ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || +२.१९९ सेकंद || २७
|-
| २० || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || वेळ नोंदलेली नाही || १
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;FP3&quot;/&gt;
|}

== मुख्य शर्यतीची पात्रता फेरी ==

=== फेरी १ ===

पहिल्या पात्रता फेरीत हॅमिल्टनचा कारवरील ताबा सुटल्याने त्याला अपघात झाला आणि त्याने वैध वेळ नोंदवला नाही. यामुळे आधीच विश्वविजेता बनलेल्या मर्सिडीज चालकाला मागच्या क्रमांवरून, नंतर दुरुस्तीमुळे थेट पिट लेनमधून, सुरुवात करावी लागली. उर्वरित चालकांपैकी एरिक्सन, स्ट्रोल, गैस्ली व व्हेर्लाइन पहिल्याच फेरीत बाहेर पडले.&lt;ref name=&quot;Q&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ ब्राझिलियन ग्रांप्री — पात्रता फेरी|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/977/brazil/qualifying|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GRID&quot;/&gt;

=== फेरी २ ===

दुसऱ्या फेरीत फेटेलचा १:०८.४९४ हा वेळ बोट्टासच्या १:०८.६३८ पेक्षा जलद होता. रायकोनेन, व्हर्सटॅपन, रिक्कार्डो आणि मधल्या गटातील चालकांनी अंतिम दहांत प्रवेश केला. हार्टलीसाठी दुसऱ्या फेरीत वैध वेळ नव्हता; त्याने मागील पात्रता नोंदीनुसार रविवारी प्रवेश मिळवला.&lt;ref name=&quot;Q&quot;/&gt;

=== फेरी ३ ===

अंतिम फेरीत बोट्टासने १:०८.३२२ सह पोल मिळवला; फेटेल १:०८.३६० म्हणजे ०.०३८ सेकंद मागे होता. रायकोनेन तिसरा आणि व्हर्सटॅपन चौथा. रिक्कार्डो पात्रतेत पाचवा असला तरी दहा-स्थानांच्या शक्तियंत्रण दंडामुळे प्रत्यक्ष ग्रिडवर चौदावा झाला.&lt;ref name=&quot;Q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;GRID&quot;/&gt;

=== मुख्य शर्यतीच्या पात्रता फेरीचे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी १ !! फेरी २ !! फेरी ३ !! एकूण फेऱ्या
|-
| १ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:०९.४५२ || १:०८.६३८ || १:०८.३२२ || २२
|-
| २ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || १:०९.६४३ || १:०८.४९४ || १:०८.३६० || २१
|-
| ३ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || १:०९.४०५ || १:०९.११६ || १:०८.५३८ || १८
|-
| ४ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:०९.८२० || १:०९.०५० || १:०८.९२५ || १८
|-
| ५ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:०९.८२८ || १:०९.५३३ || १:०९.३३० || १९
|-
| ६ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || १:१०.१४५ || १:०९.७६० || १:०९.५९८ || २१
|-
| ७ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || १:१०.१७२ || १:०९.५९३ || १:०९.६१७ || १७
|-
| ८ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || १:१०.०७८ || १:०९.७२६ || १:०९.७०३ || २१
|-
| ९ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[रेनॉ]] || १:१०.२२७ || १:०९.७६८ || १:०९.८०५ || १७
|-
| १० || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:०९.७८९ || १:०९.६१२ || १:०९.८४१ || १६
|-
| ११ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || १:१०.१६८ || १:०९.८३० || वेळ नाही || १७
|-
| १२ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:१०.१४८ || १:०९.८७९ || वेळ नाही || १६
|-
| १३ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || १:१०.२८६ || १:१०.११६ || वेळ नाही || १५
|-
| १४ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:१०.५२१ || १:१०.१५४ || वेळ नाही || १८
|-
| १५ || २८ || [[ब्रेंडन हार्टली]] || [[टोरो रोसो]] || १:१०.६२५ || वेळ नाही || वेळ नाही || १५
|-
| १६ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || १:१०.६७८ || वेळ नाही || वेळ नाही || १२
|-
| १७ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || १:१०.६८६ || वेळ नाही || वेळ नाही || १०
|-
| १८ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:१०.७७६ || वेळ नाही || वेळ नाही || ८
|-
| १९ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || १:१०.८७५ || वेळ नाही || वेळ नाही || १२
|-
| २० || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || वेळ नाही || वेळ नाही || वेळ नाही || २
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;8&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;Q&quot;/&gt;
|}

=== मुख्य शर्यतीची अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी ===

मुख्य शर्यतीच्या अधिकृत ग्रिडमध्ये बोट्टास, फेटेल, रायकोनेन व व्हर्सटॅपन पहिल्या चार स्थानांवर होते. रिक्कार्डो, हार्टली, गैस्ली यांना शक्तियंत्रणामुळे, आणि स्ट्रोल, एरिक्सन यांना गिअरबॉक्स बदलासाठी वेगवेगळे दंड होते. हॅमिल्टनच्या कारवर पात्रतेनंतर काम केल्यामुळे त्याची सुरुवात प्रत्यक्ष पिट लेनमधून झाली: म्हणून ग्रिड तक्त्यात १९ क्रमांकित स्थाने आणि स्वतंत्र 'पिट लेन' अशी हॅमिल्टनची नोंद आहे.&lt;ref name=&quot;GRID&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Q&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! ग्रिड !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पात्रता वेळ / स्थिती
|-
| १ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:०८.३२२
|-
| २ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || १:०८.३६०
|-
| ३ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || १:०८.५३८
|-
| ४ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:०८.९२५
|-
| ५ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || १:०९.५९८
|-
| ६ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || १:०९.६१७
|-
| ७ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || १:०९.७०३
|-
| ८ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[रेनॉ]] || १:०९.८०५
|-
| ९ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:०९.८४१
|-
| १० || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || १:०९.८३०
|-
| ११ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:०९.८७९
|-
| १२ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || १:१०.११६
|-
| १३ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:१०.१५४
|-
| १४ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:०९.३३०
|-
| १५ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || १:१०.६७८
|-
| १६ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:१०.७७६
|-
| १७ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || १:१०.८७५
|-
| १८ || २८ || [[ब्रेंडन हार्टली]] || [[टोरो रोसो]] || वेळ नाही / परवानगी
|-
| १९ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || १:१०.६८६
|-
| पिट लेन || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || वेळ नाही / परवानगी
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;5&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;GRID&quot;/&gt;
|}

== मुख्य शर्यत ==

स्टार्टवर फेटेलने बोट्टासच्या आतील बाजूने आघाडी घेतली. पहिल्याच फेरीत मॅग्नुसेन-व्हानडोर्न-रिक्कार्डो आणि ग्रोसजाँ-ओकॉन असे स्वतंत्र संपर्क घडले; व्हानडोर्न, मॅग्नुसेन व ओकॉन निवृत्त झाले, रिक्कार्डो पुढे चालू राहिला. 

पहिल्या फेरीतील धडकेनंतर सुरक्षागाडीने गाड्यांना काही फेऱ्या पिट मार्गातून नेले, जेणेकरून पहिल्या वळणांतील तुटलेले भाग हटवता येतील. त्या काळात ग्रोसजाँ, व्हेर्लाइन आणि रिक्कार्डो यांसारख्या चालकांनी टायरचे बदल घेतले. सुरुवातीलाच तीन गाड्या निवृत्त झाल्याने हॅमिल्टनला प्रत्यक्ष ओव्हरटेक न करताही अनेक स्थानांचा फायदा झाला; पिट लेनमधून सुरू केलेल्या त्याच्या परतफेरीसाठी हा महत्त्वाचा टप्पा होता.&lt;ref name=&quot;RACEINC&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;

शर्यत पुन्हा सुरू झाल्यावर फेटेलने बोट्टाससमोर पुरेसे अंतर राखले, पण दोघांचा वास्तविक वेग फार वेगळा नव्हता. हॅमिल्टनने मधल्या गाड्यांना क्रमाने मागे टाकताना पेरेझ, अलोन्सो व मासा यांच्याशी स्वतंत्र लढती दिल्या. मासाने घरच्या अंतिम ब्राझिलियन ग्रांप्रीमध्ये अलोन्सो व पेरेझचा मागून होणारा पाठलाग रोखून गुणस्थान मिळवण्याचा प्रयत्न केला.&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACEINC&quot;/&gt;

पहिल्या पिट खिडकीनंतर रायकोनेन व व्हर्सटॅपन यांच्यातील अंतर बदलत गेले; रेड बुलच्या टायरांवरचा दबाव वाढल्याने तो फेरारीसमोर मोठे आव्हान निर्माण करू शकला नाही. हॅमिल्टनने लांब पहिल्या टप्प्यात मोकळ्या रस्त्यावर वेग वाढवला आणि नंतरच्या टायरांवर पुनरागमन केले. पण रायकोनेनच्या तिसऱ्या स्थानावर अंतिम हल्ला करण्यासाठी आवश्यक अंतर आणि शिल्लक फेऱ्या पुरेशा ठरल्या नाहीत. त्याच वेळी मासा, अलोन्सो आणि पेरेझ यांची गुणांसाठीची जागा शेवटपर्यंत पूर्ण निश्चित नव्हती.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;

सुरक्षागाडीने मलबा काढण्यासाठी सुरुवातीच्या फेऱ्या नियंत्रित केल्या. पुन्हा शर्यत सुरू झाल्यावर फेटेलने बोट्टासपासून अंतर नियंत्रित ठेवले. 

बोट्टासला २७व्या फेरीत थांबवून मर्सिडीजने अंडरकटचा पर्याय वापरला; फेरारीने लगेच फेटेलला बोलावून पुढे राहण्याइतके अंतर वाचवले. रायकोनेनच्या तुलनेत व्हर्सटॅपनच्या टायरवरील पकड काही टप्प्यांत कमी पडली, म्हणून नंतरच्या वेळेत रेड बुलचा वेग सातत्याने वर राहिला नाही. हॅमिल्टनने मात्र प्रथम लांब टप्पा घेऊन नंतर ताज्या टायरांवर चौथ्या स्थानासाठीची चढाई सुरू ठेवली.&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

शेवटच्या टप्प्यात हॅमिल्टन रायकोनेनच्या काही सेकंदांवर आला, पण तिसऱ्या स्थानासाठी आवश्यक संधी मिळाली नाही. आघाडीवर फेटेलने बोट्टासवरील अंतर टिकवले, तर मॅकलारेनचा अलोन्सो, विलियम्सचा मासा आणि फोर्स इंडियाचा पेरेझ यांनी सातव्या ते नवव्या स्थानांची स्वतंत्र लढत शेवटपर्यंत ठेवली. हल्केनबर्ग दहाव्या स्थानावर आल्याने रेनॉलाही एक गुण मिळाला.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;

२७व्या फेरीत बोट्टासचा आणि २८व्या फेरीत फेटेलचा टायर बदल झाला; फेरारीने आपली आघाडी कायम राखली. हॅमिल्टनने पिट लेनमधून सुरुवात करून मधल्या गटाला ओलांडत चौथे स्थान गाठले; अखेरच्या फेऱ्यांत रायकोनेनने त्याला मागे ठेवले. फेटेलने ७१ फेऱ्यांनंतर बोट्टासपेक्षा २.७६२ सेकंदांनी पुढे विजय मिळवला.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;

=== मुख्य शर्यतीचे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पूर्ण फेऱ्या !! वेळ / अंतर / स्थिती !! गुण
|-
| १ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || ७१ || १:३१:२६.२६२ || २५
|-
| २ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || ७१ || +२.७६२ सेकंद || १८
|-
| ३ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || ७१ || +४.६०० सेकंद || १५
|-
| ४ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ७१ || +५.४६८ सेकंद || १२
|-
| ५ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ७१ || +३२.९४० सेकंद || १०
|-
| ६ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ७१ || +४८.६९१ सेकंद || ८
|-
| ७ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ७१ || +६८.८८२ सेकंद || ६
|-
| ८ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || ७१ || +६९.३६३ सेकंद || ४
|-
| ९ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || ७१ || +६९.५०० सेकंद || २
|-
| १० || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || ७० || +१ फेरी || १
|-
| ११ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[रेनॉ]] || ७० || +१ फेरी || ०
|-
| १२ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || ७० || +१ फेरी || ०
|-
| १३ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || ७० || +१ फेरी || ०
|-
| १४ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || ७० || +१ फेरी || ०
|-
| १५ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ६९ || +२ फेऱ्या || ०
|-
| १६ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ६९ || +२ फेऱ्या || ०
|-
| वर्गीकृत नाही || २८ || [[ब्रेंडन हार्टली]] || [[टोरो रोसो]] || ४० || निवृत्त || ०
|-
| वर्गीकृत नाही || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || ० || निवृत्त || ०
|-
| वर्गीकृत नाही || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || ० || निवृत्त || ०
|-
| वर्गीकृत नाही || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ० || निवृत्त || ०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;
|}

=== सर्वात वेगवान फेरी ===

व्हर्सटॅपनने ६४व्या फेरीत १:११.०४४ या वेळेसह सर्वात वेगवान फेरी केली; त्याचा वेग २१८.३४९ किमी/ता. नोंदवला गेला. पहिल्या फेरीतून पुढे जाऊ न शकलेले ओकॉन, व्हानडोर्न व मॅग्नुसेन यांच्याकडे वैध फेरी नव्हती; त्यामुळे तक्त्यात केवळ १७ खऱ्या नोंदी आहेत. २०१७ मध्ये सर्वांत वेगवान फेरीसाठी गुण दिला जात नव्हता.&lt;ref name=&quot;FAST&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ ब्राझिलियन ग्रांप्री — सर्वात वेगवान फेऱ्या|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/977/brazil/fastest-laps|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! क्रम !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी (एफआयए) !! फेरीचा वेळ !! सरासरी वेग (किमी/ता.)
|-
| १ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ६४ || १:११.०४४ || २१८.३४९
|-
| २ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ६३ || १:११.८४५ || २१५.९१४
|-
| ३ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ६९ || १:११.८६२ || २१५.८६३
|-
| ४ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ७१ || १:१२.०२९ || २१५.३६३
|-
| ५ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || ५८ || १:१२.४६६ || २१४.०६४
|-
| ६ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || ६१ || १:१२.४९२ || २१३.९८७
|-
| ७ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || ६३ || १:१२.५३९ || २१३.८४९
|-
| ८ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || ६१ || १:१३.०५२ || २१२.३४७
|-
| ९ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || ६१ || १:१३.३२३ || २११.५६२
|-
| १० || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || ५७ || १:१३.४५१ || २११.१९३
|-
| ११ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ६० || १:१३.४५२ || २११.१९०
|-
| १२ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ६६ || १:१३.५३२ || २१०.९६१
|-
| १३ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[रेनॉ]] || ६७ || १:१३.६२५ || २१०.६९४
|-
| १४ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || ७० || १:१३.६६६ || २१०.५७७
|-
| १५ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || ५७ || १:१३.७५८ || २१०.३१४
|-
| १६ || २८ || [[ब्रेंडन हार्टली]] || [[टोरो रोसो]] || २९ || १:१४.६५८ || २०७.७७९
|-
| १७ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || ६० || १:१४.८१२ || २०७.३५१
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;FAST&quot;/&gt;
|}

== मुख्य शर्यतीनंतरचे विश्लेषण ==

=== पात्रतेतील हॅमिल्टनचा अपघात आणि पिट लेनचा वेगळा प्रारंभ ===

शनिवारच्या पात्रतेत जगज्जेत्या हॅमिल्टनच्या कारचा ताबा गेल्यावर ती ट्रॅकच्या बाहेर गेली आणि वैध पात्रता वेळ मिळाला नाही. नंतर गिअरबॉक्स व शक्तियंत्रणाचे घटक बदलले गेल्याने त्याला वीसावा क्रमांकित ग्रिड स्थान न देता पिट लेनमधून सुरुवात करावी लागली. अन्य चालकांवरील शक्तियंत्रण आणि गिअरबॉक्सचे दंड स्वतंत्र होते: रिक्कार्डो चौदाव्या, हार्टली अठराव्या, गैस्ली एकोणिसाव्या स्थानावर आले. यामुळे शनिवारची Q3 गुणवत्ता आणि रविवारच्या प्रत्यक्ष रांगा वेगळ्या झाल्या.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=ब्राझिलियन ग्रांप्री २०१७ — घटनानिहाय शर्यत विश्लेषण|दुवा=https://www.motorsportmagazine.com/reports/f1/2017-brazilian-grand-prix-report/|प्रकाशक=मोटर स्पोर्ट}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACEINC&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=ब्राझिलियन ग्रांप्रीमध्ये पहिल्या फेरीत तीन चालक निवृत्त|दुवा=https://www.skysports.com/f1/news/11123382/brazilian-gp-stoffel-vandoorne-kevin-magnussen-and-esteban-ocon-all-crash-out-on-first-lap|प्रकाशक=स्काय स्पोर्ट्स}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=ब्राझिलियन ग्रांप्री २०१७ : संघांच्या प्रतिक्रिया|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-the-teams-said-race-day-in-brazil.3vlqxybeBOgYY8o0AYoKe8.3vlqxybeBOgYY8o0AYoKe8|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

सॉफ्टवर सुरुवात करण्याच्या हॅमिल्टनच्या पर्यायाने त्याला लांब पहिला टप्पा चालवण्याची संधी मिळाली. समोरच्या पहिल्या दोन रांगांमध्ये फेटेल आणि बोट्टासमध्ये पोल आणि पहिल्या वळणाच्या रेषेवर थेट लढत होती. पावसाविना कोरडी शर्यत आणि गरम टायरांचे वातावरण असल्याने थांब्यांचे वेळापत्रक आणि पहिल्या फेरीतल्या संभाव्य व्यत्ययाचा परिणाम महत्त्वाचा होता.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACEINC&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;

हॅमिल्टनचा पात्रतेतील अपघात हा रविवारच्या पहिल्या फेऱ्यांतील रणनीतीची सुरुवात ठरला. गाडीतील भाग बदलल्याने त्याला क्रमांकित विसाव्या ग्रिडचे काल्पनिक स्थान देण्यात आले नाही; पिट मार्गानेच सुरुवात झाली. हे स्पष्ट न केल्यास अंतिम चौथ्या स्थानापर्यंतची त्याची भरारी चुकीच्या प्रारंभबिंदूपासून मोजली जाईल. त्याचा सहकारी बोट्टास मात्र पहिल्या ग्रिडवर असल्याने मर्सिडीजच्या दोन कारांनी एका शर्यतीत दोन पूर्णपणे भिन्न आव्हाने स्वीकारली.&lt;ref name=&quot;GRID&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;

=== पहिले वळण : फेटेलची बोट्टासवर निर्णायक चढाई ===

सुरुवातीस बोट्टासला पहिल्या टप्प्यात चाक फिरण्याची अडचण जाणवली. फेटेलने उघडी आतील जागा पाहून पहिल्या वळणातून पुढे जाण्याचा निर्णय घेतला. त्याच्याकडे थोडासा वेगाचा फरक असला तरी जोखीम स्वीकारून घेतलेली ही आघाडी शर्यतीचा निर्णायक क्षण ठरली. पुढील ७१ फेऱ्यांच्या तुलनेत हा ओव्हरटेक एकाच वळणातील होता, पण नंतरच्या दोघांच्या अतिशय समान गतीमुळे त्याला मोठे महत्त्व मिळाले.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACEINC&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;

रायकोनेनने तिसरा क्रम टिकवला आणि व्हर्सटॅपन चौथा होता. बोट्टासने पहिल्या टप्प्यातून फेटेलच्या मागे जवळ राहण्याचा प्रयत्न केला, पण पुढच्या गाडीमागे येणाऱ्या वायुगत अडचणींमुळे बचाव आणि ओव्हरटेकसाठी योग्य अंतर मिळणे कठीण झाले. अधिकृत रविवारच्या प्रतिक्रिया अहवालानुसार फेटेल स्वतःही सुरुवातीच्या क्षणी चाकांची पकड निसटण्याची भीती व्यक्त करत होता; हा अनुभव त्या चढाईच्या धोक्याला संदर्भ देतो.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACEINC&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;

=== पहिल्या फेरीतील स्वतंत्र दोन टक्कर आणि तीन निवृत्त्या ===

पहिल्या फेरीत हासचा मॅग्नुसेन आणि मॅकलारेनचा व्हानडोर्न संपर्कात आले; व्हानडोर्नची कार रिक्कार्डोच्या रेड बुलशी भिडली. मॅग्नुसेन व व्हानडोर्नना शर्यत सोडावी लागली, पण रिक्कार्डोने नुकसान सहन करून पुढे जाणे शक्य केले. थोड्याच अंतरावर ग्रोसजाँच्या हासची ओकॉनच्या फोर्स इंडियाशी आणखी एक वेगळी टक्कर झाली. ओकॉनचे नुकसान इतके होते की त्याची फॉर्म्युला वनमधील सलग शर्यतपूर्णतेची मालिका थांबली. त्या दिवशी ओकॉन, व्हानडोर्न आणि मॅग्नुसेन यांच्या अधिकृत फेऱ्या शून्य राहिल्या.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACEINC&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;

ग्रोसजाँने शर्यत पुढे चालू ठेवली; मात्र ओकॉनशी संपर्क केल्याबद्दल त्याला दहा सेकंदांचा वेळदंड मिळाला. हा निर्णय पहिल्या वळणातील फेटेल-बोट्टास लढतीपासून आणि मॅग्नुसेन-व्हानडोर्न संपर्कापासून वेगळा होता. प्रारंभीचा मलबा काढण्यासाठी सुरक्षा-गाडी तैनात झाली आणि पुढील काही फेऱ्यांत वेग मर्यादित केला गेला. सुरुवातीच्या घटनांना एकच टक्कर मानल्यास कोणावर कोणती अधिकृत शिक्षा झाली आणि कोणाची शर्यत का संपली हे चुकीचे ठरू शकते.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACEINC&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;

पहिल्या फेरीच्या दोन संपर्कांत वेगळे चालक सहभागी होते आणि त्यांना एकच दंड लावण्यात आलेला नव्हता. मॅग्नुसेन–व्हानडोर्न संपर्कात दोघेही बाहेर पडले, रिक्कार्डो पुढे राहिला; तर ग्रोसजाँ–ओकॉन टक्करने ओकॉनची दीर्घ सलग रेस पूर्ण करण्याची मालिका संपवली. ग्रोसजाँला पाच नव्हे तर दहा सेकंदांचा वेगळा दंड मिळाला. मलबा हटवण्याकरता गाड्यांना सुरक्षागाडीमागे पिट मार्गाने नेणे ही रेस नियंत्रणाची स्वतंत्र प्रक्रिया होती.&lt;ref name=&quot;RACEINC&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;

=== सुरक्षा-गाडी, पुनःप्रारंभ आणि हॅमिल्टनची सुरुवातीची प्रगती ===

सुरक्षा-गाडीमुळे शर्यत अनेक फेऱ्या नियंत्रित राहिली. मलबा असलेल्या ठिकाणी गाड्यांना सावधपणे मार्गदर्शन केले गेले. पिट लेनमधून निघालेल्या हॅमिल्टनसाठी ही स्थिती काही सेकंदांचा सुरुवातीचा तोटा भरून काढण्यास उपयुक्त ठरली; काही प्रतिस्पर्ध्यांच्या पहिल्या फेरीतील निवृत्ती आणि सुरक्षा-गाडीच्या परिणामाने तो थोड्याच वेळात मधल्या गटापर्यंत पोहोचला. पण त्याने सुरुवातीचे सर्व क्रम केवळ ओव्हरटेकमुळे कमावले असे म्हणता येत नाही.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACEINC&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;

पुनःप्रारंभाच्या वेळी फेटेलने योग्य अंतर ठेवून वेग वाढवला आणि बोट्टासला मागे ठेवले. मासा आणि अलोन्सो यांच्यात मधल्या स्थानांमध्ये संघर्ष सुरू होता; मासाने विलियम्सच्या सरळ रेषेवरील वेगाचा उपयोग केला, तर अलोन्सोने मॅकलारेनच्या मर्यादित शक्तियंत्रणेवर असूनही प्रतिस्पर्ध्यांना रोखले. पेरेझ या दोघांच्या मागे अडकून होता, त्यामुळे शर्यतीच्या उत्तरार्धात त्याला पर्यायी थांबा वेळ निवडणे भाग पडले.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACEINC&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;

शर्यतीच्या सुरुवातीच्या सुरक्षागाडीने काही गाड्यांच्या टायरची गरज कमी केली आणि इंधनावरील नियोजनातही बदल घडवला. यापेक्षा हॅमिल्टनसाठी तात्काळ महत्त्वाचा परिणाम म्हणजे काही गाड्यांच्या निवृत्तीमुळे विनाव्यत्यय मिळालेली क्रमांकवाढ. त्याने पुढे प्रत्यक्ष ओव्हरटेकद्वारे स्थान मिळवले, पण त्याच्या चौथ्या स्थानाची मोजणी करताना सुरुवातीच्या गोंधळातून मिळालेल्या या लाभाकडे दुर्लक्ष करता येत नाही. आघाडीवर फेटेलला मात्र गाड्या एकत्र आल्यानंतर पुन्हा अंतर उभारावे लागले.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACEINC&quot;/&gt;

=== मध्यभागातील फेटेल-बोट्टास गती आणि २७–२९व्या फेरीची पिट खिडकी ===

पहिल्या वीस फेऱ्यांत फेटेलने बोट्टासवर साधारण एक-दोन सेकंदांचा फरक सांभाळला. दोन्ही गाड्यांची दीर्घ कालावधीतील गती अगदी जवळ असल्यामुळे साधा पिट थांबा किंवा काही दहांश सेकंदांचे चुकलेले बाहेर पडणे देखील स्थान बदलू शकत होते. मर्सिडीजने २७व्या फेरीत बोट्टासला सॉफ्ट टायरसाठी बोलावले. त्याचा बाहेर पडण्याचा टप्पा नेहमीइतका स्वच्छ न गेल्याने फेरारीवर अंडरकट मिळण्याची संधी कमी झाली.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACEINC&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;

फेटेलने २८व्या फेरीत पिट थांबा घेतला आणि पुन्हा बोट्टासच्या पुढे आला; रायकोनेनने २९व्या फेरीत थांबा घेतला. सॉफ्ट टायरचा दीर्घ दुसरा टप्पा हे मुख्य गणित होते. सुरुवातीच्या सुरक्षा-गाडीमुळे इंधन बचत व काही प्रमाणात टायरचा भार कमी झाला होता, तरी उष्ण ट्रॅकवरील टायर टिकाव सांभाळणे गरजेचे राहिले. या लहान कालखंडातील पिट-आउट आणि आधी मिळवलेली आघाडी यांनी निकालाला महत्त्वाचा आकार दिला.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACEINC&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;

बोट्टासच्या आधीच्या पिट थांब्याला फेरारीने एका फेरीत प्रतिसाद दिला, आणि फेटेल पुढेच बाहेर आला. त्यामुळे 'फेरारी वेगवान होती' हे एकच स्पष्टीकरण अपुरे आहे: पिट प्रवेश-निर्गमन, नवीन टायर लगेच तापवणे आणि स्वच्छ हवेतील पहिली फेरी यांचा एकत्र परिणाम झाला. फेटेलने संपूर्ण उत्तरार्धात बोट्टासवर फार मोठी आघाडी मिळवली नाही, म्हणून अंडरकट निष्फळ करण्याच्या त्या निर्णयाचे महत्त्व अधिकच वाढते.&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

=== हॅमिल्टनची उशिराची पिट रणनीती आणि मधल्या गटातील ओव्हरटेक ===

हॅमिल्टनने सॉफ्ट टायरवर तुलनेने दीर्घ पहिला टप्पा चालवला आणि ४३व्या फेरीत टायर बदलले. नव्या वेगवान टायरसह तो पुन्हा बाहेर आल्यावर त्याच्याकडे वेगाचा फायदा होता. सुरुवातीला मागे राहिलेला चालक इतक्या उशिरा चौथ्या स्थानावर पोहोचू शकला यामध्ये सुरक्षितपणे टायर जपणे, सुरक्षा-गाडीची मदत आणि प्रत्यक्ष ओव्हरटेक यांचा एकत्र परिणाम होता; त्या पैकी एकटाच घटक संपूर्ण प्रगतीचे स्पष्टीकरण देत नाही.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACEINC&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;

रिक्कार्डोनेही सुरुवातीच्या टकरानंतर महत्त्वपूर्ण पुनरागमन केले आणि अखेरीस सहावा क्रम मिळवला. टोरो रोसोचे गैस्ली आणि सॉबरचे चालक पुढील भागाच्या लढतीत नसले तरी निवृत्त न होता वर्गीकृत झाले. रेनॉच्या हल्केनबर्गने दहावा क्रम व एक गुण मिळवला; सायेन्स अकरावा राहिला. या घटनेनंतर दोन्ही संघांच्या कारनिर्माते गुणांमधील अंतर अत्यंत कमी राहिले. ग्रोसजाँचे सुरुवातीचे दंड आणि मर्यादित वेग त्याच्या पंधराव्या क्रमाशी जोडता येतात.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACEINC&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;

हॅमिल्टनला वेगळ्या लांब पहिल्या टायर टप्प्यामुळे इतर गाड्यांच्या पिट केल्यानंतर काही काळ मुक्त वेग मिळवता आला. नंतर ताज्या टायरवर त्याने पुढे सरकणे सुरू ठेवले. पण रायकोनेनच्या तिसऱ्या स्थानावर हल्ला करताना त्याला पुरेसा टायर फायदा आणि वेळ दोन्ही मिळाले नाहीत. या टप्प्यात रेड बुलचा व्हर्सटॅपन पाचव्या क्रमावर आणि रिक्कार्डो सहाव्या क्रमावर होते; त्यामुळे शेवटच्या वेळच्या शर्यतीत केवळ 'हॅमिल्टन सर्वांना मागे टाकतो' असे एकरेषीय वर्णन अचूक ठरत नाही.&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

=== शेवटचे दहा फेरे : सर्वात वेगवान फेरीचा स्वतंत्र प्रयत्न ===

व्हर्सटॅपनकडे पाचव्या क्रमावर पुरेसा मागील फरक असल्यामुळे रेड बुलने त्याला दुसऱ्या टायर बदलासाठी वेळ उपलब्ध करून दिला. ६२व्या फेरीनंतर नव्या टायरवर त्याने ६४व्या फेरीत १:११.०४४ अशी शर्यतीतील सर्वांत वेगवान वेळ मिळवली; अधिकृत तक्त्यात १७च वैध चालक नोंदी असल्यामुळे प्रथम फेरीत निवृत्त झालेल्या तिघांना काल्पनिक समय दिलेला नाही. २०१७ मध्ये या वेगवान फेरीला कोणताही अतिरिक्त गुण नव्हता.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACEINC&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;

पुढील रायकोनेन तिसरा असताना वेग वाढवत आलेला हॅमिल्टन त्याच्या जवळ पोहोचला. फेरारी चालकाने जुन्या टायरवरील पकड सांभाळून बचाव केला; मर्सिडीजला चौथ्यापेक्षा पुढे जाता आले नाही. बोट्टासने फेटेलचा पाठलाग कायम ठेवला, तरी ओव्हरटेकसाठी आवश्यक अंतर कमी झाले नाही. ब्राझिलमधील हा शेवटचा टप्पा क्रम बदलण्यापेक्षा प्रतिस्पर्ध्यांच्या बचाव क्षमतेची परीक्षा होता.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACEINC&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;

=== मासा-अलोन्सो-पेरेझची स्थानयुद्धे आणि इतर पूर्ण केलेल्या गाड्या ===

मासाने घरच्या शर्यतीत सातवे स्थान मिळवले; अलोन्सो त्याच्या मागे आठवा आणि पेरेझ नववा राहिला. पेरेझने प्रथम टायरांचा अधिक काळ वापरण्याची वेगळी योजना निवडली; मात्र ताजे टायर मिळाल्यावरही या दोघांच्या मागून पुढे जाण्यास पुरेसा वेग व जागा मिळाली नाही. त्यामुळे सातवे ते नववे स्थान या तिघांनी प्रत्यक्ष लढतीत ठरवले, फक्त अपघातग्रस्त चालक हटल्याने त्यांना गुण मिळाले असे नव्हते.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACEINC&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;

स्ट्रोलला टायरविषयक अतिरिक्त थांबा घेण्याची वेळ आल्याने तो शेवटी सोळाव्या क्रमावर राहिला. गैस्ली बारावा, एरिक्सन तेरावा, व्हेर्लाइन चौदावा होते. हार्टलीने तांत्रिक अडचणीने ४० फेऱ्यांनंतर शर्यत सोडली; त्याच्या रेकॉर्डवरील निवृत्ती शून्य-फेरी अपघातांपेक्षा वेगळी होती. सर्व सक्रिय संघांचा हा मागोवा घटना आणि प्रत्यक्ष गुणलढतींच्या संदर्भात घेतला आहे, स्वतंत्र संघवार उपशीर्षकांत नाही.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACEINC&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;

मासाने घरच्या अंतिम ब्राझिलियन शर्यतीत अलोन्सोच्या मॅकलारेनसमोर बचाव केला आणि त्याच्या मागे पेरेझचाही दबाव होता. या लढतीत सरळपट्टीवरील इंजिन-वेग, पुढच्या वळणात स्थान टिकवणे आणि टायरांवरील पकड यांचे मिश्रण दिसले. शेवटच्या गुणगटात हे तीन चालक सातव्या, आठव्या, नवव्या स्थानावर संपले; त्यांच्या संघर्षाला केवळ 'काही इतर गाड्या गुणात' असे संबोधल्यास रविवारच्या महत्त्वाच्या प्रत्यक्ष ओव्हरटेक-प्रयत्नांची माहिती हरवते.&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

मासासाठी घरच्या शेवटच्या फॉर्म्युला वन रेसमध्ये अलोन्सोला मागे ठेवणे विशेष महत्त्वाचे होते. त्याच्या पुढे मोठी आघाडीची चढाओढ संपली असली तरी अलोन्सो सतत जवळ राहिला आणि पेरेझनेही प्रयत्न केला. मासाची सातवी जागा अंतिम होण्यामागे वेगवान सरळपट्टी, पुढच्या वळणातील बचाव आणि टायरांची स्थिर पकड यांचा ताळमेळ होता. हा स्पर्धेचा लहान पण प्रत्यक्ष परिणामकारक भाग असल्याने त्याच्या सातव्या स्थानाला फक्त निरोपाचा भावनिक संदर्भ देण्यापेक्षा शर्यतीतील बचावाचे तपशील महत्त्वाचे ठरतात.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;

=== निकालातील फरक आणि शेवटच्या अबु धाबीपूर्वीचे परिणाम ===

७१ फेऱ्यांनंतर फेटेलचा बोट्टासवरील विजयाचा फरक २.७६२ सेकंद राहिला. रायकोनेन फक्त ४.६०० सेकंदांनी मागे तिसरा, तर हॅमिल्टन ५.४६८ सेकंदांनी मागे चौथा होता; पहिल्या चौघांमध्ये पाच-साडेपाच सेकंदांत स्थान निश्चित झाले. पात्रतेतील हॅमिल्टन अपघात व त्याच्या पिट लेन प्रारंभामुळे चौथा क्रम विशेष ठळक ठरला. फेटेलने हंगामातील पाचवा विजय मिळवून उपविजेतेपदाच्या लढतीत बोट्टासवरील आघाडी वाढवली.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACEINC&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;

ब्राझिलनंतर हॅमिल्टन ३४५, फेटेल ३०२, बोट्टास २८०, रायकोनेन १९३ आणि रिक्कार्डो २०० गुणांवर होते. मर्सिडीज ६२५ आणि फेरारी ४९५ गुणांवर होती; कारनिर्माते विश्वविजेतेपदाचा निर्णय यापूर्वीच झाला होता. मागील पहिल्या फेरीच्या अपघातांमधून सुरुवात करून अंतिम टायर थांबे, हॅमिल्टनची चढाई, रायकोनेनचा बचाव आणि मुख्य शर्यतीतील या गुणांत बदल पाहिल्यास ब्राझिलचा पूर्ण घटना-आधारित इतिहास स्पष्ट होतो.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACEINC&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TEAMS&quot;/&gt;

फेटेलने पाचवा हंगामी विजय मिळवला तेव्हा हॅमिल्टन आधीच विश्वविजेता झाला होता; त्यामुळे या शर्यतीचा परिणाम नवा विजेता घोषित करण्याचा नव्हता. मात्र फेटेल-बोट्टासमधील उपविजेतेपदाची स्पर्धा अबु धाबीपूर्वी उघडी होती, आणि निर्माते गटातील खालच्या स्थानांतील गुणही महत्त्वाचे होते. ओकॉनची कार बाहेर पडल्याने फोर्स इंडियाचे सर्व गुण पेरेझवर अवलंबून राहिले; रेनॉचा हल्केनबर्ग दहावा राहिल्याने त्या संघाला एक गुण मिळाला. या बारीक बदलांशिवाय हंगामातील शेवटच्या शर्यतीची गणिते अस्पष्ट राहतील.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;

== निकालानंतर गुणतालिका ==

=== चालक अजिंक्यपद गुणतालिका ===

या फेरीनंतर हॅमिल्टन ३४५, फेटेल ३०२ आणि बोट्टास २८० गुणांवर होते. फेटेलने बोट्टासवरील उपविजेतेपदाचे अंतर वाढवले; हॅमिल्टनचे विश्वविजेतेपद मेक्सिकोमध्येच निश्चित झाले होते. कारनिर्मात्यांत मर्सिडीजचे ६२५, फेरारीचे ४९५ आणि रेड बुलचे ३५८ गुण होते. गुण न मिळवलेल्या हंगामातील चालकांचे शून्य-गुण क्रमांक स्वतंत्र अधिकृत दिनांकित कागदपत्र न पाहता लावलेले नाहीत.&lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! चालक !! संघ !! गुण
|-
| १ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ३४५
|-
| २ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || ३०२
|-
| ३ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || २८०
|-
| ४ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || २००
|-
| ५ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || १९३
|-
| ६ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १५८
|-
| ७ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || ९४
|-
| ८ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || ८३
|-
| ९ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[रेनॉ]] || ५४
|-
| १० || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ४२
|-
| ११ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ४०
|-
| १२ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || ३५
|-
| १३ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || २८
|-
| १४ || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १९
|-
| १५ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || १५
|-
| १६ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || १३
|-
| १७ || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉ]] || ८
|-
| १८ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || ५
|-
| १९ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || ५
|-
| — || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || ०
|-
| — || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || ०
|-
| — || [[अँटोनियो जोव्हिनात्सी]] || [[सॉबर]] || ०
|-
| — || [[जेन्सन बटन]] || [[मॅकलारेन]] || ०
|-
| — || [[पॉल डी रेस्टा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ०
|-
| — || [[ब्रेंडन हार्टली]] || [[टोरो रोसो]] || ०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;
|}

=== कारनिर्माते अजिंक्यपद गुणतालिका ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कारनिर्माता !! गुण
|-
| १ || [[मर्सिडीज]] || ६२५
|-
| २ || [[फेरारी]] || ४९५
|-
| ३ || [[रेड बुल रेसिंग]] || ३५८
|-
| ४ || [[फोर्स इंडिया]] || १७७
|-
| ५ || [[विलियम्स रेसिंग]] || ८२
|-
| ६ || [[टोरो रोसो]] || ५३
|-
| ७ || [[रेनॉ]] || ४९
|-
| ८ || [[हास एफ.१ संघ]] || ४७
|-
| ९ || [[मॅकलारेन]] || २८
|-
| १० || [[सॉबर]] || ५
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;
|}

== हे सुद्धा पहा ==

* [[फॉर्म्युला वन]]
* [[ब्राझिलियन ग्रांप्री]]
* [[अटोड्रोम जोस कार्लोस पेस]]
* [[२०१७ फॉर्म्युला वन हंगाम]]
* [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन चालक यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]]

== संदर्भ ==

{{संदर्भयादी}}

==तळटीप==

{{reflist|group=टीप}}

== बाह्य दुवे ==

* [https://www.formula1.com/en/results/2017/races/977/brazil/race-result मुख्य शर्यतीचे अधिकृत निकाल]
* [https://www.formula1.com/en/results/2017/races/977/brazil/fastest-laps चालकनिहाय सर्वात वेगवान फेऱ्या]
* [https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2017 एफ.आय.ए. २०१७ स्पर्धा कागदपत्रे]

{{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत
| हंगाम = २०१७
| ग्रांप्री = ब्राझिलियन ग्रांप्री
| हंगामातील_मागील_शर्यत = २०१७ मेक्सिकन ग्रांप्री
| हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०१७ अबु धाबी ग्रांप्री
| ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१६ ब्राझिलियन ग्रांप्री
| ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०१८ ब्राझिलियन ग्रांप्री
}}
{{२०१७ फॉर्म्युला वन हंगाम}}
{{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}}
[[वर्ग:ब्राझिलियन ग्रांप्री]]
[[वर्ग:२०१७ फॉर्म्युला वन हंगाम]]</text>
      <sha1>blw44l1ru8z5iqetw623b25m61zdo5h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>२०१७ अबु धाबी ग्रांप्री</title>
    <ns>0</ns>
    <id>218042</id>
    <revision>
      <id>2728276</id>
      <parentid>2465942</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T13:57:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Koolkrazy</username>
        <id>1591</id>
      </contributor>
      <origin>2728276</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="109696" sha1="7gzbpo7i5qyd4p2w4gm508rbh1xy6jy" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत माहिती
| प्रकार = एफ.१
| देश = संयुक्त अरब अमिराती
| ग्रांप्री = अबु धाबी
| चित्र = F1 circuits 2014-2018 - Yas Marina Circuit (version 2).svg
| चित्र_शीर्षक = २०१७ अबु धाबी ग्रांप्रीसाठी वापरलेला यास मरिना सर्किटचा तत्कालीन शर्यतमार्ग
| दिनांक = २६ नोव्हेंबर
| वर्ष = २०१७
| अधिकृत_नाव = फॉर्म्युला वन एतिहाद एअरवेज अबु धाबी ग्रांप्री २०१७
| शर्यत_क्रमांक = २०
| हंगामात_एकूण_शर्यती = २०
| शर्यतीचे_ठिकाण = [[यास मरिना सर्किट]]
| सर्किट_प्रकार = स्थायी शर्यतमार्ग
| सर्किट_अंतर_किमी = ५.५५४
| सर्किट_अंतर_मैल = ३.४५१
| एकूण_फेऱ्या = ५५
| एकूण_अंतर_किमी = ३०५.३५५
| एकूण_अंतर_मैल = १८९.७३९
| हवामान = कोरडे व उबदार हवामान; सूर्यास्तानंतर कृत्रिम प्रकाशात शर्यत
| पोल_चालक = [[वालट्टेरी बोट्टास]]
| पोल_देश = फिनलंड
| पोल_संघ = [[मर्सिडीज]]
| पोल_वेळ = १:३६.२३१
| जलद_चालक = [[वालट्टेरी बोट्टास]]
| जलद_देश = फिनलंड
| जलद_संघ = [[मर्सिडीज]]
| जलद_वेळ = १:४०.६५०
| जलद_फेरी = ५२
| पहिला_चालक = [[वालट्टेरी बोट्टास]]
| पहिला_देश = फिनलंड
| पहिला_संघ = [[मर्सिडीज]]
| दुसरा_चालक = [[लुइस हॅमिल्टन]]
| दुसरा_देश = युनायटेड किंग्डम
| दुसरा_संघ = [[मर्सिडीज]]
| तिसरा_चालक = [[सेबास्टियन फेटेल]]
| तिसरा_देश = जर्मनी
| तिसरा_संघ = [[फेरारी]]
| हंगामातील_मागील_शर्यत = २०१७ ब्राझिलियन ग्रांप्री
| हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०१८ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री
| ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१६ अबु धाबी ग्रांप्री
| ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०१८ अबु धाबी ग्रांप्री
}}

'''२०१७ अबु धाबी ग्रांप्री''' (अधिकृत नाव '''फॉर्म्युला वन एतिहाद एअरवेज अबु धाबी ग्रांप्री २०१७''') ही [[यास मरिना सर्किट]] येथे २६ नोव्हेंबर रोजी झालेली २०१७ फॉर्म्युला वन हंगामाची विसावी व अंतिम विश्वअजिंक्यपद शर्यत होती. ५५ फेऱ्यांनंतर [[वालट्टेरी बोट्टास]]ने पोल स्थानावरून विजय मिळवला; त्याचा मर्सिडीज सहकारी [[लुइस हॅमिल्टन]] दुसरा आणि फेरारीचा [[सेबास्टियन फेटेल]] तिसरा राहिला. बोट्टासने ५२व्या फेरीत सर्वांत वेगवान शर्यत फेरीही नोंदवली; २०१७ मध्ये त्यासाठी अतिरिक्त अजिंक्यपद गुण मिळत नव्हता. मर्सिडीजने पहिली दोन स्थाने मिळवली; फेटेलने चालक गुणतालिकेत हॅमिल्टनमागे उपविजेतेपद कायम ठेवले.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ अबु धाबी ग्रांप्री — शर्यतीचे निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/978/united-arab-emirates/race-result|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;FAST&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ अबु धाबी ग्रांप्री — सर्वात वेगवान फेऱ्या|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/978/united-arab-emirates/fastest-laps|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=बोट्टासचा अबु धाबीमध्ये विजय आणि मर्सिडीजची पहिली दोन स्थाने|दुवा=https://api.fia.com/news/f1-bottas-closes-out-formula-one-season-victory-ahead-hamilton|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}&lt;/ref&gt;

== पार्श्वभूमी ==

=== शर्यतीपूर्वीची अजिंक्यपदाची स्थिती ===

ब्राझिलनंतर चालक अजिंक्यपद हॅमिल्टनकडे ३४५ गुणांसह निश्चित झाले होते. फेटेल ३०२ आणि बोट्टास २८० गुणांवर असल्याने दुसऱ्या आणि तिसऱ्या स्थानासाठी लढत सुरू होती; रायकोनेनचे १९३ व रिक्कार्डोचे २०० गुण असल्याने चौथ्या क्रमाचीही स्पर्धा शिल्लक होती. कारनिर्मात्यांत मर्सिडीज ६२५ आणि फेरारी ४९५ गुणांवर होते; परंतु रेनॉचे ४९ आणि टोरो रोसोचे ५३ गुण यांमुळे सहाव्या क्रमांकाचे परिणाम अंतिम फेरीनंतरच ठरणार होते. विलियम्स, मॅकलारेन व फोर्स इंडिया यांची स्थानलढतदेखील अद्याप महत्त्वाची होती.&lt;ref name=&quot;STAND&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ हंगामातील अंतिम चालक गुणतालिका|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/drivers|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;

=== सर्किट आणि स्पर्धा कार्यक्रम ===

अबु धाबी येथील यास मरिना सर्किटची २०१७ सालची ऐतिहासिक लांबी ५.५५४ किलोमीटर होती; ५५ फेऱ्यांची निर्धारित शर्यत ३०५.३५५ किलोमीटर होती. आजच्या बदललेल्या शर्यतमार्गाऐवजी २०१७ मध्ये वापरलेले जुने वळणरूप लेखातील चित्रात दाखवले आहे. सत्रे शुक्रवार २४, शनिवार २५ आणि रविवार २६ नोव्हेंबरला झाली. दुपारच्या प्रकाशातून सूर्यास्त आणि कृत्रिम प्रकाशाकडे जाणाऱ्या शर्यतीत ट्रॅकच्या तापमानातील बदलाचा टायर वापर व वेगावर परिणाम होण्याची शक्यता होती.&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;COMMONS&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१४–२०१८ यास मरिना सर्किटचे ऐतिहासिक चित्र|दुवा=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:F1_circuits_2014-2018_-_Yas_Marina_Circuit_(version_2).svg|प्रकाशक=विकिमीडिया कॉमन्स}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;TYRE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ अबु धाबी ग्रांप्रीसाठी पिरेलीची टायर निवड|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/pirelli-reveal-final-tyre-selections-of-the-season.2ry9jfcOPmiGggmO42EqqC|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

=== सहभागी चालक आणि संघ ===

रविवारच्या शर्यतीसाठी वीस चालक आणि दहा संघ अधिकृतपणे सहभागी होते. शुक्रवारच्या पहिल्या मुक्त सरावात [[जॉर्ज रसल]]ने कार क्र. ३५ चालवत फोर्स इंडियाच्या [[एस्टेबान ओकॉन]]ची जागा घेतली आणि [[अँटोनियो जोव्हिनात्सी]]ने कार क्र. ५० चालवत हासच्या [[केव्हिन मॅग्नुसेन]]ची जागा घेतली; नियमित चालक दुसऱ्या सरावात परतले. रेनॉमध्ये [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] आणि टोरो रोसोमध्ये [[पियर गॅस्ली]]–[[ब्रेंडन हार्टली]] ही हंगामाच्या उत्तरार्धात बदललेली चालक जोडणी होती. एका सरावाचा पाहुणा चालक आणि रविवारचा शर्यत-प्रविष्ट चालक हे वेगवेगळे अधिकृत संच आहेत.&lt;ref name=&quot;FP1&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ अबु धाबी ग्रांप्री — मुक्त सराव १|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/978/united-arab-emirates/practice/1|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;FP2&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ अबु धाबी ग्रांप्री — मुक्त सराव २|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/978/united-arab-emirates/practice/2|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! संघ !! चालक !! कार क्र.
|-
| [[मर्सिडीज]] || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || ७७
|-
| [[मर्सिडीज]] || [[लुइस हॅमिल्टन]] || ४४
|-
| [[फेरारी]] || [[सेबास्टियन फेटेल]] || ५
|-
| [[फेरारी]] || [[किमी रायकोनेन]] || ७
|-
| [[रेड बुल रेसिंग]] || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || ३३
|-
| [[रेड बुल रेसिंग]] || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || ३
|-
| [[रेनॉ]] || [[निको हल्केनबर्ग]] || २७
|-
| [[फोर्स इंडिया]] || [[सर्जिओ पेरेझ]] || ११
|-
| [[फोर्स इंडिया]] || [[एस्टेबान ओकॉन]] || ३१
|-
| [[मॅकलारेन]] || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || १४
|-
| [[विलियम्स रेसिंग]] || [[फेलिपे मासा]] || १९
|-
| [[हास एफ.१ संघ]] || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || ८
|-
| [[मॅकलारेन]] || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || २
|-
| [[हास एफ.१ संघ]] || [[केविन मॅग्नुसेन]] || २०
|-
| [[सॉबर]] || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || ९४
|-
| [[टोरो रोसो]] || [[ब्रेंडन हार्टली]] || २८
|-
| [[टोरो रोसो]] || [[पियर गॅस्ली]] || १०
|-
| [[सॉबर]] || [[मार्कस एरिक्सन]] || ९
|-
| [[विलियम्स रेसिंग]] || [[लान्स स्ट्रोल]] || १८
|-
| [[रेनॉ]] || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || ५५
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;
|}

=== टायर ===

पिरेलीने २०१७ अबु धाबी ग्रांप्रीसाठी पिवळा सॉफ्ट, लाल सुपरसॉफ्ट आणि जांभळा अल्ट्रासॉफ्ट हे तीन कोरडे कंपाऊंड निवडले होते. या हंगामात आजच्या C१–C५ टायर कोडचा वापर होत नव्हता. प्रत्येक चालकासाठी एकूण १३ कोरडे संच उपलब्ध होते, परंतु संयोजन चालकानुसार बदलत होते; हॅमिल्टनने दोन सॉफ्ट संच निवडले, तर आघाडीच्या इतर पाच चालकांनी प्रत्येकी एक. रेनॉने तुलनेने अधिक सुपरसॉफ्ट संच निवडले. तक्त्यातील 'प्रत्येकी उपलब्ध संच' हे विविध निवडींचे प्रमाण दर्शवते; ते प्रत्येक चालकाला सारखेच वाटप झाले असा अर्थ नाही.&lt;ref name=&quot;TYRE&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! टायर प्रकार !! मिश्रण !! बाजूच्या पट्टीचा रंग !! प्रत्येकी उपलब्ध संच
|-
| कठीण || सॉफ्ट || पिवळा || चालकानुसार १–२
|-
| मध्यम || सुपरसॉफ्ट || लाल || चालकानुसार २–४
|-
| मऊ || अल्ट्रासॉफ्ट || जांभळा || चालकानुसार ८–१०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;TYRE&quot;/&gt;
|}

== मुक्त सराव सत्रे ==

=== पहिला मुक्त सराव ===

शुक्रवारी पहिल्या मुक्त सरावात फेटेलने १:३९.००६ अशी सर्वोत्तम वेळ मिळवली; हॅमिल्टन ०.१२० सेकंदांनी आणि व्हर्सटॅपन ०.१४८ सेकंदांनी मागे राहिले. रायकोनेन आणि बोट्टास पहिल्या पाचमध्ये होते. विशेष नोंद म्हणजे रसल फोर्स इंडियासाठी २६ फेऱ्या चालवत अकरावा राहिला; जोव्हिनात्सी हाससाठी २१ फेऱ्यांसह अठरावा होता. पाहुणे चालकांना पुढील सत्रांच्या शर्यत-प्रविष्ट यादीत चुकीने समाविष्ट करू नये.&lt;ref name=&quot;FP1&quot;/&gt;

=== मुक्त सराव १ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || १:३९.००६ || २३
|-
| २ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || +०.१२० सेकंद || २५
|-
| ३ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.१४८ सेकंद || १५
|-
| ४ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || +०.५१२ सेकंद || २२
|-
| ५ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || +०.७३५ सेकंद || ३०
|-
| ६ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || +१.२८७ सेकंद || २४
|-
| ७ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || +१.५१६ सेकंद || २०
|-
| ८ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || +१.५६३ सेकंद || १५
|-
| ९ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +१.७१७ सेकंद || २७
|-
| १० || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +१.७६७ सेकंद || २९
|-
| ११ || ३५ || [[जॉर्ज रसल]] || [[फोर्स इंडिया]] || +२.१२५ सेकंद || २६
|-
| १२ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +२.३०० सेकंद || २४
|-
| १३ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +२.५७५ सेकंद || २७
|-
| १४ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || +२.६४० सेकंद || २९
|-
| १५ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[रेनॉ]] || +२.७४२ सेकंद || २३
|-
| १६ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || +२.७४६ सेकंद || २६
|-
| १७ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || +२.८५८ सेकंद || २६
|-
| १८ || ५० || [[अँटोनियो जोव्हिनात्सी]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +३.०५९ सेकंद || २१
|-
| १९ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || +३.३३८ सेकंद || २८
|-
| २० || २८ || [[ब्रेंडन हार्टली]] || [[टोरो रोसो]] || +३.५७९ सेकंद || ३५
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;FP1&quot;/&gt;
|}

=== दुसरा मुक्त सराव ===

सूर्यास्ताच्या जवळच्या परिस्थितीत झालेल्या दुसऱ्या मुक्त सरावात हॅमिल्टनने १:३७.८७७ नोंदवून अव्वल स्थान मिळवले. फेटेल ०.१४९ सेकंद आणि रिक्कार्डो ०.३०३ सेकंद मागे होते; रायकोनेन चौथा व बोट्टास पाचवा राहिला. ह्या सत्रात ओकॉन आणि मॅग्नुसेन त्यांच्या नेहमीच्या कारमध्ये परतले. ग्रोसजाँने केवळ १२ फेऱ्या पूर्ण केल्या; यामुळे सराव-फेऱ्यांची संख्या आणि प्रत्यक्ष सहभाग या दोन्ही गोष्टी स्वतंत्रपणे नोंदणे महत्त्वाचे ठरते.&lt;ref name=&quot;FP2&quot;/&gt;

=== मुक्त सराव २ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:३७.८७७ || ३९
|-
| २ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || +०.१४९ सेकंद || ३७
|-
| ३ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.३०३ सेकंद || ३४
|-
| ४ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || +०.४७५ सेकंद || ३५
|-
| ५ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || +०.६६० सेकंद || ३३
|-
| ६ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +१.०१७ सेकंद || ३४
|-
| ७ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || +१.४४६ सेकंद || ३३
|-
| ८ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || +१.४५६ सेकंद || ३६
|-
| ९ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || +१.६५२ सेकंद || ४१
|-
| १० || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || +१.६८२ सेकंद || २८
|-
| ११ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +१.७५८ सेकंद || ३६
|-
| १२ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || +१.७९४ सेकंद || ३१
|-
| १३ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[रेनॉ]] || +२.३२४ सेकंद || ३८
|-
| १४ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +२.४५२ सेकंद || ३०
|-
| १५ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || +२.८१७ सेकंद || ३९
|-
| १६ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +३.२५१ सेकंद || ३१
|-
| १७ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || +३.३९३ सेकंद || ४३
|-
| १८ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || +३.४२५ सेकंद || ४०
|-
| १९ || २८ || [[ब्रेंडन हार्टली]] || [[टोरो रोसो]] || +३.६१९ सेकंद || ३९
|-
| २० || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +३.६८३ सेकंद || १२
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;FP2&quot;/&gt;
|}

=== तिसरा मुक्त सराव ===

शनिवारी तिसऱ्या सरावात हॅमिल्टन १:३७.६२७ सह पुन्हा सर्वांत वेगवान राहिला; बोट्टास फक्त ०.२७३ सेकंद मागे दुसरा होता. रायकोनेन तिसरा, फेटेल चौथा आणि रिक्कार्डो पाचवा. व्हर्सटॅपन सहावा, अलोन्सो सातवा आणि व्हानडोर्न आठवा होता. अंतिम पात्रतेच्या आधी मर्सिडीजचे दोन्ही चालक स्पष्टपणे वेगवान होते; मात्र पहिल्या दोन फेऱ्यांच्या निकालांवरूनच पोल स्थान निश्चित झाले असे मानता येत नाही.&lt;ref name=&quot;FP3&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ अबु धाबी ग्रांप्री — मुक्त सराव ३|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/978/united-arab-emirates/practice/3|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

=== मुक्त सराव ३ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:३७.६२७ || १९
|-
| २ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || +०.२७३ सेकंद || २१
|-
| ३ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || +०.५३० सेकंद || २२
|-
| ४ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || +०.५४७ सेकंद || २२
|-
| ५ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.७१३ सेकंद || १६
|-
| ६ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.९६० सेकंद || १४
|-
| ७ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || +१.५२८ सेकंद || १५
|-
| ८ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || +१.६५० सेकंद || १८
|-
| ९ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[रेनॉ]] || +१.७१३ सेकंद || १५
|-
| १० || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || +१.७४० सेकंद || १९
|-
| ११ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +१.७५६ सेकंद || १६
|-
| १२ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || +१.७६९ सेकंद || १८
|-
| १३ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || +१.८७३ सेकंद || १८
|-
| १४ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +२.२०४ सेकंद || १९
|-
| १५ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +२.४५२ सेकंद || १९
|-
| १६ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || +२.६८० सेकंद || २०
|-
| १७ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +२.९४५ सेकंद || १६
|-
| १८ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || +३.११० सेकंद || २१
|-
| १९ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || +३.१६२ सेकंद || २१
|-
| २० || २८ || [[ब्रेंडन हार्टली]] || [[टोरो रोसो]] || +३.२५६ सेकंद || २३
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;FP3&quot;/&gt;
|}

== मुख्य शर्यतीची पात्रता फेरी ==

=== फेरी १ ===

पहिल्या पात्रता फेरीत अग्रगण्य चालकांनी पुढच्या फेरीसाठी आवश्यक वेळ सहज मिळवली. ग्रोसजाँ, गैस्ली, व्हेर्लाइन, एरिक्सन आणि हार्टली यांचे पुढचे आव्हान संपले; हार्टली १:४०.४७१ सह विसावा होता. पात्रता फेरीतील मूळ क्रम आणि पुढील पॉवर युनिट बदलांमुळे ठरलेली रविवारीची अधिकृत रांग वेगळी असल्याने त्यांची नोंद स्वतंत्रपणे केली आहे.&lt;ref name=&quot;Q&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ अबु धाबी ग्रांप्री — पात्रता फेरी|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/978/united-arab-emirates/qualifying|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GRID&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ अबु धाबी ग्रांप्री — अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/978/united-arab-emirates/starting-grid|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

=== फेरी २ ===

दुसऱ्या फेरीत हॅमिल्टनने १:३६.७४२ अशी वेळ मिळवून बोट्टासच्या १:३६.८२२ पेक्षा आघाडी घेतली. फेटेल आणि रायकोनेन यांनीही अंतिम फेरी गाठली; अलोन्सो, सायेन्स, व्हानडोर्न, मॅग्नुसेन आणि स्ट्रोल यांना अकराव्या ते पंधराव्या पात्रता क्रमावर समाधान मानावे लागले. मॅकलारेनच्या दोन्ही चालकांची उत्तम सुरुवात असूनही त्यांना Q3 मध्ये जाता आले नाही.&lt;ref name=&quot;Q&quot;/&gt;

=== फेरी ३ ===

अंतिम पात्रता फेरीत बोट्टासने १:३६.२३१ असा वेगवान वेळ नोंदवून हॅमिल्टनवर ०.१७२ सेकंदांची आघाडी घेतली; हॅमिल्टन १:३६.४०३ सह दुसरा आणि फेटेल १:३६.७७७ सह तिसरा राहिला. रिक्कार्डो चौथा, रायकोनेन पाचवा आणि व्हर्सटॅपन सहावा होता. बोट्टासचे हे हंगामातील चौथे पोल स्थान होते आणि सुरुवातीचा पहिला क्रम त्याने मर्सिडीजच्या दुसऱ्या गाडीशी थेट लढतीत मिळवला.&lt;ref name=&quot;Q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;

=== मुख्य शर्यतीच्या पात्रता फेरीचे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी १ !! फेरी २ !! फेरी ३ !! एकूण फेऱ्या
|-
| १ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:३७.३५६ || १:३६.८२२ || १:३६.२३१ || १८
|-
| २ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:३७.३९१ || १:३६.७४२ || १:३६.४०३ || १९
|-
| ३ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || १:३७.८१७ || १:३७.०२३ || १:३६.७७७ || १८
|-
| ४ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:३८.०१६ || १:३७.५८३ || १:३६.९५९ || १६
|-
| ५ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || १:३७.४५३ || १:३७.३०२ || १:३६.९८५ || १७
|-
| ६ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:३८.०२१ || १:३७.७७७ || १:३७.३२८ || १९
|-
| ७ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || १:३८.७८१ || १:३८.१३८ || १:३८.२८२ || १४
|-
| ८ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || १:३८.६०१ || १:३८.३५९ || १:३८.३७४ || १७
|-
| ९ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || १:३८.८९६ || १:३८.३९२ || १:३८.३९७ || १७
|-
| १० || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३८.६२९ || १:३८.५६५ || १:३८.५५० || १८
|-
| ११ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || १:३८.८२० || १:३८.६३६ || वेळ नाही || १२
|-
| १२ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[रेनॉ]] || १:३८.८१० || १:३८.७२५ || वेळ नाही || ९
|-
| १३ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || १:३८.७७७ || १:३८.८०८ || वेळ नाही || ९
|-
| १४ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:३९.३९५ || १:३९.२९८ || वेळ नाही || १६
|-
| १५ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३९.५०३ || १:३९.६४६ || वेळ नाही || १४
|-
| १६ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:३९.५१६ || वेळ नाही || वेळ नाही || १०
|-
| १७ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || १:३९.७२४ || वेळ नाही || वेळ नाही || ९
|-
| १८ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || १:३९.९३० || वेळ नाही || वेळ नाही || ९
|-
| १९ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || १:३९.९९४ || वेळ नाही || वेळ नाही || ९
|-
| २० || २८ || [[ब्रेंडन हार्टली]] || [[टोरो रोसो]] || १:४०.४७१ || वेळ नाही || वेळ नाही || ८
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;8&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;Q&quot;/&gt;
|}

=== मुख्य शर्यतीची अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी ===

रविवारीच्या अधिकृत सुरुवातीच्या क्रमवारीत बोट्टास आणि हॅमिल्टन पहिल्या दोन स्थानांवर, फेटेल तिसरा आणि रिक्कार्डो चौथा होता. हार्टलीवर नवव्या शक्तियंत्रण घटकासाठी दहा स्थानांचा दंड होता; त्याच्या पात्रता क्रमात तो शेवटीच असल्याने वास्तविक विसाव्यापेक्षा खालील अंकित क्रम दिला गेला नाही. वीसही शर्यत चालक अधिकृत रांगेत होते; पिट लेनमधून सुरुवात करणाऱ्या चालकाची काल्पनिक जागा या शर्यतीत जोडलेली नाही.&lt;ref name=&quot;GRID&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PEN&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ हंगामातील अबु धाबी दंड आणि अधिकृत कारवाई|दुवा=https://www.racefans.net/2017-f1-season/statistics/penalties-index/|प्रकाशक=रेसफॅन्स}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! ग्रिड !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पात्रता वेळ / स्थिती
|-
| १ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:३६.२३१
|-
| २ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:३६.४०३
|-
| ३ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || १:३६.७७७
|-
| ४ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:३६.९५९
|-
| ५ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || १:३६.९८५
|-
| ६ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:३७.३२८
|-
| ७ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || १:३८.२८२
|-
| ८ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || १:३८.३७४
|-
| ९ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || १:३८.३९७
|-
| १० || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३८.५५०
|-
| ११ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || १:३८.६३६
|-
| १२ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[रेनॉ]] || १:३८.७२५
|-
| १३ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || १:३८.८०८
|-
| १४ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:३९.२९८
|-
| १५ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३९.६४६
|-
| १६ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:३९.५१६
|-
| १७ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || १:३९.७२४
|-
| १८ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || १:३९.९३०
|-
| १९ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || १:३९.९९४
|-
| २० || २८ || [[ब्रेंडन हार्टली]] || [[टोरो रोसो]] || १:४०.४७१
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;5&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;GRID&quot;/&gt;
|}

== मुख्य शर्यत ==

पोलवरून बोट्टासने पहिल्या वळणापर्यंत आघाडी सांभाळली. हॅमिल्टन त्याच्या मागे होता, तर फेटेलने तिसरे स्थान राखले. व्हर्सटॅपनने रायकोनेनला सुरुवातीच्या काही वळणांत आव्हान दिले, पण फेरारी चालकाने बचाव केला. याच वेळी हल्केनबर्गने पेरेझला ट्रॅकच्या बाहेरील मार्गावरून मागे टाकून स्थानाचा फायदा मिळवला; त्या घटनेबद्दल त्याला पाच सेकंदांचा दंड झाला. हा ग्रिड दंड नव्हता आणि अंतिम गुणांसाठीच्या सहाव्या स्थानावरून त्याला आपोआप वगळले गेले नाही.&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PEN&quot;/&gt;

पहिल्या फेऱ्यांत व्हर्सटॅपनने रायकोनेनच्या फेरारीला आव्हान दिले, पण शेवटी माघार घेतल्यामुळे पाचव्या स्थानाचीच लढत सुरू राहिली. हल्केनबर्गने पेरेझला बाहेरच्या बाजूच्या मार्गाने मागे टाकून फायदा कायम ठेवल्याचे ठरल्याने त्याला पाच सेकंदाचा दंड ठोठावण्यात आला; नंतरच्या पिट थांब्यात त्या शिक्षेचा परिणाम मोजूनही रेनॉ सहाव्या स्थानाच्या लढतीत राहिली. आघाडीवर बोट्टास आणि हॅमिल्टनमध्ये शर्यतीचा वेग समान असला तरी ओव्हरटेकच्या मर्यादांमुळे स्थान बदलले नाही.&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PEN&quot;/&gt;

पहिल्या टायर बदलांच्या काळात व्हर्सटॅपन, रायकोनेन, फेटेल व बोट्टास थांबले. रिक्कार्डोला पुढच्या भागात तांत्रिक अडचणीची चाहूल लागल्यावर तो पिटमध्ये गेला, पण लगेचच हायड्रॉलिक/स्टीअरिंगशी संबंधित बिघाडाने पाचव्या वळणाजवळ त्याची शर्यत संपली. बोट्टासने २१व्या आणि हॅमिल्टनने २४व्या फेरीत अल्ट्रासॉफ्टवरून सुपरसॉफ्टवर बदल केला; हॅमिल्टनने उशीरा थांबून जागा बदलण्याचा प्रयत्न केला, तरी तो सहकाऱ्याच्या मागेच परतला. सुरक्षागाडी किंवा आभासी सुरक्षागाडीची पूर्ण तैनाती झाली नाही.&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=अबु धाबी ग्रांप्री २०१७ टायर वापर व पिट-स्टॉप रणनीती|दुवा=https://www.racefans.net/2017/11/26/2017-abu-dhabi-grand-prix-tyre-strategies-and-pit-stops/|प्रकाशक=रेसफॅन्स}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ अबु धाबी ग्रांप्री : सविस्तर शर्यतीचे विश्लेषण|दुवा=https://www.motorsportmagazine.com/reports/f1/2017-abu-dhabi-grand-prix-report/|प्रकाशक=मोटर स्पोर्ट}}&lt;/ref&gt;

रिक्कार्डोची गाडी आधी टायरच्या कंपनासारखी वाटल्याने पिटमध्ये आणली गेली; प्रत्यक्षात पुढे हायड्रॉलिक समस्येमुळे त्याला मार्गाच्या बाजूला गाडी थांबवावी लागली. त्या ठिकाणी पिवळे झेंडे दाखवले गेले. मर्सिडीजने बोट्टासला लवकर थांबवण्यामागे अशा संभाव्य अडथळ्यांत प्रतिस्पर्ध्याला कमी वेळात पिट घेण्याचा लाभ मिळू नये हाही विचार होता; अधिकृत पूर्ण सुरक्षा-गाडी तैनात झाली असे लिहिणे मात्र चुकीचे आहे.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;

मर्सिडीजच्या दोन्ही चालकांनी थांब्यानंतर सुपरसॉफ्टवर शर्यत पूर्ण करण्याचा प्रयत्न केला. मासा आणि अलोन्सोच्या गुणांसाठीच्या लढतीत मॅकलारेनने नवव्या स्थानासाठी वेगवान टायर व ट्रॅकवरील संधी वापरली. सायेन्सच्या ३१व्या फेरीतील पिटमधून निघताना डावे पुढचे चाक नीट न बसल्याने त्याला निवृत्त व्हावे लागले; ही संघाची असुरक्षित रिलीजची चूक होती, ड्रायव्हरची वेगवाढीची शिक्षा नव्हती.&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;

रेनॉच्या सायेन्सचा ३१व्या फेरीतील टायर बदल धोकादायक ठरला: पुढचे डावे चाक नीट न बसल्याने तो पिट बाहेर थांबला. संघावर ५,००० युरोंचा दंड झाला; सायेन्सला काल्पनिक दहा सेकंदांचा शर्यत-वेळ दंड देऊन क्रमवारीत खाली ढकलण्याऐवजी त्याची निवृत्ती नोंदवली आहे. हल्केनबर्गने सहाव्या स्थानातून रेनॉला आठ गुण मिळवून दिले, त्यामुळे टोरो रोसोला मागे टाकत रेनॉ हंगामात सहावा झाला.&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PEN&quot;/&gt;

हल्केनबर्गने पाच सेकंदाच्या शिक्षेनंतरही सहाव्या स्थानासाठी आवश्यक अंतर कमावले. त्यामुळे रेनॉने हंगामातील निर्माते क्रमवारीत टोरो रोसोवर चार गुणांची आघाडी घेत सहावे स्थान मिळवले. रेड बुलच्या रिक्कार्डोच्या निवृत्तीनंतर रायकोनेनने चौथे स्थान मिळवले आणि चालक अजिंक्यपदात त्याला मागे टाकले. या दोन्ही गोष्टींचे महत्त्व पहिल्या तीन पोडियम चालकांच्या बाहेरचे असले तरी हंगामअखेरीचा निकाल समजण्यासाठी आवश्यक आहे.&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;CONSTAND&quot;/&gt;

शेवटच्या फेऱ्यांमध्ये हॅमिल्टनला बोट्टासजवळ येऊनदेखील ठोस ओव्हरटेक साधला नाही. बोट्टासने ५२व्या फेरीत १:४०.६५० अशी सर्वोत्तम वेळ मिळवली; फेटेलने अखेरच्या ५५व्या फेरीत त्याच्यापेक्षा फक्त ०.१२० सेकंद हळू फेरी पूर्ण केली. बोट्टासने ३.८९९ सेकंदांच्या फरकाने विजय मिळवला. रायकोनेन चौथा, व्हर्सटॅपन पाचवा, हल्केनबर्ग सहावा, पेरेझ-सहकारी ओकॉन सातवे-आठवे, अलोन्सो नववा आणि कारकिर्दीतील अंतिम शर्यत पूर्ण करणारा मासा दहावा राहिला.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FAST&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;

=== मुख्य शर्यतीचे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पूर्ण फेऱ्या !! वेळ / अंतर / स्थिती !! गुण
|-
| १ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || ५५ || १:३४:१४.०६२ || २५
|-
| २ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ५५ || +३.८९९ सेकंद || १८
|-
| ३ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || ५५ || +१९.३३० सेकंद || १५
|-
| ४ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || ५५ || +४५.३८६ सेकंद || १२
|-
| ५ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ५५ || +४६.२६९ सेकंद || १०
|-
| ६ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || ५५ || +८५.७१३ सेकंद || ८
|-
| ७ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || ५५ || +९२.०६२ सेकंद || ६
|-
| ८ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || ५५ || +९८.९११ सेकंद || ४
|-
| ९ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || ५४ || +१ फेरी || २
|-
| १० || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ५४ || +१ फेरी || १
|-
| ११ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ५४ || +१ फेरी || ०
|-
| १२ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || ५४ || +१ फेरी || ०
|-
| १३ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ५४ || +१ फेरी || ०
|-
| १४ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || ५४ || +१ फेरी || ०
|-
| १५ || २८ || [[ब्रेंडन हार्टली]] || [[टोरो रोसो]] || ५४ || +१ फेरी || ०
|-
| १६ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || ५४ || +१ फेरी || ०
|-
| १७ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || ५४ || +१ फेरी || ०
|-
| १८ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ५४ || +१ फेरी || ०
|-
| वर्गीकृत नाही || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[रेनॉ]] || ३१ || निवृत्त || ०
|-
| वर्गीकृत नाही || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || २० || निवृत्त || ०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;
|}

=== सर्वात वेगवान फेरी ===

बोट्टासची ५२व्या फेरीतील १:४०.६५० ही शर्यतीतील सर्वांत जलद नोंद होती; त्याचा सरासरी वेग ताशी १९८.६५२ किमी होता. फेटेलने अंतिम ५५व्या फेरीत १:४०.७७० अशी दुसरी सर्वोत्तम वेळ मिळवली. अधिकृत डेटामध्ये सर्व वीस चालकांची वैध सर्वांत वेगवान फेरी आहे, त्यात निवृत्त झालेल्या रिक्कार्डो आणि सायेन्सच्याही आधीच्या फेऱ्या आहेत. २०१७ नियमानुसार कोणत्याही चालकाला सर्वांत जलद फेरीचे अतिरिक्त गुण नव्हते.&lt;ref name=&quot;FAST&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIACLASS&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=अबु धाबी २०१७ स्पर्धेची एफ.आय.ए. शर्यत वर्गवारी|दुवा=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2017/race-classification-18|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! क्रम !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी (एफआयए) !! फेरीचा वेळ !! सरासरी वेग (किमी/ता.)
|-
| १ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || ५२ || १:४०.६५० || १९८.६५२
|-
| २ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || ५५ || १:४०.७७० || १९८.४१६
|-
| ३ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ५१ || १:४१.४७३ || १९७.०४१
|-
| ४ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || ५४ || १:४१.६६९ || १९६.६६१
|-
| ५ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ४३ || १:४२.०२८ || १९५.९६९
|-
| ६ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ५२ || १:४२.३२४ || १९५.४०२
|-
| ७ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || ५३ || १:४२.३३८ || १९५.३७६
|-
| ८ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || ५३ || १:४२.३७६ || १९५.३०३
|-
| ९ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ५१ || १:४२.४३७ || १९५.१८७
|-
| १० || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || ४७ || १:४२.६०९ || १९४.८६०
|-
| ११ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || ५२ || १:४२.६८९ || १९४.७०८
|-
| १२ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १३ || १:४२.७५७ || १९४.५७९
|-
| १३ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ४५ || १:४३.०२६ || १९४.०७१
|-
| १४ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[रेनॉ]] || २६ || १:४३.३७८ || १९३.४१०
|-
| १५ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || ३६ || १:४३.५६७ || १९३.०५७
|-
| १६ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || ३३ || १:४३.८४४ || १९२.५४२
|-
| १७ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || ५० || १:४३.८६७ || १९२.५००
|-
| १८ || २८ || [[ब्रेंडन हार्टली]] || [[टोरो रोसो]] || ५२ || १:४३.८९७ || १९२.४४४
|-
| १९ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ५० || १:४३.९२८ || १९२.३८७
|-
| २० || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || ५० || १:४३.९८६ || १९२.२७९
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;FAST&quot;/&gt;
|}

== मुख्य शर्यतीनंतरचे विश्लेषण ==

=== सुरुवातीची मांडणी आणि पहिल्या वळणातील आघाडी ===

अंतिम फेरीपूर्वी दोन्ही अजिंक्यपदे आधीच ठरली होती, तरी चालकांच्या वैयक्तिक गुणक्रमात फेटेल-बोट्टासमधील दुसऱ्या स्थानाची स्पर्धा आणि रायकोनेन-रिक्कार्डोमध्ये चौथ्या स्थानाचा प्रश्न बाकी होता. अशा परिस्थितीत शनिवारची १:३६.२३१ ही पोल फेरी बोट्टाससाठी केवळ एका वेगवान वळणापुरती नव्हती; त्याने संपूर्ण शर्यतीच्या सर्वांत महत्त्वाच्या स्थानाची सुरुवात पहिल्या क्रमावरून केली. हॅमिल्टन त्याच्या बरोबर पुढच्या रांगेत, तर फेटेल-रिक्कार्डो मागच्या रांगेत होते. प्रारंभीचे ताजे अल्ट्रासॉफ्ट टायर आणि सुरुवातीच्या सूर्यप्रकाशातील पकड यांचा फायदा घेऊन पहिल्याच वळणात जागा गमावू नये हे त्याचे लक्ष्य होते.&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PEN&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

शर्यत सुरू होताच बोट्टासने स्वच्छ वेग वाढवून हॅमिल्टनला मागे ठेवले. फेटेल तिसरा राहिल्याने पुढच्या मर्सिडीज जोडीवर फेरारीकडून तत्काळ धोका निर्माण झाला नाही. रायकोनेनच्या शेजारी व्हर्सटॅपनने पहिल्या फेरीत दोन प्रयत्न करून दबाव वाढवला; त्याला फेरारीच्या पुढे जाण्याची पुरेशी मोकळी जागा मिळाली नाही. यामुळे रेड बुलच्या एका गाडीच्या वेगवान सुरुवातीचे रूपांतर स्थानफायद्यात झाले नाही आणि रायकोनेनचा पुढचा पिट निर्णय स्वतंत्रपणे प्रभावी राहिला. आरंभीच्या काही वळणांतच गाड्यांमधील क्रम स्थिर होऊ लागला.&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PEN&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

पहिल्या फेर्‍यांत बोट्टास व हॅमिल्टन यांच्यातील अंतर कमी होते, पण वळणांमधून बाहेर येताना मागील कारला पुरेसा वेगफरक मिळणे कठीण होते. हॅमिल्टनने ध्रुवस्थान गमावलेल्या शनिवारीचा परिणाम रविवारच्या पहिल्या वळणात उलटवला नाही, आणि बोट्टासला बाह्य दबावापेक्षा टायरांचे व्यवस्थापन करून आघाडी राखावी लागली. व्हर्सटॅपन व रायकोनेन यांची पहिल्या फेरीतील झुंज या मागच्या गटात झाली; त्यामुळे पहिल्या चार गाड्या जवळ असल्या तरी त्यांच्या वेगाच्या प्रश्नांमध्ये फरक होता.&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

=== हल्केनबर्गचा ट्रॅकबाहेरून ओव्हरटेक आणि दंड ===

अग्रभागातील लढतीबरोबरच सातव्या-आठव्या स्थानांसाठी पेरेझ आणि हल्केनबर्गची पहिल्या फेरीतील घटना पुढे निर्णायक ठरली. हल्केनबर्गने बाराव्या वळणाबाहेरील मार्ग वापरून पेरेझवर मिळवलेला फायदा न्यायाधीशांनी तपासला. त्यांनी त्याला पाच सेकंदांचा वेळदंड दिला. हा निर्णय कोणत्या घटनेला लागू झाला, तो केव्हा सेवा करण्यात आला आणि अंतिम क्रम कोणता राहिला हे तिन्ही वेगळे सांगणे महत्त्वाचे होते; अन्यथा सहाव्या स्थानी आलेल्या रेनॉ चालकाला विनाकारण अंतिम गुणांमधून वगळण्याचा गैरसमज होतो.&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PEN&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

रेनॉने दंडाच्या दृष्टीने पिट थांब्याचा कालावधी निवडला आणि हल्केनबर्गने आघाडीच्या सहा गाड्यांमागील स्थान टिकवून ठेवले. फोर्स इंडिया चालक पेरेझ आणि ओकॉन यांच्या तुलनेत त्याचा वेग आणि त्या दिवशीची थांब्याची योजना सक्षम ठरली. हा सामना केवळ सहाव्या स्थानाच्या वैयक्तिक गुणांपुरता नव्हता: टोरो रोसोशी काहीच गुणांचे अंतर असलेल्या रेनॉच्या अंतिम कारनिर्माते क्रमासाठी तो महत्त्वाचा होता. दंडानंतरही मिळालेले आठ गुण या हंगामाच्या स्पर्धात्मक क्रमवारीवर थेट परिणाम करणारे ठरले.&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PEN&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

हल्केनबर्गने पेरेझसमोर जागा मिळवताना ट्रॅकची वैध मर्यादा न पाळल्याचे ठरले. पाच सेकंदाच्या दंडानंतरही त्याने आवश्यक अंतर राखून सहावे स्थान मिळवले; त्याचे गुण रेनॉच्या अंतिम निर्माते स्थानासाठी निर्णायक ठरले. त्यामुळे या निर्णयाला सरळ 'दंड होऊन तो मागे पडला' असे वर्णन करता येत नाही. दंड नेमका केव्हा मोजला गेला, त्याने पिट थांब्यावर काय फरक केला आणि शेवटचे सहावे स्थान कसे टिकले हे संपूर्ण घटनाक्रमासह महत्त्वाचे आहे.&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PEN&quot;/&gt;

=== पहिल्या दहा फेऱ्यांतील नियंत्रण आणि मागे टिकलेली स्पर्धा ===

पहिल्या दहा फेऱ्यांमध्ये बोट्टासने हॅमिल्टनवर साधारण दोन सेकंदांपर्यंत आघाडी वाढवली. हॅमिल्टनने गुणांची सुरक्षितता मिळवल्यानंतरही वेग वाढवण्याचा प्रयत्न सुरू ठेवला, मात्र यास मरिनाच्या त्या काळातील टप्प्यांवर मागच्या गाडीला पुढील गाडीशी समान वेग राखूनही जवळ जाणे कठीण होत होते. वेगात पुरेसा फरक नसताना फक्त एका फेरीत ओव्हरटेक करता न आल्याने टीमकडून वेगळ्या थांब्याचा विचार सुरू होणे स्वाभाविक होते. फेरारीचा फेटेल तिसऱ्या क्रमावर तुलनेने स्वतंत्र वेग सांभाळत होता.&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PEN&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

रायकोनेनच्या मागे व्हर्सटॅपनची जवळची लढत अखंड चालू होती. ती चार-पाच क्रमांकांसाठी होती, पण रिक्कार्डो सुरुवातीला चौथ्या स्थानावर होता त्यामुळे रेड बुलचे दोन्ही चालक रायकोनेनला वेगवेगळ्या टप्प्यांत दबावाखाली ठेवत होते. मधल्या गटात मासा-अलोन्सो यांच्यातील नंतरची गुणलढत तयार होत होती. व्हानडोर्नला कारच्या हाताळणीची समस्या जाणवत होती; ग्रोसजाँ, मॅग्नुसेन, व्हेर्लाइन, गैस्ली आणि हार्टली यांच्या लढतीत एकही चालक लगेच गुणक्षेत्रात पोहोचलेला नव्हता, पण वेगवेगळे पिट-टप्पे आणि निवृत्तीमुळे त्यांच्या स्थानांमध्ये बदल संभवत होता.&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PEN&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

=== पहिले टायरबदल आणि रिक्कार्डोचा अचानक तांत्रिक अपघात ===

अल्ट्रासॉफ्टवर सुरुवात केलेल्या गाड्यांसाठी पहिली निर्णायक पिट खिडकी साधारण चौदाव्या ते चोवीसाव्या फेऱ्यांत खुली झाली. व्हर्सटॅपनने १४व्या, रायकोनेनने १५व्या, फेटेलने २०व्या आणि बोट्टासने २१व्या फेरीत थांबा घेतला. यामुळे एकेरी अल्ट्रासॉफ्ट-सुपरसॉफ्ट रणनीतीचा मुख्य आराखडा स्पष्ट झाला. रायकोनेनला व्हर्सटॅपनच्या संभाव्य अंडरकटपासून स्वतःची जागा वाचवावी लागली; फेटेलची मर्सिडीजशी थेट पिट-स्थिती बदलण्याची संधी मर्यादित होती. या क्षणी पिटमधून परत येताना मिळालेली उघडी जागा निर्णायक होती.&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PEN&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

रिक्कार्डोला गाडीत काहीतरी बिघाड जाणवल्यावर तो अपेक्षेपेक्षा लवकर पिटकडे वळला. सुरुवातीला टायरची समस्या वाटत असताना थांब्यानंतर चालकाने स्टीअरिंग/हायड्रॉलिक नियंत्रण कमी होत असल्याचे संघाला कळवले आणि पाचव्या वळणाजवळ त्याने गाडी थांबवली. वीस पूर्ण फेऱ्यांनंतर त्याची शर्यत संपली. त्यामुळे रायकोनेन चौथ्या तर व्हर्सटॅपन पाचव्या स्थानावर आले. या एका निवृत्तीने अंतिम वैयक्तिक गुणक्रमावरही परिणाम झाला: शर्यतीच्या शेवटी रायकोनेनचे २०५ गुण रिक्कार्डोच्या २०० गुणांपेक्षा जास्त ठरले. तांत्रिक दोषाला अनधिकृत ड्रायव्हर पेनल्टीचे स्वरूप दिलेले नाही.&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PEN&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

रिक्कार्डोला सुरुवातीला अनुभवलेले कंपन टायरमुळे असावे असे वाटले, परंतु पिटनंतरची तांत्रिक समस्या त्याहून गंभीर ठरली. त्याची गाडी मार्गाबाहेर थांबल्यावर पिवळे झेंडे होते; मर्सिडीजला त्याच क्षणी बोट्टासला आत बोलावण्याची रणनीतिक संधी मिळाली. एखादी आभासी किंवा पूर्ण सुरक्षा गाडी प्रत्यक्ष तैनात झाली असे नसतानाही संभाव्य व्यत्ययाचा धोका पिटच्या निर्णयात विचारात घेतला जाऊ शकतो. या दोन बाबींचा फरक त्या कालखंडातील स्वतंत्र रेस विश्लेषणातून स्पष्ट होतो.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;

=== पिवळे झेंडे आणि मर्सिडीजची २१–२४व्या फेरीची रणनीती ===

बोट्टासने २१व्या फेरीत अल्ट्रासॉफ्ट उतरवून सुपरसॉफ्ट बसवले. याच टप्प्यात रिक्कार्डोची थांबलेली कार हटवण्याचे काम सुरू असल्यामुळे स्थानिक पिवळ्या झेंड्यांजवळ चालकांना वेग सांभाळावा लागत होता. ही स्थानिक खबरदारी आणि पूर्ण सुरक्षा-गाडी किंवा आभासी सुरक्षागाडी या भिन्न बाबी आहेत: येथे पूर्ण एस.सी./व्ही.एस.सी. कालखंड गृहीत धरून रणनीती समजावली तर चुकीची वेळ बचत गणली जाईल. बोट्टासने बाहेरच्या फेरीत पिवळ्या झेंड्यांमुळे अपेक्षित वेग मिळवताना काळजी घेतली.&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PEN&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

हॅमिल्टनने बोट्टासच्या आधी थांबण्याचा मार्ग निवडला नाही. त्याने अधिक काळ जुन्या अल्ट्रासॉफ्टवर धावून ओव्हरकट साधण्याचा प्रयत्न केला; अग्रगण्य गाड्या निघून गेल्यावर साफ ट्रॅकवर काही वेळ काढणे हा उद्देश होता. मात्र पुढे लॅप झालेल्या गाड्यांची रहदारी येऊ लागल्याने २४व्या फेरीत त्याला थांबावे लागले. त्याच्याकडून काही वेगवान फेऱ्या असूनही पिटमधून परतताना तो बोट्टासच्या मागे राहिला. या निर्णयात चालकाचा विश्वास, पिट-वॉलचा विचार, स्थानिक झेंड्यांचे निर्बंध आणि पुढे दिसणारी रहदारी हे सर्व घटक होते; केवळ टायरचा प्रकार हे संपूर्ण स्पष्टीकरण नाही.&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PEN&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

रिक्कार्डोची गाडी मार्गाबाहेर थांबल्यावर बोट्टासला तातडीने पिटमध्ये बोलावण्यामागे संभाव्य रेस-नियंत्रण बदलाचे गणित होते. पिवळ्या झेंड्यांमुळे काही वळणांत वेग कमी करावा लागला; परंतु सगळ्या कारांना एका पूर्ण सुरक्षा-गाडीमागे नेल्याची नोंद नाही. हा फरक अनेक नंतरच्या लेखांत धूसर होऊ शकतो. मर्सिडीजने संभाव्य लवकर पिट फायदा प्रतिस्पर्ध्याला जाऊ नये म्हणून सावध निर्णय घेतला, आणि त्या काळातील क्रम अंतिम शर्यतीत टिकून राहिला.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;

=== मासा-अलोन्सो लढत आणि मधल्या स्थानांतील अंडरकट ===

मधल्या गटात विलियम्सचा मासा आणि मॅकलारेनचा अलोन्सो यांच्यात गुणांची लढत होती. अलोन्सोने आधी थांबून मासाच्या पुढे जाण्यासाठी अंडरकटचा वापर केला, तर विलियम्सने आपल्या चालकाला लगेचच पिटमध्ये बोलावून प्रतिसाद दिला. मासा परत आला तेव्हा त्याच्या गाडीतील बॅटरी साठ्यातील ऊर्जा तत्काळ पूर्ण उपलब्ध नव्हती, त्यामुळे पुढच्या सरळ रेषेवर अलोन्सोला एक संधी मिळाली. साधारण पिट-रणनीतीच्या या छोट्या टप्प्यातच नवव्या आणि दहाव्या स्थानांतील प्रत्यक्ष क्रम बदलला.&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PEN&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

दोघांच्या पुढे रेनॉचा सायेन्स अधिक काळ ट्रॅकवर राहिला होता. आधीच्या पिटमुळे अलोन्सो-मासा यांच्यात तयार झालेली मर्यादित अंतरलढत एकवेळ सायेन्सच्या उशिरा थांबण्याने बदलू शकत होती. मॅकलारेनसाठी ही आणखी एक विशेष शर्यत होती: हंगाम संपल्यावर होंडा इंजिन भागीदारी समाप्त होत होती. अलोन्सोने मिळवलेले नववे स्थान म्हणून अंतिम भागीदारीच्या शर्यतीतील दोन गुण ठरले; मासाने दहाव्या क्रमाने स्वतःच्या अंतिम फॉर्म्युला वन शर्यतीत एक गुण घेतला.&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PEN&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

मॅकलारेन–होंडा भागीदारीच्या अंतिम शर्यतीत अलोन्सोचे नववे स्थान ही संघासाठी लहान पण अर्थपूर्ण कामगिरी होती. मासाने आपल्या अंतिम फॉर्म्युला वन स्पर्धेत दहावा क्रम घेतला, तरी त्याच्याशी झालेल्या स्थानस्पर्धेत अलोन्सो पुढे गेला. हा प्रश्न फक्त दोन्ही चालकांचा व्यक्तिगत निरोप नव्हता: दोन वेगवेगळ्या गाड्यांचा कमी गुणांसाठीचा प्रत्यक्ष लढा आणि टायर-थांब्याची वेळ यात सहभागी होती. हंगामअखेरचा ऐतिहासिक वृत्तांत लिहिताना या संघर्षाला तिसऱ्या स्थानापलीकडे स्वतंत्र स्थान द्यायला हवे.&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;

हल्केनबर्गच्या सहाव्या स्थानामुळे रेनॉला आठ गुण मिळाले आणि तो टोरो रोसोच्या पुढे गेला. त्यामुळे नवव्या-दहाव्या क्रमांकाच्या अलोन्सो-मासा लढतीपेक्षाही मोठा निर्माते अंकफरक निर्माण झाला. तरी दोन्ही घटना वेगळ्या अर्थाने महत्त्वाच्या आहेत: रेनॉची सहावी जागा हा संपूर्ण हंगामाच्या आर्थिक आणि क्रीडा क्रमवारीतील अंतिम परिणाम होता, तर अलोन्सो आणि मासाच्या संघर्षाने दोन चालकांच्या हंगामअखेरच्या व्यक्तिगत कहाण्या मांडल्या. दोन्ही घटनांचे स्पष्टीकरण संबंधित फेरी आणि प्रत्यक्ष क्रमांवर आधारित असणे आवश्यक आहे.&lt;ref name=&quot;CONSTAND&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;

=== ३१व्या फेरीतील सायेन्सचा पिट रिलीज आणि संघावर आर्थिक दंड ===

३१व्या फेरीत सायेन्सला पिटमध्ये बोलावण्यात आले तेव्हा रेनॉसमोर दुहेरी संदर्भ होता: एकीकडे हल्केनबर्गची सहावी जागा मिळवून ठेवण्याची लढत, दुसरीकडे सायेन्सची तुलनेने उशिराची रणनीती. मात्र थांब्यावेळी त्याच्या गाडीचे पुढचे डावे चाक पूर्णपणे सुरक्षित करण्यात आले नाही. पिटमधून बाहेर पडल्यावर कारचे नियंत्रण सुरक्षित ठेवून सायेन्सने मार्गाच्या बाजूस थांबण्याचा प्रयत्न केला. त्याच्या ३१ पूर्ण फेऱ्यांनंतर अधिकृत नोंदीत निवृत्ती झाली. हा योगायोगाने झालेला टायर घसरण्याचा प्रकार नव्हता, तर पिट ऑपरेशनमधील सुरक्षिततेची चूक होती.&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PEN&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

एफ.आय.ए. न्यायाधीशांनी गाडीस असुरक्षित स्थितीत बाहेर पाठवल्याचा निष्कर्ष काढला आणि रेनॉ संघावर पाच हजार युरोचा आर्थिक दंड लावला. सायेन्सने धोकादायक पुढील धाव टाळून सुरक्षित ठिकाणी थांबल्याचेही निर्णयात नोंदले गेले. त्यामुळे न मिळालेली दहा सेकंदांची ड्रायव्हर वेळशिक्षा अंतिम निकालात कल्पनेने जोडता येत नाही. या घटनेमुळे रेनॉच्या दुसऱ्या कारची शर्यत संपली असली तरी हल्केनबर्गने मिळवलेले सहावे स्थान अधिक महत्त्वाचे झाले; संघाचा सहाव्या क्रमांकासाठीच्या प्रयत्नांचा भार एकाच गाडीवर राहिला.&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PEN&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

सायेन्सचा डावा पुढचा चाक-बोल्ट सुरक्षित न झाल्यामुळे त्याची गाडी पिट लेनबाहेर थांबली. संघावर €५,०००चा आर्थिक दंड झाला, पण अधिकृत परिणाम म्हणजे सायेन्सची निवृत्ती; त्याला काल्पनिक अतिरिक्त पाच किंवा दहा सेकंद जोडून अंतिम वर्गीकरण बदलणे अयोग्य आहे. हा फरक रेनॉच्या दोन गाड्यांच्या विरुद्ध नशिबाशीही संबंधित आहे: सायेन्स शर्यत संपवू शकला नाही, तर हल्केनबर्गच्या गुणांनी संघाची अंतिम सहावी जागा मिळाली.&lt;ref name=&quot;PEN&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;

=== शेवटच्या वीस फेऱ्यांतील आघाडीचा पाठलाग आणि मागच्या गाड्यांची स्पर्धा ===

मध्यभागानंतर बोट्टासने हॅमिल्टनवर साधारण दीड ते दोन सेकंदांचे अंतर ठेवण्याचा प्रयत्न केला. हॅमिल्टनची मर्सिडीज वेगाने जवळ येऊ शकत होती, पण यास मरिनाच्या जुन्या शर्यतमार्गावर मागून गेल्यावर आवश्यक नवा रेषेवरील वेग टिकवणे कठीण ठरत होते. फेटेलनेही दुसऱ्या टायर टप्प्यात वेग वाढवला, तरी त्याचे अंतर इतके होते की प्रत्यक्ष विजयाच्या लढतीत तो परत येऊ शकला नाही. शर्यतीचा परिणाम एका मोठ्या टक्करीत न ठरता दीर्घकाळ टिकवलेल्या पिट-टाइम आणि स्वच्छ हवेत चालण्याच्या फायद्यातून ठरला.&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PEN&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

ग्रोसजाँ अकराव्या स्थानासाठी सुरक्षितपणे पुढे राहिला, पण अलोन्सो-मासा यांच्या गुणक्षेत्रापर्यंत पोहोचू शकला नाही. व्हानडोर्नची गाडी अपेक्षेप्रमाणे वळण घेत नसल्याने त्याची प्रगती मर्यादित राहिली; मॅग्नुसेनचा सुरुवातीचा स्पिन आणि पुढील रहदारीमुळे तो तेरावा राहिला. व्हेर्लाइन, हार्टली, गैस्ली, एरिक्सन व स्ट्रोल या पाच गाड्या शेवटपर्यंत वर्गीकृत झाल्या. टोरो रोसोच्या दोन्ही चालकांचे पंधरावे-सोळावे स्थान आणि रेनॉचा हल्केनबर्ग सहावा असल्यामुळे कारनिर्माते गुणतालिकेतील बदल अधिक ठळक झाला.&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PEN&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

मर्सिडीजचे दोन चालक गुणांसाठी स्वतंत्र स्थानस्पर्धेत होते, तरी संपूर्ण शर्यतीतील ट्रॅकवरील स्थान बोट्टासच्या बाजूने राहिले. हॅमिल्टनला जवळ जाणे शक्य झाले पण पुढे जाण्यासाठी आवश्यक मोठा वेगफरक निर्माण झाला नाही. हंगामाच्या अंतिम फेर्‍यांत बोट्टासने सर्वात वेगवान शर्यतफेरी मिळवली; २०१७ च्या नियमांनुसार त्यासाठी कोणताही अतिरिक्त गुण देण्यात आला नाही. अंतिम ड्रायव्हर्स क्रमवारीतील फेटेल-बोट्टास अंतर व रायकोनेन-रिक्कार्डो क्रम यांना ही शर्यत बंदिस्त करणारा अंतिम आधार ठरली.&lt;ref name=&quot;FAST&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;

=== अंतिम फेऱ्यांतील वेगवान फेरीचे प्रयत्न आणि विजयाचा फरक ===

अंतिम काही फेऱ्यांत बोट्टासने शर्यतीतील सर्वात वेगवान वेळ मिळवण्याचाही प्रयत्न केला. ५२व्या फेरीत त्याने १:४०.६५० अशी वेळ नोंदवली; ही ५.५५४ किमी मार्गावर ताशी १९८.६५२ किमी सरासरी वेगाच्या समकक्ष होती. फेटेलने शेवटच्या ५५व्या फेरीत १:४०.७७० अशी दुसरी सर्वोत्तम वेळ मिळवून फरक फक्त ०.१२० सेकंद ठेवला, तरी त्या वेळी तो आघाडीवरून जवळजवळ वीस सेकंद मागे होता. शर्यतीतील वेगवान फेरी आणि लीडरजवळची प्रत्यक्ष रेस परिस्थिती ही दोन वेगवेगळी मोजमापे आहेत.&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PEN&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

बोट्टासने हॅमिल्टनवरील ३.८९९ सेकंदांचे अंतर कायम ठेवून तिसरा हंगामी विजय घेतला. फेटेल तिसरा, रायकोनेन चौथा आणि व्हर्सटॅपन पाचवा आला. रिक्कार्डो निवृत्त झाल्यामुळे रायकोनेन गुणतालिकेत त्याच्या पुढे गेला. हल्केनबर्गने सहावा, पेरेझ-ओकॉन यांनी सातवे-आठवे, अलोन्सोने नववे आणि मासाने दहावे स्थान मिळवले. या क्रमात विजेत्या बोट्टासचा टायर आणि थांबा व्यवस्थापन हा अग्रभागाचा निर्णय होता; तर अंतिम क्रमाच्या मध्यभागात वेगवेगळे पिट ऑपरेशन, दंड आणि तांत्रिक बिघाड महत्त्वाचे ठरले.&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PEN&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

=== उत्तरकालीन दंड, अंतिम गुणतालिका आणि २०१७ हंगामाची सांगता ===

निकालानंतर हल्केनबर्गच्या सुरुवातीच्या ट्रॅक मर्यादा घटनेला लागू केलेला पाच सेकंदांचा दंड त्याला अंतिम सहाव्या स्थानावरून खाली घेऊन गेला नाही. सायेन्सच्या असुरक्षित पिट रिलीजबद्दल संघावर पाच हजार युरोंची आर्थिक शिक्षा झाली; ती चालकाच्या गुणांमध्ये वेगळ्या कपातीच्या स्वरूपात दाखवलेली नाही. नवी तांत्रिक बहिष्कृती किंवा विजय-क्रम बदल झाल्याचा दावा उपलब्ध अधिकृत नोंदी देत नाहीत. सर्व चालकांच्या सर्वांत वेगवान फेऱ्या नोंदलेल्या असल्या तरी २०१७ मध्ये सर्वात जलद वेळेसाठी अजिंक्यपदाचा अतिरिक्त गुण नव्हता.&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PEN&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

हॅमिल्टनने ३६३ गुणांसह चौथे विश्वविजेतेपद पूर्ण केले, फेटेल ३१७ वर दुसरा आणि बोट्टास ३०५ वर तिसरा राहिला. मर्सिडीज ६६८ व फेरारी ५२२ गुणांवर होते. रेनॉने हल्केनबर्गच्या आठ गुणांच्या जोरावर ५७ गुणांसह टोरो रोसोच्या ५३ गुणांपुढे सहावे कारनिर्माते स्थान घेतले; एका मधल्या क्रमांकाच्या निकालानेही संघाच्या हंगामाच्या क्रमवारीत निर्णायक बदल घडवला. रायकोनेनने रिक्कार्डोला मागे टाकून चौथे चालक स्थान घेतले, अलोन्सोने होंडासोबतच्या मॅकलारेन सहकार्याचा शेवट दोन गुणांनी केला, आणि मासाने वैयक्तिक कारकिर्दीतील अंतिम विश्वअजिंक्यपद शर्यतीत गुण मिळवला. अशाप्रकारे सुरुवातीपासून अखेरपर्यंत वेग, थांब्यांचे निर्णय आणि नियमकारवाई एकत्रितपणे २०१७ हंगामाचा शेवट ठरवतात.&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PEN&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

या शर्यतीने हॅमिल्टनच्या चौथ्या विश्वविजेतेपदावर बदल केला नाही, परंतु दुसरे स्थान फेटेलला आणि तिसरे बोट्टासला मिळाले. रायकोनेनने रिक्कार्डोच्या निवृत्तीचा लाभ घेऊन चालक क्रमवारीत चौथी जागा निश्चित केली. शेवटचा अधिकृत गुणसारांश तयार करताना रविवारचा वर्गीकरण, पूर्ण हंगामातील आधीची गुणसंख्या आणि समारोपात बदललेले कोणते पद हे स्पष्ट पाहणे आवश्यक आहे. फक्त पोडियम अथवा जलद फेरी सांगणे हा हंगामअखेरच्या ग्रांप्रीचा संपूर्ण ऐतिहासिक अर्थ ठरणार नाही.&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;CONSTAND&quot;/&gt;

== निकालानंतर गुणतालिका ==

=== चालक अजिंक्यपद गुणतालिका ===

हंगामाचा शेवट हॅमिल्टन ३६३, फेटेल ३१७, बोट्टास ३०५, रायकोनेन २०५ आणि रिक्कार्डो २०० या चालक गुणांवर झाला. कारनिर्माते गुणतालिकेत मर्सिडीज ६६८, फेरारी ५२२, रेड बुल ३६८ आणि फोर्स इंडिया १८७ वर राहिले. रेनॉने ५७ गुणांवर सहावे तर टोरो रोसोने ५३ गुणांवर सातवे स्थान घेतले. शून्य-गुण चालकांना या ऐतिहासिक गुणतक्त्यात कृत्रिम क्रम न देता उपलब्ध हंगामातील सहभागी म्हणून दाखवले आहे.&lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;CONSTAND&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ हंगामातील अंतिम कारनिर्माते गुणतालिका|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/teams|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! चालक !! संघ !! गुण
|-
| १ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ३६३
|-
| २ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || ३१७
|-
| ३ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || ३०५
|-
| ४ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || २०५
|-
| ५ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || २००
|-
| ६ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १६८
|-
| ७ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || १००
|-
| ८ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || ८७
|-
| ९ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[रेनॉ]] || ५४
|-
| १० || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || ४३
|-
| ११ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ४३
|-
| १२ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ४०
|-
| १३ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || २८
|-
| १४ || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १९
|-
| १५ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || १७
|-
| १६ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || १३
|-
| १७ || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉ]] || ८
|-
| १८ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || ५
|-
| १९ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || ५
|-
| — || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || ०
|-
| — || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || ०
|-
| — || [[अँटोनियो जोव्हिनात्सी]] || [[सॉबर]] || ०
|-
| — || [[ब्रेंडन हार्टली]] || [[टोरो रोसो]] || ०
|-
| — || [[जेन्सन बटन]] || [[मॅकलारेन]] || ०
|-
| — || [[पॉल डी रेस्टा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;
|}

=== कारनिर्माते अजिंक्यपद गुणतालिका ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कारनिर्माता !! गुण
|-
| १ || [[मर्सिडीज]] || ६६८
|-
| २ || [[फेरारी]] || ५२२
|-
| ३ || [[रेड बुल रेसिंग]] || ३६८
|-
| ४ || [[फोर्स इंडिया]] || १८७
|-
| ५ || [[विलियम्स रेसिंग]] || ८३
|-
| ६ || [[रेनॉ]] || ५७
|-
| ७ || [[टोरो रोसो]] || ५३
|-
| ८ || [[हास एफ.१ संघ]] || ४७
|-
| ९ || [[मॅकलारेन]] || ३०
|-
| १० || [[सॉबर]] || ५
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;
|}

== हे सुद्धा पहा ==

* [[फॉर्म्युला वन]]
* [[अबु धाबी ग्रांप्री]]
* [[यास मरिना सर्किट]]
* [[२०१७ फॉर्म्युला वन हंगाम]]
* [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन चालक यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]]

== संदर्भ ==

{{संदर्भयादी}}

==तळटीप==

{{reflist|group=टीप}}

== बाह्य दुवे ==

* [https://www.formula1.com/en/results/2017/races/978/united-arab-emirates/race-result मुख्य शर्यतीचे अधिकृत निकाल]
* [https://www.formula1.com/en/results/2017/races/978/united-arab-emirates/fastest-laps चालकनिहाय सर्वात वेगवान फेऱ्या]
* [https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2017 एफ.आय.ए. २०१७ स्पर्धा कागदपत्रे]

{{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत
| हंगाम = २०१७
| ग्रांप्री = अबु धाबी ग्रांप्री
| हंगामातील_मागील_शर्यत = २०१७ ब्राझिलियन ग्रांप्री
| हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०१८ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री
| ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१६ अबु धाबी ग्रांप्री
| ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०१८ अबु धाबी ग्रांप्री
}}
{{२०१७ फॉर्म्युला वन हंगाम}}
{{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}}
[[वर्ग:अबु धाबी ग्रांप्री]]
[[वर्ग:२०१७ फॉर्म्युला वन हंगाम]]</text>
      <sha1>7gzbpo7i5qyd4p2w4gm508rbh1xy6jy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728277</id>
      <parentid>2728276</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T13:57:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KiranBOT II</username>
        <id>140753</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>शुद्धलेखन — योग्य रकार ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#योग्य रकार|अधिक माहिती]])</comment>
      <origin>2728277</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="109690" sha1="abn0t58yty5xdvzfj9n4hp2ychd26ey" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत माहिती
| प्रकार = एफ.१
| देश = संयुक्त अरब अमिराती
| ग्रांप्री = अबु धाबी
| चित्र = F1 circuits 2014-2018 - Yas Marina Circuit (version 2).svg
| चित्र_शीर्षक = २०१७ अबु धाबी ग्रांप्रीसाठी वापरलेला यास मरिना सर्किटचा तत्कालीन शर्यतमार्ग
| दिनांक = २६ नोव्हेंबर
| वर्ष = २०१७
| अधिकृत_नाव = फॉर्म्युला वन एतिहाद एअरवेज अबु धाबी ग्रांप्री २०१७
| शर्यत_क्रमांक = २०
| हंगामात_एकूण_शर्यती = २०
| शर्यतीचे_ठिकाण = [[यास मरिना सर्किट]]
| सर्किट_प्रकार = स्थायी शर्यतमार्ग
| सर्किट_अंतर_किमी = ५.५५४
| सर्किट_अंतर_मैल = ३.४५१
| एकूण_फेऱ्या = ५५
| एकूण_अंतर_किमी = ३०५.३५५
| एकूण_अंतर_मैल = १८९.७३९
| हवामान = कोरडे व उबदार हवामान; सूर्यास्तानंतर कृत्रिम प्रकाशात शर्यत
| पोल_चालक = [[वालट्टेरी बोट्टास]]
| पोल_देश = फिनलंड
| पोल_संघ = [[मर्सिडीज]]
| पोल_वेळ = १:३६.२३१
| जलद_चालक = [[वालट्टेरी बोट्टास]]
| जलद_देश = फिनलंड
| जलद_संघ = [[मर्सिडीज]]
| जलद_वेळ = १:४०.६५०
| जलद_फेरी = ५२
| पहिला_चालक = [[वालट्टेरी बोट्टास]]
| पहिला_देश = फिनलंड
| पहिला_संघ = [[मर्सिडीज]]
| दुसरा_चालक = [[लुइस हॅमिल्टन]]
| दुसरा_देश = युनायटेड किंग्डम
| दुसरा_संघ = [[मर्सिडीज]]
| तिसरा_चालक = [[सेबास्टियन फेटेल]]
| तिसरा_देश = जर्मनी
| तिसरा_संघ = [[फेरारी]]
| हंगामातील_मागील_शर्यत = २०१७ ब्राझिलियन ग्रांप्री
| हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०१८ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री
| ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१६ अबु धाबी ग्रांप्री
| ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०१८ अबु धाबी ग्रांप्री
}}

'''२०१७ अबु धाबी ग्रांप्री''' (अधिकृत नाव '''फॉर्म्युला वन एतिहाद एअरवेज अबु धाबी ग्रांप्री २०१७''') ही [[यास मरिना सर्किट]] येथे २६ नोव्हेंबर रोजी झालेली २०१७ फॉर्म्युला वन हंगामाची विसावी व अंतिम विश्वअजिंक्यपद शर्यत होती. ५५ फेऱ्यांनंतर [[वालट्टेरी बोट्टास]]ने पोल स्थानावरून विजय मिळवला; त्याचा मर्सिडीज सहकारी [[लुइस हॅमिल्टन]] दुसरा आणि फेरारीचा [[सेबास्टियन फेटेल]] तिसरा राहिला. बोट्टासने ५२व्या फेरीत सर्वांत वेगवान शर्यत फेरीही नोंदवली; २०१७ मध्ये त्यासाठी अतिरिक्त अजिंक्यपद गुण मिळत नव्हता. मर्सिडीजने पहिली दोन स्थाने मिळवली; फेटेलने चालक गुणतालिकेत हॅमिल्टनमागे उपविजेतेपद कायम ठेवले.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ अबु धाबी ग्रांप्री — शर्यतीचे निकाल|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/978/united-arab-emirates/race-result|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;FAST&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ अबु धाबी ग्रांप्री — सर्वात वेगवान फेऱ्या|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/978/united-arab-emirates/fastest-laps|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=बोट्टासचा अबु धाबीमध्ये विजय आणि मर्सिडीजची पहिली दोन स्थाने|दुवा=https://api.fia.com/news/f1-bottas-closes-out-formula-one-season-victory-ahead-hamilton|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}&lt;/ref&gt;

== पार्श्वभूमी ==

=== शर्यतीपूर्वीची अजिंक्यपदाची स्थिती ===

ब्राझिलनंतर चालक अजिंक्यपद हॅमिल्टनकडे ३४५ गुणांसह निश्चित झाले होते. फेटेल ३०२ आणि बोट्टास २८० गुणांवर असल्याने दुसऱ्या आणि तिसऱ्या स्थानासाठी लढत सुरू होती; रायकोनेनचे १९३ व रिक्कार्डोचे २०० गुण असल्याने चौथ्या क्रमाचीही स्पर्धा शिल्लक होती. कारनिर्मात्यांत मर्सिडीज ६२५ आणि फेरारी ४९५ गुणांवर होते; परंतु रेनॉचे ४९ आणि टोरो रोसोचे ५३ गुण यांमुळे सहाव्या क्रमांकाचे परिणाम अंतिम फेरीनंतरच ठरणार होते. विलियम्स, मॅकलारेन व फोर्स इंडिया यांची स्थानलढतदेखील अद्याप महत्त्वाची होती.&lt;ref name=&quot;STAND&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ हंगामातील अंतिम चालक गुणतालिका|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/drivers|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;

=== सर्किट आणि स्पर्धा कार्यक्रम ===

अबु धाबी येथील यास मरिना सर्किटची २०१७ सालची ऐतिहासिक लांबी ५.५५४ किलोमीटर होती; ५५ फेऱ्यांची निर्धारित शर्यत ३०५.३५५ किलोमीटर होती. आजच्या बदललेल्या शर्यतमार्गाऐवजी २०१७ मध्ये वापरलेले जुने वळणरूप लेखातील चित्रात दाखवले आहे. सत्रे शुक्रवार २४, शनिवार २५ आणि रविवार २६ नोव्हेंबरला झाली. दुपारच्या प्रकाशातून सूर्यास्त आणि कृत्रिम प्रकाशाकडे जाणाऱ्या शर्यतीत ट्रॅकच्या तापमानातील बदलाचा टायर वापर व वेगावर परिणाम होण्याची शक्यता होती.&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;COMMONS&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१४–२०१८ यास मरिना सर्किटचे ऐतिहासिक चित्र|दुवा=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:F1_circuits_2014-2018_-_Yas_Marina_Circuit_(version_2).svg|प्रकाशक=विकिमीडिया कॉमन्स}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;TYRE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ अबु धाबी ग्रांप्रीसाठी पिरेलीची टायर निवड|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/pirelli-reveal-final-tyre-selections-of-the-season.2ry9jfcOPmiGggmO42EqqC|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

=== सहभागी चालक आणि संघ ===

रविवारच्या शर्यतीसाठी वीस चालक आणि दहा संघ अधिकृतपणे सहभागी होते. शुक्रवारच्या पहिल्या मुक्त सरावात [[जॉर्ज रसल]]ने कार क्र. ३५ चालवत फोर्स इंडियाच्या [[एस्टेबान ओकॉन]]ची जागा घेतली आणि [[अँटोनियो जोव्हिनात्सी]]ने कार क्र. ५० चालवत हासच्या [[केव्हिन मॅग्नुसेन]]ची जागा घेतली; नियमित चालक दुसऱ्या सरावात परतले. रेनॉमध्ये [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] आणि टोरो रोसोमध्ये [[पियर गॅस्ली]]–[[ब्रेंडन हार्टली]] ही हंगामाच्या उत्तरार्धात बदललेली चालक जोडणी होती. एका सरावाचा पाहुणा चालक आणि रविवारचा शर्यत-प्रविष्ट चालक हे वेगवेगळे अधिकृत संच आहेत.&lt;ref name=&quot;FP1&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ अबु धाबी ग्रांप्री — मुक्त सराव १|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/978/united-arab-emirates/practice/1|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;FP2&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ अबु धाबी ग्रांप्री — मुक्त सराव २|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/978/united-arab-emirates/practice/2|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! संघ !! चालक !! कार क्र.
|-
| [[मर्सिडीज]] || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || ७७
|-
| [[मर्सिडीज]] || [[लुइस हॅमिल्टन]] || ४४
|-
| [[फेरारी]] || [[सेबास्टियन फेटेल]] || ५
|-
| [[फेरारी]] || [[किमी रायकोनेन]] || ७
|-
| [[रेड बुल रेसिंग]] || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || ३३
|-
| [[रेड बुल रेसिंग]] || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || ३
|-
| [[रेनॉ]] || [[निको हल्केनबर्ग]] || २७
|-
| [[फोर्स इंडिया]] || [[सर्जिओ पेरेझ]] || ११
|-
| [[फोर्स इंडिया]] || [[एस्टेबान ओकॉन]] || ३१
|-
| [[मॅकलारेन]] || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || १४
|-
| [[विलियम्स रेसिंग]] || [[फेलिपे मासा]] || १९
|-
| [[हास एफ.१ संघ]] || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || ८
|-
| [[मॅकलारेन]] || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || २
|-
| [[हास एफ.१ संघ]] || [[केविन मॅग्नुसेन]] || २०
|-
| [[सॉबर]] || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || ९४
|-
| [[टोरो रोसो]] || [[ब्रेंडन हार्टली]] || २८
|-
| [[टोरो रोसो]] || [[पियर गॅस्ली]] || १०
|-
| [[सॉबर]] || [[मार्कस एरिक्सन]] || ९
|-
| [[विलियम्स रेसिंग]] || [[लान्स स्ट्रोल]] || १८
|-
| [[रेनॉ]] || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || ५५
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;
|}

=== टायर ===

पिरेलीने २०१७ अबु धाबी ग्रांप्रीसाठी पिवळा सॉफ्ट, लाल सुपरसॉफ्ट आणि जांभळा अल्ट्रासॉफ्ट हे तीन कोरडे कंपाऊंड निवडले होते. या हंगामात आजच्या C१–C५ टायर कोडचा वापर होत नव्हता. प्रत्येक चालकासाठी एकूण १३ कोरडे संच उपलब्ध होते, परंतु संयोजन चालकानुसार बदलत होते; हॅमिल्टनने दोन सॉफ्ट संच निवडले, तर आघाडीच्या इतर पाच चालकांनी प्रत्येकी एक. रेनॉने तुलनेने अधिक सुपरसॉफ्ट संच निवडले. तक्त्यातील 'प्रत्येकी उपलब्ध संच' हे विविध निवडींचे प्रमाण दर्शवते; ते प्रत्येक चालकाला सारखेच वाटप झाले असा अर्थ नाही.&lt;ref name=&quot;TYRE&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! टायर प्रकार !! मिश्रण !! बाजूच्या पट्टीचा रंग !! प्रत्येकी उपलब्ध संच
|-
| कठीण || सॉफ्ट || पिवळा || चालकानुसार १–२
|-
| मध्यम || सुपरसॉफ्ट || लाल || चालकानुसार २–४
|-
| मऊ || अल्ट्रासॉफ्ट || जांभळा || चालकानुसार ८–१०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;TYRE&quot;/&gt;
|}

== मुक्त सराव सत्रे ==

=== पहिला मुक्त सराव ===

शुक्रवारी पहिल्या मुक्त सरावात फेटेलने १:३९.००६ अशी सर्वोत्तम वेळ मिळवली; हॅमिल्टन ०.१२० सेकंदांनी आणि व्हर्सटॅपन ०.१४८ सेकंदांनी मागे राहिले. रायकोनेन आणि बोट्टास पहिल्या पाचमध्ये होते. विशेष नोंद म्हणजे रसल फोर्स इंडियासाठी २६ फेऱ्या चालवत अकरावा राहिला; जोव्हिनात्सी हाससाठी २१ फेऱ्यांसह अठरावा होता. पाहुणे चालकांना पुढील सत्रांच्या शर्यत-प्रविष्ट यादीत चुकीने समाविष्ट करू नये.&lt;ref name=&quot;FP1&quot;/&gt;

=== मुक्त सराव १ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || १:३९.००६ || २३
|-
| २ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || +०.१२० सेकंद || २५
|-
| ३ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.१४८ सेकंद || १५
|-
| ४ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || +०.५१२ सेकंद || २२
|-
| ५ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || +०.७३५ सेकंद || ३०
|-
| ६ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || +१.२८७ सेकंद || २४
|-
| ७ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || +१.५१६ सेकंद || २०
|-
| ८ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || +१.५६३ सेकंद || १५
|-
| ९ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +१.७१७ सेकंद || २७
|-
| १० || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +१.७६७ सेकंद || २९
|-
| ११ || ३५ || [[जॉर्ज रसल]] || [[फोर्स इंडिया]] || +२.१२५ सेकंद || २६
|-
| १२ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +२.३०० सेकंद || २४
|-
| १३ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +२.५७५ सेकंद || २७
|-
| १४ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || +२.६४० सेकंद || २९
|-
| १५ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[रेनॉ]] || +२.७४२ सेकंद || २३
|-
| १६ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || +२.७४६ सेकंद || २६
|-
| १७ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || +२.८५८ सेकंद || २६
|-
| १८ || ५० || [[अँटोनियो जोव्हिनात्सी]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +३.०५९ सेकंद || २१
|-
| १९ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || +३.३३८ सेकंद || २८
|-
| २० || २८ || [[ब्रेंडन हार्टली]] || [[टोरो रोसो]] || +३.५७९ सेकंद || ३५
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;FP1&quot;/&gt;
|}

=== दुसरा मुक्त सराव ===

सूर्यास्ताच्या जवळच्या परिस्थितीत झालेल्या दुसऱ्या मुक्त सरावात हॅमिल्टनने १:३७.८७७ नोंदवून अव्वल स्थान मिळवले. फेटेल ०.१४९ सेकंद आणि रिक्कार्डो ०.३०३ सेकंद मागे होते; रायकोनेन चौथा व बोट्टास पाचवा राहिला. ह्या सत्रात ओकॉन आणि मॅग्नुसेन त्यांच्या नेहमीच्या कारमध्ये परतले. ग्रोसजाँने केवळ १२ फेऱ्या पूर्ण केल्या; यामुळे सराव-फेऱ्यांची संख्या आणि प्रत्यक्ष सहभाग या दोन्ही गोष्टी स्वतंत्रपणे नोंदणे महत्त्वाचे ठरते.&lt;ref name=&quot;FP2&quot;/&gt;

=== मुक्त सराव २ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:३७.८७७ || ३९
|-
| २ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || +०.१४९ सेकंद || ३७
|-
| ३ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.३०३ सेकंद || ३४
|-
| ४ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || +०.४७५ सेकंद || ३५
|-
| ५ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || +०.६६० सेकंद || ३३
|-
| ६ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +१.०१७ सेकंद || ३४
|-
| ७ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || +१.४४६ सेकंद || ३३
|-
| ८ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || +१.४५६ सेकंद || ३६
|-
| ९ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || +१.६५२ सेकंद || ४१
|-
| १० || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || +१.६८२ सेकंद || २८
|-
| ११ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +१.७५८ सेकंद || ३६
|-
| १२ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || +१.७९४ सेकंद || ३१
|-
| १३ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[रेनॉ]] || +२.३२४ सेकंद || ३८
|-
| १४ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +२.४५२ सेकंद || ३०
|-
| १५ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || +२.८१७ सेकंद || ३९
|-
| १६ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +३.२५१ सेकंद || ३१
|-
| १७ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || +३.३९३ सेकंद || ४३
|-
| १८ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || +३.४२५ सेकंद || ४०
|-
| १९ || २८ || [[ब्रेंडन हार्टली]] || [[टोरो रोसो]] || +३.६१९ सेकंद || ३९
|-
| २० || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +३.६८३ सेकंद || १२
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;FP2&quot;/&gt;
|}

=== तिसरा मुक्त सराव ===

शनिवारी तिसऱ्या सरावात हॅमिल्टन १:३७.६२७ सह पुन्हा सर्वांत वेगवान राहिला; बोट्टास फक्त ०.२७३ सेकंद मागे दुसरा होता. रायकोनेन तिसरा, फेटेल चौथा आणि रिक्कार्डो पाचवा. व्हर्सटॅपन सहावा, अलोन्सो सातवा आणि व्हानडोर्न आठवा होता. अंतिम पात्रतेच्या आधी मर्सिडीजचे दोन्ही चालक स्पष्टपणे वेगवान होते; मात्र पहिल्या दोन फेऱ्यांच्या निकालांवरूनच पोल स्थान निश्चित झाले असे मानता येत नाही.&lt;ref name=&quot;FP3&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ अबु धाबी ग्रांप्री — मुक्त सराव ३|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/978/united-arab-emirates/practice/3|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

=== मुक्त सराव ३ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:३७.६२७ || १९
|-
| २ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || +०.२७३ सेकंद || २१
|-
| ३ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || +०.५३० सेकंद || २२
|-
| ४ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || +०.५४७ सेकंद || २२
|-
| ५ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.७१३ सेकंद || १६
|-
| ६ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.९६० सेकंद || १४
|-
| ७ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || +१.५२८ सेकंद || १५
|-
| ८ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || +१.६५० सेकंद || १८
|-
| ९ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[रेनॉ]] || +१.७१३ सेकंद || १५
|-
| १० || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || +१.७४० सेकंद || १९
|-
| ११ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +१.७५६ सेकंद || १६
|-
| १२ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || +१.७६९ सेकंद || १८
|-
| १३ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || +१.८७३ सेकंद || १८
|-
| १४ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +२.२०४ सेकंद || १९
|-
| १५ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +२.४५२ सेकंद || १९
|-
| १६ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || +२.६८० सेकंद || २०
|-
| १७ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +२.९४५ सेकंद || १६
|-
| १८ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || +३.११० सेकंद || २१
|-
| १९ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || +३.१६२ सेकंद || २१
|-
| २० || २८ || [[ब्रेंडन हार्टली]] || [[टोरो रोसो]] || +३.२५६ सेकंद || २३
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;FP3&quot;/&gt;
|}

== मुख्य शर्यतीची पात्रता फेरी ==

=== फेरी १ ===

पहिल्या पात्रता फेरीत अग्रगण्य चालकांनी पुढच्या फेरीसाठी आवश्यक वेळ सहज मिळवली. ग्रोसजाँ, गैस्ली, व्हेर्लाइन, एरिक्सन आणि हार्टली यांचे पुढचे आव्हान संपले; हार्टली १:४०.४७१ सह विसावा होता. पात्रता फेरीतील मूळ क्रम आणि पुढील पॉवर युनिट बदलांमुळे ठरलेली रविवारीची अधिकृत रांग वेगळी असल्याने त्यांची नोंद स्वतंत्रपणे केली आहे.&lt;ref name=&quot;Q&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ अबु धाबी ग्रांप्री — पात्रता फेरी|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/978/united-arab-emirates/qualifying|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GRID&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ अबु धाबी ग्रांप्री — अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/races/978/united-arab-emirates/starting-grid|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

=== फेरी २ ===

दुसऱ्या फेरीत हॅमिल्टनने १:३६.७४२ अशी वेळ मिळवून बोट्टासच्या १:३६.८२२ पेक्षा आघाडी घेतली. फेटेल आणि रायकोनेन यांनीही अंतिम फेरी गाठली; अलोन्सो, सायेन्स, व्हानडोर्न, मॅग्नुसेन आणि स्ट्रोल यांना अकराव्या ते पंधराव्या पात्रता क्रमावर समाधान मानावे लागले. मॅकलारेनच्या दोन्ही चालकांची उत्तम सुरुवात असूनही त्यांना Q3 मध्ये जाता आले नाही.&lt;ref name=&quot;Q&quot;/&gt;

=== फेरी ३ ===

अंतिम पात्रता फेरीत बोट्टासने १:३६.२३१ असा वेगवान वेळ नोंदवून हॅमिल्टनवर ०.१७२ सेकंदांची आघाडी घेतली; हॅमिल्टन १:३६.४०३ सह दुसरा आणि फेटेल १:३६.७७७ सह तिसरा राहिला. रिक्कार्डो चौथा, रायकोनेन पाचवा आणि व्हर्सटॅपन सहावा होता. बोट्टासचे हे हंगामातील चौथे पोल स्थान होते आणि सुरुवातीचा पहिला क्रम त्याने मर्सिडीजच्या दुसऱ्या गाडीशी थेट लढतीत मिळवला.&lt;ref name=&quot;Q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;

=== मुख्य शर्यतीच्या पात्रता फेरीचे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी १ !! फेरी २ !! फेरी ३ !! एकूण फेऱ्या
|-
| १ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:३७.३५६ || १:३६.८२२ || १:३६.२३१ || १८
|-
| २ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:३७.३९१ || १:३६.७४२ || १:३६.४०३ || १९
|-
| ३ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || १:३७.८१७ || १:३७.०२३ || १:३६.७७७ || १८
|-
| ४ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:३८.०१६ || १:३७.५८३ || १:३६.९५९ || १६
|-
| ५ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || १:३७.४५३ || १:३७.३०२ || १:३६.९८५ || १७
|-
| ६ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:३८.०२१ || १:३७.७७७ || १:३७.३२८ || १९
|-
| ७ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || १:३८.७८१ || १:३८.१३८ || १:३८.२८२ || १४
|-
| ८ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || १:३८.६०१ || १:३८.३५९ || १:३८.३७४ || १७
|-
| ९ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || १:३८.८९६ || १:३८.३९२ || १:३८.३९७ || १७
|-
| १० || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३८.६२९ || १:३८.५६५ || १:३८.५५० || १८
|-
| ११ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || १:३८.८२० || १:३८.६३६ || वेळ नाही || १२
|-
| १२ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[रेनॉ]] || १:३८.८१० || १:३८.७२५ || वेळ नाही || ९
|-
| १३ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || १:३८.७७७ || १:३८.८०८ || वेळ नाही || ९
|-
| १४ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:३९.३९५ || १:३९.२९८ || वेळ नाही || १६
|-
| १५ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३९.५०३ || १:३९.६४६ || वेळ नाही || १४
|-
| १६ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:३९.५१६ || वेळ नाही || वेळ नाही || १०
|-
| १७ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || १:३९.७२४ || वेळ नाही || वेळ नाही || ९
|-
| १८ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || १:३९.९३० || वेळ नाही || वेळ नाही || ९
|-
| १९ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || १:३९.९९४ || वेळ नाही || वेळ नाही || ९
|-
| २० || २८ || [[ब्रेंडन हार्टली]] || [[टोरो रोसो]] || १:४०.४७१ || वेळ नाही || वेळ नाही || ८
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;8&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;Q&quot;/&gt;
|}

=== मुख्य शर्यतीची अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी ===

रविवारीच्या अधिकृत सुरुवातीच्या क्रमवारीत बोट्टास आणि हॅमिल्टन पहिल्या दोन स्थानांवर, फेटेल तिसरा आणि रिक्कार्डो चौथा होता. हार्टलीवर नवव्या शक्तियंत्रण घटकासाठी दहा स्थानांचा दंड होता; त्याच्या पात्रता क्रमात तो शेवटीच असल्याने वास्तविक विसाव्यापेक्षा खालील अंकित क्रम दिला गेला नाही. वीसही शर्यत चालक अधिकृत रांगेत होते; पिट लेनमधून सुरुवात करणाऱ्या चालकाची काल्पनिक जागा या शर्यतीत जोडलेली नाही.&lt;ref name=&quot;GRID&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PEN&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ हंगामातील अबु धाबी दंड आणि अधिकृत कारवाई|दुवा=https://www.racefans.net/2017-f1-season/statistics/penalties-index/|प्रकाशक=रेसफॅन्स}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! ग्रिड !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पात्रता वेळ / स्थिती
|-
| १ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:३६.२३१
|-
| २ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:३६.४०३
|-
| ३ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || १:३६.७७७
|-
| ४ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:३६.९५९
|-
| ५ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || १:३६.९८५
|-
| ६ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:३७.३२८
|-
| ७ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || १:३८.२८२
|-
| ८ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || १:३८.३७४
|-
| ९ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || १:३८.३९७
|-
| १० || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३८.५५०
|-
| ११ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || १:३८.६३६
|-
| १२ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[रेनॉ]] || १:३८.७२५
|-
| १३ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || १:३८.८०८
|-
| १४ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:३९.२९८
|-
| १५ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३९.६४६
|-
| १६ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:३९.५१६
|-
| १७ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || १:३९.७२४
|-
| १८ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || १:३९.९३०
|-
| १९ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || १:३९.९९४
|-
| २० || २८ || [[ब्रेंडन हार्टली]] || [[टोरो रोसो]] || १:४०.४७१
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;5&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;GRID&quot;/&gt;
|}

== मुख्य शर्यत ==

पोलवरून बोट्टासने पहिल्या वळणापर्यंत आघाडी सांभाळली. हॅमिल्टन त्याच्या मागे होता, तर फेटेलने तिसरे स्थान राखले. व्हर्सटॅपनने रायकोनेनला सुरुवातीच्या काही वळणांत आव्हान दिले, पण फेरारी चालकाने बचाव केला. याच वेळी हल्केनबर्गने पेरेझला ट्रॅकच्या बाहेरील मार्गावरून मागे टाकून स्थानाचा फायदा मिळवला; त्या घटनेबद्दल त्याला पाच सेकंदांचा दंड झाला. हा ग्रिड दंड नव्हता आणि अंतिम गुणांसाठीच्या सहाव्या स्थानावरून त्याला आपोआप वगळले गेले नाही.&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PEN&quot;/&gt;

पहिल्या फेऱ्यांत व्हर्सटॅपनने रायकोनेनच्या फेरारीला आव्हान दिले, पण शेवटी माघार घेतल्यामुळे पाचव्या स्थानाचीच लढत सुरू राहिली. हल्केनबर्गने पेरेझला बाहेरच्या बाजूच्या मार्गाने मागे टाकून फायदा कायम ठेवल्याचे ठरल्याने त्याला पाच सेकंदाचा दंड ठोठावण्यात आला; नंतरच्या पिट थांब्यात त्या शिक्षेचा परिणाम मोजूनही रेनॉ सहाव्या स्थानाच्या लढतीत राहिली. आघाडीवर बोट्टास आणि हॅमिल्टनमध्ये शर्यतीचा वेग समान असला तरी ओव्हरटेकच्या मर्यादांमुळे स्थान बदलले नाही.&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PEN&quot;/&gt;

पहिल्या टायर बदलांच्या काळात व्हर्सटॅपन, रायकोनेन, फेटेल व बोट्टास थांबले. रिक्कार्डोला पुढच्या भागात तांत्रिक अडचणीची चाहूल लागल्यावर तो पिटमध्ये गेला, पण लगेचच हायड्रॉलिक/स्टीअरिंगशी संबंधित बिघाडाने पाचव्या वळणाजवळ त्याची शर्यत संपली. बोट्टासने २१व्या आणि हॅमिल्टनने २४व्या फेरीत अल्ट्रासॉफ्टवरून सुपरसॉफ्टवर बदल केला; हॅमिल्टनने उशीरा थांबून जागा बदलण्याचा प्रयत्न केला, तरी तो सहकाऱ्याच्या मागेच परतला. सुरक्षागाडी किंवा आभासी सुरक्षागाडीची पूर्ण तैनाती झाली नाही.&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=अबु धाबी ग्रांप्री २०१७ टायर वापर व पिट-स्टॉप रणनीती|दुवा=https://www.racefans.net/2017/11/26/2017-abu-dhabi-grand-prix-tyre-strategies-and-pit-stops/|प्रकाशक=रेसफॅन्स}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ अबु धाबी ग्रांप्री : सविस्तर शर्यतीचे विश्लेषण|दुवा=https://www.motorsportmagazine.com/reports/f1/2017-abu-dhabi-grand-prix-report/|प्रकाशक=मोटर स्पोर्ट}}&lt;/ref&gt;

रिक्कार्डोची गाडी आधी टायरच्या कंपनासारखी वाटल्याने पिटमध्ये आणली गेली; प्रत्यक्षात पुढे हायड्रॉलिक समस्येमुळे त्याला मार्गाच्या बाजूला गाडी थांबवावी लागली. त्या ठिकाणी पिवळे झेंडे दाखवले गेले. मर्सिडीजने बोट्टासला लवकर थांबवण्यामागे अशा संभाव्य अडथळ्यांत प्रतिस्पर्ध्याला कमी वेळात पिट घेण्याचा लाभ मिळू नये हाही विचार होता; अधिकृत पूर्ण सुरक्षा-गाडी तैनात झाली असे लिहिणे मात्र चुकीचे आहे.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;

मर्सिडीजच्या दोन्ही चालकांनी थांब्यानंतर सुपरसॉफ्टवर शर्यत पूर्ण करण्याचा प्रयत्न केला. मासा आणि अलोन्सोच्या गुणांसाठीच्या लढतीत मॅकलारेनने नवव्या स्थानासाठी वेगवान टायर व ट्रॅकवरील संधी वापरली. सायेन्सच्या ३१व्या फेरीतील पिटमधून निघताना डावे पुढचे चाक नीट न बसल्याने त्याला निवृत्त व्हावे लागले; ही संघाची असुरक्षित रिलीजची चूक होती, ड्रायव्हरची वेगवाढीची शिक्षा नव्हती.&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;

रेनॉच्या सायेन्सचा ३१व्या फेरीतील टायर बदल धोकादायक ठरला: पुढचे डावे चाक नीट न बसल्याने तो पिट बाहेर थांबला. संघावर ५,००० युरोंचा दंड झाला; सायेन्सला काल्पनिक दहा सेकंदांचा शर्यत-वेळ दंड देऊन क्रमवारीत खाली ढकलण्याऐवजी त्याची निवृत्ती नोंदवली आहे. हल्केनबर्गने सहाव्या स्थानातून रेनॉला आठ गुण मिळवून दिले, त्यामुळे टोरो रोसोला मागे टाकत रेनॉ हंगामात सहावा झाला.&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PEN&quot;/&gt;

हल्केनबर्गने पाच सेकंदाच्या शिक्षेनंतरही सहाव्या स्थानासाठी आवश्यक अंतर कमावले. त्यामुळे रेनॉने हंगामातील निर्माते क्रमवारीत टोरो रोसोवर चार गुणांची आघाडी घेत सहावे स्थान मिळवले. रेड बुलच्या रिक्कार्डोच्या निवृत्तीनंतर रायकोनेनने चौथे स्थान मिळवले आणि चालक अजिंक्यपदात त्याला मागे टाकले. या दोन्ही गोष्टींचे महत्त्व पहिल्या तीन पोडियम चालकांच्या बाहेरचे असले तरी हंगामअखेरीचा निकाल समजण्यासाठी आवश्यक आहे.&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;CONSTAND&quot;/&gt;

शेवटच्या फेऱ्यांमध्ये हॅमिल्टनला बोट्टासजवळ येऊनदेखील ठोस ओव्हरटेक साधला नाही. बोट्टासने ५२व्या फेरीत १:४०.६५० अशी सर्वोत्तम वेळ मिळवली; फेटेलने अखेरच्या ५५व्या फेरीत त्याच्यापेक्षा फक्त ०.१२० सेकंद हळू फेरी पूर्ण केली. बोट्टासने ३.८९९ सेकंदांच्या फरकाने विजय मिळवला. रायकोनेन चौथा, व्हर्सटॅपन पाचवा, हल्केनबर्ग सहावा, पेरेझ-सहकारी ओकॉन सातवे-आठवे, अलोन्सो नववा आणि कारकिर्दीतील अंतिम शर्यत पूर्ण करणारा मासा दहावा राहिला.&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FAST&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;

=== मुख्य शर्यतीचे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पूर्ण फेऱ्या !! वेळ / अंतर / स्थिती !! गुण
|-
| १ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || ५५ || १:३४:१४.०६२ || २५
|-
| २ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ५५ || +३.८९९ सेकंद || १८
|-
| ३ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || ५५ || +१९.३३० सेकंद || १५
|-
| ४ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || ५५ || +४५.३८६ सेकंद || १२
|-
| ५ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ५५ || +४६.२६९ सेकंद || १०
|-
| ६ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || ५५ || +८५.७१३ सेकंद || ८
|-
| ७ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || ५५ || +९२.०६२ सेकंद || ६
|-
| ८ || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || ५५ || +९८.९११ सेकंद || ४
|-
| ९ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || ५४ || +१ फेरी || २
|-
| १० || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ५४ || +१ फेरी || १
|-
| ११ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ५४ || +१ फेरी || ०
|-
| १२ || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || ५४ || +१ फेरी || ०
|-
| १३ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ५४ || +१ फेरी || ०
|-
| १४ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || ५४ || +१ फेरी || ०
|-
| १५ || २८ || [[ब्रेंडन हार्टली]] || [[टोरो रोसो]] || ५४ || +१ फेरी || ०
|-
| १६ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || ५४ || +१ फेरी || ०
|-
| १७ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || ५४ || +१ फेरी || ०
|-
| १८ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ५४ || +१ फेरी || ०
|-
| वर्गीकृत नाही || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[रेनॉ]] || ३१ || निवृत्त || ०
|-
| वर्गीकृत नाही || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || २० || निवृत्त || ०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;
|}

=== सर्वात वेगवान फेरी ===

बोट्टासची ५२व्या फेरीतील १:४०.६५० ही शर्यतीतील सर्वांत जलद नोंद होती; त्याचा सरासरी वेग ताशी १९८.६५२ किमी होता. फेटेलने अंतिम ५५व्या फेरीत १:४०.७७० अशी दुसरी सर्वोत्तम वेळ मिळवली. अधिकृत डेटामध्ये सर्व वीस चालकांची वैध सर्वांत वेगवान फेरी आहे, त्यात निवृत्त झालेल्या रिक्कार्डो आणि सायेन्सच्याही आधीच्या फेऱ्या आहेत. २०१७ नियमानुसार कोणत्याही चालकाला सर्वांत जलद फेरीचे अतिरिक्त गुण नव्हते.&lt;ref name=&quot;FAST&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIACLASS&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=अबु धाबी २०१७ स्पर्धेची एफ.आय.ए. शर्यत वर्गवारी|दुवा=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2017/race-classification-18|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! क्रम !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी (एफआयए) !! फेरीचा वेळ !! सरासरी वेग (किमी/ता.)
|-
| १ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || ५२ || १:४०.६५० || १९८.६५२
|-
| २ || ५ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || ५५ || १:४०.७७० || १९८.४१६
|-
| ३ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ५१ || १:४१.४७३ || १९७.०४१
|-
| ४ || १४ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || ५४ || १:४१.६६९ || १९६.६६१
|-
| ५ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ४३ || १:४२.०२८ || १९५.९६९
|-
| ६ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ५२ || १:४२.३२४ || १९५.४०२
|-
| ७ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || ५३ || १:४२.३३८ || १९५.३७६
|-
| ८ || २७ || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || ५३ || १:४२.३७६ || १९५.३०३
|-
| ९ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ५१ || १:४२.४३७ || १९५.१८७
|-
| १० || ३१ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || ४७ || १:४२.६०९ || १९४.८६०
|-
| ११ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || ५२ || १:४२.६८९ || १९४.७०८
|-
| १२ || ३ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १३ || १:४२.७५७ || १९४.५७९
|-
| १३ || १९ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ४५ || १:४३.०२६ || १९४.०७१
|-
| १४ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[रेनॉ]] || २६ || १:४३.३७८ || १९३.४१०
|-
| १५ || ९ || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || ३६ || १:४३.५६७ || १९३.०५७
|-
| १६ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || ३३ || १:४३.८४४ || १९२.५४२
|-
| १७ || ९४ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || ५० || १:४३.८६७ || १९२.५००
|-
| १८ || २८ || [[ब्रेंडन हार्टली]] || [[टोरो रोसो]] || ५२ || १:४३.८९७ || १९२.४४४
|-
| १९ || २० || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ५० || १:४३.९२८ || १९२.३८७
|-
| २० || २ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || ५० || १:४३.९८६ || १९२.२७९
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;FAST&quot;/&gt;
|}

== मुख्य शर्यतीनंतरचे विश्लेषण ==

=== सुरुवातीची मांडणी आणि पहिल्या वळणातील आघाडी ===

अंतिम फेरीपूर्वी दोन्ही अजिंक्यपदे आधीच ठरली होती, तरी चालकांच्या वैयक्तिक गुणक्रमात फेटेल-बोट्टासमधील दुसऱ्या स्थानाची स्पर्धा आणि रायकोनेन-रिक्कार्डोमध्ये चौथ्या स्थानाचा प्रश्न बाकी होता. अशा परिस्थितीत शनिवारची १:३६.२३१ ही पोल फेरी बोट्टाससाठी केवळ एका वेगवान वळणापुरती नव्हती; त्याने संपूर्ण शर्यतीच्या सर्वांत महत्त्वाच्या स्थानाची सुरुवात पहिल्या क्रमावरून केली. हॅमिल्टन त्याच्या बरोबर पुढच्या रांगेत, तर फेटेल-रिक्कार्डो मागच्या रांगेत होते. प्रारंभीचे ताजे अल्ट्रासॉफ्ट टायर आणि सुरुवातीच्या सूर्यप्रकाशातील पकड यांचा फायदा घेऊन पहिल्याच वळणात जागा गमावू नये हे त्याचे लक्ष्य होते.&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PEN&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

शर्यत सुरू होताच बोट्टासने स्वच्छ वेग वाढवून हॅमिल्टनला मागे ठेवले. फेटेल तिसरा राहिल्याने पुढच्या मर्सिडीज जोडीवर फेरारीकडून तत्काळ धोका निर्माण झाला नाही. रायकोनेनच्या शेजारी व्हर्सटॅपनने पहिल्या फेरीत दोन प्रयत्न करून दबाव वाढवला; त्याला फेरारीच्या पुढे जाण्याची पुरेशी मोकळी जागा मिळाली नाही. यामुळे रेड बुलच्या एका गाडीच्या वेगवान सुरुवातीचे रूपांतर स्थानफायद्यात झाले नाही आणि रायकोनेनचा पुढचा पिट निर्णय स्वतंत्रपणे प्रभावी राहिला. आरंभीच्या काही वळणांतच गाड्यांमधील क्रम स्थिर होऊ लागला.&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PEN&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

पहिल्या फेऱ्यांत बोट्टास व हॅमिल्टन यांच्यातील अंतर कमी होते, पण वळणांमधून बाहेर येताना मागील कारला पुरेसा वेगफरक मिळणे कठीण होते. हॅमिल्टनने ध्रुवस्थान गमावलेल्या शनिवारीचा परिणाम रविवारच्या पहिल्या वळणात उलटवला नाही, आणि बोट्टासला बाह्य दबावापेक्षा टायरांचे व्यवस्थापन करून आघाडी राखावी लागली. व्हर्सटॅपन व रायकोनेन यांची पहिल्या फेरीतील झुंज या मागच्या गटात झाली; त्यामुळे पहिल्या चार गाड्या जवळ असल्या तरी त्यांच्या वेगाच्या प्रश्नांमध्ये फरक होता.&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;

=== हल्केनबर्गचा ट्रॅकबाहेरून ओव्हरटेक आणि दंड ===

अग्रभागातील लढतीबरोबरच सातव्या-आठव्या स्थानांसाठी पेरेझ आणि हल्केनबर्गची पहिल्या फेरीतील घटना पुढे निर्णायक ठरली. हल्केनबर्गने बाराव्या वळणाबाहेरील मार्ग वापरून पेरेझवर मिळवलेला फायदा न्यायाधीशांनी तपासला. त्यांनी त्याला पाच सेकंदांचा वेळदंड दिला. हा निर्णय कोणत्या घटनेला लागू झाला, तो केव्हा सेवा करण्यात आला आणि अंतिम क्रम कोणता राहिला हे तिन्ही वेगळे सांगणे महत्त्वाचे होते; अन्यथा सहाव्या स्थानी आलेल्या रेनॉ चालकाला विनाकारण अंतिम गुणांमधून वगळण्याचा गैरसमज होतो.&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PEN&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

रेनॉने दंडाच्या दृष्टीने पिट थांब्याचा कालावधी निवडला आणि हल्केनबर्गने आघाडीच्या सहा गाड्यांमागील स्थान टिकवून ठेवले. फोर्स इंडिया चालक पेरेझ आणि ओकॉन यांच्या तुलनेत त्याचा वेग आणि त्या दिवशीची थांब्याची योजना सक्षम ठरली. हा सामना केवळ सहाव्या स्थानाच्या वैयक्तिक गुणांपुरता नव्हता: टोरो रोसोशी काहीच गुणांचे अंतर असलेल्या रेनॉच्या अंतिम कारनिर्माते क्रमासाठी तो महत्त्वाचा होता. दंडानंतरही मिळालेले आठ गुण या हंगामाच्या स्पर्धात्मक क्रमवारीवर थेट परिणाम करणारे ठरले.&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PEN&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

हल्केनबर्गने पेरेझसमोर जागा मिळवताना ट्रॅकची वैध मर्यादा न पाळल्याचे ठरले. पाच सेकंदाच्या दंडानंतरही त्याने आवश्यक अंतर राखून सहावे स्थान मिळवले; त्याचे गुण रेनॉच्या अंतिम निर्माते स्थानासाठी निर्णायक ठरले. त्यामुळे या निर्णयाला सरळ 'दंड होऊन तो मागे पडला' असे वर्णन करता येत नाही. दंड नेमका केव्हा मोजला गेला, त्याने पिट थांब्यावर काय फरक केला आणि शेवटचे सहावे स्थान कसे टिकले हे संपूर्ण घटनाक्रमासह महत्त्वाचे आहे.&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PEN&quot;/&gt;

=== पहिल्या दहा फेऱ्यांतील नियंत्रण आणि मागे टिकलेली स्पर्धा ===

पहिल्या दहा फेऱ्यांमध्ये बोट्टासने हॅमिल्टनवर साधारण दोन सेकंदांपर्यंत आघाडी वाढवली. हॅमिल्टनने गुणांची सुरक्षितता मिळवल्यानंतरही वेग वाढवण्याचा प्रयत्न सुरू ठेवला, मात्र यास मरिनाच्या त्या काळातील टप्प्यांवर मागच्या गाडीला पुढील गाडीशी समान वेग राखूनही जवळ जाणे कठीण होत होते. वेगात पुरेसा फरक नसताना फक्त एका फेरीत ओव्हरटेक करता न आल्याने टीमकडून वेगळ्या थांब्याचा विचार सुरू होणे स्वाभाविक होते. फेरारीचा फेटेल तिसऱ्या क्रमावर तुलनेने स्वतंत्र वेग सांभाळत होता.&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PEN&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

रायकोनेनच्या मागे व्हर्सटॅपनची जवळची लढत अखंड चालू होती. ती चार-पाच क्रमांकांसाठी होती, पण रिक्कार्डो सुरुवातीला चौथ्या स्थानावर होता त्यामुळे रेड बुलचे दोन्ही चालक रायकोनेनला वेगवेगळ्या टप्प्यांत दबावाखाली ठेवत होते. मधल्या गटात मासा-अलोन्सो यांच्यातील नंतरची गुणलढत तयार होत होती. व्हानडोर्नला कारच्या हाताळणीची समस्या जाणवत होती; ग्रोसजाँ, मॅग्नुसेन, व्हेर्लाइन, गैस्ली आणि हार्टली यांच्या लढतीत एकही चालक लगेच गुणक्षेत्रात पोहोचलेला नव्हता, पण वेगवेगळे पिट-टप्पे आणि निवृत्तीमुळे त्यांच्या स्थानांमध्ये बदल संभवत होता.&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PEN&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

=== पहिले टायरबदल आणि रिक्कार्डोचा अचानक तांत्रिक अपघात ===

अल्ट्रासॉफ्टवर सुरुवात केलेल्या गाड्यांसाठी पहिली निर्णायक पिट खिडकी साधारण चौदाव्या ते चोवीसाव्या फेऱ्यांत खुली झाली. व्हर्सटॅपनने १४व्या, रायकोनेनने १५व्या, फेटेलने २०व्या आणि बोट्टासने २१व्या फेरीत थांबा घेतला. यामुळे एकेरी अल्ट्रासॉफ्ट-सुपरसॉफ्ट रणनीतीचा मुख्य आराखडा स्पष्ट झाला. रायकोनेनला व्हर्सटॅपनच्या संभाव्य अंडरकटपासून स्वतःची जागा वाचवावी लागली; फेटेलची मर्सिडीजशी थेट पिट-स्थिती बदलण्याची संधी मर्यादित होती. या क्षणी पिटमधून परत येताना मिळालेली उघडी जागा निर्णायक होती.&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PEN&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

रिक्कार्डोला गाडीत काहीतरी बिघाड जाणवल्यावर तो अपेक्षेपेक्षा लवकर पिटकडे वळला. सुरुवातीला टायरची समस्या वाटत असताना थांब्यानंतर चालकाने स्टीअरिंग/हायड्रॉलिक नियंत्रण कमी होत असल्याचे संघाला कळवले आणि पाचव्या वळणाजवळ त्याने गाडी थांबवली. वीस पूर्ण फेऱ्यांनंतर त्याची शर्यत संपली. त्यामुळे रायकोनेन चौथ्या तर व्हर्सटॅपन पाचव्या स्थानावर आले. या एका निवृत्तीने अंतिम वैयक्तिक गुणक्रमावरही परिणाम झाला: शर्यतीच्या शेवटी रायकोनेनचे २०५ गुण रिक्कार्डोच्या २०० गुणांपेक्षा जास्त ठरले. तांत्रिक दोषाला अनधिकृत ड्रायव्हर पेनल्टीचे स्वरूप दिलेले नाही.&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PEN&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

रिक्कार्डोला सुरुवातीला अनुभवलेले कंपन टायरमुळे असावे असे वाटले, परंतु पिटनंतरची तांत्रिक समस्या त्याहून गंभीर ठरली. त्याची गाडी मार्गाबाहेर थांबल्यावर पिवळे झेंडे होते; मर्सिडीजला त्याच क्षणी बोट्टासला आत बोलावण्याची रणनीतिक संधी मिळाली. एखादी आभासी किंवा पूर्ण सुरक्षा गाडी प्रत्यक्ष तैनात झाली असे नसतानाही संभाव्य व्यत्ययाचा धोका पिटच्या निर्णयात विचारात घेतला जाऊ शकतो. या दोन बाबींचा फरक त्या कालखंडातील स्वतंत्र रेस विश्लेषणातून स्पष्ट होतो.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;

=== पिवळे झेंडे आणि मर्सिडीजची २१–२४व्या फेरीची रणनीती ===

बोट्टासने २१व्या फेरीत अल्ट्रासॉफ्ट उतरवून सुपरसॉफ्ट बसवले. याच टप्प्यात रिक्कार्डोची थांबलेली कार हटवण्याचे काम सुरू असल्यामुळे स्थानिक पिवळ्या झेंड्यांजवळ चालकांना वेग सांभाळावा लागत होता. ही स्थानिक खबरदारी आणि पूर्ण सुरक्षा-गाडी किंवा आभासी सुरक्षागाडी या भिन्न बाबी आहेत: येथे पूर्ण एस.सी./व्ही.एस.सी. कालखंड गृहीत धरून रणनीती समजावली तर चुकीची वेळ बचत गणली जाईल. बोट्टासने बाहेरच्या फेरीत पिवळ्या झेंड्यांमुळे अपेक्षित वेग मिळवताना काळजी घेतली.&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PEN&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

हॅमिल्टनने बोट्टासच्या आधी थांबण्याचा मार्ग निवडला नाही. त्याने अधिक काळ जुन्या अल्ट्रासॉफ्टवर धावून ओव्हरकट साधण्याचा प्रयत्न केला; अग्रगण्य गाड्या निघून गेल्यावर साफ ट्रॅकवर काही वेळ काढणे हा उद्देश होता. मात्र पुढे लॅप झालेल्या गाड्यांची रहदारी येऊ लागल्याने २४व्या फेरीत त्याला थांबावे लागले. त्याच्याकडून काही वेगवान फेऱ्या असूनही पिटमधून परतताना तो बोट्टासच्या मागे राहिला. या निर्णयात चालकाचा विश्वास, पिट-वॉलचा विचार, स्थानिक झेंड्यांचे निर्बंध आणि पुढे दिसणारी रहदारी हे सर्व घटक होते; केवळ टायरचा प्रकार हे संपूर्ण स्पष्टीकरण नाही.&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PEN&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

रिक्कार्डोची गाडी मार्गाबाहेर थांबल्यावर बोट्टासला तातडीने पिटमध्ये बोलावण्यामागे संभाव्य रेस-नियंत्रण बदलाचे गणित होते. पिवळ्या झेंड्यांमुळे काही वळणांत वेग कमी करावा लागला; परंतु सगळ्या कारांना एका पूर्ण सुरक्षा-गाडीमागे नेल्याची नोंद नाही. हा फरक अनेक नंतरच्या लेखांत धूसर होऊ शकतो. मर्सिडीजने संभाव्य लवकर पिट फायदा प्रतिस्पर्ध्याला जाऊ नये म्हणून सावध निर्णय घेतला, आणि त्या काळातील क्रम अंतिम शर्यतीत टिकून राहिला.&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;

=== मासा-अलोन्सो लढत आणि मधल्या स्थानांतील अंडरकट ===

मधल्या गटात विलियम्सचा मासा आणि मॅकलारेनचा अलोन्सो यांच्यात गुणांची लढत होती. अलोन्सोने आधी थांबून मासाच्या पुढे जाण्यासाठी अंडरकटचा वापर केला, तर विलियम्सने आपल्या चालकाला लगेचच पिटमध्ये बोलावून प्रतिसाद दिला. मासा परत आला तेव्हा त्याच्या गाडीतील बॅटरी साठ्यातील ऊर्जा तत्काळ पूर्ण उपलब्ध नव्हती, त्यामुळे पुढच्या सरळ रेषेवर अलोन्सोला एक संधी मिळाली. साधारण पिट-रणनीतीच्या या छोट्या टप्प्यातच नवव्या आणि दहाव्या स्थानांतील प्रत्यक्ष क्रम बदलला.&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PEN&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

दोघांच्या पुढे रेनॉचा सायेन्स अधिक काळ ट्रॅकवर राहिला होता. आधीच्या पिटमुळे अलोन्सो-मासा यांच्यात तयार झालेली मर्यादित अंतरलढत एकवेळ सायेन्सच्या उशिरा थांबण्याने बदलू शकत होती. मॅकलारेनसाठी ही आणखी एक विशेष शर्यत होती: हंगाम संपल्यावर होंडा इंजिन भागीदारी समाप्त होत होती. अलोन्सोने मिळवलेले नववे स्थान म्हणून अंतिम भागीदारीच्या शर्यतीतील दोन गुण ठरले; मासाने दहाव्या क्रमाने स्वतःच्या अंतिम फॉर्म्युला वन शर्यतीत एक गुण घेतला.&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PEN&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

मॅकलारेन–होंडा भागीदारीच्या अंतिम शर्यतीत अलोन्सोचे नववे स्थान ही संघासाठी लहान पण अर्थपूर्ण कामगिरी होती. मासाने आपल्या अंतिम फॉर्म्युला वन स्पर्धेत दहावा क्रम घेतला, तरी त्याच्याशी झालेल्या स्थानस्पर्धेत अलोन्सो पुढे गेला. हा प्रश्न फक्त दोन्ही चालकांचा व्यक्तिगत निरोप नव्हता: दोन वेगवेगळ्या गाड्यांचा कमी गुणांसाठीचा प्रत्यक्ष लढा आणि टायर-थांब्याची वेळ यात सहभागी होती. हंगामअखेरचा ऐतिहासिक वृत्तांत लिहिताना या संघर्षाला तिसऱ्या स्थानापलीकडे स्वतंत्र स्थान द्यायला हवे.&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;

हल्केनबर्गच्या सहाव्या स्थानामुळे रेनॉला आठ गुण मिळाले आणि तो टोरो रोसोच्या पुढे गेला. त्यामुळे नवव्या-दहाव्या क्रमांकाच्या अलोन्सो-मासा लढतीपेक्षाही मोठा निर्माते अंकफरक निर्माण झाला. तरी दोन्ही घटना वेगळ्या अर्थाने महत्त्वाच्या आहेत: रेनॉची सहावी जागा हा संपूर्ण हंगामाच्या आर्थिक आणि क्रीडा क्रमवारीतील अंतिम परिणाम होता, तर अलोन्सो आणि मासाच्या संघर्षाने दोन चालकांच्या हंगामअखेरच्या व्यक्तिगत कहाण्या मांडल्या. दोन्ही घटनांचे स्पष्टीकरण संबंधित फेरी आणि प्रत्यक्ष क्रमांवर आधारित असणे आवश्यक आहे.&lt;ref name=&quot;CONSTAND&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;

=== ३१व्या फेरीतील सायेन्सचा पिट रिलीज आणि संघावर आर्थिक दंड ===

३१व्या फेरीत सायेन्सला पिटमध्ये बोलावण्यात आले तेव्हा रेनॉसमोर दुहेरी संदर्भ होता: एकीकडे हल्केनबर्गची सहावी जागा मिळवून ठेवण्याची लढत, दुसरीकडे सायेन्सची तुलनेने उशिराची रणनीती. मात्र थांब्यावेळी त्याच्या गाडीचे पुढचे डावे चाक पूर्णपणे सुरक्षित करण्यात आले नाही. पिटमधून बाहेर पडल्यावर कारचे नियंत्रण सुरक्षित ठेवून सायेन्सने मार्गाच्या बाजूस थांबण्याचा प्रयत्न केला. त्याच्या ३१ पूर्ण फेऱ्यांनंतर अधिकृत नोंदीत निवृत्ती झाली. हा योगायोगाने झालेला टायर घसरण्याचा प्रकार नव्हता, तर पिट ऑपरेशनमधील सुरक्षिततेची चूक होती.&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PEN&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

एफ.आय.ए. न्यायाधीशांनी गाडीस असुरक्षित स्थितीत बाहेर पाठवल्याचा निष्कर्ष काढला आणि रेनॉ संघावर पाच हजार युरोचा आर्थिक दंड लावला. सायेन्सने धोकादायक पुढील धाव टाळून सुरक्षित ठिकाणी थांबल्याचेही निर्णयात नोंदले गेले. त्यामुळे न मिळालेली दहा सेकंदांची ड्रायव्हर वेळशिक्षा अंतिम निकालात कल्पनेने जोडता येत नाही. या घटनेमुळे रेनॉच्या दुसऱ्या कारची शर्यत संपली असली तरी हल्केनबर्गने मिळवलेले सहावे स्थान अधिक महत्त्वाचे झाले; संघाचा सहाव्या क्रमांकासाठीच्या प्रयत्नांचा भार एकाच गाडीवर राहिला.&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PEN&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

सायेन्सचा डावा पुढचा चाक-बोल्ट सुरक्षित न झाल्यामुळे त्याची गाडी पिट लेनबाहेर थांबली. संघावर €५,०००चा आर्थिक दंड झाला, पण अधिकृत परिणाम म्हणजे सायेन्सची निवृत्ती; त्याला काल्पनिक अतिरिक्त पाच किंवा दहा सेकंद जोडून अंतिम वर्गीकरण बदलणे अयोग्य आहे. हा फरक रेनॉच्या दोन गाड्यांच्या विरुद्ध नशिबाशीही संबंधित आहे: सायेन्स शर्यत संपवू शकला नाही, तर हल्केनबर्गच्या गुणांनी संघाची अंतिम सहावी जागा मिळाली.&lt;ref name=&quot;PEN&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;

=== शेवटच्या वीस फेऱ्यांतील आघाडीचा पाठलाग आणि मागच्या गाड्यांची स्पर्धा ===

मध्यभागानंतर बोट्टासने हॅमिल्टनवर साधारण दीड ते दोन सेकंदांचे अंतर ठेवण्याचा प्रयत्न केला. हॅमिल्टनची मर्सिडीज वेगाने जवळ येऊ शकत होती, पण यास मरिनाच्या जुन्या शर्यतमार्गावर मागून गेल्यावर आवश्यक नवा रेषेवरील वेग टिकवणे कठीण ठरत होते. फेटेलनेही दुसऱ्या टायर टप्प्यात वेग वाढवला, तरी त्याचे अंतर इतके होते की प्रत्यक्ष विजयाच्या लढतीत तो परत येऊ शकला नाही. शर्यतीचा परिणाम एका मोठ्या टक्करीत न ठरता दीर्घकाळ टिकवलेल्या पिट-टाइम आणि स्वच्छ हवेत चालण्याच्या फायद्यातून ठरला.&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PEN&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

ग्रोसजाँ अकराव्या स्थानासाठी सुरक्षितपणे पुढे राहिला, पण अलोन्सो-मासा यांच्या गुणक्षेत्रापर्यंत पोहोचू शकला नाही. व्हानडोर्नची गाडी अपेक्षेप्रमाणे वळण घेत नसल्याने त्याची प्रगती मर्यादित राहिली; मॅग्नुसेनचा सुरुवातीचा स्पिन आणि पुढील रहदारीमुळे तो तेरावा राहिला. व्हेर्लाइन, हार्टली, गैस्ली, एरिक्सन व स्ट्रोल या पाच गाड्या शेवटपर्यंत वर्गीकृत झाल्या. टोरो रोसोच्या दोन्ही चालकांचे पंधरावे-सोळावे स्थान आणि रेनॉचा हल्केनबर्ग सहावा असल्यामुळे कारनिर्माते गुणतालिकेतील बदल अधिक ठळक झाला.&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PEN&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

मर्सिडीजचे दोन चालक गुणांसाठी स्वतंत्र स्थानस्पर्धेत होते, तरी संपूर्ण शर्यतीतील ट्रॅकवरील स्थान बोट्टासच्या बाजूने राहिले. हॅमिल्टनला जवळ जाणे शक्य झाले पण पुढे जाण्यासाठी आवश्यक मोठा वेगफरक निर्माण झाला नाही. हंगामाच्या अंतिम फेऱ्यांत बोट्टासने सर्वात वेगवान शर्यतफेरी मिळवली; २०१७ च्या नियमांनुसार त्यासाठी कोणताही अतिरिक्त गुण देण्यात आला नाही. अंतिम ड्रायव्हर्स क्रमवारीतील फेटेल-बोट्टास अंतर व रायकोनेन-रिक्कार्डो क्रम यांना ही शर्यत बंदिस्त करणारा अंतिम आधार ठरली.&lt;ref name=&quot;FAST&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;

=== अंतिम फेऱ्यांतील वेगवान फेरीचे प्रयत्न आणि विजयाचा फरक ===

अंतिम काही फेऱ्यांत बोट्टासने शर्यतीतील सर्वात वेगवान वेळ मिळवण्याचाही प्रयत्न केला. ५२व्या फेरीत त्याने १:४०.६५० अशी वेळ नोंदवली; ही ५.५५४ किमी मार्गावर ताशी १९८.६५२ किमी सरासरी वेगाच्या समकक्ष होती. फेटेलने शेवटच्या ५५व्या फेरीत १:४०.७७० अशी दुसरी सर्वोत्तम वेळ मिळवून फरक फक्त ०.१२० सेकंद ठेवला, तरी त्या वेळी तो आघाडीवरून जवळजवळ वीस सेकंद मागे होता. शर्यतीतील वेगवान फेरी आणि लीडरजवळची प्रत्यक्ष रेस परिस्थिती ही दोन वेगवेगळी मोजमापे आहेत.&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PEN&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

बोट्टासने हॅमिल्टनवरील ३.८९९ सेकंदांचे अंतर कायम ठेवून तिसरा हंगामी विजय घेतला. फेटेल तिसरा, रायकोनेन चौथा आणि व्हर्सटॅपन पाचवा आला. रिक्कार्डो निवृत्त झाल्यामुळे रायकोनेन गुणतालिकेत त्याच्या पुढे गेला. हल्केनबर्गने सहावा, पेरेझ-ओकॉन यांनी सातवे-आठवे, अलोन्सोने नववे आणि मासाने दहावे स्थान मिळवले. या क्रमात विजेत्या बोट्टासचा टायर आणि थांबा व्यवस्थापन हा अग्रभागाचा निर्णय होता; तर अंतिम क्रमाच्या मध्यभागात वेगवेगळे पिट ऑपरेशन, दंड आणि तांत्रिक बिघाड महत्त्वाचे ठरले.&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PEN&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

=== उत्तरकालीन दंड, अंतिम गुणतालिका आणि २०१७ हंगामाची सांगता ===

निकालानंतर हल्केनबर्गच्या सुरुवातीच्या ट्रॅक मर्यादा घटनेला लागू केलेला पाच सेकंदांचा दंड त्याला अंतिम सहाव्या स्थानावरून खाली घेऊन गेला नाही. सायेन्सच्या असुरक्षित पिट रिलीजबद्दल संघावर पाच हजार युरोंची आर्थिक शिक्षा झाली; ती चालकाच्या गुणांमध्ये वेगळ्या कपातीच्या स्वरूपात दाखवलेली नाही. नवी तांत्रिक बहिष्कृती किंवा विजय-क्रम बदल झाल्याचा दावा उपलब्ध अधिकृत नोंदी देत नाहीत. सर्व चालकांच्या सर्वांत वेगवान फेऱ्या नोंदलेल्या असल्या तरी २०१७ मध्ये सर्वात जलद वेळेसाठी अजिंक्यपदाचा अतिरिक्त गुण नव्हता.&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PEN&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

हॅमिल्टनने ३६३ गुणांसह चौथे विश्वविजेतेपद पूर्ण केले, फेटेल ३१७ वर दुसरा आणि बोट्टास ३०५ वर तिसरा राहिला. मर्सिडीज ६६८ व फेरारी ५२२ गुणांवर होते. रेनॉने हल्केनबर्गच्या आठ गुणांच्या जोरावर ५७ गुणांसह टोरो रोसोच्या ५३ गुणांपुढे सहावे कारनिर्माते स्थान घेतले; एका मधल्या क्रमांकाच्या निकालानेही संघाच्या हंगामाच्या क्रमवारीत निर्णायक बदल घडवला. रायकोनेनने रिक्कार्डोला मागे टाकून चौथे चालक स्थान घेतले, अलोन्सोने होंडासोबतच्या मॅकलारेन सहकार्याचा शेवट दोन गुणांनी केला, आणि मासाने वैयक्तिक कारकिर्दीतील अंतिम विश्वअजिंक्यपद शर्यतीत गुण मिळवला. अशाप्रकारे सुरुवातीपासून अखेरपर्यंत वेग, थांब्यांचे निर्णय आणि नियमकारवाई एकत्रितपणे २०१७ हंगामाचा शेवट ठरवतात.&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ANALYSIS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PIT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PEN&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RACE&quot;/&gt;

या शर्यतीने हॅमिल्टनच्या चौथ्या विश्वविजेतेपदावर बदल केला नाही, परंतु दुसरे स्थान फेटेलला आणि तिसरे बोट्टासला मिळाले. रायकोनेनने रिक्कार्डोच्या निवृत्तीचा लाभ घेऊन चालक क्रमवारीत चौथी जागा निश्चित केली. शेवटचा अधिकृत गुणसारांश तयार करताना रविवारचा वर्गीकरण, पूर्ण हंगामातील आधीची गुणसंख्या आणि समारोपात बदललेले कोणते पद हे स्पष्ट पाहणे आवश्यक आहे. फक्त पोडियम अथवा जलद फेरी सांगणे हा हंगामअखेरच्या ग्रांप्रीचा संपूर्ण ऐतिहासिक अर्थ ठरणार नाही.&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;CONSTAND&quot;/&gt;

== निकालानंतर गुणतालिका ==

=== चालक अजिंक्यपद गुणतालिका ===

हंगामाचा शेवट हॅमिल्टन ३६३, फेटेल ३१७, बोट्टास ३०५, रायकोनेन २०५ आणि रिक्कार्डो २०० या चालक गुणांवर झाला. कारनिर्माते गुणतालिकेत मर्सिडीज ६६८, फेरारी ५२२, रेड बुल ३६८ आणि फोर्स इंडिया १८७ वर राहिले. रेनॉने ५७ गुणांवर सहावे तर टोरो रोसोने ५३ गुणांवर सातवे स्थान घेतले. शून्य-गुण चालकांना या ऐतिहासिक गुणतक्त्यात कृत्रिम क्रम न देता उपलब्ध हंगामातील सहभागी म्हणून दाखवले आहे.&lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;CONSTAND&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०१७ हंगामातील अंतिम कारनिर्माते गुणतालिका|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2017/teams|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;FIAREPORT&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! चालक !! संघ !! गुण
|-
| १ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ३६३
|-
| २ || [[सेबास्टियन फेटेल]] || [[फेरारी]] || ३१७
|-
| ३ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || ३०५
|-
| ४ || [[किमी रायकोनेन]] || [[फेरारी]] || २०५
|-
| ५ || [[डॅनियल रिक्कार्डो]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || २००
|-
| ६ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १६८
|-
| ७ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[फोर्स इंडिया]] || १००
|-
| ८ || [[एस्टेबान ओकॉन]] || [[फोर्स इंडिया]] || ८७
|-
| ९ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[रेनॉ]] || ५४
|-
| १० || [[निको हल्केनबर्ग]] || [[रेनॉ]] || ४३
|-
| ११ || [[फेलिपे मासा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ४३
|-
| १२ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ४०
|-
| १३ || [[रोमेन ग्रोसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || २८
|-
| १४ || [[केविन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १९
|-
| १५ || [[फर्नांडो अलोन्सो]] || [[मॅकलारेन]] || १७
|-
| १६ || [[स्टॉफेल व्हानडोर्न]] || [[मॅकलारेन]] || १३
|-
| १७ || [[जोलियन पामर]] || [[रेनॉ]] || ८
|-
| १८ || [[पास्कल व्हेर्लाइन]] || [[सॉबर]] || ५
|-
| १९ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || ५
|-
| — || [[मार्कस एरिक्सन]] || [[सॉबर]] || ०
|-
| — || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || ०
|-
| — || [[अँटोनियो जोव्हिनात्सी]] || [[सॉबर]] || ०
|-
| — || [[ब्रेंडन हार्टली]] || [[टोरो रोसो]] || ०
|-
| — || [[जेन्सन बटन]] || [[मॅकलारेन]] || ०
|-
| — || [[पॉल डी रेस्टा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;
|}

=== कारनिर्माते अजिंक्यपद गुणतालिका ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कारनिर्माता !! गुण
|-
| १ || [[मर्सिडीज]] || ६६८
|-
| २ || [[फेरारी]] || ५२२
|-
| ३ || [[रेड बुल रेसिंग]] || ३६८
|-
| ४ || [[फोर्स इंडिया]] || १८७
|-
| ५ || [[विलियम्स रेसिंग]] || ८३
|-
| ६ || [[रेनॉ]] || ५७
|-
| ७ || [[टोरो रोसो]] || ५३
|-
| ८ || [[हास एफ.१ संघ]] || ४७
|-
| ९ || [[मॅकलारेन]] || ३०
|-
| १० || [[सॉबर]] || ५
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;STAND&quot;/&gt;
|}

== हे सुद्धा पहा ==

* [[फॉर्म्युला वन]]
* [[अबु धाबी ग्रांप्री]]
* [[यास मरिना सर्किट]]
* [[२०१७ फॉर्म्युला वन हंगाम]]
* [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन चालक यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]]

== संदर्भ ==

{{संदर्भयादी}}

==तळटीप==

{{reflist|group=टीप}}

== बाह्य दुवे ==

* [https://www.formula1.com/en/results/2017/races/978/united-arab-emirates/race-result मुख्य शर्यतीचे अधिकृत निकाल]
* [https://www.formula1.com/en/results/2017/races/978/united-arab-emirates/fastest-laps चालकनिहाय सर्वात वेगवान फेऱ्या]
* [https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2017 एफ.आय.ए. २०१७ स्पर्धा कागदपत्रे]

{{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत
| हंगाम = २०१७
| ग्रांप्री = अबु धाबी ग्रांप्री
| हंगामातील_मागील_शर्यत = २०१७ ब्राझिलियन ग्रांप्री
| हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०१८ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री
| ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१६ अबु धाबी ग्रांप्री
| ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०१८ अबु धाबी ग्रांप्री
}}
{{२०१७ फॉर्म्युला वन हंगाम}}
{{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}}
[[वर्ग:अबु धाबी ग्रांप्री]]
[[वर्ग:२०१७ फॉर्म्युला वन हंगाम]]</text>
      <sha1>abn0t58yty5xdvzfj9n4hp2ychd26ey</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>महाराष्ट्र केसरी</title>
    <ns>0</ns>
    <id>222220</id>
    <revision>
      <id>2728480</id>
      <parentid>2727084</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T11:18:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-57012-46</username>
        <id>188929</id>
      </contributor>
      <origin>2728480</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17269" sha1="22pivrtv88x7snbyhohocb34nmyc3o2" xml:space="preserve">{{विकिडेटा माहितीचौकट}}
'''महाराष्ट्र केसरी''' ही [[महाराष्ट्र]] राज्यातील एक मानाची आणि सर्वोच्च [[कुस्ती]] स्पर्धा आहे.&lt;ref&gt;{{cite news |title=महाराष्ट्र केसरी कुस्ती स्पर्धेचा इतिहास |url=https://www.loksatta.com/sports/maharashtra-kesari-wrestling-tournament-history-and-facts-abn-97-3367149/ |newspaper=[[लोकसत्ता]] |date=१६ जानेवारी २०२३ |access-date=२७ ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt; या स्पर्धेची सुरुवात [[इ.स. १९६१]] मध्ये झाली.

== इतिहास ==
[[भारत]] स्वतंत्र झाल्यानंतर १९५३ मध्ये पहिली 'महाराष्ट्र चॅम्पियन' स्पर्धा आयोजित करण्यात आली होती. या स्पर्धेत पुण्यातील नगरकर तालमीचे प्रसिद्ध पैलवान तुकाराम नानासाहेब फाळके यांनी मुंबई गिरणी कामगारांतील दिग्गज मल्ल सिद्धपा गोगाचाच यांना अवघ्या दोन मिनिटांत झोळी डावावर चीतपट करून विजय मिळवला. या विजयानंतर पैलवान तुकाराम फाळके यांना महाराष्ट्र चॅम्पियन ट्रॉफी देण्यात आली.&lt;ref name=&quot;PudhariHistory&quot;&gt;{{cite news |title=महाराष्ट्र केसरीची रंजक सफर आणि मानाच्या गदेचा इतिहास |url=https://pudhari.news/sports/wrestling/maharashtra-kesari-history-and-gada-story/ar |newspaper=[[पुढारी]] |date=६ नोव्हेंबर २०२२ |access-date=२७ ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;

कुस्तीमहर्षी [[मामासाहेब मोहोळ]] यांनी स्थापन केलेल्या [[महाराष्ट्र राज्य कुस्तीगीर परिषद|महाराष्ट्र राज्य कुस्तीगीर परिषदेच्या]] वतीने गेल्या ६-७ दशकांपासून राज्यातील या सर्वोच्च कुस्ती स्पर्धेचे आयोजन केले जाते.&lt;ref name=&quot;MaharashtraTimes&quot;&gt;{{cite news |title=महाराष्ट्र केसरी: माती आणि गादीवरील कुस्तीचा थरार |url=https://maharashtratimes.com/sports/other-sports/maharashtra-kesari-wrestling-tournament-all-you-need-to-know/articleshow/96841234.cms |newspaper=[[महाराष्ट्र टाइम्स]] |date=९ जानेवारी २०२३ |access-date=२७ ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt; पारंपरिक कुस्ती टिकावी आणि महाराष्ट्राच्या मातीतून दर्जेदार मल्ल तयार होऊन त्यांनी राष्ट्रीय व आंतरराष्ट्रीय स्तरावर यश संपादन करावे, हा या स्पर्धेचा मुख्य उद्देश आहे.&lt;ref name=&quot;PudhariHistory&quot; /&gt;

== बक्षीसाचे स्वरूप ==
सुरुवातीच्या काळात या स्पर्धेच्या विजेत्याला रोख रकमेच्या रूपात बक्षीस दिले जात असे. [[इ.स. १९८२]] सालापासून विजेत्या मल्लाला दीड किलो वजनाची चांदीची मानाची गदा देऊन गौरविण्याची परंपरा सुरू झाली.&lt;ref name=&quot;PudhariHistory&quot; /&gt; ही पहिली चांदीची गदा कुस्तीमहर्षी मामासाहेब मोहोळ यांच्यातर्फे देण्यात आली. पुढे २००८ सालापासून विजेत्याला चांदीच्या गदेसोबत रोख रक्कम आणि सन्मानचिन्ह दिले जाऊ लागले.&lt;ref name=&quot;PudhariHistory&quot; /&gt; या स्पर्धेतील विजेत्या मल्लांना क्रीडा कोट्यातून महाराष्ट्र शासनाच्या शासकीय सेवेत वर्ग-१ व वर्ग-२ च्या पदांवर नियुक्ती मिळण्याची संधी उपलब्ध असते.&lt;ref&gt;{{cite web |title=क्रीडा आरक्षण धोरण - महाराष्ट्र शासन |url=https://sports.maharashtra.gov.in/ |publisher=क्रीडा व युवक सेवा संचालनालय, महाराष्ट्र राज्य |access-date=२७ ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;

[[चित्र:About-founder.jpg|इवलेसे|डावे|पै. विजय चौधरी, सलग तीन वेळा महाराष्ट्र केसरी विजेते]]

== स्पर्धा स्वरूप व विजेते ==
महाराष्ट्र केसरी स्पर्धा दोन विभागांत आयोजित केली जाते:
* '''माती विभाग'''
* '''गादी (मॅट) विभाग'''

माती विभागातील विजेता आणि गादी विभागातील विजेता यांच्यात अंतिम लढत आंतरराष्ट्रीय नियमांनुसार मॅटवर खेळवली जाते.&lt;ref name=&quot;MaharashtraTimes&quot; /&gt; या अंतिम कुस्तीतील विजेत्या मल्लाला 'महाराष्ट्र केसरी' हा किताब आणि मानाची गदा बहाल केली जाते.&lt;ref name=&quot;MaharashtraTimes&quot; /&gt;

या स्पर्धेच्या इतिहासात मुंबईच्या [[नरसिंग यादव]] यांनी २०११, २०१२ आणि २०१३ असे सलग तीन वेळा हा किताब पटकावला.&lt;ref&gt;{{cite news |title=नरसिंग यादव यांची हॅटट्रिक |newspaper=[[द हिंदू]] |date=२० नोव्हेंबर २०१३ |access-date=२७ ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt; त्यानंतर जळगावच्या [[विजय चौधरी]] यांनी २०१४, २०१५ आणि २०१६ मध्ये सलग तीन वेळा 'महाराष्ट्र केसरी' होण्याचा मान मिळवला.&lt;ref&gt;{{cite news |title=विजय चौधरींची सलग तिसऱ्यांदा महाराष्ट्र केसरीवर मोहर |url=https://www.esakal.com/sports/vijay-chaudhary-wins-maharashtra-kesari-third-time-in-a-row |newspaper=[[सकाळ]] |date=९ डिसेंबर २०१६ |access-date=२७ ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;

प्रा. संजय दुधाणे यांनी महाराष्ट्र केसरी इतिहासावर पुस्तक प्रकाशित केले आहे  पुस्तक प्रकाशन &lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://mahasports.in/maharashtra-kesari-yashogatha-book-to-be-published-today-at-pune/|title=महाराष्ट्र केसरी यशोगाथा पुस्तकाचे आज प्रकाशन|date=2017-12-21|website=mahasports.in|language=mr-IN|access-date=2026-03-16}}&lt;/ref&gt;

== महाराष्ट्र केसरी विजेते व उपविजेते ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width: auto; border-collapse: collapse; text-align: left;&quot;
|-
! वर्ष !! स्थळ !! महाराष्ट्र केसरी (विजेता) !! उपमहाराष्ट्र केसरी (उपविजेता)
|-
| १९६१ ||[[पुणे ]] || तुकाराम फाळके ||गोचाचा सिद्धपा 
|-
| १९६१ || [[सांगली]] || दिनकर दहय़ारी || बिरजू यादव
|-
| १९६२ || [[धुळे]] || भगवान मोरे || सदाशिव ताकमोगे
|-
| १९६३ || -- || स्पर्धा झाली नाही || --
|-
| १९६४ || [[अमरावती]] || गणपतराव खेडकर || बिरजू यादव
|-
| १९६५ || [[नाशिक]] || गणपतराव खेडकर || मोहन भिसे
|-
| १९६६ || [[मुंबई]] || दीनानाथ सिंग || चंबा मुत्नाळ
|-
| १९६७ || [[खामगाव]] || चंबा मुतनाळ || दादा माने
|-
| १९६८ || [[नागपूर]] || चंबा मुतनाळ || परसराम पाटील
|-
| १९६९ || [[लातूर]] || [[हरिश्चंद्र बिराजदार]] || [[दादू चौगुले]]
|-
| १९७० || [[पुणे]] || [[दादू चौगुले]] || परसराम पाटील
|-
| १९७१ || [[अलिबाग]] || [[दादू चौगुले]] || साहेबराव जाधव
|-
| १९७२ || [[कोल्हापूर]] || लक्ष्मण वडार || मोहन भिसे
|-
| १९७३ || [[अकोला]] || लक्ष्मण वडार || रघुनाथ पवार
|-
| १९७४ || [[ठाणे]] || युवराज पाटील || रघुनाथ पवार
|-
| १९७५ || [[चंद्रपूर]] || रघुनाथ पवार || अग्नेल निग्रो
|-
| १९७६ || [[अकलूज]] || हिरामण बनकर || शिवाजी पाचपुते
|-
| १९७७ || -- || स्पर्धा झाली नाही || --
|-
| १९७८ || [[मुंबई]] || आप्पासाहेब कदम || शिवाजी पाचपुते
|-
| १९७९ || [[नाशिक]] || शिवाजीराव पाचपुते || मदार नबाब
|-
| १९८० || [[खोपोली]] || [[इस्माईल शेख]] || रमेश ताकवले
|-
| १९८१ || [[नागपूर]] || बापू लोखंडे || सरदार खुशाल
|-
| १९८२ || [[बीड]] || संभाजी पाटील || सरदार खुशाल
|-
| १९८३ || [[पुणे]] || सरदार खुशाल || विष्णू भंडारी
|-
| १९८४ || [[सांगली]] || नामदेव मोळे || शंकर तोडकर
|-
| १९८५ || [[पिंपरी-चिंचवड]] || विष्णूजी जोशीलकर || रामा माने
|-
| १९८६ || [[सोलापूर]] || गुलाब बर्डे || दिलीप पवार
|-
| १९८७ || [[नागपूर]] || तानाजी बनकर || दिलीप पवार
|-
| १९८८ || [[सोलापूर]] || रावसाहेब मगर || बाला रफी
|-
| १९८९-९१ || -- || स्पर्धा झाली नाही || --
|-
| १९९२ || [[सोलापूर]] || आप्पालाल शेख || संजय पाटील
|-
| १९९३ || [[पुणे]] || उदयराज जाधव || बाळू पडघम
|-
| १९९४-९५ || [[अकोला]] || संजय पाटील || मौला शेख
|-
| १९९५-९६ || [[नाशिक]] || शिवाजी केकाण || राजू लोणारी
|-
| १९९६-९७ || [[वर्धा]] || अशोक शिर्के || बाळू पडघम
|-
| १९९७-९८ || [[नागपूर]] || गोरखनाथ सरक || मौला शेख
|-
| १९९८-९९ || [[पुणे]] || धनाजी फडतरे || राजू बारगुजे
|-
| १९९९-२००० || [[खामगाव]] || विनोद चौगुले || युवराज रूपनवर
|-
| २००१ || [[नांदेड]] || राहुल काळभोर || दत्त गायकवाड
|-
| २००१-०२ || [[जालना]] || मुन्नालाल शेख || चंद्रकांत सूळ
|-
| २००२-०३ || [[यवतमाळ]] || दत्तात्रय गायकवाड || भरत मेकाले
|-
| २००३-०४ || [[वाशी]] || चंद्रहास निमगिरे || रवी पाटील
|-
| २००४-०५ || [[इंदापूर]] || सईद चाउस || आसाब अहमद
|-
| २००५-०६ || [[बारामती]] || अमोल बुचडे || आबा सूळ
|-
| २००७ || [[सांगली]] || [[चंद्रहार पाटील]] || अतुल पाटील
|-
| २००८ || [[सांगली]] || [[चंद्रहार पाटील]] || संदीप बारगुजे
|-
| २००९ || सांगवी || विकी बनकर || सईद चाऊस
|-
| २०१० || [[रोहा]] || समाधान घोडके || नंदू आबदार
|-
| २०११ || [[अकलूज]] || [[नरसिंग यादव]] || अतुल पाटील
|-
| २०१२ || [[गोंदिया]] || [[नरसिंग यादव]] || [[विजय चौधरी]]
|-
| २०१३ || भोसरी || [[नरसिंग यादव]] || सुनील साळुंखे
|-
| २०१४ || [[अहमदनगर]] || [[विजय चौधरी]] || सचिन येलभर
|-
| २०१५ || [[नागपूर]] || [[विजय चौधरी]] || विकी जाधव
|-
| २०१६ || वारजे || [[विजय चौधरी]] || [[अभिजित कटके]]
|-
| २०१७ || भूगाव || [[अभिजित कटके]] || किरण भगत
|-
| २०१८ || [[जालना]] || [[बाला रफीक शेख]] || [[अभिजित कटके]]
|-
| २०१९ || बालेवाडी || [[हर्षद सदगीर]] || शैलेश शेळके
|-
| २०२० || -- || कोरोनामुळे स्पर्धा नाही || --
|-
| २०२१-२२ || [[सातारा]] || [[पृथ्वीराज पाटील]] || विशाल बनकर
|-
| २०२२-२३ || [[पुणे]] || [[शिवराज राक्षे]] || [[महेंद्र गायकवाड]]
|-
| २०२३-२४ || [[पुणे]] || [[सिकंदर शेख]] || [[शिवराज राक्षे]]
|-
| २०२४-२५ || [[पुणे]] || पृथ्वीराज मोहोळ || [[महेंद्र गायकवाड]]
|-
| २०२५-२६ ||    || हर्षद सदगीर  || महेंद्र गायकवाड
|}
              
&lt;small&gt;टीप:
* १९६३-स्पर्धा रद्द,
* १९७७-अनिर्णित,
* १९८९-अनिर्णित,
* १९९०-अनिर्णित,
* १९९१-अनिर्णित,
* १९९६-स्पर्धा रद्द,
* २०२०-स्पर्धा रद्द,
&lt;/small&gt;
 
== बाह्य दुवे ==
* [https://sports.maharashtra.gov.in/ महाराष्ट्र राज्य क्रीडा व युवक सेवा संचालनालय]

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}

[[वर्ग:महाराष्ट्रातील क्रीडा स्पर्धा]]
[[वर्ग:महाराष्ट्रातील संस्कृती]]
[[वर्ग:महाराष्ट्र केसरी|*]]
[[वर्ग:कुस्ती]]</text>
      <sha1>22pivrtv88x7snbyhohocb34nmyc3o2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>राजा रामदेव</title>
    <ns>0</ns>
    <id>226996</id>
    <redirect title="रामचंद्र यादव" />
    <revision>
      <id>2728484</id>
      <parentid>1580001</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T11:53:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>9929</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot: Fixing double redirect from [[रामदेव यादव]] to [[रामचंद्र यादव]]</comment>
      <origin>2728484</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="82" sha1="g2no8sj5xctqu4b2nw1ahylts4abtsp" xml:space="preserve">#पुनर्निर्देशन [[रामचंद्र यादव]]</text>
      <sha1>g2no8sj5xctqu4b2nw1ahylts4abtsp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>महाराष्ट्र लोकसेवा हक्क आयोग</title>
    <ns>0</ns>
    <id>227121</id>
    <revision>
      <id>2728385</id>
      <parentid>2187928</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T03:12:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>130355</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>2728385</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2612" sha1="m4fugaoapdv1m8ru7njsanokrcs7hp3" xml:space="preserve">'''[[महाराष्ट्र लोकसेवा हक्क अधिनियम, २०१५]]''' हा महाराष्ट्र शासनाने तयार केलेले एक कायदा आहे. या अधिनियमात असे प्रदान करण्यात आले आहे की नागरिकांना पारदर्शक, कार्यक्षम आणि वेळबद्धतेने राज्य सरकारकडून सेवा पुरविल्या जातील. या कायद्याची परिणामकारक अंमलबजावणी सुनिश्चित करण्यासाठी '''महाराष्ट्र लोकसेवा हक्क आयोग'''कडे सेवा देण्याचे काम सुरू आहे. या आयोगाचे नेतृत्व मुख्यत्वे सेवेचे अधिकारी, श्री. स्वाधीन क्षत्रिय, पूर्वी महाराष्ट्राचे मुख्य सचिव होते.

मोबाइल ऍप्लिकेशन [[आरटीएस महाराष्ट्र]] किंवा '[[आपले सरकार]]' वेब पोर्टलमध्ये प्रवेश करून या कायद्याअंतर्गत कोणती सेवा उपलब्ध आहे याबाबत नागरिक सर्व माहिती मिळवू शकतात.या सेवांचा लाभ घेण्यासाठी नागरिक देखील ऑनलाईन अर्ज करू शकतात.पुरेशी औचित्य न देता सेवा प्रदान करण्यात किंवा नकार देण्यास विलंब झाल्यास, नागरिक आपल्यास प्रथम अपील आणि विभागीय अधिकाऱ्यांसोबत दुसरा अपील दाखल करू शकतो आणि या कमिशनच्या आधी तिसऱ्या आणि अंतिम अपील दाखल करता येईल.

== अधिक माहिती ==
* https://web.archive.org/web/20170810160435/https://mahaonline.gov.in/Home/Index

{{महाराष्ट्र शासकीय संस्था}}

[[वर्ग:महाराष्ट्र शासन]]</text>
      <sha1>m4fugaoapdv1m8ru7njsanokrcs7hp3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>२०१९ कॅनेडियन ग्रांप्री</title>
    <ns>0</ns>
    <id>249991</id>
    <revision>
      <id>2728281</id>
      <parentid>2727076</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T14:07:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Koolkrazy</username>
        <id>1591</id>
      </contributor>
      <comment>/* मुख्य शर्यतीनंतरचे विश्लेषण */</comment>
      <origin>2728281</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="91792" sha1="tl7k176j86mjzpznso00d8ymemg3396" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत माहिती
| प्रकार = एफ.१
| देश = कॅनडा
| ग्रांप्री = कॅनेडियन
| चित्र = Circuit Gilles Villeneuve.svg
| चित्र_शीर्षक = २०१९ मध्ये वापरल्या जाणाऱ्या सर्किट गिलेस व्हिलनव्हचा शर्यतमार्ग
| दिनांक = ९ जून
| वर्ष = २०१९
| अधिकृत_नाव = फॉर्म्युला वन पिरेली कॅनेडियन ग्रांप्री २०१९
| शर्यत_क्रमांक = ७
| हंगामात_एकूण_शर्यती = २१
| शर्यतीचे_ठिकाण = [[सर्किट गिलेस व्हिलनव्ह]]
| सर्किट_प्रकार = अर्ध-स्थायी शर्यतमार्ग
| सर्किट_अंतर_किमी = ४.३६१
| सर्किट_अंतर_मैल = २.७१०
| एकूण_फेऱ्या = ७०
| एकूण_अंतर_किमी = ३०५.२७०
| एकूण_अंतर_मैल = १८९.६८६
| हवामान = उबदार आणि कोरडे; उच्च तापमानात टायर व्यवस्थापन महत्त्वाचे
| पोल_चालक = [[सेबास्टियन व्हेटेल]]
| पोल_देश = जर्मनी
| पोल_संघ = [[फेरारी]]
| पोल_वेळ = १:१०.२४०
| जलद_चालक = [[वालट्टेरी बोट्टास]]
| जलद_देश = फिनलंड
| जलद_संघ = [[मर्सिडीज]]
| जलद_वेळ = १:१३.०७८
| जलद_फेरी = ६९
| पहिला_चालक = [[लुइस हॅमिल्टन]]
| पहिला_देश = युनायटेड किंग्डम
| पहिला_संघ = [[मर्सिडीज]]
| दुसरा_चालक = [[सेबास्टियन व्हेटेल]]
| दुसरा_देश = जर्मनी
| दुसरा_संघ = [[फेरारी]]
| तिसरा_चालक = [[शार्ल लक्लेर]]
| तिसरा_देश = मोनॅको
| तिसरा_संघ = [[फेरारी]]
| हंगामातील_मागील_शर्यत = २०१९ मोनॅको ग्रांप्री
| हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०१९ फ्रेंच ग्रांप्री
| ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१८ कॅनेडियन ग्रांप्री
| ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२२ कॅनेडियन ग्रांप्री
}}

'''२०१९ कॅनेडियन ग्रांप्री''' (अधिकृत नाव: '''फॉर्म्युला वन पिरेली कॅनेडियन ग्रांप्री २०१९''') ही [[२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम]]ातील सातवी शर्यत होती. ९ जून २०१९ रोजी मॉन्ट्रियलमधील [[सर्किट गिलेस व्हिलनव्ह]] येथे ४.३६१ किमीच्या मार्गावर ७० फेऱ्यांची शर्यत झाली. [[सेबास्टियन व्हेटेल]]ने पोल स्थान मिळवून प्रत्यक्ष अंतिम रेषाही प्रथम पार केली; तथापि ट्रॅकवर असुरक्षित पुनर्प्रवेश केल्याबद्दल पाच सेकंदांच्या दंडामुळे अधिकृत विजेता [[लुइस हॅमिल्टन]] ठरला. व्हेटेल दुसरा आणि [[शार्ल लक्लेर]] तिसरा राहिला.&lt;ref name=&quot;CAN19_event&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|दुवा=https://www.formula1.com/en/racing/2019/canada|title=२०१९ कॅनेडियन ग्रांप्रीचे अधिकृत नाव व कार्यक्रम|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;CAN19_race&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20Canadian%20Grand%20Prix%20-%20Final%20Race%20Classification.pdf|title=एफ.आय.ए. दस्तऐवज ४५ : शर्यतीचे अंतिम निकाल|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;CAN19_penalty&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/vettels-canada-penalty-the-stewards-decision-in-full.LgUCvccAD1MrhGG6oYkZs|title=व्हेटेलच्या ट्रॅकवर पुनर्प्रवेशाबद्दल पंचांचा निर्णय|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

मर्सिडीजच्या [[वालट्टेरी बोट्टास]]ने ६९व्या फेरीत १:१३.०७८ वेळ नोंदवून सर्वात वेगवान फेरीचा २०१९ च्या नियमांनुसार उपलब्ध अतिरिक्त गुण मिळवला. व्हेटेलच्या शिक्षेने शर्यतीच्या निर्णयपद्धतीवर व्यापक चर्चा निर्माण केली; फेरारीची नंतरची औपचारिक पुनर्विचार विनंतीही फेटाळण्यात आली. त्यामुळे अंतिम अधिकृत क्रमवारी बदलली नाही.&lt;ref name=&quot;CAN19_fast&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1006/canada/fastest-laps|title=कॅनेडियन शर्यतीतील सर्व चालकांच्या वेगवान फेऱ्या|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;CAN19_points&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20Canadian%20Grand%20Prix%20-%20Championship%20Points.pdf|title=एफ.आय.ए. दस्तऐवज ४६ : शर्यतीनंतरची अजिंक्यपद गुणतालिका|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;CAN19_review&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/fia-reject-ferraris-request-to-have-vettels-canada-penalty-reviewed.1Xr7AQ7ZwARrp2VWmMJGq3|title=फेरारीची पुनर्विचार विनंती फेटाळण्याचा निर्णय|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

== पार्श्वभूमी ==
=== शर्यतीपूर्वीची अजिंक्यपदाची स्थिती ===
मोनॅकोतील सहाव्या फेरीनंतर चालक अजिंक्यपदात हॅमिल्टन १३७ गुणांसह, बोट्टास १२० गुणांसह, व्हेटेल ८२ गुणांसह आणि व्हर्सटॅपन ७८ गुणांसह होते. मर्सिडीजने आधीच्या सहाही ग्रांप्री जिंकल्या होत्या. कारनिर्माते क्रमवारीत मर्सिडीजचे २५७, फेरारीचे १३९ आणि रेड बुलचे ११० गुण होते. कॅनडातील लांब सरळ पट्टे आणि वेगवान ब्रेकिंग विभाग फेरारीला तुलनेने अनुकूल ठरू शकतील, अशी शर्यतपूर्व चर्चा होती.&lt;ref name=&quot;CAN19_points&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;CAN19_report&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/canadian-grand-prix-2019-race-report-highlights.4Jhsl7NERcdaUp4igw5vXi|title=कॅनेडियन शर्यतीचा अधिकृत सविस्तर वृत्तांत|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

या फेरीसाठी मर्सिडीजने सुधारित इंजिन विनिर्देश आणला. शुक्रवारच्या सरावात वेग असूनही हॅमिल्टनच्या वाहनाला भिंतीचा धक्का बसला; शनिवारच्या अंतिम सरावात रेसिंग पॉइंटच्या स्ट्रोलला पॉवर-युनिट अडचण आली. यामुळे मर्सिडीज इंजिन असलेल्या संघांतील तांत्रिक विश्वासार्हतेवर लक्ष केंद्रित झाले.&lt;ref name=&quot;CAN19_merc&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/wolff-canada-the-most-difficult-weekend-i-can-remember.BMhCZ9OMu8n2QTse7rauB|title=मर्सिडीजच्या तांत्रिक अडचणींचे विश्लेषण|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;CAN19_rp&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/racing-point-in-pain-after-double-q1-elimination.3BTUZ7Ki2pnphQQgvqPVuB.3BTUZ7Ki2pnphQQgvqPVuB|title=रेसिंग पॉइंटचा इंजिन बिघाड आणि पात्रता अडचण|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

=== सर्किट आणि स्पर्धा कार्यक्रम ===
सर्किट गिलेस व्हिलनव्ह हा मॉन्ट्रियलमधील इल नोट्र-दाम बेटावरील अर्ध-स्थायी शर्यतमार्ग आहे. वेगवान सरळ पट्ट्या, कडक ब्रेकिंग क्षेत्रे, कमी पकडीच्या सुरुवातीच्या परिस्थिती आणि शेवटच्या शिखेनजवळील प्रसिद्ध भिंत यांमुळे चालकांसाठी अचूक वळणप्रवेश महत्त्वाचा असतो. २०१९ मध्ये एका फेरीचे अधिकृत अंतर ४.३६१ किमी आणि ७० फेऱ्यांचे शर्यत अंतर ३०५.२७० किमी होते.&lt;ref name=&quot;CAN19_event&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;CAN19_race&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;CAN19_commons&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|दुवा=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Circuit_Gilles_Villeneuve.svg|title=सर्किट गिलेस व्हिलनव्हचा ऐतिहासिक नकाशा|प्रकाशक=विकिमीडिया कॉमन्स}}&lt;/ref&gt;

शुक्रवार, ७ जून रोजी पहिला आणि दुसरा सराव झाला. शनिवार, ८ जून रोजी तिसऱ्या सरावानंतर तीन टप्प्यांची पात्रता फेरी झाली. रविवार, ९ जून रोजी मुख्य शर्यत झाली. त्या हंगामात स्प्रिंट शर्यती नव्हत्या.&lt;ref name=&quot;CAN19_event&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;CAN19_fiaidx&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|दुवा=https://www.fia.com/documents/championships/fia-formula-one-world-championship-14/season/season-2019-971/event/Canadian%20Grand%20Prix|title=कॅनेडियन ग्रांप्री निर्णय दस्तऐवजांची अधिकृत सूची|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}&lt;/ref&gt;

=== सहभागी चालक आणि संघ ===
दहा संघांनी प्रत्येकी दोन अशा २० शर्यतचालकांना प्रवेश दिला. पहिल्या मुक्त सरावात विलियम्सच्या कार क्रमांक ४० मध्ये [[निकोलस लॅटिफी]]ने [[रॉबर्ट कुबित्सा]]ऐवजी भाग घेतला. कुबित्सा शुक्रवारच्या दुसऱ्या सरावापासून आपल्या क्रमांक ८८ च्या वाहनात परतला; लॅटिफीला पात्रता फेरी किंवा शर्यतीचा चालक म्हणून दाखवलेले नाही.&lt;ref name=&quot;CAN19_fp1&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1006/canada/practice/1|title=पहिल्या मुक्त सराव सत्राचे अधिकृत निकाल|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;CAN19_lat&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-the-teams-said-friday-in-canada.5kPgt16AU0Um4cGv7S0GKZ.5kPgt16AU0Um4cGv7S0GKZ|title=लॅटिफीने कुबित्साची जागा घेतल्याची संघाची पुष्टी|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;CAN19_fp2&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1006/canada/practice/2|title=दुसऱ्या मुक्त सराव सत्राचे अधिकृत निकाल|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! संघ !! चालक !! कार क्र.
|-
| [[मर्सिडीज]] || [[लुइस हॅमिल्टन]] || ४४
|-
| [[मर्सिडीज]] || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || ७७
|-
| [[फेरारी]] || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || ५
|-
| [[फेरारी]] || [[शार्ल लक्लेर]] || १६
|-
| [[रेड बुल रेसींग]] || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || ३३
|-
| [[रेड बुल रेसींग]] || [[पियर गॅस्ली]] || १०
|-
| [[मॅकलारेन]] || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || ५५
|-
| [[मॅकलारेन]] || [[लॅन्डो नॉरिस]] || ४
|-
| [[हास एफ.१ संघ]] || [[केव्हिन मॅग्नुसेन]] || २०
|-
| [[हास एफ.१ संघ]] || [[रोमेन ग्रॉसजाँ]] || ८
|-
| [[रेसिंग पॉइंट]] || [[सर्जिओ पेरेझ]] || ११
|-
| [[रेसिंग पॉइंट]] || [[लान्स स्ट्रोल]] || १८
|-
| [[अल्फा रोमियो रेसींग]] || [[किमी राइकोनेन]] || ७
|-
| [[अल्फा रोमियो रेसींग]] || [[अँटोनियो जिओव्हिनात्सी]] || ९९
|-
| [[टोरो रोसो]] || [[डॅनिल क्व्याट]] || २६
|-
| [[टोरो रोसो]] || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || २३
|-
| [[रेनॉल्ट एफ.१ संघ]] || [[डॅनियल रिकार्डो]] || ३
|-
| [[रेनॉल्ट एफ.१ संघ]] || [[निको हुल्केनबर्ग]] || २७
|-
| [[विलियम्स रेसींग]] || [[जॉर्ज रसल]] || ६३
|-
| [[विलियम्स रेसींग]] || [[रॉबर्ट कुबित्सा]] || ८८
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;CAN19_q&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20Canadian%20Grand%20Prix%20-%20Final%20Qualifying%20Classification_0.pdf|title=एफ.आय.ए. दस्तऐवज ३४ : पात्रता फेरीची अंतिम वर्गवारी|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;CAN19_race&quot;/&gt;
|}

=== टायर ===
पिरेलीने या शर्यतीसाठी सी३ (हार्ड), सी४ (मीडियम) आणि सी५ (सॉफ्ट) ही २०१९ मधील सर्वात मऊ तीन कोरडी टायर संयोजने निवडली. प्रत्येक चालकाला एकूण १३ संच मिळत होते; मात्र हार्ड, मीडियम व सॉफ्टमधील प्रमाण संघ व चालकानुसार बदलत होते. फेरारीने मीडियमचे पाच संच निवडले, तर मर्सिडीजकडे सॉफ्टचे आठ संच होते. खालील श्रेणी या सर्व चालकांसाठी एकच निश्चित संचसंख्या नसल्याचे स्पष्ट करतात.&lt;ref name=&quot;CAN19_pirelli&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|दुवा=https://press.pirelli.com/2019-canada-grand-prix--preview/|title=पिरेली : कॅनडासाठी टायर निवड आणि शर्यतपूर्व अंदाज|प्रकाशक=पिरेली}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;CAN19_sets&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-tyres-have-the-teams-and-drivers-picked-for-canada.7yjWchqPVc4GOiyxOF5DK2|title=कॅनेडियन ग्रांप्रीचे चालकनिहाय टायर संच|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! टायर प्रकार !! मिश्रण !! बाजूच्या पट्टीचा रंग !! प्रत्येकी उपलब्ध संच
|-
| हार्ड || C3 || पांढरा || चालकनिहाय १–३
|-
| मीडियम || C4 || पिवळा || चालकनिहाय २–५
|-
| सॉफ्ट || C5 || लाल || चालकनिहाय ७–९
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;CAN19_pirelli&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;CAN19_sets&quot;/&gt;
|}

शर्यतीपूर्वी सर्वाधिक वेगवान अपेक्षित धोरण मीडियमवर सुरुवात करून पुढे हार्ड वापरण्याचे होते. प्रत्यक्षात व्हेटेल, हॅमिल्टन आणि लक्लेर यांनी या दिशेने शर्यत आखली; व्हर्सटॅपन आणि स्ट्रोल यांनी सुरुवातीच्या हार्ड टायरवरील लांब टप्प्याचा फायदा घेतला. बोट्टासने शेवटी सॉफ्ट टायर लावून अतिरिक्त वेगवान-फेरी गुण मिळवला.&lt;ref name=&quot;CAN19_pistrat&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|दुवा=https://press.pirelli.com/2019-canada-grand-prix---race/|title=पिरेली : शर्यतीनंतरचे टायर व रणनीती विश्लेषण|प्रकाशक=पिरेली}}&lt;/ref&gt;

== मुक्त सराव सत्रे ==
=== पहिला मुक्त सराव ===
७ जूनच्या पहिल्या सरावात हॅमिल्टन १:१२.७६७ वेळेसह आघाडीवर राहिला आणि बोट्टास ०.१४७ सेकंद मागे होता. फेरारीचा लक्लेर तिसरा राहिला. नव्या रस्त्यावरील धूळ व कमी पकड यामुळे चुका होत असताना जिओव्हिनात्सीने वळणातील भिंतीला धडक दिली आणि थोडावेळ व्हर्च्युअल सेफ्टी कार लावण्यात आली. विलियम्ससाठी लॅटिफीची पहिली औपचारिक एफ.१ सराव उपस्थितीही या सत्राचे वैशिष्ट्य होती.&lt;ref name=&quot;CAN19_fp1&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;CAN19_fp1rep&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/fp1-report-2019-canadian-gr%E6%BE%B3%E9%97%A8%E8%B5%8C%E5%9C%BA%E5%9C%A8%E7%BA%BF-prix.5hYq8l2vlzDeDbeOsMou5q|title=पहिल्या सरावात मर्सिडीजचे वर्चस्व आणि लॅटिफीची उपस्थिती|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

=== मुक्त सराव १ चे निकाल ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:१२.७६७ || ३१
|-
| २ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || +०.१४७ से. || २५
|-
| ३ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || +०.९५३ से. || २४
|-
| ४ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसींग]] || +०.९८८ से. || २६
|-
| ५ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || +१.१३८ से. || २८
|-
| ६ || ७ || [[किमी राइकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसींग]] || +१.१७८ से. || ३०
|-
| ७ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅकलारेन]] || +१.२०६ से. || ३४
|-
| ८ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट एफ.१ संघ]] || +१.३५६ से. || ३१
|-
| ९ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || +१.४०५ से. || ३१
|-
| १० || २० || [[केव्हिन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +१.४३५ से. || ३२
|-
| ११ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅकलारेन]] || +१.४७९ से. || ३३
|-
| १२ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट एफ.१ संघ]] || +१.७०७ से. || ३०
|-
| १३ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[रेड बुल रेसींग]] || +१.८०३ से. || २७
|-
| १४ || ९९ || [[अँटोनियो जिओव्हिनात्सी]] || [[अल्फा रोमियो रेसींग]] || +१.८१५ से. || १७
|-
| १५ || ८ || [[रोमेन ग्रॉसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +१.८७८ से. || ३१
|-
| १६ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[टोरो रोसो]] || +१.९३६ से. || ३६
|-
| १७ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || +२.०४५ से. || ३२
|-
| १८ || २६ || [[डॅनिल क्व्याट]] || [[टोरो रोसो]] || +२.५७६ से. || ३२
|-
| १९ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसींग]] || +३.२२२ से. || २९
|-
| २० || ४० || [[निकोलस लॅटिफी]] || [[विलियम्स रेसींग]] || +३.४३२ से. || ३३
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;CAN19_fp1&quot;/&gt;
|}

=== दुसरा मुक्त सराव ===
दुपारी फेरारीने आघाडी घेतली. लक्लेरची १:१२.१७७ ही सर्वोत्तम फेरी आणि व्हेटेलची त्याहून फक्त ०.०७४ सेकंदांनी मंद वेळ होती. हॅमिल्टनने आठव्या-नवव्या वळणांच्या भागात मागील चाकाने भिंतीला धडक दिली; गाडीला झालेल्या नुकसानामुळे त्याची सरावफेरी आठ फेऱ्यांपुरती मर्यादित राहिली आणि मर्सिडीजला मागील भाग बदलावा लागला.&lt;ref name=&quot;CAN19_fp2&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;CAN19_fp2rep&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/fp2-report-canadian-grand-prix-2019.5a1b8nmObiAAsJVhZYc9nO|title=दुसऱ्या सरावात फेरारी आघाडीवर, हॅमिल्टनचा अपघात|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

व्हर्सटॅपनने प्रसिद्ध अंतिम भिंतीला स्पर्श केल्यामुळे काही काळ वाहन दुरुस्तीत गेले. सायेन्स चौथा व मॅग्नुसेन पाचवा राहिल्याने मधल्या फळीतील संघांचा वेग स्पष्ट झाला. लॅटिफीच्या जागी कुबित्सा परतला आणि त्याने ४४ फेऱ्या पूर्ण केल्या.&lt;ref name=&quot;CAN19_fp2&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;CAN19_fp2rep&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;CAN19_lat&quot;/&gt;

=== मुक्त सराव २ चे निकाल ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || १:१२.१७७ || ३९
|-
| २ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || +०.०७४ से. || ३८
|-
| ३ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || +०.१३४ से. || ४६
|-
| ४ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅकलारेन]] || +०.३७६ से. || ४५
|-
| ५ || २० || [[केव्हिन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +०.७५८ से. || ४१
|-
| ६ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || +०.७६१ से. || ८
|-
| ७ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || +०.८२६ से. || ३९
|-
| ८ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट एफ.१ संघ]] || +०.८३९ से. || ४०
|-
| ९ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट एफ.१ संघ]] || +०.९९१ से. || ४२
|-
| १० || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || +०.९९४ से. || ३७
|-
| ११ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅकलारेन]] || +१.०७२ से. || ३८
|-
| १२ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[रेड बुल रेसींग]] || +१.१६८ से. || ३८
|-
| १३ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसींग]] || +१.२११ से. || २२
|-
| १४ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[टोरो रोसो]] || +१.२५९ से. || ४५
|-
| १५ || २६ || [[डॅनिल क्व्याट]] || [[टोरो रोसो]] || +१.३४४ से. || ४०
|-
| १६ || ७ || [[किमी राइकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसींग]] || +१.३६५ से. || ४१
|-
| १७ || ८ || [[रोमेन ग्रॉसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +१.४२१ से. || ३९
|-
| १८ || ९९ || [[अँटोनियो जिओव्हिनात्सी]] || [[अल्फा रोमियो रेसींग]] || +२.६९३ से. || १६
|-
| १९ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसींग]] || +२.८५९ से. || ३६
|-
| २० || ८८ || [[रॉबर्ट कुबित्सा]] || [[विलियम्स रेसींग]] || +३.११० से. || ४४
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;CAN19_fp2&quot;/&gt;
|}

=== तिसरा मुक्त सराव ===
शनिवारच्या अंतिम सरावात व्हेटेलने १:१०.८४३ वेळ नोंदवून लक्लेरपेक्षा ०.१३९ सेकंदांची आघाडी मिळवली. हॅमिल्टन तिसरा आणि बोट्टास चौथा होता. फेरारीच्या फेरीवेगामुळे पात्रता फेरीतील लढतीचे चित्र बदलले.&lt;ref name=&quot;CAN19_fp3&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1006/canada/practice/3|title=तिसऱ्या मुक्त सराव सत्राचे अधिकृत निकाल|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

स्ट्रोलच्या रेसिंग पॉइंट वाहनात सुरुवातीलाच पॉवर-युनिटमध्ये बिघाड होऊन धूर आणि आग दिसली; तो फक्त एक फेरी पूर्ण करू शकला व वैध वेळ नोंदवू शकला नाही. संघाने पात्रता फेरीसाठी जुन्या इंजिन विनिर्देशाचा वापर करावा लागल्याचे सांगितले. वेळ नसणे म्हणजे त्याने सत्रात भागच घेतला नाही असे नाही.&lt;ref name=&quot;CAN19_fp3&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;CAN19_rp&quot;/&gt;

=== मुक्त सराव ३ चे निकाल ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || १:१०.८४३ || १९
|-
| २ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || +०.१३९ से. || १७
|-
| ३ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || +०.३९३ से. || २०
|-
| ४ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || +०.६८८ से. || १९
|-
| ५ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसींग]] || +०.९९९ से. || १५
|-
| ६ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[रेड बुल रेसींग]] || +१.०७१ से. || १९
|-
| ७ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट एफ.१ संघ]] || +१.२०२ से. || १६
|-
| ८ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅकलारेन]] || +१.३११ से. || १७
|-
| ९ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || +१.३३२ से. || १७
|-
| १० || २६ || [[डॅनिल क्व्याट]] || [[टोरो रोसो]] || +१.४५५ से. || २३
|-
| ११ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट एफ.१ संघ]] || +१.४६२ से. || १७
|-
| १२ || २० || [[केव्हिन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +१.४९४ से. || १७
|-
| १३ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅकलारेन]] || +१.५५६ से. || २१
|-
| १४ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[टोरो रोसो]] || +१.५८० से. || २०
|-
| १५ || ९९ || [[अँटोनियो जिओव्हिनात्सी]] || [[अल्फा रोमियो रेसींग]] || +१.७८४ से. || २४
|-
| १६ || ७ || [[किमी राइकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसींग]] || +१.८६५ से. || १९
|-
| १७ || ८ || [[रोमेन ग्रॉसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || +२.३५४ से. || ११
|-
| १८ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसींग]] || +३.१२३ से. || १७
|-
| १९ || ८८ || [[रॉबर्ट कुबित्सा]] || [[विलियम्स रेसींग]] || +३.५८३ से. || २४
|-
| २० || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || वैध वेळ नाही || १
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;CAN19_fp3&quot;/&gt;
|}

== मुख्य शर्यतीची पात्रता फेरी ==
=== फेरी १ ===
पहिल्या पात्रता टप्प्यात पेरेझ, राइकोनेन, स्ट्रोल आणि दोन्ही विलियम्स चालक बाहेर पडले. स्ट्रोलच्या वाहनातील तिसऱ्या सरावातील बिघाडानंतर संघाने ते दुरुस्त केले, पण अंतिम वेग पुरेसा नव्हता. पेरेझलाही चांगला वेळ साधता आला नाही; कॅनडातील स्थानिक चालक स्ट्रोल अठरावा पात्र ठरला.&lt;ref name=&quot;CAN19_fq&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1006/canada/qualifying|title=पात्रता फेरीचे सत्रनिहाय निकाल आणि एकूण फेऱ्या|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;CAN19_rp&quot;/&gt;

=== फेरी २ ===
दुसऱ्या टप्प्यात मॅग्नुसेनने शेवटच्या शिखेनंतर भिंतीला मोठी धडक दिल्यामुळे लाल झेंडा दाखवण्यात आला. त्याचा पूर्वीचा वेळ पहिल्या दहांत जाण्यास पुरेसा असला, तरी तिसऱ्या टप्प्यात त्याला वैध फेरी नोंदवता आली नाही. या थांब्यामुळे व्हर्सटॅपनला दुसरा प्रयत्न करता आला नाही; तो अकरावा राहिला. क्व्याट, जिओव्हिनात्सी, अल्बोन आणि ग्रॉसजाँही बाहेर पडले.&lt;ref name=&quot;CAN19_fq&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;CAN19_q&quot;/&gt;

=== फेरी ३ ===
अंतिम टप्प्यात व्हेटेलने १:१०.२४० ही वेगवान फेरी नोंदवून हॅमिल्टनला ०.२०६ सेकंदांनी मागे टाकले. लक्लेर तिसरा तर रेनॉल्टचा रिकार्डो चौथा ठरला; ही कामगिरी मधल्या फळीतील रेनॉल्टसाठी उल्लेखनीय होती. पाचवा गॅस्ली आणि सहावा बोट्टास राहिला. मॅग्नुसेनकडे तिसऱ्या टप्प्याची वैध वेळ नव्हती.&lt;ref name=&quot;CAN19_q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;CAN19_fq&quot;/&gt;

=== मुख्य शर्यतीच्या पात्रता फेरीचे निकाल ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी १ !! फेरी २ !! फेरी ३ !! एकूण फेऱ्या
|-
| १ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || १:११.२०० || १:११.१४२ || १:१०.२४० || २३
|-
| २ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:११.५१८ || १:११.०१० || १:१०.४४६ || २२
|-
| ३ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || १:११.२१४ || १:११.२०५ || १:१०.९२० || २३
|-
| ४ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट एफ.१ संघ]] || १:११.८३७ || १:११.५३२ || १:११.०७१ || २०
|-
| ५ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[रेड बुल रेसींग]] || १:१२.०२३ || १:११.१९६ || १:११.०७९ || १७
|-
| ६ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:११.२२९ || १:११.०९५ || १:११.१०१ || १९
|-
| ७ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट एफ.१ संघ]] || १:११.७२० || १:११.५५३ || १:११.३२४ || २१
|-
| ८ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅकलारेन]] || १:११.७८० || १:११.७३५ || १:११.८६३ || २०
|-
| ९ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅकलारेन]] || १:११.७५० || १:११.५७२ || १:१३.९८१ || १९
|-
| १० || २० || [[केव्हिन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:१२.१०७ || १:११.७८६ || — || १५
|-
| ११ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसींग]] || १:११.६१९ || १:११.८०० || — || १२
|-
| १२ || २६ || [[डॅनिल क्व्याट]] || [[टोरो रोसो]] || १:११.९६५ || १:११.९२१ || — || १७
|-
| १३ || ९९ || [[अँटोनियो जिओव्हिनात्सी]] || [[अल्फा रोमियो रेसींग]] || १:१२.१२२ || १:१२.१३६ || — || १६
|-
| १४ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[टोरो रोसो]] || १:१२.०२० || १:१२.१९३ || — || १६
|-
| १५ || ८ || [[रोमेन ग्रॉसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १:१२.१०९ || डी.एन.एफ. || — || १५
|-
| १६ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:१२.१९७ || — || — || ६
|-
| १७ || ७ || [[किमी राइकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसींग]] || १:१२.२३० || — || — || १०
|-
| १८ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:१२.२६६ || — || — || ९
|-
| १९ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसींग]] || १:१३.६१७ || — || — || १०
|-
| २० || ८८ || [[रॉबर्ट कुबित्सा]] || [[विलियम्स रेसींग]] || १:१४.३९३ || — || — || १०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;8&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;CAN19_q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;CAN19_fq&quot;/&gt;
|}

=== मुख्य शर्यतीची अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी ===
एफ.आय.ए.च्या अंतिम ग्रिड दस्तऐवजात मॅग्नुसेनसह २० चालक दाखवले आहेत; पण मॅग्नुसेनला पात्रता फेरीतील अपघातानंतर चेसिस, गिअरबॉक्स आणि पॉवर-युनिट घटक बदलल्यामुळे पिट लेनमधून सुरुवात करावी लागली. त्यामुळे प्रत्यक्ष ग्रिडवर १९ क्रमांकित स्थानांवर वाहने होती. सायेन्सला अल्बोनला अडथळा आणल्याबद्दल तीन स्थानांचा ग्रिड दंड होता; पात्रतेतील त्याचे नववे स्थान शर्यतीच्या ग्रिडवर अकरावे बनले.&lt;ref name=&quot;CAN19_grid&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20Canadian%20Grand%20Prix%20-%20Final%20Starting%20Grid.pdf|title=एफ.आय.ए. दस्तऐवज ४१ : अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;CAN19_fg&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1006/canada/starting-grid|title=शर्यतीची सुरुवातीची क्रमवारी व बदल|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! ग्रिड !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पात्रता वेळ / स्थिती
|-
| १ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || १:१०.२४०
|-
| २ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:१०.४४६
|-
| ३ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || १:१०.९२०
|-
| ४ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट एफ.१ संघ]] || १:११.०७१
|-
| ५ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[रेड बुल रेसींग]] || १:११.०७९
|-
| ६ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:११.१०१
|-
| ७ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट एफ.१ संघ]] || १:११.३२४
|-
| ८ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅकलारेन]] || १:११.८६३
|-
| ९ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसींग]] || १:११.८००
|-
| १० || २६ || [[डॅनिल क्व्याट]] || [[टोरो रोसो]] || १:११.९२१
|-
| ११ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅकलारेन]] || १:१३.९८१
|-
| १२ || ९९ || [[अँटोनियो जिओव्हिनात्सी]] || [[अल्फा रोमियो रेसींग]] || १:१२.१३६
|-
| १३ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[टोरो रोसो]] || १:१२.१९३
|-
| १४ || ८ || [[रोमेन ग्रॉसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || वैध अंतिम टप्पा वेळ नाही
|-
| १५ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:१२.१९७
|-
| १६ || ७ || [[किमी राइकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसींग]] || १:१२.२३०
|-
| १७ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:१२.२६६
|-
| १८ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसींग]] || १:१३.६१७
|-
| १९ || ८८ || [[रॉबर्ट कुबित्सा]] || [[विलियम्स रेसींग]] || १:१४.३९३
|-
| पिट लेनमधून सुरुवात || २० || [[केव्हिन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || वाहन पुनर्बांधणीनंतर पिट लेन
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;5&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;CAN19_grid&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;CAN19_fg&quot;/&gt;
|}

== मुख्य शर्यत ==
=== सुरुवात आणि पहिला टप्पा ===
पोलवरून सुरुवात करणाऱ्या व्हेटेलने पहिल्या वळणापर्यंत आघाडी टिकवली. हॅमिल्टन दुसरा आणि लक्लेर तिसरा राहिला. रिकार्डोने पहिल्या फळीतील स्थान सांभाळले. पहिल्याच फेरीत जिओव्हिनात्सी आणि अल्बोन यांच्या संपर्कानंतर अल्बोनच्या टोरो रोसोच्या पुढील विंगला नुकसान झाले आणि त्याला पिटमध्ये यावे लागले.&lt;ref name=&quot;CAN19_report&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;CAN19_fiareport&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|दुवा=https://api.fia.com/news/f1-hamilton-wins-montreal-time-penalty-costs-vettel-victory|title=व्हेटेलच्या दंडानंतर हॅमिल्टनचा विजय|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}&lt;/ref&gt;

नॉरिस आणि व्हर्सटॅपन यांच्यात सुरुवातीला स्थानासाठी लढत झाली; परंतु नवव्या फेरीत नॉरिसच्या मॅकलारेनच्या उजव्या मागील भागात अतिउष्णतेमुळे अडचण निर्माण झाली आणि त्याची शर्यत संपली. त्यामुळे मॅकलारेनचे दोन्ही चालक गुण मिळवतील अशी अपेक्षा कमी झाली. फेरारी व मर्सिडीजच्या आघाडीच्या लढतीपासून रेनॉल्ट, रेड बुल आणि इतर संघांची रणनीती वेगवेगळी राहिली.&lt;ref name=&quot;CAN19_report&quot;/&gt;

=== टायर बदल आणि नेतृत्वासाठी लढत ===
रेनॉल्टचे रिकार्डो आणि हुल्केनबर्ग यांनी सॉफ्टवर सुरुवात केल्यामुळे सुरुवातीच्या फेऱ्यांमध्ये तुलनेने लवकर पिट स्टॉप केले. उलट व्हेटेल आणि हॅमिल्टन यांनी मीडियमवरील पहिला टप्पा वाढवून हार्डवर पुढील मोठा टप्पा पूर्ण करण्याचा प्रयत्न केला. व्हेटेल सुमारे २६व्या तर हॅमिल्टन २८व्या फेरीच्या सुमारास पिटमध्ये गेले; त्यामुळे ट्रॅकवरील स्थान काही फेऱ्यांसाठी बदलले.&lt;ref name=&quot;CAN19_pistrat&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;CAN19_report&quot;/&gt;

हॅमिल्टनच्या हार्ड टायरवरील वेगामुळे तो शर्यतीच्या दुसऱ्या भागात व्हेटेलजवळ पोहोचला. दोघांत स्थानासाठी थेट चुरस असताना ४८व्या फेरीत व्हेटेलने तिसऱ्या वळणावर नियंत्रण गमावून गवतावरून मार्ग काढला. चौथ्या वळणात ट्रॅकवर परतताना हॅमिल्टनला भिंतीकडे जागा कमी पडली; त्याला टक्कर टाळण्यासाठी वेग आणि मार्ग बदलावा लागला.&lt;ref name=&quot;CAN19_report&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;CAN19_penalty&quot;/&gt;

=== पाच सेकंदांचा दंड आणि अंतिम निकाल ===
घटनेचे व्हिडिओ परीक्षण केल्यानंतर पंचांनी व्हेटेलने असुरक्षित पुनर्प्रवेश करून हॅमिल्टनला ट्रॅकबाहेर जाण्यास भाग पाडल्याचे ठरवले आणि पाच सेकंदांचा वेळदंड दिला. हा पात्रता किंवा ग्रिडवरील दंड नव्हता; तो शर्यतीच्या अंतिम वेळेत लागू झाला. व्हेटेलने प्रत्यक्ष अंतिम रेषा सर्वप्रथम पार केली, पण दोघांतील अंतर पाच सेकंदांपेक्षा कमी असल्यामुळे हॅमिल्टनला अधिकृत विजय देण्यात आला.&lt;ref name=&quot;CAN19_penalty&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;CAN19_race&quot;/&gt;

लक्लेर अधिकृत तिसऱ्या स्थानावर राहिला. बोट्टासने दोन पिट स्टॉपच्या रणनीतीत शेवटच्या टप्प्यात सॉफ्ट टायर वापरून ६९व्या फेरीत सर्वात वेगवान वेळ मिळवली आणि चौथ्या स्थानासह एक अतिरिक्त गुण पटकावला. व्हर्सटॅपनने हार्डवर ४८ फेऱ्यांचा मोठा पहिला टप्पा पूर्ण करून नवव्या ग्रिडवरून पाचवे स्थान मिळवले.&lt;ref name=&quot;CAN19_race&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;CAN19_pistrat&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;CAN19_fast&quot;/&gt;

रेनॉल्टला रिकार्डो सहावा आणि हुल्केनबर्ग सातवा अशा दुहेरी गुणप्राप्तीचा लाभ झाला. गॅस्ली आठवा, स्थानिक चालक स्ट्रोल नववा आणि क्व्याट दहावा ठरले. नॉरिसबरोबर अल्बोनचीही शर्यत अधिकृतरीत्या वर्गीकृत पूर्ण झाली नाही.&lt;ref name=&quot;CAN19_race&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;CAN19_points&quot;/&gt;

=== मुख्य शर्यतीचे निकाल ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पूर्ण फेऱ्या !! वेळ / अंतर / स्थिती !! गुण
|-
| १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ७० || १:२९:०७.०८४ || २५
|-
| २ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || ७० || +३.६५८{{refn|group=टीप|व्हेटेलने अंतिम रेषा प्रथम पार केली; एफ.आय.ए.च्या पाच सेकंदांच्या दंडामुळे तो अधिकृत निकालात दुसरा ठरला.}} || १८
|-
| ३ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || ७० || +४.६९६ || १५
|-
| ४ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || ७० || +५१.०४३ || १३
|-
| ५ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसींग]] || ७० || +५७.६५५ || १०
|-
| ६ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट एफ.१ संघ]] || ६९ || +१ फेरी || ८
|-
| ७ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट एफ.१ संघ]] || ६९ || +१ फेरी || ६
|-
| ८ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[रेड बुल रेसींग]] || ६९ || +१ फेरी || ४
|-
| ९ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || ६९ || +१ फेरी || २
|-
| १० || २६ || [[डॅनिल क्व्याट]] || [[टोरो रोसो]] || ६९ || +१ फेरी || १
|-
| ११ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅकलारेन]] || ६९ || +१ फेरी || ०
|-
| १२ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || ६९ || +१ फेरी || ०
|-
| १३ || ९९ || [[अँटोनियो जिओव्हिनात्सी]] || [[अल्फा रोमियो रेसींग]] || ६९ || +१ फेरी || ०
|-
| १४ || ८ || [[रोमेन ग्रॉसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ६९ || +१ फेरी || ०
|-
| १५ || ७ || [[किमी राइकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसींग]] || ६९ || +१ फेरी || ०
|-
| १६ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसींग]] || ६८ || +२ फेऱ्या || ०
|-
| १७ || २० || [[केव्हिन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ६८ || +२ फेऱ्या || ०
|-
| १८ || ८८ || [[रॉबर्ट कुबित्सा]] || [[विलियम्स रेसींग]] || ६७ || +३ फेऱ्या || ०
|-
| वर्गीकृत नाही || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[टोरो रोसो]] || ५९ || निवृत्त — वर्गीकृत नाही || ०
|-
| वर्गीकृत नाही || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅकलारेन]] || ८ || निवृत्त — वर्गीकृत नाही || ०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;CAN19_race&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;CAN19_fr&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1006/canada/race-result|title=शर्यतीचा अधिकृत निकाल आणि गुण|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;
|}

=== सर्वात वेगवान फेरी ===
बोट्टासने ६९व्या फेरीत १:१३.०७८ वेळ आणि २१४.८३३ किमी/ता. सरासरी वेग नोंदवला. तो अधिकृत निकालात पहिल्या दहांत असल्यामुळे सर्वाधिक वेगवान फेरीचा एक गुण त्याला मिळाला. खाली सर्व २० चालकांच्या उपलब्ध वैध वेगवान फेऱ्या, त्यांचे फेरी क्रमांक आणि प्रकाशित वेग दिले आहेत.&lt;ref name=&quot;CAN19_fast&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;CAN19_race&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! क्रम !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी (एफआयए) !! फेरीचा वेळ !! सरासरी वेग (किमी/ता.)
|-
| १ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || ६९ || १:१३.०७८ || २१४.८३३
|-
| २ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || ६३ || १:१४.३५६ || २११.१४०
|-
| ३ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसींग]] || ६७ || १:१४.७६७ || २०९.९८०
|-
| ४ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ६२ || १:१४.८१३ || २०९.८५१
|-
| ५ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || ५७ || १:१४.८७५ || २०९.६७७
|-
| ६ || ७ || [[किमी राइकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसींग]] || ६० || १:१५.४४२ || २०८.१०१
|-
| ७ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट एफ.१ संघ]] || ५७ || १:१५.९९५ || २०६.५८७
|-
| ८ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || ४७ || १:१६.०४३ || २०६.४५६
|-
| ९ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट एफ.१ संघ]] || ५५ || १:१६.०७५ || २०६.३७०
|-
| १० || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[रेड बुल रेसींग]] || ५१ || १:१६.१५७ || २०६.१४७
|-
| ११ || २६ || [[डॅनिल क्व्याट]] || [[टोरो रोसो]] || ४४ || १:१६.१९८ || २०६.०३६
|-
| १२ || ८ || [[रोमेन ग्रॉसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ६० || १:१६.२४५ || २०५.९०९
|-
| १३ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || ६१ || १:१६.३१४ || २०५.७२३
|-
| १४ || ९९ || [[अँटोनियो जिओव्हिनात्सी]] || [[अल्फा रोमियो रेसींग]] || ६९ || १:१६.३६५ || २०५.५८६
|-
| १५ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅकलारेन]] || ३७ || १:१६.४७१ || २०५.३०१
|-
| १६ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[टोरो रोसो]] || ४७ || १:१७.१५१ || २०३.४९१
|-
| १७ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसींग]] || ५८ || १:१७.२४१ || २०३.२५४
|-
| १८ || ८८ || [[रॉबर्ट कुबित्सा]] || [[विलियम्स रेसींग]] || ६४ || १:१७.२८५ || २०३.१३९
|-
| १९ || २० || [[केव्हिन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || ४१ || १:१७.३०९ || २०३.०७५
|-
| २० || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅकलारेन]] || ४ || १:१८.०२३ || २०१.२१७
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;CAN19_fast&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;CAN19_race&quot;/&gt;
|}

== मुख्य शर्यतीनंतरचे विश्लेषण ==

=== सुरुवात आणि पहिला टप्पा ===

पोलवरून सुरुवात करणाऱ्या व्हेटेलने पहिल्या वळणापर्यंत आघाडी टिकवली. हॅमिल्टन दुसरा आणि लक्लेर तिसरा राहिला. रिकार्डोने पहिल्या फळीतील स्थान सांभाळले. पहिल्याच फेरीत जिओव्हिनात्सी आणि अल्बोन यांच्या संपर्कानंतर अल्बोनच्या टोरो रोसोच्या पुढील विंगला नुकसान झाले आणि त्याला पिटमध्ये यावे लागले.&lt;ref name=&quot;CAN19_report&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;CAN19_fiareport&quot;/&gt;

नॉरिस आणि व्हर्सटॅपन यांच्यात सुरुवातीला स्थानासाठी लढत झाली; परंतु नवव्या फेरीत नॉरिसच्या मॅकलारेनच्या उजव्या मागील भागात अतिउष्णतेमुळे अडचण निर्माण झाली आणि त्याची शर्यत संपली. त्यामुळे मॅकलारेनचे दोन्ही चालक गुण मिळवतील अशी अपेक्षा कमी झाली. फेरारी व मर्सिडीजच्या आघाडीच्या लढतीपासून रेनॉल्ट, रेड बुल आणि इतर संघांची रणनीती वेगवेगळी राहिली.&lt;ref name=&quot;CAN19_report&quot;/&gt;

=== टायर बदल आणि नेतृत्वासाठी लढत ===

रेनॉल्टचे रिकार्डो आणि हुल्केनबर्ग यांनी सॉफ्टवर सुरुवात केल्यामुळे सुरुवातीच्या फेऱ्यांमध्ये तुलनेने लवकर पिट स्टॉप केले. उलट व्हेटेल आणि हॅमिल्टन यांनी मीडियमवरील पहिला टप्पा वाढवून हार्डवर पुढील मोठा टप्पा पूर्ण करण्याचा प्रयत्न केला. व्हेटेल सुमारे २६व्या तर हॅमिल्टन २८व्या फेरीच्या सुमारास पिटमध्ये गेले; त्यामुळे ट्रॅकवरील स्थान काही फेऱ्यांसाठी बदलले.&lt;ref name=&quot;CAN19_pistrat&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;CAN19_report&quot;/&gt;

हॅमिल्टनच्या हार्ड टायरवरील वेगामुळे तो शर्यतीच्या दुसऱ्या भागात व्हेटेलजवळ पोहोचला. दोघांत स्थानासाठी थेट चुरस असताना ४८व्या फेरीत व्हेटेलने तिसऱ्या वळणावर नियंत्रण गमावून गवतावरून मार्ग काढला. चौथ्या वळणात ट्रॅकवर परतताना हॅमिल्टनला भिंतीकडे जागा कमी पडली; त्याला टक्कर टाळण्यासाठी वेग आणि मार्ग बदलावा लागला.&lt;ref name=&quot;CAN19_report&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;CAN19_penalty&quot;/&gt;

स्थानिक चालक स्ट्रोलने सतराव्या ग्रिडवरून नववे स्थान मिळवून रेसिंग पॉइंटला दोन गुण मिळवले. शुक्रवारच्या सरावात लॅटिफीने भाग घेतला असला, तरी रेसिंग पॉइंटच्या नव्या इंजिनची शनिवारची समस्या ही स्वतंत्र घटना होती: स्ट्रोलला जुन्या विनिर्देशाच्या पॉवर-युनिटवर परतावे लागले. पेरेझ पंधराव्या ग्रिडवरून बारावा राहिला. लांब हार्ड टायर टप्पा आणि सुधारित शर्यतवेगामुळे स्ट्रोलला पात्रतेतील प्रतिकूल परिस्थितीतून गुण मिळवता आले.&lt;ref name=&quot;CAN19_rp&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;CAN19_race&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;CAN19_pistrat&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;CAN19_points&quot;/&gt;

टोरो रोसोच्या क्व्याटने दहाव्या स्थानावरील एक गुण मिळवला. अल्बोनची पहिल्या फेरीत आघात झाल्यानंतरची पिट भेट आणि पुढे पूर्ण वर्गीकरण न मिळणे यामुळे या संघाच्या एकूण गुणप्राप्तीवर मर्यादा पडली. क्व्याटने अनुशासित मीडियम-हार्ड धोरण स्वीकारले; अल्बोनने वेळ परत मिळवण्याचा प्रयत्न केला तरी तो ५९ फेऱ्यांवर निवृत्त झाला.&lt;ref name=&quot;CAN19_report&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;CAN19_pistrat&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;CAN19_race&quot;/&gt;

=== पाच सेकंदांचा दंड आणि अंतिम निकाल ===

घटनेचे व्हिडिओ परीक्षण केल्यानंतर पंचांनी व्हेटेलने असुरक्षित पुनर्प्रवेश करून हॅमिल्टनला ट्रॅकबाहेर जाण्यास भाग पाडल्याचे ठरवले आणि पाच सेकंदांचा वेळदंड दिला. हा पात्रता किंवा ग्रिडवरील दंड नव्हता; तो शर्यतीच्या अंतिम वेळेत लागू झाला. व्हेटेलने प्रत्यक्ष अंतिम रेषा सर्वप्रथम पार केली, पण दोघांतील अंतर पाच सेकंदांपेक्षा कमी असल्यामुळे हॅमिल्टनला अधिकृत विजय देण्यात आला.&lt;ref name=&quot;CAN19_penalty&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;CAN19_race&quot;/&gt;

लक्लेर अधिकृत तिसऱ्या स्थानावर राहिला. बोट्टासने दोन पिट स्टॉपच्या रणनीतीत शेवटच्या टप्प्यात सॉफ्ट टायर वापरून ६९व्या फेरीत सर्वात वेगवान वेळ मिळवली आणि चौथ्या स्थानासह एक अतिरिक्त गुण पटकावला. व्हर्सटॅपनने हार्डवर ४८ फेऱ्यांचा मोठा पहिला टप्पा पूर्ण करून नवव्या ग्रिडवरून पाचवे स्थान मिळवले.&lt;ref name=&quot;CAN19_race&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;CAN19_pistrat&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;CAN19_fast&quot;/&gt;

रेनॉल्टला रिकार्डो सहावा आणि हुल्केनबर्ग सातवा अशा दुहेरी गुणप्राप्तीचा लाभ झाला. गॅस्ली आठवा, स्थानिक चालक स्ट्रोल नववा आणि क्व्याट दहावा ठरले. नॉरिसबरोबर अल्बोनचीही शर्यत अधिकृतरीत्या वर्गीकृत पूर्ण झाली नाही.&lt;ref name=&quot;CAN19_race&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;CAN19_points&quot;/&gt;

फेरारीने पात्रता फेरीतील सर्वाधिक वेग मिळवून मर्सिडीजच्या सलग पोल स्थानांच्या धर्तीला आव्हान दिले. व्हेटेलने चांगली सुरुवात, नियंत्रित गती आणि योग्य टायर वापरामुळे बहुतेक शर्यत पुढे राहून अंतिम रेषाही प्रथम पार केली. तरीही शर्यत जिंकणे केवळ ट्रॅकवरील क्रमावर ठरत नाही; ट्रॅकवर पुनर्प्रवेश करताना इतर चालकाला पुरेशी जागा देण्याच्या नियमांचे पालनही बंधनकारक असते. पंचांच्या निर्णयानुसार हॅमिल्टनला टक्कर टाळावी लागली, त्यामुळे वेळदंड अधिकृत अंतिम वर्गवारीत निर्णायक ठरला.&lt;ref name=&quot;CAN19_penalty&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;CAN19_report&quot;/&gt;

व्हेटेल आणि फेरारीने अपघातानंतर गवतावरून येणाऱ्या वाहनाचे नियंत्रण मर्यादित असल्याचा मुद्दा मांडला; हॅमिल्टनने प्रतिस्पर्ध्याचा बचावात्मक प्रयत्न आणि त्याचे जोखीमपूर्ण परिणाम यांत फरक केला. २१ जून रोजी फेरारीने पुनर्विचारासाठी मांडलेली सामग्री आवश्यक नवीन आणि महत्त्वाच्या पुराव्याची अट पूर्ण करत नसल्याचे पंचांनी ठरवले. म्हणून मूळ शिक्षेचा निर्णय कायम राहिला; हे शर्यतीच्या दिवशी झालेल्या न्यायनिवाड्यापेक्षा नंतरचे वेगळे प्रक्रियात्मक पाऊल होते.&lt;ref name=&quot;CAN19_review&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;CAN19_penalty&quot;/&gt;

मर्सिडीजने सलग सातवा विजय मिळवला असला, तरी या विकेंडमध्ये त्यांचा निर्विवाद वेग राहिला नाही. हॅमिल्टनला शुक्रवारच्या भिंतीवरील धडकेनंतर वाहन दुरुस्त करावे लागले; शर्यतीपूर्वी हायड्रॉलिक प्रणालीविषयीही काम झाले. बोट्टासला पात्रता अंतिम टप्प्यात चुका झाल्यामुळे सहाव्या ग्रिडवरून सुरुवात करावी लागली. त्यामुळे फेरारीची एक-फेरी ताकद आणि मर्सिडीजचा दीर्घ फेरीक्रमातील वेग यांचे स्वतंत्र स्वरूप स्पष्ट झाले.&lt;ref name=&quot;CAN19_merc&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;CAN19_fp2rep&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;CAN19_q&quot;/&gt;

बोट्टासने चौथ्या क्रमांकावर सुरक्षित अंतर मिळाल्यावर सॉफ्टच्या दुसऱ्या पिट स्टॉपचा उपयोग सर्वात वेगवान फेरीसाठी केला. अशा अतिरिक्त टायर बदलात वेळ गमावून स्थान खाली जाण्याचा धोका असतो; पण मागील वाहनापासून पुरेसे अंतर असल्याने त्याला एक बोनस गुण मिळवता आला. हॅमिल्टनचा विजय आणि बोट्टासचे १३ गुण मिळून मर्सिडीजचे अजिंक्यपद गुण २९५ झाले.&lt;ref name=&quot;CAN19_pistrat&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;CAN19_points&quot;/&gt;

रेड बुलच्या व्हर्सटॅपनला पात्रतेतील लाल झेंड्यामुळे तिसऱ्या टप्प्यात पोहोचता आले नाही, परंतु हार्ड टायरवरील ४८ फेऱ्यांच्या पहिल्या टप्प्यामुळे तो नवव्या ग्रिडवरून पाचव्या क्रमांकावर पोहोचला. गॅस्लीने पाचव्या ग्रिडवरून आठव्या स्थानापर्यंत घसरण अनुभवली: सुरुवातीच्या सॉफ्ट टायरमुळे त्याला लवकर पिटमध्ये जावे लागले आणि नंतर वाहतुकीत वेळ खर्च झाला. एकाच संघाच्या वाहनांना विरोधी प्रारंभिक रणनीतीत वेगळे परिणाम मिळाले.&lt;ref name=&quot;CAN19_grid&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;CAN19_race&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;CAN19_pistrat&quot;/&gt;

मॅकलारेनचा नॉरिस आठव्या ग्रिडवरून चांगली सुरुवात करूनही मागील ब्रेक आणि सस्पेन्शनशी संबंधित समस्येमुळे नवव्या फेरीत निवृत्त झाला. सायेन्सला पात्रता फेरीत अल्बोनला अडथळा आणल्याबद्दल दंड झाला आणि तो अकराव्या ग्रिडवरून निघाला; शर्यतीत सुरुवातीच्या सॉफ्ट टायरमुळे लवकर पिट घेतल्यानंतर अखेरीस अकरावाच राहिला. त्यामुळे संघाचा गुणफलक ३०वरच राहिला.&lt;ref name=&quot;CAN19_report&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;CAN19_grid&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;CAN19_race&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;CAN19_points&quot;/&gt;

हासच्या मॅग्नुसेनने पात्रतेतील धडकेनंतर नवीन चेसिस व अन्य घटक वापरल्याने पिट लेनमधून सुरुवात केली, आणि शेवटी सतरावा राहिला. ग्रॉसजाँ चौदावा होता. त्यांच्या टीमच्या नोंदीतील आर्थिक किंवा वाहनदुरुस्तीची बाब आणि शर्यतीतील अंतिम गुणनिरपेक्ष परिणाम यांची सरमिसळ करता येत नाही; संघाचा एकूण गुणफलक १६वर राहिला.&lt;ref name=&quot;CAN19_grid&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;CAN19_race&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;CAN19_points&quot;/&gt;

अल्फा रोमियोचे जिओव्हिनात्सी आणि राइकोनेन अनुक्रमे तेरावे व पंधरावे राहिल्याने त्यांना या फेरीत गुण मिळाले नाहीत. पहिल्या सरावातील जिओव्हिनात्सीच्या धडकेनंतर यंत्रणा दुरुस्त केली गेली; तरी पात्रतेत दोन्ही चालकांना अपेक्षित वेग मिळाला नाही. संघाचे एकूण १३ गुण होते.&lt;ref name=&quot;CAN19_fp1rep&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;CAN19_race&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;CAN19_points&quot;/&gt;

विलियम्सच्या रसलने सोळावे, तर कुबित्साने अठरावे स्थान मिळवले. कुबित्सा पहिल्या सरावात सहभागी नव्हता; लॅटिफीने त्या एकाच सत्रात त्याची गाडी चालवली होती. प्रत्यक्ष शर्यतीत दोन्ही नियमित चालक उतरले, हे सत्रनिहाय नोंदी वेगळ्या ठेवणे आवश्यक ठरते. विलियम्स ० गुणांसह दहाव्या स्थानी होता.&lt;ref name=&quot;CAN19_fp1&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;CAN19_fp2&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;CAN19_race&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;CAN19_points&quot;/&gt;

या निकालानंतर हॅमिल्टन १६२ आणि बोट्टास १३३ गुणांवर होते; व्हेटेल १००, व्हर्सटॅपन ८८ आणि लक्लेर ७२ गुणांवर होते. कारनिर्मात्यांत मर्सिडीज २९५, फेरारी १७२ आणि रेड बुल १२४ गुणांसह पहिल्या तीन स्थानांवर होते. फेरारीच्या विजयाच्या संधीवरचा वाद कायम राहिला, परंतु त्याने मूळ दंड नष्ट केला नाही. त्यामुळे पुढील ऐतिहासिक नोंदीत हॅमिल्टनचा विजय, व्हेटेलचे दुसरे स्थान आणि बोट्टासचा बोनस गुण हेच अधिकृत परिणाम मानले जातात.&lt;ref name=&quot;CAN19_points&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;CAN19_review&quot;/&gt;

=== शर्यतीनंतरचे निर्णय, अंतिम वर्गीकरण आणि अजिंक्यपदावरील परिणाम ===

रेनॉल्टने रिकार्डोच्या चौथ्या पात्रता स्थानाचा योग्य उपयोग केला. रिकार्डो आणि हुल्केनबर्ग दोघांनी सॉफ्टनंतर हार्ड टायर घेतले आणि अनुक्रमे सहावे व सातवे स्थान मिळवून १४ गुण कमावले. पहिल्या सहा फेऱ्यांतील गुणांच्या तुलनेत हा महत्त्वाचा सुधार होता; संघाचे एकूण गुण २८ झाले आणि गुणतालिकेत पाचवे स्थान मिळाले. मात्र सुरुवातीच्या मऊ टायरमुळे आघाडीच्या कारशी शेवटपर्यंत लढणे कठीण गेले.&lt;ref name=&quot;CAN19_race&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;CAN19_pistrat&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;CAN19_points&quot;/&gt;

== निकालानंतर गुणतालिका ==
=== चालक अजिंक्यपद गुणतालिका ===
९ जून २०१९ रोजीच्या एफ.आय.ए.च्या दस्तऐवज ४६ मधील पूर्ण चालक क्रमवारी खाली दिली आहे. समान गुणधारकांचे स्थान मूळ अधिकृत दस्तऐवजाच्या क्रमाने ठेवले आहे.&lt;ref name=&quot;CAN19_points&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! चालक !! संघ !! गुण
|-
| १ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १६२
|-
| २ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १३३
|-
| ३ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || १००
|-
| ४ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसींग]] || ८८
|-
| ५ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || ७२
|-
| ६ || [[पियर गॅस्ली]] || [[रेड बुल रेसींग]] || ३६
|-
| ७ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅकलारेन]] || १८
|-
| ८ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट एफ.१ संघ]] || १६
|-
| ९ || [[केव्हिन मॅग्नुसेन]] || [[हास एफ.१ संघ]] || १४
|-
| १० || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १३
|-
| ११ || [[किमी राइकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसींग]] || १३
|-
| १२ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅकलारेन]] || १२
|-
| १३ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट एफ.१ संघ]] || १२
|-
| १४ || [[डॅनिल क्व्याट]] || [[टोरो रोसो]] || १०
|-
| १५ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[टोरो रोसो]] || ७
|-
| १६ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || ६
|-
| १७ || [[रोमेन ग्रॉसजाँ]] || [[हास एफ.१ संघ]] || २
|-
| १८ || [[अँटोनियो जिओव्हिनात्सी]] || [[अल्फा रोमियो रेसींग]] || ०
|-
| १९ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसींग]] || ०
|-
| २० || [[रॉबर्ट कुबित्सा]] || [[विलियम्स रेसींग]] || ०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;CAN19_points&quot;/&gt;
|}

=== कारनिर्माते अजिंक्यपद गुणतालिका ===
त्याच अधिकृत दस्तऐवजात नोंदवलेले सर्व दहा कारनिर्माते आणि त्यांचे अचूक गुण पुढीलप्रमाणे आहेत.&lt;ref name=&quot;CAN19_points&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कारनिर्माता !! गुण
|-
| १ || [[मर्सिडीज]] || २९५
|-
| २ || [[फेरारी]] || १७२
|-
| ३ || [[रेड बुल रेसींग]] || १२४
|-
| ४ || [[मॅकलारेन]] || ३०
|-
| ५ || [[रेनॉल्ट एफ.१ संघ]] || २८
|-
| ६ || [[रेसिंग पॉइंट]] || १९
|-
| ७ || [[टोरो रोसो]] || १७
|-
| ८ || [[हास एफ.१ संघ]] || १६
|-
| ९ || [[अल्फा रोमियो रेसींग]] || १३
|-
| १० || [[विलियम्स रेसींग]] || ०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;CAN19_points&quot;/&gt;
|}

== हे सुद्धा पहा ==
* [[फॉर्म्युला वन]]
* [[कॅनेडियन ग्रांप्री]]
* [[सर्किट गिलेस व्हिलनव्ह]]
* [[२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम]]
* [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन चालक यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]]

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}

==तळटीप==
{{reflist|group=टीप}}

== बाह्य दुवे ==
* [https://www.formula1.com/en/racing/2019/canada कॅनेडियन ग्रांप्रीचा अधिकृत कार्यक्रम]
* [https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1006/canada/race-result कॅनेडियन ग्रांप्री शर्यतीचे निकाल]
* [https://www.fia.com/documents/championships/fia-formula-one-world-championship-14/season/season-2019-971/event/Canadian%20Grand%20Prix एफ.आय.ए.चे कॅनेडियन ग्रांप्री निर्णय दस्तऐवज]

{{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत
| हंगाम = २०१९
| ग्रांप्री = कॅनेडियन ग्रांप्री
| हंगामातील_मागील_शर्यत = २०१९ मोनॅको ग्रांप्री
| हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०१९ फ्रेंच ग्रांप्री
| ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१८ कॅनेडियन ग्रांप्री
| ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२२ कॅनेडियन ग्रांप्री
}}
{{२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम}}
{{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}}
[[वर्ग:कॅनेडियन ग्रांप्री]]
[[वर्ग:२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम]]</text>
      <sha1>tl7k176j86mjzpznso00d8ymemg3396</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>२०१९ फ्रेंच ग्रांप्री</title>
    <ns>0</ns>
    <id>250204</id>
    <revision>
      <id>2728283</id>
      <parentid>2727091</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T14:07:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Koolkrazy</username>
        <id>1591</id>
      </contributor>
      <comment>/* मुख्य शर्यतीनंतरचे विश्लेषण */</comment>
      <origin>2728283</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="98257" sha1="78ghmrk78mththa22joucd1rlur0e9h" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत माहिती
| प्रकार = एफ.१
| देश = फ्रान्स
| ग्रांप्री = फ्रेंच
| चित्र = Le Castellet circuit map Formula One 2019 and 2021 without corner names English June 2019.svg
| चित्र_शीर्षक = २०१९ फ्रेंच ग्रांप्रीमध्ये वापरलेल्या सर्किट पॉल रिकार्डच्या मार्गाची रूपरेषा
| दिनांक = २३ जून
| वर्ष = २०१९
| अधिकृत_नाव = फॉर्म्युला वन पिरेली फ्रेंच ग्रांप्री २०१९
| शर्यत_क्रमांक = ८
| हंगामात_एकूण_शर्यती = २१
| शर्यतीचे_ठिकाण = [[सर्किट पॉल रिकार्ड]], ले कॅस्टेले, फ्रान्स
| सर्किट_प्रकार = कायमस्वरूपी शर्यतीचा मार्ग
| सर्किट_अंतर_किमी = ५.८४२
| सर्किट_अंतर_मैल = ३.६३०
| एकूण_फेऱ्या = ५३
| एकूण_अंतर_किमी = ३०९.६९०
| एकूण_अंतर_मैल = १९२.४३३
| हवामान = ऊन आणि कोरडे; हवेचे तापमान अंदाजे २६°से.
| पोल_चालक = [[लुइस हॅमिल्टन]]
| पोल_देश = युनायटेड किंग्डम
| पोल_संघ = [[मर्सिडीज]]
| पोल_वेळ = १:२८.३१९
| जलद_चालक = [[सेबास्टियन व्हेटेल]]
| जलद_देश = जर्मनी
| जलद_संघ = [[फेरारी]]
| जलद_वेळ = १:३२.७४०
| जलद_फेरी = ५३
| पहिला_चालक = [[लुइस हॅमिल्टन]]
| पहिला_देश = युनायटेड किंग्डम
| पहिला_संघ = [[मर्सिडीज]]
| दुसरा_चालक = [[वालट्टेरी बोट्टास]]
| दुसरा_देश = फिनलंड
| दुसरा_संघ = [[मर्सिडीज]]
| तिसरा_चालक = [[शार्ल लक्लेर]]
| तिसरा_देश = मोनॅको
| तिसरा_संघ = [[फेरारी]]
| हंगामातील_मागील_शर्यत = २०१९ कॅनेडियन ग्रांप्री
| हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०१९ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री
| ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१८ फ्रेंच ग्रांप्री
| ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२१ फ्रेंच ग्रांप्री
}}

'''२०१९ फ्रेंच ग्रांप्री''' (अधिकृत नाव '''फॉर्म्युला वन पिरेली फ्रेंच ग्रांप्री २०१९''') ही [[२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम|२०१९ फॉर्म्युला वन जागतिक अजिंक्यपद]] स्पर्धेतील आठवी शर्यत होती. फ्रान्समधील ले कॅस्टेलेजवळील [[सर्किट पॉल रिकार्ड]] येथे २३ जून २०१९ रोजी ५३ फेऱ्यांची ही शर्यत झाली. [[मर्सिडीज]]च्या [[लुइस हॅमिल्टन]]ने पोल स्थानावरून सुरुवात करून विजय मिळवला; त्याचा संघसहकारी [[वालट्टेरी बोट्टास]] दुसरा आणि [[फेरारी]]चा [[शार्ल लक्लेर]] तिसरा आला. हॅमिल्टनचा हा सलग चौथा आणि हंगामातील सहावा विजय होता; मर्सिडीजने पहिल्या आठ शर्यतींत सहाव्यांदा पहिली दोन स्थाने मिळवली. पाचव्या क्रमांकावरील [[सेबास्टियन व्हेटेल]]ने शेवटच्या फेरीत सर्वात वेगवान वेळ नोंदवत अतिरिक्त अजिंक्यपद गुण मिळवला. अंतिम शर्यतीनंतर [[डॅनियल रिकार्डो]]ला दोन स्वतंत्र पाच-पाच सेकंदांच्या शिक्षांमुळे सातव्या क्रमांकावरून अकराव्यावर जावे लागले.&lt;ref name=&quot;FR19_EVENT&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/racing/2019/france |title=२०१९ फ्रेंच ग्रांप्री : अधिकृत स्पर्धा पृष्ठ |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=२०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;FR19_RACE&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;FR19_POINTS&quot; /&gt;

== पार्श्वभूमी ==

=== शर्यतीपूर्वीची अजिंक्यपदाची स्थिती ===

कॅनडातील मागील फेरीनंतर हॅमिल्टनचे १६२ आणि बोट्टासचे १३३ गुण होते. मर्सिडीजने सुरुवातीच्या सातही शर्यती जिंकल्या होत्या; त्यात हॅमिल्टन पाच वेळा आणि बोट्टास दोन वेळा विजयी ठरले होते. फेरारीला वेगवान सरळ मार्गावर संधी मिळण्याची अपेक्षा असली तरी कॅनडातील व्हेटेलच्या अंतिम निकालावर परिणाम करणाऱ्या वेळेच्या शिक्षेमुळे संघाच्या कामगिरीभोवती वाद कायम होता. फ्रेंच फेरीत मर्सिडीजचे गुणांचे आघाडीवरील स्थान टिकवणे, फेरारीकडून वेगवान पात्रता फेरी गाठणे आणि रेड बुल व मॅक्लारेन यांच्यातील गुणांसाठीची चुरस हे महत्त्वाचे विषय होते.&lt;ref name=&quot;FR19_POINTS&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;FR19_RACEREPORT&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/2019-french-grand-prix-race-report/ |title=२०१९ फ्रेंच ग्रांप्री : शर्यतीचा ऐतिहासिक आढावा |प्रकाशक=मोटर स्पोर्ट मॅगझीन}}&lt;/ref&gt;

=== सर्किट आणि स्पर्धा कार्यक्रम ===

२०१८ मध्ये फ्रेंच ग्रांप्रीचे पुनरागमन झाल्यानंतर सर्किट पॉल रिकार्डवरील ही सलग दुसरी फॉर्म्युला वन स्पर्धा होती. २०१९ मध्ये खड्डेमार्गाच्या प्रवेश-निर्गमनात बदल झाले आणि वळणांजवळील मोठ्या क्षेत्रात नव्याने डांबरीकरण करण्यात आले. मिस्त्राल सरळ मार्गावरील शिंकॅन, अनेक जलद वळणे, कमी घसरण असलेले डांबर व उष्ण हवामान यांमुळे गाडीचे संतुलन आणि टायरचे तापमान नियंत्रित ठेवण्यास महत्त्व होते. सर्किटची नाममात्र फेरी ५.८४२ किमी होती; मात्र एफ.आय.ए.च्या स्वाक्षरीयुक्त अंतिम निकालपत्रात पूर्ण ५३ फेऱ्यांचे अधिकृत अंतर ३०९.६९० किमी नोंदले आहे.{{refn|group=टीप|फेरीची प्रसिद्ध केलेली नाममात्र लांबी (५.८४२ किमी) ५३ ने गुणिल्यास ३०९.६२६ किमी मिळतात. हा नाममात्र गुणाकार आणि एफ.आय.ए.च्या अंतिम वर्गवारीतील ३०९.६९० किमी हे दोन वेगवेगळे आकडे आहेत; म्हणून अंतिम अधिकृत अंतरच माहितीचौकटीत ठेवले आहे.}}&lt;ref name=&quot;FR19_PREVIEW&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://press.pirelli.com/2019-french-grand-prix---preview/ |title=२०१९ फ्रेंच ग्रांप्री : टायर आणि सर्किट पूर्वावलोकन |प्रकाशक=पिरेली |दिनांक=१७ जून २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;FR19_RACE&quot; /&gt;

शुक्रवार, २१ जून रोजी पहिले दोन मुक्त सराव, शनिवार, २२ जून रोजी तिसरा सराव व तीन टप्प्यांची मुख्य पात्रता फेरी, तर रविवार, २३ जून रोजी मुख्य शर्यत आयोजित करण्यात आली. २०१९ मध्ये स्प्रिंट शर्यतीची पद्धत अस्तित्वात नव्हती. या वर्षाच्या प्रत्यक्ष मार्गरचनेचे नकाशाचित्र विकिमीडिया कॉमन्सवरील २०१९/२०२१ साठी खास तयार केलेल्या संचिकेवर आधारित आहे.&lt;ref name=&quot;FR19_EVENT&quot; /&gt;

=== सहभागी चालक आणि संघ ===

दहा संघांच्या प्रत्येकी दोन अशा २० कार शर्यतीसाठी नोंदल्या होत्या. शुक्रवारी पहिल्या सरावात विलियम्सचा राखीव चालक [[निकोलस लतिफी]]ने कार क्रमांक ४० चालवून [[जॉर्ज रसल]]ची जागा घेतली; रसल दुसऱ्या सरावापासून स्वतःच्या क्रमांक ६३ च्या कारमध्ये परतला. लतिफी शर्यतीचा चालक नव्हता आणि त्यामुळे खालील मूळ स्पर्धकांच्या यादीत रसलचा समावेश आहे, तर लतिफीचा समावेश केवळ पहिल्या सरावाच्या निकालात आहे.&lt;ref name=&quot;FR19_FP1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;FR19_FP2&quot; /&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! संघ !! चालक !! कार क्र.
|-
| [[मर्सिडीज]] || [[लुइस हॅमिल्टन]] || ४४
|-
| [[मर्सिडीज]] || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || ७७
|-
| [[फेरारी]] || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || ५
|-
| [[फेरारी]] || [[शार्ल लक्लेर]] || १६
|-
| [[रेड बुल रेसिंग]] || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || ३३
|-
| [[रेड बुल रेसिंग]] || [[पियर गॅस्ली]] || १०
|-
| [[मॅक्लारेन]] || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || ५५
|-
| [[मॅक्लारेन]] || [[लॅन्डो नॉरिस]] || ४
|-
| [[रेनॉल्ट]] || [[डॅनियल रिकार्डो]] || ३
|-
| [[रेनॉल्ट]] || [[निको हुल्केनबर्ग]] || २७
|-
| [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || [[किमी रायकोनेन]] || ७
|-
| [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || ९९
|-
| [[रेसिंग पॉइंट]] || [[सर्जिओ पेरेझ]] || ११
|-
| [[रेसिंग पॉइंट]] || [[लान्स स्ट्रोल]] || १८
|-
| [[टोरो रोसो]] || [[डॅनिल क्व्यात]] || २६
|-
| [[टोरो रोसो]] || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || २३
|-
| [[हास]] || [[केविन मॅग्नसन]] || २०
|-
| [[हास]] || [[रोमेन ग्रोसजॉन]] || ८
|-
| [[विलियम्स रेसिंग]] || [[जॉर्ज रसल]] || ६३
|-
| [[विलियम्स रेसिंग]] || [[रॉबर्ट कुबित्सा]] || ८८
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;FR19_ENT&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1007/france/race-result |title=२०१९ फ्रेंच ग्रांप्री : अंतिम शर्यतीचा निकाल |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=२३ जून २०१९}}&lt;/ref&gt;
|}

=== टायर ===

पिरेलीने फ्रेंच फेरीसाठी सी२ (कठीण), सी३ (मध्यम) आणि सी४ (मऊ) हे तीन कोरड्या हवामानातील प्रकार निवडले. प्रत्येक चालकाला एकूण १३ संच मिळत असले तरी त्यांचे सी२, सी३ आणि सी४ मधील प्रमाण एकसारखे नव्हते. प्रकाशित वैयक्तिक निवडीनुसार सी२ चे१–२, सी३ चे १–४ आणि सी४ चे ८–१० संच प्रत्येकी उपलब्ध होते. उदा. मर्सिडीजच्या दोन्ही चालकांनी १ कठीण, ३ मध्यम, ९ मऊ संच; व्हर्सटॅपनने १, ४, ८; तर रिकार्डोने २, १, १० अशी निवड केली होती. खालील मर्यादा या *चालकनिहाय वेगवेगळ्या निवडींचा आवाका* आहेत, एकाच चालकाला सर्व मर्यादांची बेरीज मिळाली असे नाही. पात्रता फेरीतील शेवटच्या टप्प्यासाठी सर्वांत मऊ टायरचा एक संच राखणे आणि शर्यतीसाठी आवश्यक प्रकार राखणे ही संबंधित नियमांची बंधने होती.&lt;ref name=&quot;FR19_TYRES&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;FR19_PREVIEW&quot; /&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! टायर प्रकार !! मिश्रण !! बाजूच्या पट्टीचा रंग !! प्रत्येकी उपलब्ध संच
|-
| कठीण || सी२ || पांढरा || १–२ (चालकानुसार)
|-
| मध्यम || सी३ || पिवळा || १–४ (चालकानुसार)
|-
| मऊ || सी४ || लाल || ८–१० (चालकानुसार)
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;FR19_TYRES&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.sportauto.fr/mercedes/f1-gp-de-france-les-selections-de-pneus-6864.html |title=२०१९ फ्रेंच ग्रांप्री : प्रत्येक चालकाचे टायर संच निवड |प्रकाशक=स्पोर्ट ऑटो |दिनांक=११ जून २०१९}}&lt;/ref&gt;
|}

== मुक्त सराव सत्रे ==

=== पहिला मुक्त सराव ===

२१ जूनच्या सकाळी हॅमिल्टनने १:३२.७३८ अशी सर्वोत्तम फेरी नोंदवून बोट्टासपेक्षा ०.०६९ सेकंद आणि लक्लेरपेक्षा ०.३७३ सेकंद आघाडी घेतली. व्हर्सटॅपन चौथा तर व्हेटेल पाचवा राहिला. फेरारीने नवे पुढील पंख व इतर सुधारित भाग तपासले; व्हेटेलला गाडीच्या पुढील भागाच्या प्रतिसादाबद्दल अडचण जाणवत होती. रेड बुल चालकांच्या फिरक्या आणि रेनॉल्टच्या गाड्यांच्या तळभागाशी संबंधित अडचणींमुळे काही चालकांचे कार्यक्रम विस्कळीत झाले.&lt;ref name=&quot;FR19_FP1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;FR19_FP1TEAM&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-the-teams-said-friday-in-france.7M7ELapcRsixoDtCa8Rh7R |title=२०१९ फ्रेंच ग्रांप्री : शुक्रवारचे संघांचे मत |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=२१ जून २०१९}}&lt;/ref&gt;

मॅक्लारेनचे नॉरिस व सायेन्स सातव्या-आठव्या स्थानांवर होते. घरच्या शर्यतीतील [[रोमेन ग्रोसजॉन]]च्या हासमध्ये पाण्याची गळती झाल्यामुळे त्याने केवळ नऊ फेऱ्या पूर्ण केल्या आणि तो विसावा राहिला. विलियम्सकडून पहिल्या सरावापुरता सहभागी झालेला लतिफी २५ फेऱ्यांसह अठराव्या क्रमांकावर होता; कुबित्सा एकोणिसावा राहिला.&lt;ref name=&quot;FR19_FP1TEAM&quot; /&gt;

=== मुक्त सराव १ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:३२.७३८ || २१
|-
| २ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || +०.०६९ || २०
|-
| ३ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || +०.३७३ || २१
|-
| ४ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.८८० || २०
|-
| ५ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || +१.०५२ || २२
|-
| ६ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +१.३५३ || २०
|-
| ७ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || +१.३७२ || २३
|-
| ८ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || +१.५२३ || २६
|-
| ९ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || +१.८०२ || १८
|-
| १० || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[टोरो रोसो]] || +२.०६६ || २५
|-
| ११ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || +२.०७१ || २१
|-
| १२ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || +२.०७२ || २५
|-
| १३ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || +२.३२५ || २२
|-
| १४ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || +२.५८८ || २४
|-
| १५ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || +२.६७२ || १९
|-
| १६ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || +२.७८४ || २२
|-
| १७ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || +३.३६४ || २२
|-
| १८ || ४० || [[निकोलस लतिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +४.४०९ || २५
|-
| १९ || ८८ || [[रॉबर्ट कुबित्सा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +४.४३४ || २७
|-
| २० || ८ || [[रोमेन ग्रोसजॉन]] || [[हास]] || +४.८८२ || ९
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;FR19_FP1&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1007/france/practice/1 |title=फ्रेंच ग्रांप्री : पहिल्या मुक्त सरावाचे निकाल |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=२१ जून २०१९}}&lt;/ref&gt;
|}

=== दुसरा मुक्त सराव ===

दुपारच्या सरावात बोट्टासने १:३०.९३७ अशी वेळ नोंदवून सरावातील आघाडी स्वतःकडे घेतली. हॅमिल्टन ०.४२४ सेकंद मागे तर लक्लेर ०.६४९ सेकंद मागे होता. फेरारीचे दोन्ही चालक मर्सिडीजपासून अंतर कमी करण्याचा प्रयत्न करत असताना गाड्यांचा रस्ता पकडण्याचा तोल आणि काही वळणांवरील घसरणीचा प्रश्न दिसला. मॅक्लारेनचा नॉरिस पाचवा आला, व्हर्सटॅपन सहावा आणि सायेन्स सातवा राहिला. मध्यम व मऊ टायरवरील वेगवान फेऱ्यांबरोबरच शर्यतीच्या लांब टप्प्यांसाठी इंधनभारासह सराव करण्यात आला.&lt;ref name=&quot;FR19_FP2STORY&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/fp2-bottas-leads-hamilton-as-mercedes-excel-in-france.7AIVaTQG9DVYbiDQT9kPVP/ |title=२०१९ फ्रेंच ग्रांप्री : दुसरा सराव अहवाल |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=२१ जून २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;FR19_FP2&quot; /&gt;

हासचा ग्रोसजॉन पुन्हा गाडीच्या संतुलनाने त्रस्त होता: ब्रेक लावताना चाके अडकणे, टायरचे नुकसान आणि अनेकदा रस्त्याबाहेर जाणे यामुळे त्याचे स्थान सतरावे राहिले. विलियम्सचा रसल लतिफीच्या जागी परतून ३३ फेऱ्या पूर्ण करू शकला; कुबित्साने ३२ फेऱ्या केल्या. यामुळे पहिल्या सरावातील बदल हा पूर्ण शर्यतीचा चालकबदल नव्हता, हे स्पष्ट होते.&lt;ref name=&quot;FR19_FP1TEAM&quot; /&gt;

=== मुक्त सराव २ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:३०.९३७ || ३४
|-
| २ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || +०.४२४ || २५
|-
| ३ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || +०.६४९ || ३१
|-
| ४ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || +०.७२८ || ३२
|-
| ५ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || +०.९४५ || ३१
|-
| ६ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +१.११२ || २९
|-
| ७ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || +१.४९५ || २७
|-
| ८ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +१.५११ || २९
|-
| ९ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || +१.७४० || ३४
|-
| १० || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || +१.८५२ || ३०
|-
| ११ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || +२.०३६ || ३४
|-
| १२ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || +२.०८३ || ३४
|-
| १३ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[टोरो रोसो]] || +२.०८६ || ३५
|-
| १४ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || +२.१४४ || ३२
|-
| १५ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || +२.३१७ || ३७
|-
| १६ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || +२.३६३ || ३०
|-
| १७ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजॉन]] || [[हास]] || +२.६५४ || २७
|-
| १८ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || +२.९४७ || ३२
|-
| १९ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +३.६७७ || ३३
|-
| २० || ८८ || [[रॉबर्ट कुबित्सा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +४.२५८ || ३२
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;FR19_FP2&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1007/france/practice/2 |title=फ्रेंच ग्रांप्री : दुसऱ्या मुक्त सरावाचे निकाल |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=२१ जून २०१९}}&lt;/ref&gt;
|}

=== तिसरा मुक्त सराव ===

शनिवारच्या अंतिम सरावात बोट्टासने वेळ १:३०.१५९ पर्यंत सुधारली आणि हॅमिल्टन त्याच्यापेक्षा केवळ ०.०४१ सेकंद मागे राहिला. फेरारीचा लक्लेर तिसऱ्या व व्हेटेल चौथ्या क्रमांकावर होता; मर्सिडीजपेक्षा त्यांचे अंतर अनुक्रमे ०.४४६ आणि ०.४७४ सेकंद होते. व्हर्सटॅपन व गॅस्ली हे पुढील दोन स्थानांवर राहिले, तर मॅक्लारेनने शीर्ष गटाच्या मागे सातवे व नववे स्थान मिळवले. सत्रात वेगवान सरावफेरीचे नियोजन करताना काही चालकांना वाहतुकीचा किंवा टायरच्या तापमानाचा अडथळा आला.&lt;ref name=&quot;FR19_FP3&quot; /&gt;

व्हेटेलने सरावादरम्यान आसन बदलले; सरावाच्या मध्यभागात फेरारीने काही विभागांमध्ये चांगला वेग दाखवला, परंतु संपूर्ण फेऱ्यांत मर्सिडीजला मागे टाकता आले नाही. विलियम्सच्या रसलने केवळ चार फेऱ्या केल्या आणि वेळेत मोठे अंतर राहिले; या सरावात कोणताही स्पर्धक लतिफीच्या जागी आलेला नव्हता.&lt;ref name=&quot;FR19_FP3&quot; /&gt;

=== मुक्त सराव ३ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:३०.१५९ || १८
|-
| २ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || +०.०४१ || १५
|-
| ३ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || +०.४४६ || १५
|-
| ४ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || +०.४७४ || १३
|-
| ५ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +१.३७९ || ११
|-
| ६ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +१.४४० || १४
|-
| ७ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || +१.४९५ || १४
|-
| ८ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || +१.६४३ || १२
|-
| ९ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || +१.७२८ || १४
|-
| १० || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || +१.७८४ || १६
|-
| ११ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || +१.८६४ || १५
|-
| १२ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || +२.०१२ || १५
|-
| १३ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[टोरो रोसो]] || +२.०१९ || १६
|-
| १४ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजॉन]] || [[हास]] || +२.२२६ || १५
|-
| १५ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || +२.२४१ || १३
|-
| १६ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || +२.३३२ || १५
|-
| १७ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || +२.३८१ || २२
|-
| १८ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || +२.५१९ || १४
|-
| १९ || ८८ || [[रॉबर्ट कुबित्सा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +३.७४३ || २१
|-
| २० || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +९.८२८ || ४
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;FR19_FP3&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1007/france/practice/3 |title=फ्रेंच ग्रांप्री : तिसऱ्या मुक्त सरावाचे निकाल |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=२२ जून २०१९}}&lt;/ref&gt;
|}

== मुख्य शर्यतीची पात्रता फेरी ==

=== फेरी १ ===

२२ जूनच्या पहिल्या पात्रता टप्प्यात बोट्टासने १:३०.५५० अशी वेळ देऊन हॅमिल्टनच्या १:३०.६०९ पेक्षा थोडी आघाडी घेतली. क्व्यात, ग्रोसजॉन, स्ट्रोल, रसल आणि कुबित्सा हे पाच चालक पुढील टप्प्यासाठी पात्र ठरले नाहीत. क्व्यातला पॉवर युनिटच्या अतिरिक्त घटकांमुळे पुढे सुरुवातीच्या क्रमवारीत मागे जावे लागणार होते. ग्रोसजॉनची सरावातील अडचण आणि विलियम्सच्या दोन्ही कारचा तुलनेने मंद वेग पहिल्याच टप्प्यात दिसून आला.&lt;ref name=&quot;FR19_QUAL&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;FR19_FIAQUAL&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://api.fia.com/news/f1-hamilton-leads-front-row-lockout-mercedes-qualifying-french-gp |title=फ्रेंच ग्रांप्री : पात्रता फेरीतील मर्सिडीजचे अग्रस्थान |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=२२ जून २०१९}}&lt;/ref&gt;

=== फेरी २ ===

दुसऱ्या टप्प्यात बोट्टासने १:२९.४३७ इतकी सर्वोत्तम वेळ नोंदवली; व्हेटेल १:२९.५०६ तर हॅमिल्टन १:२९.५२० अशी वेळ नोंदवून पुढे गेले. मध्यम टायरवर वेगवान फेरी करणाऱ्या चालकांना रविवारच्या पहिल्या टप्प्यात टायरच्या नियोजनाचा फायदा घेता येणार होता. अल्बोन, रायकोनेन, हुल्केनबर्ग, पेरेझ आणि मॅग्नसन हे पुढील पाच चालक बाद झाले. मॅक्लारेनचे दोन्ही चालक शेवटच्या दहात पोहोचले, मात्र रायकोनेन व हुल्केनबर्ग यांच्या संघांपैकी एकेक चालक तेथे पोहोचू शकला नाही.&lt;ref name=&quot;FR19_QUAL&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;FR19_FIAQUAL&quot; /&gt;

=== फेरी ३ ===

शेवटच्या टप्प्यात हॅमिल्टनने पहिल्याच प्रयत्नात पोलसाठी वेळ घेतली आणि दुसऱ्या प्रयत्नात ती १:२८.३१९ पर्यंत सुधारली. बोट्टास १:२८.६०५ वेळेसह ०.२८६ सेकंदांनी मागे राहिला; लक्लेर १:२८.९६५ अशी वेळ देऊन तिसरा, व्हर्सटॅपन चौथा. नॉरिस पाचवा आणि सायेन्स सहावा येणे ही मॅक्लारेनसाठी उल्लेखनीय कामगिरी ठरली. व्हेटेलला पहिल्या वेगवान प्रयत्नात चांगली फेरी पूर्ण करता आली नाही आणि तो १:२९.७९९ सह सातव्या क्रमांकावर राहिला. रिकार्डो, गॅस्ली व जोव्हिनाझी यांनी दहा स्थानांची यादी पूर्ण केली.&lt;ref name=&quot;FR19_FIAQUAL&quot; /&gt;

=== मुख्य शर्यतीच्या पात्रता फेरीचे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी १ !! फेरी २ !! फेरी ३ !! एकूण फेऱ्या
|-
| १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:३०.६०९ || १:२९.५२० || १:२८.३१९ || २०
|-
| २ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:३०.५५० || १:२९.४३७ || १:२८.६०५ || १९
|-
| ३ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || १:३०.६४७ || १:२९.६९९ || १:२८.९६५ || १९
|-
| ४ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:३१.३२७ || १:३०.०९९ || १:२९.४०९ || १९
|-
| ५ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || १:३०.९८९ || १:३०.०१९ || १:२९.४१८ || २१
|-
| ६ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || १:३१.०७३ || १:३०.३१९ || १:२९.५२२ || २१
|-
| ७ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || १:३१.०७५ || १:२९.५०६ || १:२९.७९९ || १९
|-
| ८ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || १:३०.९५४ || १:३०.३६९ || १:२९.९१८ || २०
|-
| ९ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:३१.१५२ || १:३०.४२१ || १:३०.१८४ || १९
|-
| १० || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:३१.१८० || १:३०.४०८ || १:३३.४२० || १७
|-
| ११ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[टोरो रोसो]] || १:३१.४४५ || १:३०.४६१ || — || १४
|-
| १२ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:३०.९७२ || १:३०.५३३ || — || १४
|-
| १३ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || १:३०.८६५ || १:३०.५४४ || — || १५
|-
| १४ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:३०.९६४ || १:३०.७३८ || — || १५
|-
| १५ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || १:३१.१६६ || १:३१.४४० || — || १७
|-
| १६ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || १:३१.५६४ || — || — || ६
|-
| १७ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजॉन]] || [[हास]] || १:३१.६२६ || — || — || ९
|-
| १८ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:३१.७२६ || — || — || ९
|-
| १९ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३२.७८९ || — || — || ८
|-
| २० || ८८ || [[रॉबर्ट कुबित्सा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३३.२०५ || — || — || ८
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;8&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;FR19_QUAL&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1007/france/qualifying |title=फ्रेंच ग्रांप्री : पात्रता फेरीचे निकाल |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=२२ जून २०१९}}&lt;/ref&gt;
|}

=== मुख्य शर्यतीची अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी ===

अधिकृत सुरुवातीच्या क्रमवारीत हॅमिल्टन–बोट्टास पहिल्या रांगेत आणि लक्लेर–व्हर्सटॅपन दुसऱ्या रांगेत होते. पॉवर युनिटमधील अतिरिक्त घटक बदलल्याने पात्रतेत सोळावा असलेला क्व्यात १९व्या आणि एकोणिसावा असलेला रसल २०व्या क्रमांकावर गेला; कुबित्सा १८व्या स्थानावर आला.{{refn|group=टीप|क्व्यात आणि रसल यांची शिक्षा मागील क्रमांकाच्या प्रत्यक्ष सुरुवातीच्या स्थानाची होती; दोघांना खड्डेमार्गातून सुरुवात करण्याचा आदेश नव्हता. त्यामुळे त्यांना क्रमांकित ग्रिड स्थान दिले आहे.}} ही अंतिम सुरुवातीची नोंद पात्रता फेरीतील मूळ स्थानांपेक्षा स्वतंत्र आहे.&lt;ref name=&quot;FR19_GRID&quot; /&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! ग्रिड !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पात्रता वेळ / स्थिती
|-
| १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:२८.३१९
|-
| २ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:२८.६०५
|-
| ३ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || १:२८.९६५
|-
| ४ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:२९.४०९
|-
| ५ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || १:२९.४१८
|-
| ६ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || १:२९.५२२
|-
| ७ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || १:२९.७९९
|-
| ८ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || १:२९.९१८
|-
| ९ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:३०.१८४
|-
| १० || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:३३.४२०
|-
| ११ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[टोरो रोसो]] || १:३०.४६१
|-
| १२ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:३०.५३३
|-
| १३ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || १:३०.५४४
|-
| १४ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:३०.७३८
|-
| १५ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || १:३१.४४०
|-
| १६ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजॉन]] || [[हास]] || १:३१.६२६
|-
| १७ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:३१.७२६
|-
| १८ || ८८ || [[रॉबर्ट कुबित्सा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३३.२०५
|-
| १९ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || १:३१.५६४
|-
| २० || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३२.७८९
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;5&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;FR19_GRID&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1007/france/starting-grid |title=फ्रेंच ग्रांप्री : अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=२३ जून २०१९}}&lt;/ref&gt;
|}

== मुख्य शर्यत ==

=== प्रारंभ आणि आघाडीचा संघर्ष ===

२३ जूनच्या उष्ण व कोरड्या वातावरणात हॅमिल्टनने पोलवरून स्वच्छ सुरुवात केली आणि पहिल्या वळणात आघाडी राखली. बोट्टास दुसऱ्या स्थानावर राहिला; लक्लेरने तिसरे स्थान टिकवले. सायेन्सने सुरुवातीला लक्लेरला आव्हान दिले, पण फेरारी व व्हर्सटॅपन या दोन्ही कार त्याच्यापुढे राहिल्या. मॅक्लारेनचे सायेन्स आणि नॉरिस अनुक्रमे पाचव्या-सहाव्या स्थानांच्या परिसरात लढत होते. व्हेटेल सातव्या क्रमांकावरून निघाला; त्याने पाचव्या फेरीत नॉरिसला आणि सातव्या फेरीत सायेन्सला मागे टाकून पाचवे स्थान मिळवले. पहिल्या टप्प्यात मर्सिडीजच्या दोन कारांमधील अंतर हळूहळू वाढत गेले; हॅमिल्टनचे नेतृत्व निर्विवाद दिसत होते.&lt;ref name=&quot;FR19_RACEREPORT&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;FR19_ENT&quot; /&gt;

पहिल्या दहा स्थानांसाठी काही संघ मध्यम टायरवर, तर इतर चालक कठीण किंवा मऊ टायरवर उतरले. आठव्या-नवव्या स्थानांतून सुरुवात केलेल्या रिकार्डो व गॅस्लीसाठी वेगाच्या जोडीने टायर जपणेही गरजेचे ठरले. जोव्हिनाझीने मऊ टायरवर सुरुवात केली; त्यांच्या तुलनेने कमी आयुष्यामुळे तो लवकर खड्ड्यात परतला. मागच्या क्रमांकांवर क्व्यात, अल्बोन, स्ट्रोल आणि विलियम्सच्या कारांमध्ये स्वतंत्र लढती चालू होत्या.&lt;ref name=&quot;FR19_PIRELLI&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://press.pirelli.com/2019-french-grand-prix---race/ |title=२०१९ फ्रेंच ग्रांप्री : टायर आणि शर्यतीनंतरचे विश्लेषण |प्रकाशक=पिरेली |दिनांक=२३ जून २०१९}}&lt;/ref&gt;

=== टायर रणनीती आणि मधला टप्पा ===

बहुतेक प्रमुख चालकांनी एकच नियोजित खड्डा-थांबा आणि मध्यम टायरवरून कठीण टायरकडे बदल अशी रणनीती निवडली. पिरेलीच्या अधिकृत आढाव्यानुसार सायेन्सची कार १९व्या, व्हर्सटॅपनची २०व्या, लक्लेरची २१व्या, बोट्टासची २३व्या आणि हॅमिल्टनची २४व्या फेरीच्या सुमारास थांबली. फेरारीने व्हेटेलचा पहिला टप्पा लांबवून त्याला २५व्या फेरीपर्यंत मध्यम टायरवर ठेवले. त्यामुळे अडथळ्याविना वेग राखण्याची संधी असली तरी चौथ्या स्थानावरील व्हर्सटॅपनला पकडण्याएवढा वेळ मिळाला नाही.&lt;ref name=&quot;FR19_PIRELLI&quot; /&gt;

मर्सिडीजची एक-थांबा पद्धत परिणामकारक ठरली. हॅमिल्टनने गाडीच्या आसनासंबंधी आणि कठीण टायरच्या जाणिवेबद्दल संदेश दिले, परंतु त्याच्या वेळांत मोठी घसरण दिसली नाही. बोट्टास हॅमिल्टनपासून दूर जात असताना लक्लेर त्याच्या जवळ येण्याचा प्रयत्न करत होता. किमी रायकोनेनने कठीण टायरवर ३१ फेऱ्यांचा प्रदीर्घ पहिला टप्पा आणि मग मध्यम टायर असा उलटा क्रम वापरला. हुल्केनबर्गनेही कठीण टायरने सुरुवात केली; रेसिंग पॉइंटच्या स्ट्रोलने तर ३९ फेऱ्या कठीण टायरवर पूर्ण करून उशिरा मध्यम टायर घेतले. अशा रणनीतींमुळे मधल्या गटातील प्रत्यक्ष स्थानबदल केवळ सुरुवातीच्या ग्रिडवरून समजत नाहीत.&lt;ref name=&quot;FR19_PIRELLI&quot; /&gt;

=== शेवटच्या फेऱ्या आणि अधिकृत निकाल ===

शर्यतीच्या अखेरीस व्हेटेलने पोडियमच्या स्पर्धेत परतणे अशक्य असल्याचे दिसल्यावर आणखी एक खड्डा-थांबा घेतला. शेवटच्या फेरीत त्याने १:३२.७४० वेळेसह सर्वाधिक वेगवान फेरी नोंदवून २०१९ च्या पहिल्या दहासाठी लागू असलेला अतिरिक्त गुण मिळवला. त्याची वेळ हॅमिल्टनच्या १:३२.७६४ पेक्षा ०.०२४ सेकंद जलद होती; यामुळे हॅमिल्टनचा पोल, संपूर्ण नेतृत्व, विजय आणि सर्वात वेगवान फेरी असा सर्व घटकांचा एकत्रित विक्रम त्या शर्यतीत झाला नाही.&lt;ref name=&quot;FR19_FAST&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;FR19_PIRELLI&quot; /&gt;

नॉरिसची गाडी अखेरच्या टप्प्यात हायड्रॉलिक समस्येमुळे अडचणीत आली. गिअर बदलण्याचा प्रतिसाद, डी.आर.एस. आणि स्टीयरिंगमध्ये मर्यादा जाणवू लागल्यानंतर रिकार्डो, रायकोनेन आणि हुल्केनबर्ग यांनी त्याला गाठले. शेवटच्या फेरीतील चुरशीमध्ये रिकार्डोने रस्त्याबाहेर गेल्यावर पुन्हा प्रवेश करताना नॉरिसला जागा सोडायला भाग पाडली; पुढे रायकोनेनबरोबरच्या लढतीतही रिकार्डोने ट्रॅकच्या बाहेरील भागाचा फायदा घेतला. रिकार्डोने प्रत्यक्ष रेषा सातव्या स्थानावर ओलांडली, परंतु नंतरच्या दोन वेगळ्या पाच-सेकंदांच्या शिक्षांनंतर तो अंतिम वर्गवारीत अकरावा ठरला.{{refn|group=टीप|रिकार्डोची पहिली पाच सेकंदांची शिक्षा असुरक्षितपणे पुन्हा ट्रॅकवर येण्यासाठी (पंच दस्तऐवज ४९) आणि दुसरी ट्रॅकबाहेर जाऊन दीर्घकालीन फायदा मिळवल्याबद्दल (दस्तऐवज ५०) होती. दोन्ही मिळून दहा सेकंद अधिकृत निकालात जोडले गेले; दोन वेगळ्या घटनांची एकच शिक्षा नव्हती.}}&lt;ref name=&quot;FR19_RACE&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;FR19_RACEREPORT&quot; /&gt;

शेवटच्या भागात अल्पकाळासाठी आभासी सुरक्षा गाडीची स्थिती निर्माण झाली आणि लक्लेर बोट्टासच्या जवळ आला; तरी दुसऱ्या स्थानात बदल झाला नाही. हॅमिल्टनने १ तास २४ मिनिटे ३१.१९८ सेकंदांच्या वेळेसह विजय मिळवला; बोट्टास १८.०५६ सेकंदांनी तर लक्लेर १८.९८५ सेकंदांनी मागे होते. व्हर्सटॅपन चौथा, व्हेटेल पाचवा आणि सायेन्स सहावा आला. सुधारित निकालात रायकोनेन सातवा, हुल्केनबर्ग आठवा, नॉरिस नववा आणि गॅस्ली दहावा ठरला. ग्रोसजॉन ४४ फेऱ्यांनंतर निवृत्त झालेला एकमेव चालक होता.&lt;ref name=&quot;FR19_RACE&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;FR19_RACEREPORT&quot; /&gt;

पेरेझलाही सुरुवातीच्या टप्प्यात ट्रॅकबाहेर पडून अन्य कारांपेक्षा फायदा मिळवल्याबद्दल पाच सेकंदांची शिक्षा देण्यात आली; त्याचा अंतिम क्रमांक बारावा राहिला. ही पेरेझची शर्यतीतील शिक्षा आणि रिकार्डोला शर्यतीनंतर दिलेल्या दोन शिक्षांचा एकमेकांशी संबंध नव्हता. क्व्यातने एकोणिसाव्या ग्रिड स्थानावरून चौदावे स्थान मिळवले, अल्बोन पंधरावा राहिला, तर कुबित्सा व रसल या दोन्ही विलियम्स कार दोन फेऱ्यांनी मागे होत्या.&lt;ref name=&quot;FR19_PEREZ&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://askthestewards.com/documents/1816 |title=सर्जिओ पेरेझ : ट्रॅकची मर्यादा ओलांडल्याबाबत निर्णय |प्रकाशक=स्पर्धा पंचांचा दस्तऐवज |दिनांक=२३ जून २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;FR19_RACE&quot; /&gt;

=== मुख्य शर्यतीचे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पूर्ण फेऱ्या !! वेळ / अंतर / स्थिती !! गुण
|-
| १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ५३ || १:२४:३१.१९८ || २५
|-
| २ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || ५३ || +१८.०५६ || १८
|-
| ३ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || ५३ || +१८.९८५ || १५
|-
| ४ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ५३ || +३४.९०५ || १२
|-
| ५ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || ५३ || +६२.७९६ || ११ (जलद फेरीचा १ अतिरिक्त गुण)
|-
| ६ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || ५३ || +९५.४६२ || ८
|-
| ७ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ५२ || +१ फेरी || ६
|-
| ८ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || ५२ || +१ फेरी || ४
|-
| ९ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || ५२ || +१ फेरी || २
|-
| १० || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ५२ || +१ फेरी || १
|-
| ११ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || ५२ || +१ फेरी{{refn|group=टीप|शर्यतीनंतर देण्यात आलेल्या दोन स्वतंत्र पाच-सेकंदांच्या शिक्षांचा समावेश अंतिम वर्गवारीत आहे.}} || ०
|-
| १२ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || ५२ || +१ फेरी || ०
|-
| १३ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || ५२ || +१ फेरी || ०
|-
| १४ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || ५२ || +१ फेरी || ०
|-
| १५ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[टोरो रोसो]] || ५२ || +१ फेरी || ०
|-
| १६ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ५२ || +१ फेरी || ०
|-
| १७ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || ५२ || +१ फेरी || ०
|-
| १८ || ८८ || [[रॉबर्ट कुबित्सा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ५१ || +२ फेऱ्या || ०
|-
| १९ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ५१ || +२ फेऱ्या || ०
|-
| वर्गीकृत नाही || ८ || [[रोमेन ग्रोसजॉन]] || [[हास]] || ४४ || निवृत्त — वर्गीकृत नाही || ०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;FR19_RACE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20French%20Grand%20Prix%20-%20Final%20Race%20Classification.pdf |title=फ्रेंच ग्रांप्री : अंतिम शर्यत वर्गवारी, दस्तऐवज ५१ |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=२३ जून २०१९}}&lt;/ref&gt;
|}

=== सर्वात वेगवान फेरी ===

एफ.आय.ए.च्या अंतिम निकालपत्रातील प्रत्येक चालकाची वेगवान फेरी आणि त्यावरील फेरी क्रमांक यांची फॉर्म्युला वनच्या सविस्तर ऐतिहासिक वेळनोंदीशी पडताळणी करून खालील यादी तयार केली आहे. या फेरी क्रमांकांमध्ये शर्यतीतील वैध वेगवान फेरी नोंदवलेल्या २०ही चालकांचा समावेश आहे; पहिला क्रमांक व्हेटेलचा असला तरी फक्त त्यालाच २०१९ च्या नियमांनुसार अतिरिक्त अजिंक्यपद गुण मिळाला.&lt;ref name=&quot;FR19_RACE&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;FR19_FAST&quot; /&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! क्रम !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी (एफआयए) !! फेरीचा वेळ !! सरासरी वेग (किमी/ता.)
|-
| १ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || ५३ || १:३२.७४० || २२६.७७५
|-
| २ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ५३ || १:३२.७६४ || २२६.७१७
|-
| ३ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || ४३ || १:३३.५८६ || २२४.७२५
|-
| ४ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || ४० || १:३३.८२८ || २२४.१४६
|-
| ५ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ३८ || १:३४.१६२ || २२३.३५१
|-
| ६ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || ५२ || १:३४.५६१ || २२२.४०८
|-
| ७ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || ४५ || १:३४.७५४ || २२१.९५५
|-
| ८ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || ४७ || १:३४.८७३ || २२१.६७७
|-
| ९ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || ४४ || १:३४.९२४ || २२१.५५८
|-
| १० || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ४६ || १:३४.९५० || २२१.४९७
|-
| ११ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || ४२ || १:३५.०१४ || २२१.३४८
|-
| १२ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[टोरो रोसो]] || ५१ || १:३५.०२९ || २२१.३१३
|-
| १३ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ५० || १:३५.११५ || २२१.११३
|-
| १४ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ४२ || १:३५.१५० || २२१.०३२
|-
| १५ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || ४७ || १:३५.१९७ || २२०.९२२
|-
| १६ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || ४३ || १:३५.२२५ || २२०.८५७
|-
| १७ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजॉन]] || [[हास]] || ४२ || १:३५.६९१ || २१९.७८२
|-
| १८ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || ५० || १:३५.६९२ || २१९.७८०
|-
| १९ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ५१ || १:३५.८३० || २१९.४६३
|-
| २० || ८८ || [[रॉबर्ट कुबित्सा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ५० || १:३६.६०८ || २१७.६९६
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;FR19_FAST&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1007/france/fastest-laps |title=फ्रेंच ग्रांप्री : सर्व चालकांच्या जलद फेऱ्या |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=२३ जून २०१९}}&lt;/ref&gt;
|}

== मुख्य शर्यतीनंतरचे विश्लेषण ==

=== सुरुवातीच्या फेऱ्या व पहिल्या घटना ===

सुरुवातीच्या क्षणी हॅमिल्टनने पहिल्या वळणापर्यंत आपली आघाडी जपली; बोट्टास दुसऱ्या आणि लक्लेर तिसऱ्या स्थानावर राहिले. सायेन्सने व्हर्सटॅपनविरुद्ध प्रयत्न केला, पण रेड बुल चौथ्या स्थानावर कायम राहिली. पहिल्या फेऱ्यांमध्ये आघाडीच्या क्रमवारीत फारसा बदल झाला नाही. मात्र व्हेटेलने दोन्ही मॅकलारेन चालकांना मागे टाकून सातव्या स्थानावरून पाचव्यापर्यंत प्रगती केली.&lt;ref name=&quot;FRA19_report&quot;/&gt;

नॉरिस पाचवा आणि सायेन्स सहावा पात्र ठरणे हा मधल्या गटातील मॅकलारेनसाठी लक्षणीय निकाल होता. सायेन्सने सुरुवातीला व्हर्सटॅपनशी झुंज देऊन शेवटपर्यंत सहावा क्रमांक राखत आठ गुण मिळवले. नॉरिसच्या कारमध्ये शर्यतीच्या अखेरीस हायड्रॉलिक बिघाड निर्माण झाला; त्याचा वेग कमी झाल्यामुळे शेवटच्या फेरीत अनेक चालक त्याच्यापर्यंत पोहोचले. तरी अधिकृत दंडांमुळे नॉरिस नवव्या स्थानावर राहिला. २०१९ मधील मॅकलारेनच्या मधल्या गटातील प्रगतीचे हे उदाहरण असले, तरी विश्वासार्हतेची समस्या महत्त्वाची होती.&lt;ref name=&quot;FRA19_report&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FRA19_penalty&quot;/&gt;

पेरेझला सुरुवातीच्या फेऱ्यांतील ट्रॅक सोडल्यानंतर अधिक स्थानांचा लाभ झाल्याचे पंचांनी ठरवले. त्याने निर्देशानुसार ट्रॅकवर परत येण्याचा मार्ग वापरला असला, तरी प्रतिस्पर्ध्यांवर कायमचा फायदा ठेवणे नियमभंग ठरले आणि त्याला पाच सेकंदांचा वेळदंड मिळाला. कारवाईचे कारण समजण्यासाठी अधिकृत कारणमीमांसा महत्त्वाची आहे. स्ट्रोलने हार्डवर ३९ फेऱ्यांचा लांब पहिला टप्पा चालवून पुढे मीडियम वापरले, पण तो तेराव्या स्थानावर राहिला. दोन्ही चालकांना गुण मिळाले नाहीत.&lt;ref name=&quot;FRA19_perez&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FRA19_pirellirace&quot;/&gt;

=== पहिले टायर बदल, स्थानलढती आणि निर्णय ===

शर्यतीच्या सुरुवातीलाच पेरेझ ट्रॅकबाहेर गेल्यानंतर निर्देशित मार्गाने परत आला; तरी त्याने कायमस्वरूपी स्थानांचा फायदा मिळवल्याचे पंचांनी ठरवले आणि पाच सेकंदांचा दंड दिला. हा दंड अधिकृत शर्यत निकालात विचारात घेतला गेला. सुरक्षेसाठी आखलेल्या परतीच्या मार्गाचा वापर करणे आणि पुढील स्पर्धात्मक फायदा न घेणे या दोन स्वतंत्र अटींचा फरक हा निर्णय स्पष्ट करतो.&lt;ref name=&quot;FRA19_perez&quot;/&gt;

पहिल्या मोठ्या पिट थांब्यांमध्ये व्हर्सटॅपनने सुमारे २१व्या फेरीत, लक्लेरने त्यानंतरच्या फेरीत आणि बोट्टासने त्यापुढे हार्ड टायर वापरण्यास सुरुवात केली. हॅमिल्टनने २५व्या फेरीच्या सुमारास थांबा घेतला आणि पुढेही आघाडी राखली. व्हेटेलची पहिली थांबा-रणनीती थोडी उशिराची होती; त्यामुळे बाकीचे प्रमुख चालक पुन्हा एकदा त्याच्या पुढे गेले. राइकोनेन, हुल्केनबर्ग, स्ट्रोल यांच्यासारख्या चालकांनी अधिक लांब पहिला टप्पा चालवून मधल्या गटातील स्थानांवर परिणाम साधला.&lt;ref name=&quot;FRA19_pirellirace&quot;/&gt;

लक्लेरने तिसऱ्या ग्रिड स्थानावरून पोडियम गाठून फेरारीची आघाडीची क्षमता दाखवली. व्हेटेलचा शनिवारच्या अंतिम पात्रतेतील गिअरबदलाचा अडथळा आणि सातवे ग्रिड स्थान महत्त्वाचे ठरले; शर्यतीत मॅकलारेनच्या दोन चालकांना मागे टाकल्यावर त्याने पाचवे स्थान मिळवले. उशिराचा सॉफ्ट-टायर पिट थांबा हा पोडियमसाठी नव्हे, तर टॉप-१० मध्ये राहून अतिरिक्त फेरीगुणासाठी होता. अंमलात आणलेली टायर-रणनीती आणि त्याचा गुणफायदा यांची तुलना केल्यास त्या क्षणी संघाच्या उपलब्ध पर्यायांचा हेतू स्पष्ट होतो.&lt;ref name=&quot;FRA19_qreport&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FRA19_pirellirace&quot;/&gt;

व्हर्सटॅपनचा चौथा क्रमांक हा फेरारी व मर्सिडीजमधील आघाडीच्या लढतीच्या मागचा सर्वात ठळक निकाल होता. गॅस्ली मात्र पात्रतेत नववा आणि शर्यतीत दहावा ठरला. दुसऱ्या पात्रता फेरीतील सॉफ्ट टायर निवडीमुळे त्याला तसाच पहिला रेस-टप्पा चालवावा लागला; उष्ण स्थितीत त्याचे दीर्घकाळ कार्यक्षमता टिकवणे कठीण होते. टोरो रोसोच्या क्व्याटला पॉवर-युनिट बदलांमुळे मागून सुरुवात करावी लागली, तर अल्बोन अकराव्या ग्रिडवरून पंधरावा ठरला. त्यामुळे समान इंजिन पुरवठादार असला तरी कार व शर्यत धोरणातील कार्यक्षमता वेगळी होती.&lt;ref name=&quot;FRA19_grid&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FRA19_pirellirace&quot;/&gt;

राइकोनेनने हार्ड टायरवर मोठा पहिला टप्पा चालवून त्यानंतर मीडियम वापरले आणि अखेरच्या फेरीतील घडामोडीनंतर सातवे स्थान मिळवले. त्याचे सहा गुण संघासाठी महत्त्वाचे होते. जिओव्हिनात्सीने दहावे स्थान पात्रतेत मिळवले, पण त्यामुळे दुसऱ्या पात्रता फेरीतील सॉफ्ट टायरवर सुरुवात करावी लागली. शर्यतीत त्या निवडीचा फायदा टिकला नाही आणि त्याचे अधिकृत स्थान सोळावे राहिले. फक्त पात्रतेतील सर्वोच्च स्थान पाहण्याऐवजी पहिल्या टप्प्यातील टायर संयोजन व अंतिम निकाल यांची तुलना आवश्यक आहे.&lt;ref name=&quot;FRA19_pirellirace&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FRA19_results&quot;/&gt;

हासला घरच्या चालक ग्रॉसजाँच्या पहिल्या सरावातील गळतीपासूनच अडचणी आल्या. त्याने पहिल्या सरावात नऊ फेऱ्या केल्या, दुसऱ्या सरावात टायरवर सपाट ठिपका निर्माण झाला आणि रविवारची शर्यत ४४ फेऱ्यांनंतर थांबली. मॅग्नुसेनने १७वे स्थान मिळवले; या दोन निकालांतून हासची त्या सप्ताहांतातील टायर-गती व विश्वासार्हतेची समस्या दिसते. विलियम्सचे कुबित्सा १८वा व रसल १९वा ठरले; पहिल्या सरावात लॅटिफीला चालवून मिळवलेला विकासाचा डेटा आणि रविवारचा स्पर्धात्मक वेग या भिन्न गोष्टी होत्या. रसलच्या पॉवर-युनिट बदलामुळे ग्रिड स्थान घसरले, पण त्याच्या ५१ पूर्ण फेऱ्यांना निराधार माघार ठरवलेले नाही.&lt;ref name=&quot;FRA19_fp1report&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FRA19_fp2report&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FRA19_grid&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FRA19_results&quot;/&gt;

=== मधल्या आणि उत्तरार्धातील निर्णायक घडामोडी ===

नॉरिसने बहुतांश शर्यत गुण मिळवण्याच्या स्थितीत पूर्ण केली; परंतु शेवटच्या भागात मॅकलारेनच्या हायड्रॉलिक प्रणालीमधील समस्या त्याच्या वेगावर परिणाम करू लागली. दुसरीकडे विलियम्सचा रसल त्याच्या सहकारी कुबित्सापुढे जाण्याचा प्रयत्न करताना ट्रॅकबाहेर गेला आणि एका अंतरदर्शक फलकाचे नुकसान झाले. शर्यतीचे बहुतांश अंतर नियमित हिरव्या ध्वजाखाली पार पडले; अंतिम टप्प्यात फलक/अवशेषाशी संबंधित परिस्थितीमुळे अल्पकाळ आभासी सुरक्षा कार लागू झाली.&lt;ref name=&quot;FRA19_report&quot;/&gt;

ग्रॉसजाँने ४४ फेऱ्यांनंतर शर्यत सोडली आणि तो एकमेव माघार घेणारा चालक ठरला. सायेन्स सहाव्या स्थानावर स्थिर झाला; राइकोनेन व हुल्केनबर्ग हे गुण मिळवण्याच्या लढतीत होते. व्हेटेलने आघाडीच्या चौकडीला मागून गाठण्याऐवजी उशिरा दुसरा पिट थांबा निवडला आणि अखेरच्या फेरीत १:३२.७४० वेळ नोंदवून अतिरिक्त अजिंक्यपद गुण मिळवला.&lt;ref name=&quot;FRA19_pirellirace&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FRA19_laps&quot;/&gt;

=== अंतिम फेऱ्या, अधिकृत निकाल आणि त्याचे परिणाम ===

अखेरच्या फेरीत रिकार्डोने मंदावलेल्या नॉरिसवर हल्ला चढवताना ट्रॅकबाहेरून पुनर्प्रवेश केला आणि नंतर राइकोनेनला मागे टाकताना वेगळा ट्रॅक-मर्यादा उल्लंघनाचा फायदा घेतला. प्रत्यक्षात सातवा असलेला रिकार्डो दोन स्वतंत्र पाच सेकंदांच्या दंडांनंतर अकरावा ठरला. परिणामी राइकोनेन सातवा, हुल्केनबर्ग आठवा, नॉरिस नववा आणि गॅस्ली दहावा ठरला; फक्त फिनिश लाइनवरील मूळ क्रमवारी उद्धृत करणे चुकीचे ठरले असते.&lt;ref name=&quot;FRA19_penalty&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FRA19_results&quot;/&gt;

रेनॉल्टने या शर्यतीसाठी कारखालचे भाग, बॉडीवर्क व इंजिन विनिर्देश तपासले. हुल्केनबर्गने दीर्घ पहिला टायर-टप्पा आणि शेवटपर्यंतचा सातत्यपूर्ण वेग वापरून आठवे स्थान मिळवले; त्याला चार गुण मिळाले. रिकार्डोने प्रत्यक्ष सातवा क्रमांक मिळवूनही अखेरच्या फेरीत दोन्ही स्वतंत्र उल्लंघने केली. पंचांच्या निर्णयानुसार एक दंड नॉरिसला असुरक्षित पुनर्प्रवेशाने बाजूला काढण्याबद्दल आणि दुसरा राइकोनेनवर ट्रॅकबाहेरून फायदा मिळवल्याबद्दल होता. दोन्ही प्रत्येकी पाच सेकंदांचे वेळदंड एकत्र लागू झाल्यामुळे रिकार्डो अकरावा राहिला. हे दंड केवळ एकाच घटनेचे दुबार वर्णन नव्हे; त्यांच्या स्वतंत्र कारणांचा विचार करणे आवश्यक आहे.&lt;ref name=&quot;FRA19_fp2report&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FRA19_penalty&quot;/&gt;

शुक्रवारच्या दुसऱ्या सरावातील हॅमिल्टनचा ट्रॅकवर पुनर्प्रवेश पंचांनी पाहिला; कारवाई झाली नाही. रविवारच्या शर्यतीत पेरेझवर एक पाच सेकंदांचा दंड, तर रिकार्डोवर अखेरच्या फेरीतील दोन स्वतंत्र पाच सेकंदांचे दंड लागले. यापैकी रिकार्डोच्या दंडांनी अधिकृत गुण मिळवणाऱ्या चालकांची रचना बदलली: राइकोनेन, हुल्केनबर्ग, नॉरिस आणि गॅस्ली यांना प्रत्यक्ष शेवटच्या चढाओढीनंतरच्या बदललेल्या क्रमवारीत स्थान मिळाले. सुरुवातीचे ग्रिडदंड (क्व्याट, रसल) आणि शर्यतीनंतरचे परिणामदंड हे एकच नोंद नाहीत.&lt;ref name=&quot;FRA19_perez&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FRA19_penalty&quot;/&gt;
आठव्या फेरीनंतर हॅमिल्टन १८७ व बोट्टास १५१ गुणांवर होते, म्हणजे ३६ गुणांची आघाडी झाली. व्हेटेल १११, व्हर्सटॅपन १०० व लक्लेर ८७ गुणांवर होते. मर्सिडीजने ३३८ गुण मिळवत फेरारीवर (१९८) १४० गुणांची आघाडी घेतली; मधल्या फळीमध्ये मॅकलारेन ४० गुणांसह चौथा आणि रेनॉल्ट ३२ गुणांसह पाचवा होता. पुढील ऑस्ट्रियन ग्रांप्रीच्या पार्श्वभूमीवर या आकड्यांनी दोन आघाडीच्या संघांतील फरक दाखवला.&lt;ref name=&quot;FRA19_points&quot;/&gt;

=== शर्यतीनंतरचे निर्णय, अंतिम वर्गीकरण आणि अजिंक्यपदावरील परिणाम ===

हॅमिल्टनने केवळ सर्वाधिक वेगवान एक फेरी दिली म्हणून विजय मिळवला असे नव्हे, तर स्वच्छ हवेत सातत्यपूर्ण रेस-पेस आणि मीडियम ते हार्ड अशी नियंत्रित रणनीती वापरून आघाडी वाढवली. बोट्टास दुसऱ्या स्थानावर टिकला, पण शर्यतीच्या उत्तरार्धात टायरचे व्यवस्थापन महत्त्वाचे ठरले आणि अखेरच्या फेऱ्यांमध्ये लक्लेरची त्याच्यावरची आघाडी कमी झाली. पोल व विजय अशा दुहेरी यशाच्या जोडीला मर्सिडीजने पहिल्या आठ फेऱ्यांत सहावा दुहेरी विजय मिळवला; चालक व कारनिर्माते अजिंक्यपदातील दरीही वाढली.&lt;ref name=&quot;FRA19_report&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;FRA19_pirellirace&quot;/&gt;

== निकालानंतर गुणतालिका ==

खालील दोन्ही गुणतालिका फ्रेंच ग्रांप्रीनंतरची तत्कालीन अधिकृत स्थिती दाखवतात; पहिल्या आठ फेऱ्यांतील संचयी गुण यात आहेत. शर्यतीत सहभागी झालेल्या परंतु या टप्प्यापर्यंत गुण न मिळालेल्या चालकांचादेखील अधिकृत क्रमाने समावेश आहे.&lt;ref name=&quot;FR19_POINTS&quot; /&gt;

=== चालक अजिंक्यपद गुणतालिका ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! चालक !! संघ !! गुण
|-
| १ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १८७
|-
| २ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १५१
|-
| ३ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || १११
|-
| ४ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १००
|-
| ५ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || ८७
|-
| ६ || [[पियर गॅस्ली]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ३७
|-
| ७ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || २६
|-
| ८ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १९
|-
| ९ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || १६
|-
| १० || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || १६
|-
| ११ || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || १४
|-
| १२ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || १४
|-
| १३ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १३
|-
| १४ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || १०
|-
| १५ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[टोरो रोसो]] || ७
|-
| १६ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || ६
|-
| १७ || [[रोमेन ग्रोसजॉन]] || [[हास]] || २
|-
| १८ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ०
|-
| १९ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ०
|-
| २० || [[रॉबर्ट कुबित्सा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;FR19_POINTS&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/2019_austrian_gp_preview.pdf |title=२०१९ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री पूर्वावलोकन : फ्रेंचनंतरची गुणतालिका |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=२६ जून २०१९}}&lt;/ref&gt;
|}

=== कारनिर्माते अजिंक्यपद गुणतालिका ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कारनिर्माता !! गुण
|-
| १ || [[मर्सिडीज]] || ३३८
|-
| २ || [[फेरारी]] || १९८
|-
| ३ || [[रेड बुल रेसिंग]] || १३७
|-
| ४ || [[मॅक्लारेन]] || ४०
|-
| ५ || [[रेनॉल्ट]] || ३२
|-
| ६ || [[रेसिंग पॉइंट]] || १९
|-
| ७ || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १९
|-
| ८ || [[टोरो रोसो]] || १७
|-
| ९ || [[हास]] || १६
|-
| १० || [[विलियम्स रेसिंग]] || ०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;FR19_POINTS&quot; /&gt;
|}

== हे सुद्धा पहा ==
* [[फॉर्म्युला वन]]
* [[फ्रेंच ग्रांप्री]]
* [[सर्किट पॉल रिकार्ड]]
* [[२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम]]
* [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन चालक यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]]

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}

==तळटीप==
{{reflist|group=टीप}}

== बाह्य दुवे ==
* [https://www.formula1.com/en/racing/2019/france फ्रेंच ग्रांप्रीचे फॉर्म्युला वन अधिकृत पृष्ठ]
* [https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1007/france/race-result फ्रेंच ग्रांप्रीचा अधिकृत शर्यत निकाल]
* [https://www.fia.com/documents/season/season-2019-971 एफ.आय.ए.ची २०१९ हंगामातील स्पर्धाविषयक कागदपत्रे]

{{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत
| हंगाम = २०१९
| ग्रांप्री = फ्रेंच ग्रांप्री
| हंगामातील_मागील_शर्यत = २०१९ कॅनेडियन ग्रांप्री
| हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०१९ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री
| ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१८ फ्रेंच ग्रांप्री
| ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२१ फ्रेंच ग्रांप्री
}}
{{२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम}}
{{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}}
[[वर्ग:फ्रेंच ग्रांप्री]]
[[वर्ग:२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम]]</text>
      <sha1>78ghmrk78mththa22joucd1rlur0e9h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>२०१९ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री</title>
    <ns>0</ns>
    <id>250205</id>
    <revision>
      <id>2728284</id>
      <parentid>2727096</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T14:08:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Koolkrazy</username>
        <id>1591</id>
      </contributor>
      <comment>/* मुख्य शर्यतीनंतरचे विश्लेषण */</comment>
      <origin>2728284</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="113015" sha1="ksmqc5wmvz3s4d10zzl59qrf3vmz4ed" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत माहिती
| प्रकार = एफ.१
| देश = ऑस्ट्रिया
| ग्रांप्री = ऑस्ट्रियन
| चित्र = Spielberg bare map numbers contextless Formula One 2017 to 2021.svg
| चित्र_शीर्षक = २०१७ ते २०२१ या काळातील फॉर्म्युला वन शर्यतींसाठी वापरलेला रेड बुल रिंगचा मार्ग
| दिनांक = ३० जून
| वर्ष = २०१९
| अधिकृत_नाव = फॉर्म्युला वन मायवर्ल्ड ऑस्ट्रियन ग्रांप्री २०१९
| शर्यत_क्रमांक = ९
| हंगामात_एकूण_शर्यती = २१
| शर्यतीचे_ठिकाण = [[रेड बुल रिंग]], स्पिलबर्ग, ऑस्ट्रिया
| सर्किट_प्रकार = कायमस्वरूपी शर्यतीचा मार्ग
| सर्किट_अंतर_किमी = ४.३१८
| सर्किट_अंतर_मैल = २.६८३
| एकूण_फेऱ्या = ७१
| एकूण_अंतर_किमी = ३०६.४५२
| एकूण_अंतर_मैल = १९०.४२०
| हवामान = ऊबदार व कोरडे; मार्गाचे कमाल तापमान सुमारे ५८°से.
| पोल_चालक = [[शार्ल लक्लेर]]
| पोल_देश = मोनॅको
| पोल_संघ = [[फेरारी]]
| पोल_वेळ = १:०३.००३
| जलद_चालक = [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]]
| जलद_देश = नेदरलँड्स
| जलद_संघ = [[रेड बुल रेसिंग]]
| जलद_वेळ = १:०७.४७५
| जलद_फेरी = ६०
| पहिला_चालक = [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]]
| पहिला_देश = नेदरलँड्स
| पहिला_संघ = [[रेड बुल रेसिंग]]
| दुसरा_चालक = [[शार्ल लक्लेर]]
| दुसरा_देश = मोनॅको
| दुसरा_संघ = [[फेरारी]]
| तिसरा_चालक = [[वालट्टेरी बोट्टास]]
| तिसरा_देश = फिनलंड
| तिसरा_संघ = [[मर्सिडीज]]
| हंगामातील_मागील_शर्यत = २०१९ फ्रेंच ग्रांप्री
| हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०१९ ब्रिटिश ग्रांप्री
| ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१८ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री
| ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२० ऑस्ट्रियन ग्रांप्री
}}

'''२०१९ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री''' (अधिकृत नाव '''फॉर्म्युला वन मायवर्ल्ड ऑस्ट्रियन ग्रांप्री २०१९''') ही [[२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम|२०१९ फॉर्म्युला वन जागतिक अजिंक्यपद]] स्पर्धेतील नववी शर्यत होती. ३० जून २०१९ रोजी ऑस्ट्रियातील स्पिलबर्ग येथील [[रेड बुल रिंग]]वर ७१ फेऱ्यांची शर्यत झाली. [[रेड बुल रेसिंग]]च्या [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]]ने प्रारंभीची घसरण भरून काढत शेवटच्या टप्प्यात [[फेरारी]]च्या [[शार्ल लक्लेर]]ला मागे टाकून विजय मिळवला. लक्लेर दुसऱ्या तर [[मर्सिडीज]]चा [[वालट्टेरी बोट्टास]] तिसऱ्या स्थानावर आला. लक्लेरने १:०३.००३ मध्ये पोल मिळवले; व्हर्सटॅपनने ६०व्या फेरीतील १:०७.४७५ वेळेसाठी अतिरिक्त गुण मिळवला. ६९व्या फेरीतील निर्णायक पुढे जाण्याची कृती शर्यतीनंतर तपासली गेली; पंचांनी कोणालाही मुख्य दोषी न धरल्यामुळे विजय कायम राहिला.&lt;ref name=&quot;AT19_EVENT&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/racing/2019/austria |title=२०१९ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री : अधिकृत कार्यक्रम |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;AT19_RACE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_51_-_2019_austrian_grand_prix_-_final_race_classification.pdf |title=ऑस्ट्रियन ग्रांप्री : अंतिम शर्यत वर्गीकरण, दस्तऐवज ५१ |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=३० जून २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;AT19_STEWARD&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20Austrian%20Grand%20Prix%20-%20Decision%20-%20Car%2033%20%28Turn%203%20incident%20with%20car%2016%29.pdf |title=व्हर्सटॅपन आणि लक्लेर यांच्यातील तिसऱ्या वळणातील घटनेवरील निर्णय, दस्तऐवज ५० |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=३० जून २०१९}}&lt;/ref&gt;

== पार्श्वभूमी ==

=== शर्यतीपूर्वीची अजिंक्यपदाची स्थिती ===

फ्रान्समधील आठव्या शर्यतीनंतर लुइस हॅमिल्टन १८७ गुणांसह अजिंक्यपदात पहिला, तर बोट्टास १५१ गुणांसह दुसरा होता. मर्सिडीजचे ३३८, फेरारीचे १९८ आणि रेड बुलचे १३७ गुण होते. मर्सिडीजने २०१९ हंगामातील पहिल्या आठही शर्यती जिंकल्या होत्या; रेड बुलच्या घरच्या फेरीत हा विजयक्रम थांबवण्याची संधी होती. मॅक्लारेन आणि रेनॉल्ट यांच्यात कारनिर्माते अजिंक्यपदातील चौथ्या स्थानासाठीची झुंजही महत्त्वाची होती.&lt;ref name=&quot;AT19_PREVIEW&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://api.fia.com/sites/default/files/2019_austrian_gp_preview.pdf |title=२०१९ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री : मार्ग, अंतर व स्पर्धापूर्व पूर्वावलोकन |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=२७ जून २०१९}}&lt;/ref&gt;
रेड बुल रिंगने २०१४ पासून पुन्हा ऑस्ट्रियन ग्रांप्री आयोजित केली. मागील वर्षी व्हर्सटॅपनने येथे विजय मिळवला होता; फेरारीला अधिक वेगवान पात्रता फेरीचा फायदा घेता येतो का आणि उंचीवरच्या, उष्ण हवेमुळे मर्सिडीजच्या इंजिन-शीतकरण क्षमतेवर काय परिणाम होतो, हे सप्ताहाआधीचे प्रश्न होते. हॅमिल्टन, बोट्टास आणि व्हर्सटॅपन हे त्या वेळी याच शर्यतीचे माजी विजेते होते.&lt;ref name=&quot;AT19_PREVIEW&quot; /&gt;

=== सर्किट आणि स्पर्धा कार्यक्रम ===

स्पिलबर्गमधील रेड बुल रिंगची एका फेरीची प्रकाशित लांबी ४.३१८ किमी होती. ७१ फेऱ्यांचे अधिकृत शर्यत अंतर ३०६.४५२ किमी होते. साधे ७१ × ४.३१८ असे गुणाकार केल्यास वेगळे अंतर येते; कारण २०१९ च्या एफ.आय.ए. पूर्वावलोकनात प्रारंभरेषा आणि अंतिम रेषेतील ०.१२६ किमी अंतर स्पष्ट दाखवले आहे. रेसिंग मार्गावर उंचीतील बदल, जोरदार ब्रेकिंग, तीन डी.आर.एस. विभाग आणि तुलनेने थोडी वळणे होती.&lt;ref name=&quot;AT19_PREVIEW&quot; /&gt;
शुक्रवार, २८ जून रोजी पहिले आणि दुसरे मुक्त सराव सत्र, शनिवार २९ जून रोजी तिसरा सराव व तीन टप्प्यांची पात्रता फेरी आणि रविवार ३० जून रोजी मुख्य शर्यत झाली. २०१९ मध्ये कोणतीही स्प्रिंट शर्यत नव्हती. नकाशासाठी विकिमीडिया कॉमन्सवरील २०१७–२०२१ कालखंडातील फॉर्म्युला वन मार्गरचनेची नेमकी संचिका वापरली आहे.&lt;ref name=&quot;AT19_EVENT&quot; /&gt;

=== सहभागी चालक आणि संघ ===

दहा संघांच्या प्रत्येकी दोन अशा २० कार नोंदल्या गेल्या. या फेरीतील तीनही मुक्त सराव सत्रांत नियमित शर्यतचालक सहभागी होते; पहिल्या सरावापुरता राखीव चालक बदल नव्हता. पात्रता फेरीनंतरच्या शिक्षांमुळे कारांच्या प्रत्यक्ष सुरुवातीच्या स्थानांत मात्र मोठे बदल झाले. संघ आणि चालकांची पुढील यादी ही या शर्यतीतील नोंदणी आहे; सरावातील क्रमवारी किंवा प्रत्यक्ष ग्रिडस्थानांशी तिची गल्लत करू नये.&lt;ref name=&quot;AT19_ENT&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/documents/championships/fia-formula-one-world-championship-14/event/Austrian%20Grand%20Prix/season/season-2019-971 |title=२०१९ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री : अधिकृत निर्णय व सहभाग नोंदी |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;AT19_FP1&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1008/austria/practice/1 |title=ऑस्ट्रियन ग्रांप्री : पहिल्या मुक्त सरावाचे निकाल |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=२८ जून २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;AT19_FP2&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1008/austria/practice/2 |title=ऑस्ट्रियन ग्रांप्री : दुसऱ्या मुक्त सरावाचे निकाल |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=२८ जून २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;AT19_FP3&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1008/austria/practice/3 |title=ऑस्ट्रियन ग्रांप्री : तिसऱ्या मुक्त सरावाचे निकाल |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=२९ जून २०१९}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! संघ !! चालक !! कार क्र.
|-
| [[मर्सिडीज]] || [[लुइस हॅमिल्टन]] || ४४
|-
| [[मर्सिडीज]] || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || ७७
|-
| [[फेरारी]] || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || ५
|-
| [[फेरारी]] || [[शार्ल लक्लेर]] || १६
|-
| [[रेड बुल रेसिंग]] || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || ३३
|-
| [[रेड बुल रेसिंग]] || [[पियर गॅस्ली]] || १०
|-
| [[मॅक्लारेन]] || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || ५५
|-
| [[मॅक्लारेन]] || [[लॅन्डो नॉरिस]] || ४
|-
| [[रेनॉल्ट]] || [[डॅनियल रिकार्डो]] || ३
|-
| [[रेनॉल्ट]] || [[निको हुल्केनबर्ग]] || २७
|-
| [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || [[किमी रायकोनेन]] || ७
|-
| [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || ९९
|-
| [[रेसिंग पॉइंट]] || [[सर्जिओ पेरेझ]] || ११
|-
| [[रेसिंग पॉइंट]] || [[लान्स स्ट्रोल]] || १८
|-
| [[टोरो रोसो]] || [[डॅनिल क्व्यात]] || २६
|-
| [[टोरो रोसो]] || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || २३
|-
| [[हास]] || [[केविन मॅग्नसन]] || २०
|-
| [[हास]] || [[रोमेन ग्रोसजॉन]] || ८
|-
| [[विलियम्स रेसिंग]] || [[जॉर्ज रसल]] || ६३
|-
| [[विलियम्स रेसिंग]] || [[रॉबर्ट कुबित्सा]] || ८८
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;AT19_ENT&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;AT19_RACE&quot; /&gt;
|}

=== टायर ===

पिरेलीने या सप्ताहासाठी सी२ कठीण (पांढरी पट्टी), सी३ मध्यम (पिवळी पट्टी) आणि सी४ मऊ (लाल पट्टी) टायर निवडले. प्रत्येक चालकाला एकूण १३ कोरड्या टायरचे संच निवडता येत होते, परंतु त्या तिन्ही प्रकारांचा अनुपात चालकागणिक वेगळा होता. प्रकाशित वैयक्तिक यादीत कठीण १–२, मध्यम २–५ आणि मऊ ७–९ संच असे आवाके दिसतात; हे तीन स्वतंत्र चालकनिहाय आवाके असून एका चालकाचे एकत्रित संच मानू नयेत. उदा., हॅमिल्टनची निवड २/२/९, लक्लेरची १/५/७ आणि व्हर्सटॅपनची १/४/८ अशी होती. फेरारीच्या लक्लेरने मऊ टायरवरून तर व्हर्सटॅपनने मध्यम टायरवरून शर्यत सुरू केली.&lt;ref name=&quot;AT19_TYRES&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://press.pirelli.com/2019-austrian-grand-prix--selected-sets-per-driver/ |title=ऑस्ट्रियन ग्रांप्री : चालकनिहाय टायर संच निवड |प्रकाशक=पिरेली |दिनांक=१८ जून २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;AT19_COMPOUNDS&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://press.pirelli.com/2019-austrian-grand-prix--tyre-compound-choices/ |title=ऑस्ट्रियन ग्रांप्री : टायर मिश्रणांची निवड |प्रकाशक=पिरेली |दिनांक=२५ एप्रिल २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;AT19_PIRACE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://press.pirelli.com/2019-austrian-grand-prix--race/ |title=२०१९ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री : पिरेलीचा टायर व रणनीती अहवाल |प्रकाशक=पिरेली |दिनांक=३० जून २०१९}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! टायर प्रकार !! मिश्रण !! बाजूच्या पट्टीचा रंग !! प्रत्येकी उपलब्ध संच
|-
| कठीण || सी२ || पांढरा || चालकानुसार १–२
|-
| मध्यम || सी३ || पिवळा || चालकानुसार २–५
|-
| मऊ || सी४ || लाल || चालकानुसार ७–९
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;AT19_TYRES&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;AT19_COMPOUNDS&quot; /&gt;
|}

== मुक्त सराव सत्रे ==

=== पहिला मुक्त सराव ===

शुक्रवारी सकाळी तेज उन्हात आणि सुमारे २८°से. हवेच्या तापमानात हॅमिल्टनने १:०४.८३८ ही सर्वात जलद फेरी नोंदवली. मध्यम टायरवर वेगवान ठरलेला व्हेटेल त्याच्यापेक्षा ०.१४४ सेकंद मागे होता; बोट्टास, लक्लेर, व्हर्सटॅपन व गॅस्ली त्यानंतर होते. बोट्टासच्या इंजिनमध्ये तेलगळती आढळल्याने मर्सिडीजने त्याला पूर्वीचा पॉवर युनिट प्रकार लावला होता. शेवटच्या मिनिटांत हुल्केनबर्गची कार वळण क्रमांक ९ येथे बाहेर गेली व पुढच्या पंखाचे नुकसान झाल्यामुळे लाल झेंडा दाखवून सत्राचा शेवट झाला.&lt;ref name=&quot;AT19_PF1&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/fp1-report-highlights-austrian-grand-prix-2019.5tgQkX8QP0LI8CdKByLvYW |title=पहिला सराव : हॅमिल्टन आघाडीवर, हुल्केनबर्गचा अपघात |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=२८ जून २०१९}}&lt;/ref&gt;
मॅक्लारेनचा सायेन्स सातवा राहिला; रेड बुलच्या दोन्ही कारांपेक्षा मोठे अंतर असूनही मध्यगटात त्याचे सत्र स्पर्धात्मक होते. हासचा मॅग्नसन नवव्या तर ग्रोसजॉन अकराव्या क्रमांकावर होता. दहा संघांतील नियमित वीसही चालकांनी वेळ नोंदवली; शुक्रवारी या सत्रात पात्रता फेरीतील शिक्षांमुळे पुढे मागून सुरुवात करावी लागणाऱ्या चालकांनीही नेहमीप्रमाणे सराव केला.&lt;ref name=&quot;AT19_FP1&quot; /&gt;

=== मुक्त सराव १ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:०४.८३८ || ३४
|-
| २ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || +०.१४४ सेकंद || २३
|-
| ३ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || +०.१६१ सेकंद || ३७
|-
| ४ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || +०.३०३ सेकंद || २६
|-
| ५ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.४२२ सेकंद || ३०
|-
| ६ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.५४० सेकंद || ३०
|-
| ७ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || +०.६६४ सेकंद || ३४
|-
| ८ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || +१.००८ सेकंद || २७
|-
| ९ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || +१.०३८ सेकंद || २७
|-
| १० || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || +१.२८७ सेकंद || २७
|-
| ११ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजॉन]] || [[हास]] || +१.२९७ सेकंद || २०
|-
| १२ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || +१.४३४ सेकंद || २९
|-
| १३ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[टोरो रोसो]] || +१.४४७ सेकंद || ३२
|-
| १४ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || +१.५४५ सेकंद || ३०
|-
| १५ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || +१.६१९ सेकंद || ३६
|-
| १६ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || +१.८७० सेकंद || ३०
|-
| १७ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || +१.८९१ सेकंद || २३
|-
| १८ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || +१.९१८ सेकंद || २९
|-
| १९ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +१.९६७ सेकंद || २८
|-
| २० || ८८ || [[रॉबर्ट कुबित्सा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +२.८२७ सेकंद || २८
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;AT19_FP1&quot; /&gt;
|}

=== दुसरा मुक्त सराव ===

दुसऱ्या सत्रात लक्लेरने १:०५.०८६ वेळेसह पहिले स्थान मिळवले, परंतु हा सराव निर्णायक वेगाच्या तुलनेपेक्षा दोन मोठ्या अपघातांमुळे लक्षात राहिला. व्हर्सटॅपनची कार शेवटच्या वळणावर नियंत्रणाबाहेर जाऊन अडथळ्यावर आदळली; सत्र पुन्हा सुरू झाल्यानंतर बोट्टासची कार वळण ६ येथील अडथळ्यावर आदळली. दोन्ही वेळा लाल झेंडा दाखवण्यात आला. दोघेही कारमधून बाहेर पडले, परंतु वाहनांच्या दुरुस्तीसाठी संघांना अतिरिक्त काम करावे लागले.&lt;ref name=&quot;AT19_PF2&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/fp2-austrian-grand-prix-2019-report-highlights.6tXJBuFlUbQUaVXFAXljxc |title=दुसरा सराव : लक्लेर प्रथम, बोट्टास व व्हर्सटॅपनचे अपघात |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=२८ जून २०१९}}&lt;/ref&gt;
व्हेटेलही अखेरच्या वळणावर फिरला, पण त्याची कार मोठ्या धडकेपासून वाचली. अनेक व्यत्ययांमुळे पात्रता फेरीच्या एकाच वेळी केलेल्या चाचणीफेऱ्यांचा तुलनात्मक अर्थ मर्यादित राहिला. बोट्टास अपघातापूर्वीच्या वेळेमुळे दुसरा, गॅस्ली तिसरा, हॅमिल्टन चौथा आणि सायेन्स पाचवा ठरला. पूर्ण वेळ नोंदवलेल्या चालकांसाठी खाली अधिकृत सरावातील क्रमवारी व फेऱ्या दिल्या आहेत.&lt;ref name=&quot;AT19_FP2&quot; /&gt;

=== मुक्त सराव २ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || १:०५.०८६ || ३७
|-
| २ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || +०.३३१ सेकंद || १२
|-
| ३ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.४०१ सेकंद || ३३
|-
| ४ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || +०.४४३ सेकंद || ४३
|-
| ५ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || +०.४५९ सेकंद || ४४
|-
| ६ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजॉन]] || [[हास]] || +०.६१५ सेकंद || ३८
|-
| ७ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || +०.६४२ सेकंद || ३७
|-
| ८ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || +०.७८५ सेकंद || ३४
|-
| ९ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.७९३ सेकंद || १३
|-
| १० || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || +०.८६६ सेकंद || ४८
|-
| ११ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || +०.८७४ सेकंद || ४१
|-
| १२ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || +०.८७८ सेकंद || ४३
|-
| १३ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[टोरो रोसो]] || +०.९७८ सेकंद || ४६
|-
| १४ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || +१.०३३ सेकंद || ३७
|-
| १५ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || +१.०६२ सेकंद || ३८
|-
| १६ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || +१.१६३ सेकंद || २७
|-
| १७ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || +१.३३२ सेकंद || ३०
|-
| १८ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || +१.७४३ सेकंद || ४०
|-
| १९ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +२.१३१ सेकंद || २७
|-
| २० || ८८ || [[रॉबर्ट कुबित्सा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +३.४२२ सेकंद || ३८
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;AT19_FP2&quot; /&gt;
|}

=== तिसरा मुक्त सराव ===

शनिवारी सकाळच्या अंतिम सरावात लक्लेरने १:०३.९८७ अशी सर्वांत जलद वेळ नोंदवली. हॅमिल्टन ०.१४३, बोट्टास ०.२३४ आणि व्हेटेल ०.२६३ सेकंदांनी मागे होते; व्हर्सटॅपन पाचवा राहिला. पहिल्या दोन दिवसांतील सत्रनिहाय नेतृत्व बदल आणि दुसऱ्या सरावातील अपघातांनंतरही फेरारी-मर्सिडीज यांच्यातील फरक अत्यल्प असल्याचे दिसत होते.&lt;ref name=&quot;AT19_FP3&quot; /&gt;
मॅक्लारेनचा नॉरिस सहावा, गॅस्ली सातवा, सायेन्स आठवा आणि जोव्हिनाझी नववा होता. अंतिम सरावातही २० चालकांनी फेऱ्या पूर्ण केल्या. कमी अंतराच्या सर्किटवर वेगवान फेरीत स्थान मिळवणे महत्त्वाचे असल्यामुळे वाहतूक, टायरचे तापमान आणि पूर्ण फेरीतील अचूकता या तिन्ही बाबी पात्रता फेरीसाठी महत्त्वाच्या ठरल्या.&lt;ref name=&quot;AT19_FP3&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;AT19_PREVIEW&quot; /&gt;

=== मुक्त सराव ३ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || १:०३.९८७ || १८
|-
| २ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || +०.१४३ सेकंद || २१
|-
| ३ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || +०.२३४ सेकंद || २३
|-
| ४ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || +०.२६३ सेकंद || २०
|-
| ५ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.४५९ सेकंद || १८
|-
| ६ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || +०.९९९ सेकंद || १९
|-
| ७ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +१.१६५ सेकंद || १५
|-
| ८ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || +१.२३२ सेकंद || २२
|-
| ९ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || +१.३४९ सेकंद || १७
|-
| १० || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || +१.४०४ सेकंद || २५
|-
| ११ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[टोरो रोसो]] || +१.४९४ सेकंद || २९
|-
| १२ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || +१.५२७ सेकंद || २१
|-
| १३ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || +१.५२७ सेकंद || २१
|-
| १४ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || +१.५३६ सेकंद || १८
|-
| १५ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजॉन]] || [[हास]] || +१.६३३ सेकंद || २०
|-
| १६ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || +१.६६३ सेकंद || १७
|-
| १७ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || +१.८९१ सेकंद || १९
|-
| १८ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || +२.०३० सेकंद || ११
|-
| १९ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +२.६८९ सेकंद || २३
|-
| २० || ८८ || [[रॉबर्ट कुबित्सा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +३.४९७ सेकंद || २३
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;AT19_FP3&quot; /&gt;
|}

== मुख्य शर्यतीची पात्रता फेरी ==

=== फेरी १ ===

पहिल्या पात्रता टप्प्यात व्हर्सटॅपन सर्वांत वेगवान झाला, तर हॅमिल्टन व बोट्टास यांनीही अंतिम जलद फेऱ्या करून पुढील फेरी गाठली. फेरारीच्या दोन्ही चालकांनी मध्यम टायरवरच्या फेऱ्यांसह सुरक्षितरीत्या पुढील पात्रतेत प्रवेश केला. पेरेझ आणि स्ट्रोल हे रेसिंग पॉइंटचे दोन्ही चालक, क्व्यात आणि विलियम्सचे रसल व कुबित्सा बाहेर पडले. क्व्यातच्या जलद फेरीदरम्यान रसल संथ गतीने समोर असल्यामुळे धोकादायक जवळ येण्याचा प्रसंग झाला; पंचांनी पुढे रसलला तीन ग्रिडस्थानांची शिक्षा दिली.&lt;ref name=&quot;AT19_QREPORT&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/austrian-grand-prix-2019-qualifying-report-highlights.3hRmiWyNqodJ3CS0S7SFnA |title=ऑस्ट्रियन ग्रांप्री : लक्लेरचे पोल स्थान आणि पात्रता फेरीचा आढावा |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=२९ जून २०१९}}&lt;/ref&gt;

=== फेरी २ ===

दुसऱ्या टप्प्यात लक्लेर १:०३.३७८ मध्ये प्रथम राहिला. मर्सिडीजचे दोन्ही चालक आणि व्हर्सटॅपन यांनी मध्यम टायरवर पात्रता पार केल्यामुळे मुख्य शर्यतीतील आरंभीची रणनीती फेरारीच्या मऊ टायरच्या निवडीपेक्षा वेगळी ठरणार होती. ग्रोसजॉन, हुल्केनबर्ग, अल्बोन, रिकार्डो आणि सायेन्स पुढे जाऊ शकले नाहीत. रेनॉल्टच्या दोन्ही कार बाहेर पडणे महत्त्वाचे होते; दुसरीकडे मॅक्लारेनचा नॉरिस आणि अल्फा रोमियोच्या दोन्ही कार तिसऱ्या टप्प्यात पोहोचल्या.&lt;ref name=&quot;AT19_QREPORT&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;AT19_Q&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1008/austria/qualifying |title=ऑस्ट्रियन ग्रांप्री : पात्रता फेरीची पूर्ण क्रमवारी |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=२९ जून २०१९}}&lt;/ref&gt;

=== फेरी ३ ===

लक्लेरने १:०३.००३ अशी वेळ नोंदवून हंगामातील आपले दुसरे पोल स्थान जिंकले. हॅमिल्टनची दुसऱ्या क्रमांकावरील वेळ १:०३.२६२, तर व्हर्सटॅपनची तिसऱ्या क्रमांकावरील १:०३.४३९ होती. व्हेटेलने दुसरी पात्रता फेरी गाठली होती; मात्र इंजिनच्या हवेच्या दाबाशी संबंधित तांत्रिक बिघाडामुळे तिसऱ्या टप्प्यात तो वेळ नोंदवू शकला नाही. मॅग्नसनची पाचवी पात्रता वेळ असली तरी गिअरबॉक्सबदलाची पाच-स्थान शिक्षा लागू झाली. हॅमिल्टनला रायकोनेनला अडथळा केल्याबद्दल तीन स्थानांची शिक्षा झाली, त्यामुळे पात्रतेची यादी आणि अंतिम ग्रिड वेगळे झाले.&lt;ref name=&quot;AT19_QREPORT&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;AT19_GRID&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_41_-_2019_austrian_grand_prix_-_final_starting_grid.pdf |title=ऑस्ट्रियन ग्रांप्री : अंतिम अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी, दस्तऐवज ४१ |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=३० जून २०१९}}&lt;/ref&gt;

=== मुख्य शर्यतीच्या पात्रता फेरीचे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी १ !! फेरी २ !! फेरी ३ !! एकूण फेऱ्या
|-
| १ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || १:०४.१३८ || १:०३.३७८ || १:०३.००३ || १९
|-
| २ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:०३.८१८ || १:०३.८०३ || १:०३.२६२ || २७
|-
| ३ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:०३.८०७ || १:०३.८३५ || १:०३.४३९ || १८
|-
| ४ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:०४.०८४ || १:०३.८६३ || १:०३.५३७ || २५
|-
| ५ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || १:०४.७७८ || १:०४.४६६ || १:०४.०७२ || २०
|-
| ६ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || १:०४.३६१ || १:०४.२११ || १:०४.०९९ || १९
|-
| ७ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:०४.६१५ || १:०४.०५६ || १:०४.१६६ || २३
|-
| ८ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:०४.४५० || १:०४.१९४ || १:०४.१७९ || २२
|-
| ९ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:०४.४१२ || १:०३.९८८ || १:०४.१९९ || १८
|-
| १० || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || १:०४.३४० || १:०३.६६७ || — || ९
|-
| ११ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजॉन]] || [[हास]] || १:०४.५५२ || १:०४.४९० || — || १८
|-
| १२ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || १:०४.७३३ || १:०४.५१६ || — || १२
|-
| १३ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[टोरो रोसो]] || १:०४.७०८ || १:०४.६६५ || — || १५
|-
| १४ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || १:०४.६४७ || १:०४.७९० || — || १२
|-
| १५ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || १:०४.४५३ || १:१३.६०१ || — || १२
|-
| १६ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:०४.७८९ || — || — || ८
|-
| १७ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:०४.८३२ || — || — || ९
|-
| १८ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || १:०५.३२४ || — || — || ८
|-
| १९ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:०५.९०४ || — || — || १२
|-
| २० || ८८ || [[रॉबर्ट कुबित्सा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:०६.२०६ || — || — || ११
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;8&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;AT19_Q&quot; /&gt;
|}

=== मुख्य शर्यतीची अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी ===

एफ.आय.ए.च्या ३० जूनच्या अंतिम अधिकृत क्रमवारीनुसार पहिल्या रांगेत लक्लेर व व्हर्सटॅपन, तर त्यांच्या मागे बोट्टास आणि हॅमिल्टन होते. हॅमिल्टन व रसल यांना अडथळा केल्याबद्दल प्रत्येकी तीन-स्थान शिक्षा; मॅग्नसनला गिअरबॉक्ससाठी आणि हुल्केनबर्गला पॉवर युनिटसाठी प्रत्येकी पाच-स्थान शिक्षा; सायेन्स व अल्बोनला अनेक नवीन पॉवर युनिट घटकांमुळे शेवटच्या रांगांकडे सुरुवात देण्यात आली. रसलच्या कारचा पुढचा पंख पार्क फेर्मेमध्ये बदलला गेल्याने त्याला ग्रिडवर क्रमांक २० नव्हे, तर पिट लेनमधून सुरुवात करावी लागली. या फरकामुळे अंतिम कागदपत्रात १९ प्रत्यक्ष क्रमांकित स्थानं व एक पिट लेन चालक आहे.&lt;ref name=&quot;AT19_GRID&quot; /&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! ग्रिड !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पात्रता वेळ / स्थिती
|-
| १ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || १:०३.००३
|-
| २ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:०३.४३९
|-
| ३ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:०३.५३७
|-
| ४ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:०३.२६२
|-
| ५ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || १:०४.०९९
|-
| ६ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:०४.१६६
|-
| ७ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:०४.१७९
|-
| ८ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:०४.१९९
|-
| ९ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || पात्रता फेरी ३ मध्ये वेळ नाही
|-
| १० || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || १:०४.०७२
|-
| ११ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजॉन]] || [[हास]] || १:०४.४९०
|-
| १२ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || १:०४.७९०
|-
| १३ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:०४.७८९
|-
| १४ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:०४.८३२
|-
| १५ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || १:०४.५१६
|-
| १६ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || १:०५.३२४
|-
| १७ || ८८ || [[रॉबर्ट कुबित्सा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:०६.२०६
|-
| १८ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[टोरो रोसो]] || १:०४.६६५
|-
| १९ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || १:१३.६०१
|-
| पिट लेन || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || पिट लेनमधून सुरुवात{{refn|group=टीप|अंतिम सुरुवातीची क्रमवारी ही पात्रता फेरीतील क्रमवारी नसून संबंधित एफ.आय.ए. निर्णयानंतरची असून रसलला पिट लेनमधून सुरुवात करण्याचे आदेश होते.}}
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;5&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;AT19_GRID&quot; /&gt;
|}

== मुख्य शर्यत ==

स्पिलबर्गमध्ये रविवारी प्रखर उन्हात शर्यत सुरू झाली. पिरेलीच्या मते शर्यतीदरम्यान मार्गाचे तापमान ५८°से. पर्यंत गेले; रेड बुल रिंगच्या छोट्या पण जलद मार्गावर दीर्घकालीन टायर टिकवणे आणि ब्रेक/इंजिन शीतकरण हे महत्त्वाचे आव्हान ठरले. स्पर्धेतील सर्व २० चालक शेवटपर्यंत वर्गीकृत झाले आणि कोणताही सुरक्षा-कार कालखंड निर्णायक ठरला नाही.&lt;ref name=&quot;AT19_PIRACE&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;AT19_RACE&quot; /&gt;

=== सुरुवात आणि पहिली आघाडी ===

लक्लेरने पोलवरून उत्तम सुरुवात करून पहिल्या वळणापासून आघाडी मिळवली, तर व्हर्सटॅपनच्या रेड बुलमध्ये सुरुवातीस अँटी-स्टॉल प्रणाली सक्रिय झाली आणि तो पहिल्या फेरीअखेरीस सातव्या स्थानापर्यंत घसरला. बोट्टास दुसऱ्या क्रमांकावर आला; नॉरिसने हॅमिल्टनला सुरुवातीला क्षणभर मागे टाकले, पण मर्सिडीजने पुन्हा स्थान मिळवले. रायकोनेनच्या आक्रमक सुरुवातीमुळे तो चौथ्या स्थानापर्यंत पोहोचला. नवव्या ग्रिडवरून सुटलेल्या व्हेटेलनेही सुरुवातीच्या फेरीत सहाव्या स्थानापर्यंत प्रगती केली.&lt;ref name=&quot;AT19_RACEREPORT&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-penalised-for-pass-on-leclerc.66QcACWZJJ2URf4fe46epG |title=ऑस्ट्रियन ग्रांप्री : शर्यतीचे वृत्त आणि निर्णायक शर्यतीचा आढावा |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=३० जून २०१९}}&lt;/ref&gt;
नॉरिस, रायकोनेन, व्हेटेल आणि व्हर्सटॅपन यांच्यातील मध्यवर्ती फेऱ्यांत स्थानांसाठी चुरस झाली. जलद असलेल्या फेरारी आणि रेड बुलने मागील कारांना मागे टाकून अग्रेसरांचा पाठलाग पुन्हा सुरू केला. २०व्या फेरीपर्यंत लक्लेर, बोट्टास, हॅमिल्टन, व्हेटेल आणि व्हर्सटॅपन हे वरचे पाच चालक होते. फेरारीचा पहिला स्टिंट मऊ टायरवर असूनही लक्लेरने आघाडी राखली; बोट्टास आणि हॅमिल्टन मध्यम टायरवर होते.&lt;ref name=&quot;AT19_RACEREPORT&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;AT19_PIRACE&quot; /&gt;

=== पिट-स्टॉप, तापमान आणि शर्यतीची दिशा ===

बोट्टासला २२व्या फेरीस सुमारास मर्सिडीजने पिटमध्ये बोलावले. फेरारीने लगेच व्हेटेलसाठी पिटथांबा घेतला, मात्र टायर तयार करण्यातील संवादविषयक अडचणीमुळे त्याचा थांबा ६.६ सेकंदांचा झाला आणि काही स्थाने गमवावी लागली. लक्लेरचा पुढील फेरीतील थांबा तुलनेने सुरळीत होता. हॅमिल्टनच्या पुढच्या पंखाला नुकसान झाले होते; मर्सिडीजने ३१व्या फेरीत टायरसोबत पंखही बदलल्याने सुमारे ११ सेकंदांचा थांबा लागला. हा वेळेचा तोटा त्याला अग्रेसरांच्या थेट लढाईबाहेर घेऊन गेला.&lt;ref name=&quot;AT19_RACEREPORT&quot; /&gt;
व्हर्सटॅपनने मध्यम टायरवरील सुरुवातीचा स्टिंट ३१ फेऱ्यांपर्यंत वाढवून मग कठीण टायर घेतले. त्याच्या रेड बुलचा दुसऱ्या टप्प्यातील वेग लक्षणीय वाढला. पुढील वळणांमध्ये उच्च तापमान असूनही कठीण टायरचा टिकाऊपणा उपयोगी पडला; व्हर्सटॅपनने ५०व्या फेरीत व्हेटेलला आणि ५६व्या फेरीत बोट्टासला मागे टाकून दुसरे स्थान मिळवले. व्हेटेलने त्यानंतर ताजे मऊ टायर घेण्यासाठी दुसरा पिट-स्टॉप केला; त्याने अखेर हॅमिल्टनला मागे टाकून चौथ्या स्थानावर शर्यत पूर्ण केली.&lt;ref name=&quot;AT19_PIRACE&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;AT19_FIAREPORT&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/news/f1-verstappen-keeps-thrilling-austrian-grand-prix-win-following-stewards-investigation |title=व्हर्सटॅपनचा विजय व शर्यतीनंतरच्या चौकशीचा आढावा |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=३० जून २०१९}}&lt;/ref&gt;

=== अखेरची आघाडी व चौकशी ===

शेवटच्या सुमारे दहा फेऱ्यांमध्ये लक्लेरच्या फेरारीमागील अंतर जलद कमी झाले. ६८व्या फेरीत व्हर्सटॅपनने पुढे जाण्याचा पहिला गंभीर प्रयत्न केला, पण लक्लेरने बाहेरून वेग राखून आघाडी वाचवली. ६९व्या फेरीत तिसऱ्या वळणावर आतील बाजूने ब्रेक उशिरा लावत व्हर्सटॅपन पुढे गेला; दोन कारांना स्पर्श झाला आणि लक्लेरला मार्गाबाहेरील बाजूस जावे लागले. रेड बुलचा चालक उरलेल्या फेऱ्यांमध्ये आघाडीवर राहिला आणि २.७२४ सेकंदांच्या फरकाने विजयी झाला.&lt;ref name=&quot;AT19_RACEREPORT&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;AT19_STEWARD&quot; /&gt;
पंचांनी व्हर्सटॅपन व लक्लेर यांची मते, संघ प्रतिनिधींची माहिती आणि दृश्यफिती पाहिल्या. अधिकृत दस्तऐवज ५० मध्ये व्हर्सटॅपन वळणात प्रवेश करताना लक्लेरच्या बरोबरीने असून कारवर नियंत्रणात होता, दोन्ही कारांना बाहेर पडताना पुरेशी जागा नव्हती, पण कोणताही चालक पूर्णतः किंवा मुख्यतः जबाबदार नसल्याचे नमूद केले. त्यांनी ही शर्यतीतील घटना ठरवून पुढील कारवाई नाही असा निकाल दिला. म्हणून विजेता, पदकस्थाने आणि गुणतालिका बदलली नाही.&lt;ref name=&quot;AT19_STEWARD&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;AT19_FIAREPORT&quot; /&gt;
मुख्य गटाच्या मागे नॉरिस सहावा राहिला आणि त्याने गॅस्लीला मागे ठेवले; सायेन्सने १९व्या स्थानावरून आठव्यापर्यंत मजल मारली. रायकोनेन नववा आणि जोव्हिनाझी दहावा राहून दोन्ही अल्फा रोमियो कारांना गुण मिळाले. जोव्हिनाझीसाठी हा पहिला एफ.१ अजिंक्यपद गुण होता. पेरेझ अकरावा, रिकार्डो बारावा, हुल्केनबर्ग तेरावा, स्ट्रोल चौदावा, अल्बोन पंधरावा, ग्रोसजॉन सोळावा, क्व्यात सतरावा, रसल अठरावा, मॅग्नसन एकोणिसावा आणि कुबित्सा विसावा ठरला. मॅग्नसनने सुरुवातीच्या बॉक्समधील चुकीच्या स्थानाबद्दल दिलेली ड्राइव्ह-थ्रू शिक्षा पूर्ण केली; ती शर्यतीनंतर पुन्हा जोडलेली वेळेची शिक्षा नव्हती.&lt;ref name=&quot;AT19_RACE&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;AT19_TEAMS&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-the-teams-said-race-day-in-austria-2019.rKpJYCH8vO1b754bDclwq |title=ऑस्ट्रियन शर्यतीनंतर संघ आणि चालकांच्या प्रतिक्रिया |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=३० जून २०१९}}&lt;/ref&gt;

=== मुख्य शर्यतीचे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पूर्ण फेऱ्या !! वेळ / अंतर / स्थिती !! गुण
|-
| १ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ७१ || १:२२:०१.८२२ || २६
|-
| २ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || ७१ || +२.७२४ सेकंद || १८
|-
| ३ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || ७१ || +१८.९६० सेकंद || १५
|-
| ४ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || ७१ || +१९.६१० सेकंद || १२
|-
| ५ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ७१ || +२२.८०५ सेकंद || १०
|-
| ६ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || ७० || +१ फेरी || ८
|-
| ७ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ७० || +१ फेरी || ६
|-
| ८ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || ७० || +१ फेरी || ४
|-
| ९ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ७० || +१ फेरी || २
|-
| १० || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ७० || +१ फेरी || १
|-
| ११ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || ७० || +१ फेरी || ०
|-
| १२ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || ७० || +१ फेरी || ०
|-
| १३ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || ७० || +१ फेरी || ०
|-
| १४ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || ७० || +१ फेरी || ०
|-
| १५ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[टोरो रोसो]] || ७० || +१ फेरी || ०
|-
| १६ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजॉन]] || [[हास]] || ७० || +१ फेरी || ०
|-
| १७ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || ७० || +१ फेरी || ०
|-
| १८ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ६९ || +२ फेऱ्या || ०
|-
| १९ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || ६९ || +२ फेऱ्या || ०
|-
| २० || ८८ || [[रॉबर्ट कुबित्सा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ६८ || +३ फेऱ्या || ०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;AT19_RACE&quot; /&gt;
|}

=== सर्वात वेगवान फेरी ===

व्हर्सटॅपनची ६०व्या फेरीतील १:०७.४७५ ही अधिकृत सर्वात वेगवान शर्यतफेरी ठरली; प्रथम स्थानावर वर्गीकृत झाल्याने त्याला २०१९ च्या शीर्ष-दहा पात्रता नियमानुसार एक अतिरिक्त गुण देण्यात आला. पुढील यादीत शर्यतीमध्ये वैध वेळ नोंदवणाऱ्या सर्व २० चालकांचा समावेश आहे. वेळ, फेरी क्रमांक आणि वेग एफ.आय.ए.च्या अंतिम शर्यत कागदपत्रातील क्रमांकांशी तुलना करून फॉर्म्युला वनच्या अधिकृत संपूर्ण वेगवान-फेऱ्या यादीतून घेतले आहेत.&lt;ref name=&quot;AT19_LAPS&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1008/austria/fastest-laps |title=ऑस्ट्रियन ग्रांप्री : सर्व चालकांच्या वेगवान फेऱ्या |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=३० जून २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;AT19_RACE&quot; /&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! क्रम !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी (एफआयए) !! फेरीचा वेळ !! सरासरी वेग (किमी/ता.)
|-
| १ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ६० || १:०७.४७५ || २३०.३७८
|-
| २ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || ६२ || १:०७.६७६ || २२९.६९४
|-
| ३ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || ५८ || १:०७.९९४ || २२८.६२०
|-
| ४ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || ६५ || १:०८.०१९ || २२८.५३६
|-
| ५ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ६९ || १:०८.०५० || २२८.४३२
|-
| ६ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || ५३ || १:०८.११७ || २२८.२०७
|-
| ७ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || ५३ || १:०८.५६५ || २२६.७१६
|-
| ८ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || ६९ || १:०८.६९९ || २२६.२७४
|-
| ९ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ६३ || १:०८.७९० || २२५.९७४
|-
| १० || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || ६९ || १:०८.९०३ || २२५.६०४
|-
| ११ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[टोरो रोसो]] || ५९ || १:०८.९४६ || २२५.४६३
|-
| १२ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजॉन]] || [[हास]] || ५६ || १:०८.९८७ || २२५.३२९
|-
| १३ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ५७ || १:०९.०५१ || २२५.१२०
|-
| १४ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || ६७ || १:०९.०६१ || २२५.०८७
|-
| १५ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ५७ || १:०९.१२६ || २२४.८७६
|-
| १६ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || ५९ || १:०९.२४८ || २२४.४८०
|-
| १७ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || ५७ || १:०९.२८८ || २२४.३५०
|-
| १८ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || ५८ || १:०९.४९८ || २२३.६७२
|-
| १९ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ५२ || १:०९.९२६ || २२२.३०३
|-
| २० || ८८ || [[रॉबर्ट कुबित्सा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ५५ || १:१०.९६४ || २१९.०५१
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;AT19_LAPS&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;AT19_RACE&quot; /&gt;
|}

== मुख्य शर्यतीनंतरचे विश्लेषण ==

=== शर्यतीतील घटना — टप्पा 1 ===

स्पिलबर्गमध्ये रविवारी प्रखर उन्हात शर्यत सुरू झाली. पिरेलीच्या मते शर्यतीदरम्यान मार्गाचे तापमान ५८°से. पर्यंत गेले; रेड बुल रिंगच्या छोट्या पण जलद मार्गावर दीर्घकालीन टायर टिकवणे आणि ब्रेक/इंजिन शीतकरण हे महत्त्वाचे आव्हान ठरले. स्पर्धेतील सर्व २० चालक शेवटपर्यंत वर्गीकृत झाले आणि कोणताही सुरक्षा-कार कालखंड निर्णायक ठरला नाही.&lt;ref name=&quot;AT19_PIRACE&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;AT19_RACE&quot; /&gt;

=== सुरुवात आणि पहिली आघाडी ===

लक्लेरने पोलवरून उत्तम सुरुवात करून पहिल्या वळणापासून आघाडी मिळवली, तर व्हर्सटॅपनच्या रेड बुलमध्ये सुरुवातीस अँटी-स्टॉल प्रणाली सक्रिय झाली आणि तो पहिल्या फेरीअखेरीस सातव्या स्थानापर्यंत घसरला. बोट्टास दुसऱ्या क्रमांकावर आला; नॉरिसने हॅमिल्टनला सुरुवातीला क्षणभर मागे टाकले, पण मर्सिडीजने पुन्हा स्थान मिळवले. रायकोनेनच्या आक्रमक सुरुवातीमुळे तो चौथ्या स्थानापर्यंत पोहोचला. नवव्या ग्रिडवरून सुटलेल्या व्हेटेलनेही सुरुवातीच्या फेरीत सहाव्या स्थानापर्यंत प्रगती केली.&lt;ref name=&quot;AT19_RACEREPORT&quot;/&gt;
नॉरिस, रायकोनेन, व्हेटेल आणि व्हर्सटॅपन यांच्यातील मध्यवर्ती फेऱ्यांत स्थानांसाठी चुरस झाली. जलद असलेल्या फेरारी आणि रेड बुलने मागील कारांना मागे टाकून अग्रेसरांचा पाठलाग पुन्हा सुरू केला. २०व्या फेरीपर्यंत लक्लेर, बोट्टास, हॅमिल्टन, व्हेटेल आणि व्हर्सटॅपन हे वरचे पाच चालक होते. फेरारीचा पहिला स्टिंट मऊ टायरवर असूनही लक्लेरने आघाडी राखली; बोट्टास आणि हॅमिल्टन मध्यम टायरवर होते.&lt;ref name=&quot;AT19_RACEREPORT&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;AT19_PIRACE&quot; /&gt;

=== पिट-स्टॉप, तापमान आणि शर्यतीची दिशा ===

बोट्टासला २२व्या फेरीस सुमारास मर्सिडीजने पिटमध्ये बोलावले. फेरारीने लगेच व्हेटेलसाठी पिटथांबा घेतला, मात्र टायर तयार करण्यातील संवादविषयक अडचणीमुळे त्याचा थांबा ६.६ सेकंदांचा झाला आणि काही स्थाने गमवावी लागली. लक्लेरचा पुढील फेरीतील थांबा तुलनेने सुरळीत होता. हॅमिल्टनच्या पुढच्या पंखाला नुकसान झाले होते; मर्सिडीजने ३१व्या फेरीत टायरसोबत पंखही बदलल्याने सुमारे ११ सेकंदांचा थांबा लागला. हा वेळेचा तोटा त्याला अग्रेसरांच्या थेट लढाईबाहेर घेऊन गेला.&lt;ref name=&quot;AT19_RACEREPORT&quot; /&gt;
व्हर्सटॅपनने मध्यम टायरवरील सुरुवातीचा स्टिंट ३१ फेऱ्यांपर्यंत वाढवून मग कठीण टायर घेतले. त्याच्या रेड बुलचा दुसऱ्या टप्प्यातील वेग लक्षणीय वाढला. पुढील वळणांमध्ये उच्च तापमान असूनही कठीण टायरचा टिकाऊपणा उपयोगी पडला; व्हर्सटॅपनने ५०व्या फेरीत व्हेटेलला आणि ५६व्या फेरीत बोट्टासला मागे टाकून दुसरे स्थान मिळवले. व्हेटेलने त्यानंतर ताजे मऊ टायर घेण्यासाठी दुसरा पिट-स्टॉप केला; त्याने अखेर हॅमिल्टनला मागे टाकून चौथ्या स्थानावर शर्यत पूर्ण केली.&lt;ref name=&quot;AT19_PIRACE&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;AT19_FIAREPORT&quot;/&gt;

[[रेड बुल रेसिंग]]च्या या घरच्या शर्यतीतील कामगिरीकडे पाहताना दोन भिन्न गोष्टी वेगळ्या कराव्या लागतात: व्हर्सटॅपनने सुरुवात चुकवूनही पुनरागमन केले, आणि त्यासाठी संघाने योग्य क्षणी रेसच्या अखेरपर्यंत टिकणारी टायर निवड केली. पहिल्या स्टिंटमध्ये व्हर्सटॅपनच्या पुढे असलेल्या प्रतिस्पर्ध्यांनी पिटमध्ये प्रवेश केल्यावर उघड्या मार्गावर वेगवान फेऱ्या करण्याचा त्याला फायदा झाला. दुसऱ्या स्टिंटच्या सुरुवातीस आघाडीवरील फेरारीची स्थिती अधिक सुरक्षित दिसत असली तरी टायरच्या तुलनात्मक वेगातील फरक नंतर झपाट्याने बदलला. संघाच्या विजयाचे मूल्यमापन करताना प्रतिस्पर्ध्यांच्या पिट-थांब्यांमधील अडचणी आणि रेड बुलच्या कारची उत्तरार्धातील प्रत्यक्ष गती या दोन्हींचा विचार करावा लागतो.&lt;ref name=&quot;AT19_PIRACE&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;AT19_TEAMS&quot; /&gt;
व्हर्सटॅपनचा विजय केवळ शेवटच्या फेरीतील आक्रमक चालीवर अवलंबून नव्हता. अँटी-स्टॉलमुळे पहिल्या फेरीत सातव्या स्थानावर घसरल्यावर त्याने सुरुवातीच्या वाहतुकीमधून वेगाने मार्ग काढला. संघाने मध्यम टायरचा पहिला स्टिंट लांबवला; ३१व्या फेरीनंतर हार्ड सी२ टायरवर कारचा वेग अधिक चांगला राहिला. पिरेलीच्या नोंदीनुसार ५८°से. तापमानातही कठीण टायर विश्वसनीय ठरले आणि एक-पिट-थांबा धोरण यशस्वी झाले. रेड बुलच्या अद्ययावत कारघटकांना आणि होंडा पॉवर युनिटच्या प्रगतीला संघाने विजयाचे श्रेय दिले. हा होंडाचा २००६ नंतरचा पहिला एफ.१ विजय होता; हंगामातील मर्सिडीजची अखंड विजयमालिकाही थांबली.&lt;ref name=&quot;AT19_PIRACE&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;AT19_TEAMS&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;AT19_RACEREPORT&quot; /&gt;
रेड बुलच्या दुसऱ्या कारमधील गॅस्ली सातवा आला असला तरी त्याची तुलना थेट विजेत्या संघसहकाऱ्याशी झाली. गॅस्लीच्या मते सुरुवातीच्या मऊ टायरवर पुरेसा वेग नव्हता; दुसऱ्या स्टिंटच्या प्रारंभी अत्यधिक आक्रमक चालवल्यामुळे कठीण टायरमध्ये ब्लिस्टरिंग झाली आणि नॉरिसपर्यंत पोहोचण्याची क्षमता कमी झाली. त्यामुळे संघासाठी २६ व ६ अशा गुणांचे असमान योगदान ठरले. वाढती कारची क्षमता आणि दोन्ही चालकांच्या प्रत्यक्ष कामगिरीमधील फरक हा पुढील फेरींसाठी प्रश्न राहिला.&lt;ref name=&quot;AT19_TEAMS&quot; /&gt;

लक्लेरने शनिवारची सर्वोत्तम वेळ आणि रविवारी बहुतांश फेऱ्यांत आघाडी मिळवली होती. मऊ सी४ ते कठीण सी२ अशा एक-थांबा रणनीतीने त्याला दीर्घकाळ फायदा झाला, परंतु व्हर्सटॅपनच्या अधिक लांब पहिल्या स्टिंटने आणि पुढील हार्ड टायरवरील वेगाने अखेरच्या फेऱ्यांत आघाडीचे अंतर पुसले. लक्लेरच्या दृष्टीने वळण क्रमांक ३ येथे बाहेरची जागा कमी मिळणे ही निर्णायक समस्या होती; व्हर्सटॅपनने त्या चालीला सामान्य स्पर्धात्मक पुढे जाणे मानले. दोन्ही भिन्न प्रतिक्रिया मांडल्यानंतर पंचांनी स्वतंत्र तपास केला आणि कोणत्याही चालकाचा प्रमुख दोष नाही असा निर्णय नोंदवला. त्यामुळे लक्लेरचा दुसरा क्रमांक अधिकृतरीत्या कायम राहिला; हा त्याच्यावर लादलेला काल्पनिक पाच सेकंदांचा दंड किंवा विजयाची नंतरची अदलाबदल नव्हती.&lt;ref name=&quot;AT19_STEWARD&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;AT19_FIAREPORT&quot; /&gt;
व्हेटेलच्या तिसऱ्या पात्रता टप्प्यातील इंजिन-हवा-दाब समस्या आणि शर्यतीतील संथ पहिला पिट-स्टॉप यामुळे फेरारीची दुसरी आघाडीवरील कार पिछाडीवर गेली. व्हेटेलने दोन पिट-स्टॉप आणि शेवटच्या टप्प्यात मऊ टायरचा फायदा घेत हॅमिल्टनला मागे टाकून चौथा क्रमांक मिळवला; मात्र त्या अतिरिक्त थांब्यामुळे तो पहिल्या तीन क्रमांकांत पोहोचू शकला नाही. पात्रता फेरीतील शुद्ध वेग आणि संपूर्ण शर्यतीतील धोरण, विश्वसनीयता, पिट-कामगिरी व प्रतिस्पर्ध्यांच्या उशिरा वाढणाऱ्या गती यांतील फरक याच शर्यतीत स्पष्ट झाला.&lt;ref name=&quot;AT19_RACEREPORT&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;AT19_PIRACE&quot; /&gt;

मर्सिडीजचा २०१९ चा पहिला पराभव चालकांच्या फक्त वेगाच्या कमतरतेमुळे घडला असे म्हणणे अपुरे ठरेल. उंचावरील कमी हवेची घनता व प्रखर उष्णता यामुळे इंजिन, ब्रेक आणि इतर घटकांचे तापमान नियंत्रण करण्यासाठी कारला वेग मर्यादित करावा लागत होता, असे संघाच्या शर्यतीनंतरच्या आढाव्यात नमूद करण्यात आले. हॅमिल्टनचा पुढचा पंख खराब झाल्याने ३१व्या फेरीत बदल करावा लागला. बोट्टास तिसरा आला तरी व्हर्सटॅपनचा हार्ड टायरवरील वेग रोखू शकला नाही. त्यामुळे बोट्टासच्या १५ आणि हॅमिल्टनच्या १० गुणांमुळे संघाची अजिंक्यपद आघाडी वाढली, पण अजेय प्रतिमा कमी झाली.&lt;ref name=&quot;AT19_TEAMS&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;AT19_RACEREPORT&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;AT19_PREVIEW&quot; /&gt;
रविवारीच्या निकालानंतर मर्सिडीजकडे ३६३ आणि फेरारीकडे २२८ गुण होते. पहिल्या आठ फेऱ्यांतील एकतर्फी विजयांच्या तुलनेत या फेरीने उष्ण हवेमध्ये एखाद्या गाडीची शीतकरण क्षमता आणि मार्गावरील पकड कशी निर्णायक ठरू शकते हे दाखवले. हे निष्कर्ष संघांच्या नोंदवलेल्या अभिप्रायांवर आधारित आहेत; केवळ गुणांवरून प्रत्येक कारच्या तांत्रिक कार्यक्षमतेचे प्रमाण ठरवलेले नाही.&lt;ref name=&quot;AT19_POINTS&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_52_-_2019_austrian_grand_prix_-_championship_points.pdf |title=ऑस्ट्रियन ग्रांप्री : शर्यतीनंतर गुणतालिका, दस्तऐवज ५२ |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=३० जून २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;AT19_TEAMS&quot; /&gt;

=== अखेरची आघाडी व चौकशी ===

शेवटच्या सुमारे दहा फेऱ्यांमध्ये लक्लेरच्या फेरारीमागील अंतर जलद कमी झाले. ६८व्या फेरीत व्हर्सटॅपनने पुढे जाण्याचा पहिला गंभीर प्रयत्न केला, पण लक्लेरने बाहेरून वेग राखून आघाडी वाचवली. ६९व्या फेरीत तिसऱ्या वळणावर आतील बाजूने ब्रेक उशिरा लावत व्हर्सटॅपन पुढे गेला; दोन कारांना स्पर्श झाला आणि लक्लेरला मार्गाबाहेरील बाजूस जावे लागले. रेड बुलचा चालक उरलेल्या फेऱ्यांमध्ये आघाडीवर राहिला आणि २.७२४ सेकंदांच्या फरकाने विजयी झाला.&lt;ref name=&quot;AT19_RACEREPORT&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;AT19_STEWARD&quot; /&gt;
पंचांनी व्हर्सटॅपन व लक्लेर यांची मते, संघ प्रतिनिधींची माहिती आणि दृश्यफिती पाहिल्या. अधिकृत दस्तऐवज ५० मध्ये व्हर्सटॅपन वळणात प्रवेश करताना लक्लेरच्या बरोबरीने असून कारवर नियंत्रणात होता, दोन्ही कारांना बाहेर पडताना पुरेशी जागा नव्हती, पण कोणताही चालक पूर्णतः किंवा मुख्यतः जबाबदार नसल्याचे नमूद केले. त्यांनी ही शर्यतीतील घटना ठरवून पुढील कारवाई नाही असा निकाल दिला. म्हणून विजेता, पदकस्थाने आणि गुणतालिका बदलली नाही.&lt;ref name=&quot;AT19_STEWARD&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;AT19_FIAREPORT&quot; /&gt;
मुख्य गटाच्या मागे नॉरिस सहावा राहिला आणि त्याने गॅस्लीला मागे ठेवले; सायेन्सने १९व्या स्थानावरून आठव्यापर्यंत मजल मारली. रायकोनेन नववा आणि जोव्हिनाझी दहावा राहून दोन्ही अल्फा रोमियो कारांना गुण मिळाले. जोव्हिनाझीसाठी हा पहिला एफ.१ अजिंक्यपद गुण होता. पेरेझ अकरावा, रिकार्डो बारावा, हुल्केनबर्ग तेरावा, स्ट्रोल चौदावा, अल्बोन पंधरावा, ग्रोसजॉन सोळावा, क्व्यात सतरावा, रसल अठरावा, मॅग्नसन एकोणिसावा आणि कुबित्सा विसावा ठरला. मॅग्नसनने सुरूवातीच्या बॉक्समधील चुकीच्या स्थानाबद्दल दिलेली ड्राइव्ह-थ्रू शिक्षा पूर्ण केली; ती शर्यतीनंतर पुन्हा जोडलेली वेळेची शिक्षा नव्हती.&lt;ref name=&quot;AT19_RACE&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;AT19_TEAMS&quot;/&gt;

या सप्ताहाच्या आधी मध्यगटातील मुख्य संघर्ष [[मॅक्लारेन]] आणि [[रेनॉल्ट]]मध्ये होता, पण दोघांच्या शनिवार-रविवारच्या कामगिरीत फरक दिसला. मॅक्लारेनच्या दोन्ही चालकांनी वेगवेगळ्या ग्रिडस्थानांवरून सुरुवात करूनही गुण मिळवले; रेनॉल्टचे दोघेही चालक पात्रतेतील दुसऱ्या टप्प्यावरच थांबले आणि रविवारी गुणांच्या बाहेर राहिले. केवळ पात्रतेतील एक फेरी पाहून शर्यतीतील वेग, टायर टिकवण्याची क्षमता आणि ओव्हरटेक करण्याच्या संधी मोजता येत नाहीत. या गुणफरकाने कारनिर्माते अजिंक्यपदातील चौथ्या स्थानाची स्पर्धा अधिक स्पष्ट केली.&lt;ref name=&quot;AT19_Q&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;AT19_POINTS&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;AT19_TEAMS&quot; /&gt;
मॅक्लारेनसाठी हा सप्ताह विशेष यशस्वी ठरला. नॉरिसने पात्रतेत सहावी वेळ नोंदवून शिक्षांनंतर पाचव्या ग्रिडवर सुरुवात केली; पहिल्या फेरीत अग्रेसर मर्सिडीजशी झुंज दिली आणि अंतिमत: सहावा आला. नॉरिसने इतर बहुतेक चालकांपेक्षा वेगळी मऊ ते मध्यम टायर रणनीती वापरली, म्हणजे त्याला कठीण सी२ घेण्याची आवश्यकता पडली नाही. दुसरीकडे पॉवर युनिट शिक्षेमुळे एकोणिसाव्या स्थानावरून निघालेल्या सायेन्सने मध्यम टायरवरील पहिला स्टिंट लांबवून आणि हार्ड टायरवर स्थानं मिळवत आठवा क्रमांक गाठला. दोघांनी मिळून १२ गुण मिळवले.&lt;ref name=&quot;AT19_PIRACE&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;AT19_RACE&quot; /&gt;
याउलट रेनॉल्टच्या दोन्ही कार दुसऱ्या पात्रता टप्प्यात बाहेर पडल्या आणि रविवारी गुणबाह्य राहिल्या. रिकार्डोने मध्यम टायरवरील मोठा पहिला स्टिंट घेऊन शेवटी मऊ टायर वापरले, परंतु बाराव्याच स्थानावर आला; हुल्केनबर्गच्या पॉवर युनिट शिक्षेमुळे तो पंधराव्या ग्रिडवरून निघून तेरावा राहिला. परिणामत: फ्रान्सनंतर सुरू झालेला मॅक्लारेनचा मध्यगटातील फायदा अधिक स्पष्ट झाला: नऊ फेऱ्यांनंतर ५२ गुणांसह मॅक्लारेन चौथ्या तर ३२ गुणांसह रेनॉल्ट पाचव्या स्थानावर होता.&lt;ref name=&quot;AT19_PIRACE&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;AT19_POINTS&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;AT19_TEAMS&quot; /&gt;

[[अल्फा रोमियो रेसिंग]]चा दुहेरी गुणांतील निकाल मध्यगटासाठी महत्त्वाचा होता. रायकोनेनच्या सुरुवातीच्या प्रगतीने कारचा प्रारंभीचा वेग दाखवला, तर जोव्हिनाझीच्या पहिल्या गुणामुळे गुणशून्य राहिलेल्या चालकांच्या यादीत त्याची स्थिती बदलली. अशा निकालात नवव्या-दहाव्या स्थानांचे दोन व एक गुण एकूण कारनिर्माते क्रमवारीत दिसायला लहान असले, तरी समसमान प्रतिस्पर्ध्यांमध्ये एका सप्ताहातील फरक ठरवू शकतात. याउलट [[रेसिंग पॉइंट]] आणि [[टोरो रोसो]] यांच्याकडील दोन्ही कार वर्गीकृत असूनही गुण मिळवू शकल्या नाहीत, म्हणून प्रत्येक चालकाची प्रत्यक्ष शर्यत पूर्ण करणे आणि गुणांच्या पहिल्या दहामध्ये पोहोचणे यातला फरक स्पष्ट झाला.&lt;ref name=&quot;AT19_RACE&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;AT19_POINTS&quot; /&gt;
अल्फा रोमियोच्या रायकोनेनने पहिल्या फेरीत चौथ्या स्थानापर्यंत चढाई केली, मात्र पुढे वेगवान कारांनी त्याला मागे टाकले. नवव्या स्थानामुळे त्याला दोन गुण मिळाले. जोव्हिनाझी दहावा राहून कारकिर्दीतील पहिला एफ.१ गुण मिळवणारा ठरला; संघाच्या दोन्ही कार एकत्र गुणांत पोहोचण्याची ही २०१९ मधील पहिली वेळ होती. परिणामी कारनिर्माता स्पर्धेत अल्फा रोमियोने २२ गुण मिळवून सहावे स्थान राखले.&lt;ref name=&quot;AT19_TEAMS&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;AT19_POINTS&quot; /&gt;
रेसिंग पॉइंटचे पेरेझ आणि स्ट्रोल अनुक्रमे अकरावे व चौदावे ठरले. पात्रतेत कमी वेग असूनही दोघांनी मुख्य शर्यतीत काही स्थानं मिळवली; परंतु सर्व वीस चालकांनी शर्यत पूर्ण केल्यामुळे शर्यतीतील गुणांच्या शेवटच्या एका स्थानासाठी पेरेझचा प्रयत्न अपुरा ठरला. संघ १९ गुणांवर राहिला. टोरो रोसोचे अल्बोन व क्व्यात पंधरावे आणि सतरावे; इंजिनघटक बदलामुळे अल्बोनने मागून सुरुवात केली होती. दोन कार गुणबाह्य राहिल्याने रेड बुलच्या मुख्य संघाला होंडाच्या विजयाचा आनंद मिळत असताना कनिष्ठ संघाचे गुण वाढले नाहीत.&lt;ref name=&quot;AT19_TEAMS&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;AT19_GRID&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;AT19_POINTS&quot; /&gt;
हासकडून मॅग्नसनची पाचवी पात्रता वेळ होती, परंतु गिअरबॉक्स शिक्षेमुळे दहाव्या स्थानावरून सुरुवात करूनही शर्यतीत त्याचा वेग कमी राहिला. सुरुवातीच्या बॉक्समधून चुकीच्या पद्धतीने हालचाल केल्याबद्दल ड्राइव्ह-थ्रू शिक्षेनंतर तो एकोणिसावा झाला; ग्रोसजॉन सोळावा राहिला. दोन्ही चालकांनी अपुरी पकड आणि शर्यतीतील टायरमधील अडचणींचा उल्लेख केला. कार वेगाने पात्रता पार करते म्हणून तीव्र उष्णतेतील लांब स्टिंटमध्ये समान वेग मिळेलच असे नाही, याचे हास हे उदाहरण होते.&lt;ref name=&quot;AT19_TEAMS&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;AT19_RACE&quot; /&gt;
[[विलियम्स रेसिंग]]चा रसल पिट लेनमधून सुरुवात करूनही अठरावा राहिला आणि मॅग्नसनच्या पुढे शर्यत पूर्ण केली; कुबित्सा तीन फेऱ्यांनी मागे राहून विसावा आला. रसलच्या पुढच्या पंखाचा प्रकार बदलल्यामुळे रेसिंगच्या आधी पिट लेनची सक्ती झाली होती. ही नियमित ग्रिड-शिक्षेपासून वेगळी परिस्थिती होती. शर्यतीतील शीतकरण आणि ब्रेकचे व्यवस्थापन दोन्ही विलियम्स कारांना करावे लागले, परंतु विजेत्यांपासून मोठे अंतर राहिल्याने संघ गुणशून्यच राहिला.&lt;ref name=&quot;AT19_GRID&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;AT19_TEAMS&quot; /&gt;

=== शर्यतीनंतरचे निर्णय, अंतिम वर्गीकरण आणि अजिंक्यपदावरील परिणाम ===

विशिष्ट परिस्थितीमुळे गुणांचे वाटप बदलणाऱ्या या फेरीत केवळ विजेता कोण हे नोंदवणे पुरेसे नाही. पोल मिळवलेल्या लक्लेरला अठरा गुण मिळाले, तर व्हर्सटॅपनने विजयाबरोबर सर्वात वेगवान वैध फेरी आणि पहिल्या दहात वर्गीकृत होण्याची अट पूर्ण केल्यामुळे २६ गुण मिळवले. ही अतिरिक्त गुणाची तरतूद २०१९ मध्ये पुन्हा लागू झाली होती. तिच्या आधारे व्हर्सटॅपनने व्हेटेलला चालक गुणतालिकेत मागे टाकले. फेरारीने लक्लेर व व्हेटेलकडून तीस गुण मिळवले, तर मर्सिडीजला बोट्टास व हॅमिल्टनकडून पंचवीस मिळाले; त्यामुळे या एका शर्यतीत फेरारीला पाच गुण जास्त मिळूनही एकूण अजिंक्यपदात मर्सिडीजचे मोठे अंतर कायम राहिले.&lt;ref name=&quot;AT19_RACE&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;AT19_POINTS&quot; /&gt;
शर्यतीनंतर हॅमिल्टन १९७ आणि बोट्टास १६६ गुणांवर होते; त्यामुळे चालकांच्या अजिंक्यपदातील पहिल्या दोन स्थानांत ३१ गुणांचे अंतर राहिले. व्हर्सटॅपन अतिरिक्त वेगवान-फेरी गुणासह १२६ गुणांवर पोहोचून तिसऱ्या स्थानावर गेला; व्हेटेलचे १२३ आणि लक्लेरचे १०५ गुण होते. कारनिर्मात्यांत मर्सिडीज ३६३, फेरारी २२८, रेड बुल १६९, मॅक्लारेन ५२ आणि रेनॉल्ट ३२ अशा क्रमाने होते. या गुणपत्रिकेतील आकडे ३० जून रोजी प्रसिद्ध झालेल्या एफ.आय.ए.च्या दस्तऐवज ५२ मधील आहेत; पुढील शर्यतीनंतरचे बदल यात पूर्वलक्ष्यी जोडलेले नाहीत.&lt;ref name=&quot;AT19_POINTS&quot; /&gt;

== निकालानंतर गुणतालिका ==

=== चालक अजिंक्यपद गुणतालिका ===

शर्यतीनंतरच्या अधिकृत एफ.आय.ए. गुणपत्रिकेत २० चालकांची पूर्ण क्रमवारी नोंदली आहे. समान गुणांवर असलेल्या रिकार्डो–हुल्केनबर्गसारख्या स्थानांच्या बाबतीत त्यांच्या ऐवजी स्वतंत्र अंदाजे वर्णक्रम लावलेला नाही.&lt;ref name=&quot;AT19_POINTS&quot; /&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! चालक !! संघ !! गुण
|-
| १ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १९७
|-
| २ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १६६
|-
| ३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १२६
|-
| ४ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || १२३
|-
| ५ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || १०५
|-
| ६ || [[पियर गॅस्ली]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ४३
|-
| ७ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || ३०
|-
| ८ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || २२
|-
| ९ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || २१
|-
| १० || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || १६
|-
| ११ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || १६
|-
| १२ || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || १४
|-
| १३ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १३
|-
| १४ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || १०
|-
| १५ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[टोरो रोसो]] || ७
|-
| १६ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || ६
|-
| १७ || [[रोमेन ग्रोसजॉन]] || [[हास]] || २
|-
| १८ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १
|-
| १९ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ०
|-
| २० || [[रॉबर्ट कुबित्सा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;AT19_POINTS&quot; /&gt;
|}

=== कारनिर्माते अजिंक्यपद गुणतालिका ===

कारनिर्मात्यांची यादी, संबंधित संघाने त्या वर्षी मिळवलेले अधिकृत गुण आणि ३० जून २०१९ नंतरची क्रमवारी यांवर आधारित आहे.&lt;ref name=&quot;AT19_POINTS&quot; /&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कारनिर्माता !! गुण
|-
| १ || [[मर्सिडीज]] || ३६३
|-
| २ || [[फेरारी]] || २२८
|-
| ३ || [[रेड बुल रेसिंग]] || १६९
|-
| ४ || [[मॅक्लारेन]] || ५२
|-
| ५ || [[रेनॉल्ट]] || ३२
|-
| ६ || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || २२
|-
| ७ || [[रेसिंग पॉइंट]] || १९
|-
| ८ || [[टोरो रोसो]] || १७
|-
| ९ || [[हास]] || १६
|-
| १० || [[विलियम्स रेसिंग]] || ०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;AT19_POINTS&quot; /&gt;
|}

== हे सुद्धा पहा ==
* [[फॉर्म्युला वन]]
* [[ऑस्ट्रियन ग्रांप्री]]
* [[रेड बुल रिंग]]
* [[२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम]]
* [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन चालक यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]]

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}

==तळटीप==
{{reflist|group=टीप}}

== बाह्य दुवे ==
* [https://www.formula1.com/en/racing/2019/austria २०१९ ऑस्ट्रियन ग्रांप्रीचे अधिकृत कार्यक्रम पृष्ठ]
* [https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1008/austria/race-result अंतिम शर्यतीचे निकाल — फॉर्म्युला वन]
* [https://www.fia.com/documents/championships/fia-formula-one-world-championship-14/event/Austrian%20Grand%20Prix/season/season-2019-971 एफ.आय.ए.च्या ऑस्ट्रियन ग्रांप्री निर्णय कागदपत्रांची यादी]

{{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत
| हंगाम = २०१९
| ग्रांप्री = ऑस्ट्रियन ग्रांप्री
| हंगामातील_मागील_शर्यत = २०१९ फ्रेंच ग्रांप्री
| हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०१९ ब्रिटिश ग्रांप्री
| ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१८ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री
| ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२० ऑस्ट्रियन ग्रांप्री
}}
{{२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम}}
{{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}}
[[वर्ग:ऑस्ट्रियन ग्रांप्री]]
[[वर्ग:२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम]]</text>
      <sha1>ksmqc5wmvz3s4d10zzl59qrf3vmz4ed</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728285</id>
      <parentid>2728284</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T14:08:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KiranBOT II</username>
        <id>140753</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>शुद्धलेखन — इंग्रजी colon चा मराठी विसर्ग ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#इंग्रजी colon चा मराठी विसर्ग|अधिक माहिती]]); शुद्धलेखन — योग्य उकार ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#योग्य उकार|अधिक माहिती]])</comment>
      <origin>2728285</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="113019" sha1="3v6og4yl2smu2pz0yk72i5nt9xsbmmh" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत माहिती
| प्रकार = एफ.१
| देश = ऑस्ट्रिया
| ग्रांप्री = ऑस्ट्रियन
| चित्र = Spielberg bare map numbers contextless Formula One 2017 to 2021.svg
| चित्र_शीर्षक = २०१७ ते २०२१ या काळातील फॉर्म्युला वन शर्यतींसाठी वापरलेला रेड बुल रिंगचा मार्ग
| दिनांक = ३० जून
| वर्ष = २०१९
| अधिकृत_नाव = फॉर्म्युला वन मायवर्ल्ड ऑस्ट्रियन ग्रांप्री २०१९
| शर्यत_क्रमांक = ९
| हंगामात_एकूण_शर्यती = २१
| शर्यतीचे_ठिकाण = [[रेड बुल रिंग]], स्पिलबर्ग, ऑस्ट्रिया
| सर्किट_प्रकार = कायमस्वरूपी शर्यतीचा मार्ग
| सर्किट_अंतर_किमी = ४.३१८
| सर्किट_अंतर_मैल = २.६८३
| एकूण_फेऱ्या = ७१
| एकूण_अंतर_किमी = ३०६.४५२
| एकूण_अंतर_मैल = १९०.४२०
| हवामान = ऊबदार व कोरडे; मार्गाचे कमाल तापमान सुमारे ५८°से.
| पोल_चालक = [[शार्ल लक्लेर]]
| पोल_देश = मोनॅको
| पोल_संघ = [[फेरारी]]
| पोल_वेळ = १:०३.००३
| जलद_चालक = [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]]
| जलद_देश = नेदरलँड्स
| जलद_संघ = [[रेड बुल रेसिंग]]
| जलद_वेळ = १:०७.४७५
| जलद_फेरी = ६०
| पहिला_चालक = [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]]
| पहिला_देश = नेदरलँड्स
| पहिला_संघ = [[रेड बुल रेसिंग]]
| दुसरा_चालक = [[शार्ल लक्लेर]]
| दुसरा_देश = मोनॅको
| दुसरा_संघ = [[फेरारी]]
| तिसरा_चालक = [[वालट्टेरी बोट्टास]]
| तिसरा_देश = फिनलंड
| तिसरा_संघ = [[मर्सिडीज]]
| हंगामातील_मागील_शर्यत = २०१९ फ्रेंच ग्रांप्री
| हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०१९ ब्रिटिश ग्रांप्री
| ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१८ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री
| ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२० ऑस्ट्रियन ग्रांप्री
}}

'''२०१९ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री''' (अधिकृत नाव '''फॉर्म्युला वन मायवर्ल्ड ऑस्ट्रियन ग्रांप्री २०१९''') ही [[२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम|२०१९ फॉर्म्युला वन जागतिक अजिंक्यपद]] स्पर्धेतील नववी शर्यत होती. ३० जून २०१९ रोजी ऑस्ट्रियातील स्पिलबर्ग येथील [[रेड बुल रिंग]]वर ७१ फेऱ्यांची शर्यत झाली. [[रेड बुल रेसिंग]]च्या [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]]ने प्रारंभीची घसरण भरून काढत शेवटच्या टप्प्यात [[फेरारी]]च्या [[शार्ल लक्लेर]]ला मागे टाकून विजय मिळवला. लक्लेर दुसऱ्या तर [[मर्सिडीज]]चा [[वालट्टेरी बोट्टास]] तिसऱ्या स्थानावर आला. लक्लेरने १:०३.००३ मध्ये पोल मिळवले; व्हर्सटॅपनने ६०व्या फेरीतील १:०७.४७५ वेळेसाठी अतिरिक्त गुण मिळवला. ६९व्या फेरीतील निर्णायक पुढे जाण्याची कृती शर्यतीनंतर तपासली गेली; पंचांनी कोणालाही मुख्य दोषी न धरल्यामुळे विजय कायम राहिला.&lt;ref name=&quot;AT19_EVENT&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/racing/2019/austria |title=२०१९ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री : अधिकृत कार्यक्रम |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;AT19_RACE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_51_-_2019_austrian_grand_prix_-_final_race_classification.pdf |title=ऑस्ट्रियन ग्रांप्री : अंतिम शर्यत वर्गीकरण, दस्तऐवज ५१ |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=३० जून २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;AT19_STEWARD&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20Austrian%20Grand%20Prix%20-%20Decision%20-%20Car%2033%20%28Turn%203%20incident%20with%20car%2016%29.pdf |title=व्हर्सटॅपन आणि लक्लेर यांच्यातील तिसऱ्या वळणातील घटनेवरील निर्णय, दस्तऐवज ५० |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=३० जून २०१९}}&lt;/ref&gt;

== पार्श्वभूमी ==

=== शर्यतीपूर्वीची अजिंक्यपदाची स्थिती ===

फ्रान्समधील आठव्या शर्यतीनंतर लुइस हॅमिल्टन १८७ गुणांसह अजिंक्यपदात पहिला, तर बोट्टास १५१ गुणांसह दुसरा होता. मर्सिडीजचे ३३८, फेरारीचे १९८ आणि रेड बुलचे १३७ गुण होते. मर्सिडीजने २०१९ हंगामातील पहिल्या आठही शर्यती जिंकल्या होत्या; रेड बुलच्या घरच्या फेरीत हा विजयक्रम थांबवण्याची संधी होती. मॅक्लारेन आणि रेनॉल्ट यांच्यात कारनिर्माते अजिंक्यपदातील चौथ्या स्थानासाठीची झुंजही महत्त्वाची होती.&lt;ref name=&quot;AT19_PREVIEW&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://api.fia.com/sites/default/files/2019_austrian_gp_preview.pdf |title=२०१९ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री : मार्ग, अंतर व स्पर्धापूर्व पूर्वावलोकन |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=२७ जून २०१९}}&lt;/ref&gt;
रेड बुल रिंगने २०१४ पासून पुन्हा ऑस्ट्रियन ग्रांप्री आयोजित केली. मागील वर्षी व्हर्सटॅपनने येथे विजय मिळवला होता; फेरारीला अधिक वेगवान पात्रता फेरीचा फायदा घेता येतो का आणि उंचीवरच्या, उष्ण हवेमुळे मर्सिडीजच्या इंजिन-शीतकरण क्षमतेवर काय परिणाम होतो, हे सप्ताहाआधीचे प्रश्न होते. हॅमिल्टन, बोट्टास आणि व्हर्सटॅपन हे त्या वेळी याच शर्यतीचे माजी विजेते होते.&lt;ref name=&quot;AT19_PREVIEW&quot; /&gt;

=== सर्किट आणि स्पर्धा कार्यक्रम ===

स्पिलबर्गमधील रेड बुल रिंगची एका फेरीची प्रकाशित लांबी ४.३१८ किमी होती. ७१ फेऱ्यांचे अधिकृत शर्यत अंतर ३०६.४५२ किमी होते. साधे ७१ × ४.३१८ असे गुणाकार केल्यास वेगळे अंतर येते; कारण २०१९ च्या एफ.आय.ए. पूर्वावलोकनात प्रारंभरेषा आणि अंतिम रेषेतील ०.१२६ किमी अंतर स्पष्ट दाखवले आहे. रेसिंग मार्गावर उंचीतील बदल, जोरदार ब्रेकिंग, तीन डी.आर.एस. विभाग आणि तुलनेने थोडी वळणे होती.&lt;ref name=&quot;AT19_PREVIEW&quot; /&gt;
शुक्रवार, २८ जून रोजी पहिले आणि दुसरे मुक्त सराव सत्र, शनिवार २९ जून रोजी तिसरा सराव व तीन टप्प्यांची पात्रता फेरी आणि रविवार ३० जून रोजी मुख्य शर्यत झाली. २०१९ मध्ये कोणतीही स्प्रिंट शर्यत नव्हती. नकाशासाठी विकिमीडिया कॉमन्सवरील २०१७–२०२१ कालखंडातील फॉर्म्युला वन मार्गरचनेची नेमकी संचिका वापरली आहे.&lt;ref name=&quot;AT19_EVENT&quot; /&gt;

=== सहभागी चालक आणि संघ ===

दहा संघांच्या प्रत्येकी दोन अशा २० कार नोंदल्या गेल्या. या फेरीतील तीनही मुक्त सराव सत्रांत नियमित शर्यतचालक सहभागी होते; पहिल्या सरावापुरता राखीव चालक बदल नव्हता. पात्रता फेरीनंतरच्या शिक्षांमुळे कारांच्या प्रत्यक्ष सुरुवातीच्या स्थानांत मात्र मोठे बदल झाले. संघ आणि चालकांची पुढील यादी ही या शर्यतीतील नोंदणी आहे; सरावातील क्रमवारी किंवा प्रत्यक्ष ग्रिडस्थानांशी तिची गल्लत करू नये.&lt;ref name=&quot;AT19_ENT&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/documents/championships/fia-formula-one-world-championship-14/event/Austrian%20Grand%20Prix/season/season-2019-971 |title=२०१९ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री : अधिकृत निर्णय व सहभाग नोंदी |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;AT19_FP1&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1008/austria/practice/1 |title=ऑस्ट्रियन ग्रांप्री : पहिल्या मुक्त सरावाचे निकाल |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=२८ जून २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;AT19_FP2&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1008/austria/practice/2 |title=ऑस्ट्रियन ग्रांप्री : दुसऱ्या मुक्त सरावाचे निकाल |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=२८ जून २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;AT19_FP3&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1008/austria/practice/3 |title=ऑस्ट्रियन ग्रांप्री : तिसऱ्या मुक्त सरावाचे निकाल |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=२९ जून २०१९}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! संघ !! चालक !! कार क्र.
|-
| [[मर्सिडीज]] || [[लुइस हॅमिल्टन]] || ४४
|-
| [[मर्सिडीज]] || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || ७७
|-
| [[फेरारी]] || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || ५
|-
| [[फेरारी]] || [[शार्ल लक्लेर]] || १६
|-
| [[रेड बुल रेसिंग]] || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || ३३
|-
| [[रेड बुल रेसिंग]] || [[पियर गॅस्ली]] || १०
|-
| [[मॅक्लारेन]] || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || ५५
|-
| [[मॅक्लारेन]] || [[लॅन्डो नॉरिस]] || ४
|-
| [[रेनॉल्ट]] || [[डॅनियल रिकार्डो]] || ३
|-
| [[रेनॉल्ट]] || [[निको हुल्केनबर्ग]] || २७
|-
| [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || [[किमी रायकोनेन]] || ७
|-
| [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || ९९
|-
| [[रेसिंग पॉइंट]] || [[सर्जिओ पेरेझ]] || ११
|-
| [[रेसिंग पॉइंट]] || [[लान्स स्ट्रोल]] || १८
|-
| [[टोरो रोसो]] || [[डॅनिल क्व्यात]] || २६
|-
| [[टोरो रोसो]] || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || २३
|-
| [[हास]] || [[केविन मॅग्नसन]] || २०
|-
| [[हास]] || [[रोमेन ग्रोसजॉन]] || ८
|-
| [[विलियम्स रेसिंग]] || [[जॉर्ज रसल]] || ६३
|-
| [[विलियम्स रेसिंग]] || [[रॉबर्ट कुबित्सा]] || ८८
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;AT19_ENT&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;AT19_RACE&quot; /&gt;
|}

=== टायर ===

पिरेलीने या सप्ताहासाठी सी२ कठीण (पांढरी पट्टी), सी३ मध्यम (पिवळी पट्टी) आणि सी४ मऊ (लाल पट्टी) टायर निवडले. प्रत्येक चालकाला एकूण १३ कोरड्या टायरचे संच निवडता येत होते, परंतु त्या तिन्ही प्रकारांचा अनुपात चालकागणिक वेगळा होता. प्रकाशित वैयक्तिक यादीत कठीण १–२, मध्यम २–५ आणि मऊ ७–९ संच असे आवाके दिसतात; हे तीन स्वतंत्र चालकनिहाय आवाके असून एका चालकाचे एकत्रित संच मानू नयेत. उदा., हॅमिल्टनची निवड २/२/९, लक्लेरची १/५/७ आणि व्हर्सटॅपनची १/४/८ अशी होती. फेरारीच्या लक्लेरने मऊ टायरवरून तर व्हर्सटॅपनने मध्यम टायरवरून शर्यत सुरू केली.&lt;ref name=&quot;AT19_TYRES&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://press.pirelli.com/2019-austrian-grand-prix--selected-sets-per-driver/ |title=ऑस्ट्रियन ग्रांप्री : चालकनिहाय टायर संच निवड |प्रकाशक=पिरेली |दिनांक=१८ जून २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;AT19_COMPOUNDS&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://press.pirelli.com/2019-austrian-grand-prix--tyre-compound-choices/ |title=ऑस्ट्रियन ग्रांप्री : टायर मिश्रणांची निवड |प्रकाशक=पिरेली |दिनांक=२५ एप्रिल २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;AT19_PIRACE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://press.pirelli.com/2019-austrian-grand-prix--race/ |title=२०१९ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री : पिरेलीचा टायर व रणनीती अहवाल |प्रकाशक=पिरेली |दिनांक=३० जून २०१९}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! टायर प्रकार !! मिश्रण !! बाजूच्या पट्टीचा रंग !! प्रत्येकी उपलब्ध संच
|-
| कठीण || सी२ || पांढरा || चालकानुसार १–२
|-
| मध्यम || सी३ || पिवळा || चालकानुसार २–५
|-
| मऊ || सी४ || लाल || चालकानुसार ७–९
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;AT19_TYRES&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;AT19_COMPOUNDS&quot; /&gt;
|}

== मुक्त सराव सत्रे ==

=== पहिला मुक्त सराव ===

शुक्रवारी सकाळी तेज उन्हात आणि सुमारे २८°से. हवेच्या तापमानात हॅमिल्टनने १:०४.८३८ ही सर्वात जलद फेरी नोंदवली. मध्यम टायरवर वेगवान ठरलेला व्हेटेल त्याच्यापेक्षा ०.१४४ सेकंद मागे होता; बोट्टास, लक्लेर, व्हर्सटॅपन व गॅस्ली त्यानंतर होते. बोट्टासच्या इंजिनमध्ये तेलगळती आढळल्याने मर्सिडीजने त्याला पूर्वीचा पॉवर युनिट प्रकार लावला होता. शेवटच्या मिनिटांत हुल्केनबर्गची कार वळण क्रमांक ९ येथे बाहेर गेली व पुढच्या पंखाचे नुकसान झाल्यामुळे लाल झेंडा दाखवून सत्राचा शेवट झाला.&lt;ref name=&quot;AT19_PF1&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/fp1-report-highlights-austrian-grand-prix-2019.5tgQkX8QP0LI8CdKByLvYW |title=पहिला सराव : हॅमिल्टन आघाडीवर, हुल्केनबर्गचा अपघात |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=२८ जून २०१९}}&lt;/ref&gt;
मॅक्लारेनचा सायेन्स सातवा राहिला; रेड बुलच्या दोन्ही कारांपेक्षा मोठे अंतर असूनही मध्यगटात त्याचे सत्र स्पर्धात्मक होते. हासचा मॅग्नसन नवव्या तर ग्रोसजॉन अकराव्या क्रमांकावर होता. दहा संघांतील नियमित वीसही चालकांनी वेळ नोंदवली; शुक्रवारी या सत्रात पात्रता फेरीतील शिक्षांमुळे पुढे मागून सुरुवात करावी लागणाऱ्या चालकांनीही नेहमीप्रमाणे सराव केला.&lt;ref name=&quot;AT19_FP1&quot; /&gt;

=== मुक्त सराव १ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:०४.८३८ || ३४
|-
| २ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || +०.१४४ सेकंद || २३
|-
| ३ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || +०.१६१ सेकंद || ३७
|-
| ४ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || +०.३०३ सेकंद || २६
|-
| ५ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.४२२ सेकंद || ३०
|-
| ६ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.५४० सेकंद || ३०
|-
| ७ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || +०.६६४ सेकंद || ३४
|-
| ८ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || +१.००८ सेकंद || २७
|-
| ९ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || +१.०३८ सेकंद || २७
|-
| १० || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || +१.२८७ सेकंद || २७
|-
| ११ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजॉन]] || [[हास]] || +१.२९७ सेकंद || २०
|-
| १२ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || +१.४३४ सेकंद || २९
|-
| १३ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[टोरो रोसो]] || +१.४४७ सेकंद || ३२
|-
| १४ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || +१.५४५ सेकंद || ३०
|-
| १५ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || +१.६१९ सेकंद || ३६
|-
| १६ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || +१.८७० सेकंद || ३०
|-
| १७ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || +१.८९१ सेकंद || २३
|-
| १८ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || +१.९१८ सेकंद || २९
|-
| १९ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +१.९६७ सेकंद || २८
|-
| २० || ८८ || [[रॉबर्ट कुबित्सा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +२.८२७ सेकंद || २८
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;AT19_FP1&quot; /&gt;
|}

=== दुसरा मुक्त सराव ===

दुसऱ्या सत्रात लक्लेरने १:०५.०८६ वेळेसह पहिले स्थान मिळवले, परंतु हा सराव निर्णायक वेगाच्या तुलनेपेक्षा दोन मोठ्या अपघातांमुळे लक्षात राहिला. व्हर्सटॅपनची कार शेवटच्या वळणावर नियंत्रणाबाहेर जाऊन अडथळ्यावर आदळली; सत्र पुन्हा सुरू झाल्यानंतर बोट्टासची कार वळण ६ येथील अडथळ्यावर आदळली. दोन्ही वेळा लाल झेंडा दाखवण्यात आला. दोघेही कारमधून बाहेर पडले, परंतु वाहनांच्या दुरुस्तीसाठी संघांना अतिरिक्त काम करावे लागले.&lt;ref name=&quot;AT19_PF2&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/fp2-austrian-grand-prix-2019-report-highlights.6tXJBuFlUbQUaVXFAXljxc |title=दुसरा सराव : लक्लेर प्रथम, बोट्टास व व्हर्सटॅपनचे अपघात |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=२८ जून २०१९}}&lt;/ref&gt;
व्हेटेलही अखेरच्या वळणावर फिरला, पण त्याची कार मोठ्या धडकेपासून वाचली. अनेक व्यत्ययांमुळे पात्रता फेरीच्या एकाच वेळी केलेल्या चाचणीफेऱ्यांचा तुलनात्मक अर्थ मर्यादित राहिला. बोट्टास अपघातापूर्वीच्या वेळेमुळे दुसरा, गॅस्ली तिसरा, हॅमिल्टन चौथा आणि सायेन्स पाचवा ठरला. पूर्ण वेळ नोंदवलेल्या चालकांसाठी खाली अधिकृत सरावातील क्रमवारी व फेऱ्या दिल्या आहेत.&lt;ref name=&quot;AT19_FP2&quot; /&gt;

=== मुक्त सराव २ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || १:०५.०८६ || ३७
|-
| २ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || +०.३३१ सेकंद || १२
|-
| ३ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.४०१ सेकंद || ३३
|-
| ४ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || +०.४४३ सेकंद || ४३
|-
| ५ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || +०.४५९ सेकंद || ४४
|-
| ६ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजॉन]] || [[हास]] || +०.६१५ सेकंद || ३८
|-
| ७ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || +०.६४२ सेकंद || ३७
|-
| ८ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || +०.७८५ सेकंद || ३४
|-
| ९ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.७९३ सेकंद || १३
|-
| १० || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || +०.८६६ सेकंद || ४८
|-
| ११ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || +०.८७४ सेकंद || ४१
|-
| १२ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || +०.८७८ सेकंद || ४३
|-
| १३ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[टोरो रोसो]] || +०.९७८ सेकंद || ४६
|-
| १४ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || +१.०३३ सेकंद || ३७
|-
| १५ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || +१.०६२ सेकंद || ३८
|-
| १६ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || +१.१६३ सेकंद || २७
|-
| १७ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || +१.३३२ सेकंद || ३०
|-
| १८ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || +१.७४३ सेकंद || ४०
|-
| १९ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +२.१३१ सेकंद || २७
|-
| २० || ८८ || [[रॉबर्ट कुबित्सा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +३.४२२ सेकंद || ३८
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;AT19_FP2&quot; /&gt;
|}

=== तिसरा मुक्त सराव ===

शनिवारी सकाळच्या अंतिम सरावात लक्लेरने १:०३.९८७ अशी सर्वांत जलद वेळ नोंदवली. हॅमिल्टन ०.१४३, बोट्टास ०.२३४ आणि व्हेटेल ०.२६३ सेकंदांनी मागे होते; व्हर्सटॅपन पाचवा राहिला. पहिल्या दोन दिवसांतील सत्रनिहाय नेतृत्व बदल आणि दुसऱ्या सरावातील अपघातांनंतरही फेरारी-मर्सिडीज यांच्यातील फरक अत्यल्प असल्याचे दिसत होते.&lt;ref name=&quot;AT19_FP3&quot; /&gt;
मॅक्लारेनचा नॉरिस सहावा, गॅस्ली सातवा, सायेन्स आठवा आणि जोव्हिनाझी नववा होता. अंतिम सरावातही २० चालकांनी फेऱ्या पूर्ण केल्या. कमी अंतराच्या सर्किटवर वेगवान फेरीत स्थान मिळवणे महत्त्वाचे असल्यामुळे वाहतूक, टायरचे तापमान आणि पूर्ण फेरीतील अचूकता या तिन्ही बाबी पात्रता फेरीसाठी महत्त्वाच्या ठरल्या.&lt;ref name=&quot;AT19_FP3&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;AT19_PREVIEW&quot; /&gt;

=== मुक्त सराव ३ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || १:०३.९८७ || १८
|-
| २ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || +०.१४३ सेकंद || २१
|-
| ३ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || +०.२३४ सेकंद || २३
|-
| ४ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || +०.२६३ सेकंद || २०
|-
| ५ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.४५९ सेकंद || १८
|-
| ६ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || +०.९९९ सेकंद || १९
|-
| ७ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +१.१६५ सेकंद || १५
|-
| ८ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || +१.२३२ सेकंद || २२
|-
| ९ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || +१.३४९ सेकंद || १७
|-
| १० || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || +१.४०४ सेकंद || २५
|-
| ११ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[टोरो रोसो]] || +१.४९४ सेकंद || २९
|-
| १२ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || +१.५२७ सेकंद || २१
|-
| १३ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || +१.५२७ सेकंद || २१
|-
| १४ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || +१.५३६ सेकंद || १८
|-
| १५ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजॉन]] || [[हास]] || +१.६३३ सेकंद || २०
|-
| १६ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || +१.६६३ सेकंद || १७
|-
| १७ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || +१.८९१ सेकंद || १९
|-
| १८ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || +२.०३० सेकंद || ११
|-
| १९ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +२.६८९ सेकंद || २३
|-
| २० || ८८ || [[रॉबर्ट कुबित्सा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +३.४९७ सेकंद || २३
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;AT19_FP3&quot; /&gt;
|}

== मुख्य शर्यतीची पात्रता फेरी ==

=== फेरी १ ===

पहिल्या पात्रता टप्प्यात व्हर्सटॅपन सर्वांत वेगवान झाला, तर हॅमिल्टन व बोट्टास यांनीही अंतिम जलद फेऱ्या करून पुढील फेरी गाठली. फेरारीच्या दोन्ही चालकांनी मध्यम टायरवरच्या फेऱ्यांसह सुरक्षितरीत्या पुढील पात्रतेत प्रवेश केला. पेरेझ आणि स्ट्रोल हे रेसिंग पॉइंटचे दोन्ही चालक, क्व्यात आणि विलियम्सचे रसल व कुबित्सा बाहेर पडले. क्व्यातच्या जलद फेरीदरम्यान रसल संथ गतीने समोर असल्यामुळे धोकादायक जवळ येण्याचा प्रसंग झाला; पंचांनी पुढे रसलला तीन ग्रिडस्थानांची शिक्षा दिली.&lt;ref name=&quot;AT19_QREPORT&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/austrian-grand-prix-2019-qualifying-report-highlights.3hRmiWyNqodJ3CS0S7SFnA |title=ऑस्ट्रियन ग्रांप्री : लक्लेरचे पोल स्थान आणि पात्रता फेरीचा आढावा |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=२९ जून २०१९}}&lt;/ref&gt;

=== फेरी २ ===

दुसऱ्या टप्प्यात लक्लेर १:०३.३७८ मध्ये प्रथम राहिला. मर्सिडीजचे दोन्ही चालक आणि व्हर्सटॅपन यांनी मध्यम टायरवर पात्रता पार केल्यामुळे मुख्य शर्यतीतील आरंभीची रणनीती फेरारीच्या मऊ टायरच्या निवडीपेक्षा वेगळी ठरणार होती. ग्रोसजॉन, हुल्केनबर्ग, अल्बोन, रिकार्डो आणि सायेन्स पुढे जाऊ शकले नाहीत. रेनॉल्टच्या दोन्ही कार बाहेर पडणे महत्त्वाचे होते; दुसरीकडे मॅक्लारेनचा नॉरिस आणि अल्फा रोमियोच्या दोन्ही कार तिसऱ्या टप्प्यात पोहोचल्या.&lt;ref name=&quot;AT19_QREPORT&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;AT19_Q&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1008/austria/qualifying |title=ऑस्ट्रियन ग्रांप्री : पात्रता फेरीची पूर्ण क्रमवारी |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=२९ जून २०१९}}&lt;/ref&gt;

=== फेरी ३ ===

लक्लेरने १:०३.००३ अशी वेळ नोंदवून हंगामातील आपले दुसरे पोल स्थान जिंकले. हॅमिल्टनची दुसऱ्या क्रमांकावरील वेळ १:०३.२६२, तर व्हर्सटॅपनची तिसऱ्या क्रमांकावरील १:०३.४३९ होती. व्हेटेलने दुसरी पात्रता फेरी गाठली होती; मात्र इंजिनच्या हवेच्या दाबाशी संबंधित तांत्रिक बिघाडामुळे तिसऱ्या टप्प्यात तो वेळ नोंदवू शकला नाही. मॅग्नसनची पाचवी पात्रता वेळ असली तरी गिअरबॉक्सबदलाची पाच-स्थान शिक्षा लागू झाली. हॅमिल्टनला रायकोनेनला अडथळा केल्याबद्दल तीन स्थानांची शिक्षा झाली, त्यामुळे पात्रतेची यादी आणि अंतिम ग्रिड वेगळे झाले.&lt;ref name=&quot;AT19_QREPORT&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;AT19_GRID&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_41_-_2019_austrian_grand_prix_-_final_starting_grid.pdf |title=ऑस्ट्रियन ग्रांप्री : अंतिम अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी, दस्तऐवज ४१ |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=३० जून २०१९}}&lt;/ref&gt;

=== मुख्य शर्यतीच्या पात्रता फेरीचे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी १ !! फेरी २ !! फेरी ३ !! एकूण फेऱ्या
|-
| १ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || १:०४.१३८ || १:०३.३७८ || १:०३.००३ || १९
|-
| २ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:०३.८१८ || १:०३.८०३ || १:०३.२६२ || २७
|-
| ३ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:०३.८०७ || १:०३.८३५ || १:०३.४३९ || १८
|-
| ४ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:०४.०८४ || १:०३.८६३ || १:०३.५३७ || २५
|-
| ५ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || १:०४.७७८ || १:०४.४६६ || १:०४.०७२ || २०
|-
| ६ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || १:०४.३६१ || १:०४.२११ || १:०४.०९९ || १९
|-
| ७ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:०४.६१५ || १:०४.०५६ || १:०४.१६६ || २३
|-
| ८ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:०४.४५० || १:०४.१९४ || १:०४.१७९ || २२
|-
| ९ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:०४.४१२ || १:०३.९८८ || १:०४.१९९ || १८
|-
| १० || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || १:०४.३४० || १:०३.६६७ || — || ९
|-
| ११ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजॉन]] || [[हास]] || १:०४.५५२ || १:०४.४९० || — || १८
|-
| १२ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || १:०४.७३३ || १:०४.५१६ || — || १२
|-
| १३ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[टोरो रोसो]] || १:०४.७०८ || १:०४.६६५ || — || १५
|-
| १४ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || १:०४.६४७ || १:०४.७९० || — || १२
|-
| १५ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || १:०४.४५३ || १:१३.६०१ || — || १२
|-
| १६ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:०४.७८९ || — || — || ८
|-
| १७ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:०४.८३२ || — || — || ९
|-
| १८ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || १:०५.३२४ || — || — || ८
|-
| १९ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:०५.९०४ || — || — || १२
|-
| २० || ८८ || [[रॉबर्ट कुबित्सा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:०६.२०६ || — || — || ११
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;8&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;AT19_Q&quot; /&gt;
|}

=== मुख्य शर्यतीची अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी ===

एफ.आय.ए.च्या ३० जूनच्या अंतिम अधिकृत क्रमवारीनुसार पहिल्या रांगेत लक्लेर व व्हर्सटॅपन, तर त्यांच्या मागे बोट्टास आणि हॅमिल्टन होते. हॅमिल्टन व रसल यांना अडथळा केल्याबद्दल प्रत्येकी तीन-स्थान शिक्षा; मॅग्नसनला गिअरबॉक्ससाठी आणि हुल्केनबर्गला पॉवर युनिटसाठी प्रत्येकी पाच-स्थान शिक्षा; सायेन्स व अल्बोनला अनेक नवीन पॉवर युनिट घटकांमुळे शेवटच्या रांगांकडे सुरुवात देण्यात आली. रसलच्या कारचा पुढचा पंख पार्क फेर्मेमध्ये बदलला गेल्याने त्याला ग्रिडवर क्रमांक २० नव्हे, तर पिट लेनमधून सुरुवात करावी लागली. या फरकामुळे अंतिम कागदपत्रात १९ प्रत्यक्ष क्रमांकित स्थानं व एक पिट लेन चालक आहे.&lt;ref name=&quot;AT19_GRID&quot; /&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! ग्रिड !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पात्रता वेळ / स्थिती
|-
| १ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || १:०३.००३
|-
| २ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:०३.४३९
|-
| ३ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:०३.५३७
|-
| ४ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:०३.२६२
|-
| ५ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || १:०४.०९९
|-
| ६ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:०४.१६६
|-
| ७ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:०४.१७९
|-
| ८ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:०४.१९९
|-
| ९ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || पात्रता फेरी ३ मध्ये वेळ नाही
|-
| १० || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || १:०४.०७२
|-
| ११ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजॉन]] || [[हास]] || १:०४.४९०
|-
| १२ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || १:०४.७९०
|-
| १३ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:०४.७८९
|-
| १४ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:०४.८३२
|-
| १५ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || १:०४.५१६
|-
| १६ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || १:०५.३२४
|-
| १७ || ८८ || [[रॉबर्ट कुबित्सा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:०६.२०६
|-
| १८ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[टोरो रोसो]] || १:०४.६६५
|-
| १९ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || १:१३.६०१
|-
| पिट लेन || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || पिट लेनमधून सुरुवात{{refn|group=टीप|अंतिम सुरुवातीची क्रमवारी ही पात्रता फेरीतील क्रमवारी नसून संबंधित एफ.आय.ए. निर्णयानंतरची असून रसलला पिट लेनमधून सुरुवात करण्याचे आदेश होते.}}
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;5&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;AT19_GRID&quot; /&gt;
|}

== मुख्य शर्यत ==

स्पिलबर्गमध्ये रविवारी प्रखर उन्हात शर्यत सुरू झाली. पिरेलीच्या मते शर्यतीदरम्यान मार्गाचे तापमान ५८°से. पर्यंत गेले; रेड बुल रिंगच्या छोट्या पण जलद मार्गावर दीर्घकालीन टायर टिकवणे आणि ब्रेक/इंजिन शीतकरण हे महत्त्वाचे आव्हान ठरले. स्पर्धेतील सर्व २० चालक शेवटपर्यंत वर्गीकृत झाले आणि कोणताही सुरक्षा-कार कालखंड निर्णायक ठरला नाही.&lt;ref name=&quot;AT19_PIRACE&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;AT19_RACE&quot; /&gt;

=== सुरुवात आणि पहिली आघाडी ===

लक्लेरने पोलवरून उत्तम सुरुवात करून पहिल्या वळणापासून आघाडी मिळवली, तर व्हर्सटॅपनच्या रेड बुलमध्ये सुरुवातीस अँटी-स्टॉल प्रणाली सक्रिय झाली आणि तो पहिल्या फेरीअखेरीस सातव्या स्थानापर्यंत घसरला. बोट्टास दुसऱ्या क्रमांकावर आला; नॉरिसने हॅमिल्टनला सुरुवातीला क्षणभर मागे टाकले, पण मर्सिडीजने पुन्हा स्थान मिळवले. रायकोनेनच्या आक्रमक सुरुवातीमुळे तो चौथ्या स्थानापर्यंत पोहोचला. नवव्या ग्रिडवरून सुटलेल्या व्हेटेलनेही सुरुवातीच्या फेरीत सहाव्या स्थानापर्यंत प्रगती केली.&lt;ref name=&quot;AT19_RACEREPORT&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-penalised-for-pass-on-leclerc.66QcACWZJJ2URf4fe46epG |title=ऑस्ट्रियन ग्रांप्री : शर्यतीचे वृत्त आणि निर्णायक शर्यतीचा आढावा |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=३० जून २०१९}}&lt;/ref&gt;
नॉरिस, रायकोनेन, व्हेटेल आणि व्हर्सटॅपन यांच्यातील मध्यवर्ती फेऱ्यांत स्थानांसाठी चुरस झाली. जलद असलेल्या फेरारी आणि रेड बुलने मागील कारांना मागे टाकून अग्रेसरांचा पाठलाग पुन्हा सुरू केला. २०व्या फेरीपर्यंत लक्लेर, बोट्टास, हॅमिल्टन, व्हेटेल आणि व्हर्सटॅपन हे वरचे पाच चालक होते. फेरारीचा पहिला स्टिंट मऊ टायरवर असूनही लक्लेरने आघाडी राखली; बोट्टास आणि हॅमिल्टन मध्यम टायरवर होते.&lt;ref name=&quot;AT19_RACEREPORT&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;AT19_PIRACE&quot; /&gt;

=== पिट-स्टॉप, तापमान आणि शर्यतीची दिशा ===

बोट्टासला २२व्या फेरीस सुमारास मर्सिडीजने पिटमध्ये बोलावले. फेरारीने लगेच व्हेटेलसाठी पिटथांबा घेतला, मात्र टायर तयार करण्यातील संवादविषयक अडचणीमुळे त्याचा थांबा ६.६ सेकंदांचा झाला आणि काही स्थाने गमवावी लागली. लक्लेरचा पुढील फेरीतील थांबा तुलनेने सुरळीत होता. हॅमिल्टनच्या पुढच्या पंखाला नुकसान झाले होते; मर्सिडीजने ३१व्या फेरीत टायरसोबत पंखही बदलल्याने सुमारे ११ सेकंदांचा थांबा लागला. हा वेळेचा तोटा त्याला अग्रेसरांच्या थेट लढाईबाहेर घेऊन गेला.&lt;ref name=&quot;AT19_RACEREPORT&quot; /&gt;
व्हर्सटॅपनने मध्यम टायरवरील सुरुवातीचा स्टिंट ३१ फेऱ्यांपर्यंत वाढवून मग कठीण टायर घेतले. त्याच्या रेड बुलचा दुसऱ्या टप्प्यातील वेग लक्षणीय वाढला. पुढील वळणांमध्ये उच्च तापमान असूनही कठीण टायरचा टिकाऊपणा उपयोगी पडला; व्हर्सटॅपनने ५०व्या फेरीत व्हेटेलला आणि ५६व्या फेरीत बोट्टासला मागे टाकून दुसरे स्थान मिळवले. व्हेटेलने त्यानंतर ताजे मऊ टायर घेण्यासाठी दुसरा पिट-स्टॉप केला; त्याने अखेर हॅमिल्टनला मागे टाकून चौथ्या स्थानावर शर्यत पूर्ण केली.&lt;ref name=&quot;AT19_PIRACE&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;AT19_FIAREPORT&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/news/f1-verstappen-keeps-thrilling-austrian-grand-prix-win-following-stewards-investigation |title=व्हर्सटॅपनचा विजय व शर्यतीनंतरच्या चौकशीचा आढावा |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=३० जून २०१९}}&lt;/ref&gt;

=== अखेरची आघाडी व चौकशी ===

शेवटच्या सुमारे दहा फेऱ्यांमध्ये लक्लेरच्या फेरारीमागील अंतर जलद कमी झाले. ६८व्या फेरीत व्हर्सटॅपनने पुढे जाण्याचा पहिला गंभीर प्रयत्न केला, पण लक्लेरने बाहेरून वेग राखून आघाडी वाचवली. ६९व्या फेरीत तिसऱ्या वळणावर आतील बाजूने ब्रेक उशिरा लावत व्हर्सटॅपन पुढे गेला; दोन कारांना स्पर्श झाला आणि लक्लेरला मार्गाबाहेरील बाजूस जावे लागले. रेड बुलचा चालक उरलेल्या फेऱ्यांमध्ये आघाडीवर राहिला आणि २.७२४ सेकंदांच्या फरकाने विजयी झाला.&lt;ref name=&quot;AT19_RACEREPORT&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;AT19_STEWARD&quot; /&gt;
पंचांनी व्हर्सटॅपन व लक्लेर यांची मते, संघ प्रतिनिधींची माहिती आणि दृश्यफिती पाहिल्या. अधिकृत दस्तऐवज ५० मध्ये व्हर्सटॅपन वळणात प्रवेश करताना लक्लेरच्या बरोबरीने असून कारवर नियंत्रणात होता, दोन्ही कारांना बाहेर पडताना पुरेशी जागा नव्हती, पण कोणताही चालक पूर्णतः किंवा मुख्यतः जबाबदार नसल्याचे नमूद केले. त्यांनी ही शर्यतीतील घटना ठरवून पुढील कारवाई नाही असा निकाल दिला. म्हणून विजेता, पदकस्थाने आणि गुणतालिका बदलली नाही.&lt;ref name=&quot;AT19_STEWARD&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;AT19_FIAREPORT&quot; /&gt;
मुख्य गटाच्या मागे नॉरिस सहावा राहिला आणि त्याने गॅस्लीला मागे ठेवले; सायेन्सने १९व्या स्थानावरून आठव्यापर्यंत मजल मारली. रायकोनेन नववा आणि जोव्हिनाझी दहावा राहून दोन्ही अल्फा रोमियो कारांना गुण मिळाले. जोव्हिनाझीसाठी हा पहिला एफ.१ अजिंक्यपद गुण होता. पेरेझ अकरावा, रिकार्डो बारावा, हुल्केनबर्ग तेरावा, स्ट्रोल चौदावा, अल्बोन पंधरावा, ग्रोसजॉन सोळावा, क्व्यात सतरावा, रसल अठरावा, मॅग्नसन एकोणिसावा आणि कुबित्सा विसावा ठरला. मॅग्नसनने सुरुवातीच्या बॉक्समधील चुकीच्या स्थानाबद्दल दिलेली ड्राइव्ह-थ्रू शिक्षा पूर्ण केली; ती शर्यतीनंतर पुन्हा जोडलेली वेळेची शिक्षा नव्हती.&lt;ref name=&quot;AT19_RACE&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;AT19_TEAMS&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-the-teams-said-race-day-in-austria-2019.rKpJYCH8vO1b754bDclwq |title=ऑस्ट्रियन शर्यतीनंतर संघ आणि चालकांच्या प्रतिक्रिया |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=३० जून २०१९}}&lt;/ref&gt;

=== मुख्य शर्यतीचे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पूर्ण फेऱ्या !! वेळ / अंतर / स्थिती !! गुण
|-
| १ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ७१ || १:२२:०१.८२२ || २६
|-
| २ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || ७१ || +२.७२४ सेकंद || १८
|-
| ३ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || ७१ || +१८.९६० सेकंद || १५
|-
| ४ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || ७१ || +१९.६१० सेकंद || १२
|-
| ५ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ७१ || +२२.८०५ सेकंद || १०
|-
| ६ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || ७० || +१ फेरी || ८
|-
| ७ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ७० || +१ फेरी || ६
|-
| ८ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || ७० || +१ फेरी || ४
|-
| ९ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ७० || +१ फेरी || २
|-
| १० || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ७० || +१ फेरी || १
|-
| ११ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || ७० || +१ फेरी || ०
|-
| १२ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || ७० || +१ फेरी || ०
|-
| १३ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || ७० || +१ फेरी || ०
|-
| १४ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || ७० || +१ फेरी || ०
|-
| १५ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[टोरो रोसो]] || ७० || +१ फेरी || ०
|-
| १६ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजॉन]] || [[हास]] || ७० || +१ फेरी || ०
|-
| १७ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || ७० || +१ फेरी || ०
|-
| १८ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ६९ || +२ फेऱ्या || ०
|-
| १९ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || ६९ || +२ फेऱ्या || ०
|-
| २० || ८८ || [[रॉबर्ट कुबित्सा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ६८ || +३ फेऱ्या || ०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;AT19_RACE&quot; /&gt;
|}

=== सर्वात वेगवान फेरी ===

व्हर्सटॅपनची ६०व्या फेरीतील १:०७.४७५ ही अधिकृत सर्वात वेगवान शर्यतफेरी ठरली; प्रथम स्थानावर वर्गीकृत झाल्याने त्याला २०१९ च्या शीर्ष-दहा पात्रता नियमानुसार एक अतिरिक्त गुण देण्यात आला. पुढील यादीत शर्यतीमध्ये वैध वेळ नोंदवणाऱ्या सर्व २० चालकांचा समावेश आहे. वेळ, फेरी क्रमांक आणि वेग एफ.आय.ए.च्या अंतिम शर्यत कागदपत्रातील क्रमांकांशी तुलना करून फॉर्म्युला वनच्या अधिकृत संपूर्ण वेगवान-फेऱ्या यादीतून घेतले आहेत.&lt;ref name=&quot;AT19_LAPS&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1008/austria/fastest-laps |title=ऑस्ट्रियन ग्रांप्री : सर्व चालकांच्या वेगवान फेऱ्या |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=३० जून २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;AT19_RACE&quot; /&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! क्रम !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी (एफआयए) !! फेरीचा वेळ !! सरासरी वेग (किमी/ता.)
|-
| १ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ६० || १:०७.४७५ || २३०.३७८
|-
| २ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || ६२ || १:०७.६७६ || २२९.६९४
|-
| ३ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || ५८ || १:०७.९९४ || २२८.६२०
|-
| ४ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || ६५ || १:०८.०१९ || २२८.५३६
|-
| ५ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ६९ || १:०८.०५० || २२८.४३२
|-
| ६ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || ५३ || १:०८.११७ || २२८.२०७
|-
| ७ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || ५३ || १:०८.५६५ || २२६.७१६
|-
| ८ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || ६९ || १:०८.६९९ || २२६.२७४
|-
| ९ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ६३ || १:०८.७९० || २२५.९७४
|-
| १० || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || ६९ || १:०८.९०३ || २२५.६०४
|-
| ११ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[टोरो रोसो]] || ५९ || १:०८.९४६ || २२५.४६३
|-
| १२ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजॉन]] || [[हास]] || ५६ || १:०८.९८७ || २२५.३२९
|-
| १३ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ५७ || १:०९.०५१ || २२५.१२०
|-
| १४ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || ६७ || १:०९.०६१ || २२५.०८७
|-
| १५ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ५७ || १:०९.१२६ || २२४.८७६
|-
| १६ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || ५९ || १:०९.२४८ || २२४.४८०
|-
| १७ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || ५७ || १:०९.२८८ || २२४.३५०
|-
| १८ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || ५८ || १:०९.४९८ || २२३.६७२
|-
| १९ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ५२ || १:०९.९२६ || २२२.३०३
|-
| २० || ८८ || [[रॉबर्ट कुबित्सा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ५५ || १:१०.९६४ || २१९.०५१
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;AT19_LAPS&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;AT19_RACE&quot; /&gt;
|}

== मुख्य शर्यतीनंतरचे विश्लेषण ==

=== शर्यतीतील घटना — टप्पा 1 ===

स्पिलबर्गमध्ये रविवारी प्रखर उन्हात शर्यत सुरू झाली. पिरेलीच्या मते शर्यतीदरम्यान मार्गाचे तापमान ५८°से. पर्यंत गेले; रेड बुल रिंगच्या छोट्या पण जलद मार्गावर दीर्घकालीन टायर टिकवणे आणि ब्रेक/इंजिन शीतकरण हे महत्त्वाचे आव्हान ठरले. स्पर्धेतील सर्व २० चालक शेवटपर्यंत वर्गीकृत झाले आणि कोणताही सुरक्षा-कार कालखंड निर्णायक ठरला नाही.&lt;ref name=&quot;AT19_PIRACE&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;AT19_RACE&quot; /&gt;

=== सुरुवात आणि पहिली आघाडी ===

लक्लेरने पोलवरून उत्तम सुरुवात करून पहिल्या वळणापासून आघाडी मिळवली, तर व्हर्सटॅपनच्या रेड बुलमध्ये सुरुवातीस अँटी-स्टॉल प्रणाली सक्रिय झाली आणि तो पहिल्या फेरीअखेरीस सातव्या स्थानापर्यंत घसरला. बोट्टास दुसऱ्या क्रमांकावर आला; नॉरिसने हॅमिल्टनला सुरुवातीला क्षणभर मागे टाकले, पण मर्सिडीजने पुन्हा स्थान मिळवले. रायकोनेनच्या आक्रमक सुरुवातीमुळे तो चौथ्या स्थानापर्यंत पोहोचला. नवव्या ग्रिडवरून सुटलेल्या व्हेटेलनेही सुरुवातीच्या फेरीत सहाव्या स्थानापर्यंत प्रगती केली.&lt;ref name=&quot;AT19_RACEREPORT&quot;/&gt;
नॉरिस, रायकोनेन, व्हेटेल आणि व्हर्सटॅपन यांच्यातील मध्यवर्ती फेऱ्यांत स्थानांसाठी चुरस झाली. जलद असलेल्या फेरारी आणि रेड बुलने मागील कारांना मागे टाकून अग्रेसरांचा पाठलाग पुन्हा सुरू केला. २०व्या फेरीपर्यंत लक्लेर, बोट्टास, हॅमिल्टन, व्हेटेल आणि व्हर्सटॅपन हे वरचे पाच चालक होते. फेरारीचा पहिला स्टिंट मऊ टायरवर असूनही लक्लेरने आघाडी राखली; बोट्टास आणि हॅमिल्टन मध्यम टायरवर होते.&lt;ref name=&quot;AT19_RACEREPORT&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;AT19_PIRACE&quot; /&gt;

=== पिट-स्टॉप, तापमान आणि शर्यतीची दिशा ===

बोट्टासला २२व्या फेरीस सुमारास मर्सिडीजने पिटमध्ये बोलावले. फेरारीने लगेच व्हेटेलसाठी पिटथांबा घेतला, मात्र टायर तयार करण्यातील संवादविषयक अडचणीमुळे त्याचा थांबा ६.६ सेकंदांचा झाला आणि काही स्थाने गमवावी लागली. लक्लेरचा पुढील फेरीतील थांबा तुलनेने सुरळीत होता. हॅमिल्टनच्या पुढच्या पंखाला नुकसान झाले होते; मर्सिडीजने ३१व्या फेरीत टायरसोबत पंखही बदलल्याने सुमारे ११ सेकंदांचा थांबा लागला. हा वेळेचा तोटा त्याला अग्रेसरांच्या थेट लढाईबाहेर घेऊन गेला.&lt;ref name=&quot;AT19_RACEREPORT&quot; /&gt;
व्हर्सटॅपनने मध्यम टायरवरील सुरुवातीचा स्टिंट ३१ फेऱ्यांपर्यंत वाढवून मग कठीण टायर घेतले. त्याच्या रेड बुलचा दुसऱ्या टप्प्यातील वेग लक्षणीय वाढला. पुढील वळणांमध्ये उच्च तापमान असूनही कठीण टायरचा टिकाऊपणा उपयोगी पडला; व्हर्सटॅपनने ५०व्या फेरीत व्हेटेलला आणि ५६व्या फेरीत बोट्टासला मागे टाकून दुसरे स्थान मिळवले. व्हेटेलने त्यानंतर ताजे मऊ टायर घेण्यासाठी दुसरा पिट-स्टॉप केला; त्याने अखेर हॅमिल्टनला मागे टाकून चौथ्या स्थानावर शर्यत पूर्ण केली.&lt;ref name=&quot;AT19_PIRACE&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;AT19_FIAREPORT&quot;/&gt;

[[रेड बुल रेसिंग]]च्या या घरच्या शर्यतीतील कामगिरीकडे पाहताना दोन भिन्न गोष्टी वेगळ्या कराव्या लागतात: व्हर्सटॅपनने सुरुवात चुकवूनही पुनरागमन केले, आणि त्यासाठी संघाने योग्य क्षणी रेसच्या अखेरपर्यंत टिकणारी टायर निवड केली. पहिल्या स्टिंटमध्ये व्हर्सटॅपनच्या पुढे असलेल्या प्रतिस्पर्ध्यांनी पिटमध्ये प्रवेश केल्यावर उघड्या मार्गावर वेगवान फेऱ्या करण्याचा त्याला फायदा झाला. दुसऱ्या स्टिंटच्या सुरुवातीस आघाडीवरील फेरारीची स्थिती अधिक सुरक्षित दिसत असली तरी टायरच्या तुलनात्मक वेगातील फरक नंतर झपाट्याने बदलला. संघाच्या विजयाचे मूल्यमापन करताना प्रतिस्पर्ध्यांच्या पिट-थांब्यांमधील अडचणी आणि रेड बुलच्या कारची उत्तरार्धातील प्रत्यक्ष गती या दोन्हींचा विचार करावा लागतो.&lt;ref name=&quot;AT19_PIRACE&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;AT19_TEAMS&quot; /&gt;
व्हर्सटॅपनचा विजय केवळ शेवटच्या फेरीतील आक्रमक चालीवर अवलंबून नव्हता. अँटी-स्टॉलमुळे पहिल्या फेरीत सातव्या स्थानावर घसरल्यावर त्याने सुरुवातीच्या वाहतुकीमधून वेगाने मार्ग काढला. संघाने मध्यम टायरचा पहिला स्टिंट लांबवला; ३१व्या फेरीनंतर हार्ड सी२ टायरवर कारचा वेग अधिक चांगला राहिला. पिरेलीच्या नोंदीनुसार ५८°से. तापमानातही कठीण टायर विश्वसनीय ठरले आणि एक-पिट-थांबा धोरण यशस्वी झाले. रेड बुलच्या अद्ययावत कारघटकांना आणि होंडा पॉवर युनिटच्या प्रगतीला संघाने विजयाचे श्रेय दिले. हा होंडाचा २००६ नंतरचा पहिला एफ.१ विजय होता; हंगामातील मर्सिडीजची अखंड विजयमालिकाही थांबली.&lt;ref name=&quot;AT19_PIRACE&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;AT19_TEAMS&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;AT19_RACEREPORT&quot; /&gt;
रेड बुलच्या दुसऱ्या कारमधील गॅस्ली सातवा आला असला तरी त्याची तुलना थेट विजेत्या संघसहकाऱ्याशी झाली. गॅस्लीच्या मते सुरुवातीच्या मऊ टायरवर पुरेसा वेग नव्हता; दुसऱ्या स्टिंटच्या प्रारंभी अत्यधिक आक्रमक चालवल्यामुळे कठीण टायरमध्ये ब्लिस्टरिंग झाली आणि नॉरिसपर्यंत पोहोचण्याची क्षमता कमी झाली. त्यामुळे संघासाठी २६ व ६ अशा गुणांचे असमान योगदान ठरले. वाढती कारची क्षमता आणि दोन्ही चालकांच्या प्रत्यक्ष कामगिरीमधील फरक हा पुढील फेरींसाठी प्रश्न राहिला.&lt;ref name=&quot;AT19_TEAMS&quot; /&gt;

लक्लेरने शनिवारची सर्वोत्तम वेळ आणि रविवारी बहुतांश फेऱ्यांत आघाडी मिळवली होती. मऊ सी४ ते कठीण सी२ अशा एक-थांबा रणनीतीने त्याला दीर्घकाळ फायदा झाला, परंतु व्हर्सटॅपनच्या अधिक लांब पहिल्या स्टिंटने आणि पुढील हार्ड टायरवरील वेगाने अखेरच्या फेऱ्यांत आघाडीचे अंतर पुसले. लक्लेरच्या दृष्टीने वळण क्रमांक ३ येथे बाहेरची जागा कमी मिळणे ही निर्णायक समस्या होती; व्हर्सटॅपनने त्या चालीला सामान्य स्पर्धात्मक पुढे जाणे मानले. दोन्ही भिन्न प्रतिक्रिया मांडल्यानंतर पंचांनी स्वतंत्र तपास केला आणि कोणत्याही चालकाचा प्रमुख दोष नाही असा निर्णय नोंदवला. त्यामुळे लक्लेरचा दुसरा क्रमांक अधिकृतरीत्या कायम राहिला; हा त्याच्यावर लादलेला काल्पनिक पाच सेकंदांचा दंड किंवा विजयाची नंतरची अदलाबदल नव्हती.&lt;ref name=&quot;AT19_STEWARD&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;AT19_FIAREPORT&quot; /&gt;
व्हेटेलच्या तिसऱ्या पात्रता टप्प्यातील इंजिन-हवा-दाब समस्या आणि शर्यतीतील संथ पहिला पिट-स्टॉप यामुळे फेरारीची दुसरी आघाडीवरील कार पिछाडीवर गेली. व्हेटेलने दोन पिट-स्टॉप आणि शेवटच्या टप्प्यात मऊ टायरचा फायदा घेत हॅमिल्टनला मागे टाकून चौथा क्रमांक मिळवला; मात्र त्या अतिरिक्त थांब्यामुळे तो पहिल्या तीन क्रमांकांत पोहोचू शकला नाही. पात्रता फेरीतील शुद्ध वेग आणि संपूर्ण शर्यतीतील धोरण, विश्वसनीयता, पिट-कामगिरी व प्रतिस्पर्ध्यांच्या उशिरा वाढणाऱ्या गती यांतील फरक याच शर्यतीत स्पष्ट झाला.&lt;ref name=&quot;AT19_RACEREPORT&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;AT19_PIRACE&quot; /&gt;

मर्सिडीजचा २०१९ चा पहिला पराभव चालकांच्या फक्त वेगाच्या कमतरतेमुळे घडला असे म्हणणे अपुरे ठरेल. उंचावरील कमी हवेची घनता व प्रखर उष्णता यामुळे इंजिन, ब्रेक आणि इतर घटकांचे तापमान नियंत्रण करण्यासाठी कारला वेग मर्यादित करावा लागत होता, असे संघाच्या शर्यतीनंतरच्या आढाव्यात नमूद करण्यात आले. हॅमिल्टनचा पुढचा पंख खराब झाल्याने ३१व्या फेरीत बदल करावा लागला. बोट्टास तिसरा आला तरी व्हर्सटॅपनचा हार्ड टायरवरील वेग रोखू शकला नाही. त्यामुळे बोट्टासच्या १५ आणि हॅमिल्टनच्या १० गुणांमुळे संघाची अजिंक्यपद आघाडी वाढली, पण अजेय प्रतिमा कमी झाली.&lt;ref name=&quot;AT19_TEAMS&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;AT19_RACEREPORT&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;AT19_PREVIEW&quot; /&gt;
रविवारीच्या निकालानंतर मर्सिडीजकडे ३६३ आणि फेरारीकडे २२८ गुण होते. पहिल्या आठ फेऱ्यांतील एकतर्फी विजयांच्या तुलनेत या फेरीने उष्ण हवेमध्ये एखाद्या गाडीची शीतकरण क्षमता आणि मार्गावरील पकड कशी निर्णायक ठरू शकते हे दाखवले. हे निष्कर्ष संघांच्या नोंदवलेल्या अभिप्रायांवर आधारित आहेत; केवळ गुणांवरून प्रत्येक कारच्या तांत्रिक कार्यक्षमतेचे प्रमाण ठरवलेले नाही.&lt;ref name=&quot;AT19_POINTS&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_52_-_2019_austrian_grand_prix_-_championship_points.pdf |title=ऑस्ट्रियन ग्रांप्री : शर्यतीनंतर गुणतालिका, दस्तऐवज ५२ |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=३० जून २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;AT19_TEAMS&quot; /&gt;

=== अखेरची आघाडी व चौकशी ===

शेवटच्या सुमारे दहा फेऱ्यांमध्ये लक्लेरच्या फेरारीमागील अंतर जलद कमी झाले. ६८व्या फेरीत व्हर्सटॅपनने पुढे जाण्याचा पहिला गंभीर प्रयत्न केला, पण लक्लेरने बाहेरून वेग राखून आघाडी वाचवली. ६९व्या फेरीत तिसऱ्या वळणावर आतील बाजूने ब्रेक उशिरा लावत व्हर्सटॅपन पुढे गेला; दोन कारांना स्पर्श झाला आणि लक्लेरला मार्गाबाहेरील बाजूस जावे लागले. रेड बुलचा चालक उरलेल्या फेऱ्यांमध्ये आघाडीवर राहिला आणि २.७२४ सेकंदांच्या फरकाने विजयी झाला.&lt;ref name=&quot;AT19_RACEREPORT&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;AT19_STEWARD&quot; /&gt;
पंचांनी व्हर्सटॅपन व लक्लेर यांची मते, संघ प्रतिनिधींची माहिती आणि दृश्यफिती पाहिल्या. अधिकृत दस्तऐवज ५० मध्ये व्हर्सटॅपन वळणात प्रवेश करताना लक्लेरच्या बरोबरीने असून कारवर नियंत्रणात होता, दोन्ही कारांना बाहेर पडताना पुरेशी जागा नव्हती, पण कोणताही चालक पूर्णतः किंवा मुख्यतः जबाबदार नसल्याचे नमूद केले. त्यांनी ही शर्यतीतील घटना ठरवून पुढील कारवाई नाही असा निकाल दिला. म्हणून विजेता, पदकस्थाने आणि गुणतालिका बदलली नाही.&lt;ref name=&quot;AT19_STEWARD&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;AT19_FIAREPORT&quot; /&gt;
मुख्य गटाच्या मागे नॉरिस सहावा राहिला आणि त्याने गॅस्लीला मागे ठेवले; सायेन्सने १९व्या स्थानावरून आठव्यापर्यंत मजल मारली. रायकोनेन नववा आणि जोव्हिनाझी दहावा राहून दोन्ही अल्फा रोमियो कारांना गुण मिळाले. जोव्हिनाझीसाठी हा पहिला एफ.१ अजिंक्यपद गुण होता. पेरेझ अकरावा, रिकार्डो बारावा, हुल्केनबर्ग तेरावा, स्ट्रोल चौदावा, अल्बोन पंधरावा, ग्रोसजॉन सोळावा, क्व्यात सतरावा, रसल अठरावा, मॅग्नसन एकोणिसावा आणि कुबित्सा विसावा ठरला. मॅग्नसनने सुरुवातीच्या बॉक्समधील चुकीच्या स्थानाबद्दल दिलेली ड्राइव्ह-थ्रू शिक्षा पूर्ण केली; ती शर्यतीनंतर पुन्हा जोडलेली वेळेची शिक्षा नव्हती.&lt;ref name=&quot;AT19_RACE&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;AT19_TEAMS&quot;/&gt;

या सप्ताहाच्या आधी मध्यगटातील मुख्य संघर्ष [[मॅक्लारेन]] आणि [[रेनॉल्ट]]मध्ये होता, पण दोघांच्या शनिवार-रविवारच्या कामगिरीत फरक दिसला. मॅक्लारेनच्या दोन्ही चालकांनी वेगवेगळ्या ग्रिडस्थानांवरून सुरुवात करूनही गुण मिळवले; रेनॉल्टचे दोघेही चालक पात्रतेतील दुसऱ्या टप्प्यावरच थांबले आणि रविवारी गुणांच्या बाहेर राहिले. केवळ पात्रतेतील एक फेरी पाहून शर्यतीतील वेग, टायर टिकवण्याची क्षमता आणि ओव्हरटेक करण्याच्या संधी मोजता येत नाहीत. या गुणफरकाने कारनिर्माते अजिंक्यपदातील चौथ्या स्थानाची स्पर्धा अधिक स्पष्ट केली.&lt;ref name=&quot;AT19_Q&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;AT19_POINTS&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;AT19_TEAMS&quot; /&gt;
मॅक्लारेनसाठी हा सप्ताह विशेष यशस्वी ठरला. नॉरिसने पात्रतेत सहावी वेळ नोंदवून शिक्षांनंतर पाचव्या ग्रिडवर सुरुवात केली; पहिल्या फेरीत अग्रेसर मर्सिडीजशी झुंज दिली आणि अंतिमतः सहावा आला. नॉरिसने इतर बहुतेक चालकांपेक्षा वेगळी मऊ ते मध्यम टायर रणनीती वापरली, म्हणजे त्याला कठीण सी२ घेण्याची आवश्यकता पडली नाही. दुसरीकडे पॉवर युनिट शिक्षेमुळे एकोणिसाव्या स्थानावरून निघालेल्या सायेन्सने मध्यम टायरवरील पहिला स्टिंट लांबवून आणि हार्ड टायरवर स्थानं मिळवत आठवा क्रमांक गाठला. दोघांनी मिळून १२ गुण मिळवले.&lt;ref name=&quot;AT19_PIRACE&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;AT19_RACE&quot; /&gt;
याउलट रेनॉल्टच्या दोन्ही कार दुसऱ्या पात्रता टप्प्यात बाहेर पडल्या आणि रविवारी गुणबाह्य राहिल्या. रिकार्डोने मध्यम टायरवरील मोठा पहिला स्टिंट घेऊन शेवटी मऊ टायर वापरले, परंतु बाराव्याच स्थानावर आला; हुल्केनबर्गच्या पॉवर युनिट शिक्षेमुळे तो पंधराव्या ग्रिडवरून निघून तेरावा राहिला. परिणामतः फ्रान्सनंतर सुरू झालेला मॅक्लारेनचा मध्यगटातील फायदा अधिक स्पष्ट झाला: नऊ फेऱ्यांनंतर ५२ गुणांसह मॅक्लारेन चौथ्या तर ३२ गुणांसह रेनॉल्ट पाचव्या स्थानावर होता.&lt;ref name=&quot;AT19_PIRACE&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;AT19_POINTS&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;AT19_TEAMS&quot; /&gt;

[[अल्फा रोमियो रेसिंग]]चा दुहेरी गुणांतील निकाल मध्यगटासाठी महत्त्वाचा होता. रायकोनेनच्या सुरुवातीच्या प्रगतीने कारचा प्रारंभीचा वेग दाखवला, तर जोव्हिनाझीच्या पहिल्या गुणामुळे गुणशून्य राहिलेल्या चालकांच्या यादीत त्याची स्थिती बदलली. अशा निकालात नवव्या-दहाव्या स्थानांचे दोन व एक गुण एकूण कारनिर्माते क्रमवारीत दिसायला लहान असले, तरी समसमान प्रतिस्पर्ध्यांमध्ये एका सप्ताहातील फरक ठरवू शकतात. याउलट [[रेसिंग पॉइंट]] आणि [[टोरो रोसो]] यांच्याकडील दोन्ही कार वर्गीकृत असूनही गुण मिळवू शकल्या नाहीत, म्हणून प्रत्येक चालकाची प्रत्यक्ष शर्यत पूर्ण करणे आणि गुणांच्या पहिल्या दहामध्ये पोहोचणे यातला फरक स्पष्ट झाला.&lt;ref name=&quot;AT19_RACE&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;AT19_POINTS&quot; /&gt;
अल्फा रोमियोच्या रायकोनेनने पहिल्या फेरीत चौथ्या स्थानापर्यंत चढाई केली, मात्र पुढे वेगवान कारांनी त्याला मागे टाकले. नवव्या स्थानामुळे त्याला दोन गुण मिळाले. जोव्हिनाझी दहावा राहून कारकिर्दीतील पहिला एफ.१ गुण मिळवणारा ठरला; संघाच्या दोन्ही कार एकत्र गुणांत पोहोचण्याची ही २०१९ मधील पहिली वेळ होती. परिणामी कारनिर्माता स्पर्धेत अल्फा रोमियोने २२ गुण मिळवून सहावे स्थान राखले.&lt;ref name=&quot;AT19_TEAMS&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;AT19_POINTS&quot; /&gt;
रेसिंग पॉइंटचे पेरेझ आणि स्ट्रोल अनुक्रमे अकरावे व चौदावे ठरले. पात्रतेत कमी वेग असूनही दोघांनी मुख्य शर्यतीत काही स्थानं मिळवली; परंतु सर्व वीस चालकांनी शर्यत पूर्ण केल्यामुळे शर्यतीतील गुणांच्या शेवटच्या एका स्थानासाठी पेरेझचा प्रयत्न अपुरा ठरला. संघ १९ गुणांवर राहिला. टोरो रोसोचे अल्बोन व क्व्यात पंधरावे आणि सतरावे; इंजिनघटक बदलामुळे अल्बोनने मागून सुरुवात केली होती. दोन कार गुणबाह्य राहिल्याने रेड बुलच्या मुख्य संघाला होंडाच्या विजयाचा आनंद मिळत असताना कनिष्ठ संघाचे गुण वाढले नाहीत.&lt;ref name=&quot;AT19_TEAMS&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;AT19_GRID&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;AT19_POINTS&quot; /&gt;
हासकडून मॅग्नसनची पाचवी पात्रता वेळ होती, परंतु गिअरबॉक्स शिक्षेमुळे दहाव्या स्थानावरून सुरुवात करूनही शर्यतीत त्याचा वेग कमी राहिला. सुरुवातीच्या बॉक्समधून चुकीच्या पद्धतीने हालचाल केल्याबद्दल ड्राइव्ह-थ्रू शिक्षेनंतर तो एकोणिसावा झाला; ग्रोसजॉन सोळावा राहिला. दोन्ही चालकांनी अपुरी पकड आणि शर्यतीतील टायरमधील अडचणींचा उल्लेख केला. कार वेगाने पात्रता पार करते म्हणून तीव्र उष्णतेतील लांब स्टिंटमध्ये समान वेग मिळेलच असे नाही, याचे हास हे उदाहरण होते.&lt;ref name=&quot;AT19_TEAMS&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;AT19_RACE&quot; /&gt;
[[विलियम्स रेसिंग]]चा रसल पिट लेनमधून सुरुवात करूनही अठरावा राहिला आणि मॅग्नसनच्या पुढे शर्यत पूर्ण केली; कुबित्सा तीन फेऱ्यांनी मागे राहून विसावा आला. रसलच्या पुढच्या पंखाचा प्रकार बदलल्यामुळे रेसिंगच्या आधी पिट लेनची सक्ती झाली होती. ही नियमित ग्रिड-शिक्षेपासून वेगळी परिस्थिती होती. शर्यतीतील शीतकरण आणि ब्रेकचे व्यवस्थापन दोन्ही विलियम्स कारांना करावे लागले, परंतु विजेत्यांपासून मोठे अंतर राहिल्याने संघ गुणशून्यच राहिला.&lt;ref name=&quot;AT19_GRID&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;AT19_TEAMS&quot; /&gt;

=== शर्यतीनंतरचे निर्णय, अंतिम वर्गीकरण आणि अजिंक्यपदावरील परिणाम ===

विशिष्ट परिस्थितीमुळे गुणांचे वाटप बदलणाऱ्या या फेरीत केवळ विजेता कोण हे नोंदवणे पुरेसे नाही. पोल मिळवलेल्या लक्लेरला अठरा गुण मिळाले, तर व्हर्सटॅपनने विजयाबरोबर सर्वात वेगवान वैध फेरी आणि पहिल्या दहात वर्गीकृत होण्याची अट पूर्ण केल्यामुळे २६ गुण मिळवले. ही अतिरिक्त गुणाची तरतूद २०१९ मध्ये पुन्हा लागू झाली होती. तिच्या आधारे व्हर्सटॅपनने व्हेटेलला चालक गुणतालिकेत मागे टाकले. फेरारीने लक्लेर व व्हेटेलकडून तीस गुण मिळवले, तर मर्सिडीजला बोट्टास व हॅमिल्टनकडून पंचवीस मिळाले; त्यामुळे या एका शर्यतीत फेरारीला पाच गुण जास्त मिळूनही एकूण अजिंक्यपदात मर्सिडीजचे मोठे अंतर कायम राहिले.&lt;ref name=&quot;AT19_RACE&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;AT19_POINTS&quot; /&gt;
शर्यतीनंतर हॅमिल्टन १९७ आणि बोट्टास १६६ गुणांवर होते; त्यामुळे चालकांच्या अजिंक्यपदातील पहिल्या दोन स्थानांत ३१ गुणांचे अंतर राहिले. व्हर्सटॅपन अतिरिक्त वेगवान-फेरी गुणासह १२६ गुणांवर पोहोचून तिसऱ्या स्थानावर गेला; व्हेटेलचे १२३ आणि लक्लेरचे १०५ गुण होते. कारनिर्मात्यांत मर्सिडीज ३६३, फेरारी २२८, रेड बुल १६९, मॅक्लारेन ५२ आणि रेनॉल्ट ३२ अशा क्रमाने होते. या गुणपत्रिकेतील आकडे ३० जून रोजी प्रसिद्ध झालेल्या एफ.आय.ए.च्या दस्तऐवज ५२ मधील आहेत; पुढील शर्यतीनंतरचे बदल यात पूर्वलक्ष्यी जोडलेले नाहीत.&lt;ref name=&quot;AT19_POINTS&quot; /&gt;

== निकालानंतर गुणतालिका ==

=== चालक अजिंक्यपद गुणतालिका ===

शर्यतीनंतरच्या अधिकृत एफ.आय.ए. गुणपत्रिकेत २० चालकांची पूर्ण क्रमवारी नोंदली आहे. समान गुणांवर असलेल्या रिकार्डो–हुल्केनबर्गसारख्या स्थानांच्या बाबतीत त्यांच्या ऐवजी स्वतंत्र अंदाजे वर्णक्रम लावलेला नाही.&lt;ref name=&quot;AT19_POINTS&quot; /&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! चालक !! संघ !! गुण
|-
| १ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १९७
|-
| २ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १६६
|-
| ३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १२६
|-
| ४ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || १२३
|-
| ५ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || १०५
|-
| ६ || [[पियर गॅस्ली]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ४३
|-
| ७ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || ३०
|-
| ८ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || २२
|-
| ९ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || २१
|-
| १० || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || १६
|-
| ११ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || १६
|-
| १२ || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || १४
|-
| १३ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १३
|-
| १४ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || १०
|-
| १५ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[टोरो रोसो]] || ७
|-
| १६ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || ६
|-
| १७ || [[रोमेन ग्रोसजॉन]] || [[हास]] || २
|-
| १८ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १
|-
| १९ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ०
|-
| २० || [[रॉबर्ट कुबित्सा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;AT19_POINTS&quot; /&gt;
|}

=== कारनिर्माते अजिंक्यपद गुणतालिका ===

कारनिर्मात्यांची यादी, संबंधित संघाने त्या वर्षी मिळवलेले अधिकृत गुण आणि ३० जून २०१९ नंतरची क्रमवारी यांवर आधारित आहे.&lt;ref name=&quot;AT19_POINTS&quot; /&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कारनिर्माता !! गुण
|-
| १ || [[मर्सिडीज]] || ३६३
|-
| २ || [[फेरारी]] || २२८
|-
| ३ || [[रेड बुल रेसिंग]] || १६९
|-
| ४ || [[मॅक्लारेन]] || ५२
|-
| ५ || [[रेनॉल्ट]] || ३२
|-
| ६ || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || २२
|-
| ७ || [[रेसिंग पॉइंट]] || १९
|-
| ८ || [[टोरो रोसो]] || १७
|-
| ९ || [[हास]] || १६
|-
| १० || [[विलियम्स रेसिंग]] || ०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;AT19_POINTS&quot; /&gt;
|}

== हे सुद्धा पहा ==
* [[फॉर्म्युला वन]]
* [[ऑस्ट्रियन ग्रांप्री]]
* [[रेड बुल रिंग]]
* [[२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम]]
* [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन चालक यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]]

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}

==तळटीप==
{{reflist|group=टीप}}

== बाह्य दुवे ==
* [https://www.formula1.com/en/racing/2019/austria २०१९ ऑस्ट्रियन ग्रांप्रीचे अधिकृत कार्यक्रम पृष्ठ]
* [https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1008/austria/race-result अंतिम शर्यतीचे निकाल — फॉर्म्युला वन]
* [https://www.fia.com/documents/championships/fia-formula-one-world-championship-14/event/Austrian%20Grand%20Prix/season/season-2019-971 एफ.आय.ए.च्या ऑस्ट्रियन ग्रांप्री निर्णय कागदपत्रांची यादी]

{{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत
| हंगाम = २०१९
| ग्रांप्री = ऑस्ट्रियन ग्रांप्री
| हंगामातील_मागील_शर्यत = २०१९ फ्रेंच ग्रांप्री
| हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०१९ ब्रिटिश ग्रांप्री
| ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१८ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री
| ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२० ऑस्ट्रियन ग्रांप्री
}}
{{२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम}}
{{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}}
[[वर्ग:ऑस्ट्रियन ग्रांप्री]]
[[वर्ग:२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम]]</text>
      <sha1>3v6og4yl2smu2pz0yk72i5nt9xsbmmh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>२०१९ ब्रिटिश ग्रांप्री</title>
    <ns>0</ns>
    <id>250206</id>
    <revision>
      <id>2728286</id>
      <parentid>2727104</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T14:08:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Koolkrazy</username>
        <id>1591</id>
      </contributor>
      <comment>/* मुख्य शर्यतीनंतरचे विश्लेषण */</comment>
      <origin>2728286</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="124284" sha1="q0r2888qlvarsxzk1hs2zd3tmqxir7z" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत माहिती
| प्रकार = एफ.१
| देश = युनायटेड किंग्डम
| ग्रांप्री = ब्रिटिश
| चित्र = Silverstone race circuit.svg
| चित्र_शीर्षक = २०१९ ब्रिटिश ग्रांप्रीमध्ये वापरल्या गेलेल्या सिल्वेरस्टोन सर्किटच्या ग्रांप्री मार्गाचे रेखाचित्र
| दिनांक = १४ जुलै
| वर्ष = २०१९
| अधिकृत_नाव = फॉर्म्युला वन रोलेक्स ब्रिटिश ग्रांप्री २०१९
| शर्यत_क्रमांक = १०
| हंगामात_एकूण_शर्यती = २१
| शर्यतीचे_ठिकाण = [[सिल्वेरस्टोन सर्किट]], सिल्वेरस्टोन, युनायटेड किंग्डम
| सर्किट_प्रकार = कायमस्वरूपी शर्यतीचा मार्ग
| सर्किट_अंतर_किमी = ५.८९१
| सर्किट_अंतर_मैल = ३.६६०
| एकूण_फेऱ्या = ५२
| एकूण_अंतर_किमी = ३०६.१९८
| एकूण_अंतर_मैल = १९०.२६३
| हवामान = कोरडे व थंड; सरावाच्या दिवसांत अधूनमधून हलका पाऊस
| पोल_चालक = [[वालट्टेरी बोट्टास]]
| पोल_देश = फिनलंड
| पोल_संघ = [[मर्सिडीज]]
| पोल_वेळ = १:२५.०९३
| जलद_चालक = [[लुइस हॅमिल्टन]]
| जलद_देश = युनायटेड किंग्डम
| जलद_संघ = [[मर्सिडीज]]
| जलद_वेळ = १:२७.३६९
| जलद_फेरी = ५२
| पहिला_चालक = [[लुइस हॅमिल्टन]]
| पहिला_देश = युनायटेड किंग्डम
| पहिला_संघ = [[मर्सिडीज]]
| दुसरा_चालक = [[वालट्टेरी बोट्टास]]
| दुसरा_देश = फिनलंड
| दुसरा_संघ = [[मर्सिडीज]]
| तिसरा_चालक = [[शार्ल लक्लेर]]
| तिसरा_देश = मोनॅको
| तिसरा_संघ = [[फेरारी]]
| हंगामातील_मागील_शर्यत = २०१९ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री
| हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०१९ जर्मन ग्रांप्री
| ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१८ ब्रिटिश ग्रांप्री
| ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२० ब्रिटिश ग्रांप्री
}}

'''२०१९ ब्रिटिश ग्रांप्री''' (अधिकृत नाव '''फॉर्म्युला वन रोलेक्स ब्रिटिश ग्रांप्री २०१९''') ही [[२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम|२०१९ फॉर्म्युला वन जागतिक अजिंक्यपद]] स्पर्धेतील दहावी शर्यत होती. ही शर्यत १४ जुलै २०१९ रोजी युनायटेड किंग्डममधील [[सिल्वेरस्टोन सर्किट]]वर ५२ फेऱ्यांसाठी आयोजित झाली. [[मर्सिडीज]]च्या [[लुइस हॅमिल्टन]]ने सहाव्यांदा ब्रिटिश ग्रांप्री जिंकून तत्कालीन विक्रम केला. संघसहकारी [[वालट्टेरी बोट्टास]] दुसरा आणि [[फेरारी]]चा [[शार्ल लक्लेर]] तिसरा आला. बोट्टासने १:२५.०९३ अशा वेळेसह पोल स्थान मिळवले, पण शर्यतीदरम्यान [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]]च्या गाडीमुळे आलेल्या सुरक्षा-कार कालखंडात हॅमिल्टनला कमी वेळेचा पिट-थांबा करता आला. विजेत्याने ५२व्या व अंतिम फेरीतील १:२७.३६९ या सर्वात जलद वेळेसाठी अतिरिक्त अजिंक्यपद गुणही मिळवला. रेड बुलच्या [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]]ला धडक दिल्यामुळे [[सेबास्टियन व्हेटेल]]ला दहा सेकंदांची शिक्षा झाली.&lt;ref name=&quot;GBR19_EVENT&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/racing/2019/great-britain |title=२०१९ ब्रिटिश ग्रांप्री : कार्यक्रम व स्थळ |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_GRID&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20British%20Grand%20Prix%20-%20Final%20Starting%20Grid.pdf |title=ब्रिटिश ग्रांप्री : अधिकृत अंतिम सुरुवातीची क्रमवारी, दस्तऐवज २५ |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=१४ जुलै २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_RACE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20British%20Grand%20Prix%20-%20Provisional%20Race%20Classification.pdf |title=ब्रिटिश ग्रांप्री : अधिकृत शर्यत वर्गीकरण, दस्तऐवज २८ |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=१४ जुलै २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_POINTS&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20British%20Grand%20Prix%20-%20Championship%20Points.pdf |title=ब्रिटिश ग्रांप्री : अधिकृत अजिंक्यपद गुणतालिका, दस्तऐवज ३१ |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=१४ जुलै २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_STEWARD&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20British%20Grand%20Prix%20-%20Offence%20-%20Car%205%20%28causing%20a%20collision%20with%20car%2033%29.pdf |title=व्हेटेलमुळे घडलेल्या अपघाताबाबत पंचांचा निर्णय, दस्तऐवज २७ |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=१४ जुलै २०१९}}&lt;/ref&gt;

== पार्श्वभूमी ==

=== शर्यतीपूर्वीची अजिंक्यपदाची स्थिती ===

ऑस्ट्रियन ग्रांप्रीनंतर हॅमिल्टन १९७ गुणांसह चालक अजिंक्यपदात पहिला होता; बोट्टास १६६, व्हर्सटॅपन १२६, व्हेटेल १२३ आणि लक्लेर १०५ गुणांवर होते. कारनिर्मात्यांत मर्सिडीजचे ३६३, फेरारीचे २२८, रेड बुल रेसिंगचे १६९, मॅक्लारेनचे ५२ आणि रेनॉल्टचे ३२ गुण होते. ऑस्ट्रियामधील व्हर्सटॅपनच्या विजयामुळे मर्सिडीजच्या सलग आठ विजयांचा क्रम थांबला होता, परंतु अजिंक्यपदातील संघाची आघाडी अजूनही लक्षणीय होती. ब्रिटिश फेरीत बोट्टासला संघसहकाऱ्याविरुद्ध गुणांतील अंतर कमी करण्याची, तर फेरारी आणि रेड बुलला पुढे प्रगती करण्याची संधी होती.&lt;ref name=&quot;GBR19_POINTS&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_EVENT&quot; /&gt;

हॅमिल्टनसाठी घरच्या शर्यतीचे ऐतिहासिक महत्त्व अधिक होते. ब्रिटिश ग्रांप्रीमध्ये विजय मिळवणारा सर्वाधिक यशस्वी चालक ठरण्याची संधी त्याच्यापुढे होती. त्याचवेळी मध्यगटात मॅक्लारेनच्या विकासकामामुळे रेनॉल्ट, अल्फा रोमियो, टोरो रोसो आणि रेसिंग पॉइंट यांच्याशी स्पर्धा तीव्र झाली होती. ऑस्ट्रियन निकालांच्या आधारे ब्रिटिश फेरीपूर्वी मॅक्लारेन ५२ आणि रेनॉल्ट ३२ गुणांवर होते; मात्र सिल्वेरस्टोनच्या जलद वळणांमुळे मागील शर्यतीतील वेगाचा क्रम जशास तसा टिकेल याची खात्री नव्हती.&lt;ref name=&quot;GBR19_EVENT&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_TEAMS&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-the-teams-said-race-day-in-great-britain-2019.5aeuT872qby8FgOveqqtUU |title=ब्रिटिश ग्रांप्रीनंतर चालक व संघांच्या अधिकृत प्रतिक्रिया |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=१४ जुलै २०१९}}&lt;/ref&gt;

=== सर्किट आणि स्पर्धा कार्यक्रम ===

सिल्वेरस्टोन सर्किटची त्या वर्षीची ग्रांप्री लांबी ५.८९१ किलोमीटर होती. घोषित शर्यत अंतर ३०६.१९८ किलोमीटर आणि एकूण फेऱ्या ५२ होत्या. मॅगट्स–बेकेट्स, कॉप्स आणि स्टो यांसारख्या वेगवान वळणांनी टायरवरील पार्श्वबल, स्थिर वायुगतिकी आणि चालकाची अचूकता महत्त्वाची ठरवली. नव्याने पसरविलेल्या डांबरी पृष्ठभागामुळे प्रारंभी पकड व टायरची कामगिरी यांचे मूल्यांकन हा सरावाचा महत्त्वाचा मुद्दा होता. मार्गावरील दोन डी.आर.एस. विभाग असून रविवारची शर्यत स्थानिक वेळेनुसार दुपारच्या सत्रात झाली.&lt;ref name=&quot;GBR19_PREVIEW&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/2019_british_gp_preview_1.pdf |title=ब्रिटिश ग्रांप्री २०१९ : मार्गाचे अधिकृत पूर्वावलोकन |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_EVENT&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_PF1&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/fp1-report-highlights-great-britain-grand-prix-2019.1eiQQ9qPXgNm6SJ3RAhDTj |title=पहिला सराव : गॅस्ली सर्वाधिक वेगवान आणि सत्रातील व्यत्यय |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=१२ जुलै २०१९}}&lt;/ref&gt;

शुक्रवारी १२ जुलैला प्रथम आणि द्वितीय मुक्त सराव, शनिवारी १३ जुलैला तिसरा सराव व तीन टप्प्यांची पात्रता फेरी, तर रविवारी १४ जुलैला मुख्य ग्रांप्री झाली. २०१९ हंगामात स्प्रिंट शर्यती नव्हत्या. शनिवारच्या पात्रता फेरीतील वर्गीकरण आणि रविवारी प्रकाशित केलेली अंतिम सुरुवातीची क्रमवारी या दोन स्वतंत्र अधिकृत नोंदी तपासण्यात आल्या.&lt;ref name=&quot;GBR19_EVENT&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_Q&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20British%20Grand%20Prix%20-%20Final%20Qualifying%20Classification.pdf |title=ब्रिटिश ग्रांप्री : अंतिम पात्रता वर्गीकरण, दस्तऐवज २१ |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=१३ जुलै २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_GRID&quot; /&gt;

=== सहभागी चालक आणि संघ ===

एफ.आय.ए.च्या ११ जुलैच्या अधिकृत नोंदीनुसार दहा संघांचे प्रत्येकी दोन असे २० चालक सहभागी होते. मुख्य शर्यत चालवणाऱ्या चालकांव्यतिरिक्त कोणीही या सप्ताहातील तीन मुक्त सरावांत तात्पुरता पर्याय म्हणून वाहन चालवले नाही; प्रत्येक सरावाच्या नोंदीत हेच २० चालक स्वतंत्रपणे आहेत. त्यामुळे सहभागींच्या सामान्य यादीत सरावापुरते स्वतंत्र चालक जोडण्याची आवश्यकता नव्हती.&lt;ref name=&quot;GBR19_ENT&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20British%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf |title=ब्रिटिश ग्रांप्री : अधिकृत सहभागींची यादी, दस्तऐवज ६ |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=११ जुलै २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_FP1&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20British%20Grand%20Prix%20-%20P1%20Classification.pdf |title=ब्रिटिश ग्रांप्री : पहिल्या सरावाचे अधिकृत वर्गीकरण, दस्तऐवज ८ |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=१२ जुलै २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_FP2&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20British%20Grand%20Prix%20-%20P2%20Classification.pdf |title=ब्रिटिश ग्रांप्री : दुसऱ्या सरावाचे अधिकृत वर्गीकरण, दस्तऐवज ९ |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=१२ जुलै २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_FP3&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20British%20Grand%20Prix%20-%20P3%20Classification.pdf |title=ब्रिटिश ग्रांप्री : तिसऱ्या सरावाचे अधिकृत वर्गीकरण, दस्तऐवज १६ |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=१३ जुलै २०१९}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! संघ !! चालक !! कार क्र.
|-
| [[मर्सिडीज]] || [[लुइस हॅमिल्टन]] || ४४
|-
| [[मर्सिडीज]] || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || ७७
|-
| [[फेरारी]] || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || ५
|-
| [[फेरारी]] || [[शार्ल लक्लेर]] || १६
|-
| [[रेड बुल रेसिंग]] || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || ३३
|-
| [[रेड बुल रेसिंग]] || [[पियर गॅस्ली]] || १०
|-
| [[मॅक्लारेन]] || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || ५५
|-
| [[मॅक्लारेन]] || [[लॅन्डो नॉरिस]] || ४
|-
| [[रेनॉल्ट]] || [[डॅनियल रिकार्डो]] || ३
|-
| [[रेनॉल्ट]] || [[निको हुल्केनबर्ग]] || २७
|-
| [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || [[किमी रायकोनेन]] || ७
|-
| [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || ९९
|-
| [[रेसिंग पॉइंट]] || [[सर्जिओ पेरेझ]] || ११
|-
| [[रेसिंग पॉइंट]] || [[लान्स स्ट्रोल]] || १८
|-
| [[टोरो रोसो]] || [[डॅनिल क्व्यात]] || २६
|-
| [[टोरो रोसो]] || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || २३
|-
| [[हास]] || [[केविन मॅग्नसन]] || २०
|-
| [[हास]] || [[रोमेन ग्रोसजॉन]] || ८
|-
| [[विलियम्स रेसिंग]] || [[जॉर्ज रसल]] || ६३
|-
| [[विलियम्स रेसिंग]] || [[रॉबर्ट कुबित्सा]] || ८८
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;GBR19_ENT&quot; /&gt;
|}

=== टायर ===

पिरेलीने या शर्यतीसाठी त्यावेळच्या सर्वांत कठीण तीन कोरड्या मिश्रणांची निवड केली: सी१ कठीण पांढरा, सी२ मध्यम पिवळा आणि सी३ मऊ लाल. प्रत्येक चालकाला एकूण १३ कोरड्या संचांची निवड करता येत होती; मात्र त्यातील वाटप संघ आणि चालकानुसार वेगवेगळे होते. उदाहरणार्थ मर्सिडीजच्या दोन्ही चालकांकडे प्रत्येकी १ कठीण, ४ मध्यम व ८ मऊ संच होते; फेरारी व रेड बुलचे प्रत्येकी १, ३, ९ होते; रेनॉल्टचे १० मऊ तर विलियम्सचे ७ मऊ संच होते. रेनॉल्टच्या दोन चालकांचे कठीण व मध्यम संचांचे विभाजनही वेगवेगळे होते. त्यामुळे पुढील तीन ओळींमध्ये प्रत्येक चालकाला सारखेच संच मिळाले असा अर्थ घेऊ नये.&lt;ref name=&quot;GBR19_PINOM&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://press.pirelli.com/2019-british-grand-prix----tyre-compound-choices/ |title=ब्रिटिश ग्रांप्री : वापरासाठी निवडलेले टायर मिश्रण |प्रकाशक=पिरेली |दिनांक=१६ मे २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_PISELECT&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://press.pirelli.com/2019-british-grand-prix--selected-sets-per-driver/ |title=ब्रिटिश ग्रांप्री : चालकनिहाय निवडलेले टायर संच |प्रकाशक=पिरेली |दिनांक=२ जुलै २०१९}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! टायर प्रकार !! मिश्रण !! बाजूच्या पट्टीचा रंग !! प्रत्येकी उपलब्ध संच
|-
| कठीण || सी१ || पांढरा || १–२; संघ/चालकनिहाय फरक
|-
| मध्यम || सी२ || पिवळा || १–५; संघ/चालकनिहाय फरक
|-
| मऊ || सी३ || लाल || ७–१०; संघ/चालकनिहाय फरक
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;GBR19_PISELECT&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_PINOM&quot; /&gt;
|}

सिल्वेरस्टोनच्या जलद वळणांमध्ये सी१चा टिकाऊपणा उपयोगी ठरणार होता; दुसरीकडे कमी तापमान, डांबरी पृष्ठभागाची बदलती पकड आणि पात्रता फेरीतील कमाल वेगासाठी सी३ महत्त्वाचा होता. पिरेलीच्या शनिवारच्या आढाव्यानुसार दोन पिट-थांब्यांची रणनीती अपेक्षित होती. मात्र सुरक्षा-कारच्या वेळेवर परिणामकारक बदल करून काही चालकांनी रविवारची ५२ फेऱ्यांची शर्यत एका पिट-थांब्यावर पूर्ण केली. हा रविवारचा प्रत्यक्ष निकाल शनिवारच्या रणनीतीच्या भाकितापासून वेगळा होता.&lt;ref name=&quot;GBR19_QUALTYRE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://press.pirelli.com/2019-british-grand-prix---qualifying-0/ |title=ब्रिटिश पात्रता फेरीतील टायर व अपेक्षित रणनीती |प्रकाशक=पिरेली |दिनांक=१३ जुलै २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_PIRACE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://press.pirelli.com/2019-british-grand-prix---race/ |title=ब्रिटिश ग्रांप्री : टायर, पिट-थांबे व रणनीतीचे अधिकृत विश्लेषण |प्रकाशक=पिरेली |दिनांक=१४ जुलै २०१९}}&lt;/ref&gt;

== मुक्त सराव सत्रे ==

=== पहिला मुक्त सराव ===

शुक्रवारी पहिल्या सरावात पियर गॅस्लीने १:२७.१७३ नोंदवून प्रथम स्थान मिळवले. बोट्टास ०.४५६, व्हर्सटॅपन ०.८३६, हॅमिल्टन ०.९४९, लक्लेर १.०८० आणि व्हेटेल १.१३१ सेकंदांनी मागे राहिले. नव्या डांबरी पृष्ठभागामुळे ट्रॅकच्या पकडीबाबत चालक सावध होते. ग्रोसजॉनची हास कार पिट-निर्गमनावर फिरून अडथळ्याला धडकली व पुढील पंख खराब झाला; रायकोनेनची कार थांबल्याने लाल झेंडा दाखवावा लागला.&lt;ref name=&quot;GBR19_FP1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_PF1&quot; /&gt;

सत्राच्या उत्तरार्धात हलका पाऊस पडल्याने काही वेळा चालकांनी इंटरमीडिएट टायर आजमावले; मात्र पृष्ठभाग लवकर पुन्हा कोरडा झाला. शेवटच्या प्रयत्नात गॅस्लीने वेगवान फेरी साधून रेड बुलला सरावातील आघाडी दिली. पहिल्या २० चालकांनी वेळ नोंदवली, परंतु वेगवान फेरी आणि लांब स्टिंटचे तापमान एकसारखे नव्हते; त्यामुळे पहिल्या सरावाची क्रमवारी शर्यतीतील संभाव्य वेगाचा निश्चित अंदाज नव्हती.&lt;ref name=&quot;GBR19_PF1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_FP1&quot; /&gt;

=== मुक्त सराव १ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:२७.१७३ || २५
|-
| २ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || +०.४५६ || २९
|-
| ३ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.८३६ || २१
|-
| ४ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || +०.९४९ || २६
|-
| ५ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || +१.०८० || २१
|-
| ६ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || +१.१३१ || २१
|-
| ७ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || +१.६३० || २१
|-
| ८ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || +१.८५८ || २४
|-
| ९ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[टोरो रोसो]] || +१.९२० || २६
|-
| १० || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || +१.९८९ || ३१
|-
| ११ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || +१.९९७ || २३
|-
| १२ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || +२.२८० || २७
|-
| १३ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || +२.३२७ || २६
|-
| १४ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || +२.४८४ || २५
|-
| १५ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || +२.९२६ || २४
|-
| १६ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || +३.४३२ || २४
|-
| १७ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +३.५६८ || २५
|-
| १८ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || +३.५७४ || १२
|-
| १९ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजॉन]] || [[हास]] || +३.६३८ || २२
|-
| २० || ८८ || [[रॉबर्ट कुबित्सा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +४.९४८ || २७
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;GBR19_FP1&quot; /&gt;
|}

=== दुसरा मुक्त सराव ===

दुसऱ्या सरावात बोट्टास १:२६.७३२ या वेळेसह सर्वांत वेगवान ठरला. हॅमिल्टन त्याच्यापेक्षा केवळ ०.०६९ सेकंद मागे होता; त्यानंतर लक्लेर ०.१९७, व्हेटेल ०.४४८ आणि गॅस्ली ०.५१७ सेकंदांच्या फरकाने आले. मॅक्लारेनच्या नॉरिसने सहावी तर सायेन्सने आठवी वेळ नोंदवून मध्यगटातील प्रभावी कामगिरी चालू ठेवली. या वेळी फेरीतील कमाल वेगासोबत प्रत्यक्ष इंधनभार व टायर टिकण्याचे दीर्घ प्रयत्न महत्त्वाचे होते.&lt;ref name=&quot;GBR19_FP2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_PF2&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/fp2-report-highlights-great-britain-grand-prix-2019.1679Ma9Qf2NpXzKtlsKRrY |title=दुसरा सराव : बोट्टासची आघाडी व तांत्रिक अडचणी |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=१२ जुलै २०१९}}&lt;/ref&gt;

मॅगट्स–बेकेट्स विभागात रेनॉल्टच्या रिकार्डोची कार तांत्रिक अडचणीने थांबल्याने आभासी सुरक्षा-कार परिस्थिती निर्माण झाली. ग्रोसजॉनच्या कारमध्ये हायड्रॉलिक गळतीचा संशय असल्याने तो आरंभी बराच वेळ गॅरेजमध्ये राहिला; विलियम्सच्या रसलला देखील द्रवगळतीमुळे केवळ ११ फेऱ्या पूर्ण करता आल्या. कुबित्साने त्याचवेळी ३७ फेऱ्या पूर्ण केल्या. त्यामुळे सरावातील अंतिम क्रमवारी पाहताना प्रत्येक चालकाला मिळालेल्या प्रत्यक्ष धावण्याच्या संधीचा फरक विचारात घेणे आवश्यक होते.&lt;ref name=&quot;GBR19_PF2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_FP2&quot; /&gt;

=== मुक्त सराव २ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:२६.७३२ || २५
|-
| २ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || +०.०६९ || ३५
|-
| ३ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || +०.१९७ || ३०
|-
| ४ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || +०.४४८ || ३०
|-
| ५ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.५१७ || ३१
|-
| ६ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || +०.८१४ || ३८
|-
| ७ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.८३० || ३२
|-
| ८ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || +१.२५५ || ३९
|-
| ९ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[टोरो रोसो]] || +१.२६५ || ३८
|-
| १० || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || +१.२७० || ३२
|-
| ११ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || +१.२७६ || ३६
|-
| १२ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || +१.३२७ || ३०
|-
| १३ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || +१.३९४ || ३३
|-
| १४ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || +१.३९६ || १७
|-
| १५ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || +१.४८५ || ३४
|-
| १६ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || +१.५०८ || ३७
|-
| १७ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || +१.५६२ || २८
|-
| १८ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजॉन]] || [[हास]] || +२.०६२ || २६
|-
| १९ || ८८ || [[रॉबर्ट कुबित्सा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +३.२०३ || ३७
|-
| २० || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +३.७८२ || ११
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;GBR19_FP2&quot; /&gt;
|}

=== तिसरा मुक्त सराव ===

शनिवारी अंतिम सरावात काही वेळ हलक्या पावसामुळे इंटरमीडिएट टायर वापरण्याची वेळ आली; उत्तरार्धात पुन्हा स्लीक टायरवर जलद फेऱ्या शक्य झाल्या. लक्लेरने १:२५.९०५ नोंदवून आघाडी घेतली, त्याचा फेरारी संघसहकारी व्हेटेल केवळ ०.०२६ सेकंदांनी आणि हॅमिल्टन ०.०४९ सेकंदांनी मागे होता. गॅस्ली चौथा, व्हर्सटॅपन पाचवा आणि बोट्टास सहावा राहिला. बदलत्या परिस्थितीमुळे शनिवारच्या सुरुवातीच्या अपूर्ण वेळांची सरळ तुलना करणे दिशाभूल करणारे ठरू शकले असते.&lt;ref name=&quot;GBR19_FP3&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_PF3&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/fp3-report-highlights-great-britain-grand-prix-2019.5vzHAYnZf96qVY3B8KZVkm |title=तिसरा सराव : लक्लेर व व्हेटेल यांची आघाडी |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=१३ जुलै २०१९}}&lt;/ref&gt;

नॉरिसने पुन्हा मॅक्लारेनसाठी सातवी वेळ नोंदवली. रेनॉल्टचे हुल्केनबर्ग व रिकार्डो अनुक्रमे आठवे-नववे, तर अल्बोन दहावा ठरला. सुरुवातीच्या तीन सत्रांत वेगवान चालक बदलत होते—गॅस्ली, बोट्टास आणि लक्लेर यांनी प्रत्येकी एक सराव आघाडीवर पूर्ण केला. प्रत्यक्ष पात्रतेतील टायर, तापमान आणि एकाच स्वच्छ फेरीवर यांचा मिळून पोलस्थानाचा निर्णय होणार होता. सर्व २० सहभागींनी तिसऱ्या सरावात वैध वेळ नोंदवली.&lt;ref name=&quot;GBR19_FP3&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_PF3&quot; /&gt;

=== मुक्त सराव ३ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || १:२५.९०५ || १७
|-
| २ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || +०.०२६ || १६
|-
| ३ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || +०.०४९ || २१
|-
| ४ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.२१३ || १५
|-
| ५ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.५३५ || १४
|-
| ६ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || +०.५५१ || २०
|-
| ७ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || +०.७८४ || १५
|-
| ८ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || +१.०४० || १६
|-
| ९ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || +१.०६० || १५
|-
| १० || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[टोरो रोसो]] || +१.०७१ || १७
|-
| ११ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || +१.१३१ || १६
|-
| १२ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || +१.२०१ || १५
|-
| १३ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || +१.२०३ || १८
|-
| १४ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजॉन]] || [[हास]] || +१.२०५ || १६
|-
| १५ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || +१.३७० || १६
|-
| १६ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || +१.५१९ || १५
|-
| १७ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || +१.६३९ || १४
|-
| १८ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || +१.६९३ || १२
|-
| १९ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +३.१६० || २२
|-
| २० || ८८ || [[रॉबर्ट कुबित्सा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +३.५४५ || १९
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;GBR19_FP3&quot; /&gt;
|}

== मुख्य शर्यतीची पात्रता फेरी ==

=== फेरी १ ===

पहिल्या पात्रता टप्प्यात हॅमिल्टनने १:२५.५१३ नोंदवून लक्लेरपेक्षा ०.०२० सेकंदाने आघाडी घेतली; व्हर्सटॅपन तिसरा, बोट्टास चौथा आणि व्हेटेल पाचवा राहिला. अखेरच्या प्रवेशासाठी मध्यगटातील संघर्ष मात्र कठीण होता. पेरेझने १:२६.६४९ अशी पंधरावी वेळ मिळवून दुसऱ्या टप्प्यात प्रवेश केला; मॅग्नसन केवळ ०.०१३ सेकंदाने मागे पडून सोळावा राहिला. क्व्यात, स्ट्रोल आणि विलियम्सचे रसल व कुबित्सा हे उर्वरित चार चालक याच टप्प्यात बाहेर पडले.&lt;ref name=&quot;GBR19_Q&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_QREPORT&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/British-grand-prix-2019-qualifying-report-highlights.1QM7IStT79XC6iRfB2rM2l |title=ब्रिटिश ग्रांप्री : बोट्टासने सहा हजारांश सेकंदांच्या फरकाने पोल मिळवला |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=१३ जुलै २०१९}}&lt;/ref&gt;

=== फेरी २ ===

दुसऱ्या टप्प्यात लक्लेरने १:२५.५४६ नोंदवली आणि हॅमिल्टन, बोट्टास, व्हर्सटॅपन यांच्यासह पहिल्या चार स्थानांवरील चालकांमध्ये फरक अत्यल्प होता. बोट्टासने १:२५.६७२ आणि हॅमिल्टनने १:२५.८४० अशी वेळ नोंदवली. मर्सिडीज आणि रेड बुलच्या दोन्ही चालकांनी या टप्प्यातील वेगवान फेरी मध्यम सी२ टायरवर केल्याने रविवारची सुरुवात त्या मिश्रणावर होणार होती; फेरारीच्या दोन्ही चालकांना मऊ सी३ टायर वापरावे लागणार होते.&lt;ref name=&quot;GBR19_Q&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_QUALTYRE&quot; /&gt;

दहाव्या स्थानापर्यंत हुल्केनबर्गने प्रवेश मिळवल्याने रेनॉल्टच्या दोन्ही चालकांनी अंतिम टप्प्यात स्थान मिळवले. अल्फा रोमियोचे जोव्हिनाझी व रायकोनेन अनुक्रमे अकरावे-बारावे, मॅक्लारेनचा सायेन्स तेरावा, हासचा ग्रोसजॉन चौदावा आणि रेसिंग पॉइंटचा पेरेझ पंधरावा राहून बाहेर पडले. नॉरिसने मात्र आठव्या स्थानासह मॅक्लारेनचे प्रतिनिधित्व पुढच्या टप्प्यात राखले.&lt;ref name=&quot;GBR19_Q&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_QREPORT&quot; /&gt;

=== फेरी ३ ===

तिसऱ्या टप्प्यात बोट्टासने पहिल्या प्रयत्नात १:२५.०९३ नोंदवून निर्णायक आघाडी मिळवली. हॅमिल्टनचा पहिला प्रयत्न ब्रुकलँड्स वळणाजवळील चुकांमुळे कमी प्रभावी ठरला. त्याने दुसऱ्या प्रयत्नात १:२५.०९९ पर्यंत सुधारणा केली, तरी बोट्टासपेक्षा सहा हजारांश सेकंदाने मागे राहिला. लक्लेरने १:२५.१७२ अशी वेळ मिळवली; पहिल्या तीन चालकांचा फरक ०.०७९ सेकंद होता. व्हर्सटॅपन चौथा, गॅस्ली पाचवा, व्हेटेल सहावा, रिकार्डो सातवा, नॉरिस आठवा, अल्बोन नववा व हुल्केनबर्ग दहावा ठरले.&lt;ref name=&quot;GBR19_Q&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_QREPORT&quot; /&gt;

बोट्टासचा हा हंगामातील चौथा पोल होता. या अत्यल्प फरकामुळे शनिवारच्या सत्रात मर्सिडीजच्या दोन्ही कार प्रत्यक्षात जवळजवळ समान पात्रतावेगाने चालल्याचे स्पष्ट होते; मात्र त्या एका फेरीवरून रविवारच्या वेग, टायर टिकाऊपणा आणि सुरक्षा-कारमधील परिस्थिती यांचा निर्णय लागू होत नव्हता. एफ.आय.ए.च्या अंतिम पात्रता दस्तऐवजातील तीन फेऱ्यांचे स्वतंत्र निकाल आणि एकूण प्रयत्न पुढील तक्त्यात आहेत.&lt;ref name=&quot;GBR19_Q&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_QREPORT&quot; /&gt;

=== मुख्य शर्यतीच्या पात्रता फेरीचे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी १ !! फेरी २ !! फेरी ३ !! एकूण फेऱ्या
|-
| १ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:२५.७५० || १:२५.६७२ || १:२५.०९३ || २१
|-
| २ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:२५.५१३ || १:२५.८४० || १:२५.०९९ || १७
|-
| ३ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || १:२५.५३३ || १:२५.५४६ || १:२५.१७२ || १८
|-
| ४ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:२५.७०० || १:२५.८४८ || १:२५.२७६ || २१
|-
| ५ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:२६.२७३ || १:२६.०३८ || १:२५.५९० || २१
|-
| ६ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || १:२५.८९८ || १:२६.०२३ || १:२५.७८७ || १९
|-
| ७ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || १:२६.४२८ || १:२६.२८३ || १:२६.१८२ || २१
|-
| ८ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || १:२६.०७९ || १:२६.३८५ || १:२६.२२४ || २१
|-
| ९ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[टोरो रोसो]] || १:२६.४८२ || १:२६.४०३ || १:२६.३४५ || २४
|-
| १० || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || १:२६.५६८ || १:२६.३९७ || १:२६.३८६ || २१
|-
| ११ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:२६.४४९ || १:२६.५१९ || — || १८
|-
| १२ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:२६.५५८ || १:२६.५४६ || — || १८
|-
| १३ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || १:२६.२०३ || १:२६.५७८ || — || १५
|-
| १४ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजॉन]] || [[हास]] || १:२६.३४७ || १:२६.७५७ || — || १७
|-
| १५ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:२६.६४९ || १:२६.९२८ || — || १४
|-
| १६ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || १:२६.६६२ || — || — || ९
|-
| १७ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || १:२६.७२१ || — || — || १०
|-
| १८ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:२६.७६२ || — || — || ९
|-
| १९ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:२७.७८९ || — || — || ९
|-
| २० || ८८ || [[रॉबर्ट कुबित्सा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:२८.२५७ || — || — || १०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;8&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;GBR19_Q&quot; /&gt;
|}

=== मुख्य शर्यतीची अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी ===

१४ जुलै रोजी एफ.आय.ए.ने प्रसिद्ध केलेल्या अंतिम सुरुवातीच्या क्रमवारीत पात्रता वर्गीकरणानुसारच बोट्टास पहिला, हॅमिल्टन दुसरा, लक्लेर तिसरा आणि व्हर्सटॅपन चौथा होता. या फेरीत कोणत्याही चालकाला पिट लेनमधून सुरुवात करण्याचा आदेश नव्हता आणि प्रत्यक्ष २० क्रमांकित ग्रिडस्थाने उपलब्ध होती. मागील ऑस्ट्रियन फेरीतील पॉवर युनिट किंवा ग्रिड शिक्षा इथे आपोआप पुनरावृत्त झालेली नाही.&lt;ref name=&quot;GBR19_GRID&quot; /&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! ग्रिड !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पात्रता वेळ / स्थिती
|-
| १ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:२५.०९३
|-
| २ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:२५.०९९
|-
| ३ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || १:२५.१७२
|-
| ४ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:२५.२७६
|-
| ५ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:२५.५९०
|-
| ६ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || १:२५.७८७
|-
| ७ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || १:२६.१८२
|-
| ८ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || १:२६.२२४
|-
| ९ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[टोरो रोसो]] || १:२६.३४५
|-
| १० || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || १:२६.३८६
|-
| ११ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:२६.५१९
|-
| १२ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:२६.५४६
|-
| १३ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || १:२६.५७८
|-
| १४ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजॉन]] || [[हास]] || १:२६.७५७
|-
| १५ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:२६.९२८
|-
| १६ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || १:२६.६६२
|-
| १७ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || १:२६.७२१
|-
| १८ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:२६.७६२
|-
| १९ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:२७.७८९
|-
| २० || ८८ || [[रॉबर्ट कुबित्सा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:२८.२५७
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;5&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;GBR19_GRID&quot; /&gt;
|}

== मुख्य शर्यत ==

रविवारीच्या कोरड्या आणि तुलनेने थंड परिस्थितीत पोलवरून बोट्टासने उत्तम सुरुवात केली आणि पहिल्या वळणातील आघाडी राखली. त्याच्यापाठोपाठ हॅमिल्टन होता. लक्लेर तिसरा तर व्हर्सटॅपन चौथा राहिला. गॅस्लीची सुरुवात तुलनेने संथ झाल्याने व्हेटेलने पुढे जात पाचवे स्थान घेतले. मध्यगटात नॉरिसने पहिल्या फेरीत रिकार्डोला मागे टाकले; तेराव्या क्रमांकावरून सुरुवात केलेल्या सायेन्सनेही अल्फा रोमियोच्या कारांपुढे जाण्यास सुरुवात केली.&lt;ref name=&quot;GBR19_RACEREPORT&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/hamilton-victorious-as-verstappen-and-vettel-collide-in-silverstone.3yHjP4nXKPkt4HYJQ7Bagt |title=ब्रिटिश ग्रांप्री : हॅमिल्टनचा विजय व व्हेटेल-व्हर्सटॅपन दुर्घटना |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=१४ जुलै २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_RACE&quot; /&gt;

=== मर्सिडीजमधील प्रारंभीची झुंज ===

पहिल्या टप्प्यात हॅमिल्टनने बोट्टासला मागून सतत दबावाखाली ठेवले. लफिल्ड येथे तो काही क्षणांसाठी पुढे गेला, पण पुढील कॉप्स वळणावर बोट्टासने आतून प्रतिसाद देत आघाडी परत मिळवली. संघाच्या दोन्ही चालकांनी कारांना जागा देऊन तीव्र परंतु स्वच्छ लढत केली. त्या वेळी तिसऱ्या स्थानावरील लक्लेरचे अंतर वाढत असले तरी रेड बुल आणि फेरारी यांच्यात मागे रोमहर्षक संघर्ष सुरू होता.&lt;ref name=&quot;GBR19_RACEREPORT&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_TEAMS&quot; /&gt;

फेरारीची सुरुवातीची सी३ मऊ-टायर रणनीती आणि मर्सिडीजची सी२ मध्यम-टायर रणनीती यांत मूलभूत फरक होता. लक्लेर आणि व्हर्सटॅपन यांनी पहिल्या स्टिंटमध्ये अनेक वेळा जवळून झुंज दिली. मर्सिडीजकडे सुरुवातीचा ताबा असूनही कोणाला आधी पिटमध्ये बोलवायचे आणि सुरक्षा-कार येणार की नाही, या निर्णयावर पुढचा निकाल अवलंबून होता.&lt;ref name=&quot;GBR19_PIRACE&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_RACEREPORT&quot; /&gt;

=== पहिला पिट-थांबा आणि सुरक्षा कार ===

मध्यगटात रिकार्डोने पहिला पिट-थांबा लवकर घेऊन नॉरिसवर अंडरकट साधला. पुढे फेरारी व रेड बुलच्या चालकांनी टायर बदलण्याचे निर्णय घेतले. बोट्टासने शर्यतीच्या सुमारे सोळाव्या फेरीत मध्यमवरून पुन्हा मध्यम टायर घेतले; त्यामुळे नियमांनुसार नंतर आणखी वेगळे कोरडे मिश्रण वापरावे लागणार होते. हॅमिल्टन मात्र पहिल्या स्टिंटमध्ये बाहेर राहिला आणि संधीची वाट पाहत राहिला.&lt;ref name=&quot;GBR19_PIRACE&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_RACEREPORT&quot; /&gt;

१९व्या फेरीदरम्यान अल्फा रोमियोच्या जोव्हिनाझीची कार ग्रॅव्हलमध्ये अडकली आणि बाहेर काढण्यासाठी सुरक्षा कार आणावी लागली. त्याच वेळी हॅमिल्टनने पिटमध्ये प्रवेश करून वापरलेल्या मध्यम टायरऐवजी नवे कठीण सी१ टायर घेतले. कमी गतीच्या सुरक्षा-कार कालखंडामुळे त्याचा प्रत्यक्ष वेळेचा तोटा बोट्टासच्या हिरव्या झेंड्याखालील पिट-थांब्यापेक्षा खूप कमी झाला. हॅमिल्टन आघाडीवर पुन्हा मार्गावर आला; व्हेटेलसह इतर अनेक चालकांनीही या कालखंडाचा फायदा घेऊन टायर बदलले.&lt;ref name=&quot;GBR19_RACEREPORT&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_PIRACE&quot; /&gt;

या टप्प्याने निकालाची दिशा बदलली. बोट्टासने आधी घेतलेल्या सी२ टायरनंतर नियमानुसार दुसरे मिश्रण वापरण्यासाठी पुन्हा थांबावे लागले; हॅमिल्टन मात्र एका सी२–सी१ थांब्याने शर्यत पूर्ण करू शकत होता. सुरक्षा कारचा फायदा योगायोगाने मिळाला असला तरी हॅमिल्टनने पुढील दीर्घ स्टिंटमध्ये वेग, टायर व्यवस्थापन आणि आघाडी राखून त्या संधीचे विजयात रूपांतर केले.&lt;ref name=&quot;GBR19_PIRACE&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_TEAMS&quot; /&gt;

=== लक्लेर–व्हर्सटॅपन संघर्ष आणि व्हेटेलची शिक्षा ===

फेरारीच्या लक्लेर आणि रेड बुलच्या व्हर्सटॅपनमध्ये सुरुवातीपासूनच तीव्र लढत झाली. दोघांनी अनेक वळणांत एकमेकांना जवळून शर्यतीची जागा देत पुढे जाण्याचे प्रयत्न केले. पिट-थांब्यानंतर बाहेर पडतानाही त्यांची झुंज कायम राहिली. सुरक्षा कारनंतर लक्लेरला पुढच्या गटात स्थान मिळवण्यात यश आले; दरम्यान व्हर्सटॅपनने पुढे जाऊन व्हेटेलवर दबाव टाकला.&lt;ref name=&quot;GBR19_RACEREPORT&quot; /&gt;

३७व्या फेरीच्या सुमारास स्टो वळणानंतर व्हर्सटॅपनने व्हेटेलला मागे टाकले; लगेच सोळाव्या वळणाकडे ब्रेक लावताना व्हेटेलची चाके लॉक झाली आणि त्याच्या फेरारीची पुढील बाजू व्हर्सटॅपनच्या रेड बुलच्या मागील भागाला धडकली. दोन्ही चालकांच्या कारना नुकसान झाले आणि अतिरिक्त थांब्यांची वेळ आली. पंचांनी व्हेटेल या घटनेस पूर्णपणे जबाबदार ठरवून दहा सेकंदांची शर्यत-वेळ शिक्षा आणि दोन सुपर-लायसन्स दंडगुण दिले. या शिक्षेनंतर व्हेटेलचा अधिकृत निकाल सोळाव्या स्थानावर राहिला; व्हर्सटॅपनने नुकसान असूनही पाचवे स्थान मिळवले.&lt;ref name=&quot;GBR19_STEWARD&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_RACE&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_RACEREPORT&quot; /&gt;

=== अंतिम फेऱ्या व मध्यगटातील निकाल ===

शर्यतीच्या शेवटी हॅमिल्टनने वापरलेल्या कठीण टायरवर लक्षणीय स्थिर वेग राखला. बोट्टासला वेगळ्या मिश्रणासाठी करावा लागलेला दुसरा पिट-थांबा यामुळे तो मागे राहिला; नव्या मऊ टायरमुळेही तो हॅमिल्टनचा अंतिम वेगवान-फेरीचा विक्रम मोडू शकला नाही. हॅमिल्टनने ५२व्या फेरीत १:२७.३६९ नोंदवून त्यावेळचा सिल्वेरस्टोनचा सर्वांत वेगवान एफ.१ शर्यत-फेरी विक्रम केला, शर्यत २४.९२८ सेकंदांच्या आघाडीने जिंकली आणि पात्रतेत पोल न मिळाल्याची भरपाई केली.&lt;ref name=&quot;GBR19_RACE&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_PIRACE&quot; /&gt;

लक्लेर तिसरा राहिला आणि सलग पदकस्थाने राखली; रेड बुलच्या गॅस्लीने चौथे स्थान मिळवून त्या टप्प्यापर्यंतची आपली सर्वोत्तम २०१९ शर्यत पूर्ण केली. व्हर्सटॅपन पाचवा, सायेन्स सहावा आणि रिकार्डो सातवा आला. मॅक्लारेनच्या नॉरिसला दोन पिट-थांब्यांच्या रणनीतीनंतर अकराव्या स्थानावर समाधान मानावे लागले. रायकोनेन आठवा, क्व्यात नववा आणि हुल्केनबर्ग दहावा राहिला; टोरो रोसोच्या अल्बोनला शेवटच्या टप्प्यात हुल्केनबर्गने मागे टाकल्याने तो बारावा ठरला.&lt;ref name=&quot;GBR19_RACEREPORT&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_TEAMS&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_RACE&quot; /&gt;

रेसिंग पॉइंटच्या पेरेझची हुल्केनबर्गशी संपर्कातून पुढील पंखाला हानी झाली आणि तो सतरावा ठरला; स्ट्रोल तेरावा राहिला. विलियम्सचे रसल आणि कुबित्सा अनुक्रमे चौदावे-पंधरावे ठरले. जोव्हिनाझीच्या आधीच्या निवृत्तीसह हासचे ग्रोसजॉन आणि मॅग्नसन या दोन्ही कार आरंभीच एकमेकांशी झालेल्या संपर्कानंतर नुकसानामुळे निवृत्त झाल्या. एफ.आय.ए.च्या वर्गीकरणात शर्यत पूर्ण न केलेल्या या तीन चालकांना वर्गीकृत नाही असे नोंदले आहे.&lt;ref name=&quot;GBR19_RACE&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_TEAMS&quot; /&gt;

=== मुख्य शर्यतीचे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पूर्ण फेऱ्या !! वेळ / अंतर / स्थिती !! गुण
|-
| १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ५२ || १:२१:०८.४५२ || २६
|-
| २ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || ५२ || +२४.९२८ सेकंद || १८
|-
| ३ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || ५२ || +३०.११७ सेकंद || १५
|-
| ४ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ५२ || +३४.६९२ सेकंद || १२
|-
| ५ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ५२ || +३९.४५८ सेकंद || १०
|-
| ६ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || ५२ || +५३.६३९ सेकंद || ८
|-
| ७ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || ५२ || +५४.४०१ सेकंद || ६
|-
| ८ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ५२ || +६५.५४० सेकंद || ४
|-
| ९ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || ५२ || +६६.७२० सेकंद || २
|-
| १० || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || ५२ || +७२.७३३ सेकंद || १
|-
| ११ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || ५२ || +७४.२८१ सेकंद || ०
|-
| १२ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[टोरो रोसो]] || ५२ || +७५.६१७ सेकंद || ०
|-
| १३ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || ५२ || +८१.०८६ सेकंद || ०
|-
| १४ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ५१ || +१ फेरी || ०
|-
| १५ || ८८ || [[रॉबर्ट कुबित्सा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ५१ || +१ फेरी || ०
|-
| १६ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || ५१ || +१ फेरी{{refn|group=टीप|व्हेटेलला ३३ क्रमांकाच्या व्हर्सटॅपनच्या कारला मागून धडक दिल्याबद्दल दहा सेकंदांची वेळशिक्षा ठोठावली गेली. ती अधिकृत निकालात समाविष्ट आहे; आणखी एकदा जोडण्याची गरज नाही.}} || ०
|-
| १७ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || ५१ || +१ फेरी || ०
|-
| वर्गीकृत नाही || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १८ || वर्गीकृत नाही — निवृत्त || ०
|-
| वर्गीकृत नाही || ८ || [[रोमेन ग्रोसजॉन]] || [[हास]] || ९ || वर्गीकृत नाही — निवृत्त || ०
|-
| वर्गीकृत नाही || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || ६ || वर्गीकृत नाही — निवृत्त || ०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;GBR19_RACE&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_RACEONLINE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1009/great-britain/race-result |title=ब्रिटिश ग्रांप्री : प्रकाशित अंतिम शर्यत निकाल |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=१४ जुलै २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_STEWARD&quot; /&gt;
|}

=== सर्वात वेगवान फेरी ===

हॅमिल्टनने ५२व्या आणि अखेरच्या फेरीत १:२७.३६९ असा सर्वोत्तम वेळ नोंदवला. तो पहिल्या दहामध्ये अधिकृत वर्गीकृत असल्याने २०१९ च्या नियमांनुसार त्याला विजयानंतरचा अतिरिक्त एक अजिंक्यपद गुण मिळाला. खाली २० चालकांच्या प्रत्यक्ष वैध वेगवान फेऱ्या, एफ.आय.ए.च्या शर्यत वर्गीकरणात दिलेले फेरी क्रमांक आणि प्रकाशित सरासरी वेग दाखवला आहे; फॉर्म्युला वनच्या सर्व-चालक जलद फेऱ्या यादीशी नोंदी जुळवण्यात आल्या आहेत.&lt;ref name=&quot;GBR19_RACE&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_LAPS&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1009/great-britain/fastest-laps |title=ब्रिटिश ग्रांप्री : सर्व चालकांच्या वैध जलद फेऱ्या व वेग |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=१४ जुलै २०१९}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! क्रम !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी (एफआयए) !! फेरीचा वेळ !! सरासरी वेग (किमी/ता.)
|-
| १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ५२ || १:२७.३६९ || २४२.७३५
|-
| २ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || ४७ || १:२७.४०६ || २४२.६३३
|-
| ३ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || ४६ || १:२८.७३३ || २३९.००४
|-
| ४ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ४५ || १:२९.२७२ || २३७.५६१
|-
| ५ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || ४७ || १:२९.३१३ || २३७.४५२
|-
| ६ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || ४९ || १:२९.३९० || २३७.२४८
|-
| ७ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || ५० || १:२९.४५६ || २३७.०७२
|-
| ८ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ४८ || १:२९.५४४ || २३६.८३९
|-
| ९ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || ५० || १:२९.६२४ || २३६.६२८
|-
| १० || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || ५० || १:२९.६३६ || २३६.५९६
|-
| ११ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || ५० || १:२९.७५७ || २३६.२७७
|-
| १२ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || ५१ || १:२९.९१० || २३५.८७५
|-
| १३ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || ५१ || १:२९.९४९ || २३५.७७३
|-
| १४ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ५१ || १:३०.०३४ || २३५.५५१
|-
| १५ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[टोरो रोसो]] || ४६ || १:३०.८७२ || २३३.३७८
|-
| १६ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ५० || १:३१.०१३ || २३३.०१७
|-
| १७ || ८८ || [[रॉबर्ट कुबित्सा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ५० || १:३१.५०९ || २३१.७५४
|-
| १८ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १७ || १:३२.४६४ || २२९.३६०
|-
| १९ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || ५ || १:३३.४२५ || २२७.००१
|-
| २० || ८ || [[रोमेन ग्रोसजॉन]] || [[हास]] || ४ || १:३४.३५० || २२४.७७५
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;GBR19_LAPS&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_RACE&quot; /&gt;
|}

== मुख्य शर्यतीनंतरचे विश्लेषण ==

=== शर्यतीतील घटना — टप्पा 1 ===

रविवारीच्या कोरड्या आणि तुलनेने थंड परिस्थितीत पोलवरून बोट्टासने उत्तम सुरुवात केली आणि पहिल्या वळणातील आघाडी राखली. त्याच्यापाठोपाठ हॅमिल्टन होता. लक्लेर तिसरा तर व्हर्सटॅपन चौथा राहिला. गॅस्लीची सुरुवात तुलनेने संथ झाल्याने व्हेटेलने पुढे जात पाचवे स्थान घेतले. मध्यगटात नॉरिसने पहिल्या फेरीत रिकार्डोला मागे टाकले; तेराव्या क्रमांकावरून सुरुवात केलेल्या सायेन्सनेही अल्फा रोमियोच्या कारांपुढे जाण्यास सुरुवात केली.&lt;ref name=&quot;GBR19_RACEREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_RACE&quot; /&gt;

=== शर्यतीतील घटना — मर्सिडीजमधील प्रारंभीची झुंज ===

पहिल्या टप्प्यात हॅमिल्टनने बोट्टासला मागून सतत दबावाखाली ठेवले. लफिल्ड येथे तो काही क्षणांसाठी पुढे गेला, पण पुढील कॉप्स वळणावर बोट्टासने आतून प्रतिसाद देत आघाडी परत मिळवली. संघाच्या दोन्ही चालकांनी कारांना जागा देऊन तीव्र परंतु स्वच्छ लढत केली. त्या वेळी तिसऱ्या स्थानावरील लक्लेरचे अंतर वाढत असले तरी रेड बुल आणि फेरारी यांच्यात मागे रोमहर्षक संघर्ष सुरू होता.&lt;ref name=&quot;GBR19_RACEREPORT&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_TEAMS&quot; /&gt;

फेरारीची सुरुवातीची सी३ मऊ-टायर रणनीती आणि मर्सिडीजची सी२ मध्यम-टायर रणनीती यांत मूलभूत फरक होता. लक्लेर आणि व्हर्सटॅपन यांनी पहिल्या स्टिंटमध्ये अनेक वेळा जवळून झुंज दिली. मर्सिडीजकडे सुरुवातीचा ताबा असूनही कोणाला आधी पिटमध्ये बोलवायचे आणि सुरक्षा-कार येणार की नाही, या निर्णयावर पुढचा निकाल अवलंबून होता.&lt;ref name=&quot;GBR19_PIRACE&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_RACEREPORT&quot; /&gt;

=== पहिला पिट-थांबा आणि सुरक्षा कार ===

मध्यगटात रिकार्डोने पहिला पिट-थांबा लवकर घेऊन नॉरिसवर अंडरकट साधला. पुढे फेरारी व रेड बुलच्या चालकांनी टायर बदलण्याचे निर्णय घेतले. बोट्टासने शर्यतीच्या सुमारे सोळाव्या फेरीत मध्यमवरून पुन्हा मध्यम टायर घेतले; त्यामुळे नियमांनुसार नंतर आणखी वेगळे कोरडे मिश्रण वापरावे लागणार होते. हॅमिल्टन मात्र पहिल्या स्टिंटमध्ये बाहेर राहिला आणि संधीची वाट पाहत राहिला.&lt;ref name=&quot;GBR19_PIRACE&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_RACEREPORT&quot; /&gt;

१९व्या फेरीदरम्यान अल्फा रोमियोच्या जोव्हिनाझीची कार ग्रॅव्हलमध्ये अडकली आणि बाहेर काढण्यासाठी सुरक्षा कार आणावी लागली. त्याच वेळी हॅमिल्टनने पिटमध्ये प्रवेश करून वापरलेल्या मध्यम टायरऐवजी नवे कठीण सी१ टायर घेतले. कमी गतीच्या सुरक्षा-कार कालखंडामुळे त्याचा प्रत्यक्ष वेळेचा तोटा बोट्टासच्या हिरव्या झेंड्याखालील पिट-थांब्यापेक्षा खूप कमी झाला. हॅमिल्टन आघाडीवर पुन्हा मार्गावर आला; व्हेटेलसह इतर अनेक चालकांनीही या कालखंडाचा फायदा घेऊन टायर बदलले.&lt;ref name=&quot;GBR19_RACEREPORT&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_PIRACE&quot; /&gt;

या टप्प्याने निकालाची दिशा बदलली. बोट्टासने आधी घेतलेल्या सी२ टायरनंतर नियमानुसार दुसरे मिश्रण वापरण्यासाठी पुन्हा थांबावे लागले; हॅमिल्टन मात्र एका सी२–सी१ थांब्याने शर्यत पूर्ण करू शकत होता. सुरक्षा कारचा फायदा योगायोगाने मिळाला असला तरी हॅमिल्टनने पुढील दीर्घ स्टिंटमध्ये वेग, टायर व्यवस्थापन आणि आघाडी राखून त्या संधीचे विजयात रूपांतर केले.&lt;ref name=&quot;GBR19_PIRACE&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_TEAMS&quot; /&gt;

ब्रिटिश ग्रांप्रीचा निकाल केवळ हॅमिल्टनचा साधा वेग किंवा बोट्टासची पात्रतेतील छोटी आघाडी यांवरून स्पष्ट होत नाही. दोघांनी सुरुवातीला एकमेकांविरुद्ध जोरदार लढत दिली, आणि बोट्टासने तेव्हा स्थान प्रत्यक्ष ट्रॅकवर बचावले होते. मात्र पहिला पिट-थांबा घेताना बोट्टासकडे मध्यम सी२ टायरच पुन्हा बसवण्यात आले. कोरड्या शर्यतीत दोन वेगवेगळी मिश्रणे वापरण्याची तरतूद पूर्ण करण्यासाठी त्याला पुन्हा थांबावे लागणार होते. हॅमिल्टनने आपली पहिली थांबण्याची वेळ पुढे ढकलल्यामुळे जोव्हिनाझीच्या निवृत्तीनंतर आलेल्या सुरक्षा-कार कालखंडात सी१ कठीण टायर घेऊन एकाच थांब्यावर शर्यत पूर्ण केली.&lt;ref name=&quot;GBR19_PIRACE&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_TEAMS&quot; /&gt;

पिरेलीच्या अधिकृत विश्लेषणात हॅमिल्टनचा रणनीतिक फायदा आणि कठीण टायरचे टिकाऊपण ठळक आहे. अंदाजे बत्तीस फेऱ्यांपासून वापरलेल्या सी१ टायरवरही त्याने अखेरच्या फेरीत सर्वांत वेगवान वेळ नोंदवली; नवीन मऊ टायर घेतलेल्या बोट्टासला ती गाठता आली नाही. त्यामुळे ही कामगिरी सुरक्षा-कारच्या नशिबावरच अवलंबून होती असे म्हणणेही अपुरे आहे. सुरक्षा-कारमुळे टायर बदलताना कमी वेळ लागला, पण उर्वरित लांब स्टिंटभर आघाडी राखणे आणि वेगवान फेरी देणे हे चालक व गाडीच्या प्रत्यक्ष क्षमतेचे परिणाम होते.&lt;ref name=&quot;GBR19_PIRACE&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_RACEREPORT&quot; /&gt;

लक्लेरचा तिसरा क्रमांक ही फेरारीच्या रविवारच्या कामगिरीतील सर्वोत्तम बाब होती. मऊ सी३ टायरवरून सुरुवात केल्याने त्याची टायर-आवश्यकता मर्सिडीज आणि रेड बुलपेक्षा वेगळी ठरली; त्याने शर्यतीदरम्यान दोन थांबे घेतले. व्हर्सटॅपनबरोबरचा दीर्घ संघर्ष आणि सुरक्षा-कारनंतरचे स्थान राखण्याची क्षमता यांमुळे त्याचे पदकस्थान अधिक महत्त्वाचे ठरते. शनिवारचा पोल मर्सिडीजकडे गेला असला, तरी लक्लेरचा पात्रतेतील फरक केवळ ०.०७९ सेकंद होता; रविवारच्या बदलत्या घटनांमुळे त्या एका जलद फेरीच्या तुलनेत वेगळे प्रतिस्पर्धी संबंध दिसले.&lt;ref name=&quot;GBR19_QUALTYRE&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_PIRACE&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_Q&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_RACE&quot; /&gt;

मॅक्लारेनसाठी सायेन्सच्या सहाव्या स्थानाने विकासकामाला गुणांच्या स्वरूपात फलित दिले. तो तेराव्या ग्रिडवरून निघाला, दोन अल्फा रोमियो कारांना सुरुवातीला मागे टाकले, आणि सुरक्षा-कारच्या वेळी प्रभावी पिट-थांबा करून पुढे आला. नंतर रिकार्डोचा दबाव झेलून त्याने आठ गुण मिळवले. मॅक्लारेनच्या संघप्रमुखांनी हे स्थान रणनीती, योग्य वेळ आणि सुधारलेल्या कारच्या एकत्रित प्रयत्नांचे फलित असल्याचे सांगितले. म्हणजेच तेरावा ग्रिडक्रमांक चालकाच्या अंतिम स्पर्धात्मक वेगाचा सरळ मापदंड नव्हता.&lt;ref name=&quot;GBR19_TEAMS&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_PIRACE&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_RACE&quot; /&gt;

नॉरिसचे सप्ताहातील चित्र वेगळे होते. पात्रतेत आठवा आणि सुरुवातीच्या फेरीत रिकार्डोच्या पुढे असलेला नॉरिस पुढे वेळेत रणनीतीचा तोटा सहन करू लागला. रिकार्डोने आधी पिट-थांबा घेऊन त्याच्यावर अंडरकट केला. सुरक्षा-कारनंतर मॅक्लारेनने नॉरिसच्या कारला दुसऱ्या थांब्यात ताजे कठीण टायर देऊन शेवटच्या फेऱ्यांत इतर कारांपेक्षा वेग वाढेल अशी अपेक्षा केली, पण समोरील कारांनी टायर अपेक्षेपेक्षा चांगले टिकवले. त्यामुळे त्याला अकराव्या क्रमांकावर गुणांविना राहावे लागले. ही तुलना एका संघातील समान यंत्रणांनाही दोन भिन्न रणनीतींमुळे किती वेगळे निकाल लागू शकतात याचे उदाहरण ठरते.&lt;ref name=&quot;GBR19_TEAMS&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_PIRACE&quot; /&gt;

अल्फा रोमियोच्या रायकोनेनने आठव्या स्थानामुळे चार गुण मिळवले. त्याची सातत्यपूर्ण शर्यत विभागीय स्पर्धेत कारची कार्यक्षमता दाखवत होती. दुसरी कार चालवणाऱ्या जोव्हिनाझीला मात्र यांत्रिक समस्या आल्याने ग्रॅव्हलमधून कार बाहेर काढता आली नाही; त्याच्या निवृत्तीमुळे आणलेली सुरक्षा कार मुख्य आघाडीच्या रणनीतीतील बदलाचा निर्णायक प्रसंग ठरली. त्यामुळे एखाद्या मध्यगटातील कारची निवृत्तीही आघाडीच्या संघांचा निकाल बदलू शकते हे या फेरीत विशेष स्पष्ट झाले. संघाने जोव्हिनाझीच्या समस्येला यांत्रिक कारणे असल्याचे वर्णन केले; त्याच्यावर काल्पनिक चालक दंड लादला गेला नाही.&lt;ref name=&quot;GBR19_TEAMS&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_RACE&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_RACEREPORT&quot; /&gt;

रेसिंग पॉइंटची घरची शर्यत गुणांशिवाय संपली. पेरेझ व स्ट्रोल यांनी सुरूवातीला प्रगती करण्याचे प्रयत्न केले, परंतु दोन्ही कार नियोजित पिट-थांब्यानंतर सुरक्षा कार येण्याच्या वेळेमुळे प्रतिस्पर्ध्यांच्या तुलनेत अडचणीत आल्या. पेरेझची हुल्केनबर्गशी संपर्क झाल्यानंतर पुढील पंखाला हानी झाली; ब्रेक समतोलाशी संबंधित अडचणीचा संघाने उल्लेख केला. स्ट्रोलला डाव्या पुढच्या ब्रेकच्या हवा-प्रवाह वाहिनीतील अवशेष काढण्यासाठी अपेक्षेपेक्षा लवकर पिट-थांबा करावा लागला. त्यानंतर मऊ टायरवर दुसरा थांबा घेऊनही तो तेराव्या स्थानावरच राहिला; पेरेझ सतरावा ठरला.&lt;ref name=&quot;GBR19_TEAMS&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_RACE&quot; /&gt;

हाससाठी ही विशेष निराशाजनक फेरी होती. ग्रोसजॉन पहिल्या सरावात पिट-निर्गमनावर धडकला होता; शर्यतीत पहिल्या फेरीतील दोन हास कारांमधील संपर्कामुळे नुकसान झाले आणि मॅग्नसन सहाव्या फेरीत तर ग्रोसजॉन नवव्या फेरीत बाहेर पडले. दोन्ही कार एकाच संघाच्या असूनही परस्पर संपर्क झाल्यावर पुढील टायर बदलून शर्यत टिकवण्याचे प्रयत्न परिणामकारक ठरले नाहीत. संघप्रमुखांनी निराशा स्पष्टपणे व्यक्त केली. कोणत्याही चालकाला काल्पनिक शर्यत-वेळ दंड दिला गेला नाही; अधिकृत निकालात दोघेही वर्गीकृत नाहीत.&lt;ref name=&quot;GBR19_PF1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_TEAMS&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_RACE&quot; /&gt;

=== लक्लेर–व्हर्सटॅपन संघर्ष आणि व्हेटेलची शिक्षा ===

फेरारीच्या लक्लेर आणि रेड बुलच्या व्हर्सटॅपनमध्ये सुरुवातीपासूनच तीव्र लढत झाली. दोघांनी अनेक वळणांत एकमेकांना जवळून शर्यतीची जागा देत पुढे जाण्याचे प्रयत्न केले. पिट-थांब्यानंतर बाहेर पडतानाही त्यांची झुंज कायम राहिली. सुरक्षा कारनंतर लक्लेरला पुढच्या गटात स्थान मिळवण्यात यश आले; दरम्यान व्हर्सटॅपनने पुढे जाऊन व्हेटेलवर दबाव टाकला.&lt;ref name=&quot;GBR19_RACEREPORT&quot; /&gt;

३७व्या फेरीच्या सुमारास स्टो वळणानंतर व्हर्सटॅपनने व्हेटेलला मागे टाकले; लगेच सोळाव्या वळणाकडे ब्रेक लावताना व्हेटेलची चाके लॉक झाली आणि त्याच्या फेरारीची पुढील बाजू व्हर्सटॅपनच्या रेड बुलच्या मागील भागाला धडकली. दोन्ही चालकांच्या कारना नुकसान झाले आणि अतिरिक्त थांब्यांची वेळ आली. पंचांनी व्हेटेल या घटनेस पूर्णपणे जबाबदार ठरवून दहा सेकंदांची शर्यत-वेळ शिक्षा आणि दोन सुपर-लायसन्स दंडगुण दिले. या शिक्षेनंतर व्हेटेलचा अधिकृत निकाल सोळाव्या स्थानावर राहिला; व्हर्सटॅपनने नुकसान असूनही पाचवे स्थान मिळवले.&lt;ref name=&quot;GBR19_STEWARD&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_RACE&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_RACEREPORT&quot; /&gt;

व्हेटेलची परिस्थिती वेगळी होती. सुरुवातीला त्याने गॅस्लीला मागे टाकून आघाडीचा पाठलाग करण्याचा प्रयत्न केला; परंतु व्हर्सटॅपनने ओव्हरटेक केल्यानंतर सोळाव्या वळणाकडे ब्रेक लावताना त्याचे चाक लॉक झाले आणि रेड बुलच्या मागील भागाला धडक बसली. एफ.आय.ए. पंचांच्या निर्णय क्रमांक २७ मध्ये व्हेटेल पूर्णतः जबाबदार असल्याचे स्पष्ट नमूद आहे. दहा सेकंदांच्या वेळशिक्षेव्यतिरिक्त दोन सुपर-लायसन्स दंडगुणही देण्यात आले. हा निर्णय पूर्वीच्या ऑस्ट्रियन ग्रांप्रीतील व्हर्सटॅपन–लक्लेर संपर्काशी एकत्र करू नये: दोन स्वतंत्र फेऱ्यांतील वेगळ्या घटनेवर पंचांनी वेगळे निष्कर्ष काढले होते.&lt;ref name=&quot;GBR19_STEWARD&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_RACE&quot; /&gt;

या ग्रांप्रीतील महत्त्वाची शिस्तभंग नोंद म्हणजे व्हेटेलने व्हर्सटॅपनला धडक दिल्याची होती. पंचांनी संबंधित दृश्यफीत तपासून व्हेटेलला पूर्णतः दोषी ठरवले आणि दहा सेकंदांची वेळशिक्षा व दोन सुपर-लायसन्स दंडगुण दिले. याचा परिणाम अंतिम शर्यतवर्गीकरणातील व्हेटेलच्या सोळाव्या स्थानात समाविष्ट आहे. ही शिक्षा बोट्टास–हॅमिल्टनच्या सुरुवातीच्या जवळच्या पण स्वच्छ लढतीला लागू नव्हती; तसेच गॅस्लीला दिलेला कोणताही शिक्षेचा परिणाम नव्हता. शर्यत पूर्ण केल्यानंतरची अधिकृत वर्गीकरणे आणि पंचांच्या निर्णयांचे परिणाम स्वतंत्रपणे नोंदवले गेले आहेत.&lt;ref name=&quot;GBR19_STEWARD&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_RACE&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_RACEONLINE&quot; /&gt;

=== अंतिम फेऱ्या व मध्यगटातील निकाल ===

शर्यतीच्या शेवटी हॅमिल्टनने वापरलेल्या कठीण टायरवर लक्षणीय स्थिर वेग राखला. बोट्टासला वेगळ्या मिश्रणासाठी करावा लागलेला दुसरा पिट-थांबा यामुळे तो मागे राहिला; नव्या मऊ टायरमुळेही तो हॅमिल्टनचा अंतिम वेगवान-फेरीचा विक्रम मोडू शकला नाही. हॅमिल्टनने ५२व्या फेरीत १:२७.३६९ नोंदवून त्यावेळचा सिल्वेरस्टोनचा सर्वांत वेगवान एफ.१ शर्यत-फेरी विक्रम केला, शर्यत २४.९२८ सेकंदांच्या आघाडीने जिंकली आणि पात्रतेत पोल न मिळाल्याची भरपाई केली.&lt;ref name=&quot;GBR19_RACE&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_PIRACE&quot; /&gt;

लक्लेर तिसरा राहिला आणि सलग पदकस्थाने राखली; रेड बुलच्या गॅस्लीने चौथे स्थान मिळवून त्या टप्प्यापर्यंतची आपली सर्वोत्तम २०१९ शर्यत पूर्ण केली. व्हर्सटॅपन पाचवा, सायेन्स सहावा आणि रिकार्डो सातवा आला. मॅक्लारेनच्या नॉरिसला दोन पिट-थांब्यांच्या रणनीतीनंतर अकराव्या स्थानावर समाधान मानावे लागले. रायकोनेन आठवा, क्व्यात नववा आणि हुल्केनबर्ग दहावा राहिला; टोरो रोसोच्या अल्बोनला शेवटच्या टप्प्यात हुल्केनबर्गने मागे टाकल्याने तो बारावा ठरला.&lt;ref name=&quot;GBR19_RACEREPORT&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_TEAMS&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_RACE&quot; /&gt;

रेसिंग पॉइंटच्या पेरेझची हुल्केनबर्गशी संपर्कातून पुढील पंखाला हानी झाली आणि तो सतरावा ठरला; स्ट्रोल तेरावा राहिला. विलियम्सचे रसल आणि कुबित्सा अनुक्रमे चौदावे-पंधरावे ठरले. जोव्हिनाझीच्या आधीच्या निवृत्तीसह हासचे ग्रोसजॉन आणि मॅग्नसन या दोन्ही कार आरंभीच एकमेकांशी झालेल्या संपर्कानंतर नुकसानामुळे निवृत्त झाल्या. एफ.आय.ए.च्या वर्गीकरणात शर्यत पूर्ण न केलेल्या या तीन चालकांना वर्गीकृत नाही असे नोंदले आहे.&lt;ref name=&quot;GBR19_RACE&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_TEAMS&quot; /&gt;

रेड बुलच्या बाजूने गॅस्लीचा चौथा क्रमांक लक्षणीय होता. पहिल्या मुक्त सरावात त्याचीच सर्वांत जलद वेळ होती; पात्रतेत पाचवा आणि रविवारी चौथा राहिल्याने त्याला बारा गुण मिळाले. यामुळे त्याच्या सप्ताहातील सुसंगत वेगाची पुष्टी होते. व्हर्सटॅपनने वाहनाला धडक बसल्यानंतरही पाचवा क्रमांक राखला, म्हणून रेड बुलने एकूण बावीस गुण मिळवले. ऑस्ट्रियामधील विजयाची पुनरावृत्ती झाली नाही, पण एकत्रित रेड बुल कारचा वेग दोन चालकांच्या गुणरूप परिणामांत दिसला.&lt;ref name=&quot;GBR19_FP1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_Q&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_RACE&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_TEAMS&quot; /&gt;

विलियम्सचे रसल चौदावे आणि कुबित्सा पंधरावे राहिले. दोन्ही चालक विजेत्यापेक्षा एका फेरीने मागे होते, आणि संघाला गुण मिळाले नाहीत. या सप्ताहातील विशेष बाब म्हणजे रसलने दुसऱ्या सरावात केवळ ११ फेऱ्या पूर्ण केल्या होत्या, पण शनिवारी तिसऱ्या सरावात २२ फेऱ्यांसह पुन्हा गाडी चालवली. संघाचा मूलभूत स्पर्धात्मक वेग कमी असतानाही दोन्ही चालकांनी अंतिम रेषेपर्यंत पोहोचणे हे टीमच्या कार्यक्षमतेचे सकारात्मक, पण अजिंक्यपदाच्या दृष्टीने मर्यादित यश होते. विलियम्सला गुण अजून मिळाले नव्हते.&lt;ref name=&quot;GBR19_FP2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_FP3&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_RACE&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_POINTS&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_TEAMS&quot; /&gt;

=== शर्यतीनंतरचे निर्णय, अंतिम वर्गीकरण आणि अजिंक्यपदावरील परिणाम ===

हॅमिल्टनने सहावी ब्रिटिश ग्रांप्री जिंकत त्या वेळी घरच्या ग्रांप्रीतील विजयांचा नवा विक्रम केला, तसेच त्याचा २०१९ मधील सातवा आणि कारकिर्दीतील ऐंशीवा एफ.१ विजय नोंदला. मर्सिडीजची पहिल्या दोन स्थानांवरील दुहेरी कामगिरी ऑस्ट्रियामधील अपयशानंतर पुनरागमन मानता येते. बोट्टासला अठरा गुण मिळाले, परंतु एकाच वेळी हॅमिल्टनला मिळालेल्या सहाव्या जादा गुणांमुळे—विजयासाठी २५ विरुद्ध दुसऱ्यासाठी १८ आणि जलद फेरीचे १—चालक अजिंक्यपदातील अंतर आणखी वाढले.&lt;ref name=&quot;GBR19_RACE&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_POINTS&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_TEAMS&quot; /&gt;

रेनॉल्टच्या रिकार्डोने सातव्या स्थानासह सहा गुण मिळवले; हुल्केनबर्गने दहावे स्थान मिळवून आणखी एक गुण मिळवला. दोन्ही कार पात्रतेच्या अंतिम फेरीत पोहोचल्या होत्या आणि मध्यगटातील स्पर्धेत प्रभावी वेग दाखवत होत्या. परंतु रिकार्डोला सायेन्सला मागे टाकता आले नाही, तर हुल्केनबर्गने शेवटच्या टप्प्यात अल्बोनला मागे टाकून गुणांचे स्थान मिळवले. त्यामुळे रेनॉल्टने सात गुण मिळवले तरी कारनिर्माता अजिंक्यपदातील मॅक्लारेनचे चौथे स्थान बदलले नाही.&lt;ref name=&quot;GBR19_Q&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_TEAMS&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_RACE&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_POINTS&quot; /&gt;

टोरो रोसोच्या क्व्यातने सतराव्या ग्रिडस्थानावरून नववे स्थान मिळवले; त्याच्या दोन गुणांमुळे संघाच्या कारनिर्माता अजिंक्यपदातील स्थानासाठी महत्त्वाचा लाभ झाला. अल्बोनने प्रारंभी चांगला वेग दाखवूनही अंतिम निकालात बारावे स्थान मिळवले. होंडाच्या तांत्रिक प्रतिनिधींनी त्याच्या पॉवर युनिटमधील उच्च विद्युतदाबाशी संबंधित डेटामुळे आणखी पिट-थांबा सुरक्षित नसल्याचा संघाला सल्ला दिल्याचे सांगितले. त्यामुळे अपेक्षित ताजे टायर मिळाले नाहीत आणि तो शेवटी गुणबाह्य राहिला. ही मर्यादा केवळ चालकाच्या वेगाची नव्हती, तर वाहनाच्या सुरक्षित तांत्रिक कार्यप्रणालीशी संबंधित होती.&lt;ref name=&quot;GBR19_TEAMS&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_RACE&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_POINTS&quot; /&gt;

शर्यतीनंतर हॅमिल्टन २२३ आणि बोट्टास १८४ गुणांवर होते; चालक अजिंक्यपदातील पहिल्या दोन स्थानांचे अंतर ३९ गुण झाले. व्हर्सटॅपन १३६, व्हेटेल १२३ आणि लक्लेर १२० गुणांवर राहिले. कारनिर्मात्यांमध्ये मर्सिडीज ४०७, फेरारी २४३ आणि रेड बुल १९१ गुणांवर होते; मॅक्लारेन ६० आणि रेनॉल्ट ३९ गुणांसह पुढील दोन स्थानांवर होते. मर्सिडीजने फेरारीवर १६४ गुणांची आघाडी घेतली. हे आकडे शर्यतीनंतरच्या दिनांकित एफ.आय.ए. दस्तऐवज ३१ मधील अधिकृत गुण आहेत; पुढील हंगामातील कोणत्याही शर्यतीचे गुण यात मिसळलेले नाहीत.&lt;ref name=&quot;GBR19_POINTS&quot; /&gt;

कारनिर्माते गुणतालिकेत रेसिंग पॉइंट आणि टोरो रोसो दोघांचेही १९ गुण होते; अधिकृत प्रकाशित निकषांनुसार रेसिंग पॉइंट सातव्या आणि टोरो रोसो आठव्या क्रमांकावर होते. चालकांच्या २२ समान गुणांवर नॉरिस अधिकृत क्रमवारीत नववा तर रिकार्डो दहावा होता. त्यामुळे तक्त्यात समान गुण असलेल्या चालक किंवा कारनिर्मात्यांचा क्रम वर्णक्रमानुसार स्वतंत्रपणे बदललेला नाही.&lt;ref name=&quot;GBR19_POINTS&quot; /&gt;

== निकालानंतर गुणतालिका ==

=== चालक अजिंक्यपद गुणतालिका ===

१४ जुलै २०१९ रोजी शर्यतीनंतर प्रकाशित झालेल्या एफ.आय.ए.च्या दस्तऐवज ३१ मध्ये सर्व २० हंगामी सहभागी चालक आणि अधिकृत समान-गुण प्राधान्यक्रम नोंदला आहे. शून्य गुण असलेले रसल आणि कुबित्सा दोघेही दस्तऐवजात असून ते तक्त्यात ठेवले आहेत.&lt;ref name=&quot;GBR19_POINTS&quot; /&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! चालक !! संघ !! गुण
|-
| १ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || २२३
|-
| २ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १८४
|-
| ३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १३६
|-
| ४ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || १२३
|-
| ५ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || १२०
|-
| ६ || [[पियर गॅस्ली]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ५५
|-
| ७ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || ३८
|-
| ८ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || २५
|-
| ९ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || २२
|-
| १० || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || २२
|-
| ११ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || १७
|-
| १२ || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || १४
|-
| १३ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १३
|-
| १४ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || १२
|-
| १५ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[टोरो रोसो]] || ७
|-
| १६ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || ६
|-
| १७ || [[रोमेन ग्रोसजॉन]] || [[हास]] || २
|-
| १८ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १
|-
| १९ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ०
|-
| २० || [[रॉबर्ट कुबित्सा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;GBR19_POINTS&quot; /&gt;
|}

=== कारनिर्माते अजिंक्यपद गुणतालिका ===

खालील क्रमवारी १४ जुलै रोजीच्या एफ.आय.ए. दस्तऐवजातील कारनिर्मात्यांची पूर्ण अधिकृत यादी आहे. समान १९ गुण असलेल्या रेसिंग पॉइंट आणि टोरो रोसो या संघांमध्ये एफ.आय.ए.चा अधिकृत क्रम कायम ठेवला आहे.&lt;ref name=&quot;GBR19_POINTS&quot; /&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कारनिर्माता !! गुण
|-
| १ || [[मर्सिडीज]] || ४०७
|-
| २ || [[फेरारी]] || २४३
|-
| ३ || [[रेड बुल रेसिंग]] || १९१
|-
| ४ || [[मॅक्लारेन]] || ६०
|-
| ५ || [[रेनॉल्ट]] || ३९
|-
| ६ || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || २६
|-
| ७ || [[रेसिंग पॉइंट]] || १९
|-
| ८ || [[टोरो रोसो]] || १९
|-
| ९ || [[हास]] || १६
|-
| १० || [[विलियम्स रेसिंग]] || ०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;GBR19_POINTS&quot; /&gt;
|}

== हे सुद्धा पहा ==
* [[फॉर्म्युला वन]]
* [[ब्रिटिश ग्रांप्री]]
* [[सिल्वेरस्टोन सर्किट]]
* [[२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम]]
* [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन चालक यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]]

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}

==तळटीप==
{{reflist|group=टीप}}

== बाह्य दुवे ==
* [https://www.formula1.com/en/racing/2019/great-britain २०१९ ब्रिटिश ग्रांप्रीचे अधिकृत कार्यक्रम पृष्ठ]
* [https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1009/great-britain/race-result २०१९ ब्रिटिश ग्रांप्रीचे अंतिम निकाल — फॉर्म्युला वन]
* [https://www.fia.com/documents/championships/fia-formula-one-world-championship-14/event/British%20Grand%20Prix/season/season-2019-971 ब्रिटिश ग्रांप्रीचे एफ.आय.ए. निर्णय दस्तऐवज]

{{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत
| हंगाम = २०१९
| ग्रांप्री = ब्रिटिश ग्रांप्री
| हंगामातील_मागील_शर्यत = २०१९ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री
| हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०१९ जर्मन ग्रांप्री
| ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१८ ब्रिटिश ग्रांप्री
| ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२० ब्रिटिश ग्रांप्री
}}
{{२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम}}
{{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}}
[[वर्ग:ब्रिटिश ग्रांप्री]]
[[वर्ग:२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम]]</text>
      <sha1>q0r2888qlvarsxzk1hs2zd3tmqxir7z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728287</id>
      <parentid>2728286</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T14:08:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KiranBOT II</username>
        <id>140753</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>शुद्धलेखन — योग्य उकार ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#योग्य उकार|अधिक माहिती]])</comment>
      <origin>2728287</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="124284" sha1="80gyqqcff41yvbj1k1v7t5ec823rh8u" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत माहिती
| प्रकार = एफ.१
| देश = युनायटेड किंग्डम
| ग्रांप्री = ब्रिटिश
| चित्र = Silverstone race circuit.svg
| चित्र_शीर्षक = २०१९ ब्रिटिश ग्रांप्रीमध्ये वापरल्या गेलेल्या सिल्वेरस्टोन सर्किटच्या ग्रांप्री मार्गाचे रेखाचित्र
| दिनांक = १४ जुलै
| वर्ष = २०१९
| अधिकृत_नाव = फॉर्म्युला वन रोलेक्स ब्रिटिश ग्रांप्री २०१९
| शर्यत_क्रमांक = १०
| हंगामात_एकूण_शर्यती = २१
| शर्यतीचे_ठिकाण = [[सिल्वेरस्टोन सर्किट]], सिल्वेरस्टोन, युनायटेड किंग्डम
| सर्किट_प्रकार = कायमस्वरूपी शर्यतीचा मार्ग
| सर्किट_अंतर_किमी = ५.८९१
| सर्किट_अंतर_मैल = ३.६६०
| एकूण_फेऱ्या = ५२
| एकूण_अंतर_किमी = ३०६.१९८
| एकूण_अंतर_मैल = १९०.२६३
| हवामान = कोरडे व थंड; सरावाच्या दिवसांत अधूनमधून हलका पाऊस
| पोल_चालक = [[वालट्टेरी बोट्टास]]
| पोल_देश = फिनलंड
| पोल_संघ = [[मर्सिडीज]]
| पोल_वेळ = १:२५.०९३
| जलद_चालक = [[लुइस हॅमिल्टन]]
| जलद_देश = युनायटेड किंग्डम
| जलद_संघ = [[मर्सिडीज]]
| जलद_वेळ = १:२७.३६९
| जलद_फेरी = ५२
| पहिला_चालक = [[लुइस हॅमिल्टन]]
| पहिला_देश = युनायटेड किंग्डम
| पहिला_संघ = [[मर्सिडीज]]
| दुसरा_चालक = [[वालट्टेरी बोट्टास]]
| दुसरा_देश = फिनलंड
| दुसरा_संघ = [[मर्सिडीज]]
| तिसरा_चालक = [[शार्ल लक्लेर]]
| तिसरा_देश = मोनॅको
| तिसरा_संघ = [[फेरारी]]
| हंगामातील_मागील_शर्यत = २०१९ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री
| हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०१९ जर्मन ग्रांप्री
| ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१८ ब्रिटिश ग्रांप्री
| ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२० ब्रिटिश ग्रांप्री
}}

'''२०१९ ब्रिटिश ग्रांप्री''' (अधिकृत नाव '''फॉर्म्युला वन रोलेक्स ब्रिटिश ग्रांप्री २०१९''') ही [[२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम|२०१९ फॉर्म्युला वन जागतिक अजिंक्यपद]] स्पर्धेतील दहावी शर्यत होती. ही शर्यत १४ जुलै २०१९ रोजी युनायटेड किंग्डममधील [[सिल्वेरस्टोन सर्किट]]वर ५२ फेऱ्यांसाठी आयोजित झाली. [[मर्सिडीज]]च्या [[लुइस हॅमिल्टन]]ने सहाव्यांदा ब्रिटिश ग्रांप्री जिंकून तत्कालीन विक्रम केला. संघसहकारी [[वालट्टेरी बोट्टास]] दुसरा आणि [[फेरारी]]चा [[शार्ल लक्लेर]] तिसरा आला. बोट्टासने १:२५.०९३ अशा वेळेसह पोल स्थान मिळवले, पण शर्यतीदरम्यान [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]]च्या गाडीमुळे आलेल्या सुरक्षा-कार कालखंडात हॅमिल्टनला कमी वेळेचा पिट-थांबा करता आला. विजेत्याने ५२व्या व अंतिम फेरीतील १:२७.३६९ या सर्वात जलद वेळेसाठी अतिरिक्त अजिंक्यपद गुणही मिळवला. रेड बुलच्या [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]]ला धडक दिल्यामुळे [[सेबास्टियन व्हेटेल]]ला दहा सेकंदांची शिक्षा झाली.&lt;ref name=&quot;GBR19_EVENT&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/racing/2019/great-britain |title=२०१९ ब्रिटिश ग्रांप्री : कार्यक्रम व स्थळ |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_GRID&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20British%20Grand%20Prix%20-%20Final%20Starting%20Grid.pdf |title=ब्रिटिश ग्रांप्री : अधिकृत अंतिम सुरुवातीची क्रमवारी, दस्तऐवज २५ |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=१४ जुलै २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_RACE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20British%20Grand%20Prix%20-%20Provisional%20Race%20Classification.pdf |title=ब्रिटिश ग्रांप्री : अधिकृत शर्यत वर्गीकरण, दस्तऐवज २८ |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=१४ जुलै २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_POINTS&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20British%20Grand%20Prix%20-%20Championship%20Points.pdf |title=ब्रिटिश ग्रांप्री : अधिकृत अजिंक्यपद गुणतालिका, दस्तऐवज ३१ |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=१४ जुलै २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_STEWARD&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20British%20Grand%20Prix%20-%20Offence%20-%20Car%205%20%28causing%20a%20collision%20with%20car%2033%29.pdf |title=व्हेटेलमुळे घडलेल्या अपघाताबाबत पंचांचा निर्णय, दस्तऐवज २७ |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=१४ जुलै २०१९}}&lt;/ref&gt;

== पार्श्वभूमी ==

=== शर्यतीपूर्वीची अजिंक्यपदाची स्थिती ===

ऑस्ट्रियन ग्रांप्रीनंतर हॅमिल्टन १९७ गुणांसह चालक अजिंक्यपदात पहिला होता; बोट्टास १६६, व्हर्सटॅपन १२६, व्हेटेल १२३ आणि लक्लेर १०५ गुणांवर होते. कारनिर्मात्यांत मर्सिडीजचे ३६३, फेरारीचे २२८, रेड बुल रेसिंगचे १६९, मॅक्लारेनचे ५२ आणि रेनॉल्टचे ३२ गुण होते. ऑस्ट्रियामधील व्हर्सटॅपनच्या विजयामुळे मर्सिडीजच्या सलग आठ विजयांचा क्रम थांबला होता, परंतु अजिंक्यपदातील संघाची आघाडी अजूनही लक्षणीय होती. ब्रिटिश फेरीत बोट्टासला संघसहकाऱ्याविरुद्ध गुणांतील अंतर कमी करण्याची, तर फेरारी आणि रेड बुलला पुढे प्रगती करण्याची संधी होती.&lt;ref name=&quot;GBR19_POINTS&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_EVENT&quot; /&gt;

हॅमिल्टनसाठी घरच्या शर्यतीचे ऐतिहासिक महत्त्व अधिक होते. ब्रिटिश ग्रांप्रीमध्ये विजय मिळवणारा सर्वाधिक यशस्वी चालक ठरण्याची संधी त्याच्यापुढे होती. त्याचवेळी मध्यगटात मॅक्लारेनच्या विकासकामामुळे रेनॉल्ट, अल्फा रोमियो, टोरो रोसो आणि रेसिंग पॉइंट यांच्याशी स्पर्धा तीव्र झाली होती. ऑस्ट्रियन निकालांच्या आधारे ब्रिटिश फेरीपूर्वी मॅक्लारेन ५२ आणि रेनॉल्ट ३२ गुणांवर होते; मात्र सिल्वेरस्टोनच्या जलद वळणांमुळे मागील शर्यतीतील वेगाचा क्रम जशास तसा टिकेल याची खात्री नव्हती.&lt;ref name=&quot;GBR19_EVENT&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_TEAMS&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-the-teams-said-race-day-in-great-britain-2019.5aeuT872qby8FgOveqqtUU |title=ब्रिटिश ग्रांप्रीनंतर चालक व संघांच्या अधिकृत प्रतिक्रिया |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=१४ जुलै २०१९}}&lt;/ref&gt;

=== सर्किट आणि स्पर्धा कार्यक्रम ===

सिल्वेरस्टोन सर्किटची त्या वर्षीची ग्रांप्री लांबी ५.८९१ किलोमीटर होती. घोषित शर्यत अंतर ३०६.१९८ किलोमीटर आणि एकूण फेऱ्या ५२ होत्या. मॅगट्स–बेकेट्स, कॉप्स आणि स्टो यांसारख्या वेगवान वळणांनी टायरवरील पार्श्वबल, स्थिर वायुगतिकी आणि चालकाची अचूकता महत्त्वाची ठरवली. नव्याने पसरविलेल्या डांबरी पृष्ठभागामुळे प्रारंभी पकड व टायरची कामगिरी यांचे मूल्यांकन हा सरावाचा महत्त्वाचा मुद्दा होता. मार्गावरील दोन डी.आर.एस. विभाग असून रविवारची शर्यत स्थानिक वेळेनुसार दुपारच्या सत्रात झाली.&lt;ref name=&quot;GBR19_PREVIEW&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/2019_british_gp_preview_1.pdf |title=ब्रिटिश ग्रांप्री २०१९ : मार्गाचे अधिकृत पूर्वावलोकन |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_EVENT&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_PF1&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/fp1-report-highlights-great-britain-grand-prix-2019.1eiQQ9qPXgNm6SJ3RAhDTj |title=पहिला सराव : गॅस्ली सर्वाधिक वेगवान आणि सत्रातील व्यत्यय |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=१२ जुलै २०१९}}&lt;/ref&gt;

शुक्रवारी १२ जुलैला प्रथम आणि द्वितीय मुक्त सराव, शनिवारी १३ जुलैला तिसरा सराव व तीन टप्प्यांची पात्रता फेरी, तर रविवारी १४ जुलैला मुख्य ग्रांप्री झाली. २०१९ हंगामात स्प्रिंट शर्यती नव्हत्या. शनिवारच्या पात्रता फेरीतील वर्गीकरण आणि रविवारी प्रकाशित केलेली अंतिम सुरुवातीची क्रमवारी या दोन स्वतंत्र अधिकृत नोंदी तपासण्यात आल्या.&lt;ref name=&quot;GBR19_EVENT&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_Q&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20British%20Grand%20Prix%20-%20Final%20Qualifying%20Classification.pdf |title=ब्रिटिश ग्रांप्री : अंतिम पात्रता वर्गीकरण, दस्तऐवज २१ |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=१३ जुलै २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_GRID&quot; /&gt;

=== सहभागी चालक आणि संघ ===

एफ.आय.ए.च्या ११ जुलैच्या अधिकृत नोंदीनुसार दहा संघांचे प्रत्येकी दोन असे २० चालक सहभागी होते. मुख्य शर्यत चालवणाऱ्या चालकांव्यतिरिक्त कोणीही या सप्ताहातील तीन मुक्त सरावांत तात्पुरता पर्याय म्हणून वाहन चालवले नाही; प्रत्येक सरावाच्या नोंदीत हेच २० चालक स्वतंत्रपणे आहेत. त्यामुळे सहभागींच्या सामान्य यादीत सरावापुरते स्वतंत्र चालक जोडण्याची आवश्यकता नव्हती.&lt;ref name=&quot;GBR19_ENT&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20British%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf |title=ब्रिटिश ग्रांप्री : अधिकृत सहभागींची यादी, दस्तऐवज ६ |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=११ जुलै २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_FP1&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20British%20Grand%20Prix%20-%20P1%20Classification.pdf |title=ब्रिटिश ग्रांप्री : पहिल्या सरावाचे अधिकृत वर्गीकरण, दस्तऐवज ८ |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=१२ जुलै २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_FP2&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20British%20Grand%20Prix%20-%20P2%20Classification.pdf |title=ब्रिटिश ग्रांप्री : दुसऱ्या सरावाचे अधिकृत वर्गीकरण, दस्तऐवज ९ |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=१२ जुलै २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_FP3&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20British%20Grand%20Prix%20-%20P3%20Classification.pdf |title=ब्रिटिश ग्रांप्री : तिसऱ्या सरावाचे अधिकृत वर्गीकरण, दस्तऐवज १६ |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=१३ जुलै २०१९}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! संघ !! चालक !! कार क्र.
|-
| [[मर्सिडीज]] || [[लुइस हॅमिल्टन]] || ४४
|-
| [[मर्सिडीज]] || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || ७७
|-
| [[फेरारी]] || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || ५
|-
| [[फेरारी]] || [[शार्ल लक्लेर]] || १६
|-
| [[रेड बुल रेसिंग]] || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || ३३
|-
| [[रेड बुल रेसिंग]] || [[पियर गॅस्ली]] || १०
|-
| [[मॅक्लारेन]] || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || ५५
|-
| [[मॅक्लारेन]] || [[लॅन्डो नॉरिस]] || ४
|-
| [[रेनॉल्ट]] || [[डॅनियल रिकार्डो]] || ३
|-
| [[रेनॉल्ट]] || [[निको हुल्केनबर्ग]] || २७
|-
| [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || [[किमी रायकोनेन]] || ७
|-
| [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || ९९
|-
| [[रेसिंग पॉइंट]] || [[सर्जिओ पेरेझ]] || ११
|-
| [[रेसिंग पॉइंट]] || [[लान्स स्ट्रोल]] || १८
|-
| [[टोरो रोसो]] || [[डॅनिल क्व्यात]] || २६
|-
| [[टोरो रोसो]] || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || २३
|-
| [[हास]] || [[केविन मॅग्नसन]] || २०
|-
| [[हास]] || [[रोमेन ग्रोसजॉन]] || ८
|-
| [[विलियम्स रेसिंग]] || [[जॉर्ज रसल]] || ६३
|-
| [[विलियम्स रेसिंग]] || [[रॉबर्ट कुबित्सा]] || ८८
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;GBR19_ENT&quot; /&gt;
|}

=== टायर ===

पिरेलीने या शर्यतीसाठी त्यावेळच्या सर्वांत कठीण तीन कोरड्या मिश्रणांची निवड केली: सी१ कठीण पांढरा, सी२ मध्यम पिवळा आणि सी३ मऊ लाल. प्रत्येक चालकाला एकूण १३ कोरड्या संचांची निवड करता येत होती; मात्र त्यातील वाटप संघ आणि चालकानुसार वेगवेगळे होते. उदाहरणार्थ मर्सिडीजच्या दोन्ही चालकांकडे प्रत्येकी १ कठीण, ४ मध्यम व ८ मऊ संच होते; फेरारी व रेड बुलचे प्रत्येकी १, ३, ९ होते; रेनॉल्टचे १० मऊ तर विलियम्सचे ७ मऊ संच होते. रेनॉल्टच्या दोन चालकांचे कठीण व मध्यम संचांचे विभाजनही वेगवेगळे होते. त्यामुळे पुढील तीन ओळींमध्ये प्रत्येक चालकाला सारखेच संच मिळाले असा अर्थ घेऊ नये.&lt;ref name=&quot;GBR19_PINOM&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://press.pirelli.com/2019-british-grand-prix----tyre-compound-choices/ |title=ब्रिटिश ग्रांप्री : वापरासाठी निवडलेले टायर मिश्रण |प्रकाशक=पिरेली |दिनांक=१६ मे २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_PISELECT&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://press.pirelli.com/2019-british-grand-prix--selected-sets-per-driver/ |title=ब्रिटिश ग्रांप्री : चालकनिहाय निवडलेले टायर संच |प्रकाशक=पिरेली |दिनांक=२ जुलै २०१९}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! टायर प्रकार !! मिश्रण !! बाजूच्या पट्टीचा रंग !! प्रत्येकी उपलब्ध संच
|-
| कठीण || सी१ || पांढरा || १–२; संघ/चालकनिहाय फरक
|-
| मध्यम || सी२ || पिवळा || १–५; संघ/चालकनिहाय फरक
|-
| मऊ || सी३ || लाल || ७–१०; संघ/चालकनिहाय फरक
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;GBR19_PISELECT&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_PINOM&quot; /&gt;
|}

सिल्वेरस्टोनच्या जलद वळणांमध्ये सी१चा टिकाऊपणा उपयोगी ठरणार होता; दुसरीकडे कमी तापमान, डांबरी पृष्ठभागाची बदलती पकड आणि पात्रता फेरीतील कमाल वेगासाठी सी३ महत्त्वाचा होता. पिरेलीच्या शनिवारच्या आढाव्यानुसार दोन पिट-थांब्यांची रणनीती अपेक्षित होती. मात्र सुरक्षा-कारच्या वेळेवर परिणामकारक बदल करून काही चालकांनी रविवारची ५२ फेऱ्यांची शर्यत एका पिट-थांब्यावर पूर्ण केली. हा रविवारचा प्रत्यक्ष निकाल शनिवारच्या रणनीतीच्या भाकितापासून वेगळा होता.&lt;ref name=&quot;GBR19_QUALTYRE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://press.pirelli.com/2019-british-grand-prix---qualifying-0/ |title=ब्रिटिश पात्रता फेरीतील टायर व अपेक्षित रणनीती |प्रकाशक=पिरेली |दिनांक=१३ जुलै २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_PIRACE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://press.pirelli.com/2019-british-grand-prix---race/ |title=ब्रिटिश ग्रांप्री : टायर, पिट-थांबे व रणनीतीचे अधिकृत विश्लेषण |प्रकाशक=पिरेली |दिनांक=१४ जुलै २०१९}}&lt;/ref&gt;

== मुक्त सराव सत्रे ==

=== पहिला मुक्त सराव ===

शुक्रवारी पहिल्या सरावात पियर गॅस्लीने १:२७.१७३ नोंदवून प्रथम स्थान मिळवले. बोट्टास ०.४५६, व्हर्सटॅपन ०.८३६, हॅमिल्टन ०.९४९, लक्लेर १.०८० आणि व्हेटेल १.१३१ सेकंदांनी मागे राहिले. नव्या डांबरी पृष्ठभागामुळे ट्रॅकच्या पकडीबाबत चालक सावध होते. ग्रोसजॉनची हास कार पिट-निर्गमनावर फिरून अडथळ्याला धडकली व पुढील पंख खराब झाला; रायकोनेनची कार थांबल्याने लाल झेंडा दाखवावा लागला.&lt;ref name=&quot;GBR19_FP1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_PF1&quot; /&gt;

सत्राच्या उत्तरार्धात हलका पाऊस पडल्याने काही वेळा चालकांनी इंटरमीडिएट टायर आजमावले; मात्र पृष्ठभाग लवकर पुन्हा कोरडा झाला. शेवटच्या प्रयत्नात गॅस्लीने वेगवान फेरी साधून रेड बुलला सरावातील आघाडी दिली. पहिल्या २० चालकांनी वेळ नोंदवली, परंतु वेगवान फेरी आणि लांब स्टिंटचे तापमान एकसारखे नव्हते; त्यामुळे पहिल्या सरावाची क्रमवारी शर्यतीतील संभाव्य वेगाचा निश्चित अंदाज नव्हती.&lt;ref name=&quot;GBR19_PF1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_FP1&quot; /&gt;

=== मुक्त सराव १ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:२७.१७३ || २५
|-
| २ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || +०.४५६ || २९
|-
| ३ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.८३६ || २१
|-
| ४ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || +०.९४९ || २६
|-
| ५ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || +१.०८० || २१
|-
| ६ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || +१.१३१ || २१
|-
| ७ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || +१.६३० || २१
|-
| ८ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || +१.८५८ || २४
|-
| ९ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[टोरो रोसो]] || +१.९२० || २६
|-
| १० || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || +१.९८९ || ३१
|-
| ११ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || +१.९९७ || २३
|-
| १२ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || +२.२८० || २७
|-
| १३ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || +२.३२७ || २६
|-
| १४ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || +२.४८४ || २५
|-
| १५ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || +२.९२६ || २४
|-
| १६ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || +३.४३२ || २४
|-
| १७ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +३.५६८ || २५
|-
| १८ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || +३.५७४ || १२
|-
| १९ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजॉन]] || [[हास]] || +३.६३८ || २२
|-
| २० || ८८ || [[रॉबर्ट कुबित्सा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +४.९४८ || २७
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;GBR19_FP1&quot; /&gt;
|}

=== दुसरा मुक्त सराव ===

दुसऱ्या सरावात बोट्टास १:२६.७३२ या वेळेसह सर्वांत वेगवान ठरला. हॅमिल्टन त्याच्यापेक्षा केवळ ०.०६९ सेकंद मागे होता; त्यानंतर लक्लेर ०.१९७, व्हेटेल ०.४४८ आणि गॅस्ली ०.५१७ सेकंदांच्या फरकाने आले. मॅक्लारेनच्या नॉरिसने सहावी तर सायेन्सने आठवी वेळ नोंदवून मध्यगटातील प्रभावी कामगिरी चालू ठेवली. या वेळी फेरीतील कमाल वेगासोबत प्रत्यक्ष इंधनभार व टायर टिकण्याचे दीर्घ प्रयत्न महत्त्वाचे होते.&lt;ref name=&quot;GBR19_FP2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_PF2&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/fp2-report-highlights-great-britain-grand-prix-2019.1679Ma9Qf2NpXzKtlsKRrY |title=दुसरा सराव : बोट्टासची आघाडी व तांत्रिक अडचणी |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=१२ जुलै २०१९}}&lt;/ref&gt;

मॅगट्स–बेकेट्स विभागात रेनॉल्टच्या रिकार्डोची कार तांत्रिक अडचणीने थांबल्याने आभासी सुरक्षा-कार परिस्थिती निर्माण झाली. ग्रोसजॉनच्या कारमध्ये हायड्रॉलिक गळतीचा संशय असल्याने तो आरंभी बराच वेळ गॅरेजमध्ये राहिला; विलियम्सच्या रसलला देखील द्रवगळतीमुळे केवळ ११ फेऱ्या पूर्ण करता आल्या. कुबित्साने त्याचवेळी ३७ फेऱ्या पूर्ण केल्या. त्यामुळे सरावातील अंतिम क्रमवारी पाहताना प्रत्येक चालकाला मिळालेल्या प्रत्यक्ष धावण्याच्या संधीचा फरक विचारात घेणे आवश्यक होते.&lt;ref name=&quot;GBR19_PF2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_FP2&quot; /&gt;

=== मुक्त सराव २ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:२६.७३२ || २५
|-
| २ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || +०.०६९ || ३५
|-
| ३ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || +०.१९७ || ३०
|-
| ४ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || +०.४४८ || ३०
|-
| ५ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.५१७ || ३१
|-
| ६ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || +०.८१४ || ३८
|-
| ७ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.८३० || ३२
|-
| ८ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || +१.२५५ || ३९
|-
| ९ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[टोरो रोसो]] || +१.२६५ || ३८
|-
| १० || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || +१.२७० || ३२
|-
| ११ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || +१.२७६ || ३६
|-
| १२ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || +१.३२७ || ३०
|-
| १३ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || +१.३९४ || ३३
|-
| १४ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || +१.३९६ || १७
|-
| १५ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || +१.४८५ || ३४
|-
| १६ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || +१.५०८ || ३७
|-
| १७ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || +१.५६२ || २८
|-
| १८ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजॉन]] || [[हास]] || +२.०६२ || २६
|-
| १९ || ८८ || [[रॉबर्ट कुबित्सा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +३.२०३ || ३७
|-
| २० || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +३.७८२ || ११
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;GBR19_FP2&quot; /&gt;
|}

=== तिसरा मुक्त सराव ===

शनिवारी अंतिम सरावात काही वेळ हलक्या पावसामुळे इंटरमीडिएट टायर वापरण्याची वेळ आली; उत्तरार्धात पुन्हा स्लीक टायरवर जलद फेऱ्या शक्य झाल्या. लक्लेरने १:२५.९०५ नोंदवून आघाडी घेतली, त्याचा फेरारी संघसहकारी व्हेटेल केवळ ०.०२६ सेकंदांनी आणि हॅमिल्टन ०.०४९ सेकंदांनी मागे होता. गॅस्ली चौथा, व्हर्सटॅपन पाचवा आणि बोट्टास सहावा राहिला. बदलत्या परिस्थितीमुळे शनिवारच्या सुरुवातीच्या अपूर्ण वेळांची सरळ तुलना करणे दिशाभूल करणारे ठरू शकले असते.&lt;ref name=&quot;GBR19_FP3&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_PF3&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/fp3-report-highlights-great-britain-grand-prix-2019.5vzHAYnZf96qVY3B8KZVkm |title=तिसरा सराव : लक्लेर व व्हेटेल यांची आघाडी |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=१३ जुलै २०१९}}&lt;/ref&gt;

नॉरिसने पुन्हा मॅक्लारेनसाठी सातवी वेळ नोंदवली. रेनॉल्टचे हुल्केनबर्ग व रिकार्डो अनुक्रमे आठवे-नववे, तर अल्बोन दहावा ठरला. सुरुवातीच्या तीन सत्रांत वेगवान चालक बदलत होते—गॅस्ली, बोट्टास आणि लक्लेर यांनी प्रत्येकी एक सराव आघाडीवर पूर्ण केला. प्रत्यक्ष पात्रतेतील टायर, तापमान आणि एकाच स्वच्छ फेरीवर यांचा मिळून पोलस्थानाचा निर्णय होणार होता. सर्व २० सहभागींनी तिसऱ्या सरावात वैध वेळ नोंदवली.&lt;ref name=&quot;GBR19_FP3&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_PF3&quot; /&gt;

=== मुक्त सराव ३ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || १:२५.९०५ || १७
|-
| २ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || +०.०२६ || १६
|-
| ३ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || +०.०४९ || २१
|-
| ४ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.२१३ || १५
|-
| ५ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.५३५ || १४
|-
| ६ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || +०.५५१ || २०
|-
| ७ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || +०.७८४ || १५
|-
| ८ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || +१.०४० || १६
|-
| ९ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || +१.०६० || १५
|-
| १० || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[टोरो रोसो]] || +१.०७१ || १७
|-
| ११ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || +१.१३१ || १६
|-
| १२ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || +१.२०१ || १५
|-
| १३ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || +१.२०३ || १८
|-
| १४ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजॉन]] || [[हास]] || +१.२०५ || १६
|-
| १५ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || +१.३७० || १६
|-
| १६ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || +१.५१९ || १५
|-
| १७ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || +१.६३९ || १४
|-
| १८ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || +१.६९३ || १२
|-
| १९ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +३.१६० || २२
|-
| २० || ८८ || [[रॉबर्ट कुबित्सा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +३.५४५ || १९
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;GBR19_FP3&quot; /&gt;
|}

== मुख्य शर्यतीची पात्रता फेरी ==

=== फेरी १ ===

पहिल्या पात्रता टप्प्यात हॅमिल्टनने १:२५.५१३ नोंदवून लक्लेरपेक्षा ०.०२० सेकंदाने आघाडी घेतली; व्हर्सटॅपन तिसरा, बोट्टास चौथा आणि व्हेटेल पाचवा राहिला. अखेरच्या प्रवेशासाठी मध्यगटातील संघर्ष मात्र कठीण होता. पेरेझने १:२६.६४९ अशी पंधरावी वेळ मिळवून दुसऱ्या टप्प्यात प्रवेश केला; मॅग्नसन केवळ ०.०१३ सेकंदाने मागे पडून सोळावा राहिला. क्व्यात, स्ट्रोल आणि विलियम्सचे रसल व कुबित्सा हे उर्वरित चार चालक याच टप्प्यात बाहेर पडले.&lt;ref name=&quot;GBR19_Q&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_QREPORT&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/British-grand-prix-2019-qualifying-report-highlights.1QM7IStT79XC6iRfB2rM2l |title=ब्रिटिश ग्रांप्री : बोट्टासने सहा हजारांश सेकंदांच्या फरकाने पोल मिळवला |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=१३ जुलै २०१९}}&lt;/ref&gt;

=== फेरी २ ===

दुसऱ्या टप्प्यात लक्लेरने १:२५.५४६ नोंदवली आणि हॅमिल्टन, बोट्टास, व्हर्सटॅपन यांच्यासह पहिल्या चार स्थानांवरील चालकांमध्ये फरक अत्यल्प होता. बोट्टासने १:२५.६७२ आणि हॅमिल्टनने १:२५.८४० अशी वेळ नोंदवली. मर्सिडीज आणि रेड बुलच्या दोन्ही चालकांनी या टप्प्यातील वेगवान फेरी मध्यम सी२ टायरवर केल्याने रविवारची सुरुवात त्या मिश्रणावर होणार होती; फेरारीच्या दोन्ही चालकांना मऊ सी३ टायर वापरावे लागणार होते.&lt;ref name=&quot;GBR19_Q&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_QUALTYRE&quot; /&gt;

दहाव्या स्थानापर्यंत हुल्केनबर्गने प्रवेश मिळवल्याने रेनॉल्टच्या दोन्ही चालकांनी अंतिम टप्प्यात स्थान मिळवले. अल्फा रोमियोचे जोव्हिनाझी व रायकोनेन अनुक्रमे अकरावे-बारावे, मॅक्लारेनचा सायेन्स तेरावा, हासचा ग्रोसजॉन चौदावा आणि रेसिंग पॉइंटचा पेरेझ पंधरावा राहून बाहेर पडले. नॉरिसने मात्र आठव्या स्थानासह मॅक्लारेनचे प्रतिनिधित्व पुढच्या टप्प्यात राखले.&lt;ref name=&quot;GBR19_Q&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_QREPORT&quot; /&gt;

=== फेरी ३ ===

तिसऱ्या टप्प्यात बोट्टासने पहिल्या प्रयत्नात १:२५.०९३ नोंदवून निर्णायक आघाडी मिळवली. हॅमिल्टनचा पहिला प्रयत्न ब्रुकलँड्स वळणाजवळील चुकांमुळे कमी प्रभावी ठरला. त्याने दुसऱ्या प्रयत्नात १:२५.०९९ पर्यंत सुधारणा केली, तरी बोट्टासपेक्षा सहा हजारांश सेकंदाने मागे राहिला. लक्लेरने १:२५.१७२ अशी वेळ मिळवली; पहिल्या तीन चालकांचा फरक ०.०७९ सेकंद होता. व्हर्सटॅपन चौथा, गॅस्ली पाचवा, व्हेटेल सहावा, रिकार्डो सातवा, नॉरिस आठवा, अल्बोन नववा व हुल्केनबर्ग दहावा ठरले.&lt;ref name=&quot;GBR19_Q&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_QREPORT&quot; /&gt;

बोट्टासचा हा हंगामातील चौथा पोल होता. या अत्यल्प फरकामुळे शनिवारच्या सत्रात मर्सिडीजच्या दोन्ही कार प्रत्यक्षात जवळजवळ समान पात्रतावेगाने चालल्याचे स्पष्ट होते; मात्र त्या एका फेरीवरून रविवारच्या वेग, टायर टिकाऊपणा आणि सुरक्षा-कारमधील परिस्थिती यांचा निर्णय लागू होत नव्हता. एफ.आय.ए.च्या अंतिम पात्रता दस्तऐवजातील तीन फेऱ्यांचे स्वतंत्र निकाल आणि एकूण प्रयत्न पुढील तक्त्यात आहेत.&lt;ref name=&quot;GBR19_Q&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_QREPORT&quot; /&gt;

=== मुख्य शर्यतीच्या पात्रता फेरीचे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी १ !! फेरी २ !! फेरी ३ !! एकूण फेऱ्या
|-
| १ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:२५.७५० || १:२५.६७२ || १:२५.०९३ || २१
|-
| २ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:२५.५१३ || १:२५.८४० || १:२५.०९९ || १७
|-
| ३ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || १:२५.५३३ || १:२५.५४६ || १:२५.१७२ || १८
|-
| ४ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:२५.७०० || १:२५.८४८ || १:२५.२७६ || २१
|-
| ५ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:२६.२७३ || १:२६.०३८ || १:२५.५९० || २१
|-
| ६ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || १:२५.८९८ || १:२६.०२३ || १:२५.७८७ || १९
|-
| ७ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || १:२६.४२८ || १:२६.२८३ || १:२६.१८२ || २१
|-
| ८ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || १:२६.०७९ || १:२६.३८५ || १:२६.२२४ || २१
|-
| ९ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[टोरो रोसो]] || १:२६.४८२ || १:२६.४०३ || १:२६.३४५ || २४
|-
| १० || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || १:२६.५६८ || १:२६.३९७ || १:२६.३८६ || २१
|-
| ११ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:२६.४४९ || १:२६.५१९ || — || १८
|-
| १२ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:२६.५५८ || १:२६.५४६ || — || १८
|-
| १३ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || १:२६.२०३ || १:२६.५७८ || — || १५
|-
| १४ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजॉन]] || [[हास]] || १:२६.३४७ || १:२६.७५७ || — || १७
|-
| १५ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:२६.६४९ || १:२६.९२८ || — || १४
|-
| १६ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || १:२६.६६२ || — || — || ९
|-
| १७ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || १:२६.७२१ || — || — || १०
|-
| १८ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:२६.७६२ || — || — || ९
|-
| १९ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:२७.७८९ || — || — || ९
|-
| २० || ८८ || [[रॉबर्ट कुबित्सा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:२८.२५७ || — || — || १०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;8&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;GBR19_Q&quot; /&gt;
|}

=== मुख्य शर्यतीची अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी ===

१४ जुलै रोजी एफ.आय.ए.ने प्रसिद्ध केलेल्या अंतिम सुरुवातीच्या क्रमवारीत पात्रता वर्गीकरणानुसारच बोट्टास पहिला, हॅमिल्टन दुसरा, लक्लेर तिसरा आणि व्हर्सटॅपन चौथा होता. या फेरीत कोणत्याही चालकाला पिट लेनमधून सुरुवात करण्याचा आदेश नव्हता आणि प्रत्यक्ष २० क्रमांकित ग्रिडस्थाने उपलब्ध होती. मागील ऑस्ट्रियन फेरीतील पॉवर युनिट किंवा ग्रिड शिक्षा इथे आपोआप पुनरावृत्त झालेली नाही.&lt;ref name=&quot;GBR19_GRID&quot; /&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! ग्रिड !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पात्रता वेळ / स्थिती
|-
| १ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:२५.०९३
|-
| २ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:२५.०९९
|-
| ३ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || १:२५.१७२
|-
| ४ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:२५.२७६
|-
| ५ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:२५.५९०
|-
| ६ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || १:२५.७८७
|-
| ७ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || १:२६.१८२
|-
| ८ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || १:२६.२२४
|-
| ९ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[टोरो रोसो]] || १:२६.३४५
|-
| १० || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || १:२६.३८६
|-
| ११ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:२६.५१९
|-
| १२ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:२६.५४६
|-
| १३ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || १:२६.५७८
|-
| १४ || ८ || [[रोमेन ग्रोसजॉन]] || [[हास]] || १:२६.७५७
|-
| १५ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:२६.९२८
|-
| १६ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || १:२६.६६२
|-
| १७ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || १:२६.७२१
|-
| १८ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:२६.७६२
|-
| १९ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:२७.७८९
|-
| २० || ८८ || [[रॉबर्ट कुबित्सा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:२८.२५७
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;5&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;GBR19_GRID&quot; /&gt;
|}

== मुख्य शर्यत ==

रविवारीच्या कोरड्या आणि तुलनेने थंड परिस्थितीत पोलवरून बोट्टासने उत्तम सुरुवात केली आणि पहिल्या वळणातील आघाडी राखली. त्याच्यापाठोपाठ हॅमिल्टन होता. लक्लेर तिसरा तर व्हर्सटॅपन चौथा राहिला. गॅस्लीची सुरुवात तुलनेने संथ झाल्याने व्हेटेलने पुढे जात पाचवे स्थान घेतले. मध्यगटात नॉरिसने पहिल्या फेरीत रिकार्डोला मागे टाकले; तेराव्या क्रमांकावरून सुरुवात केलेल्या सायेन्सनेही अल्फा रोमियोच्या कारांपुढे जाण्यास सुरुवात केली.&lt;ref name=&quot;GBR19_RACEREPORT&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/hamilton-victorious-as-verstappen-and-vettel-collide-in-silverstone.3yHjP4nXKPkt4HYJQ7Bagt |title=ब्रिटिश ग्रांप्री : हॅमिल्टनचा विजय व व्हेटेल-व्हर्सटॅपन दुर्घटना |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=१४ जुलै २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_RACE&quot; /&gt;

=== मर्सिडीजमधील प्रारंभीची झुंज ===

पहिल्या टप्प्यात हॅमिल्टनने बोट्टासला मागून सतत दबावाखाली ठेवले. लफिल्ड येथे तो काही क्षणांसाठी पुढे गेला, पण पुढील कॉप्स वळणावर बोट्टासने आतून प्रतिसाद देत आघाडी परत मिळवली. संघाच्या दोन्ही चालकांनी कारांना जागा देऊन तीव्र परंतु स्वच्छ लढत केली. त्या वेळी तिसऱ्या स्थानावरील लक्लेरचे अंतर वाढत असले तरी रेड बुल आणि फेरारी यांच्यात मागे रोमहर्षक संघर्ष सुरू होता.&lt;ref name=&quot;GBR19_RACEREPORT&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_TEAMS&quot; /&gt;

फेरारीची सुरुवातीची सी३ मऊ-टायर रणनीती आणि मर्सिडीजची सी२ मध्यम-टायर रणनीती यांत मूलभूत फरक होता. लक्लेर आणि व्हर्सटॅपन यांनी पहिल्या स्टिंटमध्ये अनेक वेळा जवळून झुंज दिली. मर्सिडीजकडे सुरुवातीचा ताबा असूनही कोणाला आधी पिटमध्ये बोलवायचे आणि सुरक्षा-कार येणार की नाही, या निर्णयावर पुढचा निकाल अवलंबून होता.&lt;ref name=&quot;GBR19_PIRACE&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_RACEREPORT&quot; /&gt;

=== पहिला पिट-थांबा आणि सुरक्षा कार ===

मध्यगटात रिकार्डोने पहिला पिट-थांबा लवकर घेऊन नॉरिसवर अंडरकट साधला. पुढे फेरारी व रेड बुलच्या चालकांनी टायर बदलण्याचे निर्णय घेतले. बोट्टासने शर्यतीच्या सुमारे सोळाव्या फेरीत मध्यमवरून पुन्हा मध्यम टायर घेतले; त्यामुळे नियमांनुसार नंतर आणखी वेगळे कोरडे मिश्रण वापरावे लागणार होते. हॅमिल्टन मात्र पहिल्या स्टिंटमध्ये बाहेर राहिला आणि संधीची वाट पाहत राहिला.&lt;ref name=&quot;GBR19_PIRACE&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_RACEREPORT&quot; /&gt;

१९व्या फेरीदरम्यान अल्फा रोमियोच्या जोव्हिनाझीची कार ग्रॅव्हलमध्ये अडकली आणि बाहेर काढण्यासाठी सुरक्षा कार आणावी लागली. त्याच वेळी हॅमिल्टनने पिटमध्ये प्रवेश करून वापरलेल्या मध्यम टायरऐवजी नवे कठीण सी१ टायर घेतले. कमी गतीच्या सुरक्षा-कार कालखंडामुळे त्याचा प्रत्यक्ष वेळेचा तोटा बोट्टासच्या हिरव्या झेंड्याखालील पिट-थांब्यापेक्षा खूप कमी झाला. हॅमिल्टन आघाडीवर पुन्हा मार्गावर आला; व्हेटेलसह इतर अनेक चालकांनीही या कालखंडाचा फायदा घेऊन टायर बदलले.&lt;ref name=&quot;GBR19_RACEREPORT&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_PIRACE&quot; /&gt;

या टप्प्याने निकालाची दिशा बदलली. बोट्टासने आधी घेतलेल्या सी२ टायरनंतर नियमानुसार दुसरे मिश्रण वापरण्यासाठी पुन्हा थांबावे लागले; हॅमिल्टन मात्र एका सी२–सी१ थांब्याने शर्यत पूर्ण करू शकत होता. सुरक्षा कारचा फायदा योगायोगाने मिळाला असला तरी हॅमिल्टनने पुढील दीर्घ स्टिंटमध्ये वेग, टायर व्यवस्थापन आणि आघाडी राखून त्या संधीचे विजयात रूपांतर केले.&lt;ref name=&quot;GBR19_PIRACE&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_TEAMS&quot; /&gt;

=== लक्लेर–व्हर्सटॅपन संघर्ष आणि व्हेटेलची शिक्षा ===

फेरारीच्या लक्लेर आणि रेड बुलच्या व्हर्सटॅपनमध्ये सुरुवातीपासूनच तीव्र लढत झाली. दोघांनी अनेक वळणांत एकमेकांना जवळून शर्यतीची जागा देत पुढे जाण्याचे प्रयत्न केले. पिट-थांब्यानंतर बाहेर पडतानाही त्यांची झुंज कायम राहिली. सुरक्षा कारनंतर लक्लेरला पुढच्या गटात स्थान मिळवण्यात यश आले; दरम्यान व्हर्सटॅपनने पुढे जाऊन व्हेटेलवर दबाव टाकला.&lt;ref name=&quot;GBR19_RACEREPORT&quot; /&gt;

३७व्या फेरीच्या सुमारास स्टो वळणानंतर व्हर्सटॅपनने व्हेटेलला मागे टाकले; लगेच सोळाव्या वळणाकडे ब्रेक लावताना व्हेटेलची चाके लॉक झाली आणि त्याच्या फेरारीची पुढील बाजू व्हर्सटॅपनच्या रेड बुलच्या मागील भागाला धडकली. दोन्ही चालकांच्या कारना नुकसान झाले आणि अतिरिक्त थांब्यांची वेळ आली. पंचांनी व्हेटेल या घटनेस पूर्णपणे जबाबदार ठरवून दहा सेकंदांची शर्यत-वेळ शिक्षा आणि दोन सुपर-लायसन्स दंडगुण दिले. या शिक्षेनंतर व्हेटेलचा अधिकृत निकाल सोळाव्या स्थानावर राहिला; व्हर्सटॅपनने नुकसान असूनही पाचवे स्थान मिळवले.&lt;ref name=&quot;GBR19_STEWARD&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_RACE&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_RACEREPORT&quot; /&gt;

=== अंतिम फेऱ्या व मध्यगटातील निकाल ===

शर्यतीच्या शेवटी हॅमिल्टनने वापरलेल्या कठीण टायरवर लक्षणीय स्थिर वेग राखला. बोट्टासला वेगळ्या मिश्रणासाठी करावा लागलेला दुसरा पिट-थांबा यामुळे तो मागे राहिला; नव्या मऊ टायरमुळेही तो हॅमिल्टनचा अंतिम वेगवान-फेरीचा विक्रम मोडू शकला नाही. हॅमिल्टनने ५२व्या फेरीत १:२७.३६९ नोंदवून त्यावेळचा सिल्वेरस्टोनचा सर्वांत वेगवान एफ.१ शर्यत-फेरी विक्रम केला, शर्यत २४.९२८ सेकंदांच्या आघाडीने जिंकली आणि पात्रतेत पोल न मिळाल्याची भरपाई केली.&lt;ref name=&quot;GBR19_RACE&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_PIRACE&quot; /&gt;

लक्लेर तिसरा राहिला आणि सलग पदकस्थाने राखली; रेड बुलच्या गॅस्लीने चौथे स्थान मिळवून त्या टप्प्यापर्यंतची आपली सर्वोत्तम २०१९ शर्यत पूर्ण केली. व्हर्सटॅपन पाचवा, सायेन्स सहावा आणि रिकार्डो सातवा आला. मॅक्लारेनच्या नॉरिसला दोन पिट-थांब्यांच्या रणनीतीनंतर अकराव्या स्थानावर समाधान मानावे लागले. रायकोनेन आठवा, क्व्यात नववा आणि हुल्केनबर्ग दहावा राहिला; टोरो रोसोच्या अल्बोनला शेवटच्या टप्प्यात हुल्केनबर्गने मागे टाकल्याने तो बारावा ठरला.&lt;ref name=&quot;GBR19_RACEREPORT&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_TEAMS&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_RACE&quot; /&gt;

रेसिंग पॉइंटच्या पेरेझची हुल्केनबर्गशी संपर्कातून पुढील पंखाला हानी झाली आणि तो सतरावा ठरला; स्ट्रोल तेरावा राहिला. विलियम्सचे रसल आणि कुबित्सा अनुक्रमे चौदावे-पंधरावे ठरले. जोव्हिनाझीच्या आधीच्या निवृत्तीसह हासचे ग्रोसजॉन आणि मॅग्नसन या दोन्ही कार आरंभीच एकमेकांशी झालेल्या संपर्कानंतर नुकसानामुळे निवृत्त झाल्या. एफ.आय.ए.च्या वर्गीकरणात शर्यत पूर्ण न केलेल्या या तीन चालकांना वर्गीकृत नाही असे नोंदले आहे.&lt;ref name=&quot;GBR19_RACE&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_TEAMS&quot; /&gt;

=== मुख्य शर्यतीचे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पूर्ण फेऱ्या !! वेळ / अंतर / स्थिती !! गुण
|-
| १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ५२ || १:२१:०८.४५२ || २६
|-
| २ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || ५२ || +२४.९२८ सेकंद || १८
|-
| ३ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || ५२ || +३०.११७ सेकंद || १५
|-
| ४ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ५२ || +३४.६९२ सेकंद || १२
|-
| ५ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ५२ || +३९.४५८ सेकंद || १०
|-
| ६ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || ५२ || +५३.६३९ सेकंद || ८
|-
| ७ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || ५२ || +५४.४०१ सेकंद || ६
|-
| ८ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ५२ || +६५.५४० सेकंद || ४
|-
| ९ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || ५२ || +६६.७२० सेकंद || २
|-
| १० || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || ५२ || +७२.७३३ सेकंद || १
|-
| ११ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || ५२ || +७४.२८१ सेकंद || ०
|-
| १२ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[टोरो रोसो]] || ५२ || +७५.६१७ सेकंद || ०
|-
| १३ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || ५२ || +८१.०८६ सेकंद || ०
|-
| १४ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ५१ || +१ फेरी || ०
|-
| १५ || ८८ || [[रॉबर्ट कुबित्सा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ५१ || +१ फेरी || ०
|-
| १६ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || ५१ || +१ फेरी{{refn|group=टीप|व्हेटेलला ३३ क्रमांकाच्या व्हर्सटॅपनच्या कारला मागून धडक दिल्याबद्दल दहा सेकंदांची वेळशिक्षा ठोठावली गेली. ती अधिकृत निकालात समाविष्ट आहे; आणखी एकदा जोडण्याची गरज नाही.}} || ०
|-
| १७ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || ५१ || +१ फेरी || ०
|-
| वर्गीकृत नाही || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १८ || वर्गीकृत नाही — निवृत्त || ०
|-
| वर्गीकृत नाही || ८ || [[रोमेन ग्रोसजॉन]] || [[हास]] || ९ || वर्गीकृत नाही — निवृत्त || ०
|-
| वर्गीकृत नाही || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || ६ || वर्गीकृत नाही — निवृत्त || ०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;GBR19_RACE&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_RACEONLINE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1009/great-britain/race-result |title=ब्रिटिश ग्रांप्री : प्रकाशित अंतिम शर्यत निकाल |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=१४ जुलै २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_STEWARD&quot; /&gt;
|}

=== सर्वात वेगवान फेरी ===

हॅमिल्टनने ५२व्या आणि अखेरच्या फेरीत १:२७.३६९ असा सर्वोत्तम वेळ नोंदवला. तो पहिल्या दहामध्ये अधिकृत वर्गीकृत असल्याने २०१९ च्या नियमांनुसार त्याला विजयानंतरचा अतिरिक्त एक अजिंक्यपद गुण मिळाला. खाली २० चालकांच्या प्रत्यक्ष वैध वेगवान फेऱ्या, एफ.आय.ए.च्या शर्यत वर्गीकरणात दिलेले फेरी क्रमांक आणि प्रकाशित सरासरी वेग दाखवला आहे; फॉर्म्युला वनच्या सर्व-चालक जलद फेऱ्या यादीशी नोंदी जुळवण्यात आल्या आहेत.&lt;ref name=&quot;GBR19_RACE&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_LAPS&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1009/great-britain/fastest-laps |title=ब्रिटिश ग्रांप्री : सर्व चालकांच्या वैध जलद फेऱ्या व वेग |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=१४ जुलै २०१९}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! क्रम !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी (एफआयए) !! फेरीचा वेळ !! सरासरी वेग (किमी/ता.)
|-
| १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ५२ || १:२७.३६९ || २४२.७३५
|-
| २ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || ४७ || १:२७.४०६ || २४२.६३३
|-
| ३ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || ४६ || १:२८.७३३ || २३९.००४
|-
| ४ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ४५ || १:२९.२७२ || २३७.५६१
|-
| ५ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || ४७ || १:२९.३१३ || २३७.४५२
|-
| ६ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || ४९ || १:२९.३९० || २३७.२४८
|-
| ७ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || ५० || १:२९.४५६ || २३७.०७२
|-
| ८ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ४८ || १:२९.५४४ || २३६.८३९
|-
| ९ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || ५० || १:२९.६२४ || २३६.६२८
|-
| १० || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || ५० || १:२९.६३६ || २३६.५९६
|-
| ११ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || ५० || १:२९.७५७ || २३६.२७७
|-
| १२ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || ५१ || १:२९.९१० || २३५.८७५
|-
| १३ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || ५१ || १:२९.९४९ || २३५.७७३
|-
| १४ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ५१ || १:३०.०३४ || २३५.५५१
|-
| १५ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[टोरो रोसो]] || ४६ || १:३०.८७२ || २३३.३७८
|-
| १६ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ५० || १:३१.०१३ || २३३.०१७
|-
| १७ || ८८ || [[रॉबर्ट कुबित्सा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ५० || १:३१.५०९ || २३१.७५४
|-
| १८ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १७ || १:३२.४६४ || २२९.३६०
|-
| १९ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || ५ || १:३३.४२५ || २२७.००१
|-
| २० || ८ || [[रोमेन ग्रोसजॉन]] || [[हास]] || ४ || १:३४.३५० || २२४.७७५
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;GBR19_LAPS&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_RACE&quot; /&gt;
|}

== मुख्य शर्यतीनंतरचे विश्लेषण ==

=== शर्यतीतील घटना — टप्पा 1 ===

रविवारीच्या कोरड्या आणि तुलनेने थंड परिस्थितीत पोलवरून बोट्टासने उत्तम सुरुवात केली आणि पहिल्या वळणातील आघाडी राखली. त्याच्यापाठोपाठ हॅमिल्टन होता. लक्लेर तिसरा तर व्हर्सटॅपन चौथा राहिला. गॅस्लीची सुरुवात तुलनेने संथ झाल्याने व्हेटेलने पुढे जात पाचवे स्थान घेतले. मध्यगटात नॉरिसने पहिल्या फेरीत रिकार्डोला मागे टाकले; तेराव्या क्रमांकावरून सुरुवात केलेल्या सायेन्सनेही अल्फा रोमियोच्या कारांपुढे जाण्यास सुरुवात केली.&lt;ref name=&quot;GBR19_RACEREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_RACE&quot; /&gt;

=== शर्यतीतील घटना — मर्सिडीजमधील प्रारंभीची झुंज ===

पहिल्या टप्प्यात हॅमिल्टनने बोट्टासला मागून सतत दबावाखाली ठेवले. लफिल्ड येथे तो काही क्षणांसाठी पुढे गेला, पण पुढील कॉप्स वळणावर बोट्टासने आतून प्रतिसाद देत आघाडी परत मिळवली. संघाच्या दोन्ही चालकांनी कारांना जागा देऊन तीव्र परंतु स्वच्छ लढत केली. त्या वेळी तिसऱ्या स्थानावरील लक्लेरचे अंतर वाढत असले तरी रेड बुल आणि फेरारी यांच्यात मागे रोमहर्षक संघर्ष सुरू होता.&lt;ref name=&quot;GBR19_RACEREPORT&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_TEAMS&quot; /&gt;

फेरारीची सुरुवातीची सी३ मऊ-टायर रणनीती आणि मर्सिडीजची सी२ मध्यम-टायर रणनीती यांत मूलभूत फरक होता. लक्लेर आणि व्हर्सटॅपन यांनी पहिल्या स्टिंटमध्ये अनेक वेळा जवळून झुंज दिली. मर्सिडीजकडे सुरुवातीचा ताबा असूनही कोणाला आधी पिटमध्ये बोलवायचे आणि सुरक्षा-कार येणार की नाही, या निर्णयावर पुढचा निकाल अवलंबून होता.&lt;ref name=&quot;GBR19_PIRACE&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_RACEREPORT&quot; /&gt;

=== पहिला पिट-थांबा आणि सुरक्षा कार ===

मध्यगटात रिकार्डोने पहिला पिट-थांबा लवकर घेऊन नॉरिसवर अंडरकट साधला. पुढे फेरारी व रेड बुलच्या चालकांनी टायर बदलण्याचे निर्णय घेतले. बोट्टासने शर्यतीच्या सुमारे सोळाव्या फेरीत मध्यमवरून पुन्हा मध्यम टायर घेतले; त्यामुळे नियमांनुसार नंतर आणखी वेगळे कोरडे मिश्रण वापरावे लागणार होते. हॅमिल्टन मात्र पहिल्या स्टिंटमध्ये बाहेर राहिला आणि संधीची वाट पाहत राहिला.&lt;ref name=&quot;GBR19_PIRACE&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_RACEREPORT&quot; /&gt;

१९व्या फेरीदरम्यान अल्फा रोमियोच्या जोव्हिनाझीची कार ग्रॅव्हलमध्ये अडकली आणि बाहेर काढण्यासाठी सुरक्षा कार आणावी लागली. त्याच वेळी हॅमिल्टनने पिटमध्ये प्रवेश करून वापरलेल्या मध्यम टायरऐवजी नवे कठीण सी१ टायर घेतले. कमी गतीच्या सुरक्षा-कार कालखंडामुळे त्याचा प्रत्यक्ष वेळेचा तोटा बोट्टासच्या हिरव्या झेंड्याखालील पिट-थांब्यापेक्षा खूप कमी झाला. हॅमिल्टन आघाडीवर पुन्हा मार्गावर आला; व्हेटेलसह इतर अनेक चालकांनीही या कालखंडाचा फायदा घेऊन टायर बदलले.&lt;ref name=&quot;GBR19_RACEREPORT&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_PIRACE&quot; /&gt;

या टप्प्याने निकालाची दिशा बदलली. बोट्टासने आधी घेतलेल्या सी२ टायरनंतर नियमानुसार दुसरे मिश्रण वापरण्यासाठी पुन्हा थांबावे लागले; हॅमिल्टन मात्र एका सी२–सी१ थांब्याने शर्यत पूर्ण करू शकत होता. सुरक्षा कारचा फायदा योगायोगाने मिळाला असला तरी हॅमिल्टनने पुढील दीर्घ स्टिंटमध्ये वेग, टायर व्यवस्थापन आणि आघाडी राखून त्या संधीचे विजयात रूपांतर केले.&lt;ref name=&quot;GBR19_PIRACE&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_TEAMS&quot; /&gt;

ब्रिटिश ग्रांप्रीचा निकाल केवळ हॅमिल्टनचा साधा वेग किंवा बोट्टासची पात्रतेतील छोटी आघाडी यांवरून स्पष्ट होत नाही. दोघांनी सुरुवातीला एकमेकांविरुद्ध जोरदार लढत दिली, आणि बोट्टासने तेव्हा स्थान प्रत्यक्ष ट्रॅकवर बचावले होते. मात्र पहिला पिट-थांबा घेताना बोट्टासकडे मध्यम सी२ टायरच पुन्हा बसवण्यात आले. कोरड्या शर्यतीत दोन वेगवेगळी मिश्रणे वापरण्याची तरतूद पूर्ण करण्यासाठी त्याला पुन्हा थांबावे लागणार होते. हॅमिल्टनने आपली पहिली थांबण्याची वेळ पुढे ढकलल्यामुळे जोव्हिनाझीच्या निवृत्तीनंतर आलेल्या सुरक्षा-कार कालखंडात सी१ कठीण टायर घेऊन एकाच थांब्यावर शर्यत पूर्ण केली.&lt;ref name=&quot;GBR19_PIRACE&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_TEAMS&quot; /&gt;

पिरेलीच्या अधिकृत विश्लेषणात हॅमिल्टनचा रणनीतिक फायदा आणि कठीण टायरचे टिकाऊपण ठळक आहे. अंदाजे बत्तीस फेऱ्यांपासून वापरलेल्या सी१ टायरवरही त्याने अखेरच्या फेरीत सर्वांत वेगवान वेळ नोंदवली; नवीन मऊ टायर घेतलेल्या बोट्टासला ती गाठता आली नाही. त्यामुळे ही कामगिरी सुरक्षा-कारच्या नशिबावरच अवलंबून होती असे म्हणणेही अपुरे आहे. सुरक्षा-कारमुळे टायर बदलताना कमी वेळ लागला, पण उर्वरित लांब स्टिंटभर आघाडी राखणे आणि वेगवान फेरी देणे हे चालक व गाडीच्या प्रत्यक्ष क्षमतेचे परिणाम होते.&lt;ref name=&quot;GBR19_PIRACE&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_RACEREPORT&quot; /&gt;

लक्लेरचा तिसरा क्रमांक ही फेरारीच्या रविवारच्या कामगिरीतील सर्वोत्तम बाब होती. मऊ सी३ टायरवरून सुरुवात केल्याने त्याची टायर-आवश्यकता मर्सिडीज आणि रेड बुलपेक्षा वेगळी ठरली; त्याने शर्यतीदरम्यान दोन थांबे घेतले. व्हर्सटॅपनबरोबरचा दीर्घ संघर्ष आणि सुरक्षा-कारनंतरचे स्थान राखण्याची क्षमता यांमुळे त्याचे पदकस्थान अधिक महत्त्वाचे ठरते. शनिवारचा पोल मर्सिडीजकडे गेला असला, तरी लक्लेरचा पात्रतेतील फरक केवळ ०.०७९ सेकंद होता; रविवारच्या बदलत्या घटनांमुळे त्या एका जलद फेरीच्या तुलनेत वेगळे प्रतिस्पर्धी संबंध दिसले.&lt;ref name=&quot;GBR19_QUALTYRE&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_PIRACE&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_Q&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_RACE&quot; /&gt;

मॅक्लारेनसाठी सायेन्सच्या सहाव्या स्थानाने विकासकामाला गुणांच्या स्वरूपात फलित दिले. तो तेराव्या ग्रिडवरून निघाला, दोन अल्फा रोमियो कारांना सुरुवातीला मागे टाकले, आणि सुरक्षा-कारच्या वेळी प्रभावी पिट-थांबा करून पुढे आला. नंतर रिकार्डोचा दबाव झेलून त्याने आठ गुण मिळवले. मॅक्लारेनच्या संघप्रमुखांनी हे स्थान रणनीती, योग्य वेळ आणि सुधारलेल्या कारच्या एकत्रित प्रयत्नांचे फलित असल्याचे सांगितले. म्हणजेच तेरावा ग्रिडक्रमांक चालकाच्या अंतिम स्पर्धात्मक वेगाचा सरळ मापदंड नव्हता.&lt;ref name=&quot;GBR19_TEAMS&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_PIRACE&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_RACE&quot; /&gt;

नॉरिसचे सप्ताहातील चित्र वेगळे होते. पात्रतेत आठवा आणि सुरुवातीच्या फेरीत रिकार्डोच्या पुढे असलेला नॉरिस पुढे वेळेत रणनीतीचा तोटा सहन करू लागला. रिकार्डोने आधी पिट-थांबा घेऊन त्याच्यावर अंडरकट केला. सुरक्षा-कारनंतर मॅक्लारेनने नॉरिसच्या कारला दुसऱ्या थांब्यात ताजे कठीण टायर देऊन शेवटच्या फेऱ्यांत इतर कारांपेक्षा वेग वाढेल अशी अपेक्षा केली, पण समोरील कारांनी टायर अपेक्षेपेक्षा चांगले टिकवले. त्यामुळे त्याला अकराव्या क्रमांकावर गुणांविना राहावे लागले. ही तुलना एका संघातील समान यंत्रणांनाही दोन भिन्न रणनीतींमुळे किती वेगळे निकाल लागू शकतात याचे उदाहरण ठरते.&lt;ref name=&quot;GBR19_TEAMS&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_PIRACE&quot; /&gt;

अल्फा रोमियोच्या रायकोनेनने आठव्या स्थानामुळे चार गुण मिळवले. त्याची सातत्यपूर्ण शर्यत विभागीय स्पर्धेत कारची कार्यक्षमता दाखवत होती. दुसरी कार चालवणाऱ्या जोव्हिनाझीला मात्र यांत्रिक समस्या आल्याने ग्रॅव्हलमधून कार बाहेर काढता आली नाही; त्याच्या निवृत्तीमुळे आणलेली सुरक्षा कार मुख्य आघाडीच्या रणनीतीतील बदलाचा निर्णायक प्रसंग ठरली. त्यामुळे एखाद्या मध्यगटातील कारची निवृत्तीही आघाडीच्या संघांचा निकाल बदलू शकते हे या फेरीत विशेष स्पष्ट झाले. संघाने जोव्हिनाझीच्या समस्येला यांत्रिक कारणे असल्याचे वर्णन केले; त्याच्यावर काल्पनिक चालक दंड लादला गेला नाही.&lt;ref name=&quot;GBR19_TEAMS&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_RACE&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_RACEREPORT&quot; /&gt;

रेसिंग पॉइंटची घरची शर्यत गुणांशिवाय संपली. पेरेझ व स्ट्रोल यांनी सुरुवातीला प्रगती करण्याचे प्रयत्न केले, परंतु दोन्ही कार नियोजित पिट-थांब्यानंतर सुरक्षा कार येण्याच्या वेळेमुळे प्रतिस्पर्ध्यांच्या तुलनेत अडचणीत आल्या. पेरेझची हुल्केनबर्गशी संपर्क झाल्यानंतर पुढील पंखाला हानी झाली; ब्रेक समतोलाशी संबंधित अडचणीचा संघाने उल्लेख केला. स्ट्रोलला डाव्या पुढच्या ब्रेकच्या हवा-प्रवाह वाहिनीतील अवशेष काढण्यासाठी अपेक्षेपेक्षा लवकर पिट-थांबा करावा लागला. त्यानंतर मऊ टायरवर दुसरा थांबा घेऊनही तो तेराव्या स्थानावरच राहिला; पेरेझ सतरावा ठरला.&lt;ref name=&quot;GBR19_TEAMS&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_RACE&quot; /&gt;

हाससाठी ही विशेष निराशाजनक फेरी होती. ग्रोसजॉन पहिल्या सरावात पिट-निर्गमनावर धडकला होता; शर्यतीत पहिल्या फेरीतील दोन हास कारांमधील संपर्कामुळे नुकसान झाले आणि मॅग्नसन सहाव्या फेरीत तर ग्रोसजॉन नवव्या फेरीत बाहेर पडले. दोन्ही कार एकाच संघाच्या असूनही परस्पर संपर्क झाल्यावर पुढील टायर बदलून शर्यत टिकवण्याचे प्रयत्न परिणामकारक ठरले नाहीत. संघप्रमुखांनी निराशा स्पष्टपणे व्यक्त केली. कोणत्याही चालकाला काल्पनिक शर्यत-वेळ दंड दिला गेला नाही; अधिकृत निकालात दोघेही वर्गीकृत नाहीत.&lt;ref name=&quot;GBR19_PF1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_TEAMS&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_RACE&quot; /&gt;

=== लक्लेर–व्हर्सटॅपन संघर्ष आणि व्हेटेलची शिक्षा ===

फेरारीच्या लक्लेर आणि रेड बुलच्या व्हर्सटॅपनमध्ये सुरुवातीपासूनच तीव्र लढत झाली. दोघांनी अनेक वळणांत एकमेकांना जवळून शर्यतीची जागा देत पुढे जाण्याचे प्रयत्न केले. पिट-थांब्यानंतर बाहेर पडतानाही त्यांची झुंज कायम राहिली. सुरक्षा कारनंतर लक्लेरला पुढच्या गटात स्थान मिळवण्यात यश आले; दरम्यान व्हर्सटॅपनने पुढे जाऊन व्हेटेलवर दबाव टाकला.&lt;ref name=&quot;GBR19_RACEREPORT&quot; /&gt;

३७व्या फेरीच्या सुमारास स्टो वळणानंतर व्हर्सटॅपनने व्हेटेलला मागे टाकले; लगेच सोळाव्या वळणाकडे ब्रेक लावताना व्हेटेलची चाके लॉक झाली आणि त्याच्या फेरारीची पुढील बाजू व्हर्सटॅपनच्या रेड बुलच्या मागील भागाला धडकली. दोन्ही चालकांच्या कारना नुकसान झाले आणि अतिरिक्त थांब्यांची वेळ आली. पंचांनी व्हेटेल या घटनेस पूर्णपणे जबाबदार ठरवून दहा सेकंदांची शर्यत-वेळ शिक्षा आणि दोन सुपर-लायसन्स दंडगुण दिले. या शिक्षेनंतर व्हेटेलचा अधिकृत निकाल सोळाव्या स्थानावर राहिला; व्हर्सटॅपनने नुकसान असूनही पाचवे स्थान मिळवले.&lt;ref name=&quot;GBR19_STEWARD&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_RACE&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_RACEREPORT&quot; /&gt;

व्हेटेलची परिस्थिती वेगळी होती. सुरुवातीला त्याने गॅस्लीला मागे टाकून आघाडीचा पाठलाग करण्याचा प्रयत्न केला; परंतु व्हर्सटॅपनने ओव्हरटेक केल्यानंतर सोळाव्या वळणाकडे ब्रेक लावताना त्याचे चाक लॉक झाले आणि रेड बुलच्या मागील भागाला धडक बसली. एफ.आय.ए. पंचांच्या निर्णय क्रमांक २७ मध्ये व्हेटेल पूर्णतः जबाबदार असल्याचे स्पष्ट नमूद आहे. दहा सेकंदांच्या वेळशिक्षेव्यतिरिक्त दोन सुपर-लायसन्स दंडगुणही देण्यात आले. हा निर्णय पूर्वीच्या ऑस्ट्रियन ग्रांप्रीतील व्हर्सटॅपन–लक्लेर संपर्काशी एकत्र करू नये: दोन स्वतंत्र फेऱ्यांतील वेगळ्या घटनेवर पंचांनी वेगळे निष्कर्ष काढले होते.&lt;ref name=&quot;GBR19_STEWARD&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_RACE&quot; /&gt;

या ग्रांप्रीतील महत्त्वाची शिस्तभंग नोंद म्हणजे व्हेटेलने व्हर्सटॅपनला धडक दिल्याची होती. पंचांनी संबंधित दृश्यफीत तपासून व्हेटेलला पूर्णतः दोषी ठरवले आणि दहा सेकंदांची वेळशिक्षा व दोन सुपर-लायसन्स दंडगुण दिले. याचा परिणाम अंतिम शर्यतवर्गीकरणातील व्हेटेलच्या सोळाव्या स्थानात समाविष्ट आहे. ही शिक्षा बोट्टास–हॅमिल्टनच्या सुरुवातीच्या जवळच्या पण स्वच्छ लढतीला लागू नव्हती; तसेच गॅस्लीला दिलेला कोणताही शिक्षेचा परिणाम नव्हता. शर्यत पूर्ण केल्यानंतरची अधिकृत वर्गीकरणे आणि पंचांच्या निर्णयांचे परिणाम स्वतंत्रपणे नोंदवले गेले आहेत.&lt;ref name=&quot;GBR19_STEWARD&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_RACE&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_RACEONLINE&quot; /&gt;

=== अंतिम फेऱ्या व मध्यगटातील निकाल ===

शर्यतीच्या शेवटी हॅमिल्टनने वापरलेल्या कठीण टायरवर लक्षणीय स्थिर वेग राखला. बोट्टासला वेगळ्या मिश्रणासाठी करावा लागलेला दुसरा पिट-थांबा यामुळे तो मागे राहिला; नव्या मऊ टायरमुळेही तो हॅमिल्टनचा अंतिम वेगवान-फेरीचा विक्रम मोडू शकला नाही. हॅमिल्टनने ५२व्या फेरीत १:२७.३६९ नोंदवून त्यावेळचा सिल्वेरस्टोनचा सर्वांत वेगवान एफ.१ शर्यत-फेरी विक्रम केला, शर्यत २४.९२८ सेकंदांच्या आघाडीने जिंकली आणि पात्रतेत पोल न मिळाल्याची भरपाई केली.&lt;ref name=&quot;GBR19_RACE&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_PIRACE&quot; /&gt;

लक्लेर तिसरा राहिला आणि सलग पदकस्थाने राखली; रेड बुलच्या गॅस्लीने चौथे स्थान मिळवून त्या टप्प्यापर्यंतची आपली सर्वोत्तम २०१९ शर्यत पूर्ण केली. व्हर्सटॅपन पाचवा, सायेन्स सहावा आणि रिकार्डो सातवा आला. मॅक्लारेनच्या नॉरिसला दोन पिट-थांब्यांच्या रणनीतीनंतर अकराव्या स्थानावर समाधान मानावे लागले. रायकोनेन आठवा, क्व्यात नववा आणि हुल्केनबर्ग दहावा राहिला; टोरो रोसोच्या अल्बोनला शेवटच्या टप्प्यात हुल्केनबर्गने मागे टाकल्याने तो बारावा ठरला.&lt;ref name=&quot;GBR19_RACEREPORT&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_TEAMS&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_RACE&quot; /&gt;

रेसिंग पॉइंटच्या पेरेझची हुल्केनबर्गशी संपर्कातून पुढील पंखाला हानी झाली आणि तो सतरावा ठरला; स्ट्रोल तेरावा राहिला. विलियम्सचे रसल आणि कुबित्सा अनुक्रमे चौदावे-पंधरावे ठरले. जोव्हिनाझीच्या आधीच्या निवृत्तीसह हासचे ग्रोसजॉन आणि मॅग्नसन या दोन्ही कार आरंभीच एकमेकांशी झालेल्या संपर्कानंतर नुकसानामुळे निवृत्त झाल्या. एफ.आय.ए.च्या वर्गीकरणात शर्यत पूर्ण न केलेल्या या तीन चालकांना वर्गीकृत नाही असे नोंदले आहे.&lt;ref name=&quot;GBR19_RACE&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_TEAMS&quot; /&gt;

रेड बुलच्या बाजूने गॅस्लीचा चौथा क्रमांक लक्षणीय होता. पहिल्या मुक्त सरावात त्याचीच सर्वांत जलद वेळ होती; पात्रतेत पाचवा आणि रविवारी चौथा राहिल्याने त्याला बारा गुण मिळाले. यामुळे त्याच्या सप्ताहातील सुसंगत वेगाची पुष्टी होते. व्हर्सटॅपनने वाहनाला धडक बसल्यानंतरही पाचवा क्रमांक राखला, म्हणून रेड बुलने एकूण बावीस गुण मिळवले. ऑस्ट्रियामधील विजयाची पुनरावृत्ती झाली नाही, पण एकत्रित रेड बुल कारचा वेग दोन चालकांच्या गुणरूप परिणामांत दिसला.&lt;ref name=&quot;GBR19_FP1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_Q&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_RACE&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_TEAMS&quot; /&gt;

विलियम्सचे रसल चौदावे आणि कुबित्सा पंधरावे राहिले. दोन्ही चालक विजेत्यापेक्षा एका फेरीने मागे होते, आणि संघाला गुण मिळाले नाहीत. या सप्ताहातील विशेष बाब म्हणजे रसलने दुसऱ्या सरावात केवळ ११ फेऱ्या पूर्ण केल्या होत्या, पण शनिवारी तिसऱ्या सरावात २२ फेऱ्यांसह पुन्हा गाडी चालवली. संघाचा मूलभूत स्पर्धात्मक वेग कमी असतानाही दोन्ही चालकांनी अंतिम रेषेपर्यंत पोहोचणे हे टीमच्या कार्यक्षमतेचे सकारात्मक, पण अजिंक्यपदाच्या दृष्टीने मर्यादित यश होते. विलियम्सला गुण अजून मिळाले नव्हते.&lt;ref name=&quot;GBR19_FP2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_FP3&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_RACE&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_POINTS&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_TEAMS&quot; /&gt;

=== शर्यतीनंतरचे निर्णय, अंतिम वर्गीकरण आणि अजिंक्यपदावरील परिणाम ===

हॅमिल्टनने सहावी ब्रिटिश ग्रांप्री जिंकत त्या वेळी घरच्या ग्रांप्रीतील विजयांचा नवा विक्रम केला, तसेच त्याचा २०१९ मधील सातवा आणि कारकिर्दीतील ऐंशीवा एफ.१ विजय नोंदला. मर्सिडीजची पहिल्या दोन स्थानांवरील दुहेरी कामगिरी ऑस्ट्रियामधील अपयशानंतर पुनरागमन मानता येते. बोट्टासला अठरा गुण मिळाले, परंतु एकाच वेळी हॅमिल्टनला मिळालेल्या सहाव्या जादा गुणांमुळे—विजयासाठी २५ विरुद्ध दुसऱ्यासाठी १८ आणि जलद फेरीचे १—चालक अजिंक्यपदातील अंतर आणखी वाढले.&lt;ref name=&quot;GBR19_RACE&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_POINTS&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_TEAMS&quot; /&gt;

रेनॉल्टच्या रिकार्डोने सातव्या स्थानासह सहा गुण मिळवले; हुल्केनबर्गने दहावे स्थान मिळवून आणखी एक गुण मिळवला. दोन्ही कार पात्रतेच्या अंतिम फेरीत पोहोचल्या होत्या आणि मध्यगटातील स्पर्धेत प्रभावी वेग दाखवत होत्या. परंतु रिकार्डोला सायेन्सला मागे टाकता आले नाही, तर हुल्केनबर्गने शेवटच्या टप्प्यात अल्बोनला मागे टाकून गुणांचे स्थान मिळवले. त्यामुळे रेनॉल्टने सात गुण मिळवले तरी कारनिर्माता अजिंक्यपदातील मॅक्लारेनचे चौथे स्थान बदलले नाही.&lt;ref name=&quot;GBR19_Q&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_TEAMS&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_RACE&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_POINTS&quot; /&gt;

टोरो रोसोच्या क्व्यातने सतराव्या ग्रिडस्थानावरून नववे स्थान मिळवले; त्याच्या दोन गुणांमुळे संघाच्या कारनिर्माता अजिंक्यपदातील स्थानासाठी महत्त्वाचा लाभ झाला. अल्बोनने प्रारंभी चांगला वेग दाखवूनही अंतिम निकालात बारावे स्थान मिळवले. होंडाच्या तांत्रिक प्रतिनिधींनी त्याच्या पॉवर युनिटमधील उच्च विद्युतदाबाशी संबंधित डेटामुळे आणखी पिट-थांबा सुरक्षित नसल्याचा संघाला सल्ला दिल्याचे सांगितले. त्यामुळे अपेक्षित ताजे टायर मिळाले नाहीत आणि तो शेवटी गुणबाह्य राहिला. ही मर्यादा केवळ चालकाच्या वेगाची नव्हती, तर वाहनाच्या सुरक्षित तांत्रिक कार्यप्रणालीशी संबंधित होती.&lt;ref name=&quot;GBR19_TEAMS&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_RACE&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBR19_POINTS&quot; /&gt;

शर्यतीनंतर हॅमिल्टन २२३ आणि बोट्टास १८४ गुणांवर होते; चालक अजिंक्यपदातील पहिल्या दोन स्थानांचे अंतर ३९ गुण झाले. व्हर्सटॅपन १३६, व्हेटेल १२३ आणि लक्लेर १२० गुणांवर राहिले. कारनिर्मात्यांमध्ये मर्सिडीज ४०७, फेरारी २४३ आणि रेड बुल १९१ गुणांवर होते; मॅक्लारेन ६० आणि रेनॉल्ट ३९ गुणांसह पुढील दोन स्थानांवर होते. मर्सिडीजने फेरारीवर १६४ गुणांची आघाडी घेतली. हे आकडे शर्यतीनंतरच्या दिनांकित एफ.आय.ए. दस्तऐवज ३१ मधील अधिकृत गुण आहेत; पुढील हंगामातील कोणत्याही शर्यतीचे गुण यात मिसळलेले नाहीत.&lt;ref name=&quot;GBR19_POINTS&quot; /&gt;

कारनिर्माते गुणतालिकेत रेसिंग पॉइंट आणि टोरो रोसो दोघांचेही १९ गुण होते; अधिकृत प्रकाशित निकषांनुसार रेसिंग पॉइंट सातव्या आणि टोरो रोसो आठव्या क्रमांकावर होते. चालकांच्या २२ समान गुणांवर नॉरिस अधिकृत क्रमवारीत नववा तर रिकार्डो दहावा होता. त्यामुळे तक्त्यात समान गुण असलेल्या चालक किंवा कारनिर्मात्यांचा क्रम वर्णक्रमानुसार स्वतंत्रपणे बदललेला नाही.&lt;ref name=&quot;GBR19_POINTS&quot; /&gt;

== निकालानंतर गुणतालिका ==

=== चालक अजिंक्यपद गुणतालिका ===

१४ जुलै २०१९ रोजी शर्यतीनंतर प्रकाशित झालेल्या एफ.आय.ए.च्या दस्तऐवज ३१ मध्ये सर्व २० हंगामी सहभागी चालक आणि अधिकृत समान-गुण प्राधान्यक्रम नोंदला आहे. शून्य गुण असलेले रसल आणि कुबित्सा दोघेही दस्तऐवजात असून ते तक्त्यात ठेवले आहेत.&lt;ref name=&quot;GBR19_POINTS&quot; /&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! चालक !! संघ !! गुण
|-
| १ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || २२३
|-
| २ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १८४
|-
| ३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १३६
|-
| ४ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || १२३
|-
| ५ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || १२०
|-
| ६ || [[पियर गॅस्ली]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ५५
|-
| ७ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || ३८
|-
| ८ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || २५
|-
| ९ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || २२
|-
| १० || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || २२
|-
| ११ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || १७
|-
| १२ || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || १४
|-
| १३ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १३
|-
| १४ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || १२
|-
| १५ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[टोरो रोसो]] || ७
|-
| १६ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || ६
|-
| १७ || [[रोमेन ग्रोसजॉन]] || [[हास]] || २
|-
| १८ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १
|-
| १९ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ०
|-
| २० || [[रॉबर्ट कुबित्सा]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;GBR19_POINTS&quot; /&gt;
|}

=== कारनिर्माते अजिंक्यपद गुणतालिका ===

खालील क्रमवारी १४ जुलै रोजीच्या एफ.आय.ए. दस्तऐवजातील कारनिर्मात्यांची पूर्ण अधिकृत यादी आहे. समान १९ गुण असलेल्या रेसिंग पॉइंट आणि टोरो रोसो या संघांमध्ये एफ.आय.ए.चा अधिकृत क्रम कायम ठेवला आहे.&lt;ref name=&quot;GBR19_POINTS&quot; /&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कारनिर्माता !! गुण
|-
| १ || [[मर्सिडीज]] || ४०७
|-
| २ || [[फेरारी]] || २४३
|-
| ३ || [[रेड बुल रेसिंग]] || १९१
|-
| ४ || [[मॅक्लारेन]] || ६०
|-
| ५ || [[रेनॉल्ट]] || ३९
|-
| ६ || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || २६
|-
| ७ || [[रेसिंग पॉइंट]] || १९
|-
| ८ || [[टोरो रोसो]] || १९
|-
| ९ || [[हास]] || १६
|-
| १० || [[विलियम्स रेसिंग]] || ०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;GBR19_POINTS&quot; /&gt;
|}

== हे सुद्धा पहा ==
* [[फॉर्म्युला वन]]
* [[ब्रिटिश ग्रांप्री]]
* [[सिल्वेरस्टोन सर्किट]]
* [[२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम]]
* [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन चालक यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]]

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}

==तळटीप==
{{reflist|group=टीप}}

== बाह्य दुवे ==
* [https://www.formula1.com/en/racing/2019/great-britain २०१९ ब्रिटिश ग्रांप्रीचे अधिकृत कार्यक्रम पृष्ठ]
* [https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1009/great-britain/race-result २०१९ ब्रिटिश ग्रांप्रीचे अंतिम निकाल — फॉर्म्युला वन]
* [https://www.fia.com/documents/championships/fia-formula-one-world-championship-14/event/British%20Grand%20Prix/season/season-2019-971 ब्रिटिश ग्रांप्रीचे एफ.आय.ए. निर्णय दस्तऐवज]

{{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत
| हंगाम = २०१९
| ग्रांप्री = ब्रिटिश ग्रांप्री
| हंगामातील_मागील_शर्यत = २०१९ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री
| हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०१९ जर्मन ग्रांप्री
| ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१८ ब्रिटिश ग्रांप्री
| ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२० ब्रिटिश ग्रांप्री
}}
{{२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम}}
{{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}}
[[वर्ग:ब्रिटिश ग्रांप्री]]
[[वर्ग:२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम]]</text>
      <sha1>80gyqqcff41yvbj1k1v7t5ec823rh8u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>२०१९ जर्मन ग्रांप्री</title>
    <ns>0</ns>
    <id>250207</id>
    <revision>
      <id>2728288</id>
      <parentid>2727105</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T14:09:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Koolkrazy</username>
        <id>1591</id>
      </contributor>
      <comment>/* मुख्य शर्यतीनंतरचे विश्लेषण */</comment>
      <origin>2728288</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="103218" sha1="jm4p7lgycnin2j9s2y9mmhqfn0qn8ya" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत माहिती
| प्रकार = एफ.१
| देश = जर्मनी
| ग्रांप्री = जर्मन
| चित्र = Circuit Hockenheimring.svg
| चित्र_शीर्षक = २०१९ मध्ये वापरल्या गेलेल्या हॉकेनहाइमरिंगच्या ग्रांप्री सर्किटचे रेखाचित्र
| दिनांक = २८ जुलै
| वर्ष = २०१९
| अधिकृत_नाव = फॉर्म्युला वन मर्सिडीज-बेंझ जर्मन ग्रांप्री २०१९
| शर्यत_क्रमांक = ११
| हंगामात_एकूण_शर्यती = २१
| शर्यतीचे_ठिकाण = [[हॉकेनहाइमरिंग]], हॉकेनहाइम, जर्मनी
| सर्किट_प्रकार = कायमस्वरूपी शर्यत मार्ग
| सर्किट_अंतर_किमी = ४.५७४
| सर्किट_अंतर_मैल = २.८४२
| एकूण_फेऱ्या = ६४
| एकूण_अंतर_किमी = २९२.७३६
| एकूण_अंतर_मैल = १८१.८९८
| हवामान = शुक्रवार–शनिवार उष्ण व कोरडे; रविवारी मुसळधार पाऊस, नंतर सुधारत गेलेली स्थिती
| पोल_चालक = [[लुइस हॅमिल्टन]]
| पोल_देश = युनायटेड किंग्डम
| पोल_संघ = [[मर्सिडीज]]
| पोल_वेळ = १:११.७६७
| जलद_चालक = [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]]
| जलद_देश = नेदरलँड्स
| जलद_संघ = [[रेड बुल रेसिंग]]
| जलद_वेळ = १:१६.६४५
| जलद_फेरी = ६१
| पहिला_चालक = [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]]
| पहिला_देश = नेदरलँड्स
| पहिला_संघ = [[रेड बुल रेसिंग]]
| दुसरा_चालक = [[सेबास्टियन व्हेटेल]]
| दुसरा_देश = जर्मनी
| दुसरा_संघ = [[फेरारी]]
| तिसरा_चालक = [[डॅनिल क्व्यात]]
| तिसरा_देश = रशिया
| तिसरा_संघ = [[टोरो रोसो]]
| हंगामातील_मागील_शर्यत = २०१९ ब्रिटिश ग्रांप्री
| हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०१९ हंगेरियन ग्रांप्री
| ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१८ जर्मन ग्रांप्री
| ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = 
}}


'''२०१९ जर्मन ग्रांप्री''' (अधिकृत नाव '''फॉर्म्युला वन मर्सिडीज-बेंझ जर्मन ग्रांप्री २०१९''') ही [[२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम]]ातील अकरावी शर्यत होती. २८ जुलै २०१९ रोजी जर्मनीतील [[हॉकेनहाइमरिंग]] येथे पावसामुळे बदलत्या परिस्थितीत झालेल्या या ग्रांप्रीत [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]]ने [[रेड बुल रेसिंग]]साठी विजय मिळवला; [[सेबास्टियन व्हेटेल]] विसाव्या स्थानावरून दुसरा आणि [[डॅनिल क्व्यात]] [[टोरो रोसो]]साठी तिसरा आला. [[लुइस हॅमिल्टन]]ने १:११.७६७ वेळेत पोल मिळवले, पण मिश्र हवामान, अनेक सुरक्षा-कार कालखंड, चालकांचे अपघात आणि टायर-बदल यांच्या परिणामस्वरूप निकालात नाट्यमय फेरबदल झाले. व्हर्सटॅपनला ६१व्या फेरीतील १:१६.६४५ या सर्वात जलद फेरीचा अतिरिक्त गुण मिळून एकूण २६ गुण मिळाले. अधिकृत ६४ फेऱ्यांची शर्यत तीन अतिरिक्त सुरक्षा-कार मागील फेऱ्यांमुळे मूळ ६७ फेऱ्यांऐवजी कमी झाली.&lt;ref name=&quot;GER19_EVENT&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/racing/2019/germany |title=जर्मन ग्रांप्री २०१९ : कार्यक्रम, अधिकृत नाव व सर्किट |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GER19_GRID&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_47_-_2019_german_grand_prix_-_final_starting_grid_0.pdf |title=जर्मन ग्रांप्री : अंतिम अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी, दस्तऐवज ४७ |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=२८ जुलै २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GER19_RACE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_58_-_2019_german_grand_prix_-_final_race_classification.pdf |title=जर्मन ग्रांप्री : अंतिम अधिकृत शर्यत वर्गीकरण, दस्तऐवज ५८ |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=२८ जुलै २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GER19_F1STORY&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-storms-to-sensational-win-in-extraordinary-rain-hit-german-gp.4tqxtGz9gKxhlk9KCf0uZZ |title=जर्मन ग्रांप्री : पावसातील नाट्यमय शर्यतवृत्त |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=२८ जुलै २०१९}}&lt;/ref&gt;


पंचांनी शर्यतीनंतर अल्फा रोमियोच्या दोन्ही गाड्यांच्या सुरुवातीच्या क्लच-नियंत्रणासंदर्भात प्रत्येकी ३० सेकंदांची वेळशिक्षा लावल्यामुळे [[रोमेन ग्रोझाँ]] व [[केविन मॅग्नसन]] सातव्या–आठव्या, हॅमिल्टन नवव्या आणि [[रॉबर्ट कुबिका]] दहाव्या स्थानावर आले. कुबिकामुळे विलियम्सला त्या हंगामातील पहिला अजिंक्यपद गुण मिळाला. नंतरचा अल्फा रोमियोचा अपील प्रयत्न ग्राह्य न ठरल्यामुळे अंतिम निकाल कायम राहिला.&lt;ref name=&quot;GER19_FIASTORY&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/news/f1-verstappen-wins-incident-packed-german-gp-mercedes-endures-disastrous-home-race |title=जर्मन ग्रांप्री : एफ.आय.ए.चे शर्यतवृत्त आणि दंड निर्णय |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=२८ जुलै २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GER19_APPEAL&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://api.fia.com/news/f1-ica-decision-hearing-24-09-19-alfa-romeo |title=अल्फा रोमियोच्या दोन्ही अपीलवरील आंतरराष्ट्रीय अपील न्यायालयाचा निर्णय |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=१० ऑक्टोबर २०१९}}&lt;/ref&gt;


== पार्श्वभूमी ==
=== शर्यतीपूर्वीची अजिंक्यपदाची स्थिती ===


ब्रिटिश ग्रांप्रीच्या समाप्तीनंतर हॅमिल्टन २२३ गुणांवर, वालट्टेरी बोट्टास १८४ गुणांवर, व्हर्सटॅपन १३६, व्हेटेल १२३ आणि शार्ल लक्लेर १२० गुणांवर होते. मर्सिडीज ४०७, फेरारी २४३ आणि रेड बुल रेसिंग १९१ गुणांवर असल्याने विजेतेपदाच्या दोन्ही स्पर्धांत मर्सिडीजची भक्कम आघाडी होती. मागील शर्यतीत हॅमिल्टनने घरच्या प्रेक्षकांसमोर विजय मिळवला असला, तरी रेड बुलच्या ऑस्ट्रियन विजयामुळे प्रतिस्पर्ध्यांना एकेरी शर्यतीत धोरणात्मक संधी साधता येत असल्याचे स्पष्ट झाले होते.&lt;ref name=&quot;GER19_POINTS&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_59_-_2019_german_grand_prix_-_championship_points.pdf |title=जर्मन ग्रांप्रीनंतर चालक व कारनिर्माते अजिंक्यपद गुणतालिका, दस्तऐवज ५९ |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=२८ जुलै २०१९}}&lt;/ref&gt;

मध्यगटात मॅक्लारेन आणि रेनॉल्टच्या क्रमवारीची चुरस होती; टोरो रोसो, रेसिंग पॉइंट, हास आणि अल्फा रोमियो यांनाही हंगामातील आपल्या गुणांची स्थिती सुधारण्याची संधी होती. जर्मनीतील स्थानिक शर्यतीमुळे व्हेटेल, हुल्केनबर्ग आणि मर्सिडीजसाठी विशेष अपेक्षा होत्या; परंतु त्या अपेक्षा अंतिम निकालाची पूर्वनिर्धारित हमी नव्हती.&lt;ref name=&quot;GER19_EVENT&quot;/&gt;


=== सर्किट आणि स्पर्धा कार्यक्रम ===


हॉकेनहाइमरिंगची २०१९ मधील ग्रांप्री आवृत्ती ४.५७४ किलोमीटर लांबीची होती. आधुनिक संक्षिप्त मार्गात लांब सरळ विभाग, तंग हेअरपिन आणि स्टेडियमसदृश मोटोड्रोम वळणे यांचा समावेश होता. सुरुवातीला ६७ फेऱ्यांचे ३०६.४५८ किलोमीटरचे अंतर नियोजित होते; मात्र मुसळधार पावसात तीन अतिरिक्त फेऱ्या सुरक्षा-कारमागे पूर्ण झाल्याने स्पर्धेसाठी मोजलेल्या ६४ फेऱ्यांचे अंतर २९२.७३६ किलोमीटर झाले. ही घट केवळ चालकांनी पूर्ण न केलेल्या फेऱ्या किंवा शर्यत लाल झेंड्याने थांबविल्यामुळे नव्हती.&lt;ref name=&quot;GER19_RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;GER19_EVENT&quot;/&gt;

शुक्रवार २६ जुलैला मुक्त सराव १ आणि २, शनिवार २७ जुलैला मुक्त सराव ३ व मुख्य पात्रता फेरी, तर रविवार २८ जुलैला ग्रांप्री झाली. या वर्षी स्प्रिंट शर्यती नव्हत्या. पात्रतेत कोरडे हवामान असले तरी रविवारी जोरदार पावसाचा अंदाज खरा ठरला; त्यामुळे अभ्यासलेल्या कोरड्या टायरच्या रणनीतीपेक्षा इंटरमीडिएट आणि पूर्ण ओल्या पृष्ठभागाचे टायर महत्त्वाचे ठरले.&lt;ref name=&quot;GER19_PREVIEW&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://press.pirelli.com/2019-german-grand-prix---preview/ |title=जर्मन ग्रांप्री : पिरेलीचे टायर पूर्वावलोकन |प्रकाशक=पिरेली |दिनांक=२२ जुलै २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GER19_F1STORY&quot;/&gt;


=== सहभागी चालक आणि संघ ===


या शर्यतीत १० संघांतील २० नियमित चालक सहभागी झाले. तीनही मुक्त सरावांच्या अधिकृत फॉर्म्युला वन नोंदींमध्ये याच २० चालकांची नावे आहेत; स्वतंत्र सरावापुरता पर्यायी चालक नव्हता. खाली प्रत्येक चालकाची संबंधित रेस-एंट्री आणि कार क्रमांक दिला आहे.&lt;ref name=&quot;GER19_FP1&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1010/germany/practice/1 |title=जर्मन ग्रांप्री : पहिल्या मुक्त सरावाचे निकाल |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GER19_FP2&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1010/germany/practice/2 |title=जर्मन ग्रांप्री : दुसऱ्या मुक्त सरावाचे निकाल |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GER19_FP3&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1010/germany/practice/3 |title=जर्मन ग्रांप्री : तिसऱ्या मुक्त सरावाचे निकाल |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! संघ !! चालक !! कार क्र.
|-
| [[मर्सिडीज]] || [[लुइस हॅमिल्टन]] || ४४
|-
| [[मर्सिडीज]] || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || ७७
|-
| [[फेरारी]] || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || ५
|-
| [[फेरारी]] || [[शार्ल लक्लेर]] || १६
|-
| [[रेड बुल रेसिंग]] || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || ३३
|-
| [[रेड बुल रेसिंग]] || [[पियर गॅस्ली]] || १०
|-
| [[मॅक्लारेन]] || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || ५५
|-
| [[मॅक्लारेन]] || [[लॅन्डो नॉरिस]] || ४
|-
| [[रेनॉल्ट]] || [[डॅनियल रिकार्डो]] || ३
|-
| [[रेनॉल्ट]] || [[निको हुल्केनबर्ग]] || २७
|-
| [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || [[किमी रायकोनेन]] || ७
|-
| [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || ९९
|-
| [[रेसिंग पॉइंट]] || [[सर्जिओ पेरेझ]] || ११
|-
| [[रेसिंग पॉइंट]] || [[लान्स स्ट्रोल]] || १८
|-
| [[टोरो रोसो]] || [[डॅनिल क्व्यात]] || २६
|-
| [[टोरो रोसो]] || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || २३
|-
| [[हास]] || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || ८
|-
| [[हास]] || [[केविन मॅग्नसन]] || २०
|-
| [[विलियम्स रेसिंग]] || [[रॉबर्ट कुबिका]] || ८८
|-
| [[विलियम्स रेसिंग]] || [[जॉर्ज रसल]] || ६३
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;GER19_FP1&quot;/&gt; &lt;ref name=&quot;GER19_GRID&quot;/&gt;
|}


=== टायर ===


पिरेलीने कोरड्या ट्रॅकसाठी C2 हार्ड (पांढरी बाजूची पट्टी), C3 मीडियम (पिवळी) आणि C4 सॉफ्ट (लाल) हे तीन कंपाऊंड निवडले होते. प्रत्येक चालकाला एकूण १३ कोरडे संच मिळत असले तरी या तिन्हींचे स्वतंत्र प्रमाण चालकानुसार बदलत होते. अधिकृत निवडींमध्ये हार्ड १–३, मीडियम १–४ आणि सॉफ्ट ८–१० संच असा फरक दिसतो; खालील श्रेणी सर्व चालकांना एकाच वेळी दिल्या गेल्या असे समजू नये.&lt;ref name=&quot;GER19_ALLOCATION&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://press.pirelli.com/2019-german-grand-prix--selected-sets-per-driver/ |title=जर्मन ग्रांप्री : प्रत्येक चालकाची स्वतंत्र टायर संच निवड |प्रकाशक=पिरेली |दिनांक=१६ जुलै २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GER19_PREVIEW&quot;/&gt;

रविवारी प्रत्यक्ष शर्यतीत पूर्ण पावसाचे टायर, इंटरमीडिएट, मीडियम आणि सॉफ्ट यांचा वापर झाला; कोणीही हार्ड C2 वापरले नाही. सर्व चालकांनी पूर्ण ओल्या पृष्ठभागाचे टायर लावून सुरुवात केली. त्यामुळे निवडलेली कोरडी कंपाऊंड आणि प्रत्यक्ष शर्यतीत वापरलेले टायर ही दोन वेगळी माहिती आहे.&lt;ref name=&quot;GER19_PIRELLI&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://press.pirelli.com/2019-german-grand-prix---race/ |title=जर्मन ग्रांप्री : पिरेलीचे शर्यतीनंतरचे टायर व रणनीती विश्लेषण |प्रकाशक=पिरेली |दिनांक=२८ जुलै २०१९}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! टायर प्रकार !! मिश्रण !! बाजूच्या पट्टीचा रंग !! प्रत्येकी उपलब्ध संच
|-
| कठीण || C2 || पांढरा || १–३ (चालकानुसार)
|-
| मध्यम || C3 || पिवळा || १–४ (चालकानुसार)
|-
| मऊ || C4 || लाल || ८–१० (चालकानुसार)
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;GER19_ALLOCATION&quot;/&gt; &lt;ref name=&quot;GER19_PREVIEW&quot;/&gt;
|}


== मुक्त सराव सत्रे ==
=== पहिला मुक्त सराव ===


शुक्रवारच्या पहिल्या सत्रात उष्ण, कोरड्या पृष्ठभागावर फेरारीने वेग दाखवला. व्हेटेलची १:१४.०१३ ही सर्वोत्तम वेळ होती; लक्लेर त्यापेक्षा ०.२५५ सेकंदांनी मागे, तर हॅमिल्टन तिसरा राहिला. मर्सिडीज आणि रेड बुलने लांब धावांतील टायरच्या तापमानावर आणि गाडीच्या संतुलनावर भर दिला. मॅक्लारेन, हास व रेसिंग पॉइंट यांनी मध्यगटात वेगाचा अभ्यास केला. सर्व २० चालकांनी वेळ नोंदवली.&lt;ref name=&quot;GER19_FP1&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;GER19_PREVIEW&quot;/&gt;


=== मुक्त सराव १ चे निकाल ===


{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || १:१४.०१३ || २१
|-
| २ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || +०.२५५ सेकंद अंतर || २५
|-
| ३ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || +०.३०२ सेकंद अंतर || ३२
|-
| ४ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.३१७ सेकंद अंतर || २८
|-
| ५ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || +०.६४७ सेकंद अंतर || २८
|-
| ६ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.८०० सेकंद अंतर || २३
|-
| ७ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || +१.०४९ सेकंद अंतर || ३०
|-
| ८ || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || +१.०६१ सेकंद अंतर || ३०
|-
| ९ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || +१.१७८ सेकंद अंतर || २६
|-
| १० || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || +१.५५४ सेकंद अंतर || २३
|-
| ११ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || +१.५९१ सेकंद अंतर || २४
|-
| १२ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || +१.६०३ सेकंद अंतर || २६
|-
| १३ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || +१.७४६ सेकंद अंतर || २७
|-
| १४ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || +१.७६३ सेकंद अंतर || ३०
|-
| १५ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[टोरो रोसो]] || +१.७६४ सेकंद अंतर || २४
|-
| १६ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || +१.८१० सेकंद अंतर || २३
|-
| १७ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || +१.९४० सेकंद अंतर || २६
|-
| १८ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || +२.३६९ सेकंद अंतर || ३१
|-
| १९ || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +२.५४६ सेकंद अंतर || २७
|-
| २० || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +३.११३ सेकंद अंतर || २३
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;GER19_FP1&quot;/&gt;
|}


=== दुसरा मुक्त सराव ===


दुसऱ्या शुक्रवारी सत्रात लक्लेरने १:१३.४४९ वेळेत अव्वल स्थान घेतले; व्हेटेल ०.१२४ आणि हॅमिल्टन ०.१४६ सेकंदांनी मागे होता. यामुळे फेरारीच्या कोरड्या मार्गावरील कामगिरीबाबत अपेक्षा वाढल्या; पण अतिउष्ण वातावरण आणि रविवारच्या पावसाचे भिन्न स्वरूप लक्षात घेता या क्रमवारीवरून अंतिम निकालाचा निष्कर्ष काढता येत नव्हता. रेड बुलच्या पियर गॅस्लीची शेवटच्या वळणात गाडीचे नियंत्रण सुटून संरक्षक भिंतीवर धडकली; त्यानंतर लाल झेंड्याने सत्र रोखण्यात आले. त्याने आधी १९ फेऱ्या पूर्ण केल्यामुळे त्याचे अधिकृत वेळेतले १५वे स्थान कायम राहिले.&lt;ref name=&quot;GER19_FP2&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;GER19_FP2NEWS&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/gaslys-german-gp-practice-crash-annoying-says-red-bull-boss-horner.6pUCoa9StB5S3MExYfXoKC |title=पियर गॅस्लीच्या दुसऱ्या मुक्त सरावातील अपघाताबाबत संघाची प्रतिक्रिया |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=२६ जुलै २०१९}}&lt;/ref&gt;


=== मुक्त सराव २ चे निकाल ===


{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || १:१३.४४९ || ३३
|-
| २ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || +०.१२४ सेकंद अंतर || ३०
|-
| ३ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || +०.१४६ सेकंद अंतर || ३०
|-
| ४ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || +०.६६२ सेकंद अंतर || ३०
|-
| ५ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.६८४ सेकंद अंतर || २३
|-
| ६ || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || +०.७३० सेकंद अंतर || ३३
|-
| ७ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || +०.८१९ सेकंद अंतर || ३२
|-
| ८ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || +१.००९ सेकंद अंतर || ३३
|-
| ९ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || +१.०२३ सेकंद अंतर || २६
|-
| १० || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || +१.०६९ सेकंद अंतर || ३०
|-
| ११ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || +१.२१३ सेकंद अंतर || ३४
|-
| १२ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || +१.३५१ सेकंद अंतर || ३९
|-
| १३ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || +१.५६१ सेकंद अंतर || ३३
|-
| १४ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[टोरो रोसो]] || +१.६१३ सेकंद अंतर || ३६
|-
| १५ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +१.६४० सेकंद अंतर || १९
|-
| १६ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || +१.७९८ सेकंद अंतर || २९
|-
| १७ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || +१.९५७ सेकंद अंतर || ३१
|-
| १८ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || +२.०२१ सेकंद अंतर || २८
|-
| १९ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +३.४५१ सेकंद अंतर || २७
|-
| २० || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +३.५३१ सेकंद अंतर || २६
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;GER19_FP2&quot;/&gt;
|}


=== तिसरा मुक्त सराव ===


शनिवारच्या अंतिम सरावात पुन्हा फेरारी–रेड बुल यांच्यात सर्वोत्तम वेळेसाठी स्पर्धा झाली. लक्लेरची १:१२.३८० वेळ सर्वात जलद ठरली, व्हर्सटॅपन ०.१६८ सेकंदांनी आणि व्हेटेल ०.२६४ सेकंदांनी मागे होते. बोट्टास चौथा तर हासचा मॅग्नसन पाचवा होता. हॅमिल्टन सहावा राहिला; त्यामुळे पात्रतेतील पोलसाठी कोरड्या सरावाच्या वेळा एकट्याच निर्णायक नव्हत्या. सत्रातील सर्व २० नियमित चालकांनी नोंदवलेल्या वेगवेगळ्या फेऱ्या आणि अंतरांचा तपशील खाली दिला आहे.&lt;ref name=&quot;GER19_FP3&quot;/&gt;


=== मुक्त सराव ३ चे निकाल ===


{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || १:१२.३८० || १८
|-
| २ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.१६८ सेकंद अंतर || १२
|-
| ३ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || +०.२६४ सेकंद अंतर || १८
|-
| ४ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || +०.५१० सेकंद अंतर || २४
|-
| ५ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || +०.५१३ सेकंद अंतर || १३
|-
| ६ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || +०.५८५ सेकंद अंतर || २२
|-
| ७ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || +०.९२० सेकंद अंतर || १८
|-
| ८ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.९४४ सेकंद अंतर || १७
|-
| ९ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || +०.९७१ सेकंद अंतर || १८
|-
| १० || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || +०.९९८ सेकंद अंतर || १५
|-
| ११ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || +१.०९६ सेकंद अंतर || १५
|-
| १२ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || +१.११६ सेकंद अंतर || १९
|-
| १३ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[टोरो रोसो]] || +१.१७४ सेकंद अंतर || २४
|-
| १४ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || +१.१७६ सेकंद अंतर || १५
|-
| १५ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || +१.२९१ सेकंद अंतर || १६
|-
| १६ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || +१.२९२ सेकंद अंतर || १५
|-
| १७ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || +१.३८७ सेकंद अंतर || २१
|-
| १८ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || +१.४३६ सेकंद अंतर || २०
|-
| १९ || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +३.१६० सेकंद अंतर || २०
|-
| २० || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +३.४४४ सेकंद अंतर || ११
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;GER19_FP3&quot;/&gt;
|}


== मुख्य शर्यतीची पात्रता फेरी ==
=== फेरी १ ===


शनिवारी कोरड्या पात्रता फेरीच्या पहिल्या टप्प्यात फेरारीचा लक्लेर १:१२.२२९ वेळेसह अव्वल होता. मर्सिडीज व रेड बुलचे दोन्ही चालक पुढे गेले; मॅक्लारेनचा नॉरिस, टोरो रोसोचा अल्बोन आणि विलियम्सचे रसल–कुबिका बाहेर पडले. घरच्या शर्यतीत व्हेटेलच्या गाडीतील तांत्रिक समस्येमुळे त्याला पात्रतेत वैध वेळ नोंदवता आली नाही; पंचांनी स्वतंत्रपणे सुरुवात करण्याची परवानगी दिली.&lt;ref name=&quot;GER19_QUAL&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2019/qualifying-classification-19 |title=जर्मन ग्रांप्री : अधिकृत पात्रता फेरी वर्गीकरण |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}&lt;/ref&gt;


=== फेरी २ ===


दुसऱ्या टप्प्यात हॅमिल्टनची १:१२.१४९ वेळ पुढील स्पर्धेसाठी चांगली होती; व्हर्सटॅपन आणि बोट्टास त्याच्या जवळ होते. जोव्हिनाझी अकराव्या, मॅग्नसन बाराव्या, रिकार्डो तेराव्या, क्व्यात चौदाव्या व स्ट्रोल पंधराव्या स्थानावर बाहेर पडले. लक्लेरने या टप्प्यात १:१२.३४४ अशी वेळ नोंदवली होती, मात्र अंतिम टप्प्याच्या आधी फेरारीच्या इंधन प्रणालीतील समस्येमुळे पुढे वाहन चालवता आले नाही.&lt;ref name=&quot;GER19_QUAL&quot;/&gt;


=== फेरी ३ ===


अंतिम टप्प्यात हॅमिल्टनने १:११.७६७ अशी पोल वेळ नोंदवली. व्हर्सटॅपनचे १:१२.११३ दुसरे, तर बोट्टासचे १:१२.१२९ तिसरे स्थान होते. गॅस्ली चौथा आणि रायकोनेन पाचवा राहिला. लक्लेर Q3 मध्ये गाडी घेऊन उतरू शकला नाही, त्यामुळे तो पात्रता वर्गीकरणात दहावा राहिला. व्हेटेलला आधीच वेळ नसल्याने त्याचे स्थान, आणि पुढे दंडांसह बनलेली रविवारची अंतिम सुरुवातीची क्रमवारी, स्वतंत्रपणे तपासणे आवश्यक होते.&lt;ref name=&quot;GER19_QUAL&quot;/&gt;


=== मुख्य शर्यतीच्या पात्रता फेरीचे निकाल ===


{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी १ !! फेरी २ !! फेरी ३ !! एकूण फेऱ्या
|-
| १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:१२.८५२ || १:१२.१४९ || १:११.७६७ || १९
|-
| २ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:१२.५९३ || १:१२.४२७ || १:१२.११३ || १७
|-
| ३ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:१३.०७५ || १:१२.४२४ || १:१२.१२९ || १९
|-
| ४ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:१२.९९१ || १:१२.३८५ || १:१२.५२२ || १५
|-
| ५ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:१३.०६६ || १:१२.५१९ || १:१२.५३८ || १८
|-
| ६ || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || १:१३.१४६ || १:१२.७६९ || १:१२.८५१ || २०
|-
| ७ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || १:१३.२२१ || १:१२.६३२ || १:१२.८९७ || २१
|-
| ८ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:१३.१९४ || १:१२.७७६ || १:१३.०६५ || १५
|-
| ९ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || १:१३.१८६ || १:१२.७६६ || १:१३.१२६ || १५
|-
| १० || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || १:१२.२२९ || १:१२.३४४ || वेळ नाही || ९
|-
| ११ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:१३.१७० || १:१२.७८६ || — || १५
|-
| १२ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || १:१३.१०३ || १:१२.७८९ || — || ११
|-
| १३ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || १:१३.१३१ || १:१२.७९९ || — || १२
|-
| १४ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || १:१३.२७८ || १:१३.१३५ || — || १५
|-
| १५ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:१३.२५६ || १:१३.४५० || — || १५
|-
| १६ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || १:१३.३३३ || — || — || ९
|-
| १७ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[टोरो रोसो]] || १:१३.४६१ || — || — || ९
|-
| १८ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:१४.७२१ || — || — || ११
|-
| १९ || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:१४.८३९ || — || — || ११
|-
| २० || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || वेळ नाही || — || — || १
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;8&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;GER19_QUAL&quot;/&gt;
|}


=== मुख्य शर्यतीची अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी ===


अंतिम क्रमवारीनुसार पहिल्या नऊ स्थानी पात्रतेतील चालकांच्या क्रमात बदल नव्हता. लक्लेर दहाव्या क्रमांकावर राहिला; नॉरिसला अतिरिक्त पॉवर-युनिट घटकांमुळे ग्रिडच्या मागे जाण्याचे आदेश होते आणि तो १९व्या क्रमांकावर उभा राहिला. व्हेटेल पात्रतेत वेळ नोंदवू शकला नव्हता, तरी पंचांच्या परवानगीने आणि अतिरिक्त पॉवर-युनिट घटकांसाठी ग्रिड शिक्षा झाल्यानंतर तो २०व्या स्थानी होता. या कोणत्याही चालकाला पिट-लेनमधून प्रत्यक्ष सुरुवात करण्याचा आदेश नव्हता; अधिकृत ग्रिडमध्ये २० अंकित स्थानांवर सर्व चालक होते.&lt;ref name=&quot;GER19_GRID&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! ग्रिड !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पात्रता वेळ / स्थिती
|-
| १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:११.७६७
|-
| २ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:१२.११३
|-
| ३ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:१२.१२९
|-
| ४ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:१२.५२२
|-
| ५ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:१२.५३८
|-
| ६ || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || १:१२.८५१
|-
| ७ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || १:१२.८९७
|-
| ८ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:१३.०६५
|-
| ९ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || १:१३.१२६
|-
| १० || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || वैध Q3 वेळ नाही
|-
| ११ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:१२.७८६
|-
| १२ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || १:१२.७८९
|-
| १३ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || १:१२.७९९
|-
| १४ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || १:१३.१३५
|-
| १५ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:१३.४५०
|-
| १६ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[टोरो रोसो]] || १:१३.४६१
|-
| १७ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:१४.७२१
|-
| १८ || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:१४.८३९
|-
| १९ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || १:१३.३३३; पॉवर-युनिट शिक्षा
|-
| २० || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || वेळ नाही; पंचांची परवानगी; पॉवर-युनिट शिक्षा
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;5&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;GER19_GRID&quot;/&gt;
|}


== मुख्य शर्यत ==
=== पावसातील सुरुवात आणि पहिला सुरक्षा-कार कालखंड ===


रविवारी सकाळपासून जोरदार पाऊस पडत होता. रेस संचालकांनी सर्व गाड्यांना पूर्ण ओल्या पृष्ठभागाचे टायर वापरून सुरक्षा-कारच्या मागे तीन अतिरिक्त फेऱ्या पूर्ण करण्यास सांगितले; त्यानंतर स्थिर सुरुवात झाली आणि शर्यतीतील फेऱ्यांची संख्या ६४ राहिली. हॅमिल्टनने पोलवरून आघाडी राखली, परंतु व्हर्सटॅपनच्या गाडीला सुरुवातीला चाकांची पकड कमी मिळाल्याने बोट्टास आणि रायकोनेन पुढे आले. पेरेझची लवकरच गाडी मार्गावरून घसरल्यामुळे सुरक्षा-कार आला आणि चालकांनी पूर्ण पावसाच्या टायरऐवजी इंटरमीडिएट निवडण्याचा मोठा निर्णय घेतला.&lt;ref name=&quot;GER19_F1STORY&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;GER19_PIRELLI&quot;/&gt;

=== इंटरमीडिएटमधून कोरड्या टायरकडे आणि पुन्हा मागे ===

वातावरणातील उष्णता आणि पावसाचा बदलता जोर यामुळे मार्गावर कोरड्या रेषा निर्माण होत होत्या, पण काही कोपऱ्यांत अजूनही पाणी होते. रिकार्डोच्या रेनॉल्टचे तांत्रिक अपयश झाल्यानंतर आभासी सुरक्षा-कारचा कालखंड आला आणि लक्लेरने नव्या इंटरमीडिएट टायरवर स्वस्त पिट-थांबा करण्याची संधी साधली. मॅग्नसनने कोरडे सॉफ्ट टायर वापरण्याचा पहिला प्रयोग केला; व्हेटेल त्याच्या मागोमाग गेला. व्हर्सटॅपनला मध्यम कंपाऊंडवर पकड मिळवताना त्रास होऊन त्याची गाडी फिरली, पण स्पर्धा सुरू ठेवण्यात यश आले. ही घटना एकाच प्रकारचे टायर संपूर्ण मार्गावर योग्य नव्हते याचे उदाहरण ठरली.&lt;ref name=&quot;GER19_F1STORY&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;GER19_PIRELLI&quot;/&gt;

=== मोटोड्रोममधील चुका, धडक आणि नेतृत्वबदल ===

नॉरिसच्या गाडीतील शक्ती कमी झाल्याने त्याची शर्यत संपली आणि आभासी सुरक्षा-कार आला. त्याच सुमारास लक्लेरने कोरड्या टायरवर आक्रमक वेग घेऊन आघाडीसाठी संधी निर्माण केली, मात्र अंतिम वळणाजवळ पकड सुटल्यामुळे गाडी खडीच्या परिसरात अडकून त्याची शर्यत संपली. याच ठिकाणी आघाडीवरील हॅमिल्टनचीही गाडी घसरून संरक्षणभिंतीला लागली; पुढील पंख तुटला पण तो पिटमध्ये येऊ शकला. पिट प्रवेशाचा निर्दिष्ट मार्ग ओलांडल्याने त्याला पाच सेकंदांची वेळशिक्षा झाली. अनियोजित पंख-बदल आणि आणखी टायर बदल यामुळे त्याची आघाडी मोडली.&lt;ref name=&quot;GER19_F1STORY&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;GER19_FIASTORY&quot;/&gt;

रेनॉल्टचा निको हुल्केनबर्ग संभाव्य पहिल्या पोडियमसाठी चांगल्या स्थानी होता, परंतु त्याची गाडीही त्याच निसरड्या भागात अपघातग्रस्त झाली. बोट्टास नंतर शेवटच्या टप्प्यात पहिल्या वळणाजवळ संरक्षणभिंतीवर आदळल्याने स्पर्धेबाहेर गेला. मध्यंतरी स्ट्रोलने इतरांच्या आधी सॉफ्ट टायर लावण्याचा धाडसी निर्णय घेतला. उर्वरित गाड्यांनी टायर बदलण्यासाठी थांबताच तो काही काळ शर्यतीच्या नेतृत्वस्थानीही पोहोचला.&lt;ref name=&quot;GER19_F1STORY&quot;/&gt;

=== शेवटचा कोरडा टप्पा आणि पोडियम ===

अखेर मार्ग कोरडा होत गेला. व्हर्सटॅपनने स्ट्रोलला मागे टाकून आघाडी निश्चित केली आणि आपल्या नियंत्रणातील पाच पिट-थांब्यांनंतरही विजय मिळवला. क्व्यातला टोरो रोसोने योग्य वेळी कोरड्या टायरवर आणले होते; त्याने स्ट्रोलला मागे टाकून पोडियमचे स्थान कमावले. विसाव्या ग्रिड स्थानावरून आलेल्या व्हेटेलने शेवटच्या फेऱ्यांत सायेन्स, स्ट्रोल आणि क्व्यात यांना मागे टाकून दुसरे स्थान मिळवले. स्ट्रोल चौथा, सायेन्स पाचवा आणि अल्बोन सहावा राहिला; हासच्या दोन्ही चालकांनी सातवे–आठवे स्थान घेतले.&lt;ref name=&quot;GER19_F1STORY&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;GER19_PIRELLI&quot;/&gt;

पावसातील स्थित्यंतरामुळे ग्रोझाँ आणि मॅग्नसन यांच्यातही चुरस झाली आणि दोघांनी परस्पर संपर्कानंतरही शर्यत पूर्ण केली. गॅस्लीची गाडी उशिराच्या टप्प्यात नुकसानग्रस्त झाल्याने तो ६१ पूर्ण फेऱ्यांसह अधिकृतपणे चौदावा वर्गीकृत झाला. २० चालकांनी सुरुवात केली असली तरी पेरेझ, रिकार्डो, नॉरिस, लक्लेर, हुल्केनबर्ग आणि बोट्टास या सहा चालकांना अधिकृत पूर्णवर्गीकरणापेक्षा वेगळी अवर्गीकृत निवृत्ती नोंद मिळाली.&lt;ref name=&quot;GER19_RACE&quot;/&gt;

=== शर्यतीनंतरची वर्गीकरणशिक्षा ===

चेकर्ड झेंड्यानंतर रायकोनेन आणि जोव्हिनाझी सातव्या व आठव्या स्थानी होते. परंतु वाहनचालकाच्या क्लच नियंत्रणात अनुमत प्रणाली-सहाय्यापेक्षा जास्त हस्तक्षेप झाल्याबाबत पंचांनी दोन्ही कारवर प्रत्येकी दहा सेकंदांच्या स्टॉप-अँड-गो शिक्षेइतकी, शर्यत पूर्ण झाल्याने ३० सेकंदांची वेळशिक्षा जोडली. त्यामुळे दोघे अनुक्रमे बारावा व तेरावा झाले; मॅक्लारेन किंवा रेड बुलच्या निकालात अशी शिक्षा जोडली गेली नाही. त्यानुसार हॅमिल्टन नववा आणि कुबिका दहावा ठरला. अल्फा रोमियोच्या नंतरच्या अपीलला न्यायालयाने ग्राह्य मानले नाही, म्हणून खालील तक्ता हा अंतिम अधिकृत निकाल दाखवतो.&lt;ref name=&quot;GER19_RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;GER19_APPEAL&quot;/&gt;


=== मुख्य शर्यतीचे निकाल ===


{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पूर्ण फेऱ्या !! वेळ / अंतर / स्थिती !! गुण
|-
| १ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ६४ || १:४४:३१.२७५ || २६
|-
| २ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || ६४ || +७.३३३ || १८
|-
| ३ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || ६४ || +८.३०५ || १५
|-
| ४ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || ६४ || +८.९६६ || १२
|-
| ५ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || ६४ || +९.५८३ || १०
|-
| ६ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[टोरो रोसो]] || ६४ || +१०.०५२ || ८
|-
| ७ || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || ६४ || +१६.८३८ || ६
|-
| ८ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || ६४ || +१८.७६५ || ४
|-
| ९ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ६४ || +१९.६६७ || २
|-
| १० || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ६४ || +२४.९८७ || १
|-
| ११ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ६४ || +२६.४०४ || ०
|-
| १२ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ६४ || +४२.२१४; ३० सेकंद शिक्षा || ०
|-
| १३ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ६४ || +४३.८४९; ३० सेकंद शिक्षा || ०
|-
| १४ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ६१ || निवृत्त; वर्गीकृत || ०
|-
| अवर्गीकृत || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || ५६ || निवृत्त; अवर्गीकृत || ०
|-
| अवर्गीकृत || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || ३९ || निवृत्त; अवर्गीकृत || ०
|-
| अवर्गीकृत || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || २७ || निवृत्त; अवर्गीकृत || ०
|-
| अवर्गीकृत || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || २५ || निवृत्त; अवर्गीकृत || ०
|-
| अवर्गीकृत || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || १३ || निवृत्त; अवर्गीकृत || ०
|-
| अवर्गीकृत || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १ || निवृत्त; अवर्गीकृत || ०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;GER19_RACE&quot;/&gt; &lt;ref name=&quot;GER19_F1RACE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1010/germany/race-result |title=जर्मन ग्रांप्री : अंतिम निकाल |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;
|}


=== सर्वात वेगवान फेरी ===


एफ.आय.ए.च्या अधिकृत सर्वचालक वेगवान फेरी नोंदीनुसार १९ चालकांच्या वैध शर्यत फेऱ्या उपलब्ध आहेत. केवळ एक फेरी पूर्ण केलेल्या पेरेझसाठी या नोंदीत वैध स्वतंत्र वेगवान फेरी वेळ नाही; त्यामुळे चुकीची विसावी वेळ तयार केलेली नाही. व्हर्सटॅपनची ६१व्या फेरीतील १:१६.६४५ वेळ सर्वांत जलद होती आणि अंतिम प्रथम स्थानामुळे त्याला २०१९ च्या नियमांनुसार अतिरिक्त एक गुण मिळाला.&lt;ref name=&quot;GER19_LAPS&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2019/german-grand-prix/race-classification-german |title=जर्मन ग्रांप्री : सर्व चालकांच्या शर्यतीतील सर्वात जलद फेऱ्या |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! क्रम !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी (एफआयए) !! फेरीचा वेळ !! सरासरी वेग (किमी/ता.)
|-
| १ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ६१ || १:१६.६४५ || २१४.८३९
|-
| २ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || ६३ || १:१६.७९४ || २१४.४२३
|-
| ३ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ६० || १:१७.४८५ || २१२.५१०
|-
| ४ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ५६ || १:१७.४९५ || २१२.४८३
|-
| ५ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ६२ || १:१७.५०७ || २१२.४५०
|-
| ६ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || ६१ || १:१७.७०८ || २११.९००
|-
| ७ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ५५ || १:१७.७४६ || २११.७९७
|-
| ८ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || ६१ || १:१७.८३१ || २११.५६६
|-
| ९ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || ६३ || १:१७.८४१ || २११.५३८
|-
| १० || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[टोरो रोसो]] || ६३ || १:१७.८५० || २११.५१४
|-
| ११ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || ५४ || १:१८.२७२ || २१०.३७४
|-
| १२ || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || ६४ || १:१८.८११ || २०८.९३५
|-
| १३ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || ६३ || १:१९.०६२ || २०८.२७१
|-
| १४ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ६० || १:१९.३०० || २०७.६४६
|-
| १५ || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ६० || १:१९.५६३ || २०६.९६०
|-
| १६ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || १७ || १:२७.६९७ || १८७.७६४
|-
| १७ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || १८ || १:२९.५७६ || १८३.८२६
|-
| १८ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || १६ || १:३१.०८१ || १८०.७८८
|-
| १९ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || १० || १:३२.६५४ || १७७.७१९
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;GER19_LAPS&quot;/&gt;
|}


== मुख्य शर्यतीनंतरचे विश्लेषण ==

=== पावसातील सुरुवात आणि पहिला सुरक्षा-कार कालखंड ===

रविवारी सकाळपासून जोरदार पाऊस पडत होता. रेस संचालकांनी सर्व गाड्यांना पूर्ण ओल्या पृष्ठभागाचे टायर वापरून सुरक्षा-कारच्या मागे तीन अतिरिक्त फेऱ्या पूर्ण करण्यास सांगितले; त्यानंतर स्थिर सुरुवात झाली आणि शर्यतीतील फेऱ्यांची संख्या ६४ राहिली. हॅमिल्टनने पोलवरून आघाडी राखली, परंतु व्हर्सटॅपनच्या गाडीला सुरुवातीला चाकांची पकड कमी मिळाल्याने बोट्टास आणि रायकोनेन पुढे आले. पेरेझची लवकरच गाडी मार्गावरून घसरल्यामुळे सुरक्षा-कार आला आणि चालकांनी पूर्ण पावसाच्या टायरऐवजी इंटरमीडिएट निवडण्याचा मोठा निर्णय घेतला.&lt;ref name=&quot;GER19_F1STORY&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;GER19_PIRELLI&quot;/&gt;

शुक्रवारी आणि शनिवारी फेरारीचे वेगमान प्रभावी होते; परंतु पात्रतेच्या वेळी व्हेटेलच्या यंत्रणेमुळे त्याला वेळ नोंदवता आली नाही आणि लक्लेरला Q3 मध्ये वाहन घेता आले नाही. अशा स्थितीत व्हेटेलने २०व्या ग्रिड स्थानापासून इंटरमीडिएट आणि कोरड्या टायरची वेळ चांगली साधून दुसरे स्थान पटकावले. पुढील चालकांच्या अपघातांनी काही संधी निर्माण केल्या असल्या तरी शेवटच्या पुनःसुरुवातीनंतर त्याने स्वतः पुढील गाड्यांना मागे टाकणे या कामगिरीसाठी महत्त्वाचे होते.&lt;ref name=&quot;GER19_QUAL&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;GER19_F1STORY&quot;/&gt;

दुसरीकडे लक्लेरला अनुकूल आभासी सुरक्षा-कार पिट-थांब्यामुळे वरच्या स्थानात पोहोचता आले; मात्र शेवटच्या वळणाजवळील ओल्या रेषांवर नियंत्रण सुटल्यामुळे ही संधी संपली. त्यामुळे पावसात धोका पत्करून मिळणारा फायदा आणि चूक झाल्यास पूर्ण निवृत्ती हे दोन्ही परिणाम फेरारीच्या दोन्ही चालकांमध्ये दिसले. फेरारीचे गुण २६१ पर्यंत वाढले, परंतु मर्सिडीजच्या ४०९ गुणांपासूनचे अंतर मोठेच होते.&lt;ref name=&quot;GER19_POINTS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;GER19_F1STORY&quot;/&gt;

मर्सिडीजसाठी घरच्या कंपनीच्या नावाने झालेली ही ग्रांप्री प्रतिष्ठेची होती; हॅमिल्टनने पोलपासून सुरुवात केली आणि पहिल्या टायर बदलाच्या वेळी संघाने सक्षम दुहेरी पिट-थांबा केला. तरी निसरड्या शेवटच्या विभागातील चूक, तुटलेला पुढील पंख, असमयी पिट-प्रवेश आणि त्यासाठी पाच सेकंदांची शिक्षा या घटना एकत्र झाल्यामुळे त्याचा विजयाचा मार्ग बंद झाला. बोट्टास प्रतिस्पर्ध्यांचा पाठलाग करताना पहिल्या वळणात अपघातग्रस्त झाला; त्यामुळे मर्सिडीजचे दोन्ही चालक पोडियमबाहेर राहिले.&lt;ref name=&quot;GER19_F1STORY&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;GER19_FIASTORY&quot;/&gt;

रेनॉल्टची दोन्ही वाहने निवृत्त झाली. रिकार्डोच्या गाडीतील शक्तियंत्रणेच्या अडचणीने आभासी सुरक्षा-कार कालखंडाला कारणीभूत ठरले, तर हुल्केनबर्ग शर्यतीच्या निर्णायक मध्यभागी पोडियमच्या संधीवर असतानाच शेवटच्या वळणाजवळ अपघातग्रस्त झाला. म्हणून रेनॉल्टचे शर्यतीनंतरचे ३९ गुण बदलले नाहीत. संघाच्या वेग आणि चालकांच्या स्थितीवरून शक्य वाटणारे गुण प्रत्यक्ष अजिंक्यपदात जोडता न आल्याचे हे उदाहरण होते.&lt;ref name=&quot;GER19_RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;GER19_F1STORY&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;GER19_POINTS&quot;/&gt;

=== इंटरमीडिएटमधून कोरड्या टायरकडे आणि पुन्हा मागे ===

वातावरणातील उष्णता आणि पावसाचा बदलता जोर यामुळे मार्गावर कोरड्या रेषा निर्माण होत होत्या, पण काही कोपऱ्यांत अजूनही पाणी होते. रिकार्डोच्या रेनॉल्टचे तांत्रिक अपयश झाल्यानंतर आभासी सुरक्षा-कारचा कालखंड आला आणि लक्लेरने नव्या इंटरमीडिएट टायरवर स्वस्त पिट-थांबा करण्याची संधी साधली. मॅग्नसनने कोरडे सॉफ्ट टायर वापरण्याचा पहिला प्रयोग केला; व्हेटेल त्याच्या मागोमाग गेला. व्हर्सटॅपनला मध्यम कंपाऊंडवर पकड मिळवताना त्रास होऊन त्याची गाडी फिरली, पण स्पर्धा सुरू ठेवण्यात यश आले. ही घटना एकाच प्रकारचे टायर संपूर्ण मार्गावर योग्य नव्हते याचे उदाहरण ठरली.&lt;ref name=&quot;GER19_F1STORY&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;GER19_PIRELLI&quot;/&gt;

व्हर्सटॅपनने विजय मिळवताना पाच वेळा पिटमध्ये थांबण्याचा पर्याय स्वीकारला; हा निर्णय सरळ एक-थांबा धोरणाची शर्यत नसल्याचे दाखवतो. मीडियम टायरवर वेळेआधी गेलेला प्रयोग त्याला महाग पडू शकला असता, कारण त्या कंपाऊंडला थंड ओल्या मार्गावर तत्काळ पकड मिळाली नाही आणि त्याची गाडी फिरली. पण पुन्हा इंटरमीडिएटवर वेळीच परत जाणे आणि पुढे ट्रॅकची कोरडी रेषा तयार झाल्यावर सॉफ्टचा वापर करण्याची योग्य वेळ साधणे या दोन निर्णयांनी वेग आणि स्थैर्य टिकवले. सर्वाधिक जलद फेरीतील अतिरिक्त गुण हा अखेरच्या कोरड्या टप्प्यातील उत्कृष्ट वेगाचा थेट परिणाम होता.&lt;ref name=&quot;GER19_PIRELLI&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;GER19_F1STORY&quot;/&gt;

क्व्यातचे तिसरे स्थान केवळ इतरांच्या निवृत्तीमुळे मिळालेले नव्हते. त्याला योग्य वेळेस कोरडे टायर देण्याच्या निर्णयाने मोठा स्थानिक फायदा मिळाला; नंतर स्ट्रोलच्या पुढे जाणाऱ्या संघर्षात त्याने पकड जपली. हा संघाचा २००८ इटालियन ग्रांप्रीनंतरचा पहिला पोडियम होता. अल्बोनने आपल्या पहिल्या फॉर्म्युला वन ओल्या शर्यतीत बदलत्या स्थितीत सहावे स्थान मिळवले, त्यामुळे टोरो रोसोला या एकाच फेरीत २३ गुणांची भर मिळाली.&lt;ref name=&quot;GER19_F1STORY&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;GER19_POINTS&quot;/&gt;

स्ट्रोलला पात्रतेत पंधरावे स्थान होते, परंतु शेवटच्या टप्प्यात लवकर सॉफ्ट टायर घालण्याचा निर्णय हा शनिवारच्या सरावापेक्षा वेगळा धोरणात्मक निर्णायक घटक ठरला. प्रतिस्पर्धी अजूनही बदलासाठी पिटमध्ये येत असताना त्याला काही काळ आघाडी मिळाली. ट्रॅक अधिक कोरडा झाल्यावर व्हर्सटॅपन, क्व्यात आणि व्हेटेल पुढे गेले, तरी चौथ्या स्थानावरील १२ गुण हे रेसिंग पॉइंटसाठी महत्त्वाचे यश ठरले. पेरेझचा लवकर झालेला अपघात संघाच्या दुसऱ्या कारमधून गुण मिळण्याची शक्यता संपवणारा ठरला.&lt;ref name=&quot;GER19_F1STORY&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;GER19_RACE&quot;/&gt;

=== मोटोड्रोममधील चुका, धडक आणि नेतृत्वबदल ===

नॉरिसच्या गाडीतील शक्ती कमी झाल्याने त्याची शर्यत संपली आणि आभासी सुरक्षा-कार आला. त्याच सुमारास लक्लेरने कोरड्या टायरवर आक्रमक वेग घेऊन आघाडीसाठी संधी निर्माण केली, मात्र अंतिम वळणाजवळ पकड सुटल्यामुळे गाडी खडीच्या परिसरात अडकून त्याची शर्यत संपली. याच ठिकाणी आघाडीवरील हॅमिल्टनचीही गाडी घसरून संरक्षणभिंतीला लागली; पुढील पंख तुटला पण तो पिटमध्ये येऊ शकला. पिट प्रवेशाचा निर्दिष्ट मार्ग ओलांडल्याने त्याला पाच सेकंदांची वेळशिक्षा झाली. अनियोजित पंख-बदल आणि आणखी टायर बदल यामुळे त्याची आघाडी मोडली.&lt;ref name=&quot;GER19_F1STORY&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;GER19_FIASTORY&quot;/&gt;

रेनॉल्टचा निको हुल्केनबर्ग संभाव्य पहिल्या पोडियमसाठी चांगल्या स्थानी होता, परंतु त्याची गाडीही त्याच निसरड्या भागात अपघातग्रस्त झाली. बोट्टास नंतर शेवटच्या टप्प्यात पहिल्या वळणाजवळ संरक्षणभिंतीवर आदळल्याने स्पर्धेबाहेर गेला. मध्यंतरी स्ट्रोलने इतरांच्या आधी सॉफ्ट टायर लावण्याचा धाडसी निर्णय घेतला. उर्वरित गाड्यांनी टायर बदलण्यासाठी थांबताच तो काही काळ शर्यतीच्या नेतृत्वस्थानीही पोहोचला.&lt;ref name=&quot;GER19_F1STORY&quot;/&gt;

=== शेवटचा कोरडा टप्पा आणि पोडियम ===

अखेर मार्ग कोरडा होत गेला. व्हर्सटॅपनने स्ट्रोलला मागे टाकून आघाडी निश्चित केली आणि आपल्या नियंत्रणातील पाच पिट-थांब्यांनंतरही विजय मिळवला. क्व्यातला टोरो रोसोने योग्य वेळी कोरड्या टायरवर आणले होते; त्याने स्ट्रोलला मागे टाकून पोडियमचे स्थान कमावले. विसाव्या ग्रिड स्थानावरून आलेल्या व्हेटेलने शेवटच्या फेऱ्यांत सायेन्स, स्ट्रोल आणि क्व्यात यांना मागे टाकून दुसरे स्थान मिळवले. स्ट्रोल चौथा, सायेन्स पाचवा आणि अल्बोन सहावा राहिला; हासच्या दोन्ही चालकांनी सातवे–आठवे स्थान घेतले.&lt;ref name=&quot;GER19_F1STORY&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;GER19_PIRELLI&quot;/&gt;

पावसातील स्थित्यंतरामुळे ग्रोझाँ आणि मॅग्नसन यांच्यातही चुरस झाली आणि दोघांनी परस्पर संपर्कानंतरही शर्यत पूर्ण केली. गॅस्लीची गाडी उशिराच्या टप्प्यात नुकसानग्रस्त झाल्याने तो ६१ पूर्ण फेऱ्यांसह अधिकृतपणे चौदावा वर्गीकृत झाला. २० चालकांनी सुरुवात केली असली तरी पेरेझ, रिकार्डो, नॉरिस, लक्लेर, हुल्केनबर्ग आणि बोट्टास या सहा चालकांना अधिकृत पूर्णवर्गीकरणापेक्षा वेगळी अवर्गीकृत निवृत्ती नोंद मिळाली.&lt;ref name=&quot;GER19_RACE&quot;/&gt;

तत्काळ फायदा अजिंक्यपदातही दिसला. टोरो रोसोचे गुण ४२ वर गेले आणि संघ पाचव्या स्थानी पोहोचला. हा निकाल २०१९ मधील नव्या इंजिन-संबंधाच्या आणि मधल्या गटातील संघव्यवस्थेच्या कामगिरीचा महत्त्वपूर्ण ऐतिहासिक संदर्भ बनला; तथापि संघाच्या दीर्घकालीन कामगिरीचा निकाल एकाच पावसातील शर्यतीवरून निश्चित करता येत नाही.&lt;ref name=&quot;GER19_POINTS&quot;/&gt;

=== शर्यतीनंतरची वर्गीकरणशिक्षा ===

चेकर्ड झेंड्यानंतर रायकोनेन आणि जोव्हिनाझी सातव्या व आठव्या स्थानी होते. परंतु वाहनचालकाच्या क्लच नियंत्रणात अनुमत प्रणाली-सहाय्यापेक्षा जास्त हस्तक्षेप झाल्याबाबत पंचांनी दोन्ही कारवर प्रत्येकी दहा सेकंदांच्या स्टॉप-अँड-गो शिक्षेइतकी, शर्यत पूर्ण झाल्याने ३० सेकंदांची वेळशिक्षा जोडली. त्यामुळे दोघे अनुक्रमे बारावा व तेरावा झाले; मॅक्लारेन किंवा रेड बुलच्या निकालात अशी शिक्षा जोडली गेली नाही. त्यानुसार हॅमिल्टन नववा आणि कुबिका दहावा ठरला. अल्फा रोमियोच्या नंतरच्या अपीलला न्यायालयाने ग्राह्य मानले नाही, म्हणून खालील तक्ता हा अंतिम अधिकृत निकाल दाखवतो.&lt;ref name=&quot;GER19_RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;GER19_APPEAL&quot;/&gt;

संघासाठी हा निकाल पूर्णपणे निर्विवाद नव्हता. गॅस्लीने पात्रतेत चौथे स्थान मिळवल्यानंतरही प्रारंभी चाकांची पकड गमावली; उशिराच्या टप्प्यात संपर्क आणि गाडीच्या नुकसानामुळे तो गुणांबाहेर राहिला. त्यामुळे रेड बुलच्या २६ गुणांची संपूर्ण भर व्हर्सटॅपनकडून आली. त्याच्या १६२ गुणांमुळे तो चालक तालिकेत तिसरा झाला, तरी बोट्टासवर त्याला अद्याप २२ गुणांची आघाडी नव्हती—उलट बोट्टास १८४ गुणांवर पुढे होता.&lt;ref name=&quot;GER19_POINTS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;GER19_RACE&quot;/&gt;

अल्फा रोमियोच्या नंतरच्या शिक्षेमुळे हॅमिल्टनला नववे स्थान आणि दोन गुण मिळाले, पण या दोन गुणांवरून त्याच्या प्रत्यक्ष शर्यतीच्या कामगिरीचे पूर्ण चित्र स्पष्ट होत नाही. हॅमिल्टनचे अजिंक्यपद गुण २२५ झाले आणि बोट्टास १८४ वरच राहिला. अशा प्रकारे संघाचा एकूण कठीण दिवस असतानाही चालक गुणांमधील हॅमिल्टनची आघाडी ४१ पर्यंत वाढली. कारनिर्मात्यांमध्ये मर्सिडीजचा ४०९ गुणांचा अग्रक्रम कायम राहिला.&lt;ref name=&quot;GER19_POINTS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;GER19_APPEAL&quot;/&gt;

मॅक्लारेनच्या सायेन्सने पावसात गाडी फिरून क्रमवारीत मागे घसरल्यावरही पुनरागमन करून पाचवे स्थान मिळवले. त्याच्या नियंत्रित शेवटच्या टप्प्याने मॅक्लारेनला आणखी १० गुण दिले आणि संघाचे गुण ७० झाले. दुसरीकडे नॉरिसच्या गाडीतील शक्तिसंबंधी अडचणीमुळे शर्यत मधेच संपली; त्यामुळे त्याच्या पात्रतेतील मागील क्रमांकाच्या शिक्षेपलीकडचे तांत्रिक नुकसान झाले.&lt;ref name=&quot;GER19_F1STORY&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;GER19_POINTS&quot;/&gt;

हासचे दोन्ही चालक उशीरा झालेल्या संपर्कानंतरही पोहोचले आणि अल्फा रोमियोच्या दंडानंतर ग्रोझाँ सातवा, मॅग्नसन आठवा म्हणून वर्गीकृत झाले. त्यामुळे हासच्या कारनिर्मात्यांच्या खात्यात १० नवीन गुण गेले. त्याउलट रायकोनेन आणि जोव्हिनाझी यांनी सुरुवातीच्या स्थितीतून चांगले स्थान मिळवले होते, पण पंचांच्या मते क्लच टॉर्क नियंत्रण नियमभंगामुळे अनुक्रमे १२वे आणि १३वे स्थान मिळाले. दंडाचा अर्थ केवळ वेगाच्या नोंदीतील फेरबदल नव्हता, तर इतर तीन संघांच्या अंतिम गुणस्थितीत ठोस बदल होता.&lt;ref name=&quot;GER19_FIASTORY&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;GER19_RACE&quot;/&gt;

व्हर्सटॅपनचे चालक गुण १६२ झाले, बोट्टास १८४ आणि हॅमिल्टन २२५ गुणांवर राहिले; व्हेटेल १४१ तर लक्लेर १२० वर होता. संघांमध्ये मर्सिडीज ४०९, फेरारी २६१, रेड बुल २१७, मॅक्लारेन ७०, टोरो रोसो ४२, रेनॉल्ट ३९, रेसिंग पॉइंट ३१, हास व अल्फा रोमियो प्रत्येकी २६ आणि विलियम्स १ गुणावर होते. खाली दिलेली संपूर्ण चालक व कारनिर्माते गुणतालिका एफ.आय.ए.च्या २८ जुलै २०१९ रोजी प्रसिद्ध झालेल्या दस्तऐवज ५९शी जुळवली आहे.&lt;ref name=&quot;GER19_POINTS&quot;/&gt;

=== शर्यतीनंतरचे निर्णय, अंतिम वर्गीकरण आणि अजिंक्यपदावरील परिणाम ===

विलियम्सचे कुबिका आणि रसल दोघांनीही शर्यत पूर्ण केली. कुबिकाला दहावा दर्जा मिळाल्याने एक गुण मिळाला; हा विलियम्सचा २०१९ हंगामातील पहिला अजिंक्यपद गुण आणि कुबिकाच्या दीर्घ पुनरागमनातील ऐतिहासिक टप्पा होता. रसल अकरावा राहिला, आणि त्याच्या गुणांची संख्या शून्य राहिली. विलियम्सचा गुण हा स्वतंत्रपणे आघाडीचा वेग निर्माण केल्यापेक्षा सर्व कार शर्यतीत टिकवणे आणि अंतिम निर्णय यांमुळे शक्य झाला.&lt;ref name=&quot;GER19_FIASTORY&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;GER19_POINTS&quot;/&gt;

अल्फा रोमियोच्या प्रकरणात पंचांनी कार क्रमांक ७ आणि ९९ यांच्या आरंभीच्या क्लच टॉर्क अर्जामध्ये चालक स्वतंत्रपणे, सहाय्याविना गाडी चालवत असल्याच्या कलमाचा भंग झाल्याचे ठरवले. शर्यतीच्या शेवटी दिलेली दहा सेकंदांची स्टॉप-अँड-गो शिक्षा प्रत्यक्ष पिटमध्ये भोगणे शक्य नसल्याने प्रत्येक कारला ३० सेकंद जोडण्यात आले. अल्फा रोमियोने ३१ जुलै रोजी त्या दोन शिक्षांविरुद्ध अपील केले; आंतरराष्ट्रीय अपील न्यायालयाने २४ सप्टेंबरच्या सुनावणीनंतर अपील ग्राह्य नसल्याचे ठरवले. त्यामुळे या लेखातील २८ जुलैच्या अंतिम वर्गीकरणाचा परिणाम पुढे उलटला नाही. या कालानुक्रमाचा उल्लेख आवश्यक आहे, कारण सुरुवातीच्या माध्यम अहवालांमध्ये रायकोनेन–जोव्हिनाझीचा सातवा–आठवा निकाल दिसू शकतो.&lt;ref name=&quot;GER19_APPEAL&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;GER19_FIASTORY&quot;/&gt;

== निकालानंतर गुणतालिका ==
=== चालक अजिंक्यपद गुणतालिका ===


२८ जुलै २०१९ च्या मूळ अंतिम एफ.आय.ए. गुणतालिकेतील सर्व २० चालक खाली दिले आहेत; समान गुण असताना अधिकृत नियमानुसार क्रमवारी स्वतंत्रपणे ठेवली आहे.&lt;ref name=&quot;GER19_POINTS&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! चालक !! संघ !! गुण
|-
| १ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || २२५
|-
| २ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १८४
|-
| ३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १६२
|-
| ४ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || १४१
|-
| ५ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || १२०
|-
| ६ || [[पियर गॅस्ली]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ५५
|-
| ७ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || ४८
|-
| ८ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || २७
|-
| ९ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || २५
|-
| १० || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || २२
|-
| ११ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || २२
|-
| १२ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १८
|-
| १३ || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || १८
|-
| १४ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || १७
|-
| १५ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[टोरो रोसो]] || १५
|-
| १६ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १३
|-
| १७ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || ८
|-
| १८ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १
|-
| १९ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १
|-
| २० || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;GER19_POINTS&quot;/&gt;
|}


=== कारनिर्माते अजिंक्यपद गुणतालिका ===


अल्फा रोमियोच्या शर्यत-शिक्षेनंतरचे १० कारनिर्माते आणि त्यांची अचूक अधिकृत गुणसंख्या पुढीलप्रमाणे आहे. हास आणि अल्फा रोमियो दोघांचे २६ गुण असले तरी अधिकृत क्रमवारीत हास आठव्या स्थानावर आहे.&lt;ref name=&quot;GER19_POINTS&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कारनिर्माता !! गुण
|-
| १ || [[मर्सिडीज]] || ४०९
|-
| २ || [[फेरारी]] || २६१
|-
| ३ || [[रेड बुल रेसिंग]] || २१७
|-
| ४ || [[मॅक्लारेन]] || ७०
|-
| ५ || [[टोरो रोसो]] || ४२
|-
| ६ || [[रेनॉल्ट]] || ३९
|-
| ७ || [[रेसिंग पॉइंट]] || ३१
|-
| ८ || [[हास]] || २६
|-
| ९ || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || २६
|-
| १० || [[विलियम्स रेसिंग]] || १
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;GER19_POINTS&quot;/&gt;
|}


== हे सुद्धा पहा ==
* [[फॉर्म्युला वन]]
* [[जर्मन ग्रांप्री]]
* [[हॉकेनहाइमरिंग]]
* [[२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम]]
* [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन चालक यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]]

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}

==तळटीप==
{{reflist|group=टीप}}

== बाह्य दुवे ==
* [https://www.formula1.com/en/racing/2019/germany फॉर्म्युला वन : २०१९ जर्मन ग्रांप्री कार्यक्रम]
* [https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1010/germany/race-result फॉर्म्युला वन : अधिकृत निकाल]
* [https://www.fia.com/documents/season/season-2019-971 आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ : २०१९ निर्णय दस्तऐवज]


{{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत
| हंगाम = २०१९
| ग्रांप्री = जर्मन ग्रांप्री
| हंगामातील_मागील_शर्यत = २०१९ ब्रिटिश ग्रांप्री
| हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०१९ हंगेरियन ग्रांप्री
| ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१८ जर्मन ग्रांप्री
| ग्रांप्री_पुढील_शर्यत =
}}
{{२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम}}
{{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}}
[[वर्ग:जर्मन ग्रांप्री]]
[[वर्ग:२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम]]</text>
      <sha1>jm4p7lgycnin2j9s2y9mmhqfn0qn8ya</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>२०१९ हंगेरियन ग्रांप्री</title>
    <ns>0</ns>
    <id>250208</id>
    <revision>
      <id>2728289</id>
      <parentid>2727116</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T14:09:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Koolkrazy</username>
        <id>1591</id>
      </contributor>
      <comment>/* मुख्य शर्यतीनंतरचे विश्लेषण */</comment>
      <origin>2728289</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="110171" sha1="i3k3a9i4gscap4yc5eerjeusq7efh08" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत माहिती
| प्रकार = एफ.१
| देश = हंगेरी
| ग्रांप्री = हंगेरियन
| चित्र = Hungaroring.svg
| चित्र_शीर्षक = २००३ पासून वापरल्या जाणाऱ्या हंगरोरिंग सर्किटचे २०१९ च्या शर्यतीस लागू रेखाचित्र
| दिनांक = ४ ऑगस्ट
| वर्ष = २०१९
| अधिकृत_नाव = फॉर्म्युला वन रोलेक्स हंगेरियन ग्रांप्री २०१९
| शर्यत_क्रमांक = १२
| हंगामात_एकूण_शर्यती = २१
| शर्यतीचे_ठिकाण = [[हंगरोरिंग]], मोग्योरोड, बुडापेस्टजवळ, हंगेरी
| सर्किट_प्रकार = कायमस्वरूपी शर्यत मार्ग
| सर्किट_अंतर_किमी = ४.३८१
| सर्किट_अंतर_मैल = २.७२२
| एकूण_फेऱ्या = ७०
| एकूण_अंतर_किमी = ३०६.६३०
| एकूण_अंतर_मैल = १९०.५३१
| हवामान = सरावात ढगाळ व पावसाचे व्यत्यय; रविवार उबदार व कोरडा
| पोल_चालक = [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]]
| पोल_देश = नेदरलँड्स
| पोल_संघ = [[रेड बुल रेसिंग]]
| पोल_वेळ = १:१४.५७२
| जलद_चालक = [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]]
| जलद_देश = नेदरलँड्स
| जलद_संघ = [[रेड बुल रेसिंग]]
| जलद_वेळ = १:१७.१०३
| जलद_फेरी = ६९
| पहिला_चालक = [[लुइस हॅमिल्टन]]
| पहिला_देश = युनायटेड किंग्डम
| पहिला_संघ = [[मर्सिडीज]]
| दुसरा_चालक = [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]]
| दुसरा_देश = नेदरलँड्स
| दुसरा_संघ = [[रेड बुल रेसिंग]]
| तिसरा_चालक = [[सेबास्टियन व्हेटेल]]
| तिसरा_देश = जर्मनी
| तिसरा_संघ = [[फेरारी]]
| हंगामातील_मागील_शर्यत = २०१९ जर्मन ग्रांप्री
| हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०१९ बेल्जियम ग्रांप्री
| ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१८ हंगेरियन ग्रांप्री
| ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२० हंगेरियन ग्रांप्री
}}

'''२०१९ हंगेरियन ग्रांप्री''' (अधिकृत नाव '''फॉर्म्युला वन रोलेक्स हंगेरियन ग्रांप्री २०१९''') ही [[२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम]]ातील बारावी शर्यत होती. ४ ऑगस्ट २०१९ रोजी हंगेरीतील [[हंगरोरिंग]] येथे ७० फेऱ्यांची शर्यत झाली. [[मर्सिडीज]]च्या [[लुइस हॅमिल्टन]]ने [[रेड बुल रेसिंग]]च्या [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]]चा पाठलाग करत दुसऱ्या टायर-बदलानंतर विजय मिळवला. व्हर्सटॅपन दुसरा, तर [[फेरारी]]चा [[सेबास्टियन व्हेटेल]] तिसरा राहिला. व्हर्सटॅपनने स्वतःच्या फॉर्म्युला वन कारकीर्दीतील पहिले पोल स्थान १:१४.५७२ वेळेत मिळवले आणि शर्यतीच्या ६९व्या फेरीत १:१७.१०३ वेळ नोंदवत सर्वात वेगवान फेरीचा अतिरिक्त अजिंक्यपद गुण कमावला. पहिल्या दोन स्थानांच्या संघर्षात टायरची झीज, प्रतिस्पर्ध्यापुढील ट्रॅकवरील स्थान व दुसऱ्या थांब्याचा योग्य वेळ निर्णायक ठरला.&lt;ref name=&quot;HUN19_EVENT&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/racing/2019/hungary |title=हंगेरियन ग्रांप्री २०१९ : कार्यक्रम व मूळ अधिकृत स्पर्धा नाव |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_QUAL&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20Hungarian%20Grand%20Prix%20-%20Final%20Qualifying%20Classfication.pdf |title=हंगेरियन ग्रांप्री : अंतिम पात्रता फेरी वर्गीकरण, दस्तऐवज २६ |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=३ ऑगस्ट २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_RACE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20Hungarian%20Grand%20Prix%20-%20Final%20Race%20Classification.pdf |title=हंगेरियन ग्रांप्री : अंतिम शर्यत वर्गीकरण, दस्तऐवज ३६ |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=४ ऑगस्ट २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_FIASTORY&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://api.fia.com/news/f1-hamilton-defeats-verstappen-tight-strategic-battle-hungary |title=हॅमिल्टन व व्हर्सटॅपन यांच्यातील रणनीतिक संघर्ष : एफ.आय.ए. वृत्त |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=४ ऑगस्ट २०१९}}&lt;/ref&gt;

हॅमिल्टनने ग्रिडवरील तिसऱ्या स्थानावरून सुरू केलेली शर्यत जिंकली. अंतिम आकडेवारीत त्याचे २५ गुण, व्हर्सटॅपनचे सर्वात वेगवान फेरीमुळे १९ गुण आणि व्हेटेलचे १५ गुण नोंदले गेले. पात्रता फेरीतील क्रम आणि रविवारी मान्य झालेली प्रत्यक्ष सुरुवातीची क्रमवारी वेगवेगळी ठेवली आहे: [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] याला पात्रतेत अडथळा आणल्याबद्दल तीन स्थानांचा दंड होता, तर [[डॅनियल रिकार्डो]] अतिरिक्त पॉवर युनिट घटकांमुळे ग्रिडच्या शेवटून निघाला; दोघांनाही पिटलेन प्रारंभ सांगितला गेला नव्हता.&lt;ref name=&quot;HUN19_GRID&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20Hungarian%20Grand%20Prix%20-%20Final%20Starting%20Grid.pdf |title=हंगेरियन ग्रांप्री : अंतिम सुरुवातीची क्रमवारी, दस्तऐवज ३२ |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=४ ऑगस्ट २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_POINTS&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20Hungarian%20Grand%20Prix%20-%20Championship%20Points.pdf |title=हंगेरियन ग्रांप्रीनंतरचे अजिंक्यपद गुण, दस्तऐवज ३७ |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=४ ऑगस्ट २०१९}}&lt;/ref&gt;

== पार्श्वभूमी ==
=== शर्यतीपूर्वीची अजिंक्यपदाची स्थिती ===

जर्मन ग्रांप्रीनंतर हॅमिल्टन २२५ गुणांसह चालक अजिंक्यपदात आघाडीवर होता. बोट्टासचे १८४, व्हर्सटॅपनचे १६२, व्हेटेलचे १४१ आणि शार्ल लक्लेरचे १२० गुण होते. कारनिर्मात्यांत मर्सिडीज ४०९, फेरारी २६१ आणि रेड बुल रेसिंग २१७ गुणांवर होते. मागील पावसाळी जर्मन शर्यतीत व्हर्सटॅपनच्या विजयामुळे हंगेरियन शर्यतीतही त्याच्या गाडीच्या कामगिरीकडे विशेष लक्ष होते. जर्मन निकालामधील अपील किंवा नंतरच्या चर्चांमुळे या शर्यतीच्या पूर्वस्थितीची आकडेवारी मनमानी बदललेली नाही.&lt;ref name=&quot;HUN19_FIA_PREVIEW&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://api.fia.com/sites/default/files/2019_hungarian_gp_preview_0.pdf |title=हंगेरियन ग्रांप्री : एफ.आय.ए. पूर्वआढावा व अधिकृत सर्किट अंतर |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}&lt;/ref&gt;

बुडापेस्टजवळील हंगरोरिंग हे अरुंद, सलग वळणांनी भरलेले सर्किट असल्याने पुढे असलेल्या चालकाला अडवून ठेवणे तुलनेने सोपे आणि ट्रॅकवर ओव्हरटेक करणे कठीण मानले जाते. त्यामुळे पुढच्या रांगेतील स्थान, टायरची सहनशक्ती आणि पिटस्टॉप करताना मोकळी जागा मिळणे यांचा विजयाशी थेट संबंध होता. जर्मनीनंतर उन्हाळी विश्रांतीपूर्वीची ही शेवटची शर्यत होती.&lt;ref name=&quot;HUN19_PREVIEW&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://press.pirelli.com/2019-hungarian-grand-prix---preview/ |title=हंगेरियन ग्रांप्री : पिरेलीचा टायर पूर्वआढावा |प्रकाशक=पिरेली |दिनांक=२९ जुलै २०१९}}&lt;/ref&gt;

=== सर्किट आणि स्पर्धा कार्यक्रम ===

हंगरोरिंगचे २०१९ मधील शर्यतीसाठी वापरलेले एक फेरीचे अधिकृत अंतर ४.३८१ किमी (सुमारे २.७२२ मैल) होते. एकूण ७० फेऱ्यांचे एफ.आय.ए.ने नोंदलेले अंतर ३०६.६३० किमी होते. साधारण फेरी लांबीचे ७० ने गुणाकार केल्यास मिळणारा आकडा आणि अधिकृत पूर्ण अंतर यात प्रारंभ–समाप्ती रेषांमधील मोजणीचा फरक असू शकतो; म्हणून अधिकृत अंतर येथे थेट वापरले आहे. सर्किटमधील दोन डीआरएस विभाग आणि शेवटच्या वळणापासून पहिल्या वळणापर्यंतचा विभाग मागून येणाऱ्या गाड्यांसाठी महत्त्वाचा होता.&lt;ref name=&quot;HUN19_FIA_PREVIEW&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_RACE&quot;/&gt;

शुक्रवारी २ ऑगस्ट रोजी पहिले दोन मुक्त सराव, शनिवारी ३ ऑगस्ट रोजी तिसरा सराव व मुख्य पात्रता फेरी आणि रविवारी ४ ऑगस्टला मुख्य ग्रांप्री झाली. हा नियमित सप्ताहांत होता; २०१९ मध्ये स्प्रिंट शर्यती नव्हत्या. शुक्रवारच्या बदलत्या हवामानामुळे दीर्घ शर्यतीतील कोरड्या टायरच्या झिजेचे तुलनात्मक नमुने काही प्रमाणात मर्यादित राहिले.&lt;ref name=&quot;HUN19_EVENT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_FP2&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1011/hungary/practice/2 |title=हंगेरियन ग्रांप्री : मुक्त सराव २ निकाल |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

=== सहभागी चालक आणि संघ ===

सुरुवातीच्या अधिकृत सहभाग यादीप्रमाणे दहा संघ आणि वीस चालक होते. तीनही सरावांतील प्रत्यक्ष सहभागात हेच चालक होते; या सप्ताहांतात अतिरिक्त शुक्रवार-पुरता राखीव चालक नव्हता. बोट्टास आणि अल्बोन यांनी अनुक्रमे पहिल्या व दुसऱ्या सरावात यांत्रिक अडचण किंवा अपघातामुळे वेळ नोंदवली नसली तरी त्यांनी त्या सत्रात भाग घेतला होता; म्हणून त्यांची नावे संबंधित तक्त्यात कायम आहेत.&lt;ref name=&quot;HUN19_ENTRY&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/file/86358/download |title=हंगेरियन ग्रांप्री : अधिकृत सहभागी चालकांची यादी |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=१ ऑगस्ट २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_FP1&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1011/hungary/practice/1 |title=हंगेरियन ग्रांप्री : मुक्त सराव १ निकाल |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_FP2&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_FP3&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1011/hungary/practice/3 |title=हंगेरियन ग्रांप्री : मुक्त सराव ३ निकाल |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! संघ !! चालक !! कार क्र.
|-
| [[मर्सिडीज]] || [[लुइस हॅमिल्टन]] || ४४
|-
| [[मर्सिडीज]] || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || ७७
|-
| [[फेरारी]] || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || ५
|-
| [[फेरारी]] || [[शार्ल लक्लेर]] || १६
|-
| [[रेड बुल रेसिंग]] || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || ३३
|-
| [[रेड बुल रेसिंग]] || [[पियर गॅस्ली]] || १०
|-
| [[मॅक्लारेन]] || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || ५५
|-
| [[मॅक्लारेन]] || [[लॅन्डो नॉरिस]] || ४
|-
| [[रेनॉल्ट]] || [[डॅनियल रिकार्डो]] || ३
|-
| [[रेनॉल्ट]] || [[निको हुल्केनबर्ग]] || २७
|-
| [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || [[किमी रायकोनेन]] || ७
|-
| [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || ९९
|-
| [[रेसिंग पॉइंट]] || [[सर्जिओ पेरेझ]] || ११
|-
| [[रेसिंग पॉइंट]] || [[लान्स स्ट्रोल]] || १८
|-
| [[टोरो रोसो]] || [[डॅनिल क्व्यात]] || २६
|-
| [[टोरो रोसो]] || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || २३
|-
| [[हास]] || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || ८
|-
| [[हास]] || [[केविन मॅग्नसन]] || २०
|-
| [[विलियम्स रेसिंग]] || [[रॉबर्ट कुबिका]] || ८८
|-
| [[विलियम्स रेसिंग]] || [[जॉर्ज रसल]] || ६३
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;HUN19_ENTRY&quot;/&gt;
|}

=== टायर ===

पिरेलीने C2 (कठीण, पांढरी बाजू), C3 (मध्यम, पिवळी) आणि C4 (मऊ, लाल) असे तीन कोरडे कंपाऊंड निवडले. ही निवड हंगरोरिंगवरील अनेक कमी वेगाच्या वळणांनी टायरवर येणारा ताण विचारात घेऊन करण्यात आली. प्रत्येक चालकाला तेरा कोरडे संच दिले जात होते, परंतु कठीण, मध्यम आणि मऊ संचांचे वाटप चालकाच्या स्वतंत्र निवडीनुसार बदलत असे. मर्सिडीजच्या दोन्ही चालकांनी प्रत्येकी आठ सॉफ्ट संच निवडले, फेरारी–रेड बुल चालकांनी प्रत्येकी नऊ आणि रेनॉल्ट, अल्फा रोमियो व टोरो रोसो चालकांनी दहा संच निवडले. त्यामुळे एकच निश्चित हार्ड–मीडियम–सॉफ्ट वाटप सर्व वीस चालकांना लागू होते असे म्हणता येत नाही.&lt;ref name=&quot;HUN19_ALLOCATION&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://press.pirelli.com/2019-hungarian-grand-prix--selected-sets-per-driver/ |title=हंगेरियन ग्रांप्री : चालकनिहाय कोरड्या टायर संचांची निवड |प्रकाशक=पिरेली |दिनांक=२३ जुलै २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_ALLOTEXT&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.gptoday.net/en/news/f1/249451/pirelli-confirms-drivers-tyre-choice-for-hungarian-gp |title=हंगेरियन ग्रांप्री : चालकनिहाय टायर निवडीचे सारणीबद्ध वृत्त |प्रकाशक=ग्रांप्री टुडे}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_PREVIEW&quot;/&gt;

खालील संख्या ही निवडलेले व उपलब्ध कोरडे संच दर्शवते; प्रत्येक चालकाने ते सर्व शर्यतीत वापरले असा अर्थ नाही. शनिवारच्या पात्रतेत अग्रक्रमातील चालकांनी रविवारी वापरायचे मीडियम टायर राखून ठेवण्याचा निर्णय घेतला; रविवारच्या रणनीतीत मीडियम व हार्ड प्रमुख होते, तर अखेरच्या टप्प्यात काही चालकांनी सॉफ्टचा वापर केला. पावसाळी सत्रातील इंटरमीडिएट संचांची गणना खालील तीन कोरड्या टायरच्या रांगांत केलेली नाही.&lt;ref name=&quot;HUN19_TEAMQ&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-the-teams-said-qualifying-in-hungary-2019.7BVkNL17KXPLl0dA18QTei |title=हंगेरियन ग्रांप्री पात्रतेनंतर संघांच्या प्रतिक्रिया |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=३ ऑगस्ट २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_PIRELLI&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://press.pirelli.com/2019-hungarian-grand-prix----race-0/ |title=हंगेरियन ग्रांप्री : पिरेलीचे शर्यतीनंतरचे टायर व रणनीती विश्लेषण |प्रकाशक=पिरेली |दिनांक=४ ऑगस्ट २०१९}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! टायर प्रकार !! मिश्रण !! बाजूच्या पट्टीचा रंग !! प्रत्येकी उपलब्ध संच
|-
| कठीण || C2 || पांढरा || १–२ (चालकानुसार)
|-
| मध्यम || C3 || पिवळा || १–४ (चालकानुसार)
|-
| मऊ || C4 || लाल || ८–१० (चालकानुसार)
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;HUN19_ALLOCATION&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_ALLOTEXT&quot;/&gt;
|}

== मुक्त सराव सत्रे ==
=== पहिला मुक्त सराव ===

शुक्रवारी सकाळच्या पहिल्या सत्रात हॅमिल्टनने १:१७.२३३ अशी सर्वात जलद वेळ नोंदवली. व्हर्सटॅपन केवळ ०.१६५ सेकंद मागे आणि व्हेटेल आणखी अवघ्या ०.००१ सेकंद मागे होता; पहिल्या तीन संघांचे गुणात्मक अंतर अत्यल्प दिसले. हॅमिल्टनने ४१ फेऱ्या पूर्ण करून कोरड्या ट्रॅकवरील भरपूर माहिती गोळा केली, तर हासचा मॅग्नसन पाचव्या स्थानावर पोहोचला. दिवसाच्या सुरुवातीच्या तांत्रिक गतीचे हे निष्कर्ष रविवारी होणाऱ्या शर्यतीच्या क्रमवारीची हमी मानता येत नाहीत.&lt;ref name=&quot;HUN19_FP1NEWS&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/fp1-hamilton-beats-verstappen-as-bottas-suffers-engine-trouble.2UQXjVajKo8voLjEkdz2IS |title=पहिल्या सरावात हॅमिल्टन वेगवान आणि बोट्टासच्या यंत्रणेची अडचण |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=२ ऑगस्ट २०१९}}&lt;/ref&gt;

बोट्टासच्या गाडीतील पॉवर युनिटशी निगडित त्रुटीमुळे त्याने केवळ दोन फेऱ्या घेतल्या आणि वैध वेगवान वेळ नोंदवली नाही. त्याची उपस्थिती नोंदवून वेळेची जागा रिकामी ठेवली आहे; त्याला अनुपस्थित चालक म्हणून टेबलातून वगळलेले नाही. अशा अडचणीने मर्सिडीजला पहिल्या सत्रातील तुलनात्मक डेटामध्ये एकाच गाडीवर अधिक अवलंबून राहावे लागले.&lt;ref name=&quot;HUN19_FP1&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_FP1NEWS&quot;/&gt;

=== मुक्त सराव १ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:१७.२३३ || ४१
|-
| २ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.१६५ सेकंद || २८
|-
| ३ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || +०.१६६ सेकंद || २५
|-
| ४ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.४४९ सेकंद || २५
|-
| ५ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || +०.७०९ सेकंद || ३१
|-
| ६ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || +०.९५५ सेकंद || २९
|-
| ७ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || +१.१८४ सेकंद || ३१
|-
| ८ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || +१.२९८ सेकंद || ३४
|-
| ९ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || +१.४६९ सेकंद || २३
|-
| १० || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || +१.५५४ सेकंद || ३२
|-
| ११ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || +१.६६१ सेकंद || ३०
|-
| १२ || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || +१.७४० सेकंद || ३२
|-
| १३ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || +१.७४९ सेकंद || ३३
|-
| १४ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[टोरो रोसो]] || +१.९९० सेकंद || २८
|-
| १५ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || +२.०९२ सेकंद || २०
|-
| १६ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || +२.२५५ सेकंद || २४
|-
| १७ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +२.४१६ सेकंद || ३३
|-
| १८ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || +२.४८९ सेकंद || ३४
|-
| १९ || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +३.०८९ सेकंद || ३०
|-
| २० || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || वैध वेळ नोंदली नाही || २
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;HUN19_FP1FIA&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20Hungarian%20Grand%20Prix%20-%20P1%20Classification.pdf |title=हंगेरियन ग्रांप्री : एफ.आय.ए. पहिल्या मुक्त सरावाचे अंतिम वर्गीकरण, दस्तऐवज ७ |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=२ ऑगस्ट २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_FP1&quot;/&gt;
|}

=== दुसरा मुक्त सराव ===

दुसऱ्या मुक्त सरावात सर्किटवर रिमझिम पावसामुळे पकड बदलत राहिली. सुरुवातीच्या कोरड्या वेळांत पियर गॅस्लीने १:१७.८५४ अशी पहिली वेळ घेतली; व्हर्सटॅपन ०.०५५ आणि हॅमिल्टन ०.१४१ सेकंद मागे होते. रेड बुलच्या दोन्ही गाड्या अग्रस्थानी असल्या तरी ट्रॅक ओला झाल्यावर अनेक संघांनी अनावश्यक जोखीम टाळल्याने हा निकाल संपूर्ण कोरड्या सरावाशी सरळ तुलना करण्याजोगा नव्हता.&lt;ref name=&quot;HUN19_FP2&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_FP2NEWS&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/fp2-gasly-heads-red-bull-1-2-as-albon-crashes-out.6oezJNMVjoH7aB10eHiqX8 |title=दुसऱ्या सरावात गॅस्ली आघाडीवर आणि अल्बोनचा अपघात |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=२ ऑगस्ट २०१९}}&lt;/ref&gt;

सत्राच्या सुरुवातीलाच चौदाव्या वळणाजवळ ओल्या गवताला चाक लागल्याने अलेक्झांडर अल्बोनची टोरो रोसो संरक्षण भिंतीवर आदळली; लाल झेंडा दाखवला गेला. त्याने दोन फेऱ्या पूर्ण केल्या पण वैध वेळ नोंदवू शकला नाही. बोट्टासची गाडी दुरुस्तीनंतर पुन्हा धावली आणि त्याला चौथा क्रमांक मिळाला. नॉरिसचे सहा फेऱ्यांचे मर्यादित कामकाज आणि इतरांच्या टायर प्रयोगांतून पावसामुळे संघांना मिळालेल्या माहितीच्या प्रमाणातील असमानता दिसते.&lt;ref name=&quot;HUN19_FP2NEWS&quot;/&gt;

=== मुक्त सराव २ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:१७.८५४ || १६
|-
| २ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.०५५ सेकंद || १२
|-
| ३ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || +०.१४१ सेकंद || १५
|-
| ४ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || +०.३३० सेकंद || १८
|-
| ५ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || +०.७४३ सेकंद || १३
|-
| ६ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || +०.८२८ सेकंद || २५
|-
| ७ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || +०.९९८ सेकंद || २१
|-
| ८ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || +१.०३८ सेकंद || १४
|-
| ९ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || +१.०५५ सेकंद || २५
|-
| १० || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || +१.१०३ सेकंद || २२
|-
| ११ || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || +१.२९५ सेकंद || १९
|-
| १२ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || +१.३२४ सेकंद || २१
|-
| १३ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || +१.४०० सेकंद || २४
|-
| १४ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || +१.५४४ सेकंद || २२
|-
| १५ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || +१.८६७ सेकंद || १३
|-
| १६ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || +१.९२० सेकंद || १४
|-
| १७ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +२.०३५ सेकंद || १४
|-
| १८ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || +२.५४७ सेकंद || ६
|-
| १९ || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +२.५८५ सेकंद || १५
|-
| २० || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[टोरो रोसो]] || वैध वेळ नोंदली नाही || २
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;HUN19_FP2FIA&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20Hungarian%20Grand%20Prix%20-%20P2%20Classification.pdf |title=हंगेरियन ग्रांप्री : एफ.आय.ए. दुसऱ्या मुक्त सरावाचे अंतिम वर्गीकरण, दस्तऐवज ११ |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=२ ऑगस्ट २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_FP2&quot;/&gt;
|}

=== तिसरा मुक्त सराव ===

शनिवारी सकाळच्या अंतिम सरावात कोरड्या हवामानात हॅमिल्टनने १:१६.०८४ अशी वेळ घेतली. व्हर्सटॅपन फक्त ०.०१३ सेकंदांनी आणि व्हेटेल ०.०८२ सेकंदांनी मागे राहिला. बोट्टास चौथा, लक्लेर पाचवा व गॅस्ली सहावा होता. सर्व वीस चालकांनी वैध वेळ नोंदवली; बहुतेक गाड्यांच्या सेटअपचा केंद्रबिंदू पुढील पात्रतेतील एका फेरीची कामगिरी आणि रविवारच्या टायरची झीज होता.&lt;ref name=&quot;HUN19_FP3&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_FP3NEWS&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/fp3-hamilton-pips-verstappen-and-vettel-in-shortened-practice.6GdkRSnnwW5aDN6TeBC7lc |title=तिसऱ्या सरावात हॅमिल्टनचा सर्वात वेगवान कालखंड |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=३ ऑगस्ट २०१९}}&lt;/ref&gt;

या सत्राचा निकाल पहिल्या दोन सत्रांपेक्षा तुलनात्मकदृष्ट्या अधिक प्रतिनिधिक मानला गेला, कारण शुक्रवारच्या पावसामुळे पूर्ण न झालेली वेगवान फेऱ्यांची कामे संघांना पुन्हा करावी लागली. नॉरिस सातव्या आणि रायकोनेन आठव्या स्थानावर राहिल्याने मध्यगटात मॅक्लारेन व अल्फा रोमियोच्या आव्हानाची पूर्वसूचना मिळाली.&lt;ref name=&quot;HUN19_FP3NEWS&quot;/&gt;

=== मुक्त सराव ३ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:१६.०८४ || २१
|-
| २ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.०१३ सेकंद || १६
|-
| ३ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || +०.०८२ सेकंद || १८
|-
| ४ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || +०.२७१ सेकंद || १९
|-
| ५ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || +०.३०८ सेकंद || १८
|-
| ६ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.६०० सेकंद || १९
|-
| ७ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || +०.६९० सेकंद || २०
|-
| ८ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || +१.१३२ सेकंद || २२
|-
| ९ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || +१.१३३ सेकंद || २३
|-
| १० || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || +१.१४६ सेकंद || १७
|-
| ११ || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || +१.२०९ सेकंद || २१
|-
| १२ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || +१.३४८ सेकंद || २१
|-
| १३ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || +१.५८३ सेकंद || १९
|-
| १४ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || +१.५८६ सेकंद || १७
|-
| १५ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || +१.८४५ सेकंद || २२
|-
| १६ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || +१.८७८ सेकंद || १९
|-
| १७ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[टोरो रोसो]] || +१.९४० सेकंद || १९
|-
| १८ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +१.९८८ सेकंद || २३
|-
| १९ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || +२.४५० सेकंद || २०
|-
| २० || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +२.६२५ सेकंद || २६
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;HUN19_FP3FIA&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20Hungarian%20Grand%20Prix%20-%20P3%20Classification.pdf |title=हंगेरियन ग्रांप्री : एफ.आय.ए. तिसऱ्या मुक्त सरावाचे अंतिम वर्गीकरण, दस्तऐवज १७ |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=३ ऑगस्ट २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_FP3&quot;/&gt;
|}

== मुख्य शर्यतीची पात्रता फेरी ==
=== फेरी १ ===

पात्रतेच्या पहिल्या भागात सर्व चालकांनी कोरड्या टायरवर वेगवान वेळ नोंदवली. विलियम्सच्या [[जॉर्ज रसल]]ने १:१७.०३१ नोंदवत सोळावे स्थान मिळवले आणि फेरी २ पासून फार कमी फरकाने बाहेर राहिला; सर्जिओ पेरेझ, रिकार्डो, स्ट्रोल व कुबिका हेही बाहेर पडले. पहिल्या पंधरा चालकांना पुढील भागात प्रवेश मिळाला. मॅग्नसनची या भागातील १:१६.१२२ वेळ त्याच्या नंतरच्या Q2 वेळेपेक्षा जलद होती, परंतु अधिकृत स्थान Q2 मधील प्रगती व वेळेनुसार ठरले.&lt;ref name=&quot;HUN19_QUAL&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_F1QUAL&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1011/hungary/qualifying |title=हंगेरियन ग्रांप्री : पात्रता फेरी निकाल |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

शार्ल लक्लेरच्या फेरारीचा शेवटच्या वळणावर भिंतीशी संपर्क झाला; नुकसान झाल्यावरही संघाने दुरुस्ती करून त्याला पुढील भागांत धावू दिले. हे शनिवारचे पात्रतेतील नुकसान होते, रविवारचा निवृत्तीचा प्रसंग नव्हता.&lt;ref name=&quot;HUN19_TEAMQ&quot;/&gt;

=== फेरी २ ===

फेरी २ मध्ये व्हर्सटॅपन, हॅमिल्टन व बोट्टाससह अव्वल दहा चालक अंतिम फेरीत पोहोचले. हुल्केनबर्ग अकरावा, अल्बोन बारावा, क्व्यात तेरावा, जोव्हिनाझी चौदावा व मॅग्नसन पंधरावा राहिला. क्व्यात आणि जोव्हिनाझी यांच्या वेळांमध्ये फक्त ०.११२ सेकंदांचे अंतर होते. अग्रेसर संघांनी रविवारच्या प्रारंभासाठी मध्यम टायरला महत्त्व दिले; त्यामुळे वेगाच्या मोजमापाला रणनीतीची पार्श्वभूमी होती.&lt;ref name=&quot;HUN19_QUAL&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_TEAMQ&quot;/&gt;

=== फेरी ३ ===

अंतिम फेरीत मॅक्स व्हर्सटॅपनने १:१४.५७२ मध्ये पहिले पोल स्थान मिळवले. बोट्टास १:१४.५९० — फक्त ०.०१८ सेकंद मागे — दुसरा आणि हॅमिल्टन १:१४.७६९ तिसरा होता. लक्लेर व व्हेटेल अनुक्रमे चौथे–पाचवे, गॅस्ली सहावा, नॉरिस सातवा, सायेन्स आठवा, ग्रोझाँ नववा व रायकोनेन दहावा राहिला. व्हर्सटॅपन हा फॉर्म्युला वन इतिहासातील शंभरावा वेगळा पोल मिळवणारा चालक ठरला; होंडासाठीही दीर्घ अंतरानंतरचा महत्त्वाचा निकाल होता.&lt;ref name=&quot;HUN19_QUAL&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_TEAMQ&quot;/&gt;

=== मुख्य शर्यतीच्या पात्रता फेरीचे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी १ !! फेरी २ !! फेरी ३ !! एकूण फेऱ्या
|-
| १ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:१५.८१७ || १:१५.५७३ || १:१४.५७२ || १६
|-
| २ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:१६.०७८ || १:१५.६६९ || १:१४.५९० || १९
|-
| ३ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:१६.०६८ || १:१५.५४८ || १:१४.७६९ || २२
|-
| ४ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || १:१६.३३७ || १:१५.७९२ || १:१५.०४३ || १७
|-
| ५ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || १:१६.४५२ || १:१५.८८५ || १:१५.०७१ || १८
|-
| ६ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:१६.७१६ || १:१६.३९३ || १:१५.४५० || १९
|-
| ७ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || १:१६.६९७ || १:१६.०६० || १:१५.८०० || १८
|-
| ८ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || १:१६.४९३ || १:१६.३०८ || १:१५.८५२ || २०
|-
| ९ || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || १:१६.९७८ || १:१६.३१९ || १:१६.०१३ || २१
|-
| १० || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:१६.५०६ || १:१६.५१८ || १:१६.०४१ || २०
|-
| ११ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || १:१६.७९० || १:१६.५६५ || — || १२
|-
| १२ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[टोरो रोसो]] || १:१६.९१२ || १:१६.६८७ || — || १४
|-
| १३ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || १:१६.७५० || १:१६.६९२ || — || १४
|-
| १४ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:१६.८९४ || १:१६.८०४ || — || १४
|-
| १५ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || १:१६.१२२ || १:१७.०८१ || — || १३
|-
| १६ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:१७.०३१ || — || — || ९
|-
| १७ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:१७.१०९ || — || — || ६
|-
| १८ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || १:१७.२५७ || — || — || ६
|-
| १९ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:१७.५४२ || — || — || ९
|-
| २० || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:१८.३२४ || — || — || ९
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;8&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;HUN19_QUAL&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_F1QUAL&quot;/&gt;
|}

=== मुख्य शर्यतीची अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी ===

अधिकृत ग्रिड अंतिम पात्रता निकालांपेक्षा दोन प्रकरणांमुळे वेगळी होती. कार क्र. ९९ जोव्हिनाझीला स्ट्रोलच्या प्रयत्नात अडथळा आणल्याबद्दल तीन स्थानांचा दंड मिळाला आणि तो १७व्या स्थानावर गेला.&lt;ref name=&quot;HUN19_CAR99&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20Hungarian%20Grand%20Prix%20-%20Offence%20-%20Car%2099%20(correction%20-%20impeding%20car%2018)%20.pdf |title=हंगेरियन ग्रांप्री : कार ९९ पात्रतेतील अडथळा व तीन ग्रिड स्थानांचा दंड, दस्तऐवज २२ |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=३ ऑगस्ट २०१९}}&lt;/ref&gt; रिकार्डोने अतिरिक्त पॉवर युनिट घटक घेतल्याने त्याला शेवटच्या २०व्या स्थानावरून सुरुवात करावी लागली. परिणामी रसल पंधरावा, पेरेझ सोळावा, स्ट्रोल अठरावा व कुबिका एकोणिसावा होता. एफ.आय.ए.च्या अंतिम ग्रिड दस्तऐवजात सर्व वीस चालकांना क्रमांकित स्थान आहे; कोणताही अधिकृत पिटलेन प्रारंभ येथे नाही.&lt;ref name=&quot;HUN19_GRID&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_F1GRID&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1011/hungary/starting-grid |title=हंगेरियन ग्रांप्री : अंतिम ग्रिड |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! ग्रिड !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पात्रता वेळ / स्थिती
|-
| १ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:१४.५७२
|-
| २ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:१४.५९०
|-
| ३ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:१४.७६९
|-
| ४ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || १:१५.०४३
|-
| ५ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || १:१५.०७१
|-
| ६ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:१५.४५०
|-
| ७ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || १:१५.८००
|-
| ८ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || १:१५.८५२
|-
| ९ || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || १:१६.०१३
|-
| १० || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:१६.०४१
|-
| ११ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || १:१६.५६५
|-
| १२ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[टोरो रोसो]] || १:१६.६८७
|-
| १३ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || १:१६.६९२
|-
| १४ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || १:१७.०८१
|-
| १५ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:१७.०३१
|-
| १६ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:१७.१०९
|-
| १७ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:१६.८०४ — तीन स्थानांचा दंड
|-
| १८ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:१७.५४२
|-
| १९ || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:१८.३२४
|-
| २० || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || १:१७.२५७ — पॉवर युनिट दंड
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;5&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;HUN19_GRID&quot;/&gt;
|}

== मुख्य शर्यत ==
=== सुरुवातीचा संघर्ष आणि पहिला थांबा ===

रविवारी कोरड्या वातावरणात मॅक्स व्हर्सटॅपनने पोलवरून आघाडी कायम राखली. हॅमिल्टनने पुढील रांगेतील बोट्टासवर दबाव आणला; पहिल्या वळणांतील प्रतिकारात बोट्टासच्या पुढच्या पंखाला संपर्कामुळे नुकसान झाले. त्याच्या गाडीला हॅमिल्टन आणि लक्लेर यांच्याशी झालेल्या संपर्कातून आणखी अडचण आल्याने पंख बदलण्यासाठी लवकर पिटस्टॉप करावा लागला. चौथ्या स्थानावर राहू शकणारी मर्सिडीज पाठीमागे गेली, तर सुरुवातीपासून पुढे असलेल्या दोन गाड्यांतील लढत स्पष्ट झाली.&lt;ref name=&quot;HUN19_FIASTORY&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_BOTTAS&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/2019-hungarian-grand-prix-bit-of-a-mess-bottas.1FBrfdkuIbFaG53MoaDUi2.1FBrfdkuIbFaG53MoaDUi2 |title=पहिल्या फेरीतील बोट्टासच्या संपर्कानंतरच्या समस्यांवरील वृत्त |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=४ ऑगस्ट २०१९}}&lt;/ref&gt;

हॅमिल्टनने व्हर्सटॅपनला सुरुवातीच्या स्टिंटमध्ये जवळ ठेवले, परंतु अरुंद मार्गामुळे प्रत्यक्ष ओव्हरटेकची संधी कमी होती. व्हर्सटॅपनने २५व्या फेरीत मीडियमवरून हार्ड टायर घेतले; हॅमिल्टनने आपला पहिला मीडियम स्टिंट त्यापेक्षा सुमारे सहा फेऱ्या लांबवला आणि नंतर हार्डवर गेला. या अंतरात रेड बुलच्या अगोदरच्या थांब्यामुळे मिळालेली ट्रॅकवरील जागा निर्णायक वाटत होती. दोन संघांनी एक-थांबा रणनीतीच पुढे नेण्याची शक्यता त्या वेळी दिसत होती.&lt;ref name=&quot;HUN19_FIASTORY&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_PIRELLI&quot;/&gt;

=== हार्ड टायरवरील पाठलाग आणि दुसरा रणनीतिक निर्णय ===

दोन्ही अव्वल गाड्या हार्डवर आल्यानंतर हॅमिल्टन पुन्हा व्हर्सटॅपनच्या जवळ पोहोचला. चाकाला चाक लावून पुढे जाण्याचा प्रयत्न करताना तो एका वळणावर बाहेर गेला आणि नंतर ब्रेक व टायरचे तापमान सांभाळण्याकरिता थोडे अंतर ठेवावे लागले. रेड बुलकडे आधीच असलेली आघाडी असूनही हॅमिल्टनच्या वेगामुळे व्हर्सटॅपनला टायरवरील भार सहन करावा लागत होता. थेट मागून ओव्हरटेक करण्याऐवजी मर्सिडीजने टायरच्या आयुष्यातील फरकाचा उपयोग करायचे ठरवले.&lt;ref name=&quot;HUN19_FIASTORY&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_VOWLES&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/mercedes-explain-how-they-engineered-hamiltons-hungary-win.6boKz816SMYDaEPetkdWlq |title=मर्सिडीजच्या मुख्य रणनीतिकारांनी स्पष्ट केलेली हंगेरियन शर्यतीची नीती |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=५ ऑगस्ट २०१९}}&lt;/ref&gt;

४८व्या फेरीत मर्सिडीजने हॅमिल्टनला दुसऱ्या वेळेस पिटमध्ये बोलावून ताजे मीडियम टायर लावले. पिटस्टॉपनंतर तो जवळपास १९ ते २० सेकंद मागे होता; ही जोखीम ट्रॅकवरील दुसरे स्थानही वाया घालवू शकत होती, परंतु हॅमिल्टनकडे तिसऱ्या स्थानापेक्षा पुरेशी आघाडी होती. मर्सिडीजच्या गणितानुसार व्हर्सटॅपनचे एकाच हार्ड संचावरील दीर्घ अंतर शेवटपर्यंत झेपणे कठीण होणार होते. रणनीतिकार जेम्स व्होल्स यांनी नंतर ताज्या मीडियमचे फायदे आणि सॉफ्टच्या अधिक झिजेची कारणे स्पष्ट केली.&lt;ref name=&quot;HUN19_VOWLES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_PIRELLI&quot;/&gt;

=== अखेरच्या फेऱ्या आणि अंतिम निकाल ===

हॅमिल्टनने पुढील वीसाहून अधिक फेऱ्यांमध्ये मोठे अंतर झपाट्याने कमी केले. व्हर्सटॅपनचा हार्ड संच जुना होत गेल्याने आघाडी वितळत गेली आणि ६७व्या फेरीच्या प्रारंभी मुख्य सरळ मार्गावर हॅमिल्टनने पहिल्या वळणाकडे जाताना आघाडी घेतली. त्यानंतर व्हर्सटॅपनने सॉफ्ट संचाकरिता उशिरा थांबा घेतला व दुसरे स्थान टिकवत ६९व्या फेरीत १:१७.१०३ अशी संपूर्ण शर्यतीतील सर्वात वेगवान फेरी नोंदवली. त्याला गुण मिळण्याच्या पात्र शीर्ष दहामध्ये दुसरे स्थान मिळाल्याने अतिरिक्त एक गुण मिळाला.&lt;ref name=&quot;HUN19_FIASTORY&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_LAPS&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1011/hungary/fastest-laps |title=हंगेरियन ग्रांप्री : सर्व चालकांच्या सर्वात वेगवान फेऱ्या |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

फेरारींच्या वेगळ्या लढतीत लक्लेर सुरुवातीच्या बहुतेक भागात पुढे होता; व्हेटेलने पहिला टायर संच दीर्घकाळ टिकवून नंतर सॉफ्ट घेतल्यामुळे अखेरीस त्याला तिसरे स्थान मिळवता आले. लक्लेर चौथा राहिला. मध्यगटात सायेन्सने पाचवे स्थान राखले, गॅस्ली सहावा, रायकोनेन सातवा आणि पहिल्या फेरीतील नुकसानानंतर बोट्टास आठवा आला. नॉरिस व अल्बोन यांनी गुण मिळवण्याची शेवटची दोन स्थाने मिळवली. ग्रोझाँ ४९ फेऱ्यांनंतर निवृत्त झाला; उरलेल्या एकोणीस गाड्या अधिकृत वर्गीकरणात सामील झाल्या.&lt;ref name=&quot;HUN19_RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_F1RACE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1011/hungary/race-result |title=हंगेरियन ग्रांप्री : अधिकृत शर्यतीचे निकाल |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_PIRELLI&quot;/&gt;

=== मुख्य शर्यतीचे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पूर्ण फेऱ्या !! वेळ / अंतर / स्थिती !! गुण
|-
| १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ७० || १:३५:०३.७९६ || २५
|-
| २ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ७० || +१७.७९६ सेकंद || १९
|-
| ३ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || ७० || +६१.४३३ सेकंद || १५
|-
| ४ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || ७० || +६५.२५० सेकंद || १२
|-
| ५ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || ६९ || +१ फेरी || १०
|-
| ६ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ६९ || +१ फेरी || ८
|-
| ७ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ६९ || +१ फेरी || ६
|-
| ८ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || ६९ || +१ फेरी || ४
|-
| ९ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || ६९ || +१ फेरी || २
|-
| १० || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[टोरो रोसो]] || ६९ || +१ फेरी || १
|-
| ११ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || ६९ || +१ फेरी || ०
|-
| १२ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || ६९ || +१ फेरी || ०
|-
| १३ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || ६९ || +१ फेरी || ०
|-
| १४ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || ६९ || +१ फेरी || ०
|-
| १५ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || ६८ || +२ फेऱ्या || ०
|-
| १६ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ६८ || +२ फेऱ्या || ०
|-
| १७ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || ६८ || +२ फेऱ्या || ०
|-
| १८ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ६८ || +२ फेऱ्या || ०
|-
| १९ || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ६७ || +३ फेऱ्या || ०
|-
| अवर्गीकृत || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || ४९ || निवृत्त (अवर्गीकृत) || ०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;HUN19_RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_F1RACE&quot;/&gt;
|}

=== सर्वात वेगवान फेरी ===

या तक्त्यात एकट्या सर्वात वेगवान चालकाची नोंद नसून वैध फेरी नोंदवलेल्या सर्व वीस चालकांचे स्थान, गाडी, वेळ, फेरी क्रमांक आणि प्रकाशित सरासरी वेग दिले आहेत. अधिकृत एफ.आय.ए. अंतिम वर्गीकरणात व्हर्सटॅपनची ६९व्या फेरीतील सर्वोत्तम वेळ व वेग स्पष्ट दिला आहे; इतर चालकांचे विशिष्ट फेरी क्रमांक आणि वेग फॉर्म्युला वनच्या अधिकृत सर्व-चालक आकडेवारीतून तपासले आहेत.{{refn|group=टीप|एफ.आय.ए.च्या अंतिम शर्यत वर्गीकरणात प्रत्येक चालकाची सर्वात वेगवान फेरीची वेळ दिसते, परंतु सर्व वीस चालकांचे त्या वेळेचे स्वतंत्र फेरी क्रमांक/वेग एका तक्त्यात नाहीत. या तक्त्यातील सर्व-चालक फेरी क्रमांक व सरासरी वेग फॉर्म्युला वनच्या प्रकाशित अधिकृत वेगवान फेऱ्यांच्या नोंदीमधील आहेत; सर्वांचे स्वतंत्र एफ.आय.ए. फेरी क्रमांक प्रत्यक्ष दस्तऐवजावरून पुष्टी झाल्याचा दावा नाही.}}&lt;ref name=&quot;HUN19_LAPS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_RACE&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! क्रम !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी (एफआयए) !! फेरीचा वेळ !! सरासरी वेग (किमी/ता.)
|-
| १ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ६९ || १:१७.१०३ || २०४.५५२
|-
| २ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ६० || १:१८.५२८ || २००.८४०
|-
| ३ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || ५९ || १:१९.३३१ || १९८.८०७
|-
| ४ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || ६५ || १:१९.७८६ || १९७.६७३
|-
| ५ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || ४९ || १:२०.४९३ || १९५.९३७
|-
| ६ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || ५२ || १:२०.६०३ || १९५.६७०
|-
| ७ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[टोरो रोसो]] || ६५ || १:२०.६२१ || १९५.६२६
|-
| ८ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || ४९ || १:२०.८३९ || १९५.०९८
|-
| ९ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ६५ || १:२०.८८० || १९५.०००
|-
| १० || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || ६६ || १:२१.००२ || १९४.७०६
|-
| ११ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || ६७ || १:२१.००८ || १९४.६९१
|-
| १२ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ६५ || १:२१.०४५ || १९४.६०२
|-
| १३ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || ६५ || १:२१.१८८ || १९४.२६०
|-
| १४ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || ५९ || १:२१.६५० || १९३.१६१
|-
| १५ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || ४७ || १:२१.७३४ || १९२.९६२
|-
| १६ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || ५५ || १:२१.९३२ || १९२.४९६
|-
| १७ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ६६ || १:२२.३८६ || १९१.४३५
|-
| १८ || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || ४६ || १:२२.८०९ || १९०.४५७
|-
| १९ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ६४ || १:२३.१३४ || १८९.७१२
|-
| २० || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ४२ || १:२३.४३६ || १८९.०२६
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;HUN19_LAPS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_RACE&quot;/&gt;
|}

== मुख्य शर्यतीनंतरचे विश्लेषण ==

=== सुरुवातीचा संघर्ष आणि पहिला थांबा ===

रविवारी कोरड्या वातावरणात मॅक्स व्हर्सटॅपनने पोलवरून आघाडी कायम राखली. हॅमिल्टनने पुढील रांगेतील बोट्टासवर दबाव आणला; पहिल्या वळणांतील प्रतिकारात बोट्टासच्या पुढच्या पंखाला संपर्कामुळे नुकसान झाले. त्याच्या गाडीला हॅमिल्टन आणि लक्लेर यांच्याशी झालेल्या संपर्कातून आणखी अडचण आल्याने पंख बदलण्यासाठी लवकर पिटस्टॉप करावा लागला. चौथ्या स्थानावर राहू शकणारी मर्सिडीज पाठीमागे गेली, तर सुरुवातीपासून पुढे असलेल्या दोन गाड्यांतील लढत स्पष्ट झाली.&lt;ref name=&quot;HUN19_FIASTORY&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_BOTTAS&quot;/&gt;

हॅमिल्टनने व्हर्सटॅपनला सुरुवातीच्या स्टिंटमध्ये जवळ ठेवले, परंतु अरुंद मार्गामुळे प्रत्यक्ष ओव्हरटेकची संधी कमी होती. व्हर्सटॅपनने २५व्या फेरीत मीडियमवरून हार्ड टायर घेतले; हॅमिल्टनने आपला पहिला मीडियम स्टिंट त्यापेक्षा सुमारे सहा फेऱ्या लांबवला आणि नंतर हार्डवर गेला. या अंतरात रेड बुलच्या अगोदरच्या थांब्यामुळे मिळालेली ट्रॅकवरील जागा निर्णायक वाटत होती. दोन संघांनी एक-थांबा रणनीतीच पुढे नेण्याची शक्यता त्या वेळी दिसत होती.&lt;ref name=&quot;HUN19_FIASTORY&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_PIRELLI&quot;/&gt;

मर्सिडीजला सुरुवातीच्या ग्रिडवर पहिली जागा मिळाली नव्हती आणि पहिल्या फेर्‍यांतील बोट्टासच्या संपर्कामुळे दुसऱ्या कारची स्थिती ढासळली होती. तरी हॅमिल्टनसाठी संघाकडे एका टायरपेक्षा मोठ्या युक्तीचा पर्याय होता. दोन थांब्यांच्या निर्णयामध्ये नव्या मीडियम संचावरील अपेक्षित वेग, मागच्या तिसऱ्या कारपासूनची सुरक्षित आघाडी आणि शिल्लक फेऱ्या या सर्व गोष्टी मोजल्या गेल्या. हॅमिल्टनने रेडिओवर निर्णयाबद्दल शंका व्यक्त केली असली तरी संघाने ताज्या मीडियमवर धावण्यासाठी त्याला प्रवृत्त केले. चार फेऱ्या शिल्लक असताना मिळालेली आघाडी हा केवळ एका फेरीतील अविश्वसनीय वेग नव्हता; ती फेऱ्यानुसार बदलणाऱ्या टायर क्षमतेवर आधारित नीतीची परिणती होती.&lt;ref name=&quot;HUN19_VOWLES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_FIASTORY&quot;/&gt;

रेड बुलच्या बाजूने लवकर पिटस्टॉप, नियंत्रित शर्यतगती आणि व्हर्सटॅपनचे बचाव कौशल्य यांचा पहिला उद्देश पूर्ण झाला. मात्र २५व्या फेरीत लावलेल्या हार्ड टायरवर शेवटपर्यंत राहणे म्हणजे ४५ फेऱ्यांचा मोठा स्टिंट झाला असता. प्रतिस्पर्ध्याच्या दुसऱ्या थांब्यास त्वरित प्रत्युत्तर दिल्यास जागा गमावण्याची शक्यता होती; रेड बुलने ट्रॅकवरील आघाडी टिकवण्याचा पर्याय निवडला. परिणामी व्हर्सटॅपनचा विजय गेला, पण त्याने बिनधास्त उशिरा सॉफ्ट टायर वापरून दुसरे स्थान व सर्वात वेगवान फेरीचा अतिरिक्त गुण सुरक्षित केला. हा निर्णय पूर्णपणे निष्फळ म्हणणेही अचूक नाही, कारण उपलब्ध पर्यायांत दुसऱ्या स्थानाची जोखीम कमी ठेवण्यात आली.&lt;ref name=&quot;HUN19_FIASTORY&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_PIRELLI&quot;/&gt;

त्याच रेड बुल संघात गॅस्ली सहावा आला. त्याच्या दुसऱ्या सरावातील अग्रस्थानाने एकच वेगवान फेरी गाठण्याची क्षमता दाखवली होती, पण शर्यतीत पाचव्या क्रमांकावरील मॅक्लारेनला मागे टाकता आले नाही. व्हर्सटॅपनची पोल–विजयासाठीची लढत आणि गॅस्लीचा मध्यगटातील संघर्ष यांची तुलना करताना सुरुवातीची वाहतूक, टायर वापर आणि विरोधकांच्या रणनीतीचा विचार करावा लागतो; कोणत्याही विशिष्ट अज्ञात यांत्रिक बिघाडाचा दावा अधिकृत नोंदीशिवाय केलेला नाही.&lt;ref name=&quot;HUN19_RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_FP2&quot;/&gt;

मॅक्लारेनचा सायेन्स पाचव्या आणि नॉरिस नवव्या स्थानावर येत दोन्ही गाड्यांनी गुण मिळवले. सायेन्सने आठव्या ग्रिड स्थानावरून पुढे प्रगती केली, तर नॉरिस सातव्यापासून दोन स्थानांनी मागे आला; रणनीती आणि पिटस्टॉपनंतरची वाहतूक यांमुळे समान संघातील परिणाम भिन्न झाले. या बारा गुणांमुळे मॅक्लारेनने कारनिर्मात्यांत चौथ्या स्थानावरील आघाडी वाढवून ८२ गुण गाठले. या निकालाला पाचव्या स्थानावरील गाडीचे तात्कालिक यश म्हणूनच नव्हे तर २०१९ च्या मध्यगटातील स्पष्ट प्रगती म्हणून पाहता येते.&lt;ref name=&quot;HUN19_POINTS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_RACE&quot;/&gt;

रेनॉल्टच्या हुल्केनबर्ग आणि रिकार्डो या दोघांनाही गुण मिळाले नाहीत. रिकार्डोला पॉवर युनिट बदलामुळे २०व्या क्रमांकावरून सुरुवात करावी लागली आणि अखेरीस तो १४वा आला; हुल्केनबर्ग ११व्या ग्रिडवरून १२वा झाला. दोन्ही गाड्या पूर्ण अंतराच्या एका फेरीने मागे राहिल्या. टायर-संच बदलूनही आणि पर्यायी स्टिंट वापरूनही गुणांपर्यंत पोहोचता आले नाही; यामुळे मॅक्लारेनच्या तुलनेत त्यांची शर्यतगती व सुरुवातीचे स्थान या दोन्ही बाबींचे महत्त्व जाणवले. पॉवर युनिट दंड हा रविवारी रिकार्डोला दिलेला वेळदंड नव्हता.&lt;ref name=&quot;HUN19_GRID&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_PIRELLI&quot;/&gt;

रेसिंग पॉइंटचा पेरेझ अकरावा, तर स्ट्रोल सतरावा आला. स्ट्रोल पात्रतेत १९वा होता, मात्र जोव्हिनाझीच्या दंडामुळे १८व्या स्थानावरून सुरुवात केली; शर्यतीतील वेगवान फेऱ्यांच्या यादीत त्याचा सहावा सर्वोत्तम वेळ असला तरी एकाच वेगवान फेरीवरून शर्यतीतील पद किंवा गुण ठरत नाहीत. पेरेझ एका स्थानाने गुणांच्या बाहेर राहिला. एकल-फेरी वेग, ट्रॅकवरील स्थान व पूर्ण स्टिंटची गती यांतला फरक हे या दोन गाड्यांचे निकाल स्पष्ट करतात.&lt;ref name=&quot;HUN19_GRID&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_LAPS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_RACE&quot;/&gt;

पंच निर्णयांची शर्यतपरिणामाशी गल्लत नको. जोव्हिनाझीचा तीन-स्थानांचा दंड पात्रतेनंतर अधिकृत रविवार ग्रिडमध्ये लागू झाला. रिकार्डोची शेवटच्या क्रमांकावरील सुरुवात अतिरिक्त इंजिन घटकांसंबंधी होती; कोणतेही पिटलेन सुरुवातीचे आदेश त्या दोन चालकांना दिले नव्हते. हॅमिल्टनच्या गाडीवर रविवार सकाळी पिटलेन वेगमर्यादा ओलांडल्यामुळे मर्सिडीज संघाला आर्थिक दंड आकारला गेला होता; हा दंड अधिकृत विजेतेपद किंवा २५ शर्यतगुण कमी करणारा नसल्याने अंतिम निकालात उलटफेर केला नाही.&lt;ref name=&quot;HUN19_CAR44&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20Hungarian%20Grand%20Prix%20-%20Offence%20-%20Car%2044%20(pit%20lane%20speeding%20-%20before%20the%20race).pdf |title=हंगेरियन ग्रांप्री : कार ४४ पिटलेन वेग मर्यादा भंग आर्थिक दंड, दस्तऐवज ३३ |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=४ ऑगस्ट २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_FIAINDEX&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/documents/championships/fia-formula-one-world-championship-14/season/season-2019-971/event/Hungarian%20Grand%20Prix |title=हंगेरियन ग्रांप्री : एफ.आय.ए. निर्णय दस्तऐवज सूची |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_GRID&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_RACE&quot;/&gt;

=== हार्ड टायरवरील पाठलाग आणि दुसरा रणनीतिक निर्णय ===

दोन्ही अव्वल गाड्या हार्डवर आल्यानंतर हॅमिल्टन पुन्हा व्हर्सटॅपनच्या जवळ पोहोचला. चाकाला चाक लावून पुढे जाण्याचा प्रयत्न करताना तो एका वळणावर बाहेर गेला आणि नंतर ब्रेक व टायरचे तापमान सांभाळण्याकरिता थोडे अंतर ठेवावे लागले. रेड बुलकडे आधीच असलेली आघाडी असूनही हॅमिल्टनच्या वेगामुळे व्हर्सटॅपनला टायरवरील भार सहन करावा लागत होता. थेट मागून ओव्हरटेक करण्याऐवजी मर्सिडीजने टायरच्या आयुष्यातील फरकाचा उपयोग करायचे ठरवले.&lt;ref name=&quot;HUN19_FIASTORY&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_VOWLES&quot;/&gt;

४८व्या फेरीत मर्सिडीजने हॅमिल्टनला दुसऱ्या वेळेस पिटमध्ये बोलावून ताजे मीडियम टायर लावले. पिटस्टॉपनंतर तो जवळपास १९ ते २० सेकंद मागे होता; ही जोखीम ट्रॅकवरील दुसरे स्थानही वाया घालवू शकत होती, परंतु हॅमिल्टनकडे तिसऱ्या स्थानापेक्षा पुरेशी आघाडी होती. मर्सिडीजच्या गणितानुसार व्हर्सटॅपनचे एकाच हार्ड संचावरील दीर्घ अंतर शेवटपर्यंत झेपणे कठीण होणार होते. रणनीतिकार जेम्स व्होल्स यांनी नंतर ताज्या मीडियमचे फायदे आणि सॉफ्टच्या अधिक झिजेची कारणे स्पष्ट केली.&lt;ref name=&quot;HUN19_VOWLES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_PIRELLI&quot;/&gt;

=== अखेरच्या फेऱ्या आणि अंतिम निकाल ===

हॅमिल्टनने पुढील वीसाहून अधिक फेऱ्यांमध्ये मोठे अंतर झपाट्याने कमी केले. व्हर्सटॅपनचा हार्ड संच जुना होत गेल्याने आघाडी वितळत गेली आणि ६७व्या फेरीच्या प्रारंभी मुख्य सरळ मार्गावर हॅमिल्टनने पहिल्या वळणाकडे जाताना आघाडी घेतली. त्यानंतर व्हर्सटॅपनने सॉफ्ट संचाकरिता उशिरा थांबा घेतला व दुसरे स्थान टिकवत ६९व्या फेरीत १:१७.१०३ अशी संपूर्ण शर्यतीतील सर्वात वेगवान फेरी नोंदवली. त्याला गुण मिळण्याच्या पात्र शीर्ष दहामध्ये दुसरे स्थान मिळाल्याने अतिरिक्त एक गुण मिळाला.&lt;ref name=&quot;HUN19_FIASTORY&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_LAPS&quot;/&gt;

फेरारींच्या वेगळ्या लढतीत लक्लेर सुरुवातीच्या बहुतेक भागात पुढे होता; व्हेटेलने पहिला टायर संच दीर्घकाळ टिकवून नंतर सॉफ्ट घेतल्यामुळे अखेरीस त्याला तिसरे स्थान मिळवता आले. लक्लेर चौथा राहिला. मध्यगटात सायेन्सने पाचवे स्थान राखले, गॅस्ली सहावा, रायकोनेन सातवा आणि पहिल्या फेरीतील नुकसानानंतर बोट्टास आठवा आला. नॉरिस व अल्बोन यांनी गुण मिळवण्याची शेवटची दोन स्थाने मिळवली. ग्रोझाँ ४९ फेऱ्यांनंतर निवृत्त झाला; उरलेल्या एकोणीस गाड्या अधिकृत वर्गीकरणात सामील झाल्या.&lt;ref name=&quot;HUN19_RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_F1RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_PIRELLI&quot;/&gt;

फेरारीच्या दोन्ही गाड्यांना मर्सिडीज–रेड बुलच्या आघाडीशी वेग राखता आला नाही. तरी व्हेटेलने ३९व्या फेरीपर्यंत पहिला मध्यम टायर स्टिंट चालू ठेवून अखेरीस ताजा सॉफ्ट संच वापरला. याउलट लक्लेरने तुलनेने लवकर हार्ड संच घेतला. या भिन्न रणनीतींमुळे व्हेटेल शेवटच्या टप्प्यात सहकाऱ्याला मागे टाकून तिसरा आला. फेरारीला तिसरा–चौथा क्रमांक मिळाला, पण विजेत्यापासून एका मिनिटापेक्षा जास्त अंतर असल्याने फेरारीच्या २०१९ मधील कमी-वेगाच्या वळणांतील मर्यादा अधिक प्रकर्षाने दिसल्या. पात्रतेनंतर संघप्रमुखांनीही डाउनफोर्सशी संबंधित मर्यादा मान्य केली होती.&lt;ref name=&quot;HUN19_TEAMQ&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_PIRELLI&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_RACE&quot;/&gt;

टोरो रोसोच्या अल्बोनने १२व्या ग्रिडवरून दहावे स्थान घेत एका गुणाची भर घातली; क्व्यात १३व्या स्थानावरून १५वा झाला. अल्बोनचा FP2 मधील अपघात असूनही शनिवारी दुरुस्त केलेल्या गाडीत पात्रता व पूर्ण मुख्य शर्यत खेळणे ही या सप्ताहांतातील संघाच्या कामकाजाची लक्षणीय बाब होती. आधीच्या जर्मन ग्रांप्रीत तिसरा आलेल्या क्व्यातला या वेळी गुण मिळाले नाहीत; त्यामुळे एका शर्यतीचा निकाल पुढील सर्किटवरील वेगाची हमी देत नाही.&lt;ref name=&quot;HUN19_FP2NEWS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_RACE&quot;/&gt;

या फेरीनंतर हॅमिल्टनचे २५०, बोट्टासचे १८८ आणि व्हर्सटॅपनचे १८१ गुण झाले. दुसऱ्या स्थानापासून तिसऱ्या स्थानापर्यंतचा फरक फक्त सात गुणांचा राहिला. फेरारीच्या व्हेटेलचे १५६ आणि लक्लेरचे १३२ गुण होते. कारनिर्मात्यांत मर्सिडीज ४३८, फेरारी २८८, रेड बुल २४४ आणि मॅक्लारेन ८२ गुणांवर होते. हे संख्या रविवारच्या एफ.आय.ए.ने प्रसिद्ध केलेल्या ऐतिहासिक गुणपत्रकातील आहेत; नंतरच्या हंगामअखेरच्या क्रमवारीची प्रतिकृती नाहीत.&lt;ref name=&quot;HUN19_POINTS&quot;/&gt;

=== शर्यतीनंतरचे निर्णय, अंतिम वर्गीकरण आणि अजिंक्यपदावरील परिणाम ===

अल्फा रोमियोचा रायकोनेन दहाव्या ग्रिड स्थानावरून सातवा येत सहा गुण घेऊन गेला. जोव्हिनाझीला पात्रतेतील दंडामुळे १७व्या क्रमांकावरून सुरुवात करावी लागली आणि तो १८वा वर्गीकृत झाला; त्या दोघांचा संघाला गुण देणारा वाटा अतिशय असमान होता. जोव्हिनाझीचा हा ग्रिड दंड स्ट्रोलच्या पात्रतेतील फेरीत अडथळा आणण्याशी संबंधित होता; तो रविवारी पिटलेनमधील गुन्हा किंवा शर्यतवेळेत जोडलेला दंड नव्हता. रायकोनेनचा उत्तम निकाल मिळूनही अल्फा रोमियो कारनिर्माते गुणतालिकेत सातवाच राहिला.&lt;ref name=&quot;HUN19_GRID&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_POINTS&quot;/&gt;

हाससाठी मॅग्नसनने १४व्या ग्रिडवरून १३वे स्थान गाठले, तर ग्रोझाँ ४९ फेऱ्यांनंतर निवृत्त होऊन अवर्गीकृत राहिला. विविध कार-विकास व टायरच्या समस्यांविषयी संघ मागील शर्यतींपासून विचार करीत होता; परंतु उपलब्ध अंतिम एफ.आय.ए. वर्गीकरणात ग्रोझाँच्या निवृत्तीमागील विशिष्ट तांत्रिक निदान सविस्तर दिलेले नसल्याने तसा निश्चित दावा येथे केलेला नाही. कारनिर्माते गुणतालिकेत हास नवव्या स्थानावर २६ गुणांवर राहिला.&lt;ref name=&quot;HUN19_RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_POINTS&quot;/&gt;

विलियम्सचा रसल १५व्या क्रमांकावरून सोळावा आला व कुबिका १९व्या क्रमांकावरून एकोणिसावा. रसलने पहिल्या पात्रता फेरीत १:१७.०३१ अशी वेळ देऊन Q2 च्या दाराशी पोहोचल्याने संघाच्या संपूर्ण वर्षभराच्या कामगिरीच्या पार्श्वभूमीवर काही सुधारणा दिसली; परंतु गुणतालिकेत संघाला कोणताही अतिरिक्त गुण मिळाला नाही. कुबिका अंतिम शर्यतीत ६७ फेऱ्या पूर्ण करत वर्गीकृत झाला आणि रसलने ६८ फेऱ्या पूर्ण केल्या. वेगातील वास्तविक अंतर दडपून टाकण्याऐवजी हे संख्यात्मक अंतर ठेवणे महत्त्वाचे आहे.&lt;ref name=&quot;HUN19_QUAL&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_POINTS&quot;/&gt;

== निकालानंतर गुणतालिका ==
=== चालक अजिंक्यपद गुणतालिका ===

हंगेरियन ग्रांप्रीनंतरच्या एफ.आय.ए. दस्तऐवज क्रमांक ३७ च्या चालक गुणपत्रकात २० चालक आहेत. शून्य गुण असलेला रसलही शेवटच्या क्रमांकावर सूचीबद्ध आहे; समान गुण असलेल्या दोन जोड्यांची अधिकृत क्रमवारी जशीच्या तशी ठेवली आहे.&lt;ref name=&quot;HUN19_POINTS&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! चालक !! संघ !! गुण
|-
| १ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || २५०
|-
| २ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १८८
|-
| ३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १८१
|-
| ४ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || १५६
|-
| ५ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || १३२
|-
| ६ || [[पियर गॅस्ली]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ६३
|-
| ७ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || ५८
|-
| ८ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ३१
|-
| ९ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || २७
|-
| १० || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || २४
|-
| ११ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || २२
|-
| १२ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १८
|-
| १३ || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || १८
|-
| १४ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || १७
|-
| १५ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[टोरो रोसो]] || १६
|-
| १६ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १३
|-
| १७ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || ८
|-
| १८ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १
|-
| १९ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १
|-
| २० || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;HUN19_POINTS&quot;/&gt;
|}

=== कारनिर्माते अजिंक्यपद गुणतालिका ===

या विशिष्ट फेरीनंतर सर्व दहा कारनिर्मात्यांचे एफ.आय.ए.चे प्रकाशित गुण खाली दिले आहेत. चालक अजिंक्यपदातील प्रत्येक गुण समकालीन योग्य कारनिर्मात्याला दिलेला आहे; पुढील फेऱ्यांतील संघबदल किंवा भविष्यातील निकाल यांचा येथे प्रभाव नाही.&lt;ref name=&quot;HUN19_POINTS&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कारनिर्माता !! गुण
|-
| १ || [[मर्सिडीज]] || ४३८
|-
| २ || [[फेरारी]] || २८८
|-
| ३ || [[रेड बुल रेसिंग]] || २४४
|-
| ४ || [[मॅक्लारेन]] || ८२
|-
| ५ || [[टोरो रोसो]] || ४३
|-
| ६ || [[रेनॉल्ट]] || ३९
|-
| ७ || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ३२
|-
| ८ || [[रेसिंग पॉइंट]] || ३१
|-
| ९ || [[हास]] || २६
|-
| १० || [[विलियम्स रेसिंग]] || १
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;HUN19_POINTS&quot;/&gt;
|}

== हे सुद्धा पहा ==
* [[फॉर्म्युला वन]]
* [[हंगेरियन ग्रांप्री]]
* [[हंगरोरिंग]]
* [[२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम]]
* [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन चालक यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]]

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}

==तळटीप==
{{reflist|group=टीप}}

== बाह्य दुवे ==
* [https://www.formula1.com/en/racing/2019/hungary फॉर्म्युला वन : २०१९ हंगेरियन ग्रांप्री अधिकृत कार्यक्रम]
* [https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1011/hungary/race-result फॉर्म्युला वन : अधिकृत शर्यतीचे निकाल]
* [https://www.fia.com/documents/championships/fia-formula-one-world-championship-14/season/season-2019-971/event/Hungarian%20Grand%20Prix एफ.आय.ए. : हंगेरियन ग्रांप्री निर्णय दस्तऐवज]

{{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत
| हंगाम = २०१९
| ग्रांप्री = हंगेरियन ग्रांप्री
| हंगामातील_मागील_शर्यत = २०१९ जर्मन ग्रांप्री
| हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०१९ बेल्जियम ग्रांप्री
| ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१८ हंगेरियन ग्रांप्री
| ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२० हंगेरियन ग्रांप्री
}}
{{२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम}}
{{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}}
[[वर्ग:हंगेरियन ग्रांप्री]]
[[वर्ग:२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम]]</text>
      <sha1>i3k3a9i4gscap4yc5eerjeusq7efh08</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728290</id>
      <parentid>2728289</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T14:09:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KiranBOT II</username>
        <id>140753</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>शुद्धलेखन — योग्य रकार ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#योग्य रकार|अधिक माहिती]])</comment>
      <origin>2728290</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="110168" sha1="6bicmibncsfvxlrb4daczmpd7v5ggdr" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत माहिती
| प्रकार = एफ.१
| देश = हंगेरी
| ग्रांप्री = हंगेरियन
| चित्र = Hungaroring.svg
| चित्र_शीर्षक = २००३ पासून वापरल्या जाणाऱ्या हंगरोरिंग सर्किटचे २०१९ च्या शर्यतीस लागू रेखाचित्र
| दिनांक = ४ ऑगस्ट
| वर्ष = २०१९
| अधिकृत_नाव = फॉर्म्युला वन रोलेक्स हंगेरियन ग्रांप्री २०१९
| शर्यत_क्रमांक = १२
| हंगामात_एकूण_शर्यती = २१
| शर्यतीचे_ठिकाण = [[हंगरोरिंग]], मोग्योरोड, बुडापेस्टजवळ, हंगेरी
| सर्किट_प्रकार = कायमस्वरूपी शर्यत मार्ग
| सर्किट_अंतर_किमी = ४.३८१
| सर्किट_अंतर_मैल = २.७२२
| एकूण_फेऱ्या = ७०
| एकूण_अंतर_किमी = ३०६.६३०
| एकूण_अंतर_मैल = १९०.५३१
| हवामान = सरावात ढगाळ व पावसाचे व्यत्यय; रविवार उबदार व कोरडा
| पोल_चालक = [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]]
| पोल_देश = नेदरलँड्स
| पोल_संघ = [[रेड बुल रेसिंग]]
| पोल_वेळ = १:१४.५७२
| जलद_चालक = [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]]
| जलद_देश = नेदरलँड्स
| जलद_संघ = [[रेड बुल रेसिंग]]
| जलद_वेळ = १:१७.१०३
| जलद_फेरी = ६९
| पहिला_चालक = [[लुइस हॅमिल्टन]]
| पहिला_देश = युनायटेड किंग्डम
| पहिला_संघ = [[मर्सिडीज]]
| दुसरा_चालक = [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]]
| दुसरा_देश = नेदरलँड्स
| दुसरा_संघ = [[रेड बुल रेसिंग]]
| तिसरा_चालक = [[सेबास्टियन व्हेटेल]]
| तिसरा_देश = जर्मनी
| तिसरा_संघ = [[फेरारी]]
| हंगामातील_मागील_शर्यत = २०१९ जर्मन ग्रांप्री
| हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०१९ बेल्जियम ग्रांप्री
| ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१८ हंगेरियन ग्रांप्री
| ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२० हंगेरियन ग्रांप्री
}}

'''२०१९ हंगेरियन ग्रांप्री''' (अधिकृत नाव '''फॉर्म्युला वन रोलेक्स हंगेरियन ग्रांप्री २०१९''') ही [[२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम]]ातील बारावी शर्यत होती. ४ ऑगस्ट २०१९ रोजी हंगेरीतील [[हंगरोरिंग]] येथे ७० फेऱ्यांची शर्यत झाली. [[मर्सिडीज]]च्या [[लुइस हॅमिल्टन]]ने [[रेड बुल रेसिंग]]च्या [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]]चा पाठलाग करत दुसऱ्या टायर-बदलानंतर विजय मिळवला. व्हर्सटॅपन दुसरा, तर [[फेरारी]]चा [[सेबास्टियन व्हेटेल]] तिसरा राहिला. व्हर्सटॅपनने स्वतःच्या फॉर्म्युला वन कारकीर्दीतील पहिले पोल स्थान १:१४.५७२ वेळेत मिळवले आणि शर्यतीच्या ६९व्या फेरीत १:१७.१०३ वेळ नोंदवत सर्वात वेगवान फेरीचा अतिरिक्त अजिंक्यपद गुण कमावला. पहिल्या दोन स्थानांच्या संघर्षात टायरची झीज, प्रतिस्पर्ध्यापुढील ट्रॅकवरील स्थान व दुसऱ्या थांब्याचा योग्य वेळ निर्णायक ठरला.&lt;ref name=&quot;HUN19_EVENT&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/racing/2019/hungary |title=हंगेरियन ग्रांप्री २०१९ : कार्यक्रम व मूळ अधिकृत स्पर्धा नाव |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_QUAL&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20Hungarian%20Grand%20Prix%20-%20Final%20Qualifying%20Classfication.pdf |title=हंगेरियन ग्रांप्री : अंतिम पात्रता फेरी वर्गीकरण, दस्तऐवज २६ |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=३ ऑगस्ट २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_RACE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20Hungarian%20Grand%20Prix%20-%20Final%20Race%20Classification.pdf |title=हंगेरियन ग्रांप्री : अंतिम शर्यत वर्गीकरण, दस्तऐवज ३६ |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=४ ऑगस्ट २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_FIASTORY&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://api.fia.com/news/f1-hamilton-defeats-verstappen-tight-strategic-battle-hungary |title=हॅमिल्टन व व्हर्सटॅपन यांच्यातील रणनीतिक संघर्ष : एफ.आय.ए. वृत्त |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=४ ऑगस्ट २०१९}}&lt;/ref&gt;

हॅमिल्टनने ग्रिडवरील तिसऱ्या स्थानावरून सुरू केलेली शर्यत जिंकली. अंतिम आकडेवारीत त्याचे २५ गुण, व्हर्सटॅपनचे सर्वात वेगवान फेरीमुळे १९ गुण आणि व्हेटेलचे १५ गुण नोंदले गेले. पात्रता फेरीतील क्रम आणि रविवारी मान्य झालेली प्रत्यक्ष सुरुवातीची क्रमवारी वेगवेगळी ठेवली आहे: [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] याला पात्रतेत अडथळा आणल्याबद्दल तीन स्थानांचा दंड होता, तर [[डॅनियल रिकार्डो]] अतिरिक्त पॉवर युनिट घटकांमुळे ग्रिडच्या शेवटून निघाला; दोघांनाही पिटलेन प्रारंभ सांगितला गेला नव्हता.&lt;ref name=&quot;HUN19_GRID&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20Hungarian%20Grand%20Prix%20-%20Final%20Starting%20Grid.pdf |title=हंगेरियन ग्रांप्री : अंतिम सुरुवातीची क्रमवारी, दस्तऐवज ३२ |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=४ ऑगस्ट २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_POINTS&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20Hungarian%20Grand%20Prix%20-%20Championship%20Points.pdf |title=हंगेरियन ग्रांप्रीनंतरचे अजिंक्यपद गुण, दस्तऐवज ३७ |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=४ ऑगस्ट २०१९}}&lt;/ref&gt;

== पार्श्वभूमी ==
=== शर्यतीपूर्वीची अजिंक्यपदाची स्थिती ===

जर्मन ग्रांप्रीनंतर हॅमिल्टन २२५ गुणांसह चालक अजिंक्यपदात आघाडीवर होता. बोट्टासचे १८४, व्हर्सटॅपनचे १६२, व्हेटेलचे १४१ आणि शार्ल लक्लेरचे १२० गुण होते. कारनिर्मात्यांत मर्सिडीज ४०९, फेरारी २६१ आणि रेड बुल रेसिंग २१७ गुणांवर होते. मागील पावसाळी जर्मन शर्यतीत व्हर्सटॅपनच्या विजयामुळे हंगेरियन शर्यतीतही त्याच्या गाडीच्या कामगिरीकडे विशेष लक्ष होते. जर्मन निकालामधील अपील किंवा नंतरच्या चर्चांमुळे या शर्यतीच्या पूर्वस्थितीची आकडेवारी मनमानी बदललेली नाही.&lt;ref name=&quot;HUN19_FIA_PREVIEW&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://api.fia.com/sites/default/files/2019_hungarian_gp_preview_0.pdf |title=हंगेरियन ग्रांप्री : एफ.आय.ए. पूर्वआढावा व अधिकृत सर्किट अंतर |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}&lt;/ref&gt;

बुडापेस्टजवळील हंगरोरिंग हे अरुंद, सलग वळणांनी भरलेले सर्किट असल्याने पुढे असलेल्या चालकाला अडवून ठेवणे तुलनेने सोपे आणि ट्रॅकवर ओव्हरटेक करणे कठीण मानले जाते. त्यामुळे पुढच्या रांगेतील स्थान, टायरची सहनशक्ती आणि पिटस्टॉप करताना मोकळी जागा मिळणे यांचा विजयाशी थेट संबंध होता. जर्मनीनंतर उन्हाळी विश्रांतीपूर्वीची ही शेवटची शर्यत होती.&lt;ref name=&quot;HUN19_PREVIEW&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://press.pirelli.com/2019-hungarian-grand-prix---preview/ |title=हंगेरियन ग्रांप्री : पिरेलीचा टायर पूर्वआढावा |प्रकाशक=पिरेली |दिनांक=२९ जुलै २०१९}}&lt;/ref&gt;

=== सर्किट आणि स्पर्धा कार्यक्रम ===

हंगरोरिंगचे २०१९ मधील शर्यतीसाठी वापरलेले एक फेरीचे अधिकृत अंतर ४.३८१ किमी (सुमारे २.७२२ मैल) होते. एकूण ७० फेऱ्यांचे एफ.आय.ए.ने नोंदलेले अंतर ३०६.६३० किमी होते. साधारण फेरी लांबीचे ७० ने गुणाकार केल्यास मिळणारा आकडा आणि अधिकृत पूर्ण अंतर यात प्रारंभ–समाप्ती रेषांमधील मोजणीचा फरक असू शकतो; म्हणून अधिकृत अंतर येथे थेट वापरले आहे. सर्किटमधील दोन डीआरएस विभाग आणि शेवटच्या वळणापासून पहिल्या वळणापर्यंतचा विभाग मागून येणाऱ्या गाड्यांसाठी महत्त्वाचा होता.&lt;ref name=&quot;HUN19_FIA_PREVIEW&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_RACE&quot;/&gt;

शुक्रवारी २ ऑगस्ट रोजी पहिले दोन मुक्त सराव, शनिवारी ३ ऑगस्ट रोजी तिसरा सराव व मुख्य पात्रता फेरी आणि रविवारी ४ ऑगस्टला मुख्य ग्रांप्री झाली. हा नियमित सप्ताहांत होता; २०१९ मध्ये स्प्रिंट शर्यती नव्हत्या. शुक्रवारच्या बदलत्या हवामानामुळे दीर्घ शर्यतीतील कोरड्या टायरच्या झिजेचे तुलनात्मक नमुने काही प्रमाणात मर्यादित राहिले.&lt;ref name=&quot;HUN19_EVENT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_FP2&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1011/hungary/practice/2 |title=हंगेरियन ग्रांप्री : मुक्त सराव २ निकाल |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

=== सहभागी चालक आणि संघ ===

सुरुवातीच्या अधिकृत सहभाग यादीप्रमाणे दहा संघ आणि वीस चालक होते. तीनही सरावांतील प्रत्यक्ष सहभागात हेच चालक होते; या सप्ताहांतात अतिरिक्त शुक्रवार-पुरता राखीव चालक नव्हता. बोट्टास आणि अल्बोन यांनी अनुक्रमे पहिल्या व दुसऱ्या सरावात यांत्रिक अडचण किंवा अपघातामुळे वेळ नोंदवली नसली तरी त्यांनी त्या सत्रात भाग घेतला होता; म्हणून त्यांची नावे संबंधित तक्त्यात कायम आहेत.&lt;ref name=&quot;HUN19_ENTRY&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/file/86358/download |title=हंगेरियन ग्रांप्री : अधिकृत सहभागी चालकांची यादी |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=१ ऑगस्ट २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_FP1&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1011/hungary/practice/1 |title=हंगेरियन ग्रांप्री : मुक्त सराव १ निकाल |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_FP2&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_FP3&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1011/hungary/practice/3 |title=हंगेरियन ग्रांप्री : मुक्त सराव ३ निकाल |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! संघ !! चालक !! कार क्र.
|-
| [[मर्सिडीज]] || [[लुइस हॅमिल्टन]] || ४४
|-
| [[मर्सिडीज]] || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || ७७
|-
| [[फेरारी]] || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || ५
|-
| [[फेरारी]] || [[शार्ल लक्लेर]] || १६
|-
| [[रेड बुल रेसिंग]] || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || ३३
|-
| [[रेड बुल रेसिंग]] || [[पियर गॅस्ली]] || १०
|-
| [[मॅक्लारेन]] || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || ५५
|-
| [[मॅक्लारेन]] || [[लॅन्डो नॉरिस]] || ४
|-
| [[रेनॉल्ट]] || [[डॅनियल रिकार्डो]] || ३
|-
| [[रेनॉल्ट]] || [[निको हुल्केनबर्ग]] || २७
|-
| [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || [[किमी रायकोनेन]] || ७
|-
| [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || ९९
|-
| [[रेसिंग पॉइंट]] || [[सर्जिओ पेरेझ]] || ११
|-
| [[रेसिंग पॉइंट]] || [[लान्स स्ट्रोल]] || १८
|-
| [[टोरो रोसो]] || [[डॅनिल क्व्यात]] || २६
|-
| [[टोरो रोसो]] || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || २३
|-
| [[हास]] || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || ८
|-
| [[हास]] || [[केविन मॅग्नसन]] || २०
|-
| [[विलियम्स रेसिंग]] || [[रॉबर्ट कुबिका]] || ८८
|-
| [[विलियम्स रेसिंग]] || [[जॉर्ज रसल]] || ६३
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;HUN19_ENTRY&quot;/&gt;
|}

=== टायर ===

पिरेलीने C2 (कठीण, पांढरी बाजू), C3 (मध्यम, पिवळी) आणि C4 (मऊ, लाल) असे तीन कोरडे कंपाऊंड निवडले. ही निवड हंगरोरिंगवरील अनेक कमी वेगाच्या वळणांनी टायरवर येणारा ताण विचारात घेऊन करण्यात आली. प्रत्येक चालकाला तेरा कोरडे संच दिले जात होते, परंतु कठीण, मध्यम आणि मऊ संचांचे वाटप चालकाच्या स्वतंत्र निवडीनुसार बदलत असे. मर्सिडीजच्या दोन्ही चालकांनी प्रत्येकी आठ सॉफ्ट संच निवडले, फेरारी–रेड बुल चालकांनी प्रत्येकी नऊ आणि रेनॉल्ट, अल्फा रोमियो व टोरो रोसो चालकांनी दहा संच निवडले. त्यामुळे एकच निश्चित हार्ड–मीडियम–सॉफ्ट वाटप सर्व वीस चालकांना लागू होते असे म्हणता येत नाही.&lt;ref name=&quot;HUN19_ALLOCATION&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://press.pirelli.com/2019-hungarian-grand-prix--selected-sets-per-driver/ |title=हंगेरियन ग्रांप्री : चालकनिहाय कोरड्या टायर संचांची निवड |प्रकाशक=पिरेली |दिनांक=२३ जुलै २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_ALLOTEXT&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.gptoday.net/en/news/f1/249451/pirelli-confirms-drivers-tyre-choice-for-hungarian-gp |title=हंगेरियन ग्रांप्री : चालकनिहाय टायर निवडीचे सारणीबद्ध वृत्त |प्रकाशक=ग्रांप्री टुडे}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_PREVIEW&quot;/&gt;

खालील संख्या ही निवडलेले व उपलब्ध कोरडे संच दर्शवते; प्रत्येक चालकाने ते सर्व शर्यतीत वापरले असा अर्थ नाही. शनिवारच्या पात्रतेत अग्रक्रमातील चालकांनी रविवारी वापरायचे मीडियम टायर राखून ठेवण्याचा निर्णय घेतला; रविवारच्या रणनीतीत मीडियम व हार्ड प्रमुख होते, तर अखेरच्या टप्प्यात काही चालकांनी सॉफ्टचा वापर केला. पावसाळी सत्रातील इंटरमीडिएट संचांची गणना खालील तीन कोरड्या टायरच्या रांगांत केलेली नाही.&lt;ref name=&quot;HUN19_TEAMQ&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-the-teams-said-qualifying-in-hungary-2019.7BVkNL17KXPLl0dA18QTei |title=हंगेरियन ग्रांप्री पात्रतेनंतर संघांच्या प्रतिक्रिया |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=३ ऑगस्ट २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_PIRELLI&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://press.pirelli.com/2019-hungarian-grand-prix----race-0/ |title=हंगेरियन ग्रांप्री : पिरेलीचे शर्यतीनंतरचे टायर व रणनीती विश्लेषण |प्रकाशक=पिरेली |दिनांक=४ ऑगस्ट २०१९}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! टायर प्रकार !! मिश्रण !! बाजूच्या पट्टीचा रंग !! प्रत्येकी उपलब्ध संच
|-
| कठीण || C2 || पांढरा || १–२ (चालकानुसार)
|-
| मध्यम || C3 || पिवळा || १–४ (चालकानुसार)
|-
| मऊ || C4 || लाल || ८–१० (चालकानुसार)
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;HUN19_ALLOCATION&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_ALLOTEXT&quot;/&gt;
|}

== मुक्त सराव सत्रे ==
=== पहिला मुक्त सराव ===

शुक्रवारी सकाळच्या पहिल्या सत्रात हॅमिल्टनने १:१७.२३३ अशी सर्वात जलद वेळ नोंदवली. व्हर्सटॅपन केवळ ०.१६५ सेकंद मागे आणि व्हेटेल आणखी अवघ्या ०.००१ सेकंद मागे होता; पहिल्या तीन संघांचे गुणात्मक अंतर अत्यल्प दिसले. हॅमिल्टनने ४१ फेऱ्या पूर्ण करून कोरड्या ट्रॅकवरील भरपूर माहिती गोळा केली, तर हासचा मॅग्नसन पाचव्या स्थानावर पोहोचला. दिवसाच्या सुरुवातीच्या तांत्रिक गतीचे हे निष्कर्ष रविवारी होणाऱ्या शर्यतीच्या क्रमवारीची हमी मानता येत नाहीत.&lt;ref name=&quot;HUN19_FP1NEWS&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/fp1-hamilton-beats-verstappen-as-bottas-suffers-engine-trouble.2UQXjVajKo8voLjEkdz2IS |title=पहिल्या सरावात हॅमिल्टन वेगवान आणि बोट्टासच्या यंत्रणेची अडचण |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=२ ऑगस्ट २०१९}}&lt;/ref&gt;

बोट्टासच्या गाडीतील पॉवर युनिटशी निगडित त्रुटीमुळे त्याने केवळ दोन फेऱ्या घेतल्या आणि वैध वेगवान वेळ नोंदवली नाही. त्याची उपस्थिती नोंदवून वेळेची जागा रिकामी ठेवली आहे; त्याला अनुपस्थित चालक म्हणून टेबलातून वगळलेले नाही. अशा अडचणीने मर्सिडीजला पहिल्या सत्रातील तुलनात्मक डेटामध्ये एकाच गाडीवर अधिक अवलंबून राहावे लागले.&lt;ref name=&quot;HUN19_FP1&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_FP1NEWS&quot;/&gt;

=== मुक्त सराव १ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:१७.२३३ || ४१
|-
| २ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.१६५ सेकंद || २८
|-
| ३ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || +०.१६६ सेकंद || २५
|-
| ४ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.४४९ सेकंद || २५
|-
| ५ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || +०.७०९ सेकंद || ३१
|-
| ६ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || +०.९५५ सेकंद || २९
|-
| ७ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || +१.१८४ सेकंद || ३१
|-
| ८ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || +१.२९८ सेकंद || ३४
|-
| ९ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || +१.४६९ सेकंद || २३
|-
| १० || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || +१.५५४ सेकंद || ३२
|-
| ११ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || +१.६६१ सेकंद || ३०
|-
| १२ || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || +१.७४० सेकंद || ३२
|-
| १३ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || +१.७४९ सेकंद || ३३
|-
| १४ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[टोरो रोसो]] || +१.९९० सेकंद || २८
|-
| १५ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || +२.०९२ सेकंद || २०
|-
| १६ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || +२.२५५ सेकंद || २४
|-
| १७ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +२.४१६ सेकंद || ३३
|-
| १८ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || +२.४८९ सेकंद || ३४
|-
| १९ || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +३.०८९ सेकंद || ३०
|-
| २० || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || वैध वेळ नोंदली नाही || २
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;HUN19_FP1FIA&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20Hungarian%20Grand%20Prix%20-%20P1%20Classification.pdf |title=हंगेरियन ग्रांप्री : एफ.आय.ए. पहिल्या मुक्त सरावाचे अंतिम वर्गीकरण, दस्तऐवज ७ |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=२ ऑगस्ट २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_FP1&quot;/&gt;
|}

=== दुसरा मुक्त सराव ===

दुसऱ्या मुक्त सरावात सर्किटवर रिमझिम पावसामुळे पकड बदलत राहिली. सुरुवातीच्या कोरड्या वेळांत पियर गॅस्लीने १:१७.८५४ अशी पहिली वेळ घेतली; व्हर्सटॅपन ०.०५५ आणि हॅमिल्टन ०.१४१ सेकंद मागे होते. रेड बुलच्या दोन्ही गाड्या अग्रस्थानी असल्या तरी ट्रॅक ओला झाल्यावर अनेक संघांनी अनावश्यक जोखीम टाळल्याने हा निकाल संपूर्ण कोरड्या सरावाशी सरळ तुलना करण्याजोगा नव्हता.&lt;ref name=&quot;HUN19_FP2&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_FP2NEWS&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/fp2-gasly-heads-red-bull-1-2-as-albon-crashes-out.6oezJNMVjoH7aB10eHiqX8 |title=दुसऱ्या सरावात गॅस्ली आघाडीवर आणि अल्बोनचा अपघात |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=२ ऑगस्ट २०१९}}&lt;/ref&gt;

सत्राच्या सुरुवातीलाच चौदाव्या वळणाजवळ ओल्या गवताला चाक लागल्याने अलेक्झांडर अल्बोनची टोरो रोसो संरक्षण भिंतीवर आदळली; लाल झेंडा दाखवला गेला. त्याने दोन फेऱ्या पूर्ण केल्या पण वैध वेळ नोंदवू शकला नाही. बोट्टासची गाडी दुरुस्तीनंतर पुन्हा धावली आणि त्याला चौथा क्रमांक मिळाला. नॉरिसचे सहा फेऱ्यांचे मर्यादित कामकाज आणि इतरांच्या टायर प्रयोगांतून पावसामुळे संघांना मिळालेल्या माहितीच्या प्रमाणातील असमानता दिसते.&lt;ref name=&quot;HUN19_FP2NEWS&quot;/&gt;

=== मुक्त सराव २ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:१७.८५४ || १६
|-
| २ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.०५५ सेकंद || १२
|-
| ३ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || +०.१४१ सेकंद || १५
|-
| ४ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || +०.३३० सेकंद || १८
|-
| ५ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || +०.७४३ सेकंद || १३
|-
| ६ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || +०.८२८ सेकंद || २५
|-
| ७ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || +०.९९८ सेकंद || २१
|-
| ८ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || +१.०३८ सेकंद || १४
|-
| ९ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || +१.०५५ सेकंद || २५
|-
| १० || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || +१.१०३ सेकंद || २२
|-
| ११ || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || +१.२९५ सेकंद || १९
|-
| १२ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || +१.३२४ सेकंद || २१
|-
| १३ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || +१.४०० सेकंद || २४
|-
| १४ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || +१.५४४ सेकंद || २२
|-
| १५ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || +१.८६७ सेकंद || १३
|-
| १६ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || +१.९२० सेकंद || १४
|-
| १७ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +२.०३५ सेकंद || १४
|-
| १८ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || +२.५४७ सेकंद || ६
|-
| १९ || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +२.५८५ सेकंद || १५
|-
| २० || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[टोरो रोसो]] || वैध वेळ नोंदली नाही || २
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;HUN19_FP2FIA&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20Hungarian%20Grand%20Prix%20-%20P2%20Classification.pdf |title=हंगेरियन ग्रांप्री : एफ.आय.ए. दुसऱ्या मुक्त सरावाचे अंतिम वर्गीकरण, दस्तऐवज ११ |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=२ ऑगस्ट २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_FP2&quot;/&gt;
|}

=== तिसरा मुक्त सराव ===

शनिवारी सकाळच्या अंतिम सरावात कोरड्या हवामानात हॅमिल्टनने १:१६.०८४ अशी वेळ घेतली. व्हर्सटॅपन फक्त ०.०१३ सेकंदांनी आणि व्हेटेल ०.०८२ सेकंदांनी मागे राहिला. बोट्टास चौथा, लक्लेर पाचवा व गॅस्ली सहावा होता. सर्व वीस चालकांनी वैध वेळ नोंदवली; बहुतेक गाड्यांच्या सेटअपचा केंद्रबिंदू पुढील पात्रतेतील एका फेरीची कामगिरी आणि रविवारच्या टायरची झीज होता.&lt;ref name=&quot;HUN19_FP3&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_FP3NEWS&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/fp3-hamilton-pips-verstappen-and-vettel-in-shortened-practice.6GdkRSnnwW5aDN6TeBC7lc |title=तिसऱ्या सरावात हॅमिल्टनचा सर्वात वेगवान कालखंड |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=३ ऑगस्ट २०१९}}&lt;/ref&gt;

या सत्राचा निकाल पहिल्या दोन सत्रांपेक्षा तुलनात्मकदृष्ट्या अधिक प्रतिनिधिक मानला गेला, कारण शुक्रवारच्या पावसामुळे पूर्ण न झालेली वेगवान फेऱ्यांची कामे संघांना पुन्हा करावी लागली. नॉरिस सातव्या आणि रायकोनेन आठव्या स्थानावर राहिल्याने मध्यगटात मॅक्लारेन व अल्फा रोमियोच्या आव्हानाची पूर्वसूचना मिळाली.&lt;ref name=&quot;HUN19_FP3NEWS&quot;/&gt;

=== मुक्त सराव ३ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:१६.०८४ || २१
|-
| २ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.०१३ सेकंद || १६
|-
| ३ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || +०.०८२ सेकंद || १८
|-
| ४ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || +०.२७१ सेकंद || १९
|-
| ५ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || +०.३०८ सेकंद || १८
|-
| ६ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.६०० सेकंद || १९
|-
| ७ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || +०.६९० सेकंद || २०
|-
| ८ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || +१.१३२ सेकंद || २२
|-
| ९ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || +१.१३३ सेकंद || २३
|-
| १० || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || +१.१४६ सेकंद || १७
|-
| ११ || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || +१.२०९ सेकंद || २१
|-
| १२ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || +१.३४८ सेकंद || २१
|-
| १३ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || +१.५८३ सेकंद || १९
|-
| १४ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || +१.५८६ सेकंद || १७
|-
| १५ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || +१.८४५ सेकंद || २२
|-
| १६ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || +१.८७८ सेकंद || १९
|-
| १७ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[टोरो रोसो]] || +१.९४० सेकंद || १९
|-
| १८ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +१.९८८ सेकंद || २३
|-
| १९ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || +२.४५० सेकंद || २०
|-
| २० || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +२.६२५ सेकंद || २६
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;HUN19_FP3FIA&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20Hungarian%20Grand%20Prix%20-%20P3%20Classification.pdf |title=हंगेरियन ग्रांप्री : एफ.आय.ए. तिसऱ्या मुक्त सरावाचे अंतिम वर्गीकरण, दस्तऐवज १७ |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=३ ऑगस्ट २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_FP3&quot;/&gt;
|}

== मुख्य शर्यतीची पात्रता फेरी ==
=== फेरी १ ===

पात्रतेच्या पहिल्या भागात सर्व चालकांनी कोरड्या टायरवर वेगवान वेळ नोंदवली. विलियम्सच्या [[जॉर्ज रसल]]ने १:१७.०३१ नोंदवत सोळावे स्थान मिळवले आणि फेरी २ पासून फार कमी फरकाने बाहेर राहिला; सर्जिओ पेरेझ, रिकार्डो, स्ट्रोल व कुबिका हेही बाहेर पडले. पहिल्या पंधरा चालकांना पुढील भागात प्रवेश मिळाला. मॅग्नसनची या भागातील १:१६.१२२ वेळ त्याच्या नंतरच्या Q2 वेळेपेक्षा जलद होती, परंतु अधिकृत स्थान Q2 मधील प्रगती व वेळेनुसार ठरले.&lt;ref name=&quot;HUN19_QUAL&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_F1QUAL&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1011/hungary/qualifying |title=हंगेरियन ग्रांप्री : पात्रता फेरी निकाल |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

शार्ल लक्लेरच्या फेरारीचा शेवटच्या वळणावर भिंतीशी संपर्क झाला; नुकसान झाल्यावरही संघाने दुरुस्ती करून त्याला पुढील भागांत धावू दिले. हे शनिवारचे पात्रतेतील नुकसान होते, रविवारचा निवृत्तीचा प्रसंग नव्हता.&lt;ref name=&quot;HUN19_TEAMQ&quot;/&gt;

=== फेरी २ ===

फेरी २ मध्ये व्हर्सटॅपन, हॅमिल्टन व बोट्टाससह अव्वल दहा चालक अंतिम फेरीत पोहोचले. हुल्केनबर्ग अकरावा, अल्बोन बारावा, क्व्यात तेरावा, जोव्हिनाझी चौदावा व मॅग्नसन पंधरावा राहिला. क्व्यात आणि जोव्हिनाझी यांच्या वेळांमध्ये फक्त ०.११२ सेकंदांचे अंतर होते. अग्रेसर संघांनी रविवारच्या प्रारंभासाठी मध्यम टायरला महत्त्व दिले; त्यामुळे वेगाच्या मोजमापाला रणनीतीची पार्श्वभूमी होती.&lt;ref name=&quot;HUN19_QUAL&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_TEAMQ&quot;/&gt;

=== फेरी ३ ===

अंतिम फेरीत मॅक्स व्हर्सटॅपनने १:१४.५७२ मध्ये पहिले पोल स्थान मिळवले. बोट्टास १:१४.५९० — फक्त ०.०१८ सेकंद मागे — दुसरा आणि हॅमिल्टन १:१४.७६९ तिसरा होता. लक्लेर व व्हेटेल अनुक्रमे चौथे–पाचवे, गॅस्ली सहावा, नॉरिस सातवा, सायेन्स आठवा, ग्रोझाँ नववा व रायकोनेन दहावा राहिला. व्हर्सटॅपन हा फॉर्म्युला वन इतिहासातील शंभरावा वेगळा पोल मिळवणारा चालक ठरला; होंडासाठीही दीर्घ अंतरानंतरचा महत्त्वाचा निकाल होता.&lt;ref name=&quot;HUN19_QUAL&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_TEAMQ&quot;/&gt;

=== मुख्य शर्यतीच्या पात्रता फेरीचे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी १ !! फेरी २ !! फेरी ३ !! एकूण फेऱ्या
|-
| १ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:१५.८१७ || १:१५.५७३ || १:१४.५७२ || १६
|-
| २ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:१६.०७८ || १:१५.६६९ || १:१४.५९० || १९
|-
| ३ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:१६.०६८ || १:१५.५४८ || १:१४.७६९ || २२
|-
| ४ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || १:१६.३३७ || १:१५.७९२ || १:१५.०४३ || १७
|-
| ५ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || १:१६.४५२ || १:१५.८८५ || १:१५.०७१ || १८
|-
| ६ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:१६.७१६ || १:१६.३९३ || १:१५.४५० || १९
|-
| ७ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || १:१६.६९७ || १:१६.०६० || १:१५.८०० || १८
|-
| ८ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || १:१६.४९३ || १:१६.३०८ || १:१५.८५२ || २०
|-
| ९ || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || १:१६.९७८ || १:१६.३१९ || १:१६.०१३ || २१
|-
| १० || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:१६.५०६ || १:१६.५१८ || १:१६.०४१ || २०
|-
| ११ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || १:१६.७९० || १:१६.५६५ || — || १२
|-
| १२ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[टोरो रोसो]] || १:१६.९१२ || १:१६.६८७ || — || १४
|-
| १३ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || १:१६.७५० || १:१६.६९२ || — || १४
|-
| १४ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:१६.८९४ || १:१६.८०४ || — || १४
|-
| १५ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || १:१६.१२२ || १:१७.०८१ || — || १३
|-
| १६ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:१७.०३१ || — || — || ९
|-
| १७ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:१७.१०९ || — || — || ६
|-
| १८ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || १:१७.२५७ || — || — || ६
|-
| १९ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:१७.५४२ || — || — || ९
|-
| २० || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:१८.३२४ || — || — || ९
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;8&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;HUN19_QUAL&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_F1QUAL&quot;/&gt;
|}

=== मुख्य शर्यतीची अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी ===

अधिकृत ग्रिड अंतिम पात्रता निकालांपेक्षा दोन प्रकरणांमुळे वेगळी होती. कार क्र. ९९ जोव्हिनाझीला स्ट्रोलच्या प्रयत्नात अडथळा आणल्याबद्दल तीन स्थानांचा दंड मिळाला आणि तो १७व्या स्थानावर गेला.&lt;ref name=&quot;HUN19_CAR99&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20Hungarian%20Grand%20Prix%20-%20Offence%20-%20Car%2099%20(correction%20-%20impeding%20car%2018)%20.pdf |title=हंगेरियन ग्रांप्री : कार ९९ पात्रतेतील अडथळा व तीन ग्रिड स्थानांचा दंड, दस्तऐवज २२ |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=३ ऑगस्ट २०१९}}&lt;/ref&gt; रिकार्डोने अतिरिक्त पॉवर युनिट घटक घेतल्याने त्याला शेवटच्या २०व्या स्थानावरून सुरुवात करावी लागली. परिणामी रसल पंधरावा, पेरेझ सोळावा, स्ट्रोल अठरावा व कुबिका एकोणिसावा होता. एफ.आय.ए.च्या अंतिम ग्रिड दस्तऐवजात सर्व वीस चालकांना क्रमांकित स्थान आहे; कोणताही अधिकृत पिटलेन प्रारंभ येथे नाही.&lt;ref name=&quot;HUN19_GRID&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_F1GRID&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1011/hungary/starting-grid |title=हंगेरियन ग्रांप्री : अंतिम ग्रिड |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! ग्रिड !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पात्रता वेळ / स्थिती
|-
| १ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:१४.५७२
|-
| २ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:१४.५९०
|-
| ३ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:१४.७६९
|-
| ४ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || १:१५.०४३
|-
| ५ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || १:१५.०७१
|-
| ६ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:१५.४५०
|-
| ७ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || १:१५.८००
|-
| ८ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || १:१५.८५२
|-
| ९ || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || १:१६.०१३
|-
| १० || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:१६.०४१
|-
| ११ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || १:१६.५६५
|-
| १२ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[टोरो रोसो]] || १:१६.६८७
|-
| १३ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || १:१६.६९२
|-
| १४ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || १:१७.०८१
|-
| १५ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:१७.०३१
|-
| १६ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:१७.१०९
|-
| १७ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:१६.८०४ — तीन स्थानांचा दंड
|-
| १८ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:१७.५४२
|-
| १९ || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:१८.३२४
|-
| २० || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || १:१७.२५७ — पॉवर युनिट दंड
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;5&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;HUN19_GRID&quot;/&gt;
|}

== मुख्य शर्यत ==
=== सुरुवातीचा संघर्ष आणि पहिला थांबा ===

रविवारी कोरड्या वातावरणात मॅक्स व्हर्सटॅपनने पोलवरून आघाडी कायम राखली. हॅमिल्टनने पुढील रांगेतील बोट्टासवर दबाव आणला; पहिल्या वळणांतील प्रतिकारात बोट्टासच्या पुढच्या पंखाला संपर्कामुळे नुकसान झाले. त्याच्या गाडीला हॅमिल्टन आणि लक्लेर यांच्याशी झालेल्या संपर्कातून आणखी अडचण आल्याने पंख बदलण्यासाठी लवकर पिटस्टॉप करावा लागला. चौथ्या स्थानावर राहू शकणारी मर्सिडीज पाठीमागे गेली, तर सुरुवातीपासून पुढे असलेल्या दोन गाड्यांतील लढत स्पष्ट झाली.&lt;ref name=&quot;HUN19_FIASTORY&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_BOTTAS&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/2019-hungarian-grand-prix-bit-of-a-mess-bottas.1FBrfdkuIbFaG53MoaDUi2.1FBrfdkuIbFaG53MoaDUi2 |title=पहिल्या फेरीतील बोट्टासच्या संपर्कानंतरच्या समस्यांवरील वृत्त |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=४ ऑगस्ट २०१९}}&lt;/ref&gt;

हॅमिल्टनने व्हर्सटॅपनला सुरुवातीच्या स्टिंटमध्ये जवळ ठेवले, परंतु अरुंद मार्गामुळे प्रत्यक्ष ओव्हरटेकची संधी कमी होती. व्हर्सटॅपनने २५व्या फेरीत मीडियमवरून हार्ड टायर घेतले; हॅमिल्टनने आपला पहिला मीडियम स्टिंट त्यापेक्षा सुमारे सहा फेऱ्या लांबवला आणि नंतर हार्डवर गेला. या अंतरात रेड बुलच्या अगोदरच्या थांब्यामुळे मिळालेली ट्रॅकवरील जागा निर्णायक वाटत होती. दोन संघांनी एक-थांबा रणनीतीच पुढे नेण्याची शक्यता त्या वेळी दिसत होती.&lt;ref name=&quot;HUN19_FIASTORY&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_PIRELLI&quot;/&gt;

=== हार्ड टायरवरील पाठलाग आणि दुसरा रणनीतिक निर्णय ===

दोन्ही अव्वल गाड्या हार्डवर आल्यानंतर हॅमिल्टन पुन्हा व्हर्सटॅपनच्या जवळ पोहोचला. चाकाला चाक लावून पुढे जाण्याचा प्रयत्न करताना तो एका वळणावर बाहेर गेला आणि नंतर ब्रेक व टायरचे तापमान सांभाळण्याकरिता थोडे अंतर ठेवावे लागले. रेड बुलकडे आधीच असलेली आघाडी असूनही हॅमिल्टनच्या वेगामुळे व्हर्सटॅपनला टायरवरील भार सहन करावा लागत होता. थेट मागून ओव्हरटेक करण्याऐवजी मर्सिडीजने टायरच्या आयुष्यातील फरकाचा उपयोग करायचे ठरवले.&lt;ref name=&quot;HUN19_FIASTORY&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_VOWLES&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/mercedes-explain-how-they-engineered-hamiltons-hungary-win.6boKz816SMYDaEPetkdWlq |title=मर्सिडीजच्या मुख्य रणनीतिकारांनी स्पष्ट केलेली हंगेरियन शर्यतीची नीती |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=५ ऑगस्ट २०१९}}&lt;/ref&gt;

४८व्या फेरीत मर्सिडीजने हॅमिल्टनला दुसऱ्या वेळेस पिटमध्ये बोलावून ताजे मीडियम टायर लावले. पिटस्टॉपनंतर तो जवळपास १९ ते २० सेकंद मागे होता; ही जोखीम ट्रॅकवरील दुसरे स्थानही वाया घालवू शकत होती, परंतु हॅमिल्टनकडे तिसऱ्या स्थानापेक्षा पुरेशी आघाडी होती. मर्सिडीजच्या गणितानुसार व्हर्सटॅपनचे एकाच हार्ड संचावरील दीर्घ अंतर शेवटपर्यंत झेपणे कठीण होणार होते. रणनीतिकार जेम्स व्होल्स यांनी नंतर ताज्या मीडियमचे फायदे आणि सॉफ्टच्या अधिक झिजेची कारणे स्पष्ट केली.&lt;ref name=&quot;HUN19_VOWLES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_PIRELLI&quot;/&gt;

=== अखेरच्या फेऱ्या आणि अंतिम निकाल ===

हॅमिल्टनने पुढील वीसाहून अधिक फेऱ्यांमध्ये मोठे अंतर झपाट्याने कमी केले. व्हर्सटॅपनचा हार्ड संच जुना होत गेल्याने आघाडी वितळत गेली आणि ६७व्या फेरीच्या प्रारंभी मुख्य सरळ मार्गावर हॅमिल्टनने पहिल्या वळणाकडे जाताना आघाडी घेतली. त्यानंतर व्हर्सटॅपनने सॉफ्ट संचाकरिता उशिरा थांबा घेतला व दुसरे स्थान टिकवत ६९व्या फेरीत १:१७.१०३ अशी संपूर्ण शर्यतीतील सर्वात वेगवान फेरी नोंदवली. त्याला गुण मिळण्याच्या पात्र शीर्ष दहामध्ये दुसरे स्थान मिळाल्याने अतिरिक्त एक गुण मिळाला.&lt;ref name=&quot;HUN19_FIASTORY&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_LAPS&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1011/hungary/fastest-laps |title=हंगेरियन ग्रांप्री : सर्व चालकांच्या सर्वात वेगवान फेऱ्या |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

फेरारींच्या वेगळ्या लढतीत लक्लेर सुरुवातीच्या बहुतेक भागात पुढे होता; व्हेटेलने पहिला टायर संच दीर्घकाळ टिकवून नंतर सॉफ्ट घेतल्यामुळे अखेरीस त्याला तिसरे स्थान मिळवता आले. लक्लेर चौथा राहिला. मध्यगटात सायेन्सने पाचवे स्थान राखले, गॅस्ली सहावा, रायकोनेन सातवा आणि पहिल्या फेरीतील नुकसानानंतर बोट्टास आठवा आला. नॉरिस व अल्बोन यांनी गुण मिळवण्याची शेवटची दोन स्थाने मिळवली. ग्रोझाँ ४९ फेऱ्यांनंतर निवृत्त झाला; उरलेल्या एकोणीस गाड्या अधिकृत वर्गीकरणात सामील झाल्या.&lt;ref name=&quot;HUN19_RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_F1RACE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1011/hungary/race-result |title=हंगेरियन ग्रांप्री : अधिकृत शर्यतीचे निकाल |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_PIRELLI&quot;/&gt;

=== मुख्य शर्यतीचे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पूर्ण फेऱ्या !! वेळ / अंतर / स्थिती !! गुण
|-
| १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ७० || १:३५:०३.७९६ || २५
|-
| २ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ७० || +१७.७९६ सेकंद || १९
|-
| ३ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || ७० || +६१.४३३ सेकंद || १५
|-
| ४ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || ७० || +६५.२५० सेकंद || १२
|-
| ५ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || ६९ || +१ फेरी || १०
|-
| ६ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ६९ || +१ फेरी || ८
|-
| ७ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ६९ || +१ फेरी || ६
|-
| ८ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || ६९ || +१ फेरी || ४
|-
| ९ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || ६९ || +१ फेरी || २
|-
| १० || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[टोरो रोसो]] || ६९ || +१ फेरी || १
|-
| ११ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || ६९ || +१ फेरी || ०
|-
| १२ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || ६९ || +१ फेरी || ०
|-
| १३ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || ६९ || +१ फेरी || ०
|-
| १४ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || ६९ || +१ फेरी || ०
|-
| १५ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || ६८ || +२ फेऱ्या || ०
|-
| १६ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ६८ || +२ फेऱ्या || ०
|-
| १७ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || ६८ || +२ फेऱ्या || ०
|-
| १८ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ६८ || +२ फेऱ्या || ०
|-
| १९ || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ६७ || +३ फेऱ्या || ०
|-
| अवर्गीकृत || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || ४९ || निवृत्त (अवर्गीकृत) || ०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;HUN19_RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_F1RACE&quot;/&gt;
|}

=== सर्वात वेगवान फेरी ===

या तक्त्यात एकट्या सर्वात वेगवान चालकाची नोंद नसून वैध फेरी नोंदवलेल्या सर्व वीस चालकांचे स्थान, गाडी, वेळ, फेरी क्रमांक आणि प्रकाशित सरासरी वेग दिले आहेत. अधिकृत एफ.आय.ए. अंतिम वर्गीकरणात व्हर्सटॅपनची ६९व्या फेरीतील सर्वोत्तम वेळ व वेग स्पष्ट दिला आहे; इतर चालकांचे विशिष्ट फेरी क्रमांक आणि वेग फॉर्म्युला वनच्या अधिकृत सर्व-चालक आकडेवारीतून तपासले आहेत.{{refn|group=टीप|एफ.आय.ए.च्या अंतिम शर्यत वर्गीकरणात प्रत्येक चालकाची सर्वात वेगवान फेरीची वेळ दिसते, परंतु सर्व वीस चालकांचे त्या वेळेचे स्वतंत्र फेरी क्रमांक/वेग एका तक्त्यात नाहीत. या तक्त्यातील सर्व-चालक फेरी क्रमांक व सरासरी वेग फॉर्म्युला वनच्या प्रकाशित अधिकृत वेगवान फेऱ्यांच्या नोंदीमधील आहेत; सर्वांचे स्वतंत्र एफ.आय.ए. फेरी क्रमांक प्रत्यक्ष दस्तऐवजावरून पुष्टी झाल्याचा दावा नाही.}}&lt;ref name=&quot;HUN19_LAPS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_RACE&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! क्रम !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी (एफआयए) !! फेरीचा वेळ !! सरासरी वेग (किमी/ता.)
|-
| १ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ६९ || १:१७.१०३ || २०४.५५२
|-
| २ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ६० || १:१८.५२८ || २००.८४०
|-
| ३ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || ५९ || १:१९.३३१ || १९८.८०७
|-
| ४ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || ६५ || १:१९.७८६ || १९७.६७३
|-
| ५ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || ४९ || १:२०.४९३ || १९५.९३७
|-
| ६ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || ५२ || १:२०.६०३ || १९५.६७०
|-
| ७ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[टोरो रोसो]] || ६५ || १:२०.६२१ || १९५.६२६
|-
| ८ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || ४९ || १:२०.८३९ || १९५.०९८
|-
| ९ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ६५ || १:२०.८८० || १९५.०००
|-
| १० || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || ६६ || १:२१.००२ || १९४.७०६
|-
| ११ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || ६७ || १:२१.००८ || १९४.६९१
|-
| १२ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ६५ || १:२१.०४५ || १९४.६०२
|-
| १३ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || ६५ || १:२१.१८८ || १९४.२६०
|-
| १४ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || ५९ || १:२१.६५० || १९३.१६१
|-
| १५ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || ४७ || १:२१.७३४ || १९२.९६२
|-
| १६ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || ५५ || १:२१.९३२ || १९२.४९६
|-
| १७ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ६६ || १:२२.३८६ || १९१.४३५
|-
| १८ || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || ४६ || १:२२.८०९ || १९०.४५७
|-
| १९ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ६४ || १:२३.१३४ || १८९.७१२
|-
| २० || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ४२ || १:२३.४३६ || १८९.०२६
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;HUN19_LAPS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_RACE&quot;/&gt;
|}

== मुख्य शर्यतीनंतरचे विश्लेषण ==

=== सुरुवातीचा संघर्ष आणि पहिला थांबा ===

रविवारी कोरड्या वातावरणात मॅक्स व्हर्सटॅपनने पोलवरून आघाडी कायम राखली. हॅमिल्टनने पुढील रांगेतील बोट्टासवर दबाव आणला; पहिल्या वळणांतील प्रतिकारात बोट्टासच्या पुढच्या पंखाला संपर्कामुळे नुकसान झाले. त्याच्या गाडीला हॅमिल्टन आणि लक्लेर यांच्याशी झालेल्या संपर्कातून आणखी अडचण आल्याने पंख बदलण्यासाठी लवकर पिटस्टॉप करावा लागला. चौथ्या स्थानावर राहू शकणारी मर्सिडीज पाठीमागे गेली, तर सुरुवातीपासून पुढे असलेल्या दोन गाड्यांतील लढत स्पष्ट झाली.&lt;ref name=&quot;HUN19_FIASTORY&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_BOTTAS&quot;/&gt;

हॅमिल्टनने व्हर्सटॅपनला सुरुवातीच्या स्टिंटमध्ये जवळ ठेवले, परंतु अरुंद मार्गामुळे प्रत्यक्ष ओव्हरटेकची संधी कमी होती. व्हर्सटॅपनने २५व्या फेरीत मीडियमवरून हार्ड टायर घेतले; हॅमिल्टनने आपला पहिला मीडियम स्टिंट त्यापेक्षा सुमारे सहा फेऱ्या लांबवला आणि नंतर हार्डवर गेला. या अंतरात रेड बुलच्या अगोदरच्या थांब्यामुळे मिळालेली ट्रॅकवरील जागा निर्णायक वाटत होती. दोन संघांनी एक-थांबा रणनीतीच पुढे नेण्याची शक्यता त्या वेळी दिसत होती.&lt;ref name=&quot;HUN19_FIASTORY&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_PIRELLI&quot;/&gt;

मर्सिडीजला सुरुवातीच्या ग्रिडवर पहिली जागा मिळाली नव्हती आणि पहिल्या फेऱ्यांतील बोट्टासच्या संपर्कामुळे दुसऱ्या कारची स्थिती ढासळली होती. तरी हॅमिल्टनसाठी संघाकडे एका टायरपेक्षा मोठ्या युक्तीचा पर्याय होता. दोन थांब्यांच्या निर्णयामध्ये नव्या मीडियम संचावरील अपेक्षित वेग, मागच्या तिसऱ्या कारपासूनची सुरक्षित आघाडी आणि शिल्लक फेऱ्या या सर्व गोष्टी मोजल्या गेल्या. हॅमिल्टनने रेडिओवर निर्णयाबद्दल शंका व्यक्त केली असली तरी संघाने ताज्या मीडियमवर धावण्यासाठी त्याला प्रवृत्त केले. चार फेऱ्या शिल्लक असताना मिळालेली आघाडी हा केवळ एका फेरीतील अविश्वसनीय वेग नव्हता; ती फेऱ्यानुसार बदलणाऱ्या टायर क्षमतेवर आधारित नीतीची परिणती होती.&lt;ref name=&quot;HUN19_VOWLES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_FIASTORY&quot;/&gt;

रेड बुलच्या बाजूने लवकर पिटस्टॉप, नियंत्रित शर्यतगती आणि व्हर्सटॅपनचे बचाव कौशल्य यांचा पहिला उद्देश पूर्ण झाला. मात्र २५व्या फेरीत लावलेल्या हार्ड टायरवर शेवटपर्यंत राहणे म्हणजे ४५ फेऱ्यांचा मोठा स्टिंट झाला असता. प्रतिस्पर्ध्याच्या दुसऱ्या थांब्यास त्वरित प्रत्युत्तर दिल्यास जागा गमावण्याची शक्यता होती; रेड बुलने ट्रॅकवरील आघाडी टिकवण्याचा पर्याय निवडला. परिणामी व्हर्सटॅपनचा विजय गेला, पण त्याने बिनधास्त उशिरा सॉफ्ट टायर वापरून दुसरे स्थान व सर्वात वेगवान फेरीचा अतिरिक्त गुण सुरक्षित केला. हा निर्णय पूर्णपणे निष्फळ म्हणणेही अचूक नाही, कारण उपलब्ध पर्यायांत दुसऱ्या स्थानाची जोखीम कमी ठेवण्यात आली.&lt;ref name=&quot;HUN19_FIASTORY&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_PIRELLI&quot;/&gt;

त्याच रेड बुल संघात गॅस्ली सहावा आला. त्याच्या दुसऱ्या सरावातील अग्रस्थानाने एकच वेगवान फेरी गाठण्याची क्षमता दाखवली होती, पण शर्यतीत पाचव्या क्रमांकावरील मॅक्लारेनला मागे टाकता आले नाही. व्हर्सटॅपनची पोल–विजयासाठीची लढत आणि गॅस्लीचा मध्यगटातील संघर्ष यांची तुलना करताना सुरुवातीची वाहतूक, टायर वापर आणि विरोधकांच्या रणनीतीचा विचार करावा लागतो; कोणत्याही विशिष्ट अज्ञात यांत्रिक बिघाडाचा दावा अधिकृत नोंदीशिवाय केलेला नाही.&lt;ref name=&quot;HUN19_RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_FP2&quot;/&gt;

मॅक्लारेनचा सायेन्स पाचव्या आणि नॉरिस नवव्या स्थानावर येत दोन्ही गाड्यांनी गुण मिळवले. सायेन्सने आठव्या ग्रिड स्थानावरून पुढे प्रगती केली, तर नॉरिस सातव्यापासून दोन स्थानांनी मागे आला; रणनीती आणि पिटस्टॉपनंतरची वाहतूक यांमुळे समान संघातील परिणाम भिन्न झाले. या बारा गुणांमुळे मॅक्लारेनने कारनिर्मात्यांत चौथ्या स्थानावरील आघाडी वाढवून ८२ गुण गाठले. या निकालाला पाचव्या स्थानावरील गाडीचे तात्कालिक यश म्हणूनच नव्हे तर २०१९ च्या मध्यगटातील स्पष्ट प्रगती म्हणून पाहता येते.&lt;ref name=&quot;HUN19_POINTS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_RACE&quot;/&gt;

रेनॉल्टच्या हुल्केनबर्ग आणि रिकार्डो या दोघांनाही गुण मिळाले नाहीत. रिकार्डोला पॉवर युनिट बदलामुळे २०व्या क्रमांकावरून सुरुवात करावी लागली आणि अखेरीस तो १४वा आला; हुल्केनबर्ग ११व्या ग्रिडवरून १२वा झाला. दोन्ही गाड्या पूर्ण अंतराच्या एका फेरीने मागे राहिल्या. टायर-संच बदलूनही आणि पर्यायी स्टिंट वापरूनही गुणांपर्यंत पोहोचता आले नाही; यामुळे मॅक्लारेनच्या तुलनेत त्यांची शर्यतगती व सुरुवातीचे स्थान या दोन्ही बाबींचे महत्त्व जाणवले. पॉवर युनिट दंड हा रविवारी रिकार्डोला दिलेला वेळदंड नव्हता.&lt;ref name=&quot;HUN19_GRID&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_PIRELLI&quot;/&gt;

रेसिंग पॉइंटचा पेरेझ अकरावा, तर स्ट्रोल सतरावा आला. स्ट्रोल पात्रतेत १९वा होता, मात्र जोव्हिनाझीच्या दंडामुळे १८व्या स्थानावरून सुरुवात केली; शर्यतीतील वेगवान फेऱ्यांच्या यादीत त्याचा सहावा सर्वोत्तम वेळ असला तरी एकाच वेगवान फेरीवरून शर्यतीतील पद किंवा गुण ठरत नाहीत. पेरेझ एका स्थानाने गुणांच्या बाहेर राहिला. एकल-फेरी वेग, ट्रॅकवरील स्थान व पूर्ण स्टिंटची गती यांतला फरक हे या दोन गाड्यांचे निकाल स्पष्ट करतात.&lt;ref name=&quot;HUN19_GRID&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_LAPS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_RACE&quot;/&gt;

पंच निर्णयांची शर्यतपरिणामाशी गल्लत नको. जोव्हिनाझीचा तीन-स्थानांचा दंड पात्रतेनंतर अधिकृत रविवार ग्रिडमध्ये लागू झाला. रिकार्डोची शेवटच्या क्रमांकावरील सुरुवात अतिरिक्त इंजिन घटकांसंबंधी होती; कोणतेही पिटलेन सुरुवातीचे आदेश त्या दोन चालकांना दिले नव्हते. हॅमिल्टनच्या गाडीवर रविवार सकाळी पिटलेन वेगमर्यादा ओलांडल्यामुळे मर्सिडीज संघाला आर्थिक दंड आकारला गेला होता; हा दंड अधिकृत विजेतेपद किंवा २५ शर्यतगुण कमी करणारा नसल्याने अंतिम निकालात उलटफेर केला नाही.&lt;ref name=&quot;HUN19_CAR44&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20Hungarian%20Grand%20Prix%20-%20Offence%20-%20Car%2044%20(pit%20lane%20speeding%20-%20before%20the%20race).pdf |title=हंगेरियन ग्रांप्री : कार ४४ पिटलेन वेग मर्यादा भंग आर्थिक दंड, दस्तऐवज ३३ |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=४ ऑगस्ट २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_FIAINDEX&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/documents/championships/fia-formula-one-world-championship-14/season/season-2019-971/event/Hungarian%20Grand%20Prix |title=हंगेरियन ग्रांप्री : एफ.आय.ए. निर्णय दस्तऐवज सूची |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_GRID&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_RACE&quot;/&gt;

=== हार्ड टायरवरील पाठलाग आणि दुसरा रणनीतिक निर्णय ===

दोन्ही अव्वल गाड्या हार्डवर आल्यानंतर हॅमिल्टन पुन्हा व्हर्सटॅपनच्या जवळ पोहोचला. चाकाला चाक लावून पुढे जाण्याचा प्रयत्न करताना तो एका वळणावर बाहेर गेला आणि नंतर ब्रेक व टायरचे तापमान सांभाळण्याकरिता थोडे अंतर ठेवावे लागले. रेड बुलकडे आधीच असलेली आघाडी असूनही हॅमिल्टनच्या वेगामुळे व्हर्सटॅपनला टायरवरील भार सहन करावा लागत होता. थेट मागून ओव्हरटेक करण्याऐवजी मर्सिडीजने टायरच्या आयुष्यातील फरकाचा उपयोग करायचे ठरवले.&lt;ref name=&quot;HUN19_FIASTORY&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_VOWLES&quot;/&gt;

४८व्या फेरीत मर्सिडीजने हॅमिल्टनला दुसऱ्या वेळेस पिटमध्ये बोलावून ताजे मीडियम टायर लावले. पिटस्टॉपनंतर तो जवळपास १९ ते २० सेकंद मागे होता; ही जोखीम ट्रॅकवरील दुसरे स्थानही वाया घालवू शकत होती, परंतु हॅमिल्टनकडे तिसऱ्या स्थानापेक्षा पुरेशी आघाडी होती. मर्सिडीजच्या गणितानुसार व्हर्सटॅपनचे एकाच हार्ड संचावरील दीर्घ अंतर शेवटपर्यंत झेपणे कठीण होणार होते. रणनीतिकार जेम्स व्होल्स यांनी नंतर ताज्या मीडियमचे फायदे आणि सॉफ्टच्या अधिक झिजेची कारणे स्पष्ट केली.&lt;ref name=&quot;HUN19_VOWLES&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_PIRELLI&quot;/&gt;

=== अखेरच्या फेऱ्या आणि अंतिम निकाल ===

हॅमिल्टनने पुढील वीसाहून अधिक फेऱ्यांमध्ये मोठे अंतर झपाट्याने कमी केले. व्हर्सटॅपनचा हार्ड संच जुना होत गेल्याने आघाडी वितळत गेली आणि ६७व्या फेरीच्या प्रारंभी मुख्य सरळ मार्गावर हॅमिल्टनने पहिल्या वळणाकडे जाताना आघाडी घेतली. त्यानंतर व्हर्सटॅपनने सॉफ्ट संचाकरिता उशिरा थांबा घेतला व दुसरे स्थान टिकवत ६९व्या फेरीत १:१७.१०३ अशी संपूर्ण शर्यतीतील सर्वात वेगवान फेरी नोंदवली. त्याला गुण मिळण्याच्या पात्र शीर्ष दहामध्ये दुसरे स्थान मिळाल्याने अतिरिक्त एक गुण मिळाला.&lt;ref name=&quot;HUN19_FIASTORY&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_LAPS&quot;/&gt;

फेरारींच्या वेगळ्या लढतीत लक्लेर सुरुवातीच्या बहुतेक भागात पुढे होता; व्हेटेलने पहिला टायर संच दीर्घकाळ टिकवून नंतर सॉफ्ट घेतल्यामुळे अखेरीस त्याला तिसरे स्थान मिळवता आले. लक्लेर चौथा राहिला. मध्यगटात सायेन्सने पाचवे स्थान राखले, गॅस्ली सहावा, रायकोनेन सातवा आणि पहिल्या फेरीतील नुकसानानंतर बोट्टास आठवा आला. नॉरिस व अल्बोन यांनी गुण मिळवण्याची शेवटची दोन स्थाने मिळवली. ग्रोझाँ ४९ फेऱ्यांनंतर निवृत्त झाला; उरलेल्या एकोणीस गाड्या अधिकृत वर्गीकरणात सामील झाल्या.&lt;ref name=&quot;HUN19_RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_F1RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_PIRELLI&quot;/&gt;

फेरारीच्या दोन्ही गाड्यांना मर्सिडीज–रेड बुलच्या आघाडीशी वेग राखता आला नाही. तरी व्हेटेलने ३९व्या फेरीपर्यंत पहिला मध्यम टायर स्टिंट चालू ठेवून अखेरीस ताजा सॉफ्ट संच वापरला. याउलट लक्लेरने तुलनेने लवकर हार्ड संच घेतला. या भिन्न रणनीतींमुळे व्हेटेल शेवटच्या टप्प्यात सहकाऱ्याला मागे टाकून तिसरा आला. फेरारीला तिसरा–चौथा क्रमांक मिळाला, पण विजेत्यापासून एका मिनिटापेक्षा जास्त अंतर असल्याने फेरारीच्या २०१९ मधील कमी-वेगाच्या वळणांतील मर्यादा अधिक प्रकर्षाने दिसल्या. पात्रतेनंतर संघप्रमुखांनीही डाउनफोर्सशी संबंधित मर्यादा मान्य केली होती.&lt;ref name=&quot;HUN19_TEAMQ&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_PIRELLI&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_RACE&quot;/&gt;

टोरो रोसोच्या अल्बोनने १२व्या ग्रिडवरून दहावे स्थान घेत एका गुणाची भर घातली; क्व्यात १३व्या स्थानावरून १५वा झाला. अल्बोनचा FP2 मधील अपघात असूनही शनिवारी दुरुस्त केलेल्या गाडीत पात्रता व पूर्ण मुख्य शर्यत खेळणे ही या सप्ताहांतातील संघाच्या कामकाजाची लक्षणीय बाब होती. आधीच्या जर्मन ग्रांप्रीत तिसरा आलेल्या क्व्यातला या वेळी गुण मिळाले नाहीत; त्यामुळे एका शर्यतीचा निकाल पुढील सर्किटवरील वेगाची हमी देत नाही.&lt;ref name=&quot;HUN19_FP2NEWS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_RACE&quot;/&gt;

या फेरीनंतर हॅमिल्टनचे २५०, बोट्टासचे १८८ आणि व्हर्सटॅपनचे १८१ गुण झाले. दुसऱ्या स्थानापासून तिसऱ्या स्थानापर्यंतचा फरक फक्त सात गुणांचा राहिला. फेरारीच्या व्हेटेलचे १५६ आणि लक्लेरचे १३२ गुण होते. कारनिर्मात्यांत मर्सिडीज ४३८, फेरारी २८८, रेड बुल २४४ आणि मॅक्लारेन ८२ गुणांवर होते. हे संख्या रविवारच्या एफ.आय.ए.ने प्रसिद्ध केलेल्या ऐतिहासिक गुणपत्रकातील आहेत; नंतरच्या हंगामअखेरच्या क्रमवारीची प्रतिकृती नाहीत.&lt;ref name=&quot;HUN19_POINTS&quot;/&gt;

=== शर्यतीनंतरचे निर्णय, अंतिम वर्गीकरण आणि अजिंक्यपदावरील परिणाम ===

अल्फा रोमियोचा रायकोनेन दहाव्या ग्रिड स्थानावरून सातवा येत सहा गुण घेऊन गेला. जोव्हिनाझीला पात्रतेतील दंडामुळे १७व्या क्रमांकावरून सुरुवात करावी लागली आणि तो १८वा वर्गीकृत झाला; त्या दोघांचा संघाला गुण देणारा वाटा अतिशय असमान होता. जोव्हिनाझीचा हा ग्रिड दंड स्ट्रोलच्या पात्रतेतील फेरीत अडथळा आणण्याशी संबंधित होता; तो रविवारी पिटलेनमधील गुन्हा किंवा शर्यतवेळेत जोडलेला दंड नव्हता. रायकोनेनचा उत्तम निकाल मिळूनही अल्फा रोमियो कारनिर्माते गुणतालिकेत सातवाच राहिला.&lt;ref name=&quot;HUN19_GRID&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_POINTS&quot;/&gt;

हाससाठी मॅग्नसनने १४व्या ग्रिडवरून १३वे स्थान गाठले, तर ग्रोझाँ ४९ फेऱ्यांनंतर निवृत्त होऊन अवर्गीकृत राहिला. विविध कार-विकास व टायरच्या समस्यांविषयी संघ मागील शर्यतींपासून विचार करीत होता; परंतु उपलब्ध अंतिम एफ.आय.ए. वर्गीकरणात ग्रोझाँच्या निवृत्तीमागील विशिष्ट तांत्रिक निदान सविस्तर दिलेले नसल्याने तसा निश्चित दावा येथे केलेला नाही. कारनिर्माते गुणतालिकेत हास नवव्या स्थानावर २६ गुणांवर राहिला.&lt;ref name=&quot;HUN19_RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_POINTS&quot;/&gt;

विलियम्सचा रसल १५व्या क्रमांकावरून सोळावा आला व कुबिका १९व्या क्रमांकावरून एकोणिसावा. रसलने पहिल्या पात्रता फेरीत १:१७.०३१ अशी वेळ देऊन Q2 च्या दाराशी पोहोचल्याने संघाच्या संपूर्ण वर्षभराच्या कामगिरीच्या पार्श्वभूमीवर काही सुधारणा दिसली; परंतु गुणतालिकेत संघाला कोणताही अतिरिक्त गुण मिळाला नाही. कुबिका अंतिम शर्यतीत ६७ फेऱ्या पूर्ण करत वर्गीकृत झाला आणि रसलने ६८ फेऱ्या पूर्ण केल्या. वेगातील वास्तविक अंतर दडपून टाकण्याऐवजी हे संख्यात्मक अंतर ठेवणे महत्त्वाचे आहे.&lt;ref name=&quot;HUN19_QUAL&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HUN19_POINTS&quot;/&gt;

== निकालानंतर गुणतालिका ==
=== चालक अजिंक्यपद गुणतालिका ===

हंगेरियन ग्रांप्रीनंतरच्या एफ.आय.ए. दस्तऐवज क्रमांक ३७ च्या चालक गुणपत्रकात २० चालक आहेत. शून्य गुण असलेला रसलही शेवटच्या क्रमांकावर सूचीबद्ध आहे; समान गुण असलेल्या दोन जोड्यांची अधिकृत क्रमवारी जशीच्या तशी ठेवली आहे.&lt;ref name=&quot;HUN19_POINTS&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! चालक !! संघ !! गुण
|-
| १ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || २५०
|-
| २ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १८८
|-
| ३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १८१
|-
| ४ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || १५६
|-
| ५ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || १३२
|-
| ६ || [[पियर गॅस्ली]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ६३
|-
| ७ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || ५८
|-
| ८ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ३१
|-
| ९ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || २७
|-
| १० || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || २४
|-
| ११ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || २२
|-
| १२ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १८
|-
| १३ || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || १८
|-
| १४ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || १७
|-
| १५ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[टोरो रोसो]] || १६
|-
| १६ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १३
|-
| १७ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || ८
|-
| १८ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १
|-
| १९ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १
|-
| २० || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;HUN19_POINTS&quot;/&gt;
|}

=== कारनिर्माते अजिंक्यपद गुणतालिका ===

या विशिष्ट फेरीनंतर सर्व दहा कारनिर्मात्यांचे एफ.आय.ए.चे प्रकाशित गुण खाली दिले आहेत. चालक अजिंक्यपदातील प्रत्येक गुण समकालीन योग्य कारनिर्मात्याला दिलेला आहे; पुढील फेऱ्यांतील संघबदल किंवा भविष्यातील निकाल यांचा येथे प्रभाव नाही.&lt;ref name=&quot;HUN19_POINTS&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कारनिर्माता !! गुण
|-
| १ || [[मर्सिडीज]] || ४३८
|-
| २ || [[फेरारी]] || २८८
|-
| ३ || [[रेड बुल रेसिंग]] || २४४
|-
| ४ || [[मॅक्लारेन]] || ८२
|-
| ५ || [[टोरो रोसो]] || ४३
|-
| ६ || [[रेनॉल्ट]] || ३९
|-
| ७ || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ३२
|-
| ८ || [[रेसिंग पॉइंट]] || ३१
|-
| ९ || [[हास]] || २६
|-
| १० || [[विलियम्स रेसिंग]] || १
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;HUN19_POINTS&quot;/&gt;
|}

== हे सुद्धा पहा ==
* [[फॉर्म्युला वन]]
* [[हंगेरियन ग्रांप्री]]
* [[हंगरोरिंग]]
* [[२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम]]
* [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन चालक यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]]

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}

==तळटीप==
{{reflist|group=टीप}}

== बाह्य दुवे ==
* [https://www.formula1.com/en/racing/2019/hungary फॉर्म्युला वन : २०१९ हंगेरियन ग्रांप्री अधिकृत कार्यक्रम]
* [https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1011/hungary/race-result फॉर्म्युला वन : अधिकृत शर्यतीचे निकाल]
* [https://www.fia.com/documents/championships/fia-formula-one-world-championship-14/season/season-2019-971/event/Hungarian%20Grand%20Prix एफ.आय.ए. : हंगेरियन ग्रांप्री निर्णय दस्तऐवज]

{{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत
| हंगाम = २०१९
| ग्रांप्री = हंगेरियन ग्रांप्री
| हंगामातील_मागील_शर्यत = २०१९ जर्मन ग्रांप्री
| हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०१९ बेल्जियम ग्रांप्री
| ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१८ हंगेरियन ग्रांप्री
| ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२० हंगेरियन ग्रांप्री
}}
{{२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम}}
{{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}}
[[वर्ग:हंगेरियन ग्रांप्री]]
[[वर्ग:२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम]]</text>
      <sha1>6bicmibncsfvxlrb4daczmpd7v5ggdr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>२०१९ बेल्जियम ग्रांप्री</title>
    <ns>0</ns>
    <id>250209</id>
    <revision>
      <id>2728291</id>
      <parentid>2727231</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T14:09:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Koolkrazy</username>
        <id>1591</id>
      </contributor>
      <comment>/* मुख्य शर्यतीनंतरचे विश्लेषण */</comment>
      <origin>2728291</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="116161" sha1="02j3aedlm84sv5r034mzgjxiar4uxl1" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत माहिती
| प्रकार = एफ.१
| देश = बेल्जियम
| ग्रांप्री = बेल्जियम
| चित्र = F1 circuits 2014-2018 - Circuit de Spa-Francorchamps (version 2).svg
| चित्र_शीर्षक = २०१९ मध्ये वापरल्या जाणाऱ्या सर्किट डी स्पा-फ्रांसोरचॅम्पसचे ऐतिहासिक रेखाचित्र
| दिनांक = १ सप्टेंबर
| वर्ष = २०१९
| अधिकृत_नाव = फॉर्म्युला वन जॉनी वॉकर बेल्जियम ग्रांप्री २०१९
| शर्यत_क्रमांक = १३
| हंगामात_एकूण_शर्यती = २१
| शर्यतीचे_ठिकाण = [[सर्किट डी स्पा-फ्रांसोरचॅम्पस]], स्पा-फ्रांसोरचॅम्पस, बेल्जियम
| सर्किट_प्रकार = कायमस्वरूपी शर्यत मार्ग
| सर्किट_अंतर_किमी = ७.००४
| सर्किट_अंतर_मैल = ४.३५२
| एकूण_फेऱ्या = ४४
| एकूण_अंतर_किमी = ३०८.०५२
| एकूण_अंतर_मैल = १९१.४१४
| हवामान = शुक्रवारी स्वच्छ आणि तुलनेने उष्ण; रविवारी थंड व कोरडे
| पोल_चालक = [[शार्ल लक्लेर]]
| पोल_देश = मोनॅको
| पोल_संघ = [[फेरारी]]
| पोल_वेळ = १:४२.५१९
| जलद_चालक = [[सेबास्टियन व्हेटेल]]
| जलद_देश = जर्मनी
| जलद_संघ = [[फेरारी]]
| जलद_वेळ = १:४६.४०९
| जलद_फेरी = ३६
| पहिला_चालक = [[शार्ल लक्लेर]]
| पहिला_देश = मोनॅको
| पहिला_संघ = [[फेरारी]]
| दुसरा_चालक = [[लुइस हॅमिल्टन]]
| दुसरा_देश = युनायटेड किंग्डम
| दुसरा_संघ = [[मर्सिडीज]]
| तिसरा_चालक = [[वालट्टेरी बोट्टास]]
| तिसरा_देश = फिनलंड
| तिसरा_संघ = [[मर्सिडीज]]
| हंगामातील_मागील_शर्यत = २०१९ हंगेरियन ग्रांप्री
| हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०१९ इटालियन ग्रांप्री
| ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१८ बेल्जियम ग्रांप्री
| ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२० बेल्जियम ग्रांप्री
}}

'''२०१९ बेल्जियम ग्रांप्री''' (अधिकृत नाव '''फॉर्म्युला वन जॉनी वॉकर बेल्जियम ग्रांप्री २०१९''') ही [[२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम]]ातील तेरावी शर्यत होती. १ सप्टेंबर २०१९ रोजी बेल्जियममधील [[सर्किट डी स्पा-फ्रांसोरचॅम्पस]] येथे ४४ फेऱ्यांची ही शर्यत पार पडली. [[फेरारी]]च्या [[शार्ल लक्लेर]]ने पोलवरून सुरुवात करून त्याच्या फॉर्म्युला वन कारकिर्दीतील पहिला विजय मिळवला. [[मर्सिडीज]]चे [[लुइस हॅमिल्टन]] दुसऱ्या आणि [[वालट्टेरी बोट्टास]] तिसऱ्या स्थानावर आले. [[सेबास्टियन व्हेटेल]] चौथा आला; शर्यतीची सर्वोत्तम फेरी नोंदवल्यामुळे त्याला एक अतिरिक्त गुण मिळाला.&lt;ref name=&quot;BEL19_EVENT&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/racing/2019/belgium |title=बेल्जियम ग्रांप्री २०१९ : अधिकृत स्पर्धा कार्यक्रम व नाव |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BEL19_RACEFIA&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20Belgian%20Grand%20Prix%20-%20Final%20Race%20Classification_2.pdf |title=मुख्य शर्यतीचे अंतिम अधिकृत वर्गीकरण, एफ.आय.ए. दस्तऐवज ४६ |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=१ सप्टेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BEL19_PIRELLI&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://press.pirelli.com/2019-belgian-grand-prix---race/ |title=बेल्जियम ग्रांप्री : पिरेलीचे टायर आणि रणनीती विश्लेषण |प्रकाशक=पिरेली |दिनांक=१ सप्टेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;

शनिवारी याच आठवड्याच्या [[फॉर्म्युला दोन]] शर्यतीदरम्यान फ्रेंच चालक [[अँथोइन हुबेर]] यांचे निधन झाले. त्यानंतरच्या स्मरणकार्यक्रमामुळे आणि विविध संघांनी व्यक्त केलेल्या श्रद्धांजलीमुळे रविवारची शर्यत संवेदनशील वातावरणात झाली. लक्लेरने आपल्या पहिल्या विजयाचे श्रेय आपल्या दिवंगत मित्राच्या स्मृतीला दिले. त्या फॉर्म्युला दोन प्रसंगाची चौकशी स्वतंत्रपणे झाली; त्याचा फॉर्म्युला वनच्या शर्यतीच्या अंतिम वर्गीकरणावर दंडात्मक परिणाम झाला नव्हता.&lt;ref name=&quot;BEL19_FIAF2&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/news/statement-incident-during-fia-formula-2-feature-race-spa-francorchamps |title=स्पा येथील फॉर्म्युला दोन दुर्घटनेबाबत एफ.आय.ए. निवेदन |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=३१ ऑगस्ट २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BEL19_REPORT&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/leclerc-holds-off-hamilton-to-take-emotional-maiden-grand-prix-victory.7peJjlJIqpoCQC8cT24u23 |title=लक्लेरचा पहिला फॉर्म्युला वन विजय : अधिकृत वृत्त |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=१ सप्टेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;

== पार्श्वभूमी ==
=== शर्यतीपूर्वीची अजिंक्यपदाची स्थिती ===

उन्हाळी विश्रांतीनंतरची ही पहिली ग्रांप्री होती. हंगेरियन ग्रांप्रीनंतर चालक अजिंक्यपदात हॅमिल्टन २५० गुणांसह आघाडीवर आणि बोट्टास १८८ गुणांसह दुसरा होता; मॅक्स व्हर्सटॅपन १८१ गुणांवर तिसरा होता. कारनिर्मात्यांत मर्सिडीज ४३८, फेरारी २८८ आणि रेड बुल २४४ गुणांवर होते. त्यामुळे दोन अजिंक्यपदांतील नेतृत्व मर्सिडीजकडे असले, तरी स्पामधील वेगवान सरळ रेषांच्या विभागांमध्ये फेरारीच्या गाडीची कमाल गती निर्णायक ठरू शकेल अशी अपेक्षा व्यक्त केली जात होती.&lt;ref name=&quot;BEL19_CHAMP&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/leclerc-holds-off-hamilton-to-take-emotional-maiden-grand-prix-victory.7peJjlJIqpoCQC8cT24u23 |title=बेल्जियम ग्रांप्रीनंतर चालक व संघ गुणतालिका : फॉर्म्युला वन |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BEL19_FP1NEWS&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/fp1-report-2019-belgian-grand-prix.1cIPVGb4b1JY5bl5Uk64IM |title=पहिल्या सरावात फेरारीचे वर्चस्व : शर्यतवृत्त |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=३० ऑगस्ट २०१९}}&lt;/ref&gt;

हंगेरियन शर्यतीत मर्सिडीजच्या रणनीतीमुळे हॅमिल्टनने व्हर्सटॅपनवर विजय मिळवला होता. याउलट फेरारीला २०१९ मध्ये अद्याप विजय मिळाला नव्हता; शार्ल लक्लेरने आधी काही वेळा वेगवान पात्रता कामगिरी दाखवली असली तरी पहिल्या विजयाची प्रतीक्षा होती. या पार्श्वभूमीवर स्पामधील स्पर्धा केवळ एकल-फेरी वेगाची नव्हे तर मध्यम टायरवरील दीर्घकाळची शर्यतगती, पिटस्टॉपची वेळ आणि टायरची झीज यांची कसोटी होती.&lt;ref name=&quot;BEL19_REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BEL19_PIRELLI&quot;/&gt;

=== सर्किट आणि स्पर्धा कार्यक्रम ===

सर्किट डी स्पा-फ्रांसोरचॅम्पस हा बेल्जियमच्या आर्देन प्रदेशातील ७.००४ किमीचा कायमस्वरूपी शर्यत मार्ग आहे. ला सोर्स, ओ रूज–राडिओं, केमेल सरळ मार्ग, ले कॉम्ब आणि ब्लांशिमों या विभागांमुळे वेगवान ट्रॅक तसेच वळणांवरील पकड यांचा समतोल आवश्यक ठरतो. २०१९ मधील अधिकृत अंतिम वर्गीकरणात ४४ फेऱ्यांचे एकूण शर्यत अंतर ३०८.०५२ किमी नोंदवले आहे.{{refn|group=टीप|प्रकाशित नाममात्र सर्किट अंतर ७.००४ किमी आहे; ४४ × ७.००४ = ३०८.१७६ किमी असे सरळ गुणाकाराचे उत्तर अधिकृत शर्यत अंतरापेक्षा भिन्न येते. पहिल्या फेरीसंबंधीचे मोजमाप आणि प्रारंभरेषेची स्थिती या कारणांमुळे अंतिम एफ.आय.ए. दस्तऐवजातील ३०८.०५२ किमीला प्राधान्य दिले आहे.}}&lt;ref name=&quot;BEL19_PREVIEW&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/2019_belgian_gp_preview_0.pdf |title=बेल्जियम ग्रांप्री : एफ.आय.ए. सर्किट व शर्यत पूर्वआढावा |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BEL19_RACEFIA&quot;/&gt;

नियमित कार्यक्रमानुसार शुक्रवारी ३० ऑगस्ट रोजी पहिला आणि दुसरा मुक्त सराव, शनिवारी ३१ ऑगस्ट रोजी तिसरा सराव आणि मुख्य पात्रता फेरी, तर रविवारी १ सप्टेंबर रोजी ग्रांप्री शर्यत नियोजित होती. हा २०१९ हंगामातील नियमित सप्ताहांत होता; स्प्रिंट शर्यत किंवा स्वतंत्र स्प्रिंट पात्रता येथे नव्हती.&lt;ref name=&quot;BEL19_EVENT&quot;/&gt;

=== सहभागी चालक आणि संघ ===

वीस शर्यत-प्रविष्ट चालक दहा संघांकडून सहभागी झाले. उन्हाळी विश्रांतीदरम्यान रेड बुलने अलेक्झांडर अल्बोनला मुख्य संघात स्थान दिले आणि पियर गॅस्ली टोरो रोसोमध्ये परतला. त्यामुळे अल्बोनच्या लाल बैल संघासाठी आणि गॅस्लीच्या टोरो रोसो पुनरागमनासाठी ही पहिली शर्यत होती. विलियम्सच्या जॉर्ज रसलऐवजी केवळ पहिल्या मुक्त सरावात निकोलस लॅटिफी कार क्र. ४० चालवत होता; रसल दुसऱ्या सरावापासून परतला. अनुभवी किमी रायकोनेनच्या फिटनेसविषयी शंका व्यक्त झाल्यानंतरही त्याने प्रत्यक्ष सप्ताहांतात सहभाग घेतला; मार्कस एरिक्सनने त्यांची जागा घेतली नाही.&lt;ref name=&quot;BEL19_ENTRY&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20Belgian%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf |title=बेल्जियम ग्रांप्री : सहभागी चालकांची अधिकृत यादी |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=२९ ऑगस्ट २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BEL19_FP1FIA&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20Belgian%20Grand%20Prix%20-%20P1%20Classification.pdf |title=पहिल्या मुक्त सरावाचे अधिकृत वर्गीकरण, एफ.आय.ए. दस्तऐवज ८ |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=३० ऑगस्ट २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BEL19_FP1NEWS&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! संघ !! चालक !! कार क्र.
|-
| [[मर्सिडीज]] || [[लुइस हॅमिल्टन]] || ४४
|-
| [[मर्सिडीज]] || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || ७७
|-
| [[फेरारी]] || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || ५
|-
| [[फेरारी]] || [[शार्ल लक्लेर]] || १६
|-
| [[रेड बुल रेसिंग]] || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || ३३
|-
| [[रेड बुल रेसिंग]] || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || २३
|-
| [[मॅक्लारेन]] || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || ५५
|-
| [[मॅक्लारेन]] || [[लॅन्डो नॉरिस]] || ४
|-
| [[रेनॉल्ट]] || [[डॅनियल रिकार्डो]] || ३
|-
| [[रेनॉल्ट]] || [[निको हुल्केनबर्ग]] || २७
|-
| [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || [[किमी रायकोनेन]] || ७
|-
| [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || ९९
|-
| [[रेसिंग पॉइंट]] || [[सर्जिओ पेरेझ]] || ११
|-
| [[रेसिंग पॉइंट]] || [[लान्स स्ट्रोल]] || १८
|-
| [[टोरो रोसो]] || [[डॅनिल क्व्यात]] || २६
|-
| [[टोरो रोसो]] || [[पियर गॅस्ली]] || १०
|-
| [[हास]] || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || ८
|-
| [[हास]] || [[केविन मॅग्नसन]] || २०
|-
| [[विलियम्स रेसिंग]] || [[रॉबर्ट कुबिका]] || ८८
|-
| [[विलियम्स रेसिंग]] || [[जॉर्ज रसल]] || ६३
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;BEL19_ENTRY&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BEL19_RACEFIA&quot;/&gt;
|}

=== टायर ===

पिरेलीने स्पासाठी C1 कठीण (पांढऱ्या पट्टीचे), C2 मध्यम (पिवळ्या पट्टीचे) आणि C3 मऊ (लाल पट्टीचे) असे तीन कोरडे टायर प्रकार दिले. प्रत्येक चालकाला तेरा कोरडे संच मिळत असले, तरी मिश्रणनिहाय संचांची संख्या चालकांनी केलेल्या निवडीमुळे वेगवेगळी होती. मर्सिडीजच्या दोन्ही चालकांनी आणि लॅन्डो नॉरिसने आठ सॉफ्ट संच निवडले; फेरारी, रेड बुल, रेनॉल्ट व हास संघांनी मोठ्या प्रमाणावर सॉफ्ट पर्याय निवडला. खालील प्रति-चालक स्तंभात एकच सार्वत्रिक वाटप न दाखवता सत्यापित निवडीच्या मर्यादा दिल्या आहेत. प्रत्येक ओळीतील मर्यादेचा अर्थ एकाच चालकाकडे स्वतंत्रपणे ते सर्व टोकाचे आकडे एकत्रित होते असा नाही.&lt;ref name=&quot;BEL19_PIRELLIPRE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://press.pirelli.com/2019-belgian-and-japanese-grands-prix--tyre-compound-choices/ |title=बेल्जियम ग्रांप्री : टायर मिश्रणांची निवड |प्रकाशक=पिरेली |दिनांक=२७ जून २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BEL19_ALLOCATION&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://press.pirelli.com/2019-belgian-grand-prix--selected-sets-per-driver/ |title=बेल्जियम ग्रांप्री : चालकनिहाय टायर संच निवड |प्रकाशक=पिरेली |दिनांक=९ ऑगस्ट २०१९}}&lt;/ref&gt;

पावसासाठीच्या टायरचा समावेश या तीन कोरड्या मिश्रणांच्या रांगांमध्ये नाही. रविवारच्या प्रत्यक्ष शर्यतीत C1 कठीण मिश्रण वापरण्यात आले नाही; आघाडीच्या संघांनी प्रामुख्याने सॉफ्टवरून मध्यमवर जाणारी एक-थांबा रणनीती स्वीकारली, तर व्हेटेलने दुसरा थांबा घेऊन सॉफ्ट संचावर सर्वात वेगवान फेरी नोंदवली.&lt;ref name=&quot;BEL19_PIRELLI&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! टायर प्रकार !! मिश्रण !! बाजूच्या पट्टीचा रंग !! प्रत्येकी उपलब्ध संच
|-
| कठीण || C1 || पांढरा || १–२ (चालकानुसार)
|-
| मध्यम || C2 || पिवळा || १–४ (चालकानुसार)
|-
| मऊ || C3 || लाल || ८–१० (चालकानुसार)
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;BEL19_ALLOCATION&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BEL19_PIRELLIPRE&quot;/&gt;
|}

== मुक्त सराव सत्रे ==
=== पहिला मुक्त सराव ===

३० ऑगस्ट रोजीच्या पहिल्या सरावात व्हेटेलने १:४४.५७४ अशी सर्वोत्तम वेळ नोंदवली. त्याचा फेरारी सहकारी लक्लेर केवळ ०.२१४ सेकंद मागे, तर व्हर्सटॅपन तिसरा व नव्या रेड बुल गाडीतील अल्बोन चौथा राहिला. मर्सिडीजचे बोट्टास व हॅमिल्टन अनुक्रमे पाचव्या आणि सहाव्या स्थानावर होते; त्यांची सुरुवातीची धावण्याची योजना फेरारीच्या मऊ टायरवरील तुलनात्मक वेगापेक्षा वेगळी होती. या एकाच सत्रावरून अंतिम शर्यतीचा निकाल निश्चित मानता येत नव्हता.&lt;ref name=&quot;BEL19_FP1FIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BEL19_FP1NEWS&quot;/&gt;

हॅमिल्टनच्या कारमध्ये थ्रॉटल पेडलशी संबंधित तात्पुरती तांत्रिक समस्या उद्भवली. स्ट्रोलच्या रेसिंग पॉइंटवरील इंजिन आवरणाचा एक भाग सुटल्यामुळे काही वेळ आभासी सुरक्षा कारची प्रक्रिया लागू झाली. विलियम्सच्या अधिकृत सरावपत्रात निकोलस लॅटिफी कार क्र. ४० वर एकोणिसावा व कुबिका विसावा होता; येथे लॅटिफीऐवजी रसलची काल्पनिक सराववेळ लिहिलेली नाही.&lt;ref name=&quot;BEL19_FP1NEWS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BEL19_FP1FIA&quot;/&gt;

=== मुक्त सराव १ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || १:४४.५७४ || २०
|-
| २ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || +०.२१४ सेकंद || २०
|-
| ३ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.९३३ सेकंद || १८
|-
| ४ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +१.०१० सेकंद || १९
|-
| ५ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || +१.३०८ सेकंद || २५
|-
| ६ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || +१.३९९ सेकंद || १६
|-
| ७ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || +१.६२४ सेकंद || १६
|-
| ८ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || +१.८५२ सेकंद || २३
|-
| ९ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || +१.८५९ सेकंद || २२
|-
| १० || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || +१.९८३ सेकंद || २०
|-
| ११ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || +२.०९५ सेकंद || २३
|-
| १२ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || +२.०९६ सेकंद || १९
|-
| १३ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || +२.४५० सेकंद || २०
|-
| १४ || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || +२.६०२ सेकंद || १८
|-
| १५ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || +२.७५९ सेकंद || २२
|-
| १६ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || +२.९१४ सेकंद || २१
|-
| १७ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || +३.०६२ सेकंद || २०
|-
| १८ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || +३.३९४ सेकंद || २६
|-
| १९ || ४० || [[निकोलस लॅटिफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +४.२१० सेकंद || २४
|-
| २० || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +४.३९२ सेकंद || २४
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;BEL19_FP1FIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BEL19_FP1&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1012/belgium/practice/1 |title=बेल्जियम ग्रांप्री : मुक्त सराव १ निकाल |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;
|}

=== दुसरा मुक्त सराव ===

शुक्रवारी दुपारी लक्लेरने १:४४.१२३ मध्ये दुसऱ्या सरावात अग्रस्थान पटकावले. व्हेटेल ०.६३० सेकंद मागे दुसरा आणि बोट्टास ०.८४६ सेकंद मागे तिसरा होता. फेरारीला दीर्घ सरळ मार्गांवर वेगाचा फायदा दिसत होता; मर्सिडीजच्या वळणांतील प्रतिस्पर्धी क्षमतेमुळे शर्यतीतील टायर निवडीचे महत्त्व कायम होते. रेसिंग पॉइंटचा पेरेझ पाचवा, स्ट्रोल आठवा राहिल्याने मधल्या गटात स्पर्धक संघाचा चांगला वेग दिसला.&lt;ref name=&quot;BEL19_FP2FIA&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20Belgian%20Grand%20Prix%20-%20P2%20Classification.pdf |title=दुसऱ्या मुक्त सरावाचे अधिकृत वर्गीकरण, एफ.आय.ए. दस्तऐवज १७ |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=३० ऑगस्ट २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BEL19_FP2NEWS&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/fp2-report-belgian-grand-prix-2019.5tI6mOUn0YsDi5abUW3BTN |title=दुसऱ्या सरावात लक्लेरची आघाडी : शर्यतवृत्त |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=३० ऑगस्ट २०१९}}&lt;/ref&gt;

रेड बुलसाठी व्हर्सटॅपन सहावा आणि अल्बोन दहावा होता. टोरो रोसोमध्ये परतलेल्या गॅस्लीला सतरावा क्रमांक मिळाला. पहिल्या सरावात विलियम्सच्या जागेवर लॅटिफीने सहभाग घेतल्यानंतर या सत्रात रसल कार क्र. ६३ घेऊन परतला; त्याने तीस फेऱ्या पूर्ण केल्या. दोन्ही सरावांचे वेग व पूर्ण फेऱ्या स्वतंत्र अधिकृत कागदपत्रांतून घेतल्या आहेत.&lt;ref name=&quot;BEL19_FP2FIA&quot;/&gt;

=== मुक्त सराव २ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || १:४४.१२३ || २८
|-
| २ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || +०.६३० सेकंद || ३०
|-
| ३ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || +०.८४६ सेकंद || २८
|-
| ४ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || +०.८९२ सेकंद || २६
|-
| ५ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || +०.९९४ सेकंद || २५
|-
| ६ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +१.२७१ सेकंद || २०
|-
| ७ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || +१.५८५ सेकंद || २५
|-
| ८ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || +१.६०९ सेकंद || २१
|-
| ९ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || +१.६१२ सेकंद || २६
|-
| १० || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +१.६४८ सेकंद || २१
|-
| ११ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || +१.८७६ सेकंद || २८
|-
| १२ || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || +१.९९७ सेकंद || २१
|-
| १३ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || +२.०८६ सेकंद || २६
|-
| १४ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || +२.०९१ सेकंद || २४
|-
| १५ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || +२.१३५ सेकंद || २९
|-
| १६ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || +२.२०५ सेकंद || २४
|-
| १७ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || +२.२५१ सेकंद || २८
|-
| १८ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || +२.२७६ सेकंद || २१
|-
| १९ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +३.७६४ सेकंद || ३०
|-
| २० || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +४.२०८ सेकंद || ३२
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;BEL19_FP2FIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BEL19_FP2&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1012/belgium/practice/2 |title=बेल्जियम ग्रांप्री : मुक्त सराव २ निकाल |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;
|}

=== तिसरा मुक्त सराव ===

शनिवारी सकाळी लक्लेरने १:४४.२०६ नोंदवून पुन्हा सर्वोत्तम वेळ मिळवली; व्हेटेल दुसरा, बोट्टास तिसरा आणि रिकार्डो चौथा होता. हॅमिल्टनने सत्रात केवळ चार फेऱ्या पूर्ण केल्या. त्याच्या गाडीला बाराव्या वळणाजवळ झालेल्या दुर्घटनेमुळे सत्रात लाल झेंडा दाखवावा लागला आणि मर्सिडीजला पात्रतेपूर्वी नुकसान दुरुस्त करावे लागले; चालकाला त्यातून गंभीर दुखापत झाली नाही. त्यामुळे शनिवारच्या पात्रतेत त्याच्या संघाच्या तयारीवर विशेष ताण आला.&lt;ref name=&quot;BEL19_FP3FIA&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20Belgian%20Grand%20Prix%20-%20P3%20Classification.pdf |title=तिसऱ्या मुक्त सरावाचे अधिकृत वर्गीकरण, एफ.आय.ए. दस्तऐवज २५ |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=३१ ऑगस्ट २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BEL19_FP3NEWS&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/fp3-leclerc-keeps-ferrari-top-as-hamilton-ends-up-in-the-wall.6DliL5xJo0oVrrfDMw5sIW |title=तिसऱ्या सरावात फेरारीची आघाडी व हॅमिल्टनचा अपघात |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=३१ ऑगस्ट २०१९}}&lt;/ref&gt;

अल्बोनने चौदा फेऱ्या पूर्ण केल्या असल्या तरी वैध सर्वात वेगवान वेळ १:५०.६८१ अशी होती व तो विसाव्या स्थानावर राहिला. रेसिंग पॉइंटचा पेरेझ सहावा, फेरारी व मर्सिडीजव्यतिरिक्त रेनॉल्टचा रिकार्डो चौथा होता. शुक्रवारच्या वेळांपेक्षा बदललेली स्थिती पाहता फक्त एकल-फेरी क्रमवारीवरून रविवारच्या गतीचा निष्कर्ष काढणे योग्य नव्हते.&lt;ref name=&quot;BEL19_FP3FIA&quot;/&gt;

=== मुक्त सराव ३ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || १:४४.२०६ || ९
|-
| २ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || +०.४५१ सेकंद || १२
|-
| ३ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || +०.४९७ सेकंद || ११
|-
| ४ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || +०.७६८ सेकंद || १०
|-
| ५ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +१.१०६ सेकंद || ११
|-
| ६ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || +१.३१५ सेकंद || १२
|-
| ७ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || +१.३६० सेकंद || ४
|-
| ८ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || +१.४५३ सेकंद || १३
|-
| ९ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || +१.४८२ सेकंद || १३
|-
| १० || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || +१.५४६ सेकंद || १५
|-
| ११ || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || +१.६०० सेकंद || १५
|-
| १२ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || +१.६४९ सेकंद || ११
|-
| १३ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || +१.७९८ सेकंद || १५
|-
| १४ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || +१.८११ सेकंद || १४
|-
| १५ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || +२.०६४ सेकंद || १३
|-
| १६ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || +२.१७३ सेकंद || ११
|-
| १७ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || +२.४३६ सेकंद || १३
|-
| १८ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +३.६५२ सेकंद || १४
|-
| १९ || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +४.१४४ सेकंद || १४
|-
| २० || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +६.४७५ सेकंद || १४
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;BEL19_FP3FIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BEL19_FP3&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1012/belgium/practice/3 |title=बेल्जियम ग्रांप्री : मुक्त सराव ३ निकाल |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;
|}

== मुख्य शर्यतीची पात्रता फेरी ==
=== फेरी १ ===

शनिवारी पात्रतेच्या पहिल्या फेरीत लक्लेरने १:४३.५८७ नोंदवून फेरारीचा वेग सिद्ध केला; व्हेटेल १:४४.१०९ वर दुसरा आणि व्हर्सटॅपन १:४४.६२२ वर तिसरा होता. शनिवारी सकाळी दुर्घटनाग्रस्त झालेल्या हॅमिल्टनची मर्सिडीज पात्रतेपर्यंत दुरुस्त झाली आणि तो या भागातून पुढे गेला. गॅस्ली, सायेन्स, क्व्यात आणि रसल हे पुढच्या फेरीसाठी पात्र ठरले नाहीत. कुबिकाच्या विलियम्सच्या पॉवर युनिटमध्ये बिघाड झाल्याने त्याला अधिकृत वैध वेळ नोंदवता आली नाही; त्याने दोन फेऱ्या पूर्ण केल्या असल्या तरी त्यामुळे त्याला पात्रतेचा अधिकृत क्रमांक मिळाला नाही.&lt;ref name=&quot;BEL19_QUALFIA&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20Belgian%20Grand%20Prix%20-%20Final%20Qualifying%20Classification.pdf |title=मुख्य शर्यतीची अंतिम पात्रता फेरी, एफ.आय.ए. दस्तऐवज ३० |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=३१ ऑगस्ट २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BEL19_Q&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1012/belgium/qualifying |title=बेल्जियम ग्रांप्री : पात्रता फेरी निकाल |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

=== फेरी २ ===

दुसऱ्या फेरीत लक्लेरने १:४२.९३८ अशी पुन्हा सर्वात वेगवान वेळ नोंदवली. व्हेटेल, हॅमिल्टन, बोट्टास, व्हर्सटॅपन, रिकार्डो, हुल्केनबर्ग, रायकोनेन, पेरेझ आणि मॅग्नसन हे अंतिम दहा चालकांमध्ये राहिले. ग्रोझाँ अकरावा आणि नॉरिस बारावा ठरले; स्ट्रोल व अल्बोन अनुक्रमे तेरावा आणि चौदावा राहिले. अल्फा रोमियोच्या जोव्हिनाझीच्या गाडीतील तांत्रिक बिघाडामुळे त्याला या फेरीत वैध वेळ नोंदवता आली नाही, म्हणून त्याचे Q1 स्थान पंधरावे राहिले.&lt;ref name=&quot;BEL19_QUALFIA&quot;/&gt;

=== फेरी ३ ===

अंतिम पात्रता फेरीत लक्लेरने १:४२.५१९ मध्ये पोल मिळवला. व्हेटेल दुसरा, ०.७४८ सेकंद मागे; हॅमिल्टन तिसरा, बोट्टास चौथा आणि व्हर्सटॅपन पाचवा राहिला. फेरारीच्या सरळ मार्गांवरील वेगाचा फायदा प्रकट झाला, पण मर्सिडीजच्या उशिरा पात्रता पूर्ण केलेल्या गाड्या शर्यतीत दीर्घ स्टिंटमध्ये आव्हान देऊ शकतील हे स्पष्ट होते. रिकार्डो, हुल्केनबर्ग, रायकोनेन, पेरेझ व मॅग्नसन सहाव्या ते दहाव्या क्रमांकावर पात्र ठरले.&lt;ref name=&quot;BEL19_QUALFIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BEL19_FIAQHTML&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2019/belgian-grand-prix/qualifying-classification |title=बेल्जियम ग्रांप्री : एफ.आय.ए. पात्रता वर्गीकरण |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}&lt;/ref&gt;

=== मुख्य शर्यतीच्या पात्रता फेरीचे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी १ !! फेरी २ !! फेरी ३ !! एकूण फेऱ्या
|-
| १ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || १:४३.५८७ || १:४२.९३८ || १:४२.५१९ || १७
|-
| २ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || १:४४.१०९ || १:४३.०३७ || १:४३.२६७ || १७
|-
| ३ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:४५.२६० || १:४३.५९२ || १:४३.२८२ || १९
|-
| ४ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:४५.१४१ || १:४३.९८० || १:४३.४१५ || १९
|-
| ५ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:४४.६२२ || १:४४.१३२ || १:४३.६९० || १६
|-
| ६ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || १:४५.५६० || १:४४.१०३ || १:४४.२५७ || १७
|-
| ७ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || १:४५.८९९ || १:४४.५४९ || १:४४.५४२ || १६
|-
| ८ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:४५.८४२ || १:४४.१४० || १:४४.५५७ || १८
|-
| ९ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:४५.७३२ || १:४४.७०७ || १:४४.७०६ || १८
|-
| १० || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || १:४५.८३९ || १:४४.७३८ || १:४५.०८६ || १८
|-
| ११ || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || १:४५.६९४ || १:४४.७९७ || — || १२
|-
| १२ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || १:४६.१५४ || १:४४.८४७ || — || १२
|-
| १३ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:४६.००० || १:४५.०४७ || — || ८
|-
| १४ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:४५.५२८ || १:४५.७९९ || — || ८
|-
| १५ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:४५.६३७ || — || — || ७
|-
| १६ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || १:४६.४३५ || — || — || ५
|-
| १७ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || १:४६.५०७ || — || — || ६
|-
| १८ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || १:४६.५१८ || — || — || ४
|-
| १९ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:४७.५४८ || — || — || ६
|-
| अवर्गीकृत || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || वैध वेळ नाही || — || — || २
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;8&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;BEL19_QUALFIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BEL19_Q&quot;/&gt;
|}

=== मुख्य शर्यतीची अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी ===

सुट्ट्यानंतर पॉवर युनिटचे अनेक घटक बदलण्यात आल्यामुळे रविवारच्या अधिकृत ग्रिडमध्ये पात्रतेच्या स्थानांपेक्षा मोठे बदल झाले. रिकार्डो व हुल्केनबर्गला अतिरिक्त पॉवर युनिट घटकांकरिता प्रत्येकी पाच स्थानांचे दंड मिळाले. सायेन्सला एकूण पंधरा स्थानांपर्यंतचा परिणाम होणारा पॉवर युनिट दंड झाला; अल्बोन, स्ट्रोल, क्व्यात आणि जोव्हिनाझी यांना मागील रांगांमध्ये जावे लागले. कुबिकाला पात्रतेत वेळ नोंदवता आली नसली तरी पंचांनी त्याला शर्यत सुरू करण्याची परवानगी दिली; कारच्या भागांत व सेटअपमध्ये पार्स फर्मे नियमांतर्गत बदल झाल्यामुळे त्याची सुरुवात खास पिटलेनमधून झाली.&lt;ref name=&quot;BEL19_GRIDFIA&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20Belgian%20Grand%20Prix%20-%20Final%20Starting%20Grid.pdf |title=मुख्य शर्यतीची अंतिम सुरुवातीची क्रमवारी, एफ.आय.ए. दस्तऐवज ४० |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=१ सप्टेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BEL19_GRID&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1012/belgium/starting-grid |title=बेल्जियम ग्रांप्री : सुरुवातीची क्रमवारी |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

अंतिम एफ.आय.ए. पत्रकात नेमके १९ क्रमांकित ग्रिड स्थान आहेत आणि वीसावा चालक कुबिका स्वतंत्र पिटलेन नोंदीत आहे.{{refn|group=टीप|काही ऐतिहासिक ऑनलाइन ग्रिड-सारण्यांत कुबिकाला शेवटच्या ओळीतील वीसावे स्थान दाखवले जाते; तथापि स्वाक्षरीच्या अंतिम एफ.आय.ए. ग्रिड दस्तऐवज क्रमांक ४० मध्ये त्याला स्पष्टपणे पिटलेन प्रारंभ गटात ठेवले आहे. म्हणून पिटलेनसाठी कृत्रिम वीसावा भौतिक ग्रिड क्रमांक येथे दिलेला नाही.}} शर्यतीतील अखेरच्या स्थानांची गणना या अधिकृत ग्रिडऐवजी प्रत्यक्ष शर्यतीच्या अंतिम वर्गीकरणावरूनच केली आहे.&lt;ref name=&quot;BEL19_GRIDFIA&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! ग्रिड !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पात्रता वेळ / स्थिती
|-
| १ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || १:४२.५१९
|-
| २ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || १:४३.२६७
|-
| ३ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:४३.२८२
|-
| ४ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:४३.४१५
|-
| ५ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:४३.६९०
|-
| ६ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:४४.५५७
|-
| ७ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:४४.७०६
|-
| ८ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || १:४५.०८६
|-
| ९ || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || १:४४.७९७
|-
| १० || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || १:४४.२५७
|-
| ११ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || १:४४.८४७
|-
| १२ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || १:४४.५४२
|-
| १३ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || १:४६.४३५
|-
| १४ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:४७.५४८
|-
| १५ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || १:४६.५०७
|-
| १६ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:४५.०४७
|-
| १७ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:४५.७९९
|-
| १८ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:४५.६३७
|-
| १९ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || १:४६.५१८
|-
| पिटलेन || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || परवानगीप्राप्त; पार्स फर्मे बदलानंतर पिटलेन प्रारंभ
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;5&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;BEL19_GRIDFIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BEL19_GRID&quot;/&gt;
|}

== मुख्य शर्यत ==
=== सुरुवात, सुरक्षा कार आणि आरंभीचे बदल ===

रविवारी लक्लेरने पोलवरून पहिले स्थान राखले. हॅमिल्टनने पहिल्या वळणात व्हेटेलला मागे टाकले, मात्र केमेल सरळ मार्गावर व्हेटेलने पुन्हा दुसरे स्थान मिळवले. पाचव्या क्रमांकावरून सुटलेला व्हर्सटॅपन सुरुवातीला रायकोनेनच्या अल्फा रोमियोशी संपर्कात आला. व्हर्सटॅपनची रेड बुल गाडी नुकसानग्रस्त झाल्यानंतर पुढे जाऊ शकली नाही, तर रायकोनेनला दुरुस्तीसाठी पिटमध्ये जावे लागले. या अपघातानंतर सुरक्षा कार बोलावण्यात आली. मॅक्लारेनच्या सायेन्सच्या गाडीला शक्तिसंबंधी बिघाड झाल्याने तो एका फेरीनंतरच शर्यतीतून बाहेर पडला; त्यामुळे सुरक्षा कारचा काळ वाढला.&lt;ref name=&quot;BEL19_REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BEL19_RACEFIA&quot;/&gt;

पुनःसुरुवातीनंतर लक्लेरने आघाडी टिकवली, तर व्हेटेलला पहिल्या वळणावरच्या ब्रेकिंगमुळे हॅमिल्टनचा दबाव सहन करावा लागला. हंगामात मर्सिडीजने अधिक गुण मिळवले असले तरी स्पाच्या दीर्घ सरळ मार्गांवर फेरारीचा वेग आघाडी टिकवून ठेवण्यास मदत करत होता. त्यामुळे फेरारीसमोरील प्रमुख प्रश्न एका फेरीचा वेग नव्हता तर उशिराच्या स्टिंटमध्ये मध्यम टायरचा वेग कितपत स्थिर राहतो हा होता.&lt;ref name=&quot;BEL19_REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BEL19_PIRELLI&quot;/&gt;

=== फेरारीची पिटस्टॉप रणनीती आणि आघाडीची अदलाबदल ===

व्हेटेलची सुरुवातीची वेगाची घट पाहून फेरारीने त्याला इतर अग्रगण्य चालकांपूर्वी पिटमध्ये बोलावले. ताज्या मध्यम टायरवर त्याने नंतर सलग वेगवान फेऱ्या दिल्या. लक्लेर, हॅमिल्टन आणि बोट्टास यांचे स्टॉप त्यानंतर झाले; कमी वेळेत केलेल्या व्हेटेलच्या ताज्या टायरवरील फेऱ्यांमुळे तो तात्पुरता पुढे आला. या निर्णायक अंडरकटचा फायदा त्याच्या पुढच्या स्टिंटमध्ये टायर लवकर जुने झाल्यामुळे टिकला नाही.&lt;ref name=&quot;BEL19_REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BEL19_PIRELLI&quot;/&gt;

फेरारीने लक्लेरला व्हेटेलच्या पुढे जाऊ दिले आणि पहिल्या विजयाचा सर्वात स्पष्ट दावेदार आघाडीवर परतला. व्हेटेलला त्यानंतर हॅमिल्टनने मागे टाकले; बोट्टासनेही पोडियमच्या लढतीत त्याला मागे सोडले. व्हेटेलने उशिरा दुसरा पिटस्टॉप करून ताज्या सॉफ्ट टायरवर शेवटच्या टप्प्यात सर्वात वेगवान शर्यतफेरी नोंदवण्याचा प्रयत्न केला. त्याने ३६व्या फेरीत १:४६.४०९ असा सर्वोत्तम वेळ नोंदवून चौथ्या स्थानासोबत अतिरिक्त गुण मिळवला.&lt;ref name=&quot;BEL19_REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BEL19_RACEFIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BEL19_PIRELLI&quot;/&gt;

=== शेवटच्या फेऱ्यांत हॅमिल्टनचा पाठलाग ===

लक्लेर आणि हॅमिल्टन या दोघांनी सॉफ्टवरून मध्यमवर जाणारी एक-थांबा रणनीती अंमलात आणली. शर्यतीच्या उत्तरार्धात हॅमिल्टनच्या मर्सिडीजचा वेग वाढू लागला आणि मध्यम संच जुने होत असतानाही लक्लेरने आवश्यक टायर व्यवस्थापन केले. अखेरच्या फेऱ्यांत आघाडीचे अंतर झपाट्याने कमी झाले; परंतु हॅमिल्टनला प्रत्यक्ष निर्णायक ओव्हरटेकची संधी मिळण्यापूर्वीच ४४ फेऱ्या पूर्ण झाल्या. लक्लेरने ०.९८१ सेकंदांच्या आघाडीने पहिला विजय नोंदवला; बोट्टास तिसरा राहिला.&lt;ref name=&quot;BEL19_REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BEL19_PIRELLI&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BEL19_RACEFIA&quot;/&gt;

=== मध्यगट, निवृत्ती आणि गुणस्थानांची उलथापालथ ===

रेड बुलमध्ये पहिल्याच शर्यतीत अल्बोनने सतराव्या ग्रिड स्थानावरून पाचवे स्थान मिळवले. अखेरच्या टप्प्यात त्याने पेरेझवर मात केली; दोघांतील बचावात्मक लढत नंतर पंचांकडे गेली. क्व्यात एकोणिसाव्या ग्रिड स्थानावरून सातवा आणि टोरो रोसोमध्ये परतलेला गॅस्ली नववा राहिला. रेसिंग पॉइंटला पेरेझ सहावा आणि स्ट्रोल दहावा आल्याने दुहेरी गुणलाभ झाला. हुल्केनबर्ग आठवा राहिला आणि रेनॉल्टला चार गुण मिळाले.&lt;ref name=&quot;BEL19_RACEFIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BEL19_REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BEL19_PEREZ&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20Belgian%20Grand%20Prix%20-%20Decision%20-%20Car%2011%20(alleged%20forcing%20a%20driver%20off%20the%20track).pdf |title=पेरेझ व अल्बोन प्रकरण : पुढील कारवाई नाही, एफ.आय.ए. दस्तऐवज ४४ |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=१ सप्टेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;

मॅक्लारेनचा नॉरिस पाचव्या स्थानाची आशा बाळगून होता; मात्र अंतिम फेरीपर्यंत पोहोचताना त्याच्या गाडीला तांत्रिक बिघाड झाला. त्याने ४३ फेऱ्या पूर्ण केल्यामुळे तो अंतिम अधिकृत वर्गीकरणात अकरावा असला तरी गाडीने सामान्यरीत्या अंतिम रेषा पार केली नव्हती. जोव्हिनाझी ४२ फेऱ्यांनंतर निवृत्त झाला आणि अठराव्या स्थानावर अधिकृतरीत्या वर्गीकृत करण्यात आला. सायेन्सने एक तर व्हर्सटॅपनने शून्य पूर्ण फेऱ्या घेतल्यामुळे त्यांची नावे अवर्गीकृत विभागात आहेत; पहिल्या फेरीतील व्हर्सटॅपनला काल्पनिक वेगवान फेरी देणे अयोग्य आहे.&lt;ref name=&quot;BEL19_RACEFIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BEL19_PIRELLI&quot;/&gt;

=== मुख्य शर्यतीचे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पूर्ण फेऱ्या !! वेळ / अंतर / स्थिती !! गुण
|-
| १ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || ४४ || १:२३:४५.७१० || २५
|-
| २ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ४४ || +०.९८१ सेकंद || १८
|-
| ३ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || ४४ || +१२.५८५ सेकंद || १५
|-
| ४ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || ४४ || +२६.४२२ सेकंद || १३
|-
| ५ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ४४ || +८१.३२५ सेकंद || १०
|-
| ६ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || ४४ || +८४.४४८ सेकंद || ८
|-
| ७ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || ४४ || +८९.६५७ सेकंद || ६
|-
| ८ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || ४४ || +१०६.६३९ सेकंद || ४
|-
| ९ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || ४४ || +१०९.१६८ सेकंद || २
|-
| १० || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || ४४ || +१०९.८३८ सेकंद || १
|-
| ११ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || ४३ || निवृत्त; ४३ फेऱ्यांनंतर वर्गीकृत || ०
|-
| १२ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || ४३ || +१ फेरी || ०
|-
| १३ || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || ४३ || +१ फेरी || ०
|-
| १४ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || ४३ || +१ फेरी || ०
|-
| १५ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ४३ || +१ फेरी || ०
|-
| १६ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ४३ || +१ फेरी || ०
|-
| १७ || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ४३ || +१ फेरी || ०
|-
| १८ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ४२ || निवृत्त; ४२ फेऱ्यांनंतर वर्गीकृत || ०
|-
| अवर्गीकृत || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || १ || निवृत्त; अवर्गीकृत || ०
|-
| अवर्गीकृत || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ० || निवृत्त; अवर्गीकृत || ०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;BEL19_RACEFIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BEL19_RACE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1012/belgium/race-result |title=बेल्जियम ग्रांप्री : अधिकृत शर्यत निकाल |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;
|}

=== सर्वात वेगवान फेरी ===

खालील तक्त्यात शर्यतीत वैध वेळ नोंदवणाऱ्या सर्व अठरा चालकांच्या सर्वात वेगवान फेऱ्या क्रमवारीने दिल्या आहेत. एफ.आय.ए. अंतिम वर्गीकरणातील सर्वोच्च फेरी व्हेटेलची ३६वी फेरी असल्याचे निश्चित होते. उर्वरित चालकांच्या अचूक फेरी क्रमांकांची उपलब्ध स्वतंत्र यादी फॉर्म्युला वनच्या अधिकृत सर्व-चालक निकालातून घेतली आहे; त्यांना सर्वत्र स्वतंत्र मूळ एफ.आय.ए. लॅप शीटच्या थेट निरीक्षणातून पुष्टी मिळाल्याचा दावा नाही.{{refn|group=टीप|या तक्त्यातील फेरी क्रमांक आणि सरासरी वेगाचे प्रमुख स्रोत अधिकृत फॉर्म्युला वन सर्व-चालक वेगवान-फेरी निकाल आणि अंतिम एफ.आय.ए. शर्यतवर्गीकरण आहेत. व्हर्सटॅपनकडे पूर्ण शर्यत फेरी नाही आणि सायेन्सकडे पात्र वैध वेळ नाही; त्यामुळे त्यांच्या नावांसाठी बनावट पंक्ती घातलेल्या नाहीत.}}&lt;ref name=&quot;BEL19_LAPS&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1012/belgium/fastest-laps |title=बेल्जियम ग्रांप्री : सर्व चालकांच्या वैध वेगवान फेऱ्या |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BEL19_RACEFIA&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! क्रम !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी (एफआयए) !! फेरीचा वेळ !! सरासरी वेग (किमी/ता.)
|-
| १ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || ३६ || १:४६.४०९ || २३६.९५७
|-
| २ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || २७ || १:४६.४६५ || २३६.८३२
|-
| ३ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || २४ || १:४६.५८० || २३६.५७७
|-
| ४ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || २३ || १:४६.६६४ || २३६.३९०
|-
| ५ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ४१ || १:४७.५०७ || २३४.५३७
|-
| ६ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ३१ || १:४७.५६० || २३४.४२१
|-
| ७ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || २६ || १:४८.१४३ || २३३.१५७
|-
| ८ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || २१ || १:४८.३२१ || २३२.७७४
|-
| ९ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || ३४ || १:४८.३४९ || २३२.७१४
|-
| १० || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || ३४ || १:४८.३५७ || २३२.६९७
|-
| ११ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || ३३ || १:४८.६७७ || २३२.०१२
|-
| १२ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ३७ || १:४८.७५३ || २३१.८५०
|-
| १३ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || २९ || १:४८.७८१ || २३१.७९०
|-
| १४ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ३४ || १:४८.८६० || २३१.६२२
|-
| १५ || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ३३ || १:४९.२२० || २३०.८५८
|-
| १६ || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || १८ || १:४९.२७४ || २३०.७४४
|-
| १७ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || २१ || १:४९.७०० || २२९.८४८
|-
| १८ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || २१ || १:५०.४५१ || २२८.२८५
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;BEL19_LAPS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BEL19_RACEFIA&quot;/&gt;
|}

== मुख्य शर्यतीनंतरचे विश्लेषण ==

=== सुरुवात, सुरक्षा कार आणि आरंभीचे बदल ===

रविवारी लक्लेरने पोलवरून पहिले स्थान राखले. हॅमिल्टनने पहिल्या वळणात व्हेटेलला मागे टाकले, मात्र केमेल सरळ मार्गावर व्हेटेलने पुन्हा दुसरे स्थान मिळवले. पाचव्या क्रमांकावरून सुटलेला व्हर्सटॅपन सुरुवातीला रायकोनेनच्या अल्फा रोमियोशी संपर्कात आला. व्हर्सटॅपनची रेड बुल गाडी नुकसानग्रस्त झाल्यानंतर पुढे जाऊ शकली नाही, तर रायकोनेनला दुरुस्तीसाठी पिटमध्ये जावे लागले. या अपघातानंतर सुरक्षा कार बोलावण्यात आली. मॅक्लारेनच्या सायेन्सच्या गाडीला शक्तिसंबंधी बिघाड झाल्याने तो एका फेरीनंतरच शर्यतीतून बाहेर पडला; त्यामुळे सुरक्षा कारचा काळ वाढला.&lt;ref name=&quot;BEL19_REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BEL19_RACEFIA&quot;/&gt;

पुनःसुरुवातीनंतर लक्लेरने आघाडी टिकवली, तर व्हेटेलला पहिल्या वळणावरच्या ब्रेकिंगमुळे हॅमिल्टनचा दबाव सहन करावा लागला. हंगामात मर्सिडीजने अधिक गुण मिळवले असले तरी स्पाच्या दीर्घ सरळ मार्गांवर फेरारीचा वेग आघाडी टिकवून ठेवण्यास मदत करत होता. त्यामुळे फेरारीसमोरील प्रमुख प्रश्न एका फेरीचा वेग नव्हता तर उशिराच्या स्टिंटमध्ये मध्यम टायरचा वेग कितपत स्थिर राहतो हा होता.&lt;ref name=&quot;BEL19_REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BEL19_PIRELLI&quot;/&gt;

मर्सिडीजने सुरुवातीच्या सरावातील धीम्या क्रमांकांपासून पात्रतेत आणि शर्यतीत लक्षणीय सुधारणा केली. हॅमिल्टनची कार शनिवारी FP3 अपघातानंतर वेळेत दुरुस्त झाली आणि रविवारी लांब मध्यम टायर स्टिंटमध्ये तो अग्रस्थानी आला. फेरारीच्या वेगाच्या फायद्यामुळे त्याला सरळ मार्गावर सहज ओव्हरटेक करता आले नाही; मात्र स्वतःच्या वेगामुळे शेवटच्या फेऱ्यांत विजयासाठी दबाव वाढवता आला. बोट्टासने तिसरे स्थान मिळवून संघाला ३३ गुण दिले. निकालात फेरारीने अग्रस्थानी विजय घेतला असला तरी एकत्रित मर्सिडीजच्या दोन्ही चालकांची गुणप्राप्ती अजिंक्यपदात त्यांच्या भक्कम स्थितीला उपयोगी पडली.&lt;ref name=&quot;BEL19_TEAMS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BEL19_RACEFIA&quot;/&gt;

अल्फा रोमियोच्या रायकोनेनने पात्रतेतील आठव्या क्रमांकावरून दंडांमुळे सहाव्या ग्रिड स्थानावर सुरुवात केली होती; परंतु पहिल्या वळणातील व्हर्सटॅपनबरोबरच्या संपर्कात गाडीच्या तळभागाचे नुकसान झाल्याने तिच्या पुढील गतीवर परिणाम झाला. तो एक फेरी मागे सोळावा आला. जोव्हिनाझीच्या इंजिनविषयक बदलांमुळे तो अठराव्या ग्रिडवर गेला; त्याने ४२ फेऱ्या पूर्ण करून निवृत्ती घेतली. त्यामुळे या संघाला एकही नवा गुण मिळाला नाही, जरी आधीच्या शर्यतींतील ३२ गुण कारनिर्माते तालिकेत कायम राहिले.&lt;ref name=&quot;BEL19_GRIDFIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BEL19_RACEFIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BEL19_REPORT&quot;/&gt;

=== शर्यतीतील घटना — फेरारीची पिटस्टॉप रणनीती आणि आघाडीची अदलाबदल ===

व्हेटेलची सुरुवातीची वेगाची घट पाहून फेरारीने त्याला इतर अग्रगण्य चालकांपूर्वी पिटमध्ये बोलावले. ताज्या मध्यम टायरवर त्याने नंतर सलग वेगवान फेऱ्या दिल्या. लक्लेर, हॅमिल्टन आणि बोट्टास यांचे स्टॉप त्यानंतर झाले; कमी वेळेत केलेल्या व्हेटेलच्या ताज्या टायरवरील फेऱ्यांमुळे तो तात्पुरता पुढे आला. या निर्णायक अंडरकटचा फायदा त्याच्या पुढच्या स्टिंटमध्ये टायर लवकर जुने झाल्यामुळे टिकला नाही.&lt;ref name=&quot;BEL19_REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BEL19_PIRELLI&quot;/&gt;

फेरारीने लक्लेरला व्हेटेलच्या पुढे जाऊ दिले आणि पहिल्या विजयाचा सर्वात स्पष्ट दावेदार आघाडीवर परतला. व्हेटेलला त्यानंतर हॅमिल्टनने मागे टाकले; बोट्टासनेही पोडियमच्या लढतीत त्याला मागे सोडले. व्हेटेलने उशिरा दुसरा पिटस्टॉप करून ताज्या सॉफ्ट टायरवर शेवटच्या टप्प्यात सर्वात वेगवान शर्यतफेरी नोंदवण्याचा प्रयत्न केला. त्याने ३६व्या फेरीत १:४६.४०९ असा सर्वोत्तम वेळ नोंदवून चौथ्या स्थानासोबत अतिरिक्त गुण मिळवला.&lt;ref name=&quot;BEL19_REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BEL19_RACEFIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BEL19_PIRELLI&quot;/&gt;

व्हेटेलला आधी थांबवणे ही फेरारीची सुरुवातीची वेग आणि ट्रॅकस्थानासाठी केलेली खेळी होती. ताज्या मध्यम संचामुळे त्याला तात्पुरती आघाडी मिळाली; पण इतरांनी उशिरा थांबून अधिक ताज्या टायरवर अंतिम भाग गाठल्याने त्याची गती घटली. फेरारीने लक्लेरला पुढे जाऊ दिल्यानंतर त्याने दीर्घ मध्यम स्टिंट नियंत्रित केली. व्हेटेलच्या दुसऱ्या स्टॉपमुळे त्याला चौथे स्थान आणि सर्वात वेगवान फेरीचा गुण मिळाला; त्याचे अंतिम १३ गुण हे चौथ्या स्थानाचे १२ आणि वैध सर्वोत्तम फेरीचे एक असे आहेत. कोणत्याही सुरक्षाकार निर्णयामुळे हा विजेता बदललेला नाही.&lt;ref name=&quot;BEL19_REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BEL19_PIRELLI&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BEL19_RACEFIA&quot;/&gt;

रेनॉल्टमध्ये रिकार्डो पात्रतेत सहावा होता, पण इंजिन घटक बदलल्यामुळे दहाव्या ग्रिड स्थानावरून निघाला. पहिल्या फेरीच्या गोंधळानंतर त्याने मध्यम टायरवर अतिशय लांब स्टिंट घेतला आणि चौदाव्या स्थानावर शर्यत संपवली. हुल्केनबर्ग सातव्या पात्रता स्थानावरून दंडामुळे बाराव्या ग्रिड स्थानावर गेला, परंतु शर्यतीत आठवा येऊन चार गुण मिळवले. रेनॉल्टच्या दोन गाड्यांनी एकसारखी पात्रता क्षमता दाखवूनही वेगवेगळ्या रणनीती, ट्रॅकस्थान आणि संपर्काच्या परिणामी दोन वेगळे निकाल मिळवले.&lt;ref name=&quot;BEL19_GRIDFIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BEL19_RACEFIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BEL19_PIRELLI&quot;/&gt;

विलियम्सच्या रसलने दुसऱ्या सरावापासून आपली गाडी हातात घेतली; त्याने चौदाव्या ग्रिड स्थानावरून पंधरावे स्थान मिळवले. कुबिकाने शर्यत पिटलेनमधून सुरू केली आणि एक फेरी मागे सतराव्या स्थानी राहिला. त्यांच्या तुलनेत पहिल्या सरावातील लॅटिफीचा सहभाग वेगळा मानला गेला आहे. विलियम्सचे शर्यतीनंतरचे एकूण एक गुण हे या बेल्जियम शर्यतीत नवीन मिळालेले नव्हते; त्यामुळे येथील दोन वर्गीकृत निकालांना गुणप्राप्ती म्हणून समजता येणार नाही.&lt;ref name=&quot;BEL19_FP1FIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BEL19_GRIDFIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BEL19_CHAMP2&quot;/&gt;

रविवारच्या स्वतंत्र पंचनिर्णयांमध्ये पेरेझ-अल्बोन प्रकरणाची चौकशी झाली, पण अंतिम निकाल बदलण्याइतका दंड दिला गेला नाही. कुबिकाचा पिटलेन प्रारंभ आणि इतर चालकांचे इंजिन/गिअरबॉक्स दंड हे शर्यतीपूर्वीच्या सुरुवातीच्या क्रमवारीस लागू होते; त्यांची भरपाई करण्यासाठी अधिकृत शर्यतीनंतर पुन्हा स्थानवजावट करण्यात आलेली नाही. अशा प्रकारे अधिकृत निकालात लक्लेर पहिला, हॅमिल्टन दुसरा, बोट्टास तिसरा आणि व्हेटेल चौथा व सर्वात वेगवान फेरीचा मानकरी राहतो.&lt;ref name=&quot;BEL19_GRIDFIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BEL19_PEREZ&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BEL19_RACEFIA&quot;/&gt;

=== शेवटच्या फेऱ्यांत हॅमिल्टनचा पाठलाग ===

लक्लेर आणि हॅमिल्टन या दोघांनी सॉफ्टवरून मध्यमवर जाणारी एक-थांबा रणनीती अंमलात आणली. शर्यतीच्या उत्तरार्धात हॅमिल्टनच्या मर्सिडीजचा वेग वाढू लागला आणि मध्यम संच जुने होत असतानाही लक्लेरने आवश्यक टायर व्यवस्थापन केले. अखेरच्या फेऱ्यांत आघाडीचे अंतर झपाट्याने कमी झाले; परंतु हॅमिल्टनला प्रत्यक्ष निर्णायक ओव्हरटेकची संधी मिळण्यापूर्वीच ४४ फेऱ्या पूर्ण झाल्या. लक्लेरने ०.९८१ सेकंदांच्या आघाडीने पहिला विजय नोंदवला; बोट्टास तिसरा राहिला.&lt;ref name=&quot;BEL19_REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BEL19_PIRELLI&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BEL19_RACEFIA&quot;/&gt;

=== मध्यगट, निवृत्ती आणि गुणस्थानांची उलथापालथ ===

रेड बुलमध्ये पहिल्याच शर्यतीत अल्बोनने सतराव्या ग्रिड स्थानावरून पाचवे स्थान मिळवले. अखेरच्या टप्प्यात त्याने पेरेझवर मात केली; दोघांतील बचावात्मक लढत नंतर पंचांकडे गेली. क्व्यात एकोणिसाव्या ग्रिड स्थानावरून सातवा आणि टोरो रोसोमध्ये परतलेला गॅस्ली नववा राहिला. रेसिंग पॉइंटला पेरेझ सहावा आणि स्ट्रोल दहावा आल्याने दुहेरी गुणलाभ झाला. हुल्केनबर्ग आठवा राहिला आणि रेनॉल्टला चार गुण मिळाले.&lt;ref name=&quot;BEL19_RACEFIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BEL19_REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BEL19_PEREZ&quot;/&gt;

मॅक्लारेनचा नॉरिस पाचव्या स्थानाची आशा बाळगून होता; मात्र अंतिम फेरीपर्यंत पोहोचताना त्याच्या गाडीला तांत्रिक बिघाड झाला. त्याने ४३ फेऱ्या पूर्ण केल्यामुळे तो अंतिम अधिकृत वर्गीकरणात अकरावा असला तरी गाडीने सामान्यरीत्या अंतिम रेषा पार केली नव्हती. जोव्हिनाझी ४२ फेऱ्यांनंतर निवृत्त झाला आणि अठराव्या स्थानावर अधिकृतरीत्या वर्गीकृत करण्यात आला. सायेन्सने एक तर व्हर्सटॅपनने शून्य पूर्ण फेऱ्या घेतल्यामुळे त्यांची नावे अवर्गीकृत विभागात आहेत; पहिल्या फेरीतील व्हर्सटॅपनला काल्पनिक वेगवान फेरी देणे अयोग्य आहे.&lt;ref name=&quot;BEL19_RACEFIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BEL19_PIRELLI&quot;/&gt;

लक्लेरच्या विजयाचे महत्त्व केवळ फेरारीच्या हंगामातील पहिल्या यशापुरते मर्यादित नव्हते. बहरीनमध्ये त्याने उत्कृष्ट वेग दाखवला होता, तर स्पामध्ये अखेर पात्रतेतील श्रेष्ठता आणि पूर्ण ४४ फेऱ्यांची शर्यतगती प्रत्यक्ष विजयात परिवर्तित झाली. स्पाच्या सरळ मार्गांवर फेरारी SF90 च्या कमी प्रतिरोधक वैशिष्ट्यांचा फायदा मिळत होता; परंतु शेवटच्या स्टिंटमध्ये मर्सिडीजचे टायर सातत्य आणि लॅप वेग यामुळे हॅमिल्टनचे अंतर कमी होत गेले. अखेरीस ०.९८१ सेकंदांचा फरक हा दोन्ही संघांच्या वेगळ्या कामगिरीच्या बलस्थानांचा थेट परिणाम होता.&lt;ref name=&quot;BEL19_REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BEL19_PIRELLI&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BEL19_TEAMS&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-the-teams-said-race-day-in-belgium-2019.2XfMr2U5KyLhrnHh6kDbul |title=बेल्जियम शर्यतीनंतर दहा संघांच्या प्रतिक्रिया |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=१ सप्टेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;

रेड बुलचा अनुभव या शर्यतीत दोन विरुद्ध दिशांना गेला. व्हर्सटॅपन पहिल्या वळणातील संपर्कानंतर एकही पूर्ण फेरी नोंदवू शकला नाही; त्यामुळे त्याचे शर्यतगुण शून्य राहिले. दुसरीकडे अल्बोनने सतराव्या ग्रिड स्थानावरून पाचवे स्थान मिळवून नव्या संघासाठी तत्काळ दहा गुण मिळवले. पेरेझवरील शेवटच्या टप्प्यातील त्याची आघाडी ही केवळ इतर गाड्यांच्या निवृत्तीमुळे नव्हती; प्रत्यक्ष ओव्हरटेक व संपूर्ण स्टिंटमधील सातत्य त्यात महत्त्वाचे होते. नव्या पॉवर युनिट घटकांमुळे तो मागे गेला होता, पण सरळ मार्गांवरील वेग आणि रणनीतिक संयम उपयोगी पडला.&lt;ref name=&quot;BEL19_REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BEL19_RACEFIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BEL19_PEREZ&quot;/&gt;

रेसिंग पॉइंटचा दोन्ही गाड्यांसह गुण मिळवण्याचा हा महत्त्वाचा निकाल होता. पेरेझ सहावा राहून आठ गुण घेऊन गेला; स्ट्रोलला दंडामुळे सोळाव्या ग्रिडवरून सुरुवात करावी लागली तरी त्याने दहाव्या क्रमांकावर एक गुण मिळवला. शेवटच्या लढतीत अल्बोनला अडथळा आणल्याच्या पेरेझवरील आरोपावर पंचांनी साक्ष, उपलब्ध चित्रफीत आणि दोन्ही चालकांचे स्पष्टीकरण तपासले. त्यानंतर दस्तऐवज क्रमांक ४४ मध्ये ‘‘पुढील कारवाई नाही’’ असा निर्णय दिला. म्हणून पेरेझच्या अंतिम सहाव्या स्थानावर कोणताही काल्पनिक पाच सेकंदांचा दंड लावता येत नाही.&lt;ref name=&quot;BEL19_PEREZ&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BEL19_GRIDFIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BEL19_RACEFIA&quot;/&gt;

मॅक्लारेनसाठी हा विशेषतः निराशाजनक रविवार होता. पहिल्या सरावात आणि पात्रतेत काही प्रमाणात आशादायी कामगिरी दाखवलेल्या सायेन्सची गाडी सुरुवातीला बिघडून तो निवृत्त झाला. नॉरिसने मात्र बऱ्याच काळ पाचवे स्थान मिळवण्याजोगी शर्यत केली. अखेरच्या टप्प्यात तांत्रिक बिघाड झाल्यामुळे त्याचे संभाव्य दहा गुण नाहीसे झाले आणि त्याला ४३ फेऱ्यांनंतर अकराव्या स्थानावर वर्गीकृत करावे लागले. अशा प्रकारे शर्यतीचे निव्वळ अधिकृत ‘‘अकरावे स्थान’’ हा नॉरिसच्या पूर्ण रविवारच्या गतीचा पुरेसा आढावा नाही.&lt;ref name=&quot;BEL19_REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BEL19_PIRELLI&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BEL19_TEAMS&quot;/&gt;

हासच्या मॅग्नसनने दहाव्या पात्रता स्थानावरून आठव्या ग्रिडवर प्रारंभ केला, तर ग्रोझाँ नवव्या स्थानावर होता; दोघेही शेवटी गुणांच्या बाहेर अनुक्रमे बारावे आणि तेरावे राहिले. यावरून पहिल्या दहा ग्रिड स्थानांमधून सुरुवात आणि शर्यतीच्या मध्यम टायरवरील दीर्घ स्टिंटमध्ये कायम वेग राखणे या भिन्न कसोट्या स्पष्ट होतात. कोणताही अतिरिक्त अधिकृत शर्यत वेळदंड नोंद नसताना त्यांच्या अंतिम स्थानांचा अंदाजे बदल करण्याचे कारण नाही.&lt;ref name=&quot;BEL19_QUALFIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BEL19_GRIDFIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BEL19_RACEFIA&quot;/&gt;

या स्पर्धेच्या ऐतिहासिक नोंदीत शनिवारचा फॉर्म्युला दोनचा दुःखद प्रसंग अविभाज्य आहे. अँथोइन हुबेर यांना झालेल्या अपघातानंतर एफ.आय.ए.ने शर्यतीतील घटनेबाबत निवेदन दिले आणि पुढे स्वतंत्र सुरक्षा चौकशी केली. रविवारच्या फॉर्म्युला वन स्पर्धेपूर्वी चालकांनी व संघांनी आदरांजली वाहिली. लक्लेरच्या विजयाचा वैयक्तिक अर्थ त्याच्यासाठी यामुळे बदलला होता; मात्र ही श्रद्धांजली हा फॉर्म्युला वनच्या शर्यतीमधील दंड किंवा शर्यतवर्गीकरणात फेरफार नव्हता. नंतरच्या एफ.आय.ए. चौकशीत अनेक घटकांचा अभ्यास झाला; एका चालकावर दोषारोप करून शर्यतीचे परिणाम बदलण्यात आले नाहीत.&lt;ref name=&quot;BEL19_FIAF2&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BEL19_F2FOLLOW&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fiaformula2.com/en/latest/article/fia-statement.4kYxUAqEYsTwQXM9psT3Zt |title=स्पा फॉर्म्युला दोन दुर्घटनेवरील एफ.आय.ए. चौकशीचे निष्कर्ष |प्रकाशक=फॉर्म्युला दोन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BEL19_REPORT&quot;/&gt;

=== शर्यतीनंतरचे निर्णय, अंतिम वर्गीकरण आणि अजिंक्यपदावरील परिणाम ===

टोरो रोसोकडे परतलेल्या गॅस्लीने नवव्या स्थानावरून दोन गुण मिळवले, तर क्व्यातने एकोणिसाव्या ग्रिडवरून सातवे स्थान व सहा गुण मिळवले. त्यामुळे एका आठवड्यात दोन संबंधित संघांमध्ये झालेल्या चालकबदलाचा तात्काळ परिणाम दोन्ही कारनिर्मात्यांच्या गुणांवर दिसला. या वर्षाच्या चालक गुणतालिकेत गॅस्लीची आधी रेड बुलसाठी मिळालेली ६३ गुणांची कमाई आणि आता टोरो रोसोकडील दोन गुण यांचे वैयक्तिक एकत्रित ६५ गुण आहेत; मात्र पूर्वी मिळालेले गुण नंतरच्या टोरो रोसो कारनिर्मात्यास हस्तांतरित होत नाहीत. अल्बोनच्या वैयक्तिक २६ गुणांमध्ये टोरो रोसोकडील आधीचे १६ आणि रेड बुलसाठी मिळालेले आताचे १० समाविष्ट आहेत.&lt;ref name=&quot;BEL19_CHAMP&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BEL19_CHAMP2&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/2019-formula-1-belgian-grand-prix-race-results/ |title=बेल्जियम ग्रांप्रीनंतर पूर्ण गुणतालिका : मोटर स्पोर्ट |प्रकाशक=मोटर स्पोर्ट}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BEL19_RACEFIA&quot;/&gt;

तेराव्या फेरीनंतर चालक अजिंक्यपदात हॅमिल्टन २६८, बोट्टास २०३, व्हर्सटॅपन १८१, व्हेटेल १६९ आणि लक्लेर १५७ गुणांवर होते. मर्सिडीज ४७१, फेरारी ३२६ आणि रेड बुल २५४ गुणांवर होते. फेरारीसाठी हंगामातील पहिला विजय महत्त्वाचा मनोबलवर्धक टप्पा ठरला, तरी एकत्रित अजिंक्यपदात मर्सिडीजची मोठी आघाडी शिल्लक राहिली. पुढील फेरी ८ सप्टेंबर रोजी मोन्झा येथे इटालियन ग्रांप्री होती; स्पातील वेग फेरारीसाठी पुढील शर्यतीतही महत्त्वाचा संदर्भ ठरला.&lt;ref name=&quot;BEL19_CHAMP&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BEL19_CHAMP2&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BEL19_EVENT&quot;/&gt;

== निकालानंतर गुणतालिका ==
=== चालक अजिंक्यपद गुणतालिका ===

१ सप्टेंबर २०१९ रोजीच्या बेल्जियम ग्रांप्रीनंतरची पूर्ण वीस चालकांची ऐतिहासिक गुणस्थिती खाली आहे.{{refn|group=टीप|अल्बोनने हंगामाच्या पहिल्या बारा फेऱ्यांमधील गुण टोरो रोसोसाठी मिळवले आणि बेल्जियममध्ये रेड बुलसाठी दहा गुण घेतले. गॅस्लीची आधीची ६३ गुणांची कमाई रेड बुलसाठी व येथे मिळालेले दोन गुण टोरो रोसोसाठी आहेत. खालील संघ स्तंभात बेल्जियम सप्ताहांतातील सध्याचा संघ दिला आहे; वैयक्तिक एकूण गुण सर्व संबंधित संघांकडील कामगिरीचे आहेत. कारनिर्माते गुण वेगवेगळ्या संघांना त्या वेळी मिळाले तसेच राहतात.}}&lt;ref name=&quot;BEL19_CHAMP&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BEL19_CHAMP2&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! चालक !! संघ !! गुण
|-
| १ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || २६८
|-
| २ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || २०३
|-
| ३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १८१
|-
| ४ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || १६९
|-
| ५ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || १५७
|-
| ६ || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || ६५
|-
| ७ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || ५८
|-
| ८ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || ३३
|-
| ९ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ३१
|-
| १० || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || २६
|-
| ११ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || २४
|-
| १२ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || २२
|-
| १३ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || २१
|-
| १४ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || २१
|-
| १५ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १९
|-
| १६ || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || १८
|-
| १७ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || ८
|-
| १८ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १
|-
| १९ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १
|-
| २० || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;BEL19_CHAMP&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BEL19_CHAMP2&quot;/&gt;
|}

=== कारनिर्माते अजिंक्यपद गुणतालिका ===

बेल्जियम फेरीनंतरचे दहा कारनिर्मात्यांचे गुण खाली दिले आहेत. चालकांच्या या फेरीतील वर्तमान संघांतील वैयक्तिक एकूण गुणांची थेट बेरीज करून चुकीचे संघगुण तयार केलेले नाहीत; विशेषतः उन्हाळ्यातील रेड बुल व टोरो रोसोमधील अल्बोन-गॅस्ली बदलामुळे मूळ संघनिहाय गुणांचे श्रेय कायम ठेवले आहे.&lt;ref name=&quot;BEL19_CHAMP2&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BEL19_RACEFIA&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कारनिर्माता !! गुण
|-
| १ || [[मर्सिडीज]] || ४७१
|-
| २ || [[फेरारी]] || ३२६
|-
| ३ || [[रेड बुल रेसिंग]] || २५४
|-
| ४ || [[मॅक्लारेन]] || ८२
|-
| ५ || [[टोरो रोसो]] || ५१
|-
| ६ || [[रेनॉल्ट]] || ४३
|-
| ७ || [[रेसिंग पॉइंट]] || ४०
|-
| ८ || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ३२
|-
| ९ || [[हास]] || २६
|-
| १० || [[विलियम्स रेसिंग]] || १
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;BEL19_CHAMP&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BEL19_CHAMP2&quot;/&gt;
|}

== हे सुद्धा पहा ==
* [[फॉर्म्युला वन]]
* [[बेल्जियम ग्रांप्री]]
* [[सर्किट डी स्पा-फ्रांसोरचॅम्पस]]
* [[२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम]]
* [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन चालक यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]]

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}

==तळटीप==
{{reflist|group=टीप}}

== बाह्य दुवे ==
* [https://www.formula1.com/en/racing/2019/belgium फॉर्म्युला वन : २०१९ बेल्जियम ग्रांप्री अधिकृत कार्यक्रम]
* [https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1012/belgium/race-result फॉर्म्युला वन : २०१९ बेल्जियम ग्रांप्री निकाल]
* [https://www.fia.com/documents/event/Belgian%20Grand%20Prix/championships/fia-formula-one-world-championship-14/season/season-2019-971 एफ.आय.ए. : बेल्जियम ग्रांप्री निर्णय दस्तऐवज]

{{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत
| हंगाम = २०१९
| ग्रांप्री = बेल्जियम ग्रांप्री
| हंगामातील_मागील_शर्यत = २०१९ हंगेरियन ग्रांप्री
| हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०१९ इटालियन ग्रांप्री
| ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१८ बेल्जियम ग्रांप्री
| ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२० बेल्जियम ग्रांप्री
}}
{{२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम}}
{{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}}
[[वर्ग:बेल्जियम ग्रांप्री]]
[[वर्ग:२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम]]</text>
      <sha1>02j3aedlm84sv5r034mzgjxiar4uxl1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>२०१९ इटालियन ग्रांप्री</title>
    <ns>0</ns>
    <id>250268</id>
    <revision>
      <id>2728292</id>
      <parentid>2727233</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T14:10:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Koolkrazy</username>
        <id>1591</id>
      </contributor>
      <comment>/* मुख्य शर्यतीनंतरचे विश्लेषण */</comment>
      <origin>2728292</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="111843" sha1="ehwi9d911wcrbhytjptzour1igy7ot4" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत माहिती
| प्रकार = एफ.१
| देश = इटली
| ग्रांप्री = इटालियन
| चित्र = Monza track map.svg
| चित्र_शीर्षक = २०१९ च्या इटालियन ग्रांप्रीसाठी वापरल्या जाणाऱ्या अटोड्रोमो नझिओनल डी मोंझा सर्किटचे रेखाचित्र
| दिनांक = ८ सप्टेंबर
| वर्ष = २०१९
| अधिकृत_नाव = फॉर्म्युला वन हायनेकेन इटालियन ग्रांप्री २०१९
| शर्यत_क्रमांक = १४
| हंगामात_एकूण_शर्यती = २१
| शर्यतीचे_ठिकाण = [[अटोड्रोमो नझिओनल डी मोंझा]], मोंझा, इटली
| सर्किट_प्रकार = कायमस्वरूपी शर्यत मार्ग
| सर्किट_अंतर_किमी = ५.७९३
| सर्किट_अंतर_मैल = ३.६००
| एकूण_फेऱ्या = ५३
| एकूण_अंतर_किमी = ३०६.७२०
| एकूण_अंतर_मैल = १९०.५८७
| हवामान = रविवारी कोरडे, सौम्य तापमान; शुक्रवारचा सराव पावसाने प्रभावित
| पोल_चालक = [[शार्ल लक्लेर]]
| पोल_देश = मोनॅको
| पोल_संघ = [[फेरारी]]
| पोल_वेळ = १:१९.३०७
| जलद_चालक = [[लुइस हॅमिल्टन]]
| जलद_देश = युनायटेड किंग्डम
| जलद_संघ = [[मर्सिडीज]]
| जलद_वेळ = १:२१.७७९
| जलद_फेरी = ५१
| पहिला_चालक = [[शार्ल लक्लेर]]
| पहिला_देश = मोनॅको
| पहिला_संघ = [[फेरारी]]
| दुसरा_चालक = [[वालट्टेरी बोट्टास]]
| दुसरा_देश = फिनलंड
| दुसरा_संघ = [[मर्सिडीज]]
| तिसरा_चालक = [[लुइस हॅमिल्टन]]
| तिसरा_देश = युनायटेड किंग्डम
| तिसरा_संघ = [[मर्सिडीज]]
| हंगामातील_मागील_शर्यत = २०१९ बेल्जियम ग्रांप्री
| हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०१९ सिंगापूर ग्रांप्री
| ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१८ इटालियन ग्रांप्री
| ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२० इटालियन ग्रांप्री
}}

'''२०१९ इटालियन ग्रांप्री''' (अधिकृत नाव '''फॉर्म्युला वन हायनेकेन इटालियन ग्रांप्री २०१९''') ही [[२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम]]ातील चौदावी शर्यत होती. ८ सप्टेंबर २०१९ रोजी इटलीच्या [[अटोड्रोमो नझिओनल डी मोंझा]] येथे ५३ फेऱ्यांची ग्रांप्री पार पडली. [[फेरारी]]चा [[शार्ल लक्लेर]] पोल स्थानावरून सुरुवात करून विजेता ठरला; [[मर्सिडीज]]चे [[वालट्टेरी बोट्टास]] दुसऱ्या तर [[लुइस हॅमिल्टन]] तिसऱ्या स्थानी आले. फेरारीला मोन्झामध्ये २०१० नंतर प्रथमच विजय मिळाला. हॅमिल्टनने शर्यतीची सर्वांत वेगवान फेरी नोंदवून तिसऱ्या स्थानाच्या १५ गुणांव्यतिरिक्त एक अतिरिक्त अजिंक्यपद गुण मिळवला.&lt;ref name=&quot;ITA19_FIAEVENT&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2019/eventtiming-information-5 |title=इटालियन ग्रांप्री : अधिकृत स्पर्धा व कालमापन दस्तऐवज |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ITA19_RACEFIA&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_63_-_2019_italian_grand_prix_-_final_race_classification.pdf |title=अंतिम शर्यतवर्गीकरण : दस्तऐवज ६३ |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=८ सप्टेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ITA19_FIARREPORT&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/news/f1-leclerc-edges-epic-battle-hamilton-take-monza-victory |title=लक्लेरचा मोन्झातील ऐतिहासिक विजय : अधिकृत वृत्तान्त |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=८ सप्टेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;

रविवारच्या विजयानंतर लक्लेरने बेल्जियम व इटली अशा सलग दोन ग्रांप्री जिंकल्या. हॅमिल्टनचा सातत्यपूर्ण पाठलाग, बोट्टासची अखेरीस एक सेकंदापेक्षा कमी अंतरापर्यंत आलेली गती, फेरारीचा कठीण टायर वापरण्याचा निर्णय आणि स्वतंत्र एफ.आय.ए. पंचनिर्णय यांमुळे ही शर्यत महत्त्वाची ठरली. व्हेटेलचा दंड, स्ट्रोलचा ड्राइव्ह-थ्रू, रायकोनेनच्या चुकीच्या प्रारंभीच्या टायरसंचाचा दंड आणि मॅक्लारेनला आर्थिक दंड या वेगवेगळ्या निर्णयांचा अधिकृत निकालाशी असलेला संबंध खाली स्पष्ट केला आहे.&lt;ref name=&quot;ITA19_PIRELLIRACE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://press.pirelli.com/2019-italian-grand-prix---race/ |title=इटालियन ग्रांप्रीची शर्यत आणि टायर रणनीती : पिरेली |प्रकाशक=पिरेली |दिनांक=८ सप्टेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ITA19_VETDEC&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20Italian%20Grand%20Prix%20-%20Offence%20-%20Car%205%20%28leaving%20the%20track%20and%20rejoining%20unsafely%29.pdf |title=व्हेटेलला दहा सेकंद थांबा आणि पुढे जा दंड : दस्तऐवज ५५ |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=८ सप्टेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ITA19_STRDEC&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20Italian%20Grand%20Prix%20-%20Offence%20-%20Car%2018%20%28rejoined%20the%20track%20unsafely%29.pdf |title=स्ट्रोलला ड्राइव्ह-थ्रू दंड : दस्तऐवज ५६ |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=८ सप्टेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ITA19_RAIDEC&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20Italian%20Grand%20Prix%20-%20Offence%20-%20Car%207%20%28Wrong%20tyres%20used%29.pdf |title=रायकोनेनचे चुकीचे प्रारंभीचे टायर : दस्तऐवज ५८ |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=८ सप्टेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ITA19_MCLDEC&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20Italian%20Grand%20Prix%20-%20Offence%20-%20McLaren%20%28release%20from%20a%20pit%20stop%20in%20an%20unsafe%20condition%29.pdf |title=मॅक्लारेन संघाला असुरक्षित पिटस्टॉपमुळे आर्थिक दंड : दस्तऐवज ६१ |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=८ सप्टेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;

== पार्श्वभूमी ==
=== शर्यतीपूर्वीची अजिंक्यपदाची स्थिती ===

बेल्जियम ग्रांप्रीनंतर चालक अजिंक्यपदात हॅमिल्टन २६८, बोट्टास २०३, व्हर्सटॅपन १८१, व्हेटेल १६९ आणि लक्लेर १५७ गुणांसह अनुक्रमे पहिल्या पाच स्थानांवर होते. मर्सिडीजचे ४७१, फेरारीचे ३२६ आणि रेड बुलचे २५४ कारनिर्माते गुण होते. स्पामधील लक्लेरचा पहिला विजय फेरारीच्या कमी हवेचा प्रतिरोध असलेल्या गाडीला मोन्झासारख्या वेगवान मार्गावर प्रतिस्पर्ध्यांवर फायदा होऊ शकतो, याचा पुरावा होता; परंतु संपूर्ण अजिंक्यपदात मर्सिडीजची आघाडी अद्याप मोठी होती.&lt;ref name=&quot;ITA19_CHAMP&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/2019-italian-grand-prix-race-results/ |title=१४व्या फेरीनंतरची संपूर्ण गुणतालिका व निकाल |प्रकाशक=मोटर स्पोर्ट |दिनांक=८ सप्टेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ITA19_SECONDARY&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/2019-italian-grand-prix-race-report-steely-leclercs-monza-masterclass/ |title=लक्लेरच्या मोन्झा विजयाचे स्वतंत्र रणनीतिक विश्लेषण |प्रकाशक=मोटर स्पोर्ट |दिनांक=८ सप्टेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;

फेरारीच्या घरच्या मैदानावरील या फेरीला स्थानिक समर्थकांचा विशेष प्रतिसाद मिळत होता. एकाच फेरीतील सरळ मार्गाचा सर्वोच्च वेग आणि खडबडीत चढ-उतारापेक्षा मोन्झाचे कठीण ब्रेकिंग विभाग, पहिली व दुसरी चिकेन, लेस्मो, अस्कारी आणि पाराबोलिका यांचा समतोल दोन्ही संघांच्या तांत्रिक निवडींना आव्हान देत होता. एका फेरीतील आघाडी शर्यतीच्या ५३ फेऱ्यांतील टायर कार्यक्षमतेची हमी देत नव्हती.&lt;ref name=&quot;ITA19_PIRELLIPRE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://press.pirelli.com/2019-italian-grand-prix--preview/ |title=इटालियन ग्रांप्रीपूर्वी पिरेलीचा टायर आढावा |प्रकाशक=पिरेली}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ITA19_SECONDARY&quot;/&gt;

=== सर्किट आणि स्पर्धा कार्यक्रम ===

अटोड्रोमो नझिओनल डी मोंझा हा इटलीतील ऐतिहासिक कायमस्वरूपी शर्यत मार्ग असून २०१९ फॉर्म्युला वन सत्रासाठी त्याची नाममात्र लांबी ५.७९३ किमी नोंदवली गेली. अधिकृत अंतिम एफ.आय.ए. वर्गीकरणातील ५३ फेऱ्यांचे एकूण शर्यत अंतर ३०६.७२० किमी होते.{{refn|group=टीप|नाममात्र ५.७९३ किमी गुणिले ५३ असा साधा गुणाकार अधिकृत ३०६.७२० किमी अंतराशी अक्षरशः जुळत नाही. सुरुवातीच्या फेरीच्या रेषांच्या मोजमापासह अधिकृत शर्यत अंतरासाठी एफ.आय.ए. दस्तऐवज ६३ मधील ३०६.७२० किमी वापरले आहे.}}&lt;ref name=&quot;ITA19_RACEFIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ITA19_COMMONS&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Monza_track_map.svg |title=मोन्झा सर्किटचे ऐतिहासिक रेखाचित्र |प्रकाशक=विकिमीडिया कॉमन्स}}&lt;/ref&gt;

नियमित ग्रांप्री कार्यक्रमात शुक्रवारी ६ सप्टेंबरला दोन मुक्त सराव, शनिवारी ७ सप्टेंबरला तिसरा सराव आणि पात्रता, तर रविवारी ८ सप्टेंबरला मुख्य शर्यत झाली. या २०१९ हंगामात स्प्रिंट फेरी अस्तित्वात नव्हती. शुक्रवारच्या पावसाने सरावावर परिणाम केला; शनिवारच्या तिसऱ्या सरावाचे प्रारंभाचे वेळापत्रक सहाय्यक शर्यतीमधील अडथळ्यामुळे बदलले.&lt;ref name=&quot;ITA19_FP1FIA&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/2019_14_ita_f1_p1_timing_firstpracticesessionclassification_v01.pdf |title=पहिल्या मुक्त सरावाचे अधिकृत वर्गीकरण |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=६ सप्टेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ITA19_FP3FIA&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_20_-_2019_italian_grand_prix_-_p3_classification.pdf |title=तिसऱ्या मुक्त सरावाचे अधिकृत वर्गीकरण : दस्तऐवज २० |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=७ सप्टेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ITA19_PIRELLIQ&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://press.pirelli.com/2019-italian-grand-prix---qualifying/ |title=इटालियन ग्रांप्रीची पात्रता : पिरेली |प्रकाशक=पिरेली |दिनांक=७ सप्टेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;

=== सहभागी चालक आणि संघ ===

दहा संघांच्या वीस नियमित शर्यतचालकांनी सर्व तीन सराव, पात्रता आणि ग्रांप्री सप्ताहांतात सहभाग घेतला; या फेरीत कोणत्याही नियमित चालकाऐवजी FP1 पुरताही राखीव चालक उतरला नव्हता. उन्हाळी विश्रांतीनंतर रेड बुलमध्ये असलेला अल्बोन व टोरो रोसोमध्ये असलेला गॅस्ली हे बदल मागील बेल्जियम फेरीपासूनच लागू झाले होते. फेरारी, मर्सिडीज, रेनॉल्ट, मॅक्लारेन, रेसिंग पॉइंट, अल्फा रोमियो, हास आणि विलियम्स यांची प्रवेशयादी नेहमीप्रमाणे दोन गाड्यांची होती.&lt;ref name=&quot;ITA19_FP1FIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ITA19_RACEFIA&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! संघ !! चालक !! कार क्र.
|-
| [[मर्सिडीज]] || [[लुइस हॅमिल्टन]] || ४४
|-
| [[मर्सिडीज]] || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || ७७
|-
| [[फेरारी]] || [[शार्ल लक्लेर]] || १६
|-
| [[फेरारी]] || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || ५
|-
| [[रेड बुल रेसिंग]] || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || ३३
|-
| [[रेड बुल रेसिंग]] || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || २३
|-
| [[टोरो रोसो]] || [[पियर गॅस्ली]] || १०
|-
| [[टोरो रोसो]] || [[डॅनिल क्व्यात]] || २६
|-
| [[मॅक्लारेन]] || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || ५५
|-
| [[मॅक्लारेन]] || [[लॅन्डो नॉरिस]] || ४
|-
| [[रेनॉल्ट]] || [[डॅनियल रिकार्डो]] || ३
|-
| [[रेनॉल्ट]] || [[निको हुल्केनबर्ग]] || २७
|-
| [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || [[किमी रायकोनेन]] || ७
|-
| [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || ९९
|-
| [[रेसिंग पॉइंट]] || [[सर्जिओ पेरेझ]] || ११
|-
| [[रेसिंग पॉइंट]] || [[लान्स स्ट्रोल]] || १८
|-
| [[हास]] || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || ८
|-
| [[हास]] || [[केविन मॅग्नसन]] || २०
|-
| [[विलियम्स रेसिंग]] || [[रॉबर्ट कुबिका]] || ८८
|-
| [[विलियम्स रेसिंग]] || [[जॉर्ज रसल]] || ६३
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;ITA19_FIAEVENT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ITA19_RACEFIA&quot;/&gt;
|}

=== टायर ===

पिरेलीने इटालियन ग्रांप्रीसाठी C2 कठीण (पांढरा), C3 मध्यम (पिवळा) आणि C4 मऊ (लाल) हे तीन कोरडे टायर मिश्रण निवडले. २०१९ च्या नियमांनुसार प्रत्येक चालकासाठी तेरा कोरड्या टायरसंचांची संघांनी पूर्वनियोजित निवड केली; त्यामुळे कोणत्याही एकाच मिश्रणाचे एकसारखे सार्वत्रिक संच-वाटप सर्व चालकांवर लागू नव्हते. पिरेलीच्या प्रकाशित चालकनिहाय तक्त्यानुसार प्रत्येक चालकाकडे कठीण टायरचे १–२, मध्यम टायरचे २–४ आणि मऊ टायरचे ८–१० संच होते. उदाहरणार्थ हॅमिल्टनसाठी अनुक्रमे २/३/८, बोट्टाससाठी १/४/८, व्हर्सटॅपनसाठी १/२/१०, तर रेसिंग पॉइंटच्या दोन्ही चालकांसाठी १/२/१० अशी निवड होती. हे सर्व प्रकार स्वतंत्रपणे तेरा संचांत समाविष्ट होते.&lt;ref name=&quot;ITA19_PIRELLIPRE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ITA19_PIRELLISET&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://press.pirelli.com/2019-italian-grand-prix--selected-sets-per-driver/ |title=मोन्झासाठी चालकनिहाय टायर संच निवड |प्रकाशक=पिरेली |दिनांक=२७ ऑगस्ट २०१९}}&lt;/ref&gt;

रविवारी बहुतेक चालकांनी एकाच थांब्याची रणनीती वापरली. लक्लेरने मऊ C4 वरून कठीण C2 वर बदल करून उर्वरित अंतर पूर्ण केले; हॅमिल्टन व बोट्टासने मऊ C4 वरून मध्यम C3 निवडला, तर हॅमिल्टनने अखेरच्या टप्प्यात अतिरिक्त मऊ संच घेऊन सर्वोत्तम फेरी नोंदवली. शुक्रवारच्या पावसात इंटरमीडिएट व वेट टायर वापरले गेले; ते खालील तीन कोरड्या टायर प्रकारांच्या पंक्तींमध्ये मिसळलेले नाहीत.&lt;ref name=&quot;ITA19_PIRELLIRACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ITA19_PIRELLIFP&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://press.pirelli.com/2019-italian-grand-prix---free-practice/ |title=इटालियन ग्रांप्रीचे पहिले व दुसरे सराव : पिरेली |प्रकाशक=पिरेली |दिनांक=६ सप्टेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! टायर प्रकार !! मिश्रण !! बाजूच्या पट्टीचा रंग !! प्रत्येकी उपलब्ध संच
|-
| कठीण || C2 || पांढरा || १–२ (चालकानुसार)
|-
| मध्यम || C3 || पिवळा || २–४ (चालकानुसार)
|-
| मऊ || C4 || लाल || ८–१० (चालकानुसार)
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;ITA19_PIRELLISET&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ITA19_PIRELLIPRE&quot;/&gt;
|}

== मुक्त सराव सत्रे ==
=== पहिला मुक्त सराव ===

६ सप्टेंबरच्या पावसाने प्रभावित पहिल्या सरावात लक्लेरने १:२७.९०५ ची सर्वोत्तम वेळ नोंदवली. मॅक्लारेनचे सायेन्स ०.३०६ सेकंद मागे दुसरे आणि नॉरिस तिसरे राहिले; हॅमिल्टन चौथा, अल्बोन पाचवा आणि क्व्यात सहावा होता. बदलत्या पावसामुळे कोरड्या टायरवरील वेळा आणि ओल्या मार्गावर केलेल्या प्रदक्षिणा थेट तुलनीय नव्हत्या. शुक्रवारच्या सुरुवातीच्या वर्गीकरणावरून रविवारच्या सरळ शर्यतवेगाचा निश्चित अंदाज बांधता येत नव्हता.&lt;ref name=&quot;ITA19_FP1FIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ITA19_PIRELLIFP&quot;/&gt;

रायकोनेन चिकेनमधून घसरून अडकला; पेरेझची दुर्घटना आणि गॅस्लीचे अडकल्यामुळे वेगवेगळ्या लाल झेंड्यांनी सत्राला खंड पडला. पेरेझ आणि रायकोनेन या दोघांनी प्रत्यक्ष चार-चार फेऱ्या पूर्ण केल्या, परंतु अधिकृत वर्गीकरणात वैध सर्वोत्तम वेळ दिलेली नाही. त्यामुळे दोघांना सरावातून गायब न करता ‘‘वैध वेळ नाही’’ असे दर्शवले आहे. अठरा चालकांकडे वैध वेळ होती, पण सहभागी एकूण वीस होते.&lt;ref name=&quot;ITA19_FP1FIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ITA19_PIRELLIFP&quot;/&gt;

=== मुक्त सराव १ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || १:२७.९०५ || २०
|-
| २ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || १:२८.२११ || २५
|-
| ३ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || १:२८.४५० || २३
|-
| ४ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:२८.७३० || ११
|-
| ५ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:२९.०२५ || १९
|-
| ६ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || १:२९.९६० || २५
|-
| ७ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:३०.१०० || ११
|-
| ८ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || १:३०.५०७ || १९
|-
| ९ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:३०.५९६ || ११
|-
| १० || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || १:३०.६९५ || २६
|-
| ११ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:३२.८४८ || २२
|-
| १२ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:३३.९७६ || ९
|-
| १३ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || १:३४.५२८ || १०
|-
| १४ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || १:३४.७१५ || ७
|-
| १५ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || १:३५.१३३ || १०
|-
| १६ || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || १:३५.९८० || ७
|-
| १७ || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३७.८१६ || १२
|-
| १८ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३८.४२१ || १२
|-
| १९ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || वैध वेळ नाही || ४
|-
| २० || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || वैध वेळ नाही || ४
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;ITA19_FP1FIA&quot;/&gt;
|}

=== दुसरा मुक्त सराव ===

त्याच दिवशी दुसऱ्या सरावात वातावरण तुलनेने कोरडे झाल्यावर लक्लेरची सर्वोत्तम फेरी १:२०.९७८ वर आली. हॅमिल्टन केवळ ०.०६८ सेकंद मागे दुसरा आणि व्हेटेल ०.२०१ सेकंद मागे तिसरा; बोट्टास चौथा आणि व्हर्सटॅपन पाचवा ठरला. पहिल्या सरावाच्या ओल्या वातावरणामुळे वेळांमध्ये झालेला मोठा फरक कोणत्याही तांत्रिक सुधारणा झाल्याचा स्वतंत्र पुरावा मानता येणार नाही.&lt;ref name=&quot;ITA19_FP2FIA&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/2019_14_ita_f1_p2_timing_secondpracticesessionclassification_v01.pdf |title=दुसऱ्या मुक्त सरावाचे अधिकृत वर्गीकरण |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=६ सप्टेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ITA19_PIRELLIFP&quot;/&gt;

अनेक संघांनी लांब स्टिंट आणि मिश्रणांमधील घट-अधोगती तपासण्याचे काम केले. हासच्या ग्रोझाँने सर्वाधिक ४४ फेऱ्या, गॅस्ली आणि मॅग्नसनने प्रत्येकी ४२ फेऱ्या पूर्ण केल्या; नॉरिसला केवळ १६ फेऱ्या मिळाल्या. फेरारीची एकल फेरीतील आघाडी अत्यल्प असली तरी मर्सिडीजची सातत्यपूर्ण शर्यतगती पुढे महत्त्वाची ठरणार होती.&lt;ref name=&quot;ITA19_FP2FIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ITA19_PIRELLIFP&quot;/&gt;

=== मुक्त सराव २ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || १:२०.९७८ || ३७
|-
| २ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:२१.०४६ || ३२
|-
| ३ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || १:२१.१७९ || ३९
|-
| ४ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:२१.३४७ || ३४
|-
| ५ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:२१.३५० || २९
|-
| ६ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:२१.५८९ || ३०
|-
| ७ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || १:२२.१२४ || ४२
|-
| ८ || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || १:२२.१५३ || ४४
|-
| ९ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || १:२२.२४९ || ३६
|-
| १० || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || १:२२.२६० || ३७
|-
| ११ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || १:२२.३३८ || ३७
|-
| १२ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || १:२२.४८२ || ३२
|-
| १३ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || १:२२.५११ || ४२
|-
| १४ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:२२.५२३ || ३५
|-
| १५ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:२२.७०६ || ३२
|-
| १६ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:२२.८८२ || ३३
|-
| १७ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:२३.०६५ || ३५
|-
| १८ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || १:२३.५६१ || १६
|-
| १९ || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:२३.७३७ || २९
|-
| २० || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:२४.३१३ || २३
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;ITA19_FP2FIA&quot;/&gt;
|}

=== तिसरा मुक्त सराव ===

शनिवारी ७ सप्टेंबरला सहाय्यक फॉर्म्युला तीन स्पर्धेतील अडथळ्यानंतर तिसरे सरावसत्र उशिरा सुरू झाले आणि त्याचा कालावधी कमी झाला. व्हेटेलने १:२०.२९४ अशी सर्वोत्तम फेरी नोंदवली; व्हर्सटॅपन ०.०३२ सेकंद मागे दुसरा, बोट्टास तिसरा, लक्लेर चौथा, तर रिकार्डो पाचवा राहिला. मर्सिडीजच्या दोन्ही गाड्या पहिल्या सहामध्ये आणि रेनॉल्टच्या दोन्ही गाड्या पहिल्या सातमध्ये असल्याने मधल्या गटातील पात्रता स्पर्धा तीव्र होण्याची चिन्हे होती.&lt;ref name=&quot;ITA19_FP3FIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ITA19_PIRELLIQ&quot;/&gt;

सत्रात सर्व वीस चालकांनी वैध फेरी नोंदवली. नॉरिस चौदावा, रायकोनेन पंधरावा आणि विलियम्सचे रसल व कुबिका अनुक्रमे एकोणिसावा व विसावा राहिले. या सत्राच्या वेळा, पूर्ण फेऱ्या आणि स्थानांमध्ये शुक्रवारची पावसाळी क्रमवारी मिसळलेली नाही.&lt;ref name=&quot;ITA19_FP3FIA&quot;/&gt;

=== मुक्त सराव ३ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || १:२०.२९४ || १४
|-
| २ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:२०.३२६ || ११
|-
| ३ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:२०.४०३ || २३
|-
| ४ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || १:२०.४०३ || १४
|-
| ५ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || १:२०.५६४ || १३
|-
| ६ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:२०.५९५ || २१
|-
| ७ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || १:२०.७५२ || १३
|-
| ८ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:२०.८२७ || १७
|-
| ९ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:२०.८८१ || १५
|-
| १० || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || १:२०.९४५ || २०
|-
| ११ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || १:२०.९४९ || २१
|-
| १२ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:२१.००३ || १५
|-
| १३ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || १:२१.०७३ || २२
|-
| १४ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || १:२१.२९२ || २१
|-
| १५ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:२१.३२५ || १९
|-
| १६ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || १:२१.३३६ || १६
|-
| १७ || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || १:२१.६२१ || १६
|-
| १८ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:२१.६३९ || १७
|-
| १९ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:२२.३७४ || २२
|-
| २० || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:२२.७५८ || २१
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;ITA19_FP3FIA&quot;/&gt;
|}

== मुख्य शर्यतीची पात्रता फेरी ==
=== फेरी १ ===

शनिवारच्या पहिल्या पात्रता फेरीत फेरारीच्या लक्लेर व व्हेटेलसह आघाडीच्या संघांमध्ये अत्यल्प वेळफरक दिसला. हासचा ग्रोझाँ, रेसिंग पॉइंटचा पेरेझ आणि विलियम्सचे रसल-कुबिका हे पुढे जाऊ शकले नाहीत. व्हर्सटॅपनच्या रेड बुलची वैध पात्रतावेळ नोंदली गेली नाही; त्याने तीन प्रदक्षिणा पूर्ण केल्या तरी शर्यतीत उतरायला पंचांची स्वतंत्र परवानगी घ्यावी लागली. त्यामुळे त्याला बनावट Q1 किंवा Q3 वेळ दिलेली नाही.&lt;ref name=&quot;ITA19_QUALFIA&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_45_-_2019_italian_grand_prix_-_final_qualifying_classification.pdf |title=अंतिम पात्रता फेरी : दस्तऐवज ४५ |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=७ सप्टेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ITA19_FIAQREPORT&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/news/f1-leclerc-takes-italian-gp-pole-end-messy-monza-qualifying-session |title=मोन्झातील पात्रता फेरीचा अधिकृत वृत्तान्त |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=७ सप्टेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ITA19_GRIDFIA&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_52_-_2019_italian_grand_prix_-_final_starting_grid.pdf |title=अंतिम अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी : दस्तऐवज ५२ |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=८ सप्टेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;

=== फेरी २ ===

दुसऱ्या फेरीत पहिल्या दहामध्ये फेरारी, मर्सिडीज आणि रेनॉल्टच्या दोन्ही गाड्या गेल्या. जोव्हिनाझी, मॅग्नसन, क्व्यात, नॉरिस आणि गॅस्ली यांना अनुक्रमे अकरावे ते पंधरावे स्थान मिळाले. मात्र मोठ्या गटाने आपल्या द्रुत फेरीपूर्वी जागा शोधण्यासाठी अत्यंत संथ बाहेर पडण्याचे धोरण घेतल्यामुळे कालमापनापेक्षा अवकाश व्यवस्थापन हे पुढे निर्णायक वादाचे कारण ठरले.&lt;ref name=&quot;ITA19_QUALFIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ITA19_FIAQREPORT&quot;/&gt;

=== फेरी ३ ===

अंतिम पात्रता फेरीत लक्लेरची पहिल्याच प्रयत्नातील १:१९.३०७ ही वेळ पोलसाठी पुरेशी ठरली; हॅमिल्टन केवळ ०.०३९ सेकंद आणि बोट्टास ०.०४७ सेकंद मागे राहिले. व्हेटेल चौथा, तर रिकार्डो व हुल्केनबर्ग अनुक्रमे पाचवा आणि सहावा होते. क्वालिफायिंगचा अखेरचा टप्पा अत्यंत संथ आउट-लॅपमुळे चर्चेत राहिला: अनेक चालकांनी एकमेकांच्या मागे स्लिपस्ट्रीम मिळवण्यासाठी गती कमी केली आणि वेळमर्यादा संपल्याने अंतिम वेगवान फेरी पूर्ण करता आली नाही; सायेन्स मात्र रेषा पार करण्यात यशस्वी ठरला.&lt;ref name=&quot;ITA19_QUALFIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ITA19_FIAQREPORT&quot;/&gt;

अल्बोन, स्ट्रोल आणि रायकोनेन यांची Q3 मध्ये कोणतीही वैध वेगवान वेळ नोंदली गेली नाही. रायकोनेनचा शेवटच्या टप्प्यातील अपघातही या सत्राच्या गुंतागुंतीत भर घालणारा होता. हुल्केनबर्ग, स्ट्रोल आणि सायेन्स यांच्या संथ गाडी चालवण्याविषयी तपास झाला; एकाच प्रकारची सार्वत्रिक ग्रिडस्थान कपात सर्वांवर लावलेली नव्हती. अधिकृत Q3 च्या रिकाम्या वेळा पुढील ग्रिडमधील क्रमांकांशी गल्लत करू नयेत.&lt;ref name=&quot;ITA19_QUALFIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ITA19_FIAQREPORT&quot;/&gt;

=== मुख्य शर्यतीच्या पात्रता फेरीचे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी १ !! फेरी २ !! फेरी ३ !! एकूण फेऱ्या
|-
| १ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || १:२०.१२६ || १:१९.५५३ || १:१९.३०७ || १८
|-
| २ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:२०.२७२ || १:१९.४६४ || १:१९.३४६ || १६
|-
| ३ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:२०.१५६ || १:२०.०१८ || १:१९.३५४ || १७
|-
| ४ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || १:२०.३७८ || १:१९.७१५ || १:१९.४५७ || १७
|-
| ५ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || १:२०.३७४ || १:१९.८३३ || १:१९.८३९ || १३
|-
| ६ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || १:२०.१५५ || १:२०.२७५ || १:२०.०४९ || १४
|-
| ७ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || १:२०.४१३ || १:२०.२०२ || १:२०.४५५ || २०
|-
| ८ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:२०.३८२ || १:२०.०२१ || वेळ नाही || १५
|-
| ९ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:२०.६४३ || १:२०.४९८ || वेळ नाही || १९
|-
| १० || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:२०.६३४ || १:२०.५१५ || वेळ नाही || १६
|-
| ११ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:२०.६५७ || १:२०.५१७ || — || १५
|-
| १२ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || १:२०.६१६ || १:२०.६१५ || — || १४
|-
| १३ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || १:२०.७२३ || १:२०.६३० || — || १७
|-
| १४ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || १:२०.७४६ || १:२१.०६८ || — || १५
|-
| १५ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || १:२०.५०८ || १:२१.१२५ || — || १५
|-
| १६ || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || १:२०.७८४ || — || — || ८
|-
| १७ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:२१.२९१ || — || — || ६
|-
| १८ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:२१.८०० || — || — || ८
|-
| १९ || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:२२.३५६ || — || — || ९
|-
| अवर्गीकृत || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || वेळ नाही || — || — || ३
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;8&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;ITA19_QUALFIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ITA19_FIAQUALHTML&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2019/italian-grand-prix/qualifying-classification |title=२०१९ इटालियन ग्रांप्री : पात्रता वर्गीकरण |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}&lt;/ref&gt;
|}

=== मुख्य शर्यतीची अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी ===

एफ.आय.ए. दस्तऐवज ५२ मध्ये पात्रता आणि अखेरची प्रत्यक्ष सुरुवात यांतील फरक स्पष्ट आहे. नवीन पॉवर युनिट भागांमुळे नॉरिस, गॅस्ली, व्हर्सटॅपन आणि पेरेझ यांना मागच्या ग्रिड स्थानांवर जावे लागले. पात्रतेत वैध फेरी नोंदवू न शकलेल्या व्हर्सटॅपनला पंचांनी शर्यतीत भाग घेण्याची परवानगी दिली. रायकोनेनच्या गाडीमध्ये पार्क फर्मे कालावधीत बदल केल्यामुळे त्याला क्रमांकित विसाव्या ग्रिडवर नव्हे तर पिटलेनमधून सुरुवात करणे अनिवार्य होते; त्याला वेगळा गिअरबॉक्स/पॉवर युनिट दंडही होता.&lt;ref name=&quot;ITA19_GRIDFIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ITA19_FIAINDEX&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/documents/championships/fia-formula-one-world-championship-14/season/season-2019-971/event/Italian%20Grand%20Prix |title=इटालियन ग्रांप्री २०१९ : एफ.आय.ए. निर्णय दस्तऐवज सूची |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}&lt;/ref&gt;

अखेरच्या अधिकृत पत्रकात एकोणीस क्रमांकित ग्रिड स्थाने आणि एक पिटलेन प्रारंभ आहे. अल्बोन आठव्या, स्ट्रोल नवव्या आणि जोव्हिनाझी दहाव्या जागेवर होते. सरावातले क्रमांक किंवा Q3 मधील वैध वेळेचा अभाव हा प्रत्यक्ष ग्रिडस्थानात थेट बदल करण्याचा पुरेसा आधार नाही.&lt;ref name=&quot;ITA19_GRIDFIA&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! ग्रिड !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पात्रता वेळ / स्थिती
|-
| १ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || १:१९.३०७
|-
| २ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:१९.३४६
|-
| ३ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:१९.३५४
|-
| ४ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || १:१९.४५७
|-
| ५ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || १:१९.८३९
|-
| ६ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || १:२०.०४९
|-
| ७ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || १:२०.४५५
|-
| ८ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:२०.०२१
|-
| ९ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:२०.४९८
|-
| १० || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:२०.५१७
|-
| ११ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || १:२०.६१५
|-
| १२ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || १:२०.६३०
|-
| १३ || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || १:२०.७८४
|-
| १४ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:२१.८००
|-
| १५ || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:२२.३५६
|-
| १६ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || १:२१.०६८
|-
| १७ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || १:२१.१२५
|-
| १८ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:२१.२९१
|-
| १९ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || पंचांच्या परवानगीने प्रारंभ; वैध वेळ नाही
|-
| पिटलेन || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || पिटलेन प्रारंभ; पार्क फर्मे बदल
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;5&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;ITA19_GRIDFIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ITA19_QUALFIA&quot;/&gt;
|}

== मुख्य शर्यत ==
=== सुरुवात आणि पहिल्या टप्प्यातील उलथापालथ ===

रविवारी कोरड्या मार्गावर पोलवरून निघालेला लक्लेर पहिल्या चिकेनपर्यंत आघाडी टिकवू शकला; हॅमिल्टन दुसरा तर बोट्टास तिसरा होता. रेनॉल्टच्या हुल्केनबर्गने उत्तम प्रारंभ करून काही काळ सहकारी रिकार्डो आणि चौथ्या स्थानावरच्या व्हेटेलवर मात केली; नंतर रिकार्डोने स्थान पुन्हा मिळवले. व्हर्सटॅपनची कार पहिल्या फेरीतील संपर्कामुळे पुढील पंखाच्या समस्येत अडकली व त्याला सुरुवातीला पिटस्टॉप करावा लागला.&lt;ref name=&quot;ITA19_FIARREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ITA19_SECONDARY&quot;/&gt;

सहाव्या फेरीच्या सुमारास व्हेटेल अस्कारी भागात घसरला. त्याने मार्गावर असुरक्षित रीतीने परत येताना स्ट्रोलच्या कारला धडक दिली; स्ट्रोलही त्यानंतर मार्गावर चुकीच्या पद्धतीने परत येऊन गॅस्लीची कार मार्गाबाहेर ढकलली. दोन स्वतंत्र निर्णयांत व्हेटेलला दहा सेकंदांचा थांबा-आणि-पुढे-जा दंड, तर स्ट्रोलला ड्राइव्ह-थ्रू दंड दिला गेला. या दोन घटनांचा कालक्रम आणि दंड एकमेकांत मिसळलेला नाही.&lt;ref name=&quot;ITA19_VETDEC&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ITA19_STRDEC&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ITA19_FIARREPORT&quot;/&gt;

=== फेरारी आणि मर्सिडीजचे पिटस्टॉप नियोजन ===

हॅमिल्टनने एकोणिसाव्या फेरीत आपला मऊ टायर स्टिंट संपवून मध्यम टायर घेतला आणि फेरारीवर अंडरकटचा दबाव निर्माण केला. लक्लेरने वीसाव्या फेरीत कठीण टायरवर बदल केला; मर्सिडीजच्या अपेक्षेप्रमाणे त्याची आघाडी थांब्यांमुळे उलटली नाही. त्यानंतर हॅमिल्टनने चिकेनमध्ये ओव्हरटेकचा प्रयत्न केला; लक्लेरने त्याला बाहेरील बाजूस कोंडल्यावर हॅमिल्टनला मार्गाबाहेरील भाग वापरावा लागला. शर्यत नियंत्रणाने लक्लेरला कृष्ण-पांढऱ्या झेंड्याद्वारे चेतावणी दिली; हा इशारा त्याच्या अंतिम विजयानंतर वेळदंड लावल्यासारखा नव्हता.&lt;ref name=&quot;ITA19_PIRELLIRACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ITA19_FORMFLAG&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/fia-explain-use-of-f1s-yellow-card-for-leclerc-at-monza.43RcYITisZtxgpPhXn1Gye |title=लक्लेरवरील कृष्ण-पांढऱ्या झेंड्याच्या इशाऱ्याचे स्पष्टीकरण |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=९ सप्टेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ITA19_FIARREPORT&quot;/&gt;

मर्सिडीजने बोट्टासला अधिक लांब प्रारंभीच्या स्टिंटनंतर सत्ताविसाव्या फेरीत थांबवले; ताज्या मध्यम टायरवर तो दोन्ही आघाडीच्या कारांचा पाठलाग करत राहिला. फेरारीची सरळ मार्गावरील गती, कमी हवेचा प्रतिरोध आणि कठीण टायरची टिकाऊपणा यांमुळे लक्लेरने वेळोवेळी बचाव केला. दरम्यान मॅग्नसन आणि क्व्यातच्या कारमधील तांत्रिक समस्यांमुळे झालेल्या निवृत्तीच्या वेळी आभासी सुरक्षाकार कालखंड आले, परंतु या शर्यतीत दीर्घ पूर्ण सुरक्षाकार हस्तक्षेप झाला नाही.&lt;ref name=&quot;ITA19_PIRELLIRACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ITA19_SECONDARY&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ITA19_FIARREPORT&quot;/&gt;

=== शेवटच्या फेऱ्या, दंड आणि निकाल ===

हॅमिल्टनला अखेरच्या भागात पहिल्या चिकेनवर चूक झाल्याने बोट्टासने दुसरे स्थान मिळवले. बोट्टास लक्लेरच्या मागे अंतर घटवत गेला; तरीही ५३व्या फेरीला तो केवळ ०.८३५ सेकंद मागे राहिला. मर्सिडीजने हॅमिल्टनला ४९व्या फेरीत अतिरिक्त मऊ टायर दिले आणि त्याने ५१व्या फेरीत १:२१.७७९ अशी संपूर्ण शर्यतीतील सर्वोत्तम फेरी केली. तो तिसरा राहून एकूण १६ गुण मिळवू शकला.&lt;ref name=&quot;ITA19_RACEFIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ITA19_LAPSFIA&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/2019_14_ita_f1_r0_timing_racefastestlaps_v01.pdf |title=शर्यतीतील सर्व वीस चालकांच्या सर्वात वेगवान वैध फेऱ्या |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=८ सप्टेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ITA19_PIRELLIRACE&quot;/&gt;

रेनॉल्टच्या रिकार्डो आणि हुल्केनबर्गने चौथे आणि पाचवे स्थान मिळवून संघाला २२ गुण मिळवून दिले. अल्बोन सहावा, पेरेझ सातवा आणि शेवटच्या ग्रिड स्थानांमधून आलेला व्हर्सटॅपन आठवा ठरला. जोव्हिनाझी नववा आणि नॉरिस दहावा; गॅस्ली एकादश, स्ट्रोल द्वादश आणि दंडानंतर व्हेटेल त्रयोदश स्थानावर राहिले. सायेन्सच्या पिटस्टॉपमध्ये पुढचे उजवे चाक योग्यप्रकारे न बसल्यामुळे त्याचा सहभाग संपला; मॅक्लारेन संघाला ५,००० युरो आर्थिक दंड झाला, मात्र त्याला वेगळा ग्रिड/शर्यतस्थानी दंड लावण्यात आला नाही.&lt;ref name=&quot;ITA19_RACEFIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ITA19_MCLDEC&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ITA19_FORMTEAMS&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-the-teams-said-race-day-in-italy-2019.fn00n2oWUIRiXBOWrn4Ml |title=इटालियन ग्रांप्रीनंतर सर्व दहा संघांची प्रतिक्रिया |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=८ सप्टेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;

पिटलेनमधून निघालेल्या रायकोनेनने चुकीच्या टायरसंचावर प्रारंभ केल्यामुळे त्याला स्वतंत्र दहा सेकंद थांबा-आणि-पुढे-जा दंड भोगावा लागला; तो पंधरावा राहिला. अंतिम निकालात मॅग्नसन, क्व्यात व सायेन्स हे शर्यत पूर्ण न करू शकलेले आणि अधिकृतरीत्या अवर्गीकृत होते. मुख्य विजेत्यास किंवा दोन्ही मर्सिडीज चालकांना या प्रकरणांमुळे शर्यतीनंतर स्थानबदल करणारा नवीन दंड देण्यात आलेला नव्हता.&lt;ref name=&quot;ITA19_RAIDEC&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ITA19_RACEFIA&quot;/&gt;

=== मुख्य शर्यतीचे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पूर्ण फेऱ्या !! वेळ / अंतर / स्थिती !! गुण
|-
| १ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || ५३ || १:१५:२६.६६५ || २५
|-
| २ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || ५३ || +०.८३५ सेकंद || १८
|-
| ३ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ५३ || +३५.१९९ सेकंद || १६
|-
| ४ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || ५३ || +४५.५१५ सेकंद || १२
|-
| ५ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || ५३ || +५८.१६५ सेकंद || १०
|-
| ६ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ५३ || +५९.३१५ सेकंद || ८
|-
| ७ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || ५३ || +७३.८०२ सेकंद || ६
|-
| ८ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ५३ || +७४.४९२ सेकंद || ४
|-
| ९ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ५२ || +१ फेरी || २
|-
| १० || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || ५२ || +१ फेरी || १
|-
| ११ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || ५२ || +१ फेरी || ०
|-
| १२ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || ५२ || +१ फेरी || ०
|-
| १३ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || ५२ || +१ फेरी || ०
|-
| १४ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ५२ || +१ फेरी || ०
|-
| १५ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ५२ || +१ फेरी || ०
|-
| १६ || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || ५२ || +१ फेरी || ०
|-
| १७ || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ५१ || +२ फेऱ्या || ०
|-
| अवर्गीकृत || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || ४३ || निवृत्त; अवर्गीकृत || ०
|-
| अवर्गीकृत || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || २९ || निवृत्त; अवर्गीकृत || ०
|-
| अवर्गीकृत || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || २७ || निवृत्त; अवर्गीकृत || ०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;ITA19_RACEFIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ITA19_FORMRACE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1013/italy/race-result |title=इटालियन ग्रांप्री २०१९ : अधिकृत निकाल |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;
|}

=== सर्वात वेगवान फेरी ===

एफ.आय.ए.च्या अधिकृत २०१९ इटालियन ग्रांप्री ‘‘रेस फास्टेस्ट लॅप्स’’ शीटमध्ये वीसही शर्यतचालकांच्या वैध सर्वोत्तम फेऱ्या नोंदल्या आहेत. विशेषतः हॅमिल्टनची ५१वी फेरी त्याच्या एकूण ५३ फेऱ्यांपेक्षा मोठी नाही आणि त्याला नियमांनुसार एक अतिरिक्त अजिंक्यपद गुण मिळाला. खाली दिलेले सर्व फेरी क्रमांक व सरासरी वेग थेट त्याच मूळ एफ.आय.ए. पत्रकावरून घेतले आहेत.&lt;ref name=&quot;ITA19_LAPSFIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ITA19_RACEFIA&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! क्रम !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी (एफआयए) !! फेरीचा वेळ !! सरासरी वेग (किमी/ता.)
|-
| १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ५१ || १:२१.७७९ || २५५.०१४
|-
| २ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || ५० || १:२२.७९९ || २५१.८७२
|-
| ३ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || ४७ || १:२२.८५९ || २५१.६९०
|-
| ४ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || ४७ || १:२३.००९ || २५१.२३५
|-
| ५ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ४१ || १:२३.१४३ || २५०.८३०
|-
| ६ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ४५ || १:२३.३६४ || २५०.१६५
|-
| ७ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || ५३ || १:२३.४६६ || २४९.८५९
|-
| ८ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || ५३ || १:२३.६४१ || २४९.३३७
|-
| ९ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || ३५ || १:२३.७७० || २४८.९५३
|-
| १० || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || ५१ || १:२३.८८५ || २४८.६११
|-
| ११ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || ५२ || १:२४.०४४ || २४८.१४१
|-
| १२ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || ३१ || १:२४.१६५ || २४७.७८४
|-
| १३ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ५२ || १:२४.४१९ || २४७.०३९
|-
| १४ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || ३८ || १:२४.४४३ || २४६.९६८
|-
| १५ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ४४ || १:२४.५०३ || २४६.७९३
|-
| १६ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ५१ || १:२४.८४२ || २४५.८०७
|-
| १७ || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || ३१ || १:२४.९८५ || २४५.३९३
|-
| १८ || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ४७ || १:२४.९८९ || २४५.३८२
|-
| १९ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || १० || १:२५.६३७ || २४३.५२५
|-
| २० || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || १९ || १:२५.७७२ || २४३.१४२
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;ITA19_LAPSFIA&quot;/&gt;
|}

== मुख्य शर्यतीनंतरचे विश्लेषण ==

=== सुरुवात आणि पहिल्या टप्प्यातील उलथापालथ ===

रविवारी कोरड्या मार्गावर पोलवरून निघालेला लक्लेर पहिल्या चिकेनपर्यंत आघाडी टिकवू शकला; हॅमिल्टन दुसरा तर बोट्टास तिसरा होता. रेनॉल्टच्या हुल्केनबर्गने उत्तम प्रारंभ करून काही काळ सहकारी रिकार्डो आणि चौथ्या स्थानावरच्या व्हेटेलवर मात केली; नंतर रिकार्डोने स्थान पुन्हा मिळवले. व्हर्सटॅपनची कार पहिल्या फेरीतील संपर्कामुळे पुढील पंखाच्या समस्येत अडकली व त्याला सुरुवातीला पिटस्टॉप करावा लागला.&lt;ref name=&quot;ITA19_FIARREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ITA19_SECONDARY&quot;/&gt;

सहाव्या फेरीच्या सुमारास व्हेटेल अस्कारी भागात घसरला. त्याने मार्गावर असुरक्षित रीतीने परत येताना स्ट्रोलच्या कारला धडक दिली; स्ट्रोलही त्यानंतर मार्गावर चुकीच्या पद्धतीने परत येऊन गॅस्लीची कार मार्गाबाहेर ढकलली. दोन स्वतंत्र निर्णयांत व्हेटेलला दहा सेकंदांचा थांबा-आणि-पुढे-जा दंड, तर स्ट्रोलला ड्राइव्ह-थ्रू दंड दिला गेला. या दोन घटनांचा कालक्रम आणि दंड एकमेकांत मिसळलेला नाही.&lt;ref name=&quot;ITA19_VETDEC&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ITA19_STRDEC&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ITA19_FIARREPORT&quot;/&gt;

टोरो रोसोसाठी क्व्यातने चांगल्या स्थितीत असताना तांत्रिक बिघाडामुळे २९व्या फेरीनंतर निवृत्ती पत्करली; गॅस्ली एकादश आला व गुणांपासून एक स्थान दूर राहिला. स्ट्रोलबरोबरच्या प्रसंगात गॅस्लीची गाडी मार्गाबाहेर ढकलली गेली, परंतु त्या घटनेत त्याला दोषी ठरवलेले नव्हते. स्ट्रोलच्या असुरक्षित पुनर्प्रवेशाला स्वतंत्र ड्राइव्ह-थ्रू दंड होता. त्यामुळे टोरो रोसोचे स्पा नंतरचे ५१ कारनिर्माते गुण मोन्झानंतरही ५१च राहिले.&lt;ref name=&quot;ITA19_STRDEC&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ITA19_FORMTEAMS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ITA19_CHAMP&quot;/&gt;

=== शर्यतीतील घटना — फेरारी आणि मर्सिडीजचे पिटस्टॉप नियोजन ===

हॅमिल्टनने एकोणिसाव्या फेरीत आपला मऊ टायर स्टिंट संपवून मध्यम टायर घेतला आणि फेरारीवर अंडरकटचा दबाव निर्माण केला. लक्लेरने वीसाव्या फेरीत कठीण टायरवर बदल केला; मर्सिडीजच्या अपेक्षेप्रमाणे त्याची आघाडी थांब्यांमुळे उलटली नाही. त्यानंतर हॅमिल्टनने चिकेनमध्ये ओव्हरटेकचा प्रयत्न केला; लक्लेरने त्याला बाहेरील बाजूस कोंडल्यावर हॅमिल्टनला मार्गाबाहेरील भाग वापरावा लागला. शर्यत नियंत्रणाने लक्लेरला कृष्ण-पांढऱ्या झेंड्याद्वारे चेतावणी दिली; हा इशारा त्याच्या अंतिम विजयानंतर वेळदंड लावल्यासारखा नव्हता.&lt;ref name=&quot;ITA19_PIRELLIRACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ITA19_FORMFLAG&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ITA19_FIARREPORT&quot;/&gt;

मर्सिडीजने बोट्टासला अधिक लांब प्रारंभीच्या स्टिंटनंतर सत्ताविसाव्या फेरीत थांबवले; ताज्या मध्यम टायरवर तो दोन्ही आघाडीच्या कारांचा पाठलाग करत राहिला. फेरारीची सरळ मार्गावरील गती, कमी हवेचा प्रतिरोध आणि कठीण टायरची टिकाऊपणा यांमुळे लक्लेरने वेळोवेळी बचाव केला. दरम्यान मॅग्नसन आणि क्व्यातच्या कारमधील तांत्रिक समस्यांमुळे झालेल्या निवृत्तीच्या वेळी आभासी सुरक्षाकार कालखंड आले, परंतु या शर्यतीत दीर्घ पूर्ण सुरक्षाकार हस्तक्षेप झाला नाही.&lt;ref name=&quot;ITA19_PIRELLIRACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ITA19_SECONDARY&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ITA19_FIARREPORT&quot;/&gt;

लक्लेरचा हा सलग दुसरा विजय आणि मोन्झामधील फेरारीचा २०१० नंतरचा पहिला विजय तांत्रिक आणि रणनीतिक अशा दोन्ही अंगांनी वैशिष्ट्यपूर्ण ठरला. स्पामधील यशात फेरारीच्या कमी वायुगतिकीय प्रतिरोधाचा फायदा दिसला होता; मोन्झामध्ये त्याच बलस्थानामुळे लक्लेरला मर्सिडीजच्या मागून आलेल्या ओव्हरटेक प्रयत्नांना तोंड देणे शक्य झाले. मात्र पोलवरून आघाडी घेणे पुरेसे ठरले नसते: फेरारीने हॅमिल्टनच्या अंडरकटचा सामना करत एक फेरीने उशिरा थांबवून कठीण टायर निवडण्याचा जाणीवपूर्वक वेगळा मार्ग स्वीकारला. त्या ३३ फेऱ्यांच्या कठीण टायर स्टिंटमधील सातत्याने अंतिम अल्प आघाडी टिकली.&lt;ref name=&quot;ITA19_PIRELLIRACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ITA19_SECONDARY&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ITA19_FIARREPORT&quot;/&gt;

मर्सिडीजने हॅमिल्टन आणि बोट्टास यांच्यासाठी थांब्यांच्या भिन्न वेळा वापरल्या. हॅमिल्टनची १९व्या फेरीतील अंडरकटची चाल लक्लेरच्या कठीण टायरवरील प्रतिसादामुळे थेट यशस्वी झाली नाही; बोट्टासला २७व्या फेरीपर्यंत बाहेर ठेवून शेवटच्या भागासाठी नवीन मध्यम टायरचा फायदा साधण्याचा प्रयत्न केला. दोघेही लक्लेरच्या गाडीच्या सरळ मार्गावरील कामगिरीमुळे ओव्हरटेक पूर्ण करू शकले नाहीत. हॅमिल्टनच्या अखेरच्या अतिरिक्त पिटस्टॉपने त्याला एक बोनस गुण मिळवून दिला; बोट्टासने दुसऱ्या स्थानाच्या १८ गुणांनी संघाला एकत्रित ३४ गुण मिळवून दिले.&lt;ref name=&quot;ITA19_PIRELLIRACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ITA19_FORMTEAMS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ITA19_RACEFIA&quot;/&gt;

=== शेवटच्या फेऱ्या, दंड आणि निकाल ===

हॅमिल्टनला अखेरच्या भागात पहिल्या चिकेनवर चूक झाल्याने बोट्टासने दुसरे स्थान मिळवले. बोट्टास लक्लेरच्या मागे अंतर घटवत गेला; तरीही ५३व्या फेरीला तो केवळ ०.८३५ सेकंद मागे राहिला. मर्सिडीजने हॅमिल्टनला ४९व्या फेरीत अतिरिक्त मऊ टायर दिले आणि त्याने ५१व्या फेरीत १:२१.७७९ अशी संपूर्ण शर्यतीतील सर्वोत्तम फेरी केली. तो तिसरा राहून एकूण १६ गुण मिळवू शकला.&lt;ref name=&quot;ITA19_RACEFIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ITA19_LAPSFIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ITA19_PIRELLIRACE&quot;/&gt;

रेनॉल्टच्या रिकार्डो आणि हुल्केनबर्गने चौथे आणि पाचवे स्थान मिळवून संघाला २२ गुण मिळवून दिले. अल्बोन सहावा, पेरेझ सातवा आणि शेवटच्या ग्रिड स्थानांमधून आलेला व्हर्सटॅपन आठवा ठरला. जोव्हिनाझी नववा आणि नॉरिस दहावा; गॅस्ली एकादश, स्ट्रोल द्वादश आणि दंडानंतर व्हेटेल त्रयोदश स्थानावर राहिले. सायेन्सच्या पिटस्टॉपमध्ये पुढचे उजवे चाक योग्यप्रकारे न बसल्यामुळे त्याचा सहभाग संपला; मॅक्लारेन संघाला ५,००० युरो आर्थिक दंड झाला, मात्र त्याला वेगळा ग्रिड/शर्यतस्थानी दंड लावण्यात आला नाही.&lt;ref name=&quot;ITA19_RACEFIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ITA19_MCLDEC&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ITA19_FORMTEAMS&quot;/&gt;

पिटलेनमधून निघालेल्या रायकोनेनने चुकीच्या टायरसंचावर प्रारंभ केल्यामुळे त्याला स्वतंत्र दहा सेकंद थांबा-आणि-पुढे-जा दंड भोगावा लागला; तो पंधरावा राहिला. अंतिम निकालात मॅग्नसन, क्व्यात व सायेन्स हे शर्यत पूर्ण न करू शकलेले आणि अधिकृतरीत्या अवर्गीकृत होते. मुख्य विजेत्यास किंवा दोन्ही मर्सिडीज चालकांना या प्रकरणांमुळे शर्यतीनंतर स्थानबदल करणारा नवीन दंड देण्यात आलेला नव्हता.&lt;ref name=&quot;ITA19_RAIDEC&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ITA19_RACEFIA&quot;/&gt;

याच संघातील व्हेटेलचा अनुभव विरुद्ध होता. पहिल्या दहा फेऱ्यांत स्वतःच्या नियंत्रणातील चूक आणि असुरक्षित पुनर्प्रवेश यामुळे संभाव्य आघाडीच्या लढतीऐवजी त्याला दहा सेकंदांचा थांबा-आणि-पुढे-जा दंड भोगावा लागला. हा निर्णय अंतिम त्रयोदश स्थानाशी जोडलेला होता; त्याच्या तीन सुपर-लायसन्स दंडगुणांची नोंद वेगळी असून तिला अजिंक्यपद गुणांची वजाबाकी समजू नये. लक्लेरचे २५ गुण आणि व्हेटेलचे शून्य गुण यामुळे फेरारीच्या दोन्ही चालकांमधील त्या दिवसाच्या कामगिरीचे अंतर विशेष स्पष्ट झाले.&lt;ref name=&quot;ITA19_VETDEC&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ITA19_RACEFIA&quot;/&gt;

लक्लेरने हॅमिल्टनला वळणात कोंडल्यावर दाखवलेला कृष्ण-पांढरा झेंडा म्हणजे चालकाच्या वर्तनाविषयीचा अधिकृत इशारा होता; तो पाच सेकंदांचा अथवा ड्राइव्ह-थ्रू दंड नव्हता. शर्यत संचालक मायकेल मासी यांनी प्रतिस्पर्ध्यास गाडीइतकी जागा देण्याचे नियम लागूच असल्याचे आणि या प्रसंगात इशारा देण्यात आल्याचे स्पष्ट केले. निकालानंतर एखादा काल्पनिक वेळदंड जोडून लक्लेरचे पहिले स्थान बोट्टासला देणे चुकीचे ठरेल. या प्रसंगावरील भिन्न चालक प्रतिक्रिया आणि प्रत्यक्ष पंचनिर्णय हे वेगळे ठेवणे आवश्यक आहे.&lt;ref name=&quot;ITA19_FORMFLAG&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ITA19_FIARREPORT&quot;/&gt;

मॅक्लारेनकडे मात्र अपेक्षेपेक्षा कमी एकच गुण जमा झाला. सातव्या ग्रिडवरून निघालेला सायेन्स चांगल्या गुणस्थानासाठी झुंजत होता; परंतु त्याच्या पिटस्टॉपवेळी पुढचे उजवे चाक सुरक्षित न बसल्याने त्याने गाडी थांबवली. पंचांनी त्यानंतर संघावर ५,००० युरो आर्थिक दंड लावला, सायेन्सला शर्यतीचे अतिरिक्त वेळदंडाचे वर्गीकरण दिले नाही. नॉरिस सोळाव्या ग्रिडवरून दहावा येऊन एक गुण मिळवू शकला. त्यामुळे मॅक्लारेनच्या गुणातील नुकसान केवळ गाडीच्या सरळ रेषेतील कमतरतेमुळे नव्हते, तर पिटस्टॉप कार्यपद्धतीतील गंभीर समस्येमुळेही झाले.&lt;ref name=&quot;ITA19_MCLDEC&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ITA19_FORMTEAMS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ITA19_GRIDFIA&quot;/&gt;

रेसिंग पॉइंटचा पेरेझ अठराव्या ग्रिडवरून सातवा आला; पॉवर युनिट बदलामुळे झालेला मागे जाण्याचा निर्णय त्याने प्रत्यक्ष शर्यतीतील सहा गुणांनी भरून काढला. स्ट्रोल मात्र नवव्या ग्रिडवरून सुरू करून व्हेटेलशी संपर्क आणि स्वतःचा असुरक्षित ट्रॅक पुनर्प्रवेश यांमुळे दंडभोग करत बारावा राहिला. दोन चालकांच्या या परस्परविरोधी निकालांत तांत्रिक दंड, चालकाचा निर्णय आणि पंचांची वेगळी भूमिका दिसते.&lt;ref name=&quot;ITA19_STRDEC&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ITA19_GRIDFIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ITA19_RACEFIA&quot;/&gt;

अल्फा रोमियोच्या स्थानिक चालक जोव्हिनाझीने नवव्या स्थानासह दोन गुण मिळवले; हा त्याच्या हंगामातील त्या टप्प्यावरील सर्वोत्तम निकाल होता. पण रायकोनेनला पार्क फर्मेतील कार बदलांमुळे पिटलेनमधून सुरुवात करावी लागली आणि Q2 मधील त्याच टायरसंचावर न सुरू केल्याने दहा सेकंद थांबा-आणि-पुढे-जा दंड भोगावा लागला. पिटलेन प्रारंभाचा निर्णय आणि त्यानंतरचा टायर नियमभंग हे दोन वेगवेगळे प्रसंग होते. त्याला दोन्ही घटनांसाठी एकच काल्पनिक वेळदंड समजून अंतिम पंधराव्या स्थानात बदल करू नये.&lt;ref name=&quot;ITA19_RAIDEC&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ITA19_GRIDFIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ITA19_FORMTEAMS&quot;/&gt;

विलियम्ससाठी रसल चौदाव्या ग्रिडवरून चौदावाच राहिला, तर कुबिका पंधराव्या ग्रिडवरून सतरावा झाला; दोघांनी अनुक्रमे ५२ व ५१ फेऱ्या पूर्ण केल्या. त्यांच्या मागे असलेली कामगिरी केवळ निवृत्ती म्हणून मांडू नये: दोघेही अधिकृत वर्गीकृत चालकांच्या यादीत आहेत. त्या शर्यतीत त्यांना अतिरिक्त गुण मिळाले नाहीत; विलियम्सचे आधीपासून असलेले एक कारनिर्माते गुण कायम राहिले.&lt;ref name=&quot;ITA19_GRIDFIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ITA19_RACEFIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ITA19_CHAMP&quot;/&gt;

या सप्ताहांतातील एफ.आय.ए.च्या निर्णयांमध्ये किमान चार वेगळी परिणामकारक प्रकरणे महत्त्वाची आहेत: व्हेटेलचा असुरक्षित परतप्रवेश आणि दहा सेकंद थांबा-आणि-पुढे-जा दंड, स्ट्रोलचा स्वतंत्र ड्राइव्ह-थ्रू, रायकोनेनचे Q2 टायर नियमभंगासंबंधी दहा सेकंद थांबा-आणि-पुढे-जा, आणि सायेन्सच्या असुरक्षित पिटस्टॉपसाठी मॅक्लारेन संघाला ५,००० युरो दंड. अल्बोनच्या ट्रॅक मर्यादा प्रकरणातही पंचांनी स्वतंत्र निर्णय दिलेला होता; मात्र प्रत्येक निर्णयाची वेळ, संबंधित चालक आणि परिणाम न तपासता एकाच वर्गीकरणावर सर्व दंडांची बेरीज करणे बरोबर नाही. लक्लेरचा काळा-पांढरा झेंडा यापेक्षा फक्त इशारा होता.&lt;ref name=&quot;ITA19_VETDEC&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ITA19_STRDEC&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ITA19_RAIDEC&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ITA19_MCLDEC&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ITA19_FORMFLAG&quot;/&gt;

चौदाव्या फेरीनंतर हॅमिल्टन २८४, बोट्टास २२१, व्हर्सटॅपन १८५, लक्लेर १८२ आणि व्हेटेल १६९ गुणांवर होते. मर्सिडीज ५०५, फेरारी ३५१ आणि रेड बुल २६६ गुणांवर राहिले. फेरारीने घरच्या मैदानावरील मोठा प्रतीकात्मक विजय मिळवला असला, तरी दोन मर्सिडीज कारांनी मिळवलेल्या ३४ गुणांमुळे कारनिर्मात्यांमधील अंतर अजूनही १५४ गुण राहिले. रेड बुलकडून या फेरीत बाराच गुण मिळाले; रेनॉल्टने २२ गुण मिळवून त्याच्या मधल्या गटातील स्पर्धात्मक स्थितीत वाढ केली.&lt;ref name=&quot;ITA19_CHAMP&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ITA19_RACEFIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ITA19_FORMTEAMS&quot;/&gt;

=== शर्यतीनंतरचे निर्णय, अंतिम वर्गीकरण आणि अजिंक्यपदावरील परिणाम ===

रेनॉल्टसाठी रिकार्डो चौथा आणि हुल्केनबर्ग पाचवा हा हंगामातील विशेष प्रभावी संयुक्त निकाल होता. पात्रतेतील पाचवे व सहावे स्थान शर्यतीत चौथे व पाचवे झाले आणि संघाला २२ गुण मिळाले. मोन्झामध्ये एकल फेरीवरील वेगाबरोबरच दीर्घ स्टिंटमध्ये नियंत्रण, सरळ मार्गावरील वेग व कमी चुका यांमुळे दोन्ही गाड्या पुढच्या गटात टिकल्या. या लाभामुळे रेनॉल्टची कारनिर्माते गुणतालिकेत मॅक्लारेनपाठोपाठ पाचवी स्थिती अधिक भक्कम झाली; तरीही त्यांचे ६५ गुण मॅक्लारेनच्या ८३ गुणांपेक्षा कमी राहिले.&lt;ref name=&quot;ITA19_FORMTEAMS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ITA19_CHAMP&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ITA19_RACEFIA&quot;/&gt;

रेड बुलच्या अल्बोनने आठव्या ग्रिड स्थानावरून सहावे येत आठ गुण मिळवले, तर व्हर्सटॅपनला एकोणिसाव्या ग्रिडवरून प्रारंभानंतर पुढील पंखासाठी थांबावे लागूनही तो आठवा आला. या एकूण बारा गुणांमुळे कारनिर्माते गुणतालिकेत रेड बुल २६६ वर पोहोचला. अल्बोनच्या ३४ वैयक्तिक गुणांपैकी काही आधी टोरो रोसोकडून मिळवलेले असल्याने त्याचे सर्व जुन्या गुण रेड बुलला देऊन कारनिर्माते गुण मोजणे चुकीचे ठरते. नवी पॉवर युनिट घटक वापरण्याचे मागील ग्रिड दंड हे शर्यतीच्या अंतिम वर्गीकरणातील स्वतंत्र दंड नव्हते.&lt;ref name=&quot;ITA19_GRIDFIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ITA19_CHAMP&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ITA19_RACEFIA&quot;/&gt;

हासच्या ग्रोझाँने सोळावे स्थान मिळवले; मॅग्नसन ४३ फेऱ्यांनंतर तांत्रिक समस्या आल्याने निवृत्त झाला. सुरुवातीच्या क्रमवारीतील मॅग्नसनचे अकरावे व ग्रोझाँचे तेरावे स्थान असूनही त्यांच्या प्रत्यक्ष शर्यतगतीत पुरेशी सातत्यशीलता मिळाली नाही. कारनिर्माते गुणतालिकेत हास २६ गुणांवरच राहिला; त्या दिवसाच्या शून्य गुणांमध्ये काल्पनिक दंडामुळे केलेली वजाबाकी नव्हती.&lt;ref name=&quot;ITA19_RACEFIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ITA19_CHAMP&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ITA19_FORMTEAMS&quot;/&gt;

== निकालानंतर गुणतालिका ==
=== चालक अजिंक्यपद गुणतालिका ===

८ सप्टेंबरच्या इटालियन ग्रांप्रीनंतरची वीस चालकांची पूर्ण ऐतिहासिक गुणस्थिती खाली दिली आहे.{{refn|group=टीप|अल्बोन व गॅस्ली यांनी रेड बुल आणि टोरो रोसो या दोन्ही संघांतून २०१९ हंगामात भाग घेतला. चालकांच्या पूर्ण हंगामाच्या या टप्प्यापर्यंतच्या वैयक्तिक गुणांमध्ये दोन्ही संघांसोबतच्या कामगिरीचा समावेश आहे; संघ स्तंभात मोन्झाच्या वेळी असलेला संघ दर्शवला आहे. कारनिर्माते गुण ते प्रत्यक्ष मिळवणाऱ्या संघाकडेच राहतात.}}&lt;ref name=&quot;ITA19_CHAMP&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! चालक !! संघ !! गुण
|-
| १ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || २८४
|-
| २ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || २२१
|-
| ३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १८५
|-
| ४ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || १८२
|-
| ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || १६९
|-
| ६ || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || ६५
|-
| ७ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || ५८
|-
| ८ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || ३४
|-
| ९ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ३४
|-
| १० || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || ३३
|-
| ११ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || ३१
|-
| १२ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ३१
|-
| १३ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || २७
|-
| १४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || २५
|-
| १५ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १९
|-
| १६ || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || १८
|-
| १७ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || ८
|-
| १८ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ३
|-
| १९ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १
|-
| २० || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;ITA19_CHAMP&quot;/&gt;
|}

=== कारनिर्माते अजिंक्यपद गुणतालिका ===

इटालियन ग्रांप्रीनंतर अधिकृत गुणनियमांनुसार दहा कारनिर्मात्यांची संपूर्ण गुणस्थिती पुढीलप्रमाणे होती. अल्बोन व गॅस्लीच्या बदलांमुळे एका चालकाचे सर्व वैयक्तिक गुण त्याच्या सध्याच्या संघास दिलेले नाहीत.{{refn|group=टीप|या आकड्यांसाठी स्वतंत्र मूळ एफ.आय.ए. गुणतालिका पीडीएफ या संशोधन सत्रात दृष्यरीत्या उघडता आली नाही; स्पर्धोत्तर समकालीन पूर्ण ऐतिहासिक गुणतालिका आणि एफ.आय.ए. अंतिम शर्यत निकाल यांची तुलना केली आहे.}}&lt;ref name=&quot;ITA19_CHAMP&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ITA19_RACEFIA&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कारनिर्माता !! गुण
|-
| १ || [[मर्सिडीज]] || ५०५
|-
| २ || [[फेरारी]] || ३५१
|-
| ३ || [[रेड बुल रेसिंग]] || २६६
|-
| ४ || [[मॅक्लारेन]] || ८३
|-
| ५ || [[रेनॉल्ट]] || ६५
|-
| ६ || [[टोरो रोसो]] || ५१
|-
| ७ || [[रेसिंग पॉइंट]] || ४६
|-
| ८ || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ३४
|-
| ९ || [[हास]] || २६
|-
| १० || [[विलियम्स रेसिंग]] || १
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;ITA19_CHAMP&quot;/&gt;
|}

== हे सुद्धा पहा ==
* [[फॉर्म्युला वन]]
* [[इटालियन ग्रांप्री]]
* [[अटोड्रोमो नझिओनल डी मोंझा]]
* [[२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम]]
* [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन चालक यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]]

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}

==तळटीप==
{{reflist|group=टीप}}

== बाह्य दुवे ==
* [https://www.formula1.com/en/racing/2019/italy फॉर्म्युला वन : इटालियन ग्रांप्री २०१९ स्पर्धा]
* [https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1013/italy/race-result फॉर्म्युला वन : २०१९ इटालियन ग्रांप्री अधिकृत निकाल]
* [https://www.fia.com/documents/championships/fia-formula-one-world-championship-14/season/season-2019-971/event/Italian%20Grand%20Prix एफ.आय.ए. : २०१९ इटालियन ग्रांप्री निर्णय दस्तऐवज]

{{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत
| हंगाम = २०१९
| ग्रांप्री = इटालियन ग्रांप्री
| हंगामातील_मागील_शर्यत = २०१९ बेल्जियम ग्रांप्री
| हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०१९ सिंगापूर ग्रांप्री
| ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१८ इटालियन ग्रांप्री
| ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२० इटालियन ग्रांप्री
}}
{{२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम}}
{{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}}
[[वर्ग:इटालियन ग्रांप्री]]
[[वर्ग:२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम]]</text>
      <sha1>ehwi9d911wcrbhytjptzour1igy7ot4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>२०१९ सिंगापूर ग्रांप्री</title>
    <ns>0</ns>
    <id>250269</id>
    <revision>
      <id>2728293</id>
      <parentid>2727238</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T14:10:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Koolkrazy</username>
        <id>1591</id>
      </contributor>
      <comment>/* मुख्य शर्यतीनंतरचे विश्लेषण */</comment>
      <origin>2728293</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="99762" sha1="fvu19dy2o8q9gyw3ceemdbcrjppeo6m" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत माहिती
| प्रकार = एफ.१
| देश = सिंगापूर
| ग्रांप्री = सिंगापूर
| चित्र = Singapore Street Circuit 2015.svg
| चित्र_शीर्षक = २०१९ मध्ये वापरल्या गेलेल्या २०१५ नंतरच्या मरीना बे स्ट्रीट सर्किटचे रेखाचित्र
| दिनांक = २२ सप्टेंबर
| वर्ष = २०१९
| अधिकृत_नाव = फॉर्म्युला वन सिंगापूर एअरलाइन्स सिंगापूर ग्रांप्री २०१९
| शर्यत_क्रमांक = १५
| हंगामात_एकूण_शर्यती = २१
| शर्यतीचे_ठिकाण = [[मरीना बे स्ट्रीट सर्किट]], सिंगापूर
| सर्किट_प्रकार = तात्पुरता शहरी शर्यतमार्ग
| सर्किट_अंतर_किमी = ५.०६३
| सर्किट_अंतर_मैल = ३.१४६
| एकूण_फेऱ्या = ६१
| एकूण_अंतर_किमी = ३०८.७०६
| एकूण_अंतर_मैल = १९१.८२०
| हवामान = गरम व दमट; रात्रीची कोरडी शर्यत
| पोल_चालक = [[शार्ल लक्लेर]]
| पोल_देश = मोनॅको
| पोल_संघ = [[फेरारी]]
| पोल_वेळ = १:३६.२१७
| जलद_चालक = [[केविन मॅग्नसन]]
| जलद_देश = डेन्मार्क
| जलद_संघ = [[हास]]
| जलद_वेळ = १:४२.३०१
| जलद_फेरी = ५८
| पहिला_चालक = [[सेबास्टियन व्हेटेल]]
| पहिला_देश = जर्मनी
| पहिला_संघ = [[फेरारी]]
| दुसरा_चालक = [[शार्ल लक्लेर]]
| दुसरा_देश = मोनॅको
| दुसरा_संघ = [[फेरारी]]
| तिसरा_चालक = [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]]
| तिसरा_देश = नेदरलँड्स
| तिसरा_संघ = [[रेड बुल रेसिंग]]
| हंगामातील_मागील_शर्यत = २०१९ इटालियन ग्रांप्री
| हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०१९ रशियन ग्रांप्री
| ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१८ सिंगापूर ग्रांप्री
| ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२२ सिंगापूर ग्रांप्री
}}
'''२०१९ सिंगापूर ग्रांप्री''' (अधिकृत नाव '''फॉर्म्युला वन सिंगापूर एरलाइन्स सिंगापूर ग्रांप्री २०१९''') ही [[२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम]]ातील पंधरावी शर्यत होती. २२ सप्टेंबर २०१९ रोजी [[मरीना बे स्ट्रीट सर्किट]]वर कृत्रिम प्रकाशात ६१ फेऱ्यांची शर्यत झाली. [[फेरारी]]च्या [[सेबास्टियन व्हेटेल]]ने तिसऱ्या ग्रिड स्थानावरून सुरुवात करून विजय मिळवला; संघसहकारी [[शार्ल लक्लेर]] दुसरा आणि [[रेड बुल रेसिंग]]चा [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] तिसरा राहिला. लक्लेरने १:३६.२१७ या वेळेत पोल स्थान मिळवले होते. व्हेटेलचा हा हंगामातील पहिला विजय होता; फेरारीला २०१७ हंगेरियन ग्रांप्रीनंतर प्रथमच एका ग्रांप्रीत पहिले-दुसरे स्थान मिळाले.&lt;ref name=&quot;SGP19_RACE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_53_-_2019_singapore_grand_prix_-_final_race_classification.pdf |title=अंतिम शर्यत वर्गीकरण, दस्तऐवज ५३ |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=२३ सप्टेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;SGP19_RACEFIA&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/news/f1-vettel-wins-ferrari-score-1-2-finish-singapore |title=व्हेटेलची सिंगापूरमधील फेरारी एक-दोन विजयाची शर्यत |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=२२ सप्टेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;SGP19_Q&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_32_-_2019_singapore_grand_prix_-_final_qualifying_classification.pdf |title=पात्रता फेरीचे अंतिम वर्गीकरण, दस्तऐवज ३२ |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=२२ सप्टेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;
फेरारीच्या वेगवान पिटस्टॉप निर्णयाने व्हेटेलला लक्लेरच्या पुढे आणले; मर्सिडीजचा उशिरा पिटमध्ये जाण्याचा पर्याय आणि तीन सुरक्षा-कार कालखंडांनी निकालाच्या क्रमवारीला आकार दिला. [[हास]]च्या [[केविन मॅग्नसन]]ने ५८व्या फेरीत १:४२.३०१ अशी संपूर्ण शर्यतीतील सर्वोत्तम फेरी नोंदवली, परंतु सतराव्या स्थानामुळे २०१९ च्या दहाव्या क्रमांकापर्यंतच्या पात्रतेच्या नियमानुसार त्याला अतिरिक्त गुण मिळाला नाही. ही घटना वेगवान फेरी आणि गुणप्राप्ती यांतील फरक अधोरेखित करते.&lt;ref name=&quot;SGP19_FAST&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/2019_15_sgp_f1_r0_timing_racefastestlaps_v01.pdf |title=सर्व चालकांच्या अधिकृत सर्वात वेगवान शर्यत फेऱ्या |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=२२ सप्टेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;SGP19_PIRELLIRACE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://press.pirelli.com/2019-singapore-grand-prix--race/ |title=सिंगापूर ग्रांप्रीतील टायर वापर व पिटस्टॉप रणनीती |प्रकाशक=पिरेली |दिनांक=२२ सप्टेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;
== पार्श्वभूमी ==
=== शर्यतीपूर्वीची अजिंक्यपदाची स्थिती ===
इटालियन ग्रांप्री संपल्यानंतर चालक अजिंक्यपदात हॅमिल्टन २८४, बोट्टास २२१, व्हर्सटॅपन १८५, लक्लेर १८२ आणि व्हेटेल १६९ गुणांसह आघाडीवर होते. कारनिर्मात्यांमध्ये मर्सिडीजचे ५०५, फेरारीचे ३५१ व रेड बुलचे २६६ गुण होते. स्पा आणि मोन्झा येथे लक्लेरच्या दोन सलग विजयांनंतर फेरारीच्या सुधारणांना सिंगापूरच्या कमी वेगाच्या, अधिक दाब-बल आवश्यक असलेल्या रस्त्यावरील मार्गावर वेगळी कसोटी मिळणार होती.&lt;ref name=&quot;SGP19_EVENT&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2019/eventtiming-information-17 |title=सिंगापूर ग्रांप्री : अधिकृत स्पर्धा दस्तऐवज |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;SGP19_PIRELLIPRE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://press.pirelli.com/2019-singapore-grand-prix---preview/ |title=सिंगापूर ग्रांप्रीपूर्वी टायर व शर्यतमार्गाचा आढावा |प्रकाशक=पिरेली |दिनांक=१६ सप्टेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;
चालक अजिंक्यपदात मर्सिडीजची मोठी आघाडी असली तरी फेरारीतील अंतर्गत क्रमवारी, रेड बुलच्या गुणांची सातत्यपूर्ण भर आणि मॅक्लारेन-रेनॉल्ट यांच्यातील मध्य-फळीतील लढत या फेरीला महत्त्व प्राप्त झाले होते. उष्ण आणि दमट वातावरण, भिंतींनी वेढलेला अरुंद मार्ग, कमी सरासरी वेग आणि सुरक्षा कारची शक्यता या कारणांनी पात्रतेतील स्थानाइतकाच पिटस्टॉपचा वेळ व स्वच्छ मार्ग मिळणे निर्णायक ठरणार होते.&lt;ref name=&quot;SGP19_PIRELLIPRE&quot;/&gt;
=== सर्किट आणि स्पर्धा कार्यक्रम ===
मरीना बे स्ट्रीट सर्किट हा सिंगापूरच्या बंदराभोवतालचा तात्पुरता शहरी मार्ग आहे. २०१९ मध्ये २३ वळणांचा आणि साधारण ५.०६३ किमी लांबीचा मार्ग वापरला गेला; एफ.आय.ए.च्या अंतिम दस्तऐवजात ६१ फेऱ्यांसाठी शर्यतीचे एकूण अंतर ३०८.७०६ किमी नोंदलेले आहे.{{refn|group=टीप|नाममात्र फेरी लांबी ५.०६३ किमी व ६१ फेऱ्या यांचा सरळ गुणाकार अधिकृत नोंदवलेल्या ३०८.७०६ किमीशी अक्षरशः जुळत नाही. या लेखात अधिकृत अंतिम शर्यत वर्गीकरणातील एकूण अंतर वापरले आहे; वेगळ्या मापनाच्या प्रारंभरेषेचा प्रभाव पडू शकतो.}}&lt;ref name=&quot;SGP19_RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;SGP19_COMMONS&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Singapore_Street_Circuit_2015.svg |title=२०१५ नंतरच्या मरीना बे शर्यतमार्गाचे रेखाचित्र |प्रकाशक=विकिमीडिया कॉमन्स}}&lt;/ref&gt;
शुक्रवारी २० सप्टेंबर रोजी पहिले व दुसरे मुक्त सराव सत्र, शनिवारी २१ सप्टेंबर रोजी तिसरे सराव सत्र आणि मुख्य ग्रांप्रीची पात्रता, तर रविवारी २२ सप्टेंबर रोजी रात्रीची मुख्य शर्यत झाली. २०१९ मध्ये स्प्रिंट शर्यत नव्हती. या हंगामासाठी तिसरे डी.आर.एस. क्षेत्र जोडल्याने काही मार्गखंडात मागील चालकाला अतिरिक्त संधी मिळाली; तथापि अनेक सलग मंद वळणांमुळे पुढील गाडीला ओलांडणे कठीणच राहिले.&lt;ref name=&quot;SGP19_EVENT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;SGP19_PIRELLIPRE&quot;/&gt;
=== सहभागी चालक आणि संघ ===
दहा संघांच्या प्रत्येकी दोन अशा वीस नियमित शर्यतचालकांनी या फेरीत सहभाग नोंदवला. या ग्रांप्रीच्या तीनही मुक्त सराव सत्रांत कोणताही एक-सत्रीय राखीव चालक नव्हता. बेल्जियमनंतरच्या चालकबदलांप्रमाणे अल्बोन रेड बुलमध्ये आणि गॅस्ली टोरो रोसोमध्ये होते; प्रवेशयादी, सरावातील उपस्थिती आणि अंतिम वर्गीकरण या स्वतंत्र नोंदींवरून त्यांची संघस्थिती तपासली आहे.&lt;ref name=&quot;SGP19_P1&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_9_-_2019_singapore_grand_prix_-_p1_classification.pdf |title=पहिला मुक्त सराव : अंतिम वर्गीकरण, दस्तऐवज ९ |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=२० सप्टेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;SGP19_RACE&quot;/&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! संघ !! चालक !! कार क्र.
|-
| [[मर्सिडीज]] || [[लुइस हॅमिल्टन]] || ४४
|-
| [[मर्सिडीज]] || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || ७७
|-
| [[फेरारी]] || [[शार्ल लक्लेर]] || १६
|-
| [[फेरारी]] || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || ५
|-
| [[रेड बुल रेसिंग]] || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || ३३
|-
| [[रेड बुल रेसिंग]] || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || २३
|-
| [[मॅक्लारेन]] || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || ५५
|-
| [[मॅक्लारेन]] || [[लॅन्डो नॉरिस]] || ४
|-
| [[रेनॉल्ट]] || [[डॅनियल रिकार्डो]] || ३
|-
| [[रेनॉल्ट]] || [[निको हुल्केनबर्ग]] || २७
|-
| [[टोरो रोसो]] || [[पियर गॅस्ली]] || १०
|-
| [[टोरो रोसो]] || [[डॅनिल क्व्यात]] || २६
|-
| [[रेसिंग पॉइंट]] || [[सर्जिओ पेरेझ]] || ११
|-
| [[रेसिंग पॉइंट]] || [[लान्स स्ट्रोल]] || १८
|-
| [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || ९९
|-
| [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || [[किमी रायकोनेन]] || ७
|-
| [[हास]] || [[केविन मॅग्नसन]] || २०
|-
| [[हास]] || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || ८
|-
| [[विलियम्स रेसिंग]] || [[जॉर्ज रसल]] || ६३
|-
| [[विलियम्स रेसिंग]] || [[रॉबर्ट कुबिका]] || ८८
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;SGP19_EVENT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;SGP19_RACE&quot;/&gt;
|}
=== टायर ===
पिरेलीने सिंगापूरसाठी तीन सर्वात मऊ उपलब्ध कोरडी मिश्रणे निवडली होती: C3 कठीण (पांढरा), C4 मध्यम (पिवळा) आणि C5 मऊ (लाल). सर्व चालकांसाठी उपलब्ध संचांची एकूण संख्या तेरा असली तरी त्यांचे वितरण संघांच्या आगाऊ निवडींनुसार वेगळे होते. मर्सिडीजच्या दोन्ही चालकांनी २ कठीण, ३ मध्यम आणि ८ मऊ संच निवडले; फेरारीसाठी १/३/९, रेड बुलसाठी २/१/१०, तर विलियम्सच्या चालकांसाठी फक्त सात मऊ संच होते. त्यामुळे एकाच संख्येला सर्वांना लागू आहे असे समजणे चुकीचे ठरेल.&lt;ref name=&quot;SGP19_PIRELLIPRE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;SGP19_PIRELLISETS&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-tyres-have-the-teams-and-drivers-picked-for-singapore.6rP3GQSudaosgaKAFTfKO1 |title=सिंगापूरच्या चालकनिहाय टायर संचांच्या निवडी |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=१६ सप्टेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;
प्रत्यक्ष शर्यतीत पहिल्या नऊ ग्रिड चालकांनी मऊ टायरवर सुरुवात केली; इतरांपैकी बहुतेकांनी मध्यम निवडले, तर गॅस्लीने कठीण टायर वापरला. आघाडीच्या सात चालकांनी मऊ-कठीण अशी एक-थांब्याची रणनीती पूर्ण केली. काही मध्य-फळीतील चालकांनी वेगळ्या सुरुवातीच्या मिश्रणांमुळे लांब पहिला टप्पा मिळवला; सुरक्षा-कारमुळे टायर झिजण्याची गतीही बदलली.&lt;ref name=&quot;SGP19_PIRELLIRACE&quot;/&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! टायर प्रकार !! मिश्रण !! बाजूच्या पट्टीचा रंग !! प्रत्येकी उपलब्ध संच
|-
| कठीण || C3 || पांढरा || १–२ (चालकानुसार)
|-
| मध्यम || C4 || पिवळा || १–५ (चालकानुसार)
|-
| मऊ || C5 || लाल || ७–१० (चालकानुसार)
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;SGP19_PIRELLIPRE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;SGP19_PIRELLISETS&quot;/&gt;
|}
== मुक्त सराव सत्रे ==
=== पहिला मुक्त सराव ===
शुक्रवारच्या पहिल्या सरावात व्हर्सटॅपन १:४०.२५९ या वेळेसह सर्वांत वेगवान राहिला; व्हेटेल ०.१६७ आणि हॅमिल्टन ०.६६६ सेकंदांनी मागे होते. बोट्टासच्या मर्सिडीजचे नियंत्रण सुटून ती १९व्या वळणाजवळील अडथळ्यावर आदळली, त्यामुळे लाल झेंडा दाखवण्यात आला. हा प्रसंग वैयक्तिक फेरीवेळांबरोबरच संपूर्ण सत्रातील गाडीच्या दुरुस्तीच्या वेळेवर परिणाम करणारा ठरला.&lt;ref name=&quot;SGP19_P1&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;SGP19_P1FIA&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/news/f1-verstappen-fastest-first-practice-singapore-grand-prix |title=सिंगापूरच्या पहिल्या सरावात व्हर्सटॅपन सर्वात वेगवान |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=२० सप्टेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;
लक्लेरला गिअरबॉक्सची अडचण आल्याने त्याचा सराव मर्यादित राहिला आणि केवळ १२ फेऱ्यांत तो एकोणिसाव्या स्थानी राहिला; तरीही ही अनुपस्थिती नव्हती, कारण त्याने प्रत्यक्ष वेळ नोंदवली होती. अल्बोन पाचवा, हुल्केनबर्ग सहावा आणि मॅक्लारेनचे दोन्ही चालक सातव्या-आठव्या स्थानांवर होते.&lt;ref name=&quot;SGP19_P1FIA&quot;/&gt;
=== मुक्त सराव १ चे निकाल ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:४०.२५९ || २२
|-
| २ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || १:४०.४२६ || २३
|-
| ३ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:४०.९२५ || २६
|-
| ४ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:४१.३३६ || १४
|-
| ५ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:४१.४६७ || २४
|-
| ६ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || १:४१.८१२ || २६
|-
| ७ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || १:४१.९६६ || २०
|-
| ८ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || १:४२.१८० || १९
|-
| ९ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || १:४२.३०५ || २६
|-
| १० || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || १:४२.३७७ || २४
|-
| ११ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || १:४२.५२७ || २०
|-
| १२ || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || १:४२.६३० || २३
|-
| १३ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:४२.६७७ || १५
|-
| १४ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:४२.७८६ || १३
|-
| १५ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:४२.७९१ || २८
|-
| १६ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || १:४३.१५० || २२
|-
| १७ || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:४३.३३६ || २८
|-
| १८ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:४३.३६९ || २३
|-
| १९ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || १:४३.६१८ || १२
|-
| २० || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:४३.९९३ || २९
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;SGP19_P1&quot;/&gt;
|}
=== दुसरा मुक्त सराव ===
रात्रीच्या दुसऱ्या सरावात हॅमिल्टनने १:३८.७७३ वेळेत आघाडी मिळवली, तर व्हर्सटॅपन ०.१८४ सेकंदांनी मागे राहिला. व्हेटेल तिसरा, बोट्टास चौथा, अल्बोन पाचवा आणि पहिल्या सरावात अडचण आलेला लक्लेर सहावा होता. अधिक स्थिर मार्गस्थितीमुळे पहिल्या सत्रापेक्षा वेगवान फेऱ्या मिळाल्या; परंतु व्यावसायिक रेसट्रिम चाचण्या आणि एकल वेगवान फेऱ्यांमधील फरकामुळे अंतिम शर्यत गतीचा सरळ निष्कर्ष काढता येत नव्हता.&lt;ref name=&quot;SGP19_P2&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_14_-_2019_singapore_grand_prix_-_p2_classification.pdf |title=दुसरा मुक्त सराव : अंतिम वर्गीकरण, दस्तऐवज १४ |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=२० सप्टेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;SGP19_P2FIA&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/news/f1-hamilton-beats-verstappen-top-timesheets-marina-bay-street-circuit |title=सिंगापूरच्या दुसऱ्या सरावात हॅमिल्टन आघाडीवर |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=२० सप्टेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;
मॅक्लारेनचा सायेन्स सातवा व नॉरिस नववा, तर रेनॉल्टचा हुल्केनबर्ग आठवा राहिला. टोरो रोसोच्या गॅस्लीने दहावा आणि क्व्यातने अकरावा क्रमांक मिळवला. या सत्रात सर्व वीस नियोजित चालकांनी अधिकृत वेळ नोंदवली आणि प्रत्येकाने किमान २६ फेऱ्या पूर्ण केल्या.&lt;ref name=&quot;SGP19_P2&quot;/&gt;
=== मुक्त सराव २ चे निकाल ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:३८.७७३ || २९
|-
| २ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:३८.९५७ || २९
|-
| ३ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || १:३९.५९१ || ३१
|-
| ४ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:३९.८९४ || ३०
|-
| ५ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:३९.९४३ || ३०
|-
| ६ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || १:४०.०१८ || ३१
|-
| ७ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || १:४०.१४५ || ३३
|-
| ८ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || १:४०.३२४ || ३०
|-
| ९ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || १:४०.३६१ || ३५
|-
| १० || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || १:४०.६३७ || ३२
|-
| ११ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || १:४०.७१३ || ३२
|-
| १२ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || १:४०.८११ || ३०
|-
| १३ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:४०.८७५ || २९
|-
| १४ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:४१.१२८ || ३५
|-
| १५ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:४१.१२८ || ३१
|-
| १६ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:४१.२३२ || २८
|-
| १७ || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || १:४१.३९२ || २६
|-
| १८ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:४१.४४५ || ३५
|-
| १९ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || १:४१.५६४ || ३०
|-
| २० || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:४२.१७७ || ३५
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;SGP19_P2&quot;/&gt;
|}
=== तिसरा मुक्त सराव ===
शनिवारी अंतिम सरावात लक्लेरने १:३८.१९२ अशी सर्वोत्तम वेळ नोंदवून फेरारीची पात्रतेपूर्वीची क्षमता दाखवली. हॅमिल्टन ०.२०७ सेकंदांनी दुसरा, व्हेटेल तिसरा आणि बोट्टास चौथा होता. अल्बोन पाचवा, व्हर्सटॅपन सहावा, तर मॅक्लारेनचे सायेन्स व नॉरिस अनुक्रमे सातव्या-आठव्या स्थानांवर होते. हॅमिल्टनची शेवटची सुधारणा एका फिरकीमुळे अपूर्ण राहिली.&lt;ref name=&quot;SGP19_P3&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_22_-_2019_singapore_grand_prix_-_p3_classification.pdf |title=तिसरा मुक्त सराव : अंतिम वर्गीकरण, दस्तऐवज २२ |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=२१ सप्टेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;SGP19_P3FIA&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/news/f1-leclerc-quickest-ahead-hamilton-final-practice-singapore |title=अंतिम सरावात लक्लेरची सर्वोत्तम फेरी |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=२१ सप्टेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;
क्व्यातने तीन फेऱ्यांत भाग घेतला, परंतु कोणतीही वैध कालबद्ध सर्वोत्तम फेरी नोंदवली नाही; त्यामुळे त्याच्या वेळेच्या रकान्यात अनुपस्थिती नव्हे तर स्पष्टपणे ‘वेळ नाही’ लिहिले आहे. पेरेझने केवळ चार फेऱ्या पूर्ण केल्या, तर इतर अनेक चालकांनी पात्रतेच्या तयारीत लहान धावा केल्या.&lt;ref name=&quot;SGP19_P3&quot;/&gt;
=== मुक्त सराव ३ चे निकाल ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || १:३८.१९२ || १५
|-
| २ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:३८.३९९ || १५
|-
| ३ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || १:३८.८११ || १३
|-
| ४ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:३८.८८५ || १६
|-
| ५ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:३९.२५८ || १४
|-
| ६ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:३९.३६६ || ९
|-
| ७ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || १:३९.५०७ || १४
|-
| ८ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || १:३९.७०९ || १३
|-
| ९ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || १:४०.११८ || १५
|-
| १० || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || १:४०.१५३ || १२
|-
| ११ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:४०.२०९ || ११
|-
| १२ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || १:४०.३३९ || १५
|-
| १३ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:४०.९५३ || १६
|-
| १४ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:४०.९८५ || ४
|-
| १५ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:४१.१५६ || १३
|-
| १६ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:४१.१६९ || १४
|-
| १७ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || १:४१.४९४ || १२
|-
| १८ || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || १:४१.५४२ || १२
|-
| १९ || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:४१.९५४ || १३
|-
| २० || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || वेळ नाही || ३
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;SGP19_P3&quot;/&gt;
|}
== मुख्य शर्यतीची पात्रता फेरी ==
=== फेरी १ ===
पहिल्या पात्रता टप्प्यात बोट्टासची १:३७.३१७ ही वेळ वेगवान ठरली; हॅमिल्टन, फेरारीचे दोन्ही चालक व व्हर्सटॅपन पुढील टप्प्यात सहज दाखल झाले. क्व्यात १६वा, स्ट्रोल १७वा, ग्रोझाँ १८वा आणि विलियम्सचे रसल व कुबिका अनुक्रमे १९वा व २०वा ठरल्याने या पाच चालकांचे आव्हान पहिल्याच टप्प्यात संपले. दाट वाहतूक आणि सरळ रस्त्यापेक्षा वळणातील अचूकतेला अधिक महत्त्व असलेल्या मार्गावर छोटी चूकही महागात पडण्यासारखी होती.&lt;ref name=&quot;SGP19_Q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;SGP19_FIAQUAL&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/news/f1-leclerc-storms-singapore-pole-ahead-hamilton-and-vettel |title=हॅमिल्टन व व्हेटेलच्या पुढे लक्लेरचे पोल स्थान |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=२१ सप्टेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;
=== फेरी २ ===
दुसऱ्या टप्प्यात लक्लेरची १:३६.६५० ही सर्वोत्तम वेळ होती. नॉरिस, सायेन्स, रिकार्डो व हुल्केनबर्ग यांच्यासह आघाडीच्या दहा चालकांनी अंतिम फेरी गाठली; पेरेझ ११वा, जोव्हिनाझी १२वा, गॅस्ली १३वा, रायकोनेन १४वा व मॅग्नसन १५वा राहिला. तथापि रिकार्डोची आठवी वेळ पुढे तांत्रिक नियमभंगामुळे रद्द झाली, त्यामुळे पात्रता वर्गीकरण आणि प्रत्यक्ष रविवारची ग्रिड क्रमवारी वेगवेगळी ठेवली आहे.&lt;ref name=&quot;SGP19_Q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;SGP19_F1QUAL&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1014/singapore/qualifying |title=सिंगापूर ग्रांप्री २०१९ : पात्रतेचे निकाल |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;
=== फेरी ३ ===
अंतिम टप्प्यात व्हेटेलच्या वेगवान पहिल्या प्रयत्नानंतर लक्लेरने १:३६.२१७ अशी निर्णायक फेरी पूर्ण करून सलग तिसरे पोल स्थान पटकावले. हॅमिल्टन १:३६.४०८ नोंदवून ०.१९१ सेकंदांनी मागे दुसरा, व्हेटेल १:३६.४३७ सह तिसरा आणि व्हर्सटॅपन चौथा राहिला. बोट्टास पाचवा, अल्बोन सहावा आणि सायेन्स सातवा होता. सर्वांत वेगवान पात्रता चालक आणि रविवारचा अधिकृत पोल चालक दोन्ही लक्लेरच होते.&lt;ref name=&quot;SGP19_Q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;SGP19_FIAQUAL&quot;/&gt;
=== मुख्य शर्यतीच्या पात्रता फेरीचे निकाल ===
खालील तक्ता अंतिम एफ.आय.ए. पात्रता वर्गीकरणानुसार आहे. रिकार्डोने तिसऱ्या टप्प्यात १:३८.०९५ अशी वेळ नोंदवली होती; मात्र एम.जी.यू.-के. शक्तीमर्यादेचे उल्लंघन झाल्याने त्याचे पात्रता परिणाम अपात्र ठरवले गेले. त्याची नोंद व पूर्ण केलेल्या फेऱ्या ऐतिहासिक तथ्य म्हणून तक्त्यात दाखवल्या आहेत; अंतिम ग्रिडमध्ये त्याला स्वतंत्र परवानगीनंतर २०वे स्थान मिळाले.&lt;ref name=&quot;SGP19_Q&quot;/&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी १ !! फेरी २ !! फेरी ३ !! एकूण फेऱ्या
|-
| १ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || १:३८.०१४ || १:३६.६५० || १:३६.२१७ || १८
|-
| २ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:३७.५६५ || १:३६.९३३ || १:३६.४०८ || १९
|-
| ३ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || १:३८.३७४ || १:३६.७२० || १:३६.४३७ || १६
|-
| ४ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:३८.५४० || १:३७.०८९ || १:३६.८१३ || १५
|-
| ५ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:३७.३१७ || १:३७.१४२ || १:३७.१४६ || १८
|-
| ६ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:३९.१०६ || १:३७.८६५ || १:३७.४११ || १६
|-
| ७ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || १:३८.८८२ || १:३७.९८२ || १:३७.८१८ || १९
|-
| अपात्र || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || १:३९.३६२ || १:३८.३९९ || १:३८.०९५ || १८
|-
| ८ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || १:३९.००१ || १:३८.५८० || १:३८.२६४ || १८
|-
| ९ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || १:३८.६०६ || १:३७.५७२ || १:३८.३२९ || १९
|-
| १० || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:३९.९०९ || १:३८.६२० || - || १४
|-
| ११ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:३९.२७२ || १:३८.६९७ || - || १४
|-
| १२ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || १:३९.०८५ || १:३८.६९९ || - || १२
|-
| १३ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:३९.४५४ || १:३८.८५८ || - || १४
|-
| १४ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || १:३९.९४२ || १:३९.६५० || - || १४
|-
| १५ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || १:३९.९५७ || - || - || ७
|-
| १६ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:३९.९७९ || - || - || ८
|-
| १७ || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || १:४०.२७७ || - || - || ८
|-
| १८ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:४०.८६७ || - || - || ७
|-
| १९ || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:४१.१८६ || - || - || ६
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;8&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;SGP19_Q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;SGP19_F1QUAL&quot;/&gt;
|}
=== मुख्य शर्यतीची अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी ===
अधिकृत अंतिम ग्रिडची रचना पात्रतेतील सरळ क्रमाशी जुळत नव्हती. रिकार्डो पात्रतेतून अपात्र ठरल्यानंतर पंचांनी त्याला शर्यतीत सहभागी होण्याची स्वतंत्र परवानगी दिली; अतिरिक्त पॉवर-युनिट घटकांमुळे त्याला दहा स्थानांचा ग्रिड दंडही होता आणि अंतिम ग्रिडवर तो २०वा होता. पेरेझला अनियोजित गिअरबॉक्स बदलामुळे पाच स्थानांची शिक्षा होऊन १५व्या स्थानी सुरुवात करावी लागली. इतर चालक त्यानुसार पुढे सरकले. कोणताही चालक या फेरीत पिट लेनमधून शर्यत सुरू करणारा नव्हता.&lt;ref name=&quot;SGP19_GRID&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_38_-_2019_singapore_grand_prix_-_final_starting_grid.pdf |title=मुख्य शर्यतीची अंतिम सुरुवातीची क्रमवारी, दस्तऐवज ३८ |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=२२ सप्टेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;SGP19_F1GRID&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1014/singapore/starting-grid |title=सिंगापूर ग्रांप्री २०१९ : सुरुवातीची क्रमवारी |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! ग्रिड !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पात्रता वेळ / स्थिती
|-
| १ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || १:३६.२१७
|-
| २ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:३६.४०८
|-
| ३ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || १:३६.४३७
|-
| ४ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:३६.८१३
|-
| ५ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:३७.१४६
|-
| ६ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:३७.४११
|-
| ७ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || १:३७.८१८
|-
| ८ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || १:३८.२६४
|-
| ९ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || १:३८.३२९
|-
| १० || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:३८.६९७
|-
| ११ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || १:३८.६९९
|-
| १२ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:३८.८५८
|-
| १३ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || १:३९.६५०
|-
| १४ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || १:३९.९५७
|-
| १५ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:३८.६२०
|-
| १६ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:३९.९७९
|-
| १७ || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || १:४०.२७७
|-
| १८ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:४०.८६७
|-
| १९ || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:४१.१८६
|-
| २० || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || पंचांच्या परवानगीने; पात्रतेत अपात्र
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;5&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;SGP19_GRID&quot;/&gt;
|}
== मुख्य शर्यत ==
=== सुरुवातीचा टप्पा आणि टायर जपून वेग नियंत्रण ===
शर्यतीच्या सुरुवातीला पोलवरून उतरलेला लक्लेर हॅमिल्टनच्या पुढे कायम राहिला, तर व्हेटेल तिसरा आणि व्हर्सटॅपन चौथा होता. पुढील गाडीच्या मागे जवळ राहण्याने टायरच्या तापमानावर आणि कर्षणावर होणारा परिणाम लक्षात घेऊन आघाडीतील चालकांनी वेग संयमित ठेवला; मागील गाड्या एका लांब साखळीत जमत गेल्या. अरुंद शहरी मार्गामुळे थेट ओव्हरटेकपेक्षा मोकळी जागा आणि पिटस्टॉपचा योग्य क्षण यांना महत्त्व आले.&lt;ref name=&quot;SGP19_RACEFIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;SGP19_PIRELLIRACE&quot;/&gt;
सुरुवातीलाच हुल्केनबर्ग व सायेन्समध्ये संपर्क झाल्याने दोघांचे नियोजन बिघडले आणि पहिल्या फेरीनंतर अतिरिक्त पिटस्टॉप घेऊन कठीण टायरवर जावे लागले. या बदलामुळे ते आघाडीच्या गाड्यांमधून खाली फेकले गेले, परंतु लांब पुढील टप्पा वापरून परत क्रमवारीत चढण्याची संधी मिळाली. गॅस्लीने इतरांपेक्षा वेगळा कठीण टायर निवडला होता; रिकार्डोही शेवटून सुरू होऊन वेगळी रणनीती आजमावत होता.&lt;ref name=&quot;SGP19_PIRELLIRACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;SGP19_RACEFIA&quot;/&gt;
=== फेरारीचा अंडरकट आणि आघाडीतील उलटफेर ===
एकोणिसाव्या फेरीत व्हेटेल आणि व्हर्सटॅपनने प्रथम मऊ टायर बदलून कठीण C3 घेतला. व्हेटेलला बदलानंतर तुलनेने मोकळ्या मार्गावर वेगवान फेरींची संधी मिळाली; यालाच अंडरकट म्हणतात. एक फेरीने उशिरा थांबलेला लक्लेर पिटमधून बाहेर पडल्यावर व्हेटेलच्या मागे आला, जरी त्याने सुरुवातीचा टप्पा आघाडीवर घालवला होता. फेरारीच्या पिट-वॉलने घेतलेला हा निर्णय विजय ठरवणारा प्रमुख बदल ठरला.&lt;ref name=&quot;SGP19_RACEFIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;SGP19_PIRELLIRACE&quot;/&gt;
मर्सिडीजने हॅमिल्टनचा पहिला टप्पा २६व्या फेरीपर्यंत वाढवण्याचा पर्याय घेतला, पण जुन्या मऊ टायरवरील वेग हळूहळू कमी झाल्याने तो व्हेटेल, लक्लेर आणि व्हर्सटॅपनच्या मागे चौथ्या स्थानावर गेला. बोट्टासने २२व्या फेरीला पिटस्टॉप केला; मर्सिडीजच्या दोन्ही गाड्यांना फेरारीच्या तुलनेत स्थान गमवावे लागले. मध्यंतरी न थांबलेल्या जोव्हिनाझीने काही काळ शर्यतीत प्रत्यक्ष आघाडी घेतली, तर गॅस्ली आणि रिकार्डोची लांब पहिल्या टप्प्याची रणनीती वेगळ्या प्रकारे चालली. अखेरीस व्हेटेलने जोव्हिनाझीला मागे टाकून साधारण तीसाव्या फेरीत पुन्हा निर्विवाद आघाडी मिळवली.&lt;ref name=&quot;SGP19_RACEFIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;SGP19_PIRELLIRACE&quot;/&gt;
=== तीन सुरक्षा-कार कालखंड, संघर्ष आणि अंतिम निकाल ===
सुमारे ३५व्या फेरीत विलियम्सच्या रसल व हासच्या ग्रोझाँमध्ये आठव्या वळणाजवळ संपर्क झाला आणि रसलची शर्यत भिंतीवर आदळून संपली; परिणामी पहिली सुरक्षा कार बाहेर पडली. ४०व्या फेरीनंतर पुन्हा शर्यत सुरू झाली, परंतु ४४व्या फेरीच्या सुमारास पेरेझची रेसिंग पॉइंट गाडी मार्गावर थांबल्याने दुसरा सुरक्षा-कार कालखंड आला. नंतर क्व्यात व रायकोनेन यांच्यात पहिल्या वळणाजवळ झालेल्या टक्करीने रायकोनेन शर्यतीतून बाद झाला आणि तिसऱ्यांदा सुरक्षा कार आवश्यक ठरली.&lt;ref name=&quot;SGP19_RACEFIA&quot;/&gt;
या वारंवारच्या व्यत्ययांदरम्यान व्हेटेलने तीनही पुन्हा-सुरुवातींना आघाडी राखली. अंतिम फेऱ्यांत लक्लेर त्याच्या मागे दुसरा राहिला आणि व्हर्सटॅपनने हॅमिल्टनकडून तिसरे स्थान सुरक्षित ठेवले. बोट्टास पाचवा, अल्बोन सहावा, नॉरिस सातवा, गॅस्ली आठवा, हुल्केनबर्ग नववा आणि जोव्हिनाझी दहावा ठरला. जोव्हिनाझीच्या सुरक्षा-कालखंडातील निर्देशभंगाबद्दल नंतर दहा सेकंद जोडले गेले; अधिकृत अंतिम वर्गीकरणातही तो दहावाच राहिला.&lt;ref name=&quot;SGP19_RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;SGP19_RACEFIA&quot;/&gt;
मॅग्नसनने शेवटच्या टप्प्यात मऊ टायर वापरून ५८व्या फेरीतील १:४२.३०१ ही वेगवान फेरी मिळवली. मात्र प्रत्यक्ष निकालात तो १७व्या स्थानी असल्यामुळे त्याला सर्वांत वेगवान फेरीचा बोनस गुण मिळाला नाही; त्याचे सर्वात वेगवान फेरीचे ऐतिहासिक श्रेय आणि चॅम्पियनशिप गुणतालिकेतील शून्य गुण या दोन्ही नोंदी बरोबर आहेत.&lt;ref name=&quot;SGP19_FAST&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;SGP19_RACE&quot;/&gt;
=== मुख्य शर्यतीचे निकाल ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पूर्ण फेऱ्या !! वेळ / अंतर / स्थिती !! गुण
|-
| १ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || ६१ || १:५८:३३.६६७ || २५
|-
| २ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || ६१ || +२.६४१ || १८
|-
| ३ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ६१ || +३.८२१ || १५
|-
| ४ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ६१ || +४.६०८ || १२
|-
| ५ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || ६१ || +६.११९ || १०
|-
| ६ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ६१ || +११.६६३ || ८
|-
| ७ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || ६१ || +१४.७६९ || ६
|-
| ८ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || ६१ || +१५.५४७ || ४
|-
| ९ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || ६१ || +१६.७१८ || २
|-
| १० || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ६१ || +२७.८५५ || १
|-
| ११ || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || ६१ || +३५.४३६ || ०
|-
| १२ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || ६१ || +३५.९७४ || ०
|-
| १३ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || ६१ || +३६.४१९ || ०
|-
| १४ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || ६१ || +३७.६६० || ०
|-
| १५ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || ६१ || +३८.१७८ || ०
|-
| १६ || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ६१ || +४७.०२४ || ०
|-
| १७ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || ६१ || +८६.५२२ || ०
|-
| अवर्गीकृत || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ४९ || शर्यत पूर्ण नाही || ०
|-
| अवर्गीकृत || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || ४२ || शर्यत पूर्ण नाही || ०
|-
| अवर्गीकृत || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ३४ || शर्यत पूर्ण नाही || ०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;SGP19_RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;SGP19_F1RESULT&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1014/singapore/race-result |title=सिंगापूर ग्रांप्री २०१९ : अंतिम शर्यत निकाल |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;
|}
=== सर्वात वेगवान फेरी ===
एफ.आय.ए.च्या समर्पित अधिकृत “Race Fastest Laps” दस्तऐवजातील सर्व वीस चालकांची सर्वोत्तम वैध फेरी, तिचा अधिकृत फेरी क्रमांक आणि प्रकाशित सरासरी वेग खाली दिला आहे. मॅग्नसनची फेरी सर्वात जलद होती, पण शर्यतीत सतरावे स्थान मिळाल्यामुळे त्याला २०१९ मधील नियमानुसार अतिरिक्त अजिंक्यपद गुण दिला गेला नाही. येथे दर्शवलेले फेरी क्रमांक व वेग अनुमानाने तयार केलेले नाहीत.&lt;ref name=&quot;SGP19_FAST&quot;/&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! क्रम !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी (एफआयए) !! फेरीचा वेळ !! सरासरी वेग (किमी/ता.)
|-
| १ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || ५८ || १:४२.३०१ || १७८.१६८
|-
| २ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || ५८ || १:४३.५३४ || १७६.०४६
|-
| ३ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || ५७ || १:४४.३७१ || १७४.६३४
|-
| ४ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || ५९ || १:४४.७२३ || १७४.०४७
|-
| ५ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || ५७ || १:४४.८०२ || १७३.९१६
|-
| ६ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || ५७ || १:४४.८९६ || १७३.७६०
|-
| ७ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ५८ || १:४४.९१४ || १७३.७३०
|-
| ८ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ५६ || १:४५.१७६ || १७३.२९८
|-
| ९ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ५९ || १:४५.२६० || १७३.१५९
|-
| १० || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ५९ || १:४५.६३० || १७२.५५३
|-
| ११ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || ५८ || १:४५.७१६ || १७२.४१२
|-
| १२ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || ५९ || १:४५.७६५ || १७२.३३३
|-
| १३ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || ५८ || १:४५.७६९ || १७२.३२६
|-
| १४ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || ५५ || १:४५.९१५ || १७२.०८८
|-
| १५ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || ४१ || १:४५.९६९ || १७२.००१
|-
| १६ || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || ५४ || १:४६.२७४ || १७१.५०७
|-
| १७ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १५ || १:४६.६८३ || १७०.८५०
|-
| १८ || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ५९ || १:४६.७९३ || १७०.६७४
|-
| १९ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १८ || १:४७.०६२ || १७०.२४५
|-
| २० || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || २९ || १:४८.२८५ || १६८.३२२
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;SGP19_FAST&quot;/&gt;
|}
== मुख्य शर्यतीनंतरचे विश्लेषण ==

=== सुरुवातीचा टप्पा आणि टायर जपून वेग नियंत्रण ===

शर्यतीच्या सुरुवातीला पोलवरून उतरलेला लक्लेर हॅमिल्टनच्या पुढे कायम राहिला, तर व्हेटेल तिसरा आणि व्हर्सटॅपन चौथा होता. पुढील गाडीच्या मागे जवळ राहण्याने टायरच्या तापमानावर आणि कर्षणावर होणारा परिणाम लक्षात घेऊन आघाडीतील चालकांनी वेग संयमित ठेवला; मागील गाड्या एका लांब साखळीत जमत गेल्या. अरुंद शहरी मार्गामुळे थेट ओव्हरटेकपेक्षा मोकळी जागा आणि पिटस्टॉपचा योग्य क्षण यांना महत्त्व आले.&lt;ref name=&quot;SGP19_RACEFIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;SGP19_PIRELLIRACE&quot;/&gt;
सुरुवातीलाच हुल्केनबर्ग व सायेन्समध्ये संपर्क झाल्याने दोघांचे नियोजन बिघडले आणि पहिल्या फेरीनंतर अतिरिक्त पिटस्टॉप घेऊन कठीण टायरवर जावे लागले. या बदलामुळे ते आघाडीच्या गाड्यांमधून खाली फेकले गेले, परंतु लांब पुढील टप्पा वापरून परत क्रमवारीत चढण्याची संधी मिळाली. गॅस्लीने इतरांपेक्षा वेगळा कठीण टायर निवडला होता; रिकार्डोही शेवटून सुरू होऊन वेगळी रणनीती आजमावत होता.&lt;ref name=&quot;SGP19_PIRELLIRACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;SGP19_RACEFIA&quot;/&gt;

मोन्झाच्या वेगवान सरळ रेषांवरील फेरारीचा फायदा सिंगापूरसारख्या अधिक वळणदार मार्गावरही टिकेल का, हा शुक्रवारपर्यंत प्रश्न होता. शनिवारी लक्लेरने पोल मिळवले आणि रविवारी दोन्ही गाड्यांनी पहिले दोन क्रमांक घेतले; त्यामुळे फेरारीची प्रगती केवळ इंजिन व सरळ वेगापुरती मर्यादित नव्हती. व्हेटेलच्या प्रतिक्रियेनुसार संघाने आणलेल्या सुधारणा उपयुक्त ठरल्या, पण रेस-पेसबाबत मर्सिडीजचा दबाव अजूनही कायम होता. ही प्रतिक्रिया व्यापक अजिंक्यपद संतुलन कायमचे बदलल्याचा निर्णायक पुरावा म्हणून पाहता येत नाही.&lt;ref name=&quot;SGP19_RACEFIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;SGP19_PIRELLIRACE&quot;/&gt;
व्हेटेलने एक फेरी आधी थांबून मोकळ्या मार्गावर नवे कठीण टायर वापरले; लक्लेरने पुढच्या फेरीला थांबूनही आघाडी गमावली. हे शुद्ध पिट-वॉल नियोजन व ट्रॅकवरील वाहतुकीतून मिळालेल्या फायद्याचे उदाहरण होते, सरळ रस्त्यावर झालेल्या ओव्हरटेकचे नव्हे. सलग दोन विजय मिळवलेल्या लक्लेरला दुसरे स्थान स्वीकारावे लागले, तर व्हेटेलने दीर्घकाळच्या विजय-दुष्काळानंतर आपला ५३वा ग्रांप्री विजय साकारला. फेरारीची ही त्या हंगामातील पहिली संयुक्त एक-दोन कामगिरी होती.&lt;ref name=&quot;SGP19_RACEFIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;SGP19_PIRELLIRACE&quot;/&gt;

=== शर्यतीतील घटना — फेरारीचा अंडरकट आणि आघाडीतील उलटफेर ===

एकोणिसाव्या फेरीत व्हेटेल आणि व्हर्सटॅपनने प्रथम मऊ टायर बदलून कठीण C3 घेतला. व्हेटेलला बदलानंतर तुलनेने मोकळ्या मार्गावर वेगवान फेरींची संधी मिळाली; यालाच अंडरकट म्हणतात. एक फेरीने उशिरा थांबलेला लक्लेर पिटमधून बाहेर पडल्यावर व्हेटेलच्या मागे आला, जरी त्याने सुरुवातीचा टप्पा आघाडीवर घालवला होता. फेरारीच्या पिट-वॉलने घेतलेला हा निर्णय विजय ठरवणारा प्रमुख बदल ठरला.&lt;ref name=&quot;SGP19_RACEFIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;SGP19_PIRELLIRACE&quot;/&gt;
मर्सिडीजने हॅमिल्टनचा पहिला टप्पा २६व्या फेरीपर्यंत वाढवण्याचा पर्याय घेतला, पण जुन्या मऊ टायरवरील वेग हळूहळू कमी झाल्याने तो व्हेटेल, लक्लेर आणि व्हर्सटॅपनच्या मागे चौथ्या स्थानावर गेला. बोट्टासने २२व्या फेरीला पिटस्टॉप केला; मर्सिडीजच्या दोन्ही गाड्यांना फेरारीच्या तुलनेत स्थान गमवावे लागले. मध्यंतरी न थांबलेल्या जोव्हिनाझीने काही काळ शर्यतीत प्रत्यक्ष आघाडी घेतली, तर गॅस्ली आणि रिकार्डोची लांब पहिल्या टप्प्याची रणनीती वेगळ्या प्रकारे चालली. अखेरीस व्हेटेलने जोव्हिनाझीला मागे टाकून साधारण तीसाव्या फेरीत पुन्हा निर्विवाद आघाडी मिळवली.&lt;ref name=&quot;SGP19_RACEFIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;SGP19_PIRELLIRACE&quot;/&gt;

=== तीन सुरक्षा-कार कालखंड, संघर्ष आणि अंतिम निकाल ===

सुमारे ३५व्या फेरीत विलियम्सच्या रसल व हासच्या ग्रोझाँमध्ये आठव्या वळणाजवळ संपर्क झाला आणि रसलची शर्यत भिंतीवर आदळून संपली; परिणामी पहिली सुरक्षा कार बाहेर पडली. ४०व्या फेरीनंतर पुन्हा शर्यत सुरू झाली, परंतु ४४व्या फेरीच्या सुमारास पेरेझची रेसिंग पॉइंट गाडी मार्गावर थांबल्याने दुसरा सुरक्षा-कार कालखंड आला. नंतर क्व्यात व रायकोनेन यांच्यात पहिल्या वळणाजवळ झालेल्या टक्करीने रायकोनेन शर्यतीतून बाद झाला आणि तिसऱ्यांदा सुरक्षा कार आवश्यक ठरली.&lt;ref name=&quot;SGP19_RACEFIA&quot;/&gt;
या वारंवारच्या व्यत्ययांदरम्यान व्हेटेलने तीनही पुन्हा-सुरुवातींना आघाडी राखली. अंतिम फेऱ्यांत लक्लेर त्याच्या मागे दुसरा राहिला आणि व्हर्सटॅपनने हॅमिल्टनकडून तिसरे स्थान सुरक्षित ठेवले. बोट्टास पाचवा, अल्बोन सहावा, नॉरिस सातवा, गॅस्ली आठवा, हुल्केनबर्ग नववा आणि जोव्हिनाझी दहावा ठरला. जोव्हिनाझीच्या सुरक्षा-कालखंडातील निर्देशभंगाबद्दल नंतर दहा सेकंद जोडले गेले; अधिकृत अंतिम वर्गीकरणातही तो दहावाच राहिला.&lt;ref name=&quot;SGP19_RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;SGP19_RACEFIA&quot;/&gt;
मॅग्नसनने शेवटच्या टप्प्यात मऊ टायर वापरून ५८व्या फेरीतील १:४२.३०१ ही वेगवान फेरी मिळवली. मात्र प्रत्यक्ष निकालात तो १७व्या स्थानी असल्यामुळे त्याला सर्वांत वेगवान फेरीचा बोनस गुण मिळाला नाही; त्याचे सर्वात वेगवान फेरीचे ऐतिहासिक श्रेय आणि चॅम्पियनशिप गुणतालिकेतील शून्य गुण या दोन्ही नोंदी बरोबर आहेत.&lt;ref name=&quot;SGP19_FAST&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;SGP19_RACE&quot;/&gt;

मर्सिडीजने हॅमिल्टनला बाहेर ठेवून फेरीवेळेतील संभाव्य फायदा आणि भविष्यातील सुरक्षा-कारची शक्यता यांवर अवलंबून राहण्याचा निर्णय घेतला. त्याची मऊ टायरवरील लांब धाव अखेरीस वेग गमावणारी ठरली आणि तो व्हर्सटॅपनच्या मागे चौथ्या स्थानी परतला. बोट्टासला आघाडी मिळाली नाही; अखेरचे चौथे-पाचवे स्थान हे मर्सिडीजच्या दोन्ही चालकांसाठी त्या सप्ताहांतातील निराशाजनक फळ होते. हे केवळ गाडीचा कच्चा वेग कमी असल्यामुळे झाले असे म्हणता येत नाही: थांब्यांची वेळ, धावत्या गाड्यांमधील अंतर आणि साफ ट्रॅक हा फरक निर्माण करणारा संदर्भ होता.&lt;ref name=&quot;SGP19_RACEFIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;SGP19_PIRELLIRACE&quot;/&gt;
रेड बुलने व्हर्सटॅपनला व्हेटेलबरोबर एकोणिसाव्या फेरीत आणल्यामुळे त्याला हॅमिल्टनच्या पुढे जाण्याची संधी मिळाली आणि नंतर तिसरे स्थान टिकवले. हुल्केनबर्गच्या मागून बाहेर पडताना काही वेळ गेला तरी निर्णायक स्थानबदल शक्य झाला. अल्बोनला सहाव्या क्रमांकावरून सुरुवात करून तिथेच शेवट करता आला; समोरच्या गाड्यांना ओलांडण्यासाठी पुरेसा मोकळा रस्ता नसल्यामुळे अधिक वेगवान वाटणाऱ्या लहान टप्प्यांचा फायदा मिळाला नाही.&lt;ref name=&quot;SGP19_RACEFIA&quot;/&gt;

मॅक्लारेनच्या नॉरिसने सातवे स्थान घेऊन संघासाठी सहा गुण मिळवले; पात्रतेत सातवा असलेल्या सायेन्सचा पहिल्याच फेरीतील हुल्केनबर्गसोबतचा संपर्क आणि त्यानंतरचा अतिरिक्त थांबा महागात पडला. अंतिम १२वे स्थान त्याच्या प्रारंभीच्या वेगाच्या तुलनेत कमी होते. या दोन चालकांचे अनुभव एकाच संघासाठी वेगवान गाडी असणे आणि वाहतुकीत शर्यत अडकल्यावर गुण मिळवणे यांतील फरक स्पष्ट करतात.&lt;ref name=&quot;SGP19_RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;SGP19_PIRELLIRACE&quot;/&gt;
रेनॉल्टचा हुल्केनबर्ग पहिल्या फेरीतील अडचणींनंतर वेगळ्या टायर टप्प्यांचा उपयोग करून नववा राहिला. रिकार्डोला एम.जी.यू.-के. तांत्रिक कारणाने पात्रता अपात्र ठरल्यामुळे शेवटच्या ग्रिडस्थानावरून सुरुवात करावी लागली; त्याने टायरच्या लांब पहिल्या टप्प्यावर भर दिला, पण तो चौदावाच राहिला. पात्रतेतील अपात्रता आणि रविवारी शर्यतीतील अंतिम वर्गीकरण ही स्वतंत्र आणि एकत्र न करावयाची नोंदी आहेत.&lt;ref name=&quot;SGP19_Q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;SGP19_GRID&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;SGP19_RACE&quot;/&gt;
टोरो रोसोच्या गॅस्लीने कठीण टायरवर सुरुवात करून तो बराच काळ वापरला आणि आठव्या क्रमांकाचे चार गुण मिळवले. क्व्यातची पुढील फेरीत रायकोनेनशी झालेली टक्कर सुरक्षा-कारच्या तिसऱ्या कालखंडाला कारणीभूत ठरली; तो अंतिम १५व्या स्थानी राहिला. त्यामुळे टोरो रोसोची टायर निवडीची यशस्वी पर्यायी बाजू आणि संपर्कामुळे झालेले नुकसान या दोन्ही घटनांची स्वतंत्र दखल आवश्यक आहे.&lt;ref name=&quot;SGP19_PIRELLIRACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;SGP19_RACEFIA&quot;/&gt;

अल्फा रोमियोच्या जोव्हिनाझीने मध्यवर्ती वेगळ्या पिटस्टॉप क्रमामुळे काही काळ आघाडी घेतली. सुरक्षा-कार कालखंडातील रेस डायरेक्टरच्या सूचनांचे पालन न केल्यामुळे त्याला अधिकृतरीत्या दहा सेकंदांचा दंड मिळाला; तरी एकूण अंतर राखल्यामुळे अंतिम दहावा क्रमांक आणि एक गुण अबाधित राहिला. रायकोनेनची क्व्यातबरोबरच्या संपर्कानंतर शर्यत संपली. दंड झाला म्हणजे तो आपोआप गुणबाह्य ठरतो, असे चुकीचे अनुमान येथे करता येत नाही.&lt;ref name=&quot;SGP19_RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;SGP19_RACEFIA&quot;/&gt;
हासच्या मॅग्नसनने उशिरा मऊ टायर वापरून १:४२.३०१ ची सर्वांत जलद फेरी नोंदवली; तथापि १७व्या स्थानामुळे अतिरिक्त गुण शून्य राहिले. ग्रोझाँने रसलसोबतच्या संपर्कानंतर शर्यत सुरू ठेवली आणि ११वा क्रमांक घेतला, पण संपर्काने विलियम्सच्या एका गाडीचे स्पर्धात्मक आव्हान संपवले. थोड्या कालावधीत नवा टायर वापरणे आणि संपूर्ण शर्यतीत गुण मिळवणे ही वेगळी कामगिरी आहे.&lt;ref name=&quot;SGP19_FAST&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;SGP19_RACEFIA&quot;/&gt;
रेसिंग पॉइंटचा पेरेझ गिअरबॉक्समुळे ग्रिडवर १५व्या स्थानी आला आणि पुढे गाडी थांबल्याने त्याला निवृत्त व्हावे लागले; त्याने सुरक्षा-कारचा दुसरा कालखंड घडवून आणला. स्ट्रोलला काही काळ रणनीतीतून प्रगतीची संधी मिळाली, पण शेवटी १३वे स्थान मिळाले. विलियम्सचा रसल ग्रोझाँच्या संपर्कामुळे ३४ फेऱ्यांनंतर बाहेर पडला; कुबिकाने ६१ फेऱ्या पूर्ण करून १६वा क्रमांक घेतला. या घटनांवरून शेवटच्या संघांनाही वर्गीकरण, सुरक्षा-कार आणि मध्य-फळीतील स्पर्धेवर लक्षणीय प्रभाव पडू शकतो हे स्पष्ट होते.&lt;ref name=&quot;SGP19_GRID&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;SGP19_RACEFIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;SGP19_RACE&quot;/&gt;

=== शर्यतीनंतरचे निर्णय, अंतिम वर्गीकरण आणि अजिंक्यपदावरील परिणाम ===

रिकार्डोचा शनिवारचा एम.जी.यू.-के. शक्तीमर्यादा भंग पात्रतेपुरता अपात्रता निर्णय होता; मुख्य शर्यतीत भाग घेण्याची त्याला स्वतंत्र मंजुरी देण्यात आली. पेरेझचा अनियोजित गिअरबॉक्स बदल ही ग्रिडवरील पाच स्थानांची शिक्षा होती; या दोन्ही शिक्षा रविवारी निकाली क्रमवारीवर नव्याने लादल्या जाऊ नयेत. जोव्हिनाझीचा दहा सेकंदांचा वेळदंड मात्र अधिकृत अंतिम शर्यत निकालात समाविष्ट करण्यात आला. ग्रोझाँ-रसल व क्व्यात-रायकोनेन संपर्कांबाबत पंचांकडून स्वतंत्र चौकशी झाली; एकाच प्रकारची सार्वत्रिक दंडशिक्षा लावल्याचा निष्कर्ष काढू नये.&lt;ref name=&quot;SGP19_Q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;SGP19_GRID&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;SGP19_RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;SGP19_EVENT&quot;/&gt;
या फेरीनंतर हॅमिल्टन २९६, बोट्टास २३१, लक्लेर व व्हर्सटॅपन प्रत्येकी २०० आणि व्हेटेल १९४ गुणांसह पहिल्या पाच क्रमांकांवर होते. फेरारीच्या ४३ गुणांच्या एकूण भरामुळे त्यांचे कारनिर्माते गुण ३९४ झाले, तरी मर्सिडीज ५२७ गुणांसह स्पष्टपणे पहिल्या स्थानी होती. रेड बुलचे २८९, मॅक्लारेनचे ८९ व रेनॉल्टचे ६७ गुण होते. अशा प्रकारे फेरारीचा तिसरा सलग हंगामी विजय वेगाच्या जवळच्या स्पर्धेचा पुरावा होता; मात्र गुणतालिकेतील एकूण नेतृत्व अजून मर्सिडीजकडेच होते.&lt;ref name=&quot;SGP19_PTS&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_54_-_2019_singapore_grand_prix_-_championship_points.pdf |title=शर्यतीनंतरची चालक व कारनिर्माते गुणतालिका, दस्तऐवज ५४ |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=२३ सप्टेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;

== निकालानंतर गुणतालिका ==
=== चालक अजिंक्यपद गुणतालिका ===
खालील सर्व वीस स्थानांचा क्रम आणि गुण ही शर्यतीनंतर २३ सप्टेंबर २०१९ रोजी प्रकाशित एफ.आय.ए. दस्तऐवज ५४ मधील अधिकृत नोंद आहे. लक्लेर व व्हर्सटॅपन प्रत्येकी २०० गुणांवर असले तरी एफ.आय.ए. क्रमवारीत लक्लेर तिसरा आहे.&lt;ref name=&quot;SGP19_PTS&quot;/&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! चालक !! संघ !! गुण
|-
| १ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || २९६
|-
| २ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || २३१
|-
| ३ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || २००
|-
| ४ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || २००
|-
| ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || १९४
|-
| ६ || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || ६९
|-
| ७ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || ५८
|-
| ८ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ४२
|-
| ९ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || ३४
|-
| १० || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || ३३
|-
| ११ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || ३३
|-
| १२ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || ३१
|-
| १३ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ३१
|-
| १४ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || २७
|-
| १५ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १९
|-
| १६ || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || १८
|-
| १७ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || ८
|-
| १८ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ४
|-
| १९ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १
|-
| २० || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;SGP19_PTS&quot;/&gt;
|}
=== कारनिर्माते अजिंक्यपद गुणतालिका ===
दहा कारनिर्मात्यांची अधिकृत नोंद खाली दिली आहे. शर्यतीत सर्वांत वेगवान फेरी करणाऱ्या हासला बोनस मिळाला नाही; त्यामुळे गुणतालिकेतील हासचे २६ गुण अपरिवर्तित राहिले.&lt;ref name=&quot;SGP19_PTS&quot;/&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कारनिर्माता !! गुण
|-
| १ || [[मर्सिडीज]] || ५२७
|-
| २ || [[फेरारी]] || ३९४
|-
| ३ || [[रेड बुल रेसिंग]] || २८९
|-
| ४ || [[मॅक्लारेन]] || ८९
|-
| ५ || [[रेनॉल्ट]] || ६७
|-
| ६ || [[टोरो रोसो]] || ५५
|-
| ७ || [[रेसिंग पॉइंट]] || ४६
|-
| ८ || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ३५
|-
| ९ || [[हास]] || २६
|-
| १० || [[विलियम्स रेसिंग]] || १
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;SGP19_PTS&quot;/&gt;
|}
== हे सुद्धा पहा ==
* [[फॉर्म्युला वन]]
* [[सिंगापूर ग्रांप्री]]
* [[मरीना बे स्ट्रीट सर्किट]]
* [[२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम]]
* [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन चालक यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]]
== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}

==तळटीप==
{{reflist|group=टीप}}
== बाह्य दुवे ==
* [https://www.formula1.com/en/racing/2019/singapore फॉर्म्युला वन : २०१९ सिंगापूर ग्रांप्रीची अधिकृत माहिती]
* [https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1014/singapore/race-result फॉर्म्युला वन : अंतिम शर्यत निकाल]
* [https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2019/eventtiming-information-17 एफ.आय.ए. : अधिकृत निकाल व दस्तऐवज]
{{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत
| हंगाम = २०१९
| ग्रांप्री = सिंगापूर ग्रांप्री
| हंगामातील_मागील_शर्यत = २०१९ इटालियन ग्रांप्री
| हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०१९ रशियन ग्रांप्री
| ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१८ सिंगापूर ग्रांप्री
| ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२२ सिंगापूर ग्रांप्री
}}
{{२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम}}
{{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}}
[[वर्ग:सिंगापूर ग्रांप्री]]
[[वर्ग:२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम]]</text>
      <sha1>fvu19dy2o8q9gyw3ceemdbcrjppeo6m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>२०१९ रशियन ग्रांप्री</title>
    <ns>0</ns>
    <id>250277</id>
    <revision>
      <id>2728294</id>
      <parentid>2727245</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T14:11:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Koolkrazy</username>
        <id>1591</id>
      </contributor>
      <comment>/* मुख्य शर्यतीनंतरचे विश्लेषण */</comment>
      <origin>2728294</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="98478" sha1="g3tex1qk0whsuysnikth1pw3jpuydry" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत माहिती
| प्रकार = एफ.१
| देश = रशिया
| ग्रांप्री = रशियन
| चित्र = F1 circuits 2014-2018 - Sochi Autodrom (version 2).svg
| चित्र_शीर्षक = २०१९ मध्ये वापरल्या गेलेल्या सोची ऑटोड्रोमच्या मूलभूत फॉर्म्युला वन शर्यतमार्गाचे रेखाचित्र
| दिनांक = २९ सप्टेंबर
| वर्ष = २०१९
| अधिकृत_नाव = फॉर्म्युला वन व्हीटीबी रशियन ग्रांप्री २०१९
| शर्यत_क्रमांक = १६
| हंगामात_एकूण_शर्यती = २१
| शर्यतीचे_ठिकाण = [[सोची ऑटोड्रोम]], सोची, रशिया
| सर्किट_प्रकार = स्थायी शर्यतमार्ग व सार्वजनिक रस्त्यांचे घटक
| सर्किट_अंतर_किमी = ५.८४८
| सर्किट_अंतर_मैल = ३.६३४
| एकूण_फेऱ्या = ५३
| एकूण_अंतर_किमी = ३०९.७४५
| एकूण_अंतर_मैल = १९२.४६७
| हवामान = स्वच्छ व कोरडे
| पोल_चालक = [[शार्ल लक्लेर]]
| पोल_देश = मोनॅको
| पोल_संघ = [[फेरारी]]
| पोल_वेळ = १:३१.६२८
| जलद_चालक = [[लुइस हॅमिल्टन]]
| जलद_देश = युनायटेड किंग्डम
| जलद_संघ = [[मर्सिडीज]]
| जलद_वेळ = १:३५.७६१
| जलद_फेरी = ५१
| पहिला_चालक = [[लुइस हॅमिल्टन]]
| पहिला_देश = युनायटेड किंग्डम
| पहिला_संघ = [[मर्सिडीज]]
| दुसरा_चालक = [[वालट्टेरी बोट्टास]]
| दुसरा_देश = फिनलंड
| दुसरा_संघ = [[मर्सिडीज]]
| तिसरा_चालक = [[शार्ल लक्लेर]]
| तिसरा_देश = मोनॅको
| तिसरा_संघ = [[फेरारी]]
| हंगामातील_मागील_शर्यत = २०१९ सिंगापूर ग्रांप्री
| हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०१९ जपानी ग्रांप्री
| ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१८ रशियन ग्रांप्री
| ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२० रशियन ग्रांप्री
}}
'''२०१९ रशियन ग्रांप्री''' (अधिकृत नाव '''फॉर्म्युला वन व्हीटीबी रशियन ग्रांप्री २०१९''') ही [[२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम]]ातील सोळावी फॉर्म्युला वन विश्व अजिंक्यपद शर्यत होती. २९ सप्टेंबर २०१९ रोजी रशियातील [[सोची ऑटोड्रोम]] येथे ५३ फेऱ्यांवर ती आयोजित झाली. [[मर्सिडीज]]च्या [[लुइस हॅमिल्टन]]ने विजय मिळवला, [[वालट्टेरी बोट्टास]] दुसरा आणि [[फेरारी]]चा [[शार्ल लक्लेर]] तिसरा राहिला. लक्लेरने १:३१.६२८ अशी वेळ नोंदवत पोल स्थान मिळवले होते; मात्र [[सेबास्टियन व्हेटेल]]च्या गाडीतील तांत्रिक बिघाडामुळे निर्माण झालेला आभासी सुरक्षा-कार कालखंड आणि मर्सिडीजची टायर रणनीती यांनी अंतिम निकाल बदलला.&lt;ref name=&quot;RUS19_EVENT&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/racing/2019/russia |title=रशियन ग्रांप्री २०१९ : वेळापत्रक आणि कार्यक्रम |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;RUS19_FIAREPORT&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/news/f1-hamilton-heads-mercedes-1-2-sochi-maintain-silver-arrows-perfect-russian-record |title=हॅमिल्टनच्या रशियन ग्रांप्री विजयाचा शर्यत अहवाल |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;RUS19_Q&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2019/russian-grand-prix/qualifying-classification |title=रशियन ग्रांप्री : पात्रता फेरीचे वर्गीकरण |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;RUS19_RACE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2019/russian-grand-prix/race-classification |title=रशियन ग्रांप्री : शर्यत व सर्वाधिक वेगवान फेऱ्यांची वर्गीकरण नोंद |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}&lt;/ref&gt;
हॅमिल्टनने ५१व्या फेरीत १:३५.७६१ ही सर्वांत वेगवान फेरी नोंदवून २०१९ च्या पहिल्या दहामधील चालकांसाठी असलेला अतिरिक्त गुणही मिळवला. मर्सिडीजने २०१४ पासून सोचीतील सर्व ग्रांप्री विजय राखले. फेरारीने सप्ताहांतातील एक-फेरी वेग दाखवूनही आघाडी टिकवता आली नाही; व्हेटेलने २६ पूर्ण फेऱ्यांनंतर निवृत्ती पत्करली.&lt;ref name=&quot;RUS19_RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RUS19_PIRRACE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://press.pirelli.com/2019-russian-grand-prix---race/ |title=रशियन ग्रांप्रीतील पिटस्टॉप, टायर आणि रणनीती विश्लेषण |प्रकाशक=पिरेली}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;RUS19_FIAREPORT&quot;/&gt;
== पार्श्वभूमी ==
=== शर्यतीपूर्वीची अजिंक्यपदाची स्थिती ===
सिंगापूरनंतर हॅमिल्टन २९६ आणि बोट्टास २३१ गुणांवर होते. लक्लेर व व्हर्सटॅपन दोघेही २००, व्हेटेल १९४ गुणांवर होते. कारनिर्मात्यांमध्ये मर्सिडीजचे ५२७ आणि फेरारीचे ३९४ गुण होते. फेरारीला बेल्जियम, इटली आणि सिंगापूर अशा सलग तीन शर्यती जिंकून मिळालेल्या लयीतून आणखी एक विजय अपेक्षित होता, तर मर्सिडीजला मधल्या विजयविरामानंतर पुन्हा परिणामकारक रणनीती दाखवायची होती.&lt;ref name=&quot;RUS19_PTS&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/2019-russian-grand-prix-race-report-hamilton-steals-win-ferrari-squabbles/ |title=रशियन ग्रांप्रीनंतरची चालक व कारनिर्माते गुणतालिका |प्रकाशक=मोटर स्पोर्ट मासिक}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;RUS19_FIAREPORT&quot;/&gt;
=== सर्किट आणि स्पर्धा कार्यक्रम ===
काळ्या समुद्रालगतच्या सोची ऑलिम्पिक पार्कच्या परिसरातील [[सोची ऑटोड्रोम]] शर्यतमार्गाची एका फेरीची प्रकाशित लांबी ५.८४८ किमी होती आणि अधिकृत ५३-फेरी शर्यतीचे घोषित अंतर ३०९.७४५ किमी होते. ही अधिकृत घोषित शर्यतलांबी आहे; फक्त ५३ × ५.८४८ अशी साधी गुणाकार गणना नाही. येथील लांब सुरुवातीची सरळ रेषा, दुसऱ्या वळणातील ब्रेकिंग आणि लांब वळण क्रमांक ३ हे स्पर्धात्मकदृष्ट्या निर्णायक भाग होते.&lt;ref name=&quot;RUS19_TRACK&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://global.honda/en/F1/circuit/sochi-autodrom/records/ |title=सोची ऑटोड्रोमची ऐतिहासिक फेरी व शर्यत अंतर नोंद |प्रकाशक=होंडा}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;RUS19_PIRPRE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://press.pirelli.com/2019-russian-grand-prix---preview/ |title=रशियन ग्रांप्रीपूर्वी टायर संयोग व शर्यतमार्गाचा आढावा |प्रकाशक=पिरेली}}&lt;/ref&gt;
शुक्रवारी २७ सप्टेंबरला दोन ९०-मिनिटांची मुक्त सराव सत्रे, शनिवारी २८ सप्टेंबरला तिसरा सराव व तीन फेऱ्यांची मुख्य पात्रता, आणि रविवारी २९ सप्टेंबरला मुख्य शर्यत झाली. २०१९ हंगामात स्प्रिंट शर्यती नव्हत्या. शर्यतीचे अधिकृत प्रायोजकत्व व्हीटीबीच्या नावाने होते.&lt;ref name=&quot;RUS19_EVENT&quot;/&gt;
=== सहभागी चालक आणि संघ ===
या सप्ताहांतात दहा संघांच्या वीस शर्यत-नोंदणीकृत चालकांनी भाग घेतला. २०१९ च्या उन्हाळी विश्रांतीनंतर अल्बोन रेड बुलकडे, गॅस्ली टोरो रोसोमध्ये गेला होता; त्यामुळे या दोघांच्या आधी कमावलेल्या हंगामी गुणांचा इतिहास एकाच नंतरच्या संघाला जोडता येत नाही. या ग्रांप्रीत तीनही मुक्त सरावांत मूळ वीस चालकच नोंदले गेले; कोणत्याही सरावापुरत्या बदली चालकाची वेगळी नोंद नाही.&lt;ref name=&quot;RUS19_P1&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1015/russia/practice/1 |title=रशियन ग्रांप्री : पहिल्या मुक्त सरावाचे निकाल |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;RUS19_P2&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1015/russia/practice/2 |title=रशियन ग्रांप्री : दुसऱ्या मुक्त सरावाचे निकाल |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;RUS19_P3&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1015/russia/practice/3 |title=रशियन ग्रांप्री : तिसऱ्या मुक्त सरावाचे निकाल |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;RUS19_PTS&quot;/&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! संघ !! चालक !! कार क्र.
|-
| [[मर्सिडीज]] || [[लुइस हॅमिल्टन]] || ४४
|-
| [[मर्सिडीज]] || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || ७७
|-
| [[फेरारी]] || [[शार्ल लक्लेर]] || १६
|-
| [[फेरारी]] || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || ५
|-
| [[रेड बुल रेसिंग]] || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || ३३
|-
| [[रेड बुल रेसिंग]] || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || २३
|-
| [[मॅक्लारेन]] || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || ५५
|-
| [[मॅक्लारेन]] || [[लॅन्डो नॉरिस]] || ४
|-
| [[रेनॉल्ट]] || [[डॅनियल रिकार्डो]] || ३
|-
| [[रेनॉल्ट]] || [[निको हुल्केनबर्ग]] || २७
|-
| [[टोरो रोसो]] || [[पियर गॅस्ली]] || १०
|-
| [[टोरो रोसो]] || [[डॅनिल क्व्यात]] || २६
|-
| [[रेसिंग पॉइंट]] || [[सर्जिओ पेरेझ]] || ११
|-
| [[रेसिंग पॉइंट]] || [[लान्स स्ट्रोल]] || १८
|-
| [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || ९९
|-
| [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || [[किमी रायकोनेन]] || ७
|-
| [[हास]] || [[केविन मॅग्नसन]] || २०
|-
| [[हास]] || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || ८
|-
| [[विलियम्स रेसिंग]] || [[जॉर्ज रसल]] || ६३
|-
| [[विलियम्स रेसिंग]] || [[रॉबर्ट कुबिका]] || ८८
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;RUS19_P1&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RUS19_Q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RUS19_F1R&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1015/russia/race-result |title=रशियन ग्रांप्री : अंतिम शर्यत निकाल व गुण |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;
|}
=== टायर ===
पिरेलीने या सप्ताहांतासाठी सी२ (कठीण, पांढरा), सी३ (मध्यम, पिवळा) आणि सी४ (मऊ, लाल) हे कोरड्या हवामानाचे तीन प्रकार निवडले. प्रत्येक चालकाला १३ संच उपलब्ध होते, पण प्रमाण सर्व चालकांसाठी एकसारखे नव्हते: कठीण टायर १–२, मध्यम १–४ आणि मऊ ८–१० संच असा चालकनिहाय फरक होता. उदा. हॅमिल्टनकडे १+४+८, बोट्टासकडे २+३+८ आणि रिकार्डोकडे २+१+१० संच होते.&lt;ref name=&quot;RUS19_PIRPRE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RUS19_PIRSETS&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://press.pirelli.com/2019-russian-grand-prix--selected-sets-per-driver/ |title=रशियन ग्रांप्री : चालकनिहाय कोरडे टायर संच |प्रकाशक=पिरेली}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! टायर प्रकार !! मिश्रण !! बाजूच्या पट्टीचा रंग !! प्रत्येकी उपलब्ध संच
|-
| कठीण || सी२ || पांढरा || १–२; चालकनिहाय निवड
|-
| मध्यम || सी३ || पिवळा || १–४; चालकनिहाय निवड
|-
| मऊ || सी४ || लाल || ८–१०; चालकनिहाय निवड
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;RUS19_PIRSETS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RUS19_PIRPRE&quot;/&gt;
|}
रेसपूर्वी टायर घर्षण तुलनेने कमी असल्याने एका पिटस्टॉपची रणनीती शक्य मानली जात होती. रविवारच्या आभासी सुरक्षा-कार आणि प्रत्यक्ष सुरक्षा-कार कालखंडांमुळे मात्र प्रत्यक्ष पिट थांब्यांचे आर्थिक गणित बदलले; काही चालकांनी दोन थांबे केले.&lt;ref name=&quot;RUS19_PIRRACE&quot;/&gt;
== मुक्त सराव सत्रे ==
=== पहिला मुक्त सराव ===
शुक्रवारी पहिल्या ९० मिनिटांत लक्लेरने १:३४.४६२ नोंदवून व्हर्सटॅपनपेक्षा केवळ ०.०८२ सेकंद आघाडी घेतली; व्हेटेल तिसरा आणि दोन्ही मर्सिडीज त्यामागे होत्या. व्हर्सटॅपनने शेवटी मऊ टायरवर फेरफटका करून वेळ सुधरवली. रेनॉल्टचा हुल्केनबर्ग मध्यफळीत सातवा राहिला.&lt;ref name=&quot;RUS19_FIAFP1&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/news/f1-leclerc-edges-verstappen-opening-practice-russian-grand-prix |title=रशियन ग्रांप्री पहिल्या सरावातील लक्लेरची आघाडी |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;RUS19_P1&quot;/&gt;
घरच्या शर्यतीतील क्व्यातच्या टोरो रोसोमध्ये इंधनपुरवठा यंत्रणेची समस्या उद्भवली आणि त्याला अवघ्या पाच फेऱ्या पूर्ण करता आल्या. त्यामुळे त्याला सरावातील सर्वांत कमी अंतर मिळाले, तरी अधिकृत तक्त्यात त्याचे नाव आणि वेळ दोन्ही आहेत. नॉरिसने ३० फेऱ्या मारून महत्त्वाची चाचणी पूर्ण केली.&lt;ref name=&quot;RUS19_FRIDAY&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-the-teams-said-friday-in-russia.1qlmmqTI1bEioNLxj4Asq6 |title=शुक्रवारच्या सरावाविषयी संघांचे भाष्य |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;RUS19_P1&quot;/&gt;
=== मुक्त सराव १ चे निकाल ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || १:३४.४६२ || २०
|-
| २ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.०८२ सेकंद || २५
|-
| ३ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || +०.५४३ सेकंद || २०
|-
| ४ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || +०.७३६ सेकंद || २८
|-
| ५ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || +०.९४९ सेकंद || २२
|-
| ६ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +१.०२२ सेकंद || २२
|-
| ७ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || +१.२७८ सेकंद || २१
|-
| ८ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || +१.८२५ सेकंद || २०
|-
| ९ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || +१.८५९ सेकंद || २७
|-
| १० || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || +२.०५४ सेकंद || २३
|-
| ११ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || +२.०६१ सेकंद || २८
|-
| १२ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || +२.०७६ सेकंद || २५
|-
| १३ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || +२.१३४ सेकंद || २१
|-
| १४ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || +२.२५२ सेकंद || २६
|-
| १५ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || +२.३०८ सेकंद || २२
|-
| १६ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || +२.३८२ सेकंद || ३०
|-
| १७ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || +२.८६६ सेकंद || १८
|-
| १८ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +४.०५८ सेकंद || २७
|-
| १९ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || +४.०८८ सेकंद || ५
|-
| २० || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +४.२०८ सेकंद || २९
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;RUS19_P1&quot;/&gt;
|}
=== दुसरा मुक्त सराव ===
दुसऱ्या सरावात व्हर्सटॅपनने १:३३.१६२ नोंदवून सर्वांपेक्षा वेगवान फेरी मारली. लक्लेर ०.३३५ सेकंदाने दुसरा, बोट्टास तिसरा आणि हॅमिल्टन चौथा राहिला. गॅस्लीने सहावा क्रमांक घेतला; रेनॉल्टच्या हुल्केनबर्गला आठवे स्थान मिळाले. वेळा वाढत्या प्रमाणात मऊ टायरवरच्या झटपट फेऱ्या आणि लांब शर्यत-अनुकरणाच्या रनमधून आल्या.&lt;ref name=&quot;RUS19_P2&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RUS19_FRIDAY&quot;/&gt;
क्व्यातने पहिल्या सरावात झालेल्या अंतराचे काही प्रमाणात भरपाई करत ३८ फेऱ्या पूर्ण केल्या; अल्बोनच्या मर्यादित धावांसह रेड बुल व होंडाला वीकेंडभर शक्तियंत्रणाबाबत विशेष काम करावे लागले. सरावातील वेळा अजिंक्यपदातील अंतिम शर्यत-गुणांच्या क्रमाशी एकरूप मानू नयेत.&lt;ref name=&quot;RUS19_P2&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RUS19_FRIDAY&quot;/&gt;
=== मुक्त सराव २ चे निकाल ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:३३.१६२ || २९
|-
| २ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || +०.३३५ सेकंद || ३३
|-
| ३ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || +०.६४६ सेकंद || २२
|-
| ४ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || +०.७९८ सेकंद || ३२
|-
| ५ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || +१.०३९ सेकंद || ३२
|-
| ६ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || +१.८०९ सेकंद || २६
|-
| ७ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || +१.८३६ सेकंद || ३१
|-
| ८ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || +१.८६४ सेकंद || ३३
|-
| ९ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || +२.०१४ सेकंद || ३१
|-
| १० || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +२.०५४ सेकंद || १८
|-
| ११ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || +२.०६१ सेकंद || ३३
|-
| १२ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || +२.१७५ सेकंद || ३८
|-
| १३ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || +२.१८९ सेकंद || २६
|-
| १४ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || +२.२०८ सेकंद || २८
|-
| १५ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || +२.२१२ सेकंद || ३४
|-
| १६ || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || +२.४३१ सेकंद || ३१
|-
| १७ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || +२.४७३ सेकंद || २९
|-
| १८ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || +२.८४२ सेकंद || २९
|-
| १९ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +३.६२३ सेकंद || ३८
|-
| २० || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +४.६७६ सेकंद || ३६
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;RUS19_P2&quot;/&gt;
|}
=== तिसरा मुक्त सराव ===
शनिवारी लक्लेर १:३२.७३३ या वेळेसह पहिला, व्हेटेल त्याच्यापेक्षा ०.३१६ सेकंद मागे दुसरा आणि हॅमिल्टन तिसरा राहिला. व्हर्सटॅपन पाचवा होता; त्याच्या शेवटच्या झटपट प्रयत्नात त्रुटी झाली. ग्रोझाँ सहावा आणि अल्बोन सातवा, अशी मध्यफळी-आघाडीच्या जवळची क्रमवारी दिसली.&lt;ref name=&quot;RUS19_FIAFP3&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://api.fia.com/news/f1-leclerc-heads-ferrari-one-two-final-practice-russian-gp |title=रशियन ग्रांप्री अंतिम सरावातील फेरारीची पहिली दोन स्थाने |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;RUS19_P3&quot;/&gt;
क्व्यात पुन्हा शक्तियंत्रणेतील समस्येमुळे गाडी थांबवून फक्त चार फेऱ्या पूर्ण करू शकला. त्याच्या अनुपस्थितीमुळे पुढील पात्रता सत्रातील अडचणी वाढल्या; परंतु त्याने शनिवारी सराव सत्रात भाग घेतला होता याची नोंद कायम ठेवणे आवश्यक आहे.&lt;ref name=&quot;RUS19_FIAFP3&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RUS19_P3&quot;/&gt;
=== मुक्त सराव ३ चे निकाल ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || १:३२.७३३ || १४
|-
| २ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || +०.३१६ सेकंद || १५
|-
| ३ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || +०.३९६ सेकंद || १९
|-
| ४ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || +०.६२१ सेकंद || १८
|-
| ५ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +१.४९४ सेकंद || १२
|-
| ६ || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || +१.५७५ सेकंद || १७
|-
| ७ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +१.६३८ सेकंद || २१
|-
| ८ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || +१.६८८ सेकंद || १३
|-
| ९ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || +१.७९४ सेकंद || १५
|-
| १० || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || +१.८१३ सेकंद || १५
|-
| ११ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || +१.८३१ सेकंद || १६
|-
| १२ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || +१.८५३ सेकंद || १४
|-
| १३ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || +१.८७४ सेकंद || १८
|-
| १४ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || +२.०३३ सेकंद || १५
|-
| १५ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || +२.१२७ सेकंद || ७
|-
| १६ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || +२.१६५ सेकंद || १६
|-
| १७ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || +२.९८१ सेकंद || १९
|-
| १८ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +३.२७८ सेकंद || १८
|-
| १९ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || +३.३४८ सेकंद || ४
|-
| २० || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +४.२०९ सेकंद || १९
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;RUS19_P3&quot;/&gt;
|}
== मुख्य शर्यतीची पात्रता फेरी ==
=== फेरी १ ===
पहिल्या पात्रता फेरीत व्हेटेलने १:३३.०३२ अशी वेगवान वेळ मिळवली. लक्लेर, हॅमिल्टन आणि व्हर्सटॅपन सुरक्षितपणे पुढे गेले. रायकोनेन, रसल, कुबिका बाहेर पडले; अल्बोनची तेराव्या वळणाजवळ अपघाती घसरगुंडी झाल्यामुळे तो पहिल्याच फेरीत अडकला. क्व्यातच्या शक्तियंत्रणेच्या अडचणींमुळे त्याला वैध वेळच नोंदवता आली नाही.&lt;ref name=&quot;RUS19_Q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RUS19_F1Q&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1015/russia/qualifying |title=रशियन ग्रांप्री : पात्रता फेरी आणि एकूण फेऱ्या |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;RUS19_TEAMS&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-the-teams-said-race-day-in-russia.3jEKyK3YrS7mCG48YhrZ4y |title=रविवारच्या शर्यतीनंतर सर्व संघांची विधाने |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;
=== फेरी २ ===
लक्लेरने १:३२.४३४ नोंदवून दुसरी फेरी गाजवली; व्हेटेल आणि व्हर्सटॅपन त्यामागे राहिले. मर्सिडीजने आपल्या टायर पर्यायांचा विचार करून स्पर्धेसाठी मध्यम मिश्रणातून सुरुवात करण्याची तयारी केली. गॅस्ली ११वा, पेरेझ १२वा, जोव्हिनाझी १३वा, मॅग्नसन १४वा आणि स्ट्रोल १५वा राहिल्याने या पाच जणांना अखेरच्या फेरीत प्रवेश मिळाला नाही.&lt;ref name=&quot;RUS19_Q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RUS19_F1Q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RUS19_PIRRACE&quot;/&gt;
=== फेरी ३ ===
अखेरच्या फेरीत लक्लेरने १:३१.६२८ या वेळेवर सलग चौथे पोल स्थान घेतले. हॅमिल्टन ०.४०२ सेकंद मागे दुसरा आणि व्हेटेल ०.४२५ सेकंद मागे तिसरा राहिला. व्हर्सटॅपन चौथा सर्वात वेगवान होता, पण होंडाच्या शक्तियंत्रणेसंबंधी पूर्वनिश्चित ग्रिड दंडामुळे त्याला नवव्या ग्रिड स्थानावर जावे लागले.&lt;ref name=&quot;RUS19_Q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RUS19_GRID&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1015/russia/starting-grid |title=रशियन ग्रांप्री : अधिकृत शर्यत सुरुवातीची क्रमवारी व दंड |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;
=== मुख्य शर्यतीच्या पात्रता फेरीचे निकाल ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी १ !! फेरी २ !! फेरी ३ !! एकूण फेऱ्या
|-
| १ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || १:३३.६१३ || १:३२.४३४ || १:३१.६२८ || १८
|-
| २ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:३३.२३० || १:३३.१३४ || १:३२.०३० || १९
|-
| ३ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || १:३३.०३२ || १:३२.५३६ || १:३२.०५३ || २२
|-
| ४ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:३३.३६८ || १:३२.६३४ || १:३२.३१० || १५
|-
| ५ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:३३.४१३ || १:३३.२८१ || १:३२.६३२ || १८
|-
| ६ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || १:३४.१८४ || १:३३.८०७ || १:३३.२२२ || २०
|-
| ७ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || १:३४.२३६ || १:३३.८९८ || १:३३.२८९ || १५
|-
| ८ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || १:३४.२०१ || १:३३.७२५ || १:३३.३०१ || २०
|-
| ९ || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || १:३४.२८३ || १:३३.६४३ || १:३३.५१७ || १९
|-
| १० || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || १:३४.१३८ || १:३३.८६२ || १:३३.६६१ || १८
|-
| ११ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || १:३४.४५६ || १:३३.९५० || — || १३
|-
| १२ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:३४.३३६ || १:३३.९५८ || — || १४
|-
| १३ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:३४.७५५ || १:३४.०३७ || — || १४
|-
| १४ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || १:३३.८८९ || १:३४.०८२ || — || १३
|-
| १५ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:३४.२८७ || १:३४.२३३ || — || १४
|-
| १६ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:३४.८४० || — || — || ८
|-
| १७ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३५.३५६ || — || — || ८
|-
| १८ || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३६.४७४ || — || — || ८
|-
| १९ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:३९.१९७ || — || — || ४
|-
| वेळ नाही || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || — || — || — || ०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;8&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;RUS19_Q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RUS19_F1Q&quot;/&gt;
|}
=== मुख्य शर्यतीची अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी ===
एफ.आय.ए.च्या मूळ पात्रता क्रमवारीपेक्षा रविवारी प्रत्यक्ष सुरुवातीची क्रमवारी वेगळी होती. व्हर्सटॅपन व गॅस्ली यांना पाच-पाच स्थानांचे शक्तियंत्रण दंड होते; क्व्यात व कुबिका अधिक घटक बदलल्याने मागे ढकलले गेले. पात्रतेत वेळ नसतानाही क्व्यातला पंचांनी शर्यतीस परवानगी दिली. अल्बोनसाठी शक्तियंत्रण व गिअरबॉक्सचे स्वतंत्र दंड होते; पण मुख्य बाब म्हणजे पार्स फेर्मे कालावधीत वेगळ्या प्रकारचा तळभाग बसविल्यामुळे त्याला '''ग्रिडस्थानावर नव्हे, पिटलेनमधून''' सुरुवात करावी लागली.{{refn|group=टीप|फॉर्म्युला वनच्या ऑनलाइन ग्रिड यादीत अल्बोनला दस्तऐवजी शेवटची ओळ (२०) दिली असली, तरी अधिकृत निर्णयानुसार प्रत्यक्ष पिटलेन सुरुवात होती. त्यामुळे खाली काल्पनिक २०वे भौतिक ग्रिड स्थान दाखवलेले नाही.}}&lt;ref name=&quot;RUS19_GRID&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RUS19_PENALTY&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://askthestewards.com/documents/2157 |title=अल्बोन : परस्पर भिन्न प्रकारचा तळभाग बदलल्याने पिटलेन सुरुवात |प्रकाशक=आस्क द स्टीवर्ड्स}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! ग्रिड !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पात्रता वेळ / स्थिती
|-
| १ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || १:३१.६२८
|-
| २ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:३२.०३०
|-
| ३ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || १:३२.०५३
|-
| ४ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:३२.६३२
|-
| ५ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || १:३३.२२२
|-
| ६ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || १:३३.२८९
|-
| ७ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || १:३३.३०१
|-
| ८ || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || १:३३.५१७
|-
| ९ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:३२.३१०
|-
| १० || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || १:३३.६६१
|-
| ११ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:३३.९५८
|-
| १२ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:३४.०३७
|-
| १३ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || १:३४.०८२
|-
| १४ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:३४.२३३
|-
| १५ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:३४.८४०
|-
| १६ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || १:३३.९५०
|-
| १७ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३५.३५६
|-
| १८ || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३६.४७४
|-
| १९ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || वेळ नाही
|-
| पिटलेन || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || पार्स फेर्मे बदल; पात्रता १:३९.१९७
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;5&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;RUS19_GRID&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RUS19_PENALTY&quot;/&gt;
|}
== मुख्य शर्यत ==
=== सुरुवात व फेरारीच्या गाड्यांतील आघाडीचा प्रश्न ===
लांब सरळ मार्गावर लक्लेरच्या गाडीचा स्लिपस्ट्रीम घेत व्हेटेलने तिसऱ्या ग्रिडस्थानावरून पहिली आघाडी मिळवली; हॅमिल्टन मागे सरकला आणि सायेन्सने काही काळ मर्सिडीजच्या बोट्टासला मागे रोखले. पहिल्या फेरीत ग्रोझाँ, रिकार्डो आणि जोव्हिनाझी यांच्यात संपर्क झाला; ग्रोझाँची शर्यत पहिल्याच फेरीत संपली. सुरक्षाकार बाहेर आला, तर रिकार्डोच्या गाडीचे नुकसान नंतर त्याच्या निवृत्तीचे कारण ठरले.&lt;ref name=&quot;RUS19_FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RUS19_TEAMS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RUS19_F1R&quot;/&gt;
फेरारीने प्रारंभीच्या नियोजनात लक्लेरचा वेग व व्हेटेलला मिळणारा स्लिपस्ट्रीम यांचा विचार केला होता. आघाडीवर गेल्यानंतर व्हेटेल वेगाने धावत असल्यामुळे दोन्ही चालकांमधील स्थानबदलावर रेडिओ संभाषण झाले. फेरारीने नंतर पिटस्टॉपच्या क्रमातून लक्लेरला आघाडी परत मिळवून देण्याचा प्रयत्न केला; प्रतिस्पर्ध्यांना संधी देण्याइतका संघांतर्गत वेळ वाया जाऊ न देणे हेही महत्त्वाचे होते.&lt;ref name=&quot;RUS19_FERRARI&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.ferrari.com/en-US/formula1/articles/2019-russian-gp-race-press-conference |title=फेरारी : व्हेटेलची निवृत्ती आणि रणनीतीवरील अधिकृत माहिती |प्रकाशक=फेरारी}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;RUS19_FIAREPORT&quot;/&gt;
=== पिटस्टॉप, शक्तियंत्रणेचा बिघाड व आभासी सुरक्षा-कार ===
लक्लेरने २२व्या फेरीत मऊ सी४ वरून मध्यम सी३ टायर घेतले. व्हेटेलने २६व्या फेरीत त्याच प्रकारचा बदल केला; परिणामी तो लक्लेरच्या मागे ट्रॅकवर परतला. पण थोड्याच वेळात फेरारीच्या व्हेटेलच्या संकरित शक्तियंत्रणेत बिघाड झाला आणि त्याने गाडी बाजूला लावली. शर्यत संचालकांनी आभासी सुरक्षा-कार लागू केला. मर्सिडीजने आधीपासून मध्यम टायरवर दीर्घ पहिला टप्पा राखून ठेवला होता; आता हॅमिल्टन व बोट्टासला प्रतिस्पर्ध्यांच्या तुलनेत कमी वेळ गमावून मऊ टायरवर जाण्याची संधी मिळाली.&lt;ref name=&quot;RUS19_FERRARI&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RUS19_PIRRACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RUS19_FIAREPORT&quot;/&gt;
मर्सिडीजच्या रणनीतीतील हा केवळ वेगवान सर्व्हिसचा परिणाम नव्हता. आभासी सुरक्षा-कारच्या वेळी इतर गाड्यांनाही वेग मर्यादेत चालावे लागल्याने पिटमध्ये जाणाऱ्या चालकाला रेस-अंतराच्या तुलनेत कमी वेळाचे नुकसान सहन करावे लागले. त्याउलट आधीच थांबलेल्या लक्लेरला ही संधी मिळाली नाही; त्यामुळे हॅमिल्टन व बोट्टासला पुढाकार मिळाला.&lt;ref name=&quot;RUS19_PIRRACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RUS19_TEAMS&quot;/&gt;
=== पूर्ण सुरक्षा-कार, लक्लेरचा दुसरा थांबा आणि अखेरची लढत ===
यानंतर जॉर्ज रसलच्या विलियम्समध्ये बिघाड होऊन गाडी अडथळ्यात गेल्याने पूर्ण सुरक्षा-कार आला. फेरारीने लक्लेरला पुन्हा मऊ टायर घ्यायला पिटमध्ये बोलावले; मात्र तो बोट्टासच्या मागे तिसऱ्या स्थानावर परतला. उर्वरित सुमारे वीस फेऱ्यांत त्याने मर्सिडीजच्या दुसऱ्या गाडीवर दबाव आणला, तरी बोट्टासने आवश्यक अंतर राखून बचाव केला. हॅमिल्टनने नियंत्रण ठेवून १:३३:३८.९९२ या वेळेत विजय पूर्ण केला आणि ५१व्या फेरीत सर्वाधिक जलद फेरी मारली.&lt;ref name=&quot;RUS19_FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RUS19_FERRARI&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RUS19_RACE&quot;/&gt;
व्हर्सटॅपनने शक्तियंत्रण दंडानंतर नवव्या ग्रिडस्थानावरून चौथे स्थान मिळवले, तर अल्बोनने पिटलेनमधून सुरुवात करून पाचव्या स्थानापर्यंत मजल मारली. सायेन्स सहावा, पेरेझ सातवा व नॉरिस आठवा राहिला. मॅग्नसन प्रथम आठव्या स्थानावर येऊनही दुसऱ्या वळणात मार्ग सोडून मिळालेल्या फायद्यासंबंधीच्या पाच सेकंदांच्या वेळदंडामुळे नवव्या स्थानावर घसरला; हुल्केनबर्ग दहावा ठरला.&lt;ref name=&quot;RUS19_F1R&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RUS19_GRID&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RUS19_TEAMS&quot;/&gt;
=== निवृत्ती व शिल्लक चालक ===
ग्रोझाँ पहिल्या फेरीतील संपर्कामुळे ० पूर्ण फेऱ्या, रिकार्डो २४, व्हेटेल २६, रसल २७ आणि कुबिका २८ फेऱ्यांनंतर अंतिम वर्गीकरणात निवृत्त म्हणून नोंदले गेले. रसलच्या समस्येनंतर विलियम्सने कारच्या घटकांचे संरक्षण करण्याच्या दृष्टीने कुबिकाची गाडीही मागे बोलावली; ही त्या दोघांची एकसारखी तांत्रिक बिघाडामुळे झालेली निवृत्ती नव्हती.&lt;ref name=&quot;RUS19_RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RUS19_TEAMS&quot;/&gt;
=== मुख्य शर्यतीचे निकाल ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पूर्ण फेऱ्या !! वेळ / अंतर / स्थिती !! गुण
|-
| १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ५३ || १:३३:३८.९९२ || २६
|-
| २ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || ५३ || +३.८२९ सेकंद || १८
|-
| ३ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || ५३ || +५.२१२ सेकंद || १५
|-
| ४ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ५३ || +१४.२१० सेकंद || १२
|-
| ५ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ५३ || +३८.३४८ सेकंद || १०
|-
| ६ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || ५३ || +४५.८८९ सेकंद || ८
|-
| ७ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || ५३ || +४८.७२८ सेकंद || ६
|-
| ८ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || ५३ || +५७.७४९ सेकंद || ४
|-
| ९ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || ५३ || +५८.७७९ सेकंद{{refn|group=टीप|मार्गाबाहेर जाऊन फायदा मिळवल्याबद्दल मॅग्नसनला पाच सेकंदांचा वेळदंड; दिलेला अंतिम फरक हा अधिकृत वर्गीकरणातील दंडानंतरचा आहे.}} || २
|-
| १० || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || ५३ || +५९.८४१ सेकंद || १
|-
| ११ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || ५३ || +६०.८२१ सेकंद || ०
|-
| १२ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || ५३ || +६२.४९६ सेकंद || ०
|-
| १३ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ५३ || +६८.९१० सेकंद || ०
|-
| १४ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || ५३ || +७०.०७६ सेकंद || ०
|-
| १५ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ५३ || +७३.३४६ सेकंद || ०
|-
| निवृत्त || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || २८ || निवृत्त || ०
|-
| निवृत्त || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || २७ || निवृत्त || ०
|-
| निवृत्त || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || २६ || निवृत्त || ०
|-
| निवृत्त || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || २४ || निवृत्त || ०
|-
| निवृत्त || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || ० || निवृत्त || ०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;RUS19_RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RUS19_F1R&quot;/&gt;
|}
=== सर्वात वेगवान फेरी ===
खालील यादीत एफ.आय.ए.च्या अधिकृत रेस वर्गीकरणाशी संबंधित वेगवान फेऱ्यांच्या नोंदीनुसार वैध वेळ असलेल्या सर्व १९ चालकांचे निकाल दिले आहेत. प्रथम फेरीत निवृत्त झालेल्या ग्रोझाँची वैध संपूर्ण वेगवान फेरी नाही. हॅमिल्टनने ५१व्या फेरीत सर्वात जलद वेळ नोंदवली आणि अंतिम प्रथम स्थानामुळे अतिरिक्त अजिंक्यपद गुण मिळवला.&lt;ref name=&quot;RUS19_RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RUS19_FAST&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1015/russia/fastest-laps |title=रशियन ग्रांप्री : सर्व वैध सर्वाधिक वेगवान फेऱ्यांची यादी |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! क्रम !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी (एफआयए) !! फेरीचा वेळ !! सरासरी वेग (किमी/ता.)
|-
| १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ५१ || १:३५.७६१ || २१९.८४७
|-
| २ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || ५२ || १:३६.१९३ || २१८.८६०
|-
| ३ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || ५० || १:३६.३१६ || २१८.५८०
|-
| ४ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ५० || १:३६.७६२ || २१७.५७३
|-
| ५ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ४७ || १:३६.९३७ || २१७.१८०
|-
| ६ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || ५३ || १:३८.०२० || २१४.७८०
|-
| ७ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || ४९ || १:३८.०४३ || २१४.७३०
|-
| ८ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || ५३ || १:३८.१३० || २१४.५३९
|-
| ९ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || ५२ || १:३८.२२८ || २१४.३२५
|-
| १० || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || १६ || १:३८.२४५ || २१४.२८८
|-
| ११ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || ५२ || १:३८.३०१ || २१४.१६६
|-
| १२ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || ५३ || १:३८.५१९ || २१३.६९२
|-
| १३ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ५१ || १:३८.५८९ || २१३.५४१
|-
| १४ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || ५१ || १:३८.६०६ || २१३.५०४
|-
| १५ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || ५३ || १:३८.६११ || २१३.४९३
|-
| १६ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ५१ || १:३८.६९६ || २१३.३०९
|-
| १७ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || २२ || १:४१.२८४ || २०७.८५९
|-
| १८ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १८ || १:४१.७०५ || २०६.९९८
|-
| १९ || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || २४ || १:४२.३२७ || २०५.७४०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;RUS19_RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RUS19_FAST&quot;/&gt;
|}
== मुख्य शर्यतीनंतरचे विश्लेषण ==

=== सुरुवात व फेरारीच्या गाड्यांतील आघाडीचा प्रश्न ===

लांब सरळ मार्गावर लक्लेरच्या गाडीचा स्लिपस्ट्रीम घेत व्हेटेलने तिसऱ्या ग्रिडस्थानावरून पहिली आघाडी मिळवली; हॅमिल्टन मागे सरकला आणि सायेन्सने काही काळ मर्सिडीजच्या बोट्टासला मागे रोखले. पहिल्या फेरीत ग्रोझाँ, रिकार्डो आणि जोव्हिनाझी यांच्यात संपर्क झाला; ग्रोझाँची शर्यत पहिल्याच फेरीत संपली. सुरक्षाकार बाहेर आला, तर रिकार्डोच्या गाडीचे नुकसान नंतर त्याच्या निवृत्तीचे कारण ठरले.&lt;ref name=&quot;RUS19_FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RUS19_TEAMS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RUS19_F1R&quot;/&gt;
फेरारीने प्रारंभीच्या नियोजनात लक्लेरचा वेग व व्हेटेलला मिळणारा स्लिपस्ट्रीम यांचा विचार केला होता. आघाडीवर गेल्यानंतर व्हेटेल वेगाने धावत असल्यामुळे दोन्ही चालकांमधील स्थानबदलावर रेडिओ संभाषण झाले. फेरारीने नंतर पिटस्टॉपच्या क्रमातून लक्लेरला आघाडी परत मिळवून देण्याचा प्रयत्न केला; प्रतिस्पर्ध्यांना संधी देण्याइतका संघांतर्गत वेळ वाया जाऊ न देणे हेही महत्त्वाचे होते.&lt;ref name=&quot;RUS19_FERRARI&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RUS19_FIAREPORT&quot;/&gt;

हॅमिल्टनच्या २६ गुणांमुळे त्याची आघाडी ३२२ झाली; बोट्टास २४९ वर, लक्लेर २१५ आणि व्हर्सटॅपन २१२ वर राहिले. मर्सिडीजचे गुण ५७१, फेरारीचे ४०९ आणि रेड बुलचे ३११ झाले. सिंगापूरनंतरच्या फरकाच्या तुलनेत ही मर्सिडीजसाठी महत्त्वाची वाढ होती. रिकार्डो आणि हुल्केनबर्ग प्रत्येकी ३४ गुणांवर असल्यामुळे त्यांची समान गुणसंख्या एकमेकांमध्ये वाटून देण्याऐवजी अधिकृत/विश्वसनीय हंगामी क्रमवारीनुसार स्वतंत्र ठेवल्याचे ध्यानात घ्यावे.&lt;ref name=&quot;RUS19_PTS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RUS19_GPCHECK&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://gpracingstats.com/seasons/2019-world-championship/2019-russian-grand-prix/ |title=२०१९ रशियन ग्रांप्रीनंतरची ऐतिहासिक पूर्ण गुणतालिका |प्रकाशक=जीपी रेसिंग स्टॅट्स}}&lt;/ref&gt;
या शर्यतीत लक्षात राहिलेले तीन नियामक परिणाम वेगळे आहेत: व्हर्सटॅपन/गॅस्लीची पॉवर-युनिट आधारित ग्रिड घसरण, अल्बोनची पार्स फेर्मे नियमानुसार प्रत्यक्ष पिटलेन सुरुवात, आणि मॅग्नसनचा रेस निकालावर लागू झालेला पाच सेकंदांचा दंड. त्यांच्याशी व्हेटेलची तांत्रिक निवृत्ती वा रसलची यांत्रिक समस्या समानार्थाने मिसळता येत नाही. त्याचप्रमाणे हॅमिल्टनचा वेगवान फेरीचा बोनस ही २०१९ मधील पहिल्या दहात स्थान मिळाल्यामुळे लागू होणारी गुणनियमाची बाब आहे.&lt;ref name=&quot;RUS19_GRID&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RUS19_PENALTY&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RUS19_F1R&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RUS19_RACE&quot;/&gt;

=== पिटस्टॉप, शक्तियंत्रणेचा बिघाड व आभासी सुरक्षा-कार ===

लक्लेरने २२व्या फेरीत मऊ सी४ वरून मध्यम सी३ टायर घेतले. व्हेटेलने २६व्या फेरीत त्याच प्रकारचा बदल केला; परिणामी तो लक्लेरच्या मागे ट्रॅकवर परतला. पण थोड्याच वेळात फेरारीच्या व्हेटेलच्या संकरित शक्तियंत्रणेत बिघाड झाला आणि त्याने गाडी बाजूला लावली. शर्यत संचालकांनी आभासी सुरक्षा-कार लागू केला. मर्सिडीजने आधीपासून मध्यम टायरवर दीर्घ पहिला टप्पा राखून ठेवला होता; आता हॅमिल्टन व बोट्टासला प्रतिस्पर्ध्यांच्या तुलनेत कमी वेळ गमावून मऊ टायरवर जाण्याची संधी मिळाली.&lt;ref name=&quot;RUS19_FERRARI&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RUS19_PIRRACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RUS19_FIAREPORT&quot;/&gt;
मर्सिडीजच्या रणनीतीतील हा केवळ वेगवान सर्व्हिसचा परिणाम नव्हता. आभासी सुरक्षा-कारच्या वेळी इतर गाड्यांनाही वेग मर्यादेत चालावे लागल्याने पिटमध्ये जाणाऱ्या चालकाला रेस-अंतराच्या तुलनेत कमी वेळाचे नुकसान सहन करावे लागले. त्याउलट आधीच थांबलेल्या लक्लेरला ही संधी मिळाली नाही; त्यामुळे हॅमिल्टन व बोट्टासला पुढाकार मिळाला.&lt;ref name=&quot;RUS19_PIRRACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RUS19_TEAMS&quot;/&gt;

फेरारीच्या दोन्ही गाड्या सुरुवातीपासूनच वेगवान होत्या. लक्लेरच्या पोल स्थानामुळे व्हेटेलला लांब सरळ भागात मागून मदत मिळाली आणि त्याने पहिल्या टप्प्यात आघाडी कमावली. संघातील रेडिओ संभाषणामुळे प्रारंभीच्या स्थानबदलाच्या अपेक्षांबाबत प्रश्न उपस्थित झाले; तरी प्रत्यक्ष रणनीती म्हणून लक्लेरला आधी पिटमध्ये बोलावून व्हेटेलच्या पुढे आणण्यात आले. व्हेटेलची त्यानंतरची संकरित शक्तियंत्रणातील समस्या ही स्वतंत्र तांत्रिक घटना होती, चालकांतील मतभेदांचा किंवा दंडाचा परिणाम नव्हता.&lt;ref name=&quot;RUS19_FERRARI&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RUS19_FIAREPORT&quot;/&gt;
लक्लेरला सुरक्षा-कारच्या वेळी दुसऱ्यांदा पिट थांबा करून नवे मऊ टायर मिळवता आले, पण त्यातून त्याच्या आधी थांबलेल्या पिटस्टॉपचा वेळ परत मिळाला नाही. बोट्टासच्या मागे अडकून तिसऱ्या स्थानावर समाधान मानावे लागले. फेरारीकडे सरळ वेग व पात्रतेचा फायदा असतानाही शर्यतीतील तांत्रिक विश्वासार्हता, पीटवॉलचे निर्णय आणि वेळेवर आलेली निष्प्रभता या तीन वेगळ्या निकषांनी निकाल ठरला.&lt;ref name=&quot;RUS19_FERRARI&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RUS19_PIRRACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RUS19_TEAMS&quot;/&gt;

=== पूर्ण सुरक्षा-कार, लक्लेरचा दुसरा थांबा आणि अखेरची लढत ===

यानंतर जॉर्ज रसलच्या विलियम्समध्ये बिघाड होऊन गाडी अडथळ्यात गेल्याने पूर्ण सुरक्षा-कार आला. फेरारीने लक्लेरला पुन्हा मऊ टायर घ्यायला पिटमध्ये बोलावले; मात्र तो बोट्टासच्या मागे तिसऱ्या स्थानावर परतला. उर्वरित सुमारे वीस फेऱ्यांत त्याने मर्सिडीजच्या दुसऱ्या गाडीवर दबाव आणला, तरी बोट्टासने आवश्यक अंतर राखून बचाव केला. हॅमिल्टनने नियंत्रण ठेवून १:३३:३८.९९२ या वेळेत विजय पूर्ण केला आणि ५१व्या फेरीत सर्वाधिक जलद फेरी मारली.&lt;ref name=&quot;RUS19_FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RUS19_FERRARI&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RUS19_RACE&quot;/&gt;
व्हर्सटॅपनने शक्तियंत्रण दंडानंतर नवव्या ग्रिडस्थानावरून चौथे स्थान मिळवले, तर अल्बोनने पिटलेनमधून सुरुवात करून पाचव्या स्थानापर्यंत मजल मारली. सायेन्स सहावा, पेरेझ सातवा व नॉरिस आठवा राहिला. मॅग्नसन प्रथम आठव्या स्थानावर येऊनही दुसऱ्या वळणात मार्ग सोडून मिळालेल्या फायद्यासंबंधीच्या पाच सेकंदांच्या वेळदंडामुळे नवव्या स्थानावर घसरला; हुल्केनबर्ग दहावा ठरला.&lt;ref name=&quot;RUS19_F1R&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RUS19_GRID&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RUS19_TEAMS&quot;/&gt;

रेड बुलच्या व्हर्सटॅपनने नवव्या ग्रिड स्थानावरून चौथा क्रमांक गाठला. त्याची लांब मऊ टायरवरील पहिली धाव आणि मध्यम टायरवरील दुसरा टप्पा यामुळे शर्यतीत मिळणाऱ्या संधींचा तो उपयोग करू शकला. अल्बोनची कामगिरी वेगळ्या कारणासाठी उल्लेखनीय होती: वेगळ्या तळभागामुळे दिलेला पिटलेन दंड भोगूनही त्याने मोकळ्या मार्गावर वेग दाखवत पाचवे स्थान मिळवले. या दोन्ही चालकांचा निकाल त्यांच्या पात्रता क्रमापेक्षा भिन्न असला, तरी पिटलेन सुरुवात आणि फक्त पाच-स्थानांचा ग्रिड दंड हे एकसारखे निर्णय नव्हते.&lt;ref name=&quot;RUS19_GRID&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RUS19_PENALTY&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RUS19_PIRRACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RUS19_TEAMS&quot;/&gt;
टोरो रोसोचा क्व्यात शुक्रवार व शनिवारच्या तांत्रिक समस्यांमुळे पात्रता वेळ नोंदवू शकला नाही; रविवारी मात्र १९व्या ग्रिडस्थानावरून १२वा राहिला. गॅस्ली शक्तियंत्रण दंडानंतर १६व्या ग्रिडस्थानावरून १४वा झाला. दोन्ही गाड्या पूर्ण ५३ फेऱ्या पूर्ण करूनही गुणक्षेत्राच्या बाहेर राहिल्या. पॉवर युनिट घटक बदलणे आणि सरावात गाडी थांबणे या दोन्ही घटना सप्ताहांताची तयारी कशी अडचणीत आणू शकतात, याचे हे उदाहरण होते.&lt;ref name=&quot;RUS19_FRIDAY&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RUS19_GRID&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RUS19_F1R&quot;/&gt;

मॅक्लारेनसाठी सायेन्सने सहाव्या स्थानासह आठ आणि नॉरिसने आठव्या स्थानासह चार गुण मिळवले. सुरुवातीच्या फेऱ्यांमध्ये सायेन्सने बोट्टासला मागे ठेवले होते; मात्र मर्सिडीजच्या वरच्या वेग आणि पिट-रणनीतीमुळे दीर्घकाळ ही आघाडी टिकू शकली नाही. तरी दोन गाड्या गुणक्षेत्रात राहणे हे हंगामातील कारनिर्माता चौथे स्थान सुरक्षित करण्यासाठी महत्त्वाचे ठरले. मॅक्लारेनचे स्पर्धात्मक सामर्थ्य सध्या फेरारी/मर्सिडीजच्या थेट बरोबरीत नसले तरी मध्यफळीतील सातत्य उपयोगी ठरत होते.&lt;ref name=&quot;RUS19_TEAMS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RUS19_F1R&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RUS19_PTS&quot;/&gt;
रेसिंग पॉइंटच्या पेरेझने अकराव्या ग्रिडस्थानावरून सातवा क्रमांक घेऊन सहा गुण कमावले. स्ट्रोल चौदाव्या ग्रिडस्थानावरून अकरावा राहून गुण मिळवू शकला नाही. दोघांचे निकाल टायरनिवडी व ट्रॅकवर मिळालेल्या जागेच्या परिस्थितीमुळे वेगळे झाले; पेरेझचे गुण कारनिर्मात्यांच्या सहाव्या-सातव्या स्थानासाठी उपयुक्त होते.&lt;ref name=&quot;RUS19_GRID&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RUS19_F1R&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RUS19_PTS&quot;/&gt;
रेनॉल्टचा हुल्केनबर्ग सहाव्या ग्रिडस्थानावरून दहावा होऊन एक गुण मिळवू शकला, पण पूर्वीच्या थांब्यामुळे त्याला वेगळा टायर क्रम वापरावा लागला आणि दुसरा पिटस्टॉप करावा लागला. रिकार्डो पहिल्या फेरीतील संपर्कात गाडीचे नुकसान झाल्यानंतर २४ फेऱ्यांत निवृत्त झाला. त्यामुळे पात्रतेत दोन्ही गाड्या पहिल्या दहात असूनही रविवारचा एकूण गुणलाभ कमी राहिला; स्पर्धात्मक एक-फेरी वेग हा पूर्ण शर्यत निकालाची हमी नव्हती.&lt;ref name=&quot;RUS19_F1Q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RUS19_FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RUS19_TEAMS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RUS19_PIRRACE&quot;/&gt;

हासच्या ग्रोझाँची शर्यत पहिल्या फेरीत संपर्कामुळे संपली; मॅग्नसनने मात्र गुणक्षेत्रात राहून दोन गुण आणले. मॅग्नसन सुरुवातीला आठवा क्रमांक मिळवू शकला असता; मात्र शर्यतमार्ग सोडून मिळालेल्या फायद्यासाठी अधिकृतरीत्या पाच सेकंदांचा वेळदंड लागू झाल्याने नववे स्थान मिळाले. हा दंड प्रारंभीच्या ग्रिडवर नव्हता आणि त्याला शर्यतीनंतर अजून वेगळा वेळदंड जोडणे चुकीचे ठरेल.&lt;ref name=&quot;RUS19_RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RUS19_F1R&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RUS19_TEAMS&quot;/&gt;
अल्फा रोमियोच्या जोव्हिनाझीला पहिल्या फेरीतील संपर्कानंतर दुरुस्ती-संबंधित थांबा घ्यावा लागला, तर रायकोनेनच्या शर्यतीत चुकीच्या सुरुवातीचा तपास व दंड याचा परिणाम झाला. दोघेही सर्व ५३ फेऱ्या पूर्ण करून अनुक्रमे १५वा व १३वा राहिले. परिणाम म्हणून अल्फा रोमियोचा गुणसंच ३५ वरच राहिला; ट्रॅकवरील निव्वळ धाव आणि नेमके नियमभंग यांची नोंद स्वतंत्रपणे करणे महत्त्वाचे आहे.&lt;ref name=&quot;RUS19_FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RUS19_TEAMS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RUS19_PTS&quot;/&gt;
विलियम्सच्या रसलने मध्यशर्यतीत अचानक ब्रेक-संबंधी यांत्रिक समस्या अनुभवली आणि त्याची गाडी अडथळ्यात गेल्यावर पूर्ण सुरक्षा-कार यावा लागला. त्यानंतर संघाने उपलब्ध गाडीच्या भागांचे संरक्षण करण्यासाठी कुबिकाची गाडीही निवृत्त करण्याचा निर्णय घेतला. त्यामुळे दोघांनाही समाप्ती ध्वज गाठता आला नाही; हे स्पष्ट करताना कुबिकाला रसलसारखाच अपघात झाल्याचे लिहिणे ऐतिहासिकदृष्ट्या चुकीचे ठरेल.&lt;ref name=&quot;RUS19_TEAMS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RUS19_FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RUS19_F1R&quot;/&gt;

=== निवृत्ती व शिल्लक चालक ===

ग्रोझाँ पहिल्या फेरीतील संपर्कामुळे ० पूर्ण फेऱ्या, रिकार्डो २४, व्हेटेल २६, रसल २७ आणि कुबिका २८ फेऱ्यांनंतर अंतिम वर्गीकरणात निवृत्त म्हणून नोंदले गेले. रसलच्या समस्येनंतर विलियम्सने कारच्या घटकांचे संरक्षण करण्याच्या दृष्टीने कुबिकाची गाडीही मागे बोलावली; ही त्या दोघांची एकसारखी तांत्रिक बिघाडामुळे झालेली निवृत्ती नव्हती.&lt;ref name=&quot;RUS19_RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RUS19_TEAMS&quot;/&gt;

=== शर्यतीनंतरचे निर्णय, अंतिम वर्गीकरण आणि अजिंक्यपदावरील परिणाम ===

मर्सिडीजने फेरारीच्या मऊ टायरवरील सुरुवातीच्या वेगाशी तातडीने झुंज देण्याऐवजी मध्यम टायरवर पहिला टप्पा वाढवला. शर्यतीपूर्व आढाव्यानुसार सोचीतील टायर घर्षण फार तीव्र नसल्यामुळे ही रणनीती व्यवहार्य होती. व्हेटेलच्या तांत्रिक बिघाडामुळे मिळालेल्या आभासी सुरक्षा-कारने या निर्णयाला अनपेक्षित मोठा फायदा दिला. त्यामुळे विजयाला केवळ नशिबाची अथवा केवळ कारच्या वेगाची उपज म्हणणे अचूक ठरणार नाही: नियोजनाने मोकळा ठेवलेला पर्याय आणि सुरक्षा-कारची वेळ दोन्ही घटक महत्त्वाचे ठरले.&lt;ref name=&quot;RUS19_PIRPRE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RUS19_PIRRACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RUS19_TEAMS&quot;/&gt;
मर्सिडीजच्या तांत्रिक संचालकांच्या शर्यतीनंतरच्या स्पष्टीकरणानुसार लांब सुरुवातीच्या सरळ भागात फेरारीला स्लिपस्ट्रीमचा फायदा मिळणार याची कल्पना संघाला होती; म्हणून त्यांनी पर्यायी टायर निवडून जास्त काळ बाहेर राहण्याची लवचिकता राखली. बोट्टासने अखेरच्या टप्प्यात लक्लेरला डी.आर.एस. वापरण्याच्या योग्य अंतरापासून दूर ठेवण्याचा प्रयत्न यशस्वी केला. हॅमिल्टनचा वेगवान फेरीचा अतिरिक्त गुण आणि दोन्ही मर्सिडीजची दुहेरी पहिली-दुसरी क्रमवारी यांनी चालक व कारनिर्माता गुणतालिकेतील आघाडी वाढवली.&lt;ref name=&quot;RUS19_TEAMS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RUS19_F1R&quot;/&gt;

== निकालानंतर गुणतालिका ==
=== चालक अजिंक्यपद गुणतालिका ===
रशियन ग्रांप्रीपूर्व व शर्यतीतील गुण यांच्याशी जुळणारी खालील २० चालकांची ऐतिहासिक गुणतालिका समकालीन हंगामी अहवालावर आधारित आहे. गॅस्ली व अल्बोन यांनी हंगामाच्या मध्यात संघ बदलल्यामुळे त्यांच्या सर्व हंगामी गुणांची मालकी या आठवड्यातील संघाकडे न लावता दोन्ही संघांची नोंद दाखवली आहे. मूळ एफ.आय.ए.च्या स्वतंत्र सही केलेल्या गुणतालिका पीडीएफची येथे प्रत्यक्ष दृश्य पडताळणी झाली नसल्याची नोंद इंग्रजी अहवालात आहे.&lt;ref name=&quot;RUS19_PTS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RUS19_GPCHECK&quot;/&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! चालक !! संघ !! गुण
|-
| १ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ३२२
|-
| २ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || २४९
|-
| ३ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || २१५
|-
| ४ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || २१२
|-
| ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || १९४
|-
| ६ || [[पियर गॅस्ली]] || [[रेड बुल रेसिंग]] / [[टोरो रोसो]] || ६९
|-
| ७ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || ६६
|-
| ८ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] / [[टोरो रोसो]] || ५२
|-
| ९ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || ३५
|-
| १० || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || ३४
|-
| ११ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || ३४
|-
| १२ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || ३३
|-
| १३ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || ३३
|-
| १४ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ३१
|-
| १५ || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || २०
|-
| १६ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १९
|-
| १७ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || ८
|-
| १८ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ४
|-
| १९ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १
|-
| २० || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;RUS19_PTS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RUS19_GPCHECK&quot;/&gt;
|}
=== कारनिर्माते अजिंक्यपद गुणतालिका ===
या दहा कारनिर्मात्यांच्या गुणांमध्ये त्या संघाचे चालक संबंधित स्पर्धांत वाहन चालवत असताना मिळवलेले गुणच समाविष्ट आहेत. फेरारीचा रशियात फक्त लक्लेरने १५ गुण मिळवले; मर्सिडीजला पहिल्या-दुसऱ्या स्थानांबरोबर अतिरिक्त वेगवान फेरीचा गुण मिळाला.&lt;ref name=&quot;RUS19_PTS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RUS19_F1R&quot;/&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कारनिर्माता !! गुण
|-
| १ || [[मर्सिडीज]] || ५७१
|-
| २ || [[फेरारी]] || ४०९
|-
| ३ || [[रेड बुल रेसिंग]] || ३११
|-
| ४ || [[मॅक्लारेन]] || १०१
|-
| ५ || [[रेनॉल्ट]] || ६८
|-
| ६ || [[टोरो रोसो]] || ५५
|-
| ७ || [[रेसिंग पॉइंट]] || ५२
|-
| ८ || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ३५
|-
| ९ || [[हास]] || २८
|-
| १० || [[विलियम्स रेसिंग]] || १
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;RUS19_PTS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RUS19_GPCHECK&quot;/&gt;
|}
== हे सुद्धा पहा ==
* [[फॉर्म्युला वन]]
* [[रशियन ग्रांप्री]]
* [[सोची ऑटोड्रोम]]
* [[२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम]]
* [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन चालक यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]]
== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}

==तळटीप==
{{reflist|group=टीप}}
== बाह्य दुवे ==
* [https://www.formula1.com/en/racing/2019/russia फॉर्म्युला वन : रशियन ग्रांप्री २०१९ ची अधिकृत माहिती]
* [https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1015/russia/race-result फॉर्म्युला वन : अधिकृत मुख्य शर्यतीचे निकाल]
* [https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2019/russian-grand-prix/race-classification एफ.आय.ए. : रशियन ग्रांप्री अधिकृत शर्यत वर्गीकरण]
{{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत
| हंगाम = २०१९
| ग्रांप्री = रशियन ग्रांप्री
| हंगामातील_मागील_शर्यत = २०१९ सिंगापूर ग्रांप्री
| हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०१९ जपानी ग्रांप्री
| ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१८ रशियन ग्रांप्री
| ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२० रशियन ग्रांप्री
}}
{{२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम}}
{{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}}
[[वर्ग:रशियन ग्रांप्री]]
[[वर्ग:२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम]]</text>
      <sha1>g3tex1qk0whsuysnikth1pw3jpuydry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>२०१९ जपानी ग्रांप्री</title>
    <ns>0</ns>
    <id>250278</id>
    <revision>
      <id>2728295</id>
      <parentid>2727256</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T14:11:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Koolkrazy</username>
        <id>1591</id>
      </contributor>
      <comment>/* मुख्य शर्यतीनंतरचे विश्लेषण */</comment>
      <origin>2728295</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="108371" sha1="p20kod5af0r1eqhi0bz1pye0liu9is7" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत माहिती
| प्रकार = एफ.१
| देश = जपान
| ग्रांप्री = जपानी
| चित्र = Suzuka Circuit 2013 001.svg
| चित्र_शीर्षक = २०१९ जपानी ग्रांप्रीसाठी वापरण्यात आलेल्या सुझुका आंतरराष्ट्रीय रेसिंग कोर्सच्या मार्गाचे रेखाचित्र
| दिनांक = १३ ऑक्टोबर
| वर्ष = २०१९
| अधिकृत_नाव = फॉर्म्युला वन जपानी ग्रांप्री २०१९
| शर्यत_क्रमांक = १७
| हंगामात_एकूण_शर्यती = २१
| शर्यतीचे_ठिकाण = [[सुझुका आंतरराष्ट्रीय रेसिंग कोर्स]], सुझुका, जपान
| सर्किट_प्रकार = कायमस्वरूपी शर्यत मार्ग
| सर्किट_अंतर_किमी = ५.८०७
| सर्किट_अंतर_मैल = ३.६०८
| एकूण_फेऱ्या = ५२
| एकूण_अंतर_किमी = ३०१.६६४
| एकूण_अंतर_मैल = १८७.४४५
| हवामान = रविवारी कोरडे व तुलनेने उबदार; आदल्या दिवशी हागिबिस वादळाचा प्रभाव
| पोल_चालक = [[सेबास्टियन व्हेटेल]]
| पोल_देश = जर्मनी
| पोल_संघ = [[फेरारी]]
| पोल_वेळ = १:२७.०६४
| जलद_चालक = [[लुइस हॅमिल्टन]]
| जलद_देश = युनायटेड किंग्डम
| जलद_संघ = [[मर्सिडीज]]
| जलद_वेळ = १:३०.९८३
| जलद_फेरी = ४५
| पहिला_चालक = [[वालट्टेरी बोट्टास]]
| पहिला_देश = फिनलंड
| पहिला_संघ = [[मर्सिडीज]]
| दुसरा_चालक = [[सेबास्टियन व्हेटेल]]
| दुसरा_देश = जर्मनी
| दुसरा_संघ = [[फेरारी]]
| तिसरा_चालक = [[लुइस हॅमिल्टन]]
| तिसरा_देश = युनायटेड किंग्डम
| तिसरा_संघ = [[मर्सिडीज]]
| हंगामातील_मागील_शर्यत = २०१९ रशियन ग्रांप्री
| हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०१९ मेक्सिकन ग्रांप्री
| ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१८ जपानी ग्रांप्री
| ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२२ जपानी ग्रांप्री
}}

'''२०१९ जपानी ग्रांप्री''' (अधिकृत नाव '''फॉर्म्युला वन जपानी ग्रांप्री २०१९''') ही [[२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम]]ातील सतरावी शर्यत होती. १३ ऑक्टोबर २०१९ रोजी जपानमधील [[सुझुका आंतरराष्ट्रीय रेसिंग कोर्स]] येथे झालेल्या या शर्यतीत [[मर्सिडीज]]चा [[वालट्टेरी बोट्टास]] विजेता ठरला. [[फेरारी]]चा [[सेबास्टियन व्हेटेल]] दुसरा आणि मर्सिडीजचा [[लुइस हॅमिल्टन]] तिसरा आला. व्हेटेलने रविवारी सकाळच्या पात्रतेत १:२७.०६४ वेळेसह पोल मिळवला; हॅमिल्टनने ४५व्या फेरीत १:३०.९८३ ही सर्वात वेगवान फेरी पूर्ण करून अतिरिक्त गुण मिळवला.&lt;ref name=&quot;JPN19_EVENT&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/racing/2019/japan |title=२०१९ जपानी ग्रांप्री : अधिकृत कार्यक्रम |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_FIAQ&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20Japanese%20Grand%20Prix%20-%20Final%20Qualifying%20Classification.pdf |title=एफ.आय.ए. दस्तऐवज २८ : अंतिम पात्रता वर्गीकरण |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=१३ ऑक्टोबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_RACE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1016/japan/race-result |title=जपानी ग्रांप्री : सुधारित अंतिम शर्यत निकाल |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=१३ ऑक्टोबर २०१९}}&lt;/ref&gt;

हागिबिस या तीव्र चक्रीवादळामुळे शनिवारी नियोजित तिसरा मुक्त सराव रद्द झाला आणि पात्रता फेरी शर्यतीच्याच दिवशी सकाळी घेण्यात आली. मूळ कार्यक्रमात ५३ फेऱ्या असल्या तरी अंतिम शर्यत समाप्तीचा संकेत चुकून एक फेरी आधी दिल्याने अधिकृत निकाल ५२ फेऱ्यांनुसार जाहीर करण्यात आला. स्पर्धेनंतर रेसिंग पॉइंटच्या आक्षेपानंतर २३ ऑक्टोबरला रेनॉल्टच्या दोन्ही कार अपात्र ठरल्या आणि अंतिम स्थान व गुणतालिका सुधारण्यात आली.&lt;ref name=&quot;JPN19_TYPHOON&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://api.fia.com/news/2019-fia-formula-1-japanese-grand-prix-updated-statement-typhoon-hagibis |title=हागिबिस वादळामुळे शनिवारी सर्व कार्यक्रम रद्द : एफ.आय.ए. |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=११ ऑक्टोबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_FIAR&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20Japanese%20Grand%20Prix%20-%20Final%20Race%20Classification.pdf |title=एफ.आय.ए. दस्तऐवज ४७ : १३ ऑक्टोबरचे मूळ अंतिम शर्यत वर्गीकरण |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=१३ ऑक्टोबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_RENAULT3&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/jpn_doc_49_-_renault_protest_decision_-_car_3.pdf |title=एफ.आय.ए. दस्तऐवज ४९ : रेनॉल्ट कार क्रमांक ३ अपात्रता |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=२३ ऑक्टोबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_RENAULT27&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/jpn_doc_50_-_renault_protest_decision_-_car_27.pdf |title=एफ.आय.ए. दस्तऐवज ५० : रेनॉल्ट कार क्रमांक २७ अपात्रता |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=२३ ऑक्टोबर २०१९}}&lt;/ref&gt;

== पार्श्वभूमी ==

=== शर्यतीपूर्वीची अजिंक्यपदाची स्थिती ===

रशियन ग्रांप्रीनंतर हॅमिल्टन ३२२ गुणांसह चालक अजिंक्यपदात पहिल्या स्थानावर होता; त्याचा सहकारी बोट्टास २४९ गुणांसह दुसरा, लक्लेर २१५, व्हर्सटॅपन २१२ आणि व्हेटेल १९४ गुणांसह पुढील स्थानी होते. कारनिर्माता अजिंक्यपदात मर्सिडीजचे ५७१ गुण, फेरारीचे ४०९ आणि रेड बुल रेसिंगचे ३११ गुण होते. त्यामुळे जपानी स्पर्धेत मर्सिडीजला कारनिर्माता अजिंक्यपद निश्चित करण्याची महत्त्वाची संधी होती. फेरारीने यापूर्वी सलग काही पात्रता फेऱ्यांत वेग दाखविला होता; मात्र मर्सिडीजची दीर्घ फेऱ्यांतील कामगिरी ही रणनीतीच्या दृष्टीने वेगळी ताकद होती.&lt;ref name=&quot;JPN19_FIAP&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20Japanese%20Grand%20Prix%20-%20Championship%20Points.pdf |title=एफ.आय.ए. दस्तऐवज ४८ : १३ ऑक्टोबरची मूळ गुणतालिका |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=१३ ऑक्टोबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_RACEREPORT&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/brilliant-bottas-beats-vettel-in-suzuka-as-mercedes-crowned-constructors.4D8F5eLPdGMGqmrRqR49dv |title=बोट्टासचा विजय आणि मर्सिडीजचे कारनिर्माता अजिंक्यपद |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=१३ ऑक्टोबर २०१९}}&lt;/ref&gt;

मर्सिडीजच्या दोन्ही चालकांमध्येच अखेर चालक अजिंक्यपदाची शक्यता उरल्याचे जपानी ग्रांप्रीनंतर स्पष्ट झाले. ही वस्तुस्थिती शर्यतीनंतरच्या अंकगणिताशी संबंधित आहे; शर्यतीपूर्वीच्या १६ फेऱ्यांच्या गुणांना नंतरच्या रेनॉल्ट अपात्रतेची दुरुस्ती मागाहून जोडणे योग्य नाही.&lt;ref name=&quot;JPN19_FIAREV&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://api.fia.com/news/decisions-protest-cars-3-and-27-japanese-grand-prix |title=रेनॉल्ट अपात्रतेनंतर एफ.आय.ए.ने प्रसिद्ध केलेले सुधारित निकाल व गुणतालिका |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=२३ ऑक्टोबर २०१९}}&lt;/ref&gt;

=== सर्किट आणि स्पर्धा कार्यक्रम ===

सुझुका आंतरराष्ट्रीय रेसिंग कोर्स हा आठाच्या आकारात रचलेला, वेगवान व तांत्रिक वळणांनी प्रसिद्ध असलेला कायमस्वरूपी मार्ग आहे. त्याची एक फेरी सुमारे ५.८०७ किमी होती. वेगवान वळणांत पुढच्या-मागच्या टायरांवरील पार्श्वबल आणि रस्ता पृष्ठभागामुळे निर्माण होणारी झीज व्यवस्थापित करणे महत्त्वाचे होते. नियोजित अंतर ५३ फेऱ्यांचे होते; शेवटी झेंड्याच्या संकेतसंबंधी त्रुटीमुळे एफ.आय.ए.ने ५२ फेऱ्या आणि ३०१.६६४ किमी हा अधिकृत शर्यतीचा निकाल नोंदवला.&lt;ref name=&quot;JPN19_FIAR&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_PIRELLIPRE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://press.pirelli.com/2019-japanese-grand-prix---preview/ |title=जपानी ग्रांप्री : पिरेलीचा पूर्वआढावा |प्रकाशक=पिरेली |दिनांक=७ ऑक्टोबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_RACEEND&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.racefans.net/2019/10/13/system-error-caused-early-chequered-flag-signal-which-cut-japanese-gp-short/ |title=पूर्वीच दाखविलेल्या अंतिम झेंड्यामुळे शर्यत ५२ फेऱ्यांची ठरली |प्रकाशक=रेसफॅन्स |दिनांक=१३ ऑक्टोबर २०१९}}&lt;/ref&gt;

शुक्रवार, ११ ऑक्टोबरला दोन मुक्त सराव झाले. हागिबिस चक्रीवादळामुळे आयोजकांनी शनिवार, १२ ऑक्टोबरचे सर्व कार्यक्रम, त्यात तिसऱ्या मुक्त सरावासह नियोजित पात्रताही, रद्द केले. पात्रता रविवारी स्थानिक वेळेनुसार सकाळी १० वाजता झाली आणि मुख्य शर्यत दुपारी २:१० वाजता सुरू झाली. हे वेळापत्रक बदल चालक, संघकर्मी व प्रेक्षकांच्या सुरक्षिततेसाठी करण्यात आले; त्यामुळे नियमित शनिवारी होणारे आणखी सराव सत्र यावेळी प्रत्यक्ष झाले नाही.&lt;ref name=&quot;JPN19_TYPHOON&quot;/&gt;

=== सहभागी चालक आणि संघ ===

शर्यतीसाठी १० संघांतील प्रत्येकी दोन असे २० नियमित चालक नोंदले गेले. मात्र शुक्रवारी पहिल्या सरावात जपानी चालक [[नाओकी यामामोटो]] याने टोरो रोसोची क्रमांक ३८ कार चालवून [[पियर गॅस्ली]]ची जागा घेतली; गॅस्ली पुढील दुसऱ्या सरावात, पात्रतेत आणि शर्यतीत आपल्या नियमित कारमध्ये परतला. यामामोटोला स्वतंत्र शर्यत सहभाग किंवा पात्रतेतील स्थान देण्यात आलेले नाही.&lt;ref name=&quot;JPN19_FP1&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1016/japan/practice/1 |title=जपानी ग्रांप्री : पहिला मुक्त सराव निकाल |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=११ ऑक्टोबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_FP2&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1016/japan/practice/2 |title=जपानी ग्रांप्री : दुसरा मुक्त सराव निकाल |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=११ ऑक्टोबर २०१९}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! संघ !! चालक !! कार क्र.
|-
| [[मर्सिडीज]] || [[लुइस हॅमिल्टन]] || ४४
|-
| [[मर्सिडीज]] || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || ७७
|-
| [[फेरारी]] || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || ५
|-
| [[फेरारी]] || [[शार्ल लक्लेर]] || १६
|-
| [[रेड बुल रेसिंग]] || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || ३३
|-
| [[रेड बुल रेसिंग]] || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || २३
|-
| [[रेनॉल्ट]] || [[डॅनियल रिकार्डो]] || ३
|-
| [[रेनॉल्ट]] || [[निको हुल्केनबर्ग]] || २७
|-
| [[मॅक्लारेन]] || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || ५५
|-
| [[मॅक्लारेन]] || [[लॅन्डो नॉरिस]] || ४
|-
| [[रेसिंग पॉइंट]] || [[सर्जिओ पेरेझ]] || ११
|-
| [[रेसिंग पॉइंट]] || [[लान्स स्ट्रोल]] || १८
|-
| [[टोरो रोसो]] || [[पियर गॅस्ली]] || १०
|-
| [[टोरो रोसो]] || [[डॅनिल क्व्यात]] || २६
|-
| [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || [[किमी रायकोनेन]] || ७
|-
| [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || ९९
|-
| [[हास]] || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || ८
|-
| [[हास]] || [[केविन मॅग्नसन]] || २०
|-
| [[विलियम्स रेसिंग]] || [[जॉर्ज रसल]] || ६३
|-
| [[विलियम्स रेसिंग]] || [[रॉबर्ट कुबिका]] || ८८
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;JPN19_INDEX&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/documents/championships/fia-formula-one-world-championship-14/season/season-2019-971/event/Japanese%20Grand%20Prix |title=जपानी ग्रांप्री २०१९ : निर्णय दस्तऐवजांची सूची |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_RACE&quot;/&gt;
|}

=== टायर ===

पिरेलीने या स्पर्धेसाठी उपलब्ध सर्वांत कठीण तीन मिश्रणे दिली: सी१ हार्ड, सी२ मीडियम आणि सी३ सॉफ्ट. सर्किटच्या घर्षक पृष्ठभागामुळे तसेच वेगवान वळणांमधील पार्श्वबलामुळे झीज महत्त्वाची ठरणार होती. प्रत्येक चालकासाठी कोरड्या हवामानाचे एकूण १३ संच उपलब्ध होते; पण हार्ड, मीडियम व सॉफ्ट संचांचे प्रमाण चालकनिहाय वेगवेगळे होते. मर्सिडीजच्या दोन्ही चालकांनी १ हार्ड, ४ मीडियम आणि ८ सॉफ्ट निवडले; तर काही रेनॉल्ट व हास चालकांनी १० सॉफ्ट संच निवडले होते.&lt;ref name=&quot;JPN19_PIRELLIPRE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_TYRESETS&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-tyres-have-the-teams-and-drivers-picked-for-japan.k9bXbt8g9yM9entCEHjaT |title=जपान ग्रांप्रीसाठी चालकनिहाय टायर संच |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_TYREDETAIL&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.gptoday.net/en/news/f1/251230/pirelli-confirms-drivers-tyre-choices-for-japanese-gp |title=चालकनिहाय सी१, सी२ व सी३ टायर वाटप |प्रकाशक=जीपी टुडे}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! टायर प्रकार !! मिश्रण !! बाजूच्या पट्टीचा रंग !! प्रत्येकी उपलब्ध संच
|-
| हार्ड || सी१ || पांढरा || १–२; चालकानुसार
|-
| मीडियम || सी२ || पिवळा || १–४; चालकानुसार
|-
| सॉफ्ट || सी३ || लाल || ८–१०; चालकानुसार
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;JPN19_PIRELLICOMP&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://press.pirelli.com/2019-belgian-and-japanese-grands-prix--tyre-compound-choices/ |title=बेल्जियम आणि जपान ग्रांप्रीसाठी पिरेलीची निवड |प्रकाशक=पिरेली}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_TYRESETS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_TYREDETAIL&quot;/&gt;
|}

== मुक्त सराव सत्रे ==

=== पहिला मुक्त सराव ===

शुक्रवारच्या पहिल्या सत्रात बोट्टासने १:२८.७३१ नोंदवत हॅमिल्टनपेक्षा ०.०७६ सेकंद वेगवान वेळ दिला; व्हेटेल तिसरा आणि लक्लेर चौथा होता. वादळाच्या पूर्वसूचनेमुळे दोन शुक्रवार सत्रांत जास्तीत जास्त तयारी करण्यावर संघांचा भर होता. टोरो रोसोच्या क्रमांक ३८ कारमधील यामामोटोने आपल्या पहिल्या अधिकृत एफ.१ सरावात ३० फेऱ्या पूर्ण करून सतरावे स्थान नोंदवले; त्याच वेळी जोव्हिनाझीला केवळ चार फेऱ्या पूर्ण करता आल्या. यामामोटोचे नाव या सरावात आहे, परंतु मुख्य शर्यतीच्या चालकयादीत नाही.&lt;ref name=&quot;JPN19_FP1&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_TYPHOON&quot;/&gt;

=== मुक्त सराव १ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:२८.७३१ || २६
|-
| २ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || +०.०७६ से. || २५
|-
| ३ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || +०.९८९ से. || २६
|-
| ४ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || +१.१८१ से. || २०
|-
| ५ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +१.३१५ से. || २२
|-
| ६ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +१.६४४ से. || २४
|-
| ७ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || +१.९७१ से. || २१
|-
| ८ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || +२.०७९ से. || २१
|-
| ९ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || +२.२२८ से. || २७
|-
| १० || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || +२.२७० से. || २४
|-
| ११ || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || +२.५५२ से. || २५
|-
| १२ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || +२.५७६ से. || २७
|-
| १३ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || +२.६९५ से. || २९
|-
| १४ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || +२.८३२ से. || २५
|-
| १५ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || +३.०५४ से. || २२
|-
| १६ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || +३.१८९ से. || २३
|-
| १७ || ३८ || [[नाओकी यामामोटो]] || [[टोरो रोसो]] || +३.२८७ से. || ३०
|-
| १८ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +४.०६९ से. || २३
|-
| १९ || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +४.७५३ से. || २७
|-
| २० || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || +८.१५६ से. || ४
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;JPN19_FP1&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_INDEX&quot;/&gt;
|}

=== दुसरा मुक्त सराव ===

दुसऱ्या मुक्त सरावात बोट्टासचा सर्वोत्तम वेळ १:२७.७८५ इतका सुधारला; हॅमिल्टन ०.१०० सेकंद मागे, तर व्हर्सटॅपन ०.२८१ सेकंद मागे तिसरा आला. लक्लेर आणि व्हेटेल पुढे चौथ्या-पाचव्या क्रमांकावर होते. फेरारीने एका जलद फेरीतून क्षमता दाखवली असली, तरी दीर्घ टायर-धावांतील मर्सिडीजचा वेग रणनीतीसाठी अधिक लक्षणीय होता. गॅस्ली पुन्हा टोरो रोसोमध्ये परतला; सर्व २० नियमित चालकांनी या सत्रात वेळ नोंदवला.&lt;ref name=&quot;JPN19_FP2&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_PIRELLIPRE&quot;/&gt;

=== मुक्त सराव २ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:२७.७८५ || ३३
|-
| २ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || +०.१०० से. || ३४
|-
| ३ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.२८१ से. || २४
|-
| ४ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || +०.३५६ से. || २८
|-
| ५ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || +०.५९१ से. || ३७
|-
| ६ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.६१७ से. || ३४
|-
| ७ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || +१.२६६ से. || २९
|-
| ८ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || +१.५१४ से. || २८
|-
| ९ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || +१.५६९ से. || ३४
|-
| १० || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || +१.५७३ से. || ३५
|-
| ११ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || +१.६९२ से. || २९
|-
| १२ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || +१.७२७ से. || ३५
|-
| १३ || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || +१.७६८ से. || २८
|-
| १४ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || +१.८१२ से. || २७
|-
| १५ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || +१.८६६ से. || ३३
|-
| १६ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || +१.९६४ से. || ३१
|-
| १७ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || +२.०७४ से. || ३०
|-
| १८ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || +२.५४९ से. || २९
|-
| १९ || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +३.१३१ से. || ३५
|-
| २० || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +३.२८६ से. || ३६
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;JPN19_FP2&quot;/&gt;
|}

=== तिसरा मुक्त सराव ===

तिसरे मुक्त सराव सत्र शनिवार, १२ ऑक्टोबरला हागिबिस वादळामुळे अधिकृतपणे रद्द करण्यात आले. या सत्रात एकाही चालकाने वेळ नोंदवलेली नाही किंवा प्रत्यक्ष सराव फेऱ्या चालवलेल्या नाहीत. नियमित ११-तक्ता मांडणी जपण्यासाठी खाली अधिकृतपणे रद्द झालेल्या सत्राचा आवश्यक तक्ता ठेवला आहे; त्यात काल्पनिक चालक किंवा वेळ भरलेली नाही.&lt;ref name=&quot;JPN19_TYPHOON&quot;/&gt;

=== मुक्त सराव ३ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;JPN19_TYPHOON&quot;/&gt;
|}

== मुख्य शर्यतीची पात्रता फेरी ==

=== फेरी १ ===

रविवारी सकाळी झालेल्या पहिल्या फेरीत फेरारीचा लक्लेर १:२८.४०५ वेळेसह आघाडीवर होता. मॅग्नसनचा अपघात झाल्यामुळे लाल ध्वज दाखवून सत्र थांबवावे लागले; त्याला वैध पात्रता वेळ नोंदवता आली नाही. कुबिकाची कारदेखील अपघातात खराब झाली आणि त्याचाही वैध वेळ नोंदला गेला नाही. रिकार्डो, पेरेझ आणि रसल पहिल्याच फेरीत बाद झाले. मॅग्नसन व कुबिका यांना वेगाची आवश्यक अट पूर्ण न झाली तरी एफ.आय.ए. स्टीवर्डांनी शर्यतीत सहभागाची विशेष परवानगी दिली.&lt;ref name=&quot;JPN19_FIAQ&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_QUAL&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1016/japan/qualifying |title=जपानी ग्रांप्री : पात्रता फेरीचे निकाल |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_FIAG&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20Japanese%20Grand%20Prix%20-%20Final%20Starting%20Grid.pdf |title=एफ.आय.ए. दस्तऐवज ३३ : अंतिम सुरुवातीची क्रमवारी |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=१३ ऑक्टोबर २०१९}}&lt;/ref&gt;

=== फेरी २ ===

दुसऱ्या फेरीत मर्सिडीजचे बोट्टास १:२७.६८८ आणि हॅमिल्टन १:२७.८२६ या वेगवान वेळांमुळे पुढे आले. फेरारीच्या व्हेटेलने १:२८.१७४ आणि लक्लेरने १:२८.१७९ नोंदवले; अल्बोनने १:२८.१५६ वेळ केली. जोव्हिनाझी, स्ट्रोल, रायकोनेन, क्व्यात आणि हुल्केनबर्ग यांचे आव्हान येथे संपले. शेवटच्या पात्रता फेरीसाठी दोन्ही मर्सिडीज, दोन्ही फेरारी, दोन्ही रेड बुल, दोन्ही मॅक्लारेन, गॅस्ली व ग्रोझाँ पात्र ठरले.&lt;ref name=&quot;JPN19_FIAQ&quot;/&gt;

=== फेरी ३ ===

अंतिम फेरीत व्हेटेलने १:२७.०६४ अशी विक्रमी फेरी घालत पोल स्थान घेतले; लक्लेर ०.१८९ सेकंद मागे राहिला. बोट्टास १:२७.२९३ वर तिसरा, हॅमिल्टन १:२७.३०२ वर चौथा ठरला. विशेष म्हणजे व्हर्सटॅपन आणि अल्बोन या दोघांनीही १:२७.८५१ अशी समान सर्वोत्तम वेळ केली; ही वेळ प्रथम नोंदवल्यामुळे व्हर्सटॅपन पाचव्या आणि अल्बोन सहाव्या स्थानावर राहिला. सायेन्स सातवा, नॉरिस आठवा, गॅस्ली नववा आणि ग्रोझाँ दहावा झाला.&lt;ref name=&quot;JPN19_FIAQ&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_QUAL&quot;/&gt;

=== मुख्य शर्यतीच्या पात्रता फेरीचे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी १ !! फेरी २ !! फेरी ३ !! एकूण फेऱ्या
|-
| १ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || १:२८.९८८ || १:२८.१७४ || १:२७.०६४ || १६
|-
| २ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || १:२८.४०५ || १:२८.१७९ || १:२७.२५३ || १६
|-
| ३ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:२८.८९६ || १:२७.६८८ || १:२७.२९३ || २१
|-
| ४ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:२८.७३५ || १:२७.८२६ || १:२७.३०२ || २०
|-
| ५ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:२८.७५४ || १:२८.४९९ || १:२७.८५१ || १६
|-
| ६ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:२९.३५१ || १:२८.१५६ || १:२७.८५१ || १९
|-
| ७ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || १:२९.०१८ || १:२८.५७७ || १:२८.३०४ || २१
|-
| ८ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || १:२८.८७३ || १:२८.५७१ || १:२८.४६४ || २१
|-
| ९ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || १:२९.४११ || १:२८.७७९ || १:२८.८३६ || २१
|-
| १० || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || १:२९.५७२ || १:२९.१४४ || १:२९.३४१ || १५
|-
| ११ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:२९.६०४ || १:२९.२५४ || वेळ नाही || १५
|-
| १२ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:२९.५९४ || १:२९.३४५ || वेळ नाही || १२
|-
| १३ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:२९.६३६ || १:२९.३५८ || वेळ नाही || १५
|-
| १४ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || १:२९.७२३ || १:२९.५६३ || वेळ नाही || १६
|-
| १५ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || १:२९.६१९ || १:३०.११२ || वेळ नाही || १३
|-
| १६ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || १:२९.८२२ || वेळ नाही || वेळ नाही || ८
|-
| १७ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:३०.३४४ || वेळ नाही || वेळ नाही || ९
|-
| १८ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३०.३६४ || वेळ नाही || वेळ नाही || १०
|-
| अवर्गीकृत || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || वेळ नाही || वेळ नाही || वेळ नाही || २
|-
| अवर्गीकृत || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || वेळ नाही || वेळ नाही || वेळ नाही || १
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;8&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;JPN19_FIAQ&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_QUAL&quot;/&gt;
|}

=== मुख्य शर्यतीची अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी ===

एफ.आय.ए.च्या अंतिम सुरुवातीच्या क्रमवारीनुसार एकूण १९ चालकांना क्रमांकित ग्रिड स्थान मिळाले. मॅग्नसनला वैध पात्रता वेळ नसतानाही स्टीवर्डांनी अनुमती देऊन गिअरबॉक्स दंडानंतर १९व्या स्थानावर ठेवले. कुबिकाने पात्रतेतील अपघातानंतर कारची सर्व्हायव्हल सेल बदलल्यामुळे त्याला केवळ पिट लेनमधून सुरुवात करण्याची परवानगी होती; त्याला काल्पनिक २०वे ग्रिड स्थान देणे चुकीचे ठरेल. फेरारीने पहिली रांग राखली.&lt;ref name=&quot;JPN19_FIAG&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_KUBDEC&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20Japanese%20Grand%20Prix%20-%20Decision%20-%20Car%2088%20%28change%20of%20survival%20cell%29.pdf |title=कुबिकाची कार बदलल्याने पिट लेनमधून सुरुवात |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=१३ ऑक्टोबर २०१९}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! ग्रिड !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पात्रता वेळ / स्थिती
|-
| १ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || १:२७.०६४
|-
| २ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || १:२७.२५३
|-
| ३ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:२७.२९३
|-
| ४ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:२७.३०२
|-
| ५ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:२७.८५१
|-
| ६ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:२७.८५१
|-
| ७ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || १:२८.३०४
|-
| ८ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || १:२८.४६४
|-
| ९ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || १:२८.८३६
|-
| १० || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || १:२९.३४१
|-
| ११ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:२९.२५४
|-
| १२ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:२९.३४५
|-
| १३ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:२९.३५८
|-
| १४ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || १:२९.५६३
|-
| १५ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || १:३०.११२
|-
| १६ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || १:२९.८२२
|-
| १७ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:३०.३४४
|-
| १८ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३०.३६४
|-
| १९ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || स्टीवर्डांच्या परवानगीने; गिअरबॉक्स दंड
|-
| पिट लेन || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || पिट लेनमधून सुरुवात; कार बदलली
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;5&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;JPN19_FIAG&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_KUBDEC&quot;/&gt;
|}

== मुख्य शर्यत ==

=== प्रारंभ, धडक आणि सुरुवातीचे स्थानबदल ===

बोट्टासने तिसऱ्या ग्रिडस्थानावरून उत्कृष्ट सुरुवात करून व्हेटेलला पहिल्या वळणापूर्वी मागे टाकले. पोल मिळवलेल्या व्हेटेलची कार सुरुवातीला क्षणभर हलल्याने तो लयीत आला नाही; संभाव्य चुकीच्या सुरुवातीची चौकशी झाली, परंतु स्टीवर्डांनी दंड लावला नाही. बोट्टासने पहिल्या फेऱ्यांपासून आघाडीचे अंतर उघडण्यास सुरुवात केली, तर हॅमिल्टन व्हेटेलच्या मागे तिसऱ्या क्रमांकासाठी धावला.&lt;ref name=&quot;JPN19_RACEREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_TEAMDEBRIEF&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-the-teams-said-race-day-in-japan-2019.XUdMsTX4ncSmmzKXLdZOU |title=जपानी ग्रांप्रीतील सर्व दहा संघांचे स्पर्धोत्तर विवेचन |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=१३ ऑक्टोबर २०१९}}&lt;/ref&gt;

पहिल्या फेरीतील पहिल्या दोन वळणांदरम्यान लक्लेरच्या कारचा व्हर्सटॅपनच्या रेड बुलशी संपर्क झाला. स्टीवर्डांच्या निष्कर्षानुसार लक्लेरने दुसऱ्या वळणात पुढील कारमुळे पुढच्या बाजूची पकड गमावली, त्यामुळे धडक होऊन व्हर्सटॅपन मार्गाबाहेर गेला. व्हर्सटॅपनला झालेल्या नुकसानीमुळे तो पुढे निवृत्त झाला आणि त्याच्या स्वतःच्या कृतीवर अतिरिक्त दंड देण्यात आला नाही. लक्लेरच्या फेरारीचे पुढचे पंख खराब झाले; त्याचे तुकडे मार्गावर पडत असतानाही कार आणखी काही वेळ धावली. संबंधित निर्णयांमुळे लक्लेरला एकूण पंधरा सेकंदांचे दोन स्वतंत्र दंड मिळाले; फेरारीला अतिरिक्त आर्थिक दंडही देण्यात आला.&lt;ref name=&quot;JPN19_VERDEC&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20Japanese%20Grand%20Prix%20-%20Decision%20-%20Car%2033%20%28turn%201%20incident%20with%20car%2016%29.pdf |title=पहिल्या फेरीतील व्हर्सटॅपन संबंधित तपास : पुढील कारवाई नाही |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=१३ ऑक्टोबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_LEC5&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20Japanese%20Grand%20Prix%20-%20Offence%20-%20Car%2016%20%28turn%201%20incident%20with%20car%2033%29.pdf |title=लक्लेरच्या पहिल्या फेरीतील धडकेवरील पाच सेकंदांचा दंड |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=१३ ऑक्टोबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_LEC10&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20Japanese%20Grand%20Prix%20-%20Offence%20-%20Car%2016%20%28unsafe%20condition%29.pdf |title=लक्लेरच्या असुरक्षित कारवर दहा सेकंद व संघावर आर्थिक दंड |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=१३ ऑक्टोबर २०१९}}&lt;/ref&gt;

नुकसान तपासण्यासाठी लक्लेरला तिसऱ्या फेरीअखेर पिटमध्ये थांबावे लागले. त्यामुळे त्याची मुख्य शर्यत गुणांसाठी पुनरागमन करण्याची झाली. मॅक्लारेनचा नॉरिस पहिल्या टप्प्यात अल्बोनशी झालेल्या संपर्कात वेग गमावून लवकर रणनीती बदलण्यास भाग पडला; सायेन्सने मात्र प्रथम पाच स्थानांसाठी सातत्यपूर्ण वेग राखला.&lt;ref name=&quot;JPN19_RACEREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_TEAMDEBRIEF&quot;/&gt;

=== टायर व्यवस्थापन आणि पिटस्टॉप रणनीती ===

पिरेलीच्या शर्यतीपूर्वीच्या अपेक्षेनुसार एक पिटस्टॉप हा आकर्षक पर्याय होता; मात्र शनिवारी मुसळधार पावसाने जुन्या रबराचा थर धुऊन गेल्याने व रविवारी तापमान वाढल्याने प्रत्यक्ष टायर झीज अधिक झाली. यामुळे आघाडीच्या बहुतांश चालकांनी दोन पिटस्टॉप निवडले. व्हेटेलने १६व्या फेरीत सॉफ्टवरून पुन्हा सॉफ्ट, नंतर ३१व्या फेरीत मीडियम टायर स्वीकारले. बोट्टासने १७व्या फेरीत मीडियम आणि ३६व्या फेरीत सॉफ्ट टायरवर स्विच करत आघाडी सांभाळली.&lt;ref name=&quot;JPN19_PIRELLIRACE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://press.pirelli.com/2019-japanese-grand-prix---race/ |title=जपानी ग्रांप्री : पिरेलीचे टायर व रणनीती विश्लेषण |प्रकाशक=पिरेली |दिनांक=१३ ऑक्टोबर २०१९}}&lt;/ref&gt;

हॅमिल्टनने २१व्या फेरीत मीडियम टायर घेतल्यावर एक पिटस्टॉप पर्याय शक्य होता; मात्र मर्सिडीजने ४२व्या फेरीत त्याला पुन्हा पिटमध्ये बोलावून वापरलेले सॉफ्ट टायर बसवले. त्यामुळे त्याला शेवटी व्हेटेलचा पाठलाग करण्यासाठी अधिक वेग मिळाला, पण दुसऱ्या स्थानासाठी मिळालेला वेळपुरवठा पुरेसा ठरला नाही. हॅमिल्टनने ४५व्या फेरीत १:३०.९८३ ही संपूर्ण शर्यतीतील सर्वात जलद वेळ नोंदवली.&lt;ref name=&quot;JPN19_RACEREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_PIRELLIRACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_FAST&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1016/japan/fastest-laps |title=जपानी ग्रांप्री : सर्व चालकांच्या सर्वात वेगवान फेऱ्या |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

सायेन्सने सॉफ्ट ते मीडियम अशा एकाच पिटस्टॉपमध्ये शर्यत पूर्ण करून पाचवे स्थान मिळवले. गॅस्लीही एकाच स्टॉपच्या रणनीतीत टिकून राहिला. उलट लक्लेरला प्रारंभी पंख बदलल्याने एकूण तीन पिटस्टॉप करावे लागले. ग्रोझाँ, रसल यांसारख्या चालकांनी हार्ड मिश्रणाचा दीर्घ फेरा वापरला, तर रायकोनेन व जोव्हिनाझी यांनी वेगवेगळ्या मिश्रणांचे पर्याय वापरून स्थान सुधारण्याचा प्रयत्न केला.&lt;ref name=&quot;JPN19_PIRELLIRACE&quot;/&gt;

=== शेवटचा टप्पा, समाप्ती संकेत आणि परिणाम ===

बोट्टासने शेवटपर्यंत आघाडी कायम ठेवून विजय मिळवला. व्हेटेल आणि हॅमिल्टन यांच्यात अंतिम टप्प्यात दुसऱ्या स्थानासाठी लढत झाली; व्हेटेलने हॅमिल्टनला मागे ठेवले आणि दोघांतील अंतर ०.५१५ सेकंदावर आले. अल्बोन चौथा आणि सायेन्स पाचवा ठरला. लक्लेरने प्रारंभीच्या नुकसानानंतर सुधारणा करत मूळ अंतिम वर्गीकरणात सातवा क्रमांक मिळवला; नंतर रेनॉल्टच्या अपात्रतेमुळे तो सहाव्यावर आला.&lt;ref name=&quot;JPN19_FIAR&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_RACEREPORT&quot;/&gt;

चेकर्ड-ध्वज दर्शविणारा इलेक्ट्रॉनिक संकेत एका फेरीने लवकर दिसल्यामुळे शर्यतीचे अधिकृत परिणाम ५२व्या फेरीनंतरचे मानण्यात आले. नियोजित ५३ फेऱ्या व काही चालकांनी प्रत्यक्ष चालवलेला शेवटचा भाग हे स्वतंत्र तथ्य आहेत. यामुळे औपचारिक शर्यत अंतर ३०१.६६४ किमी झाले. एफ.आय.ए.च्या १३ ऑक्टोबरच्या वर्गीकरणात रिकार्डो सहावा, हुल्केनबर्ग दहावा होते; २३ ऑक्टोबरच्या स्वतंत्र सुनावणीद्वारे दोघे अपात्र ठरल्यानंतरच अंतिम सर्वकालीन निकाल बदलला.&lt;ref name=&quot;JPN19_FIAR&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_RACEEND&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_RENAULT3&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_RENAULT27&quot;/&gt;

=== मुख्य शर्यतीचे निकाल ===

खाली २३ ऑक्टोबर २०१९ च्या रेनॉल्ट अपात्रता निर्णयांनंतरची सुधारित अंतिम स्थानक्रमवारी आहे. १३ ऑक्टोबरच्या मूळ एफ.आय.ए. गुणपत्रकातील रेनॉल्टला दिलेले नऊ गुण या अंतिम निकालात लागू नाहीत.{{refn|group=टीप|एफ.आय.ए.चे दस्तऐवज ४७ व ४८ दिनांक १३ ऑक्टोबरचे आहेत. दस्तऐवज ४९ आणि ५० या २३ ऑक्टोबरच्या निर्णयांनंतर क्रमवारीतील बदलांसाठी अद्ययावत निकाल व गुण वापरले आहेत.}}&lt;ref name=&quot;JPN19_FIAR&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_FIAREV&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पूर्ण फेऱ्या !! वेळ / अंतर / स्थिती !! गुण
|-
| १ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || ५२ || १:२१:४६.७५५ || २५
|-
| २ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || ५२ || +१३.३४३ || १८
|-
| ३ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ५२ || +१३.८५८ || १६
|-
| ४ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ५२ || +५९.५३७ || १२
|-
| ५ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || ५२ || +६९.१०१ || १०
|-
| ६ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || ५१ || +१ फेरी || ८
|-
| ७ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || ५१ || +१ फेरी || ६
|-
| ८ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || ५१ || +१ फेरी || ४
|-
| ९ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || ५१ || +१ फेरी || २
|-
| १० || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || ५१ || +१ फेरी || १
|-
| ११ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || ५१ || +१ फेरी || ०
|-
| १२ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ५१ || +१ फेरी || ०
|-
| १३ || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || ५१ || +१ फेरी || ०
|-
| १४ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ५१ || +१ फेरी || ०
|-
| १५ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || ५१ || +१ फेरी || ०
|-
| १६ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ५० || +२ फेऱ्या || ०
|-
| १७ || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ५० || +२ फेऱ्या || ०
|-
| अवर्गीकृत || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १४ || निवृत्त || ०
|-
| अपात्र || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || ५१ || अपात्र || ०
|-
| अपात्र || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || ५१ || अपात्र || ०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;JPN19_RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_FIAR&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_RENAULT3&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_RENAULT27&quot;/&gt;
|}

=== सर्वात वेगवान फेरी ===

हॅमिल्टनने ४५व्या फेरीत १:३०.९८३ वेळ नोंदवून गुणांसाठी पात्र सर्वात वेगवान फेरीचा अतिरिक्त एक गुण मिळवला. खाली २० शर्यत चालकांच्या अधिकृत फॉर्म्युला वन वेळनोंदीतील वैध सर्वोत्तम फेऱ्या दिल्या आहेत. रेनॉल्ट अपात्रतेचा स्वतंत्र परिणाम चालकांच्या आधी प्रत्यक्ष नोंदलेल्या वेळांच्या ऐतिहासिक अस्तित्वावर होत नाही. सर्व फेऱ्यांचे अंक एफ.आय.ए. क्रमपद्धतीशी वेगळ्या पूर्ण स्वाक्षरीत सर्वचालक दस्तऐवजातून स्वतंत्रपणे ताडता न आल्याने या स्तंभातील स्रोत-सीमा अहवालात दिली आहे.&lt;ref name=&quot;JPN19_FAST&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_FIAR&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! क्रम !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी (एफआयए) !! फेरीचा वेळ !! सरासरी वेग (किमी/ता.)
|-
| १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ४५ || १:३०.९८३ || २२९.७७०
|-
| २ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || ४८ || १:३१.६११ || २२८.१९५
|-
| ३ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || ४९ || १:३१.७३२ || २२७.८९४
|-
| ४ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || ४९ || १:३१.८६२ || २२७.५७१
|-
| ५ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || ३८ || १:३२.१२२ || २२६.९२९
|-
| ६ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ५१ || १:३२.३६९ || २२६.३२२
|-
| ७ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || ४६ || १:३२.६२१ || २२५.७०६
|-
| ८ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ३६ || १:३२.७७५ || २२५.३३२
|-
| ९ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ५० || १:३३.१९० || २२४.३२८
|-
| १० || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || ४७ || १:३३.२३९ || २२४.२१०
|-
| ११ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || ४८ || १:३३.४८१ || २२३.६३०
|-
| १२ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || ४६ || १:३३.५६३ || २२३.४३४
|-
| १३ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || ३१ || १:३४.११६ || २२२.१२१
|-
| १४ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || २६ || १:३४.७१३ || २२०.७२१
|-
| १५ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || ४७ || १:३४.९२१ || २२०.२३७
|-
| १६ || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || १८ || १:३४.९८८ || २२०.०८२
|-
| १७ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || ४३ || १:३५.३२१ || २१९.३१३
|-
| १८ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || २७ || १:३५.४५८ || २१८.९९८
|-
| १९ || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ४४ || १:३६.३३२ || २१७.०१२
|-
| २० || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १० || १:३७.२४९ || २१४.९६५
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;JPN19_FAST&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_FIAR&quot;/&gt;
|}

== मुख्य शर्यतीनंतरचे विश्लेषण ==

=== प्रारंभ, धडक आणि सुरुवातीचे स्थानबदल ===

बोट्टासने तिसऱ्या ग्रिडस्थानावरून उत्कृष्ट सुरुवात करून व्हेटेलला पहिल्या वळणापूर्वी मागे टाकले. पोल मिळवलेल्या व्हेटेलची कार सुरूवातीला क्षणभर हलल्याने तो लयीत आला नाही; संभाव्य चुकीच्या सुरुवातीची चौकशी झाली, परंतु स्टीवर्डांनी दंड लावला नाही. बोट्टासने पहिल्या फेऱ्यांपासून आघाडीचे अंतर उघडण्यास सुरुवात केली, तर हॅमिल्टन व्हेटेलच्या मागे तिसऱ्या क्रमांकासाठी धावला.&lt;ref name=&quot;JPN19_RACEREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_TEAMDEBRIEF&quot;/&gt;

पहिल्या फेरीतील पहिल्या दोन वळणांदरम्यान लक्लेरच्या कारचा व्हर्सटॅपनच्या रेड बुलशी संपर्क झाला. स्टीवर्डांच्या निष्कर्षानुसार लक्लेरने दुसऱ्या वळणात पुढील कारमुळे पुढच्या बाजूची पकड गमावली, त्यामुळे धडक होऊन व्हर्सटॅपन मार्गाबाहेर गेला. व्हर्सटॅपनला झालेल्या नुकसानीमुळे तो पुढे निवृत्त झाला आणि त्याच्या स्वतःच्या कृतीवर अतिरिक्त दंड देण्यात आला नाही. लक्लेरच्या फेरारीचे पुढचे पंख खराब झाले; त्याचे तुकडे मार्गावर पडत असतानाही कार आणखी काही वेळ धावली. संबंधित निर्णयांमुळे लक्लेरला एकूण पंधरा सेकंदांचे दोन स्वतंत्र दंड मिळाले; फेरारीला अतिरिक्त आर्थिक दंडही देण्यात आला.&lt;ref name=&quot;JPN19_VERDEC&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_LEC5&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_LEC10&quot;/&gt;

नुकसान तपासण्यासाठी लक्लेरला तिसऱ्या फेरीअखेर पिटमध्ये थांबावे लागले. त्यामुळे त्याची मुख्य शर्यत गुणांसाठी पुनरागमन करण्याची झाली. मॅक्लारेनचा नॉरिस पहिल्या टप्प्यात अल्बोनशी झालेल्या संपर्कात वेग गमावून लवकर रणनीती बदलण्यास भाग पडला; सायेन्सने मात्र प्रथम पाच स्थानांसाठी सातत्यपूर्ण वेग राखला.&lt;ref name=&quot;JPN19_RACEREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_TEAMDEBRIEF&quot;/&gt;

लक्लेरच्या शर्यतीचा मुख्य भाग पहिल्या फेरीतील व्हर्सटॅपनशी झालेली धडक आणि खराब पंखासह पुढे चालविणे हा होता. स्वतंत्र एफ.आय.ए. निर्णयांनी दोन्ही बाबी वेगळ्या मानल्या: संपर्काची मुख्य जबाबदारी लक्लेरवर ठेवून पाच सेकंदांचा दंड आणि धोकादायक स्थितीत कार थांबवण्यास झालेल्या उशिरासाठी दहा सेकंदांचा दंड; फेरारीला २५,००० युरोंचा संघदंडही होता. त्यामुळे त्याने ट्रॅकवर केलेल्या पुनरागमनाचा दर्जा मान्य करतानाच सुरक्षिततेविषयीच्या अधिकार्‍यांच्या निष्कर्षांकडे दुर्लक्ष करता येत नाही.&lt;ref name=&quot;JPN19_LEC5&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_LEC10&quot;/&gt;

इंजिन पुरवठादार होंडासाठी जपानी ग्रांप्री महत्त्वाची होती. रेड बुलचा व्हर्सटॅपन पाचव्या ग्रिडवरून सुरु झाला; पहिल्याच फेरीतील संपर्काने मात्र त्याच्या कारला नुकसान झाल्यामुळे तो केवळ १४ फेऱ्यांपर्यंत नोंदला गेला. स्टीवर्डांनी त्याच्यावरील संभाव्य दोषाच्या चौकशीत पुढील कारवाई न करण्याचे ठरवले; उलट संपर्काचा प्रमुख दोष लक्लेरवर ठेवला. त्यामुळे व्हर्सटॅपनची शर्यत पूर्ण न होणे हा नेहमीच्या टायर-रणनीतीचा प्रश्न नव्हता, तर सुरुवातीच्या नुकसानाचा प्रत्यक्ष परिणाम होता.&lt;ref name=&quot;JPN19_VERDEC&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_RACE&quot;/&gt;

रेनॉल्टचे रिकार्डो व हुल्केनबर्ग यांनी रविवारी अनुक्रमे सहावे आणि दहावे स्थान प्राप्त केले होते. त्यांच्या कामगिरीचा तात्कालिक गुणलाभ नऊ इतका होता, ज्यामुळे कारनिर्माता यादीत मॅक्लारेनची पाठलाग करण्याची संधी वाढू शकली असती. रेसिंग पॉइंटने दाखल केलेल्या ब्रेक-बॅलन्स नियंत्रण प्रणालीवरील निषेधामुळे मात्र सर्व चित्र बदलले. २३ ऑक्टोबरच्या सखोल सुनावणीत स्टीवर्डांनी प्रणाली ही तकनीकी नियमांचे थेट उल्लंघन करत नसल्याचा निष्कर्ष काढला, तरी चालकाने बाह्य सहाय्याविना कार चालवावी या क्रीडा नियमाशी ती विसंगत असल्यामुळे दोन्ही रेनॉल्ट कार अपात्र ठरवल्या.&lt;ref name=&quot;JPN19_RENAULT3&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_RENAULT27&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_RENREPORT&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/renault-disqualified-from-results-of-the-japanese-grand-prix.5lDaMU1SWKaXnpEP93CLVB |title=रेनॉल्टच्या दोन्ही कार जपानी ग्रांप्री निकालातून अपात्र |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=२३ ऑक्टोबर २०१९}}&lt;/ref&gt;

=== टायर व्यवस्थापन आणि पिटस्टॉप रणनीती ===

पिरेलीच्या शर्यतीपूर्वीच्या अपेक्षेनुसार एक पिटस्टॉप हा आकर्षक पर्याय होता; मात्र शनिवारी मुसळधार पावसाने जुन्या रबराचा थर धुऊन गेल्याने व रविवारी तापमान वाढल्याने प्रत्यक्ष टायर झीज अधिक झाली. यामुळे आघाडीच्या बहुतांश चालकांनी दोन पिटस्टॉप निवडले. व्हेटेलने १६व्या फेरीत सॉफ्टवरून पुन्हा सॉफ्ट, नंतर ३१व्या फेरीत मीडियम टायर स्वीकारले. बोट्टासने १७व्या फेरीत मीडियम आणि ३६व्या फेरीत सॉफ्ट टायरवर स्विच करत आघाडी सांभाळली.&lt;ref name=&quot;JPN19_PIRELLIRACE&quot;/&gt;

हॅमिल्टनने २१व्या फेरीत मीडियम टायर घेतल्यावर एक पिटस्टॉप पर्याय शक्य होता; मात्र मर्सिडीजने ४२व्या फेरीत त्याला पुन्हा पिटमध्ये बोलावून वापरलेले सॉफ्ट टायर बसवले. त्यामुळे त्याला शेवटी व्हेटेलचा पाठलाग करण्यासाठी अधिक वेग मिळाला, पण दुसऱ्या स्थानासाठी मिळालेला वेळपुरवठा पुरेसा ठरला नाही. हॅमिल्टनने ४५व्या फेरीत १:३०.९८३ ही संपूर्ण शर्यतीतील सर्वात जलद वेळ नोंदवली.&lt;ref name=&quot;JPN19_RACEREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_PIRELLIRACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_FAST&quot;/&gt;

सायेन्सने सॉफ्ट ते मीडियम अशा एकाच पिटस्टॉपमध्ये शर्यत पूर्ण करून पाचवे स्थान मिळवले. गॅस्लीही एकाच स्टॉपच्या रणनीतीत टिकून राहिला. उलट लक्लेरला प्रारंभी पंख बदलल्याने एकूण तीन पिटस्टॉप करावे लागले. ग्रोझाँ, रसल यांसारख्या चालकांनी हार्ड मिश्रणाचा दीर्घ फेरा वापरला, तर रायकोनेन व जोव्हिनाझी यांनी वेगवेगळ्या मिश्रणांचे पर्याय वापरून स्थान सुधारण्याचा प्रयत्न केला.&lt;ref name=&quot;JPN19_PIRELLIRACE&quot;/&gt;

सुझुकाचा निकाल मर्सिडीजच्या २०१९ मधील स्पर्धात्मक सामर्थ्याचा महत्त्वाचा नमुना होता. पात्रतेत फेरारीच्या दोन्ही कार मर्सिडीजपेक्षा पुढे होत्या; पण प्रत्यक्ष शर्यतीत सुरुवातीच्या प्रतिसादाचा, सततच्या वेगाचा आणि पिटस्टॉप अंमलबजावणीचा परिणाम झाला. बोट्टासने तिसऱ्या स्थानावरून पहिल्या वळणापर्यंत आघाडी मिळवल्यानंतर स्वच्छ मार्गावरील वेग प्रभावीपणे वापरला. त्याचा सॉफ्ट–मीडियम–सॉफ्ट दोन थांब्यांचा पर्याय पिरेलीच्या मूळ एका थांब्याच्या अपेक्षेपेक्षा वेगळा असला तरी टायर घासण्याची प्रत्यक्ष परिस्थिती त्याला अनुकूल ठरली.&lt;ref name=&quot;JPN19_TEAMDEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_PIRELLIRACE&quot;/&gt;

अल्बोनने सहाव्या स्थानावरून चौथ्या स्थानापर्यंत मजल मारत त्या वेळच्या कारकिर्दीतील सर्वोत्तम कामगिरी केली. त्याने महत्त्वाच्या मध्यभागातील कारांवर वेगाच्या बळावर मात केली; नॉरिसशी प्रारंभी झालेल्या संपर्कानंतरही संपूर्ण शर्यतीत संयम राखला. तर टोरो रोसोच्या गॅस्लीने नियमित स्पर्धेत नवव्या ग्रिडवरून एकच थांबा करून मूळ निकालात आठवे व सुधारित निकालात सातवे स्थान मिळवले. क्व्यातच्या एकाच थांब्याच्या रणनीतीला रेनॉल्ट अपात्रतेनंतर दहावे स्थान व एक गुण लाभला. या सुधारण्याचा अर्थ प्रत्यक्ष ट्रॅकवर त्याने दहाव्या स्थानावर शर्यत संपवली होती असा नाही.&lt;ref name=&quot;JPN19_TEAMDEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_PIRELLIRACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_RACE&quot;/&gt;

मॅक्लारेनचा सायेन्स हा आघाडीच्या तीन संघांबाहेरील सर्वात चांगला चालक ठरला. त्याच्या सॉफ्ट–मीडियम एका पिटस्टॉपमुळे पाचवे स्थान मिळाले आणि संघाचे मध्यगटातील नेतृत्व बळकट झाले. दुसरीकडे नॉरिसला अल्बोनच्या संपर्कामुळे लवकर पिटमध्ये जावे लागले; त्याने दोनदा टायर बदलले तरी गमावलेले अंतर पूर्ण भरून काढता आले नाही. म्हणून दोन्ही मॅक्लारेन कारांसाठी सारख्या यांत्रिक कामगिरीतूनही प्रारंभीच्या घटनांनी वेगळे परिणाम निर्माण केले.&lt;ref name=&quot;JPN19_TEAMDEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_PIRELLIRACE&quot;/&gt;

रेसिंग पॉइंटचा पेरेझ सुरुवातीला १७व्या ग्रिडवर होता, पण पिटस्टॉप आणि संधींचा उपयोग करत मूळ वर्गीकरणात नववा आला; रेनॉल्ट अपात्रतेनंतर तो आठवा ठरला आणि चार गुण मिळाले. स्ट्रोलने मीडियम टायरवरील लांब धाव पूर्ण करून मूळ ११व्या स्थानावरून सुधारित नववे स्थान व दोन गुण मिळवले. या दोन्ही कारांच्या गुणांचा लाभ थेट सुधारित कारनिर्माता गुणतालिकेत दिसून आला. रेनॉल्टवर निषेध दाखल करणारा संघ स्वतःच निर्णयाचा स्पर्धात्मक लाभार्थी ठरला, तरी स्टीवर्डांची वस्तुनिष्ठ तपासणी आणि आक्षेप दाखल करणाऱ्या पक्षाची भूमिका वेगळी मांडणे आवश्यक आहे.&lt;ref name=&quot;JPN19_RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_RENREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_PIRELLIRACE&quot;/&gt;

अल्फा रोमियोच्या रायकोनेन आणि जोव्हिनाझी यांनी टायरांच्या विविध मिश्रणांवर धावा केल्या, परंतु अपेक्षित प्रगती साधता आली नाही. अधिकृत निकालात त्यांना बारावे व चौदावे स्थान मिळाले. हाससाठी ग्रोझाँने पात्रतेत दहावे स्थान मिळवले असतानाही शर्यतीत वेग कमी पडला. मॅग्नसनचा पात्रतेतील अपघात, कारची घाईघाईने दुरुस्ती आणि त्याला बसलेला गिअरबॉक्स दंड यामुळे त्याची तयारी आणखी कठीण झाली. दोन्ही हास कार गुणांच्या बाहेर राहिल्या. केवळ पात्रतेतील एक वेगवान फेरी आणि रविवारी पूर्ण टायर-धाव यांत मोठा फरक असू शकतो, हे त्यांच्या निकालातून दिसते.&lt;ref name=&quot;JPN19_TEAMDEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_FIAQ&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_RACE&quot;/&gt;

विलियम्सच्या कुबिकासाठी रविवारी सकाळच्या पात्रतेतील अपघातानंतर कार बदलण्याची अडचण निर्माण झाली; त्याला पिट लेनमधून शर्यत सुरू करावी लागली. रसलने १८व्या ग्रिडवरून नियमानुसार सुरुवात केली. दोघांनी मुख्य शर्यत पूर्ण केली, पण वेगातील मर्यादांमुळे ते गुणांसाठी लढू शकले नाहीत. कुबिकाने अधिकृत ५० फेऱ्या पूर्ण करून सतरावे आणि रसलने तेवढ्याच फेऱ्या पूर्ण करून सोळावे स्थान घेतले. पिट-लेन सुरुवातीचा उल्लेख हा २०व्या ग्रिडस्थानाचा पर्याय नाही.&lt;ref name=&quot;JPN19_FIAG&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_KUBDEC&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_RACE&quot;/&gt;

=== शेवटचा टप्पा, समाप्ती संकेत आणि परिणाम ===

बोट्टासने शेवटपर्यंत आघाडी कायम ठेवून विजय मिळवला. व्हेटेल आणि हॅमिल्टन यांच्यात अंतिम टप्प्यात दुसऱ्या स्थानासाठी लढत झाली; व्हेटेलने हॅमिल्टनला मागे ठेवले आणि दोघांतील अंतर ०.५१५ सेकंदावर आले. अल्बोन चौथा आणि सायेन्स पाचवा ठरला. लक्लेरने प्रारंभीच्या नुकसानानंतर सुधारणा करत मूळ अंतिम वर्गीकरणात सातवा क्रमांक मिळवला; नंतर रेनॉल्टच्या अपात्रतेमुळे तो सहाव्यावर आला.&lt;ref name=&quot;JPN19_FIAR&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_RACEREPORT&quot;/&gt;

चेकर्ड-ध्वज दर्शविणारा इलेक्ट्रॉनिक संकेत एका फेरीने लवकर दिसल्यामुळे शर्यतीचे अधिकृत परिणाम ५२व्या फेरीनंतरचे मानण्यात आले. नियोजित ५३ फेऱ्या व काही चालकांनी प्रत्यक्ष चालवलेला शेवटचा भाग हे स्वतंत्र तथ्य आहेत. यामुळे औपचारिक शर्यत अंतर ३०१.६६४ किमी झाले. एफ.आय.ए.च्या १३ ऑक्टोबरच्या वर्गीकरणात रिकार्डो सहावा, हुल्केनबर्ग दहावा होते; २३ ऑक्टोबरच्या स्वतंत्र सुनावणीद्वारे दोघे अपात्र ठरल्यानंतरच अंतिम सर्वकालीन निकाल बदलला.&lt;ref name=&quot;JPN19_FIAR&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_RACEEND&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_RENAULT3&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_RENAULT27&quot;/&gt;

हॅमिल्टनच्या रणनीतीत संघाने जोखीम टाळली, परंतु त्याचे स्पष्ट मत होते की एकच पिटस्टॉप केला असता विजयासाठी अधिक चांगली संधी मिळाली असती. दुसऱ्या थांब्यानंतर त्याने व्हेटेलला अखेरपर्यंत दडपणाखाली ठेवले; पण ट्रॅकवरील स्थानाचा फायदा आणि फेरारीची सरळ रेषेतील क्षमता यामुळे दुसरे स्थान बदलले नाही. चालकाच्या प्रतिक्रियेत आणि संघाच्या सावध रणनीतिक तर्कात फरक राखणे गरजेचे आहे: दुसरा थांबा हा नक्कीच अपयशी ठरलेला निर्णय होता, असे अंतिम क्रमवारीवरूनच निष्कर्ष काढता येत नाही.&lt;ref name=&quot;JPN19_TEAMDEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_RACEREPORT&quot;/&gt;

फेरारीसाठी रविवारचा निकाल दोन परस्परविरोधी चित्रे दाखवतो. एका बाजूला व्हेटेलने १:२७.०६४ अशी सर्वोत्तम वेळ नोंदवून पोल घेतला, जी सुझुकाच्या वेगवान वळणांत फेरारीच्या सुधारलेल्या कार्यक्षमतेचे द्योतक होती. दुसरीकडे, सुरुवातीच्या हालचालीमुळे आघाडी गमावल्यानंतर त्याला बोट्टासला पुन्हा पकडता आले नाही. त्याने सॉफ्ट–सॉफ्ट–मीडियम असा पिरेलीने नोंदवलेला पर्याय वापरला; शेवटी हॅमिल्टनचे वाढते दडपण सहन करत त्याने दुसरे स्थान जपले.&lt;ref name=&quot;JPN19_FIAQ&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_PIRELLIRACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_TEAMDEBRIEF&quot;/&gt;

लक्लेरने तीन पिटस्टॉपनंतर मूळ निकालात सातवे स्थान मिळवले, तर रेनॉल्टची दोन्ही वाहने अपात्र झाल्यावर अधिकृत निकालात सहावे स्थान मिळाले. म्हणून मूळ रविवारच्या बातम्या, १३ ऑक्टोबरची एफ.आय.ए. स्वाक्षरीत वर्गीकरणपत्रिका आणि नंतरचे अद्ययावत निकाल यांत स्थानक्रम वेगळा दिसतो; हा फरक वेळेचा आहे, परस्परविरोधी स्वतंत्र विजयकथांचा नाही.&lt;ref name=&quot;JPN19_FIAR&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_RENAULT3&quot;/&gt;

यंदाच्या जपानी ग्रांप्रीचे विशेष ऐतिहासिक महत्त्व दोन वेगळ्या दुरुस्त्यांमुळे वाढले. पहिली, इलेक्ट्रॉनिक अंतिम झेंडा ५२व्या फेरीत लवकर दर्शवला गेल्यामुळे एफ.आय.ए.ने ५३ व्या फेरीतील नंतरचे प्रसंग अंतिम वर्गीकरणात गणले नाहीत; ही स्पर्धा संचालनाशी संबंधित बाब होती. दुसरी, रेनॉल्टविरुद्ध १३ ऑक्टोबरला दाखल झालेला निषेध २३ ऑक्टोबरला दोन स्वतंत्र अपात्रता निर्णयांत रूपांतरित झाला; त्यातून सुधारित निकाल आणि गुण मिळाले. हे दोन्ही बदल एकाच दंडाचा भाग नव्हते.&lt;ref name=&quot;JPN19_FIAR&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_RACEEND&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_RENAULT3&quot;/&gt;

१३ ऑक्टोबरच्या एफ.आय.ए. दस्तऐवज ४८ मध्ये हॅमिल्टन ३३८, बोट्टास २७४, लक्लेर २२१; तसेच मर्सिडीज ६१२, फेरारी ४३३, रेनॉल्ट ७७ गुणांवर होते. २३ ऑक्टोबरनंतर लक्लेरचे २२३, गॅस्लीचे ७५, पेरेझचे ३७, स्ट्रोलचे २१ आणि क्व्यातचे ३४ गुण झाले; तर रिकार्डो ३४ व हुल्केनबर्ग ३४ गुणांवर मागे गेले. फेरारी ४३५, टोरो रोसो ६२ आणि रेसिंग पॉइंट ५८ वर गेले, रेनॉल्ट ६८ वर आला. ही आकडेवारी मूळ गुणपत्रक व नंतरच्या अधिकृत निर्णयांची जुळणी करून दर्शवली आहे, एकाच मूळ १३ ऑक्टोबरच्या पत्रकाचे चुकीचे वर्णन करून नाही.&lt;ref name=&quot;JPN19_FIAP&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_FIAREV&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_RENREPORT&quot;/&gt;

=== शर्यतीनंतरचे निर्णय, अंतिम वर्गीकरण आणि अजिंक्यपदावरील परिणाम ===

बोट्टासच्या विजयामुळे आणि हॅमिल्टनच्या तिसऱ्या स्थानामुळे मर्सिडीजने सलग सहावे कारनिर्माता अजिंक्यपद निश्चित केले. अशा प्रकारे २०१४पासूनची अपराजित मालिका २०१९ मध्येही कायम राहिली. नंतरचा सुधारित रेनॉल्ट निर्णय मर्सिडीजच्या या कामगिरीत कोणताही बदल घडवत नाही. हॅमिल्टनचे ३३८ आणि बोट्टासचे २७४ गुण झाल्यावर चालक अजिंक्यपद केवळ या दोघांपैकी एकाला मिळणार असल्याचेही स्पष्ट झाले.&lt;ref name=&quot;JPN19_FIAP&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_RACEREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_FIAREV&quot;/&gt;

निर्णय हा प्रत्यक्ष शर्यत वेग, टायर किंवा चालकाच्या चुकांमुळे दिलेला दंड नव्हता. एफ.आय.ए.ने कार क्रमांक ३ व २७ यांना निकालातून वगळले; त्यामुळे रेनॉल्टचे एकत्रित गुण ७७ वरून ६८ झाले. संघाने पुढील अपील न करण्याचे जाहीर केले. सुधारित गुणतालिकेत टोरो रोसो ६२ आणि रेसिंग पॉइंट ५८ गुणांवर आल्याने पाचव्या स्थानासाठीची लढत तीव्र झाली. एकाच संघाच्या दोन कारांची अपात्रता चालक गुण, कारनिर्माता गुण आणि इतर स्पर्धकांची स्थानक्रमवारी या तिन्हीवर कशी प्रभाव टाकते, याचे हे ऐतिहासिक उदाहरण आहे.&lt;ref name=&quot;JPN19_RENAPPEAL&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/renault-opt-not-to-appeal-japanese-grand-prix-disqualification.6XNexMF4f5NIr0xj6n5Pr4 |title=रेनॉल्टचा अपात्रतेविरोधात अपील न करण्याचा निर्णय |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=२४ ऑक्टोबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_FIAREV&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_RENREPORT&quot;/&gt;

== निकालानंतर गुणतालिका ==

खालील गुणतालिका ही १३ ऑक्टोबरच्या मूळ एफ.आय.ए. गुणपत्रकावर २३ ऑक्टोबरच्या सुधारित वर्गीकरणातील बदल लागू केलेली अपात्रतेनंतरची आकडेवारी आहे. समसमान गुण असलेल्या चालकांचा तुलनात्मक क्रम त्यांच्या त्या हंगामातील निकालांच्या गुणक्रमावर आधारित आहे.{{refn|group=टीप|१३ ऑक्टोबरच्या एफ.आय.ए. दस्तऐवज ४८ मधील रेनॉल्टसाठी मूळ ९ जपानी गुण २३ ऑक्टोबरच्या अपात्रता निर्णयांमुळे वजा करावे लागले. इतर पदोन्नत चालकांना सुधारित स्थानानुसार गुण दिले आहेत; हे १३ ऑक्टोबरच्या मूळ दस्तऐवजातील अक्षरशः मुद्रित आकडे नाहीत.}}&lt;ref name=&quot;JPN19_FIAP&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_FIAREV&quot;/&gt;

=== चालक अजिंक्यपद गुणतालिका ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! चालक !! संघ !! गुण
|-
| १ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ३३८
|-
| २ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || २७४
|-
| ३ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || २२३
|-
| ४ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || २१२
|-
| ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || २१२
|-
| ६ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || ७६
|-
| ७ || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]]; याआधी [[रेड बुल रेसिंग]] || ७५
|-
| ८ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]]; याआधी [[टोरो रोसो]] || ६४
|-
| ९ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || ३७
|-
| १० || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || ३५
|-
| ११ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || ३४
|-
| १२ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || ३४
|-
| १३ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || ३४
|-
| १४ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ३१
|-
| १५ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || २१
|-
| १६ || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || २०
|-
| १७ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || ८
|-
| १८ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ४
|-
| १९ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १
|-
| २० || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;JPN19_FIAP&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_FIAREV&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_RENREPORT&quot;/&gt;
|}

=== कारनिर्माते अजिंक्यपद गुणतालिका ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कारनिर्माता !! गुण
|-
| १ || [[मर्सिडीज]] || ६१२
|-
| २ || [[फेरारी]] || ४३५
|-
| ३ || [[रेड बुल रेसिंग]] || ३२३
|-
| ४ || [[मॅक्लारेन]] || १११
|-
| ५ || [[रेनॉल्ट]] || ६८
|-
| ६ || [[टोरो रोसो]] || ६२
|-
| ७ || [[रेसिंग पॉइंट]] || ५८
|-
| ८ || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ३५
|-
| ९ || [[हास]] || २८
|-
| १० || [[विलियम्स रेसिंग]] || १
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;JPN19_FIAP&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_FIAREV&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_RENREPORT&quot;/&gt;
|}

== हे सुद्धा पहा ==

* [[फॉर्म्युला वन]]

* [[जपानी ग्रांप्री]]

* [[सुझुका आंतरराष्ट्रीय रेसिंग कोर्स]]

* [[२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम]]

* [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]]

* [[फॉर्म्युला वन चालक यादी]]

* [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]]

* [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]]

* [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]]

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}

==तळटीप==
{{reflist|group=टीप}}

== बाह्य दुवे ==

* [https://www.formula1.com/en/racing/2019/japan जपानी ग्रांप्री २०१९ : अधिकृत कार्यक्रम]

* [https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1016/japan/race-result जपानी ग्रांप्री २०१९ : सुधारित शर्यत निकाल]

* [https://www.fia.com/documents/championships/fia-formula-one-world-championship-14/season/season-2019-971/event/Japanese%20Grand%20Prix जपानी ग्रांप्री २०१९ : एफ.आय.ए. निर्णय दस्तऐवज]

{{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत
| हंगाम = २०१९
| ग्रांप्री = जपानी ग्रांप्री
| हंगामातील_मागील_शर्यत = २०१९ रशियन ग्रांप्री
| हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०१९ मेक्सिकन ग्रांप्री
| ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१८ जपानी ग्रांप्री
| ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२२ जपानी ग्रांप्री
}}

{{२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम}}
{{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}}
[[वर्ग:जपानी ग्रांप्री]]
[[वर्ग:२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम]]</text>
      <sha1>p20kod5af0r1eqhi0bz1pye0liu9is7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728296</id>
      <parentid>2728295</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T14:11:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KiranBOT II</username>
        <id>140753</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>शुद्धलेखन — योग्य उकार ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#योग्य उकार|अधिक माहिती]]); शुद्धलेखन — योग्य रकार ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#योग्य रकार|अधिक माहिती]])</comment>
      <origin>2728296</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="108368" sha1="hn7myp7scfq8doiiixgxnd0ztspnutx" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत माहिती
| प्रकार = एफ.१
| देश = जपान
| ग्रांप्री = जपानी
| चित्र = Suzuka Circuit 2013 001.svg
| चित्र_शीर्षक = २०१९ जपानी ग्रांप्रीसाठी वापरण्यात आलेल्या सुझुका आंतरराष्ट्रीय रेसिंग कोर्सच्या मार्गाचे रेखाचित्र
| दिनांक = १३ ऑक्टोबर
| वर्ष = २०१९
| अधिकृत_नाव = फॉर्म्युला वन जपानी ग्रांप्री २०१९
| शर्यत_क्रमांक = १७
| हंगामात_एकूण_शर्यती = २१
| शर्यतीचे_ठिकाण = [[सुझुका आंतरराष्ट्रीय रेसिंग कोर्स]], सुझुका, जपान
| सर्किट_प्रकार = कायमस्वरूपी शर्यत मार्ग
| सर्किट_अंतर_किमी = ५.८०७
| सर्किट_अंतर_मैल = ३.६०८
| एकूण_फेऱ्या = ५२
| एकूण_अंतर_किमी = ३०१.६६४
| एकूण_अंतर_मैल = १८७.४४५
| हवामान = रविवारी कोरडे व तुलनेने उबदार; आदल्या दिवशी हागिबिस वादळाचा प्रभाव
| पोल_चालक = [[सेबास्टियन व्हेटेल]]
| पोल_देश = जर्मनी
| पोल_संघ = [[फेरारी]]
| पोल_वेळ = १:२७.०६४
| जलद_चालक = [[लुइस हॅमिल्टन]]
| जलद_देश = युनायटेड किंग्डम
| जलद_संघ = [[मर्सिडीज]]
| जलद_वेळ = १:३०.९८३
| जलद_फेरी = ४५
| पहिला_चालक = [[वालट्टेरी बोट्टास]]
| पहिला_देश = फिनलंड
| पहिला_संघ = [[मर्सिडीज]]
| दुसरा_चालक = [[सेबास्टियन व्हेटेल]]
| दुसरा_देश = जर्मनी
| दुसरा_संघ = [[फेरारी]]
| तिसरा_चालक = [[लुइस हॅमिल्टन]]
| तिसरा_देश = युनायटेड किंग्डम
| तिसरा_संघ = [[मर्सिडीज]]
| हंगामातील_मागील_शर्यत = २०१९ रशियन ग्रांप्री
| हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०१९ मेक्सिकन ग्रांप्री
| ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१८ जपानी ग्रांप्री
| ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२२ जपानी ग्रांप्री
}}

'''२०१९ जपानी ग्रांप्री''' (अधिकृत नाव '''फॉर्म्युला वन जपानी ग्रांप्री २०१९''') ही [[२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम]]ातील सतरावी शर्यत होती. १३ ऑक्टोबर २०१९ रोजी जपानमधील [[सुझुका आंतरराष्ट्रीय रेसिंग कोर्स]] येथे झालेल्या या शर्यतीत [[मर्सिडीज]]चा [[वालट्टेरी बोट्टास]] विजेता ठरला. [[फेरारी]]चा [[सेबास्टियन व्हेटेल]] दुसरा आणि मर्सिडीजचा [[लुइस हॅमिल्टन]] तिसरा आला. व्हेटेलने रविवारी सकाळच्या पात्रतेत १:२७.०६४ वेळेसह पोल मिळवला; हॅमिल्टनने ४५व्या फेरीत १:३०.९८३ ही सर्वात वेगवान फेरी पूर्ण करून अतिरिक्त गुण मिळवला.&lt;ref name=&quot;JPN19_EVENT&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/racing/2019/japan |title=२०१९ जपानी ग्रांप्री : अधिकृत कार्यक्रम |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_FIAQ&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20Japanese%20Grand%20Prix%20-%20Final%20Qualifying%20Classification.pdf |title=एफ.आय.ए. दस्तऐवज २८ : अंतिम पात्रता वर्गीकरण |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=१३ ऑक्टोबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_RACE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1016/japan/race-result |title=जपानी ग्रांप्री : सुधारित अंतिम शर्यत निकाल |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=१३ ऑक्टोबर २०१९}}&lt;/ref&gt;

हागिबिस या तीव्र चक्रीवादळामुळे शनिवारी नियोजित तिसरा मुक्त सराव रद्द झाला आणि पात्रता फेरी शर्यतीच्याच दिवशी सकाळी घेण्यात आली. मूळ कार्यक्रमात ५३ फेऱ्या असल्या तरी अंतिम शर्यत समाप्तीचा संकेत चुकून एक फेरी आधी दिल्याने अधिकृत निकाल ५२ फेऱ्यांनुसार जाहीर करण्यात आला. स्पर्धेनंतर रेसिंग पॉइंटच्या आक्षेपानंतर २३ ऑक्टोबरला रेनॉल्टच्या दोन्ही कार अपात्र ठरल्या आणि अंतिम स्थान व गुणतालिका सुधारण्यात आली.&lt;ref name=&quot;JPN19_TYPHOON&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://api.fia.com/news/2019-fia-formula-1-japanese-grand-prix-updated-statement-typhoon-hagibis |title=हागिबिस वादळामुळे शनिवारी सर्व कार्यक्रम रद्द : एफ.आय.ए. |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=११ ऑक्टोबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_FIAR&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20Japanese%20Grand%20Prix%20-%20Final%20Race%20Classification.pdf |title=एफ.आय.ए. दस्तऐवज ४७ : १३ ऑक्टोबरचे मूळ अंतिम शर्यत वर्गीकरण |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=१३ ऑक्टोबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_RENAULT3&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/jpn_doc_49_-_renault_protest_decision_-_car_3.pdf |title=एफ.आय.ए. दस्तऐवज ४९ : रेनॉल्ट कार क्रमांक ३ अपात्रता |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=२३ ऑक्टोबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_RENAULT27&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/jpn_doc_50_-_renault_protest_decision_-_car_27.pdf |title=एफ.आय.ए. दस्तऐवज ५० : रेनॉल्ट कार क्रमांक २७ अपात्रता |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=२३ ऑक्टोबर २०१९}}&lt;/ref&gt;

== पार्श्वभूमी ==

=== शर्यतीपूर्वीची अजिंक्यपदाची स्थिती ===

रशियन ग्रांप्रीनंतर हॅमिल्टन ३२२ गुणांसह चालक अजिंक्यपदात पहिल्या स्थानावर होता; त्याचा सहकारी बोट्टास २४९ गुणांसह दुसरा, लक्लेर २१५, व्हर्सटॅपन २१२ आणि व्हेटेल १९४ गुणांसह पुढील स्थानी होते. कारनिर्माता अजिंक्यपदात मर्सिडीजचे ५७१ गुण, फेरारीचे ४०९ आणि रेड बुल रेसिंगचे ३११ गुण होते. त्यामुळे जपानी स्पर्धेत मर्सिडीजला कारनिर्माता अजिंक्यपद निश्चित करण्याची महत्त्वाची संधी होती. फेरारीने यापूर्वी सलग काही पात्रता फेऱ्यांत वेग दाखविला होता; मात्र मर्सिडीजची दीर्घ फेऱ्यांतील कामगिरी ही रणनीतीच्या दृष्टीने वेगळी ताकद होती.&lt;ref name=&quot;JPN19_FIAP&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20Japanese%20Grand%20Prix%20-%20Championship%20Points.pdf |title=एफ.आय.ए. दस्तऐवज ४८ : १३ ऑक्टोबरची मूळ गुणतालिका |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=१३ ऑक्टोबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_RACEREPORT&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/brilliant-bottas-beats-vettel-in-suzuka-as-mercedes-crowned-constructors.4D8F5eLPdGMGqmrRqR49dv |title=बोट्टासचा विजय आणि मर्सिडीजचे कारनिर्माता अजिंक्यपद |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=१३ ऑक्टोबर २०१९}}&lt;/ref&gt;

मर्सिडीजच्या दोन्ही चालकांमध्येच अखेर चालक अजिंक्यपदाची शक्यता उरल्याचे जपानी ग्रांप्रीनंतर स्पष्ट झाले. ही वस्तुस्थिती शर्यतीनंतरच्या अंकगणिताशी संबंधित आहे; शर्यतीपूर्वीच्या १६ फेऱ्यांच्या गुणांना नंतरच्या रेनॉल्ट अपात्रतेची दुरुस्ती मागाहून जोडणे योग्य नाही.&lt;ref name=&quot;JPN19_FIAREV&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://api.fia.com/news/decisions-protest-cars-3-and-27-japanese-grand-prix |title=रेनॉल्ट अपात्रतेनंतर एफ.आय.ए.ने प्रसिद्ध केलेले सुधारित निकाल व गुणतालिका |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=२३ ऑक्टोबर २०१९}}&lt;/ref&gt;

=== सर्किट आणि स्पर्धा कार्यक्रम ===

सुझुका आंतरराष्ट्रीय रेसिंग कोर्स हा आठाच्या आकारात रचलेला, वेगवान व तांत्रिक वळणांनी प्रसिद्ध असलेला कायमस्वरूपी मार्ग आहे. त्याची एक फेरी सुमारे ५.८०७ किमी होती. वेगवान वळणांत पुढच्या-मागच्या टायरांवरील पार्श्वबल आणि रस्ता पृष्ठभागामुळे निर्माण होणारी झीज व्यवस्थापित करणे महत्त्वाचे होते. नियोजित अंतर ५३ फेऱ्यांचे होते; शेवटी झेंड्याच्या संकेतसंबंधी त्रुटीमुळे एफ.आय.ए.ने ५२ फेऱ्या आणि ३०१.६६४ किमी हा अधिकृत शर्यतीचा निकाल नोंदवला.&lt;ref name=&quot;JPN19_FIAR&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_PIRELLIPRE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://press.pirelli.com/2019-japanese-grand-prix---preview/ |title=जपानी ग्रांप्री : पिरेलीचा पूर्वआढावा |प्रकाशक=पिरेली |दिनांक=७ ऑक्टोबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_RACEEND&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.racefans.net/2019/10/13/system-error-caused-early-chequered-flag-signal-which-cut-japanese-gp-short/ |title=पूर्वीच दाखविलेल्या अंतिम झेंड्यामुळे शर्यत ५२ फेऱ्यांची ठरली |प्रकाशक=रेसफॅन्स |दिनांक=१३ ऑक्टोबर २०१९}}&lt;/ref&gt;

शुक्रवार, ११ ऑक्टोबरला दोन मुक्त सराव झाले. हागिबिस चक्रीवादळामुळे आयोजकांनी शनिवार, १२ ऑक्टोबरचे सर्व कार्यक्रम, त्यात तिसऱ्या मुक्त सरावासह नियोजित पात्रताही, रद्द केले. पात्रता रविवारी स्थानिक वेळेनुसार सकाळी १० वाजता झाली आणि मुख्य शर्यत दुपारी २:१० वाजता सुरू झाली. हे वेळापत्रक बदल चालक, संघकर्मी व प्रेक्षकांच्या सुरक्षिततेसाठी करण्यात आले; त्यामुळे नियमित शनिवारी होणारे आणखी सराव सत्र यावेळी प्रत्यक्ष झाले नाही.&lt;ref name=&quot;JPN19_TYPHOON&quot;/&gt;

=== सहभागी चालक आणि संघ ===

शर्यतीसाठी १० संघांतील प्रत्येकी दोन असे २० नियमित चालक नोंदले गेले. मात्र शुक्रवारी पहिल्या सरावात जपानी चालक [[नाओकी यामामोटो]] याने टोरो रोसोची क्रमांक ३८ कार चालवून [[पियर गॅस्ली]]ची जागा घेतली; गॅस्ली पुढील दुसऱ्या सरावात, पात्रतेत आणि शर्यतीत आपल्या नियमित कारमध्ये परतला. यामामोटोला स्वतंत्र शर्यत सहभाग किंवा पात्रतेतील स्थान देण्यात आलेले नाही.&lt;ref name=&quot;JPN19_FP1&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1016/japan/practice/1 |title=जपानी ग्रांप्री : पहिला मुक्त सराव निकाल |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=११ ऑक्टोबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_FP2&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1016/japan/practice/2 |title=जपानी ग्रांप्री : दुसरा मुक्त सराव निकाल |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=११ ऑक्टोबर २०१९}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! संघ !! चालक !! कार क्र.
|-
| [[मर्सिडीज]] || [[लुइस हॅमिल्टन]] || ४४
|-
| [[मर्सिडीज]] || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || ७७
|-
| [[फेरारी]] || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || ५
|-
| [[फेरारी]] || [[शार्ल लक्लेर]] || १६
|-
| [[रेड बुल रेसिंग]] || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || ३३
|-
| [[रेड बुल रेसिंग]] || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || २३
|-
| [[रेनॉल्ट]] || [[डॅनियल रिकार्डो]] || ३
|-
| [[रेनॉल्ट]] || [[निको हुल्केनबर्ग]] || २७
|-
| [[मॅक्लारेन]] || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || ५५
|-
| [[मॅक्लारेन]] || [[लॅन्डो नॉरिस]] || ४
|-
| [[रेसिंग पॉइंट]] || [[सर्जिओ पेरेझ]] || ११
|-
| [[रेसिंग पॉइंट]] || [[लान्स स्ट्रोल]] || १८
|-
| [[टोरो रोसो]] || [[पियर गॅस्ली]] || १०
|-
| [[टोरो रोसो]] || [[डॅनिल क्व्यात]] || २६
|-
| [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || [[किमी रायकोनेन]] || ७
|-
| [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || ९९
|-
| [[हास]] || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || ८
|-
| [[हास]] || [[केविन मॅग्नसन]] || २०
|-
| [[विलियम्स रेसिंग]] || [[जॉर्ज रसल]] || ६३
|-
| [[विलियम्स रेसिंग]] || [[रॉबर्ट कुबिका]] || ८८
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;JPN19_INDEX&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/documents/championships/fia-formula-one-world-championship-14/season/season-2019-971/event/Japanese%20Grand%20Prix |title=जपानी ग्रांप्री २०१९ : निर्णय दस्तऐवजांची सूची |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_RACE&quot;/&gt;
|}

=== टायर ===

पिरेलीने या स्पर्धेसाठी उपलब्ध सर्वांत कठीण तीन मिश्रणे दिली: सी१ हार्ड, सी२ मीडियम आणि सी३ सॉफ्ट. सर्किटच्या घर्षक पृष्ठभागामुळे तसेच वेगवान वळणांमधील पार्श्वबलामुळे झीज महत्त्वाची ठरणार होती. प्रत्येक चालकासाठी कोरड्या हवामानाचे एकूण १३ संच उपलब्ध होते; पण हार्ड, मीडियम व सॉफ्ट संचांचे प्रमाण चालकनिहाय वेगवेगळे होते. मर्सिडीजच्या दोन्ही चालकांनी १ हार्ड, ४ मीडियम आणि ८ सॉफ्ट निवडले; तर काही रेनॉल्ट व हास चालकांनी १० सॉफ्ट संच निवडले होते.&lt;ref name=&quot;JPN19_PIRELLIPRE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_TYRESETS&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-tyres-have-the-teams-and-drivers-picked-for-japan.k9bXbt8g9yM9entCEHjaT |title=जपान ग्रांप्रीसाठी चालकनिहाय टायर संच |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_TYREDETAIL&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.gptoday.net/en/news/f1/251230/pirelli-confirms-drivers-tyre-choices-for-japanese-gp |title=चालकनिहाय सी१, सी२ व सी३ टायर वाटप |प्रकाशक=जीपी टुडे}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! टायर प्रकार !! मिश्रण !! बाजूच्या पट्टीचा रंग !! प्रत्येकी उपलब्ध संच
|-
| हार्ड || सी१ || पांढरा || १–२; चालकानुसार
|-
| मीडियम || सी२ || पिवळा || १–४; चालकानुसार
|-
| सॉफ्ट || सी३ || लाल || ८–१०; चालकानुसार
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;JPN19_PIRELLICOMP&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://press.pirelli.com/2019-belgian-and-japanese-grands-prix--tyre-compound-choices/ |title=बेल्जियम आणि जपान ग्रांप्रीसाठी पिरेलीची निवड |प्रकाशक=पिरेली}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_TYRESETS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_TYREDETAIL&quot;/&gt;
|}

== मुक्त सराव सत्रे ==

=== पहिला मुक्त सराव ===

शुक्रवारच्या पहिल्या सत्रात बोट्टासने १:२८.७३१ नोंदवत हॅमिल्टनपेक्षा ०.०७६ सेकंद वेगवान वेळ दिला; व्हेटेल तिसरा आणि लक्लेर चौथा होता. वादळाच्या पूर्वसूचनेमुळे दोन शुक्रवार सत्रांत जास्तीत जास्त तयारी करण्यावर संघांचा भर होता. टोरो रोसोच्या क्रमांक ३८ कारमधील यामामोटोने आपल्या पहिल्या अधिकृत एफ.१ सरावात ३० फेऱ्या पूर्ण करून सतरावे स्थान नोंदवले; त्याच वेळी जोव्हिनाझीला केवळ चार फेऱ्या पूर्ण करता आल्या. यामामोटोचे नाव या सरावात आहे, परंतु मुख्य शर्यतीच्या चालकयादीत नाही.&lt;ref name=&quot;JPN19_FP1&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_TYPHOON&quot;/&gt;

=== मुक्त सराव १ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:२८.७३१ || २६
|-
| २ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || +०.०७६ से. || २५
|-
| ३ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || +०.९८९ से. || २६
|-
| ४ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || +१.१८१ से. || २०
|-
| ५ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +१.३१५ से. || २२
|-
| ६ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +१.६४४ से. || २४
|-
| ७ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || +१.९७१ से. || २१
|-
| ८ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || +२.०७९ से. || २१
|-
| ९ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || +२.२२८ से. || २७
|-
| १० || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || +२.२७० से. || २४
|-
| ११ || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || +२.५५२ से. || २५
|-
| १२ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || +२.५७६ से. || २७
|-
| १३ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || +२.६९५ से. || २९
|-
| १४ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || +२.८३२ से. || २५
|-
| १५ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || +३.०५४ से. || २२
|-
| १६ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || +३.१८९ से. || २३
|-
| १७ || ३८ || [[नाओकी यामामोटो]] || [[टोरो रोसो]] || +३.२८७ से. || ३०
|-
| १८ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +४.०६९ से. || २३
|-
| १९ || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +४.७५३ से. || २७
|-
| २० || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || +८.१५६ से. || ४
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;JPN19_FP1&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_INDEX&quot;/&gt;
|}

=== दुसरा मुक्त सराव ===

दुसऱ्या मुक्त सरावात बोट्टासचा सर्वोत्तम वेळ १:२७.७८५ इतका सुधारला; हॅमिल्टन ०.१०० सेकंद मागे, तर व्हर्सटॅपन ०.२८१ सेकंद मागे तिसरा आला. लक्लेर आणि व्हेटेल पुढे चौथ्या-पाचव्या क्रमांकावर होते. फेरारीने एका जलद फेरीतून क्षमता दाखवली असली, तरी दीर्घ टायर-धावांतील मर्सिडीजचा वेग रणनीतीसाठी अधिक लक्षणीय होता. गॅस्ली पुन्हा टोरो रोसोमध्ये परतला; सर्व २० नियमित चालकांनी या सत्रात वेळ नोंदवला.&lt;ref name=&quot;JPN19_FP2&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_PIRELLIPRE&quot;/&gt;

=== मुक्त सराव २ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:२७.७८५ || ३३
|-
| २ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || +०.१०० से. || ३४
|-
| ३ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.२८१ से. || २४
|-
| ४ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || +०.३५६ से. || २८
|-
| ५ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || +०.५९१ से. || ३७
|-
| ६ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.६१७ से. || ३४
|-
| ७ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || +१.२६६ से. || २९
|-
| ८ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || +१.५१४ से. || २८
|-
| ९ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || +१.५६९ से. || ३४
|-
| १० || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || +१.५७३ से. || ३५
|-
| ११ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || +१.६९२ से. || २९
|-
| १२ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || +१.७२७ से. || ३५
|-
| १३ || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || +१.७६८ से. || २८
|-
| १४ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || +१.८१२ से. || २७
|-
| १५ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || +१.८६६ से. || ३३
|-
| १६ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || +१.९६४ से. || ३१
|-
| १७ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || +२.०७४ से. || ३०
|-
| १८ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || +२.५४९ से. || २९
|-
| १९ || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +३.१३१ से. || ३५
|-
| २० || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +३.२८६ से. || ३६
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;JPN19_FP2&quot;/&gt;
|}

=== तिसरा मुक्त सराव ===

तिसरे मुक्त सराव सत्र शनिवार, १२ ऑक्टोबरला हागिबिस वादळामुळे अधिकृतपणे रद्द करण्यात आले. या सत्रात एकाही चालकाने वेळ नोंदवलेली नाही किंवा प्रत्यक्ष सराव फेऱ्या चालवलेल्या नाहीत. नियमित ११-तक्ता मांडणी जपण्यासाठी खाली अधिकृतपणे रद्द झालेल्या सत्राचा आवश्यक तक्ता ठेवला आहे; त्यात काल्पनिक चालक किंवा वेळ भरलेली नाही.&lt;ref name=&quot;JPN19_TYPHOON&quot;/&gt;

=== मुक्त सराव ३ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;JPN19_TYPHOON&quot;/&gt;
|}

== मुख्य शर्यतीची पात्रता फेरी ==

=== फेरी १ ===

रविवारी सकाळी झालेल्या पहिल्या फेरीत फेरारीचा लक्लेर १:२८.४०५ वेळेसह आघाडीवर होता. मॅग्नसनचा अपघात झाल्यामुळे लाल ध्वज दाखवून सत्र थांबवावे लागले; त्याला वैध पात्रता वेळ नोंदवता आली नाही. कुबिकाची कारदेखील अपघातात खराब झाली आणि त्याचाही वैध वेळ नोंदला गेला नाही. रिकार्डो, पेरेझ आणि रसल पहिल्याच फेरीत बाद झाले. मॅग्नसन व कुबिका यांना वेगाची आवश्यक अट पूर्ण न झाली तरी एफ.आय.ए. स्टीवर्डांनी शर्यतीत सहभागाची विशेष परवानगी दिली.&lt;ref name=&quot;JPN19_FIAQ&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_QUAL&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1016/japan/qualifying |title=जपानी ग्रांप्री : पात्रता फेरीचे निकाल |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_FIAG&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20Japanese%20Grand%20Prix%20-%20Final%20Starting%20Grid.pdf |title=एफ.आय.ए. दस्तऐवज ३३ : अंतिम सुरुवातीची क्रमवारी |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=१३ ऑक्टोबर २०१९}}&lt;/ref&gt;

=== फेरी २ ===

दुसऱ्या फेरीत मर्सिडीजचे बोट्टास १:२७.६८८ आणि हॅमिल्टन १:२७.८२६ या वेगवान वेळांमुळे पुढे आले. फेरारीच्या व्हेटेलने १:२८.१७४ आणि लक्लेरने १:२८.१७९ नोंदवले; अल्बोनने १:२८.१५६ वेळ केली. जोव्हिनाझी, स्ट्रोल, रायकोनेन, क्व्यात आणि हुल्केनबर्ग यांचे आव्हान येथे संपले. शेवटच्या पात्रता फेरीसाठी दोन्ही मर्सिडीज, दोन्ही फेरारी, दोन्ही रेड बुल, दोन्ही मॅक्लारेन, गॅस्ली व ग्रोझाँ पात्र ठरले.&lt;ref name=&quot;JPN19_FIAQ&quot;/&gt;

=== फेरी ३ ===

अंतिम फेरीत व्हेटेलने १:२७.०६४ अशी विक्रमी फेरी घालत पोल स्थान घेतले; लक्लेर ०.१८९ सेकंद मागे राहिला. बोट्टास १:२७.२९३ वर तिसरा, हॅमिल्टन १:२७.३०२ वर चौथा ठरला. विशेष म्हणजे व्हर्सटॅपन आणि अल्बोन या दोघांनीही १:२७.८५१ अशी समान सर्वोत्तम वेळ केली; ही वेळ प्रथम नोंदवल्यामुळे व्हर्सटॅपन पाचव्या आणि अल्बोन सहाव्या स्थानावर राहिला. सायेन्स सातवा, नॉरिस आठवा, गॅस्ली नववा आणि ग्रोझाँ दहावा झाला.&lt;ref name=&quot;JPN19_FIAQ&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_QUAL&quot;/&gt;

=== मुख्य शर्यतीच्या पात्रता फेरीचे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी १ !! फेरी २ !! फेरी ३ !! एकूण फेऱ्या
|-
| १ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || १:२८.९८८ || १:२८.१७४ || १:२७.०६४ || १६
|-
| २ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || १:२८.४०५ || १:२८.१७९ || १:२७.२५३ || १६
|-
| ३ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:२८.८९६ || १:२७.६८८ || १:२७.२९३ || २१
|-
| ४ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:२८.७३५ || १:२७.८२६ || १:२७.३०२ || २०
|-
| ५ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:२८.७५४ || १:२८.४९९ || १:२७.८५१ || १६
|-
| ६ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:२९.३५१ || १:२८.१५६ || १:२७.८५१ || १९
|-
| ७ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || १:२९.०१८ || १:२८.५७७ || १:२८.३०४ || २१
|-
| ८ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || १:२८.८७३ || १:२८.५७१ || १:२८.४६४ || २१
|-
| ९ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || १:२९.४११ || १:२८.७७९ || १:२८.८३६ || २१
|-
| १० || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || १:२९.५७२ || १:२९.१४४ || १:२९.३४१ || १५
|-
| ११ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:२९.६०४ || १:२९.२५४ || वेळ नाही || १५
|-
| १२ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:२९.५९४ || १:२९.३४५ || वेळ नाही || १२
|-
| १३ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:२९.६३६ || १:२९.३५८ || वेळ नाही || १५
|-
| १४ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || १:२९.७२३ || १:२९.५६३ || वेळ नाही || १६
|-
| १५ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || १:२९.६१९ || १:३०.११२ || वेळ नाही || १३
|-
| १६ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || १:२९.८२२ || वेळ नाही || वेळ नाही || ८
|-
| १७ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:३०.३४४ || वेळ नाही || वेळ नाही || ९
|-
| १८ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३०.३६४ || वेळ नाही || वेळ नाही || १०
|-
| अवर्गीकृत || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || वेळ नाही || वेळ नाही || वेळ नाही || २
|-
| अवर्गीकृत || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || वेळ नाही || वेळ नाही || वेळ नाही || १
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;8&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;JPN19_FIAQ&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_QUAL&quot;/&gt;
|}

=== मुख्य शर्यतीची अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी ===

एफ.आय.ए.च्या अंतिम सुरुवातीच्या क्रमवारीनुसार एकूण १९ चालकांना क्रमांकित ग्रिड स्थान मिळाले. मॅग्नसनला वैध पात्रता वेळ नसतानाही स्टीवर्डांनी अनुमती देऊन गिअरबॉक्स दंडानंतर १९व्या स्थानावर ठेवले. कुबिकाने पात्रतेतील अपघातानंतर कारची सर्व्हायव्हल सेल बदलल्यामुळे त्याला केवळ पिट लेनमधून सुरुवात करण्याची परवानगी होती; त्याला काल्पनिक २०वे ग्रिड स्थान देणे चुकीचे ठरेल. फेरारीने पहिली रांग राखली.&lt;ref name=&quot;JPN19_FIAG&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_KUBDEC&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20Japanese%20Grand%20Prix%20-%20Decision%20-%20Car%2088%20%28change%20of%20survival%20cell%29.pdf |title=कुबिकाची कार बदलल्याने पिट लेनमधून सुरुवात |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=१३ ऑक्टोबर २०१९}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! ग्रिड !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पात्रता वेळ / स्थिती
|-
| १ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || १:२७.०६४
|-
| २ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || १:२७.२५३
|-
| ३ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:२७.२९३
|-
| ४ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:२७.३०२
|-
| ५ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:२७.८५१
|-
| ६ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:२७.८५१
|-
| ७ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || १:२८.३०४
|-
| ८ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || १:२८.४६४
|-
| ९ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || १:२८.८३६
|-
| १० || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || १:२९.३४१
|-
| ११ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:२९.२५४
|-
| १२ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:२९.३४५
|-
| १३ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:२९.३५८
|-
| १४ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || १:२९.५६३
|-
| १५ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || १:३०.११२
|-
| १६ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || १:२९.८२२
|-
| १७ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:३०.३४४
|-
| १८ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३०.३६४
|-
| १९ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || स्टीवर्डांच्या परवानगीने; गिअरबॉक्स दंड
|-
| पिट लेन || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || पिट लेनमधून सुरुवात; कार बदलली
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;5&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;JPN19_FIAG&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_KUBDEC&quot;/&gt;
|}

== मुख्य शर्यत ==

=== प्रारंभ, धडक आणि सुरुवातीचे स्थानबदल ===

बोट्टासने तिसऱ्या ग्रिडस्थानावरून उत्कृष्ट सुरुवात करून व्हेटेलला पहिल्या वळणापूर्वी मागे टाकले. पोल मिळवलेल्या व्हेटेलची कार सुरुवातीला क्षणभर हलल्याने तो लयीत आला नाही; संभाव्य चुकीच्या सुरुवातीची चौकशी झाली, परंतु स्टीवर्डांनी दंड लावला नाही. बोट्टासने पहिल्या फेऱ्यांपासून आघाडीचे अंतर उघडण्यास सुरुवात केली, तर हॅमिल्टन व्हेटेलच्या मागे तिसऱ्या क्रमांकासाठी धावला.&lt;ref name=&quot;JPN19_RACEREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_TEAMDEBRIEF&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-the-teams-said-race-day-in-japan-2019.XUdMsTX4ncSmmzKXLdZOU |title=जपानी ग्रांप्रीतील सर्व दहा संघांचे स्पर्धोत्तर विवेचन |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=१३ ऑक्टोबर २०१९}}&lt;/ref&gt;

पहिल्या फेरीतील पहिल्या दोन वळणांदरम्यान लक्लेरच्या कारचा व्हर्सटॅपनच्या रेड बुलशी संपर्क झाला. स्टीवर्डांच्या निष्कर्षानुसार लक्लेरने दुसऱ्या वळणात पुढील कारमुळे पुढच्या बाजूची पकड गमावली, त्यामुळे धडक होऊन व्हर्सटॅपन मार्गाबाहेर गेला. व्हर्सटॅपनला झालेल्या नुकसानीमुळे तो पुढे निवृत्त झाला आणि त्याच्या स्वतःच्या कृतीवर अतिरिक्त दंड देण्यात आला नाही. लक्लेरच्या फेरारीचे पुढचे पंख खराब झाले; त्याचे तुकडे मार्गावर पडत असतानाही कार आणखी काही वेळ धावली. संबंधित निर्णयांमुळे लक्लेरला एकूण पंधरा सेकंदांचे दोन स्वतंत्र दंड मिळाले; फेरारीला अतिरिक्त आर्थिक दंडही देण्यात आला.&lt;ref name=&quot;JPN19_VERDEC&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20Japanese%20Grand%20Prix%20-%20Decision%20-%20Car%2033%20%28turn%201%20incident%20with%20car%2016%29.pdf |title=पहिल्या फेरीतील व्हर्सटॅपन संबंधित तपास : पुढील कारवाई नाही |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=१३ ऑक्टोबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_LEC5&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20Japanese%20Grand%20Prix%20-%20Offence%20-%20Car%2016%20%28turn%201%20incident%20with%20car%2033%29.pdf |title=लक्लेरच्या पहिल्या फेरीतील धडकेवरील पाच सेकंदांचा दंड |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=१३ ऑक्टोबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_LEC10&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20Japanese%20Grand%20Prix%20-%20Offence%20-%20Car%2016%20%28unsafe%20condition%29.pdf |title=लक्लेरच्या असुरक्षित कारवर दहा सेकंद व संघावर आर्थिक दंड |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=१३ ऑक्टोबर २०१९}}&lt;/ref&gt;

नुकसान तपासण्यासाठी लक्लेरला तिसऱ्या फेरीअखेर पिटमध्ये थांबावे लागले. त्यामुळे त्याची मुख्य शर्यत गुणांसाठी पुनरागमन करण्याची झाली. मॅक्लारेनचा नॉरिस पहिल्या टप्प्यात अल्बोनशी झालेल्या संपर्कात वेग गमावून लवकर रणनीती बदलण्यास भाग पडला; सायेन्सने मात्र प्रथम पाच स्थानांसाठी सातत्यपूर्ण वेग राखला.&lt;ref name=&quot;JPN19_RACEREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_TEAMDEBRIEF&quot;/&gt;

=== टायर व्यवस्थापन आणि पिटस्टॉप रणनीती ===

पिरेलीच्या शर्यतीपूर्वीच्या अपेक्षेनुसार एक पिटस्टॉप हा आकर्षक पर्याय होता; मात्र शनिवारी मुसळधार पावसाने जुन्या रबराचा थर धुऊन गेल्याने व रविवारी तापमान वाढल्याने प्रत्यक्ष टायर झीज अधिक झाली. यामुळे आघाडीच्या बहुतांश चालकांनी दोन पिटस्टॉप निवडले. व्हेटेलने १६व्या फेरीत सॉफ्टवरून पुन्हा सॉफ्ट, नंतर ३१व्या फेरीत मीडियम टायर स्वीकारले. बोट्टासने १७व्या फेरीत मीडियम आणि ३६व्या फेरीत सॉफ्ट टायरवर स्विच करत आघाडी सांभाळली.&lt;ref name=&quot;JPN19_PIRELLIRACE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://press.pirelli.com/2019-japanese-grand-prix---race/ |title=जपानी ग्रांप्री : पिरेलीचे टायर व रणनीती विश्लेषण |प्रकाशक=पिरेली |दिनांक=१३ ऑक्टोबर २०१९}}&lt;/ref&gt;

हॅमिल्टनने २१व्या फेरीत मीडियम टायर घेतल्यावर एक पिटस्टॉप पर्याय शक्य होता; मात्र मर्सिडीजने ४२व्या फेरीत त्याला पुन्हा पिटमध्ये बोलावून वापरलेले सॉफ्ट टायर बसवले. त्यामुळे त्याला शेवटी व्हेटेलचा पाठलाग करण्यासाठी अधिक वेग मिळाला, पण दुसऱ्या स्थानासाठी मिळालेला वेळपुरवठा पुरेसा ठरला नाही. हॅमिल्टनने ४५व्या फेरीत १:३०.९८३ ही संपूर्ण शर्यतीतील सर्वात जलद वेळ नोंदवली.&lt;ref name=&quot;JPN19_RACEREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_PIRELLIRACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_FAST&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1016/japan/fastest-laps |title=जपानी ग्रांप्री : सर्व चालकांच्या सर्वात वेगवान फेऱ्या |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

सायेन्सने सॉफ्ट ते मीडियम अशा एकाच पिटस्टॉपमध्ये शर्यत पूर्ण करून पाचवे स्थान मिळवले. गॅस्लीही एकाच स्टॉपच्या रणनीतीत टिकून राहिला. उलट लक्लेरला प्रारंभी पंख बदलल्याने एकूण तीन पिटस्टॉप करावे लागले. ग्रोझाँ, रसल यांसारख्या चालकांनी हार्ड मिश्रणाचा दीर्घ फेरा वापरला, तर रायकोनेन व जोव्हिनाझी यांनी वेगवेगळ्या मिश्रणांचे पर्याय वापरून स्थान सुधारण्याचा प्रयत्न केला.&lt;ref name=&quot;JPN19_PIRELLIRACE&quot;/&gt;

=== शेवटचा टप्पा, समाप्ती संकेत आणि परिणाम ===

बोट्टासने शेवटपर्यंत आघाडी कायम ठेवून विजय मिळवला. व्हेटेल आणि हॅमिल्टन यांच्यात अंतिम टप्प्यात दुसऱ्या स्थानासाठी लढत झाली; व्हेटेलने हॅमिल्टनला मागे ठेवले आणि दोघांतील अंतर ०.५१५ सेकंदावर आले. अल्बोन चौथा आणि सायेन्स पाचवा ठरला. लक्लेरने प्रारंभीच्या नुकसानानंतर सुधारणा करत मूळ अंतिम वर्गीकरणात सातवा क्रमांक मिळवला; नंतर रेनॉल्टच्या अपात्रतेमुळे तो सहाव्यावर आला.&lt;ref name=&quot;JPN19_FIAR&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_RACEREPORT&quot;/&gt;

चेकर्ड-ध्वज दर्शविणारा इलेक्ट्रॉनिक संकेत एका फेरीने लवकर दिसल्यामुळे शर्यतीचे अधिकृत परिणाम ५२व्या फेरीनंतरचे मानण्यात आले. नियोजित ५३ फेऱ्या व काही चालकांनी प्रत्यक्ष चालवलेला शेवटचा भाग हे स्वतंत्र तथ्य आहेत. यामुळे औपचारिक शर्यत अंतर ३०१.६६४ किमी झाले. एफ.आय.ए.च्या १३ ऑक्टोबरच्या वर्गीकरणात रिकार्डो सहावा, हुल्केनबर्ग दहावा होते; २३ ऑक्टोबरच्या स्वतंत्र सुनावणीद्वारे दोघे अपात्र ठरल्यानंतरच अंतिम सर्वकालीन निकाल बदलला.&lt;ref name=&quot;JPN19_FIAR&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_RACEEND&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_RENAULT3&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_RENAULT27&quot;/&gt;

=== मुख्य शर्यतीचे निकाल ===

खाली २३ ऑक्टोबर २०१९ च्या रेनॉल्ट अपात्रता निर्णयांनंतरची सुधारित अंतिम स्थानक्रमवारी आहे. १३ ऑक्टोबरच्या मूळ एफ.आय.ए. गुणपत्रकातील रेनॉल्टला दिलेले नऊ गुण या अंतिम निकालात लागू नाहीत.{{refn|group=टीप|एफ.आय.ए.चे दस्तऐवज ४७ व ४८ दिनांक १३ ऑक्टोबरचे आहेत. दस्तऐवज ४९ आणि ५० या २३ ऑक्टोबरच्या निर्णयांनंतर क्रमवारीतील बदलांसाठी अद्ययावत निकाल व गुण वापरले आहेत.}}&lt;ref name=&quot;JPN19_FIAR&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_FIAREV&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पूर्ण फेऱ्या !! वेळ / अंतर / स्थिती !! गुण
|-
| १ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || ५२ || १:२१:४६.७५५ || २५
|-
| २ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || ५२ || +१३.३४३ || १८
|-
| ३ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ५२ || +१३.८५८ || १६
|-
| ४ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ५२ || +५९.५३७ || १२
|-
| ५ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || ५२ || +६९.१०१ || १०
|-
| ६ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || ५१ || +१ फेरी || ८
|-
| ७ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || ५१ || +१ फेरी || ६
|-
| ८ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || ५१ || +१ फेरी || ४
|-
| ९ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || ५१ || +१ फेरी || २
|-
| १० || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || ५१ || +१ फेरी || १
|-
| ११ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || ५१ || +१ फेरी || ०
|-
| १२ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ५१ || +१ फेरी || ०
|-
| १३ || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || ५१ || +१ फेरी || ०
|-
| १४ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ५१ || +१ फेरी || ०
|-
| १५ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || ५१ || +१ फेरी || ०
|-
| १६ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ५० || +२ फेऱ्या || ०
|-
| १७ || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ५० || +२ फेऱ्या || ०
|-
| अवर्गीकृत || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १४ || निवृत्त || ०
|-
| अपात्र || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || ५१ || अपात्र || ०
|-
| अपात्र || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || ५१ || अपात्र || ०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;JPN19_RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_FIAR&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_RENAULT3&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_RENAULT27&quot;/&gt;
|}

=== सर्वात वेगवान फेरी ===

हॅमिल्टनने ४५व्या फेरीत १:३०.९८३ वेळ नोंदवून गुणांसाठी पात्र सर्वात वेगवान फेरीचा अतिरिक्त एक गुण मिळवला. खाली २० शर्यत चालकांच्या अधिकृत फॉर्म्युला वन वेळनोंदीतील वैध सर्वोत्तम फेऱ्या दिल्या आहेत. रेनॉल्ट अपात्रतेचा स्वतंत्र परिणाम चालकांच्या आधी प्रत्यक्ष नोंदलेल्या वेळांच्या ऐतिहासिक अस्तित्वावर होत नाही. सर्व फेऱ्यांचे अंक एफ.आय.ए. क्रमपद्धतीशी वेगळ्या पूर्ण स्वाक्षरीत सर्वचालक दस्तऐवजातून स्वतंत्रपणे ताडता न आल्याने या स्तंभातील स्रोत-सीमा अहवालात दिली आहे.&lt;ref name=&quot;JPN19_FAST&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_FIAR&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! क्रम !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी (एफआयए) !! फेरीचा वेळ !! सरासरी वेग (किमी/ता.)
|-
| १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ४५ || १:३०.९८३ || २२९.७७०
|-
| २ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || ४८ || १:३१.६११ || २२८.१९५
|-
| ३ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || ४९ || १:३१.७३२ || २२७.८९४
|-
| ४ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || ४९ || १:३१.८६२ || २२७.५७१
|-
| ५ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || ३८ || १:३२.१२२ || २२६.९२९
|-
| ६ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ५१ || १:३२.३६९ || २२६.३२२
|-
| ७ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || ४६ || १:३२.६२१ || २२५.७०६
|-
| ८ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ३६ || १:३२.७७५ || २२५.३३२
|-
| ९ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ५० || १:३३.१९० || २२४.३२८
|-
| १० || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || ४७ || १:३३.२३९ || २२४.२१०
|-
| ११ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || ४८ || १:३३.४८१ || २२३.६३०
|-
| १२ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || ४६ || १:३३.५६३ || २२३.४३४
|-
| १३ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || ३१ || १:३४.११६ || २२२.१२१
|-
| १४ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || २६ || १:३४.७१३ || २२०.७२१
|-
| १५ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || ४७ || १:३४.९२१ || २२०.२३७
|-
| १६ || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || १८ || १:३४.९८८ || २२०.०८२
|-
| १७ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || ४३ || १:३५.३२१ || २१९.३१३
|-
| १८ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || २७ || १:३५.४५८ || २१८.९९८
|-
| १९ || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ४४ || १:३६.३३२ || २१७.०१२
|-
| २० || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १० || १:३७.२४९ || २१४.९६५
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;JPN19_FAST&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_FIAR&quot;/&gt;
|}

== मुख्य शर्यतीनंतरचे विश्लेषण ==

=== प्रारंभ, धडक आणि सुरुवातीचे स्थानबदल ===

बोट्टासने तिसऱ्या ग्रिडस्थानावरून उत्कृष्ट सुरुवात करून व्हेटेलला पहिल्या वळणापूर्वी मागे टाकले. पोल मिळवलेल्या व्हेटेलची कार सुरुवातीला क्षणभर हलल्याने तो लयीत आला नाही; संभाव्य चुकीच्या सुरुवातीची चौकशी झाली, परंतु स्टीवर्डांनी दंड लावला नाही. बोट्टासने पहिल्या फेऱ्यांपासून आघाडीचे अंतर उघडण्यास सुरुवात केली, तर हॅमिल्टन व्हेटेलच्या मागे तिसऱ्या क्रमांकासाठी धावला.&lt;ref name=&quot;JPN19_RACEREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_TEAMDEBRIEF&quot;/&gt;

पहिल्या फेरीतील पहिल्या दोन वळणांदरम्यान लक्लेरच्या कारचा व्हर्सटॅपनच्या रेड बुलशी संपर्क झाला. स्टीवर्डांच्या निष्कर्षानुसार लक्लेरने दुसऱ्या वळणात पुढील कारमुळे पुढच्या बाजूची पकड गमावली, त्यामुळे धडक होऊन व्हर्सटॅपन मार्गाबाहेर गेला. व्हर्सटॅपनला झालेल्या नुकसानीमुळे तो पुढे निवृत्त झाला आणि त्याच्या स्वतःच्या कृतीवर अतिरिक्त दंड देण्यात आला नाही. लक्लेरच्या फेरारीचे पुढचे पंख खराब झाले; त्याचे तुकडे मार्गावर पडत असतानाही कार आणखी काही वेळ धावली. संबंधित निर्णयांमुळे लक्लेरला एकूण पंधरा सेकंदांचे दोन स्वतंत्र दंड मिळाले; फेरारीला अतिरिक्त आर्थिक दंडही देण्यात आला.&lt;ref name=&quot;JPN19_VERDEC&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_LEC5&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_LEC10&quot;/&gt;

नुकसान तपासण्यासाठी लक्लेरला तिसऱ्या फेरीअखेर पिटमध्ये थांबावे लागले. त्यामुळे त्याची मुख्य शर्यत गुणांसाठी पुनरागमन करण्याची झाली. मॅक्लारेनचा नॉरिस पहिल्या टप्प्यात अल्बोनशी झालेल्या संपर्कात वेग गमावून लवकर रणनीती बदलण्यास भाग पडला; सायेन्सने मात्र प्रथम पाच स्थानांसाठी सातत्यपूर्ण वेग राखला.&lt;ref name=&quot;JPN19_RACEREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_TEAMDEBRIEF&quot;/&gt;

लक्लेरच्या शर्यतीचा मुख्य भाग पहिल्या फेरीतील व्हर्सटॅपनशी झालेली धडक आणि खराब पंखासह पुढे चालविणे हा होता. स्वतंत्र एफ.आय.ए. निर्णयांनी दोन्ही बाबी वेगळ्या मानल्या: संपर्काची मुख्य जबाबदारी लक्लेरवर ठेवून पाच सेकंदांचा दंड आणि धोकादायक स्थितीत कार थांबवण्यास झालेल्या उशिरासाठी दहा सेकंदांचा दंड; फेरारीला २५,००० युरोंचा संघदंडही होता. त्यामुळे त्याने ट्रॅकवर केलेल्या पुनरागमनाचा दर्जा मान्य करतानाच सुरक्षिततेविषयीच्या अधिकाऱ्यांच्या निष्कर्षांकडे दुर्लक्ष करता येत नाही.&lt;ref name=&quot;JPN19_LEC5&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_LEC10&quot;/&gt;

इंजिन पुरवठादार होंडासाठी जपानी ग्रांप्री महत्त्वाची होती. रेड बुलचा व्हर्सटॅपन पाचव्या ग्रिडवरून सुरू झाला; पहिल्याच फेरीतील संपर्काने मात्र त्याच्या कारला नुकसान झाल्यामुळे तो केवळ १४ फेऱ्यांपर्यंत नोंदला गेला. स्टीवर्डांनी त्याच्यावरील संभाव्य दोषाच्या चौकशीत पुढील कारवाई न करण्याचे ठरवले; उलट संपर्काचा प्रमुख दोष लक्लेरवर ठेवला. त्यामुळे व्हर्सटॅपनची शर्यत पूर्ण न होणे हा नेहमीच्या टायर-रणनीतीचा प्रश्न नव्हता, तर सुरुवातीच्या नुकसानाचा प्रत्यक्ष परिणाम होता.&lt;ref name=&quot;JPN19_VERDEC&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_RACE&quot;/&gt;

रेनॉल्टचे रिकार्डो व हुल्केनबर्ग यांनी रविवारी अनुक्रमे सहावे आणि दहावे स्थान प्राप्त केले होते. त्यांच्या कामगिरीचा तात्कालिक गुणलाभ नऊ इतका होता, ज्यामुळे कारनिर्माता यादीत मॅक्लारेनची पाठलाग करण्याची संधी वाढू शकली असती. रेसिंग पॉइंटने दाखल केलेल्या ब्रेक-बॅलन्स नियंत्रण प्रणालीवरील निषेधामुळे मात्र सर्व चित्र बदलले. २३ ऑक्टोबरच्या सखोल सुनावणीत स्टीवर्डांनी प्रणाली ही तकनीकी नियमांचे थेट उल्लंघन करत नसल्याचा निष्कर्ष काढला, तरी चालकाने बाह्य सहाय्याविना कार चालवावी या क्रीडा नियमाशी ती विसंगत असल्यामुळे दोन्ही रेनॉल्ट कार अपात्र ठरवल्या.&lt;ref name=&quot;JPN19_RENAULT3&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_RENAULT27&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_RENREPORT&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/renault-disqualified-from-results-of-the-japanese-grand-prix.5lDaMU1SWKaXnpEP93CLVB |title=रेनॉल्टच्या दोन्ही कार जपानी ग्रांप्री निकालातून अपात्र |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=२३ ऑक्टोबर २०१९}}&lt;/ref&gt;

=== टायर व्यवस्थापन आणि पिटस्टॉप रणनीती ===

पिरेलीच्या शर्यतीपूर्वीच्या अपेक्षेनुसार एक पिटस्टॉप हा आकर्षक पर्याय होता; मात्र शनिवारी मुसळधार पावसाने जुन्या रबराचा थर धुऊन गेल्याने व रविवारी तापमान वाढल्याने प्रत्यक्ष टायर झीज अधिक झाली. यामुळे आघाडीच्या बहुतांश चालकांनी दोन पिटस्टॉप निवडले. व्हेटेलने १६व्या फेरीत सॉफ्टवरून पुन्हा सॉफ्ट, नंतर ३१व्या फेरीत मीडियम टायर स्वीकारले. बोट्टासने १७व्या फेरीत मीडियम आणि ३६व्या फेरीत सॉफ्ट टायरवर स्विच करत आघाडी सांभाळली.&lt;ref name=&quot;JPN19_PIRELLIRACE&quot;/&gt;

हॅमिल्टनने २१व्या फेरीत मीडियम टायर घेतल्यावर एक पिटस्टॉप पर्याय शक्य होता; मात्र मर्सिडीजने ४२व्या फेरीत त्याला पुन्हा पिटमध्ये बोलावून वापरलेले सॉफ्ट टायर बसवले. त्यामुळे त्याला शेवटी व्हेटेलचा पाठलाग करण्यासाठी अधिक वेग मिळाला, पण दुसऱ्या स्थानासाठी मिळालेला वेळपुरवठा पुरेसा ठरला नाही. हॅमिल्टनने ४५व्या फेरीत १:३०.९८३ ही संपूर्ण शर्यतीतील सर्वात जलद वेळ नोंदवली.&lt;ref name=&quot;JPN19_RACEREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_PIRELLIRACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_FAST&quot;/&gt;

सायेन्सने सॉफ्ट ते मीडियम अशा एकाच पिटस्टॉपमध्ये शर्यत पूर्ण करून पाचवे स्थान मिळवले. गॅस्लीही एकाच स्टॉपच्या रणनीतीत टिकून राहिला. उलट लक्लेरला प्रारंभी पंख बदलल्याने एकूण तीन पिटस्टॉप करावे लागले. ग्रोझाँ, रसल यांसारख्या चालकांनी हार्ड मिश्रणाचा दीर्घ फेरा वापरला, तर रायकोनेन व जोव्हिनाझी यांनी वेगवेगळ्या मिश्रणांचे पर्याय वापरून स्थान सुधारण्याचा प्रयत्न केला.&lt;ref name=&quot;JPN19_PIRELLIRACE&quot;/&gt;

सुझुकाचा निकाल मर्सिडीजच्या २०१९ मधील स्पर्धात्मक सामर्थ्याचा महत्त्वाचा नमुना होता. पात्रतेत फेरारीच्या दोन्ही कार मर्सिडीजपेक्षा पुढे होत्या; पण प्रत्यक्ष शर्यतीत सुरुवातीच्या प्रतिसादाचा, सततच्या वेगाचा आणि पिटस्टॉप अंमलबजावणीचा परिणाम झाला. बोट्टासने तिसऱ्या स्थानावरून पहिल्या वळणापर्यंत आघाडी मिळवल्यानंतर स्वच्छ मार्गावरील वेग प्रभावीपणे वापरला. त्याचा सॉफ्ट–मीडियम–सॉफ्ट दोन थांब्यांचा पर्याय पिरेलीच्या मूळ एका थांब्याच्या अपेक्षेपेक्षा वेगळा असला तरी टायर घासण्याची प्रत्यक्ष परिस्थिती त्याला अनुकूल ठरली.&lt;ref name=&quot;JPN19_TEAMDEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_PIRELLIRACE&quot;/&gt;

अल्बोनने सहाव्या स्थानावरून चौथ्या स्थानापर्यंत मजल मारत त्या वेळच्या कारकिर्दीतील सर्वोत्तम कामगिरी केली. त्याने महत्त्वाच्या मध्यभागातील कारांवर वेगाच्या बळावर मात केली; नॉरिसशी प्रारंभी झालेल्या संपर्कानंतरही संपूर्ण शर्यतीत संयम राखला. तर टोरो रोसोच्या गॅस्लीने नियमित स्पर्धेत नवव्या ग्रिडवरून एकच थांबा करून मूळ निकालात आठवे व सुधारित निकालात सातवे स्थान मिळवले. क्व्यातच्या एकाच थांब्याच्या रणनीतीला रेनॉल्ट अपात्रतेनंतर दहावे स्थान व एक गुण लाभला. या सुधारण्याचा अर्थ प्रत्यक्ष ट्रॅकवर त्याने दहाव्या स्थानावर शर्यत संपवली होती असा नाही.&lt;ref name=&quot;JPN19_TEAMDEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_PIRELLIRACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_RACE&quot;/&gt;

मॅक्लारेनचा सायेन्स हा आघाडीच्या तीन संघांबाहेरील सर्वात चांगला चालक ठरला. त्याच्या सॉफ्ट–मीडियम एका पिटस्टॉपमुळे पाचवे स्थान मिळाले आणि संघाचे मध्यगटातील नेतृत्व बळकट झाले. दुसरीकडे नॉरिसला अल्बोनच्या संपर्कामुळे लवकर पिटमध्ये जावे लागले; त्याने दोनदा टायर बदलले तरी गमावलेले अंतर पूर्ण भरून काढता आले नाही. म्हणून दोन्ही मॅक्लारेन कारांसाठी सारख्या यांत्रिक कामगिरीतूनही प्रारंभीच्या घटनांनी वेगळे परिणाम निर्माण केले.&lt;ref name=&quot;JPN19_TEAMDEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_PIRELLIRACE&quot;/&gt;

रेसिंग पॉइंटचा पेरेझ सुरुवातीला १७व्या ग्रिडवर होता, पण पिटस्टॉप आणि संधींचा उपयोग करत मूळ वर्गीकरणात नववा आला; रेनॉल्ट अपात्रतेनंतर तो आठवा ठरला आणि चार गुण मिळाले. स्ट्रोलने मीडियम टायरवरील लांब धाव पूर्ण करून मूळ ११व्या स्थानावरून सुधारित नववे स्थान व दोन गुण मिळवले. या दोन्ही कारांच्या गुणांचा लाभ थेट सुधारित कारनिर्माता गुणतालिकेत दिसून आला. रेनॉल्टवर निषेध दाखल करणारा संघ स्वतःच निर्णयाचा स्पर्धात्मक लाभार्थी ठरला, तरी स्टीवर्डांची वस्तुनिष्ठ तपासणी आणि आक्षेप दाखल करणाऱ्या पक्षाची भूमिका वेगळी मांडणे आवश्यक आहे.&lt;ref name=&quot;JPN19_RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_RENREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_PIRELLIRACE&quot;/&gt;

अल्फा रोमियोच्या रायकोनेन आणि जोव्हिनाझी यांनी टायरांच्या विविध मिश्रणांवर धावा केल्या, परंतु अपेक्षित प्रगती साधता आली नाही. अधिकृत निकालात त्यांना बारावे व चौदावे स्थान मिळाले. हाससाठी ग्रोझाँने पात्रतेत दहावे स्थान मिळवले असतानाही शर्यतीत वेग कमी पडला. मॅग्नसनचा पात्रतेतील अपघात, कारची घाईघाईने दुरुस्ती आणि त्याला बसलेला गिअरबॉक्स दंड यामुळे त्याची तयारी आणखी कठीण झाली. दोन्ही हास कार गुणांच्या बाहेर राहिल्या. केवळ पात्रतेतील एक वेगवान फेरी आणि रविवारी पूर्ण टायर-धाव यांत मोठा फरक असू शकतो, हे त्यांच्या निकालातून दिसते.&lt;ref name=&quot;JPN19_TEAMDEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_FIAQ&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_RACE&quot;/&gt;

विलियम्सच्या कुबिकासाठी रविवारी सकाळच्या पात्रतेतील अपघातानंतर कार बदलण्याची अडचण निर्माण झाली; त्याला पिट लेनमधून शर्यत सुरू करावी लागली. रसलने १८व्या ग्रिडवरून नियमानुसार सुरुवात केली. दोघांनी मुख्य शर्यत पूर्ण केली, पण वेगातील मर्यादांमुळे ते गुणांसाठी लढू शकले नाहीत. कुबिकाने अधिकृत ५० फेऱ्या पूर्ण करून सतरावे आणि रसलने तेवढ्याच फेऱ्या पूर्ण करून सोळावे स्थान घेतले. पिट-लेन सुरुवातीचा उल्लेख हा २०व्या ग्रिडस्थानाचा पर्याय नाही.&lt;ref name=&quot;JPN19_FIAG&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_KUBDEC&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_RACE&quot;/&gt;

=== शेवटचा टप्पा, समाप्ती संकेत आणि परिणाम ===

बोट्टासने शेवटपर्यंत आघाडी कायम ठेवून विजय मिळवला. व्हेटेल आणि हॅमिल्टन यांच्यात अंतिम टप्प्यात दुसऱ्या स्थानासाठी लढत झाली; व्हेटेलने हॅमिल्टनला मागे ठेवले आणि दोघांतील अंतर ०.५१५ सेकंदावर आले. अल्बोन चौथा आणि सायेन्स पाचवा ठरला. लक्लेरने प्रारंभीच्या नुकसानानंतर सुधारणा करत मूळ अंतिम वर्गीकरणात सातवा क्रमांक मिळवला; नंतर रेनॉल्टच्या अपात्रतेमुळे तो सहाव्यावर आला.&lt;ref name=&quot;JPN19_FIAR&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_RACEREPORT&quot;/&gt;

चेकर्ड-ध्वज दर्शविणारा इलेक्ट्रॉनिक संकेत एका फेरीने लवकर दिसल्यामुळे शर्यतीचे अधिकृत परिणाम ५२व्या फेरीनंतरचे मानण्यात आले. नियोजित ५३ फेऱ्या व काही चालकांनी प्रत्यक्ष चालवलेला शेवटचा भाग हे स्वतंत्र तथ्य आहेत. यामुळे औपचारिक शर्यत अंतर ३०१.६६४ किमी झाले. एफ.आय.ए.च्या १३ ऑक्टोबरच्या वर्गीकरणात रिकार्डो सहावा, हुल्केनबर्ग दहावा होते; २३ ऑक्टोबरच्या स्वतंत्र सुनावणीद्वारे दोघे अपात्र ठरल्यानंतरच अंतिम सर्वकालीन निकाल बदलला.&lt;ref name=&quot;JPN19_FIAR&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_RACEEND&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_RENAULT3&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_RENAULT27&quot;/&gt;

हॅमिल्टनच्या रणनीतीत संघाने जोखीम टाळली, परंतु त्याचे स्पष्ट मत होते की एकच पिटस्टॉप केला असता विजयासाठी अधिक चांगली संधी मिळाली असती. दुसऱ्या थांब्यानंतर त्याने व्हेटेलला अखेरपर्यंत दडपणाखाली ठेवले; पण ट्रॅकवरील स्थानाचा फायदा आणि फेरारीची सरळ रेषेतील क्षमता यामुळे दुसरे स्थान बदलले नाही. चालकाच्या प्रतिक्रियेत आणि संघाच्या सावध रणनीतिक तर्कात फरक राखणे गरजेचे आहे: दुसरा थांबा हा नक्कीच अपयशी ठरलेला निर्णय होता, असे अंतिम क्रमवारीवरूनच निष्कर्ष काढता येत नाही.&lt;ref name=&quot;JPN19_TEAMDEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_RACEREPORT&quot;/&gt;

फेरारीसाठी रविवारचा निकाल दोन परस्परविरोधी चित्रे दाखवतो. एका बाजूला व्हेटेलने १:२७.०६४ अशी सर्वोत्तम वेळ नोंदवून पोल घेतला, जी सुझुकाच्या वेगवान वळणांत फेरारीच्या सुधारलेल्या कार्यक्षमतेचे द्योतक होती. दुसरीकडे, सुरुवातीच्या हालचालीमुळे आघाडी गमावल्यानंतर त्याला बोट्टासला पुन्हा पकडता आले नाही. त्याने सॉफ्ट–सॉफ्ट–मीडियम असा पिरेलीने नोंदवलेला पर्याय वापरला; शेवटी हॅमिल्टनचे वाढते दडपण सहन करत त्याने दुसरे स्थान जपले.&lt;ref name=&quot;JPN19_FIAQ&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_PIRELLIRACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_TEAMDEBRIEF&quot;/&gt;

लक्लेरने तीन पिटस्टॉपनंतर मूळ निकालात सातवे स्थान मिळवले, तर रेनॉल्टची दोन्ही वाहने अपात्र झाल्यावर अधिकृत निकालात सहावे स्थान मिळाले. म्हणून मूळ रविवारच्या बातम्या, १३ ऑक्टोबरची एफ.आय.ए. स्वाक्षरीत वर्गीकरणपत्रिका आणि नंतरचे अद्ययावत निकाल यांत स्थानक्रम वेगळा दिसतो; हा फरक वेळेचा आहे, परस्परविरोधी स्वतंत्र विजयकथांचा नाही.&lt;ref name=&quot;JPN19_FIAR&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_RENAULT3&quot;/&gt;

यंदाच्या जपानी ग्रांप्रीचे विशेष ऐतिहासिक महत्त्व दोन वेगळ्या दुरुस्त्यांमुळे वाढले. पहिली, इलेक्ट्रॉनिक अंतिम झेंडा ५२व्या फेरीत लवकर दर्शवला गेल्यामुळे एफ.आय.ए.ने ५३ व्या फेरीतील नंतरचे प्रसंग अंतिम वर्गीकरणात गणले नाहीत; ही स्पर्धा संचालनाशी संबंधित बाब होती. दुसरी, रेनॉल्टविरुद्ध १३ ऑक्टोबरला दाखल झालेला निषेध २३ ऑक्टोबरला दोन स्वतंत्र अपात्रता निर्णयांत रूपांतरित झाला; त्यातून सुधारित निकाल आणि गुण मिळाले. हे दोन्ही बदल एकाच दंडाचा भाग नव्हते.&lt;ref name=&quot;JPN19_FIAR&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_RACEEND&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_RENAULT3&quot;/&gt;

१३ ऑक्टोबरच्या एफ.आय.ए. दस्तऐवज ४८ मध्ये हॅमिल्टन ३३८, बोट्टास २७४, लक्लेर २२१; तसेच मर्सिडीज ६१२, फेरारी ४३३, रेनॉल्ट ७७ गुणांवर होते. २३ ऑक्टोबरनंतर लक्लेरचे २२३, गॅस्लीचे ७५, पेरेझचे ३७, स्ट्रोलचे २१ आणि क्व्यातचे ३४ गुण झाले; तर रिकार्डो ३४ व हुल्केनबर्ग ३४ गुणांवर मागे गेले. फेरारी ४३५, टोरो रोसो ६२ आणि रेसिंग पॉइंट ५८ वर गेले, रेनॉल्ट ६८ वर आला. ही आकडेवारी मूळ गुणपत्रक व नंतरच्या अधिकृत निर्णयांची जुळणी करून दर्शवली आहे, एकाच मूळ १३ ऑक्टोबरच्या पत्रकाचे चुकीचे वर्णन करून नाही.&lt;ref name=&quot;JPN19_FIAP&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_FIAREV&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_RENREPORT&quot;/&gt;

=== शर्यतीनंतरचे निर्णय, अंतिम वर्गीकरण आणि अजिंक्यपदावरील परिणाम ===

बोट्टासच्या विजयामुळे आणि हॅमिल्टनच्या तिसऱ्या स्थानामुळे मर्सिडीजने सलग सहावे कारनिर्माता अजिंक्यपद निश्चित केले. अशा प्रकारे २०१४पासूनची अपराजित मालिका २०१९ मध्येही कायम राहिली. नंतरचा सुधारित रेनॉल्ट निर्णय मर्सिडीजच्या या कामगिरीत कोणताही बदल घडवत नाही. हॅमिल्टनचे ३३८ आणि बोट्टासचे २७४ गुण झाल्यावर चालक अजिंक्यपद केवळ या दोघांपैकी एकाला मिळणार असल्याचेही स्पष्ट झाले.&lt;ref name=&quot;JPN19_FIAP&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_RACEREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_FIAREV&quot;/&gt;

निर्णय हा प्रत्यक्ष शर्यत वेग, टायर किंवा चालकाच्या चुकांमुळे दिलेला दंड नव्हता. एफ.आय.ए.ने कार क्रमांक ३ व २७ यांना निकालातून वगळले; त्यामुळे रेनॉल्टचे एकत्रित गुण ७७ वरून ६८ झाले. संघाने पुढील अपील न करण्याचे जाहीर केले. सुधारित गुणतालिकेत टोरो रोसो ६२ आणि रेसिंग पॉइंट ५८ गुणांवर आल्याने पाचव्या स्थानासाठीची लढत तीव्र झाली. एकाच संघाच्या दोन कारांची अपात्रता चालक गुण, कारनिर्माता गुण आणि इतर स्पर्धकांची स्थानक्रमवारी या तिन्हीवर कशी प्रभाव टाकते, याचे हे ऐतिहासिक उदाहरण आहे.&lt;ref name=&quot;JPN19_RENAPPEAL&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/renault-opt-not-to-appeal-japanese-grand-prix-disqualification.6XNexMF4f5NIr0xj6n5Pr4 |title=रेनॉल्टचा अपात्रतेविरोधात अपील न करण्याचा निर्णय |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=२४ ऑक्टोबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_FIAREV&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_RENREPORT&quot;/&gt;

== निकालानंतर गुणतालिका ==

खालील गुणतालिका ही १३ ऑक्टोबरच्या मूळ एफ.आय.ए. गुणपत्रकावर २३ ऑक्टोबरच्या सुधारित वर्गीकरणातील बदल लागू केलेली अपात्रतेनंतरची आकडेवारी आहे. समसमान गुण असलेल्या चालकांचा तुलनात्मक क्रम त्यांच्या त्या हंगामातील निकालांच्या गुणक्रमावर आधारित आहे.{{refn|group=टीप|१३ ऑक्टोबरच्या एफ.आय.ए. दस्तऐवज ४८ मधील रेनॉल्टसाठी मूळ ९ जपानी गुण २३ ऑक्टोबरच्या अपात्रता निर्णयांमुळे वजा करावे लागले. इतर पदोन्नत चालकांना सुधारित स्थानानुसार गुण दिले आहेत; हे १३ ऑक्टोबरच्या मूळ दस्तऐवजातील अक्षरशः मुद्रित आकडे नाहीत.}}&lt;ref name=&quot;JPN19_FIAP&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_FIAREV&quot;/&gt;

=== चालक अजिंक्यपद गुणतालिका ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! चालक !! संघ !! गुण
|-
| १ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ३३८
|-
| २ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || २७४
|-
| ३ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || २२३
|-
| ४ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || २१२
|-
| ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || २१२
|-
| ६ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || ७६
|-
| ७ || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]]; याआधी [[रेड बुल रेसिंग]] || ७५
|-
| ८ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]]; याआधी [[टोरो रोसो]] || ६४
|-
| ९ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || ३७
|-
| १० || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || ३५
|-
| ११ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || ३४
|-
| १२ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || ३४
|-
| १३ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || ३४
|-
| १४ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ३१
|-
| १५ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || २१
|-
| १६ || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || २०
|-
| १७ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || ८
|-
| १८ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ४
|-
| १९ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १
|-
| २० || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;JPN19_FIAP&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_FIAREV&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_RENREPORT&quot;/&gt;
|}

=== कारनिर्माते अजिंक्यपद गुणतालिका ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कारनिर्माता !! गुण
|-
| १ || [[मर्सिडीज]] || ६१२
|-
| २ || [[फेरारी]] || ४३५
|-
| ३ || [[रेड बुल रेसिंग]] || ३२३
|-
| ४ || [[मॅक्लारेन]] || १११
|-
| ५ || [[रेनॉल्ट]] || ६८
|-
| ६ || [[टोरो रोसो]] || ६२
|-
| ७ || [[रेसिंग पॉइंट]] || ५८
|-
| ८ || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ३५
|-
| ९ || [[हास]] || २८
|-
| १० || [[विलियम्स रेसिंग]] || १
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;JPN19_FIAP&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_FIAREV&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JPN19_RENREPORT&quot;/&gt;
|}

== हे सुद्धा पहा ==

* [[फॉर्म्युला वन]]

* [[जपानी ग्रांप्री]]

* [[सुझुका आंतरराष्ट्रीय रेसिंग कोर्स]]

* [[२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम]]

* [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]]

* [[फॉर्म्युला वन चालक यादी]]

* [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]]

* [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]]

* [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]]

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}

==तळटीप==
{{reflist|group=टीप}}

== बाह्य दुवे ==

* [https://www.formula1.com/en/racing/2019/japan जपानी ग्रांप्री २०१९ : अधिकृत कार्यक्रम]

* [https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1016/japan/race-result जपानी ग्रांप्री २०१९ : सुधारित शर्यत निकाल]

* [https://www.fia.com/documents/championships/fia-formula-one-world-championship-14/season/season-2019-971/event/Japanese%20Grand%20Prix जपानी ग्रांप्री २०१९ : एफ.आय.ए. निर्णय दस्तऐवज]

{{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत
| हंगाम = २०१९
| ग्रांप्री = जपानी ग्रांप्री
| हंगामातील_मागील_शर्यत = २०१९ रशियन ग्रांप्री
| हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०१९ मेक्सिकन ग्रांप्री
| ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१८ जपानी ग्रांप्री
| ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२२ जपानी ग्रांप्री
}}

{{२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम}}
{{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}}
[[वर्ग:जपानी ग्रांप्री]]
[[वर्ग:२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम]]</text>
      <sha1>hn7myp7scfq8doiiixgxnd0ztspnutx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>२०१९ मेक्सिकन ग्रांप्री</title>
    <ns>0</ns>
    <id>250279</id>
    <revision>
      <id>2728297</id>
      <parentid>2727259</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T14:12:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Koolkrazy</username>
        <id>1591</id>
      </contributor>
      <comment>/* मुख्य शर्यतीनंतरचे विश्लेषण */</comment>
      <origin>2728297</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="109753" sha1="lqa0k6x00lxn8bn7ftcxc11czodon4i" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत माहिती
| प्रकार = एफ.१
| देश = मेक्सिको
| ग्रांप्री = मेक्सिकन
| चित्र = Autódromo Hermanos Rodríguez 2015.svg
| चित्र_शीर्षक = २०१९ मेक्सिकन ग्रांप्रीतील अटोड्रोमो हर्मानोस रॉड्रिगेझच्या शर्यत मार्गाचा नकाशा
| दिनांक = २७ ऑक्टोबर
| वर्ष = २०१९
| अधिकृत_नाव = फॉर्म्युला वन मेक्सिकन ग्रांप्री २०१९
| शर्यत_क्रमांक = १८
| हंगामात_एकूण_शर्यती = २१
| शर्यतीचे_ठिकाण = [[अटोड्रोमो हर्मानोस रॉड्रिगेझ]], मेक्सिको सिटी, मेक्सिको
| सर्किट_प्रकार = कायमस्वरूपी शर्यत मार्ग
| सर्किट_अंतर_किमी = ४.३०४
| सर्किट_अंतर_मैल = २.६७४
| एकूण_फेऱ्या = ७१
| एकूण_अंतर_किमी = ३०५.३५४
| एकूण_अंतर_मैल = १८९.७३९
| हवामान = शर्यतीच्या दिवशी उबदार व कोरडे; सरावादरम्यान काही ठिकाणी ओलसर स्थिती
| पोल_चालक = [[शार्ल लक्लेर]]
| पोल_देश = मोनॅको
| पोल_संघ = [[फेरारी]]
| पोल_वेळ = १:१५.०२४
| जलद_चालक = [[शार्ल लक्लेर]]
| जलद_देश = मोनॅको
| जलद_संघ = [[फेरारी]]
| जलद_वेळ = १:१९.२३२
| जलद_फेरी = ५३
| पहिला_चालक = [[लुइस हॅमिल्टन]]
| पहिला_देश = युनायटेड किंग्डम
| पहिला_संघ = [[मर्सिडीज]]
| दुसरा_चालक = [[सेबास्टियन व्हेटेल]]
| दुसरा_देश = जर्मनी
| दुसरा_संघ = [[फेरारी]]
| तिसरा_चालक = [[वालट्टेरी बोट्टास]]
| तिसरा_देश = फिनलंड
| तिसरा_संघ = [[मर्सिडीज]]
| हंगामातील_मागील_शर्यत = २०१९ जपानी ग्रांप्री
| हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०१९ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री
| ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१८ मेक्सिकन ग्रांप्री
| ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२१ मेक्सिको सिटी ग्रांप्री
}}

'''२०१९ मेक्सिकन ग्रांप्री''' (अधिकृत नाव '''फॉर्म्युला वन मेक्सिकन ग्रांप्री २०१९''') ही २७ ऑक्टोबर २०१९ रोजी मेक्सिको सिटीमधील [[अटोड्रोमो हर्मानोस रॉड्रिगेझ]] येथे झालेली २०१९ फॉर्म्युला वन हंगामातील १८वी आणि एकूण २१ पैकी एक शर्यत होती. ७१ फेऱ्यांच्या या स्पर्धेत [[लुइस हॅमिल्टन]]ने [[मर्सिडीज]]साठी विजय मिळवला; [[सेबास्टियन व्हेटेल]] दुसरा आणि [[वालट्टेरी बोट्टास]] तिसरा आला. [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]]ने सर्वात वेगवान पात्रता वेळ नोंदवली होती, पण पिवळ्या झेंड्याच्या उल्लंघनामुळे तीन स्थानांचा दंड मिळाल्याने [[शार्ल लक्लेर]]ने अधिकृत पोल पोझिशनवरून सुरुवात केली. लक्लेरने ५३व्या फेरीत सर्वात वेगवान शर्यत फेरी नोंदवून चौथ्या स्थानासोबत एक अतिरिक्त गुण मिळवला.&lt;ref name=&quot;MEX19_EVENT&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/racing/2019/mexico |title=मेक्सिकन ग्रांप्री २०१९ : अधिकृत फॉर्म्युला वन कार्यक्रम |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_FIAGRID&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_31_-_2019_mexican_grand_prix_-_final_starting_grid.pdf |title=एफ.आय.ए. दस्तऐवज ३१ : अंतिम सुरुवातीची क्रमवारी |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=२७ ऑक्टोबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_FIARACE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_37_-_2019_mexican_grand_prix_-_final_race_classification.pdf |title=एफ.आय.ए. दस्तऐवज ३७ : अंतिम शर्यत वर्गीकरण |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=२७ ऑक्टोबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_FIAFAST&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/2019_18_mex_f1_r0_timing_racefastestlaps_v01.pdf |title=एफ.आय.ए. : २० चालकांच्या शर्यत फेरी वेळा व वेग |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=२७ ऑक्टोबर २०१९}}&lt;/ref&gt;

मर्सिडीजने जपानमध्ये यापूर्वीच कारनिर्मात्यांचे अजिंक्यपद निश्चित केले होते; मेक्सिकोतील हॅमिल्टनचा विजय त्याचे वैयक्तिक अजिंक्यपद मात्र लगेच निश्चित करू शकला नाही, कारण बोट्टासने तिसरे स्थान मिळवले. हॅमिल्टनचा एकाच थांब्यावर आधारित निर्णायक टायर-व्यवस्थापन आणि फेरारीच्या भिन्न धोरणांचा परस्परसंबंध या शर्यतीचे मुख्य वैशिष्ट्य ठरले.&lt;ref name=&quot;MEX19_FIAPOINT&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_38_-_2019_mexican_grand_prix_-_championship_points.pdf |title=एफ.आय.ए. दस्तऐवज ३८ : शर्यतीनंतरची चालक व कारनिर्माता गुणतालिका |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=२७ ऑक्टोबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_PIRELLI&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://press.pirelli.com/2019-mexican-grand-prix---race/ |title=मेक्सिकन ग्रांप्री : पिरेलीचा टायर रणनीती वृत्तांत |प्रकाशक=पिरेली |दिनांक=२७ ऑक्टोबर २०१९}}&lt;/ref&gt;

== पार्श्वभूमी ==

=== शर्यतीपूर्वीची अजिंक्यपदाची स्थिती ===

जपानी ग्रांप्रीमध्ये बोट्टासच्या विजयानंतर, तसेच रेनॉल्टच्या दोन कारांना नंतर अपात्र ठरविणाऱ्या निर्णयामुळे, २०१९ अजिंक्यपदातील मध्यगटाचे गुण बदलले होते. मेक्सिकोतील सुरुवातीच्या वेळी हॅमिल्टनकडे ३३८ आणि बोट्टासकडे २७४ गुण होते. मर्सिडीजने कारनिर्मात्यांची स्पर्धा आधीच जिंकलेली असली तरी फेरारी, रेड बुल आणि मध्यगटातील रेनॉल्ट, मॅक्लारेन, टोरो रोसो व रेसिंग पॉइंट यांच्यातील स्थानलढत सुरू होती. रेनॉल्टच्या जपानमधील अपात्रतेचे निर्णय मेक्सिकोच्या सप्ताहापूर्वी घेतले गेले होते; म्हणून मेक्सिकोच्या गुणांच्या पार्श्वभूमीत त्या सुधारित आकड्यांचा संदर्भ आवश्यक आहे.&lt;ref name=&quot;MEX19_FIAPOINT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_FIAREPORT&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/news/f1-hamilton-wins-mexico-ahead-vettel-and-bottas |title=मेक्सिको ग्रांप्री : हॅमिल्टनचा विजय आणि अधिकृत शर्यत वृत्तांत |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}&lt;/ref&gt;

२०१९ मध्ये सर्वाधिक गुण मिळवणाऱ्या दहा चालकांना अनुक्रमे २५–१८–१५–१२–१०–८–६–४–२–१ असे गुण मिळत; शर्यतीतील सर्वात वेगवान फेरी नोंदविणाऱ्या चालकाने अंतिम पहिल्या दहामध्ये स्थान मिळवल्यास एक अतिरिक्त गुण दिला जात असे. येथे ही अट लक्लेरने पूर्ण केली.&lt;ref name=&quot;MEX19_FIARACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_FIAFAST&quot;/&gt;

=== सर्किट आणि स्पर्धा कार्यक्रम ===

मेक्सिको सिटीतील [[अटोड्रोमो हर्मानोस रॉड्रिगेझ]] हा समुद्रसपाटीपासून सुमारे २,२०० मीटरपेक्षा अधिक उंचीवरचा कायमस्वरूपी शर्यत मार्ग आहे. वायूची विरळ घनता इंजिनांचे शीतकरण, वायुगतिकीय दाब व ब्रेक व्यवस्थापनावर परिणाम करू शकते. २०१५ पासूनच्या फॉर्म्युला वन रचनेत लंबी सरळ रेषा, अवघड मध्यभाग आणि फोरो सोल प्रेक्षागृहातून जाणारा शेवटचा विभाग समाविष्ट आहे. मार्गाची नाममात्र लांबी ४.३०४ किमी असून अधिकृत ७१ फेऱ्यांचे स्पर्धा अंतर ३०५.३५४ किमी नोंदले आहे; ७१×४.३०४ हा साधा गुणाकार अधिकृत मापन पद्धतीमुळे या आकड्याशी नेमका जुळत नाही.&lt;ref name=&quot;MEX19_EVENT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_FIARACE&quot;/&gt;

शुक्रवार, २५ ऑक्टोबर रोजी पहिला आणि दुसरा मुक्त सराव, शनिवार २६ ऑक्टोबर रोजी तिसरा मुक्त सराव व तीन टप्प्यांची मुख्य पात्रता फेरी, तर रविवार २७ ऑक्टोबर रोजी मुख्य शर्यत अशा नियोजित सप्ताहात स्प्रिंट शर्यत नव्हती. शनिवारच्या पात्रता फेरीनंतर एफ.आय.ए.चा दंड आणि रविवारचे सुधारित ग्रिड स्वतंत्रपणे विचारात घ्यावे लागते.&lt;ref name=&quot;MEX19_EVENT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_FIAGRID&quot;/&gt;

=== सहभागी चालक आणि संघ ===

या सप्ताहातील मुख्य ग्रांप्री प्रवेशयादीत दहा संघांचे २० नियमित चालक होते. पहिल्या मुक्त सरावात विलियम्सच्या कार क्रमांक ४०मध्ये [[निकोलस लतीफी]]ने [[रॉबर्ट कुबिका]]ऐवजी भाग घेतला; कुबिका दुसऱ्या मुक्त सरावापासून परतला आणि त्याने पात्रता फेरी व मुख्य शर्यत पूर्ण केली. त्यामुळे नियमित सहभागी यादी व प्रत्यक्ष पहिल्या सरावातील चालक वेगळे आहेत.&lt;ref name=&quot;MEX19_FIAP1&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/2019_18_mex_f1_p1_timing_firstpracticesessionclassification_v01.pdf |title=पहिला मुक्त सराव : एफ.आय.ए. वर्गीकरण |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=२५ ऑक्टोबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_FP2&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1017/mexico/practice/2 |title=दुसऱ्या मुक्त सरावाचे अधिकृत निकाल |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! संघ !! चालक !! कार क्र.
|-
| [[मर्सिडीज]] || [[लुइस हॅमिल्टन]] || ४४
|-
| [[मर्सिडीज]] || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || ७७
|-
| [[फेरारी]] || [[शार्ल लक्लेर]] || १६
|-
| [[फेरारी]] || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || ५
|-
| [[रेड बुल रेसिंग]] || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || ३३
|-
| [[रेड बुल रेसिंग]] || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || २३
|-
| [[टोरो रोसो]] || [[पियर गॅस्ली]] || १०
|-
| [[टोरो रोसो]] || [[डॅनिल क्व्यात]] || २६
|-
| [[मॅक्लारेन]] || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || ५५
|-
| [[मॅक्लारेन]] || [[लॅन्डो नॉरिस]] || ४
|-
| [[रेनॉल्ट]] || [[डॅनियल रिकार्डो]] || ३
|-
| [[रेनॉल्ट]] || [[निको हुल्केनबर्ग]] || २७
|-
| [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || [[किमी रायकोनेन]] || ७
|-
| [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || ९९
|-
| [[रेसिंग पॉइंट]] || [[सर्जिओ पेरेझ]] || ११
|-
| [[रेसिंग पॉइंट]] || [[लान्स स्ट्रोल]] || १८
|-
| [[हास]] || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || ८
|-
| [[हास]] || [[केविन मॅग्नसन]] || २०
|-
| [[विलियम्स रेसिंग]] || [[रॉबर्ट कुबिका]] || ८८
|-
| [[विलियम्स रेसिंग]] || [[जॉर्ज रसल]] || ६३
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;MEX19_FIAINDEX&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2019/eventtiming-information-12 |title=२०१९ मेक्सिकन ग्रांप्री : एफ.आय.ए. कार्यक्रम व निर्णय दस्तऐवज |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_FIARACE&quot;/&gt;
|}

=== टायर ===

पिरेलीने या शर्यतीसाठी सर्वात कडक उपलब्ध प्रकाराच्या तुलनेत मध्यम कठीण निवड केली होती: सी२ (पांढरा, हार्ड), सी३ (पिवळा, मीडियम) आणि सी४ (लाल, सॉफ्ट). प्रत्येक चालकासाठी एकूण १३ कोरड्या टायर संच नियोजित असले तरी प्रत्येक मिश्रणाची संख्या चालकानुसार बदलत होती. मर्सिडीजच्या हॅमिल्टनकडे १ हार्ड, ५ मीडियम, ७ सॉफ्ट तर बोट्टासकडे २, ४, ७ होते; रेड बुलच्या दोघांनी प्रत्येकी १, ३, ९ अशी निवड केली. रेनॉल्टच्या रिकार्डोची २, २, ९ आणि कुबिकाची २, २, ९ ही वेगळी निवडही लक्षात घेण्यासारखी आहे.&lt;ref name=&quot;MEX19_PIRELLICOMP&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://press.pirelli.com/2019-mexican-grand-prix--tyre-compound-choices/ |title=मेक्सिको ग्रांप्रीसाठी सी२, सी३ व सी४ टायर निवड |प्रकाशक=पिरेली}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_TYRESELECT&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-tyres-have-the-teams-and-drivers-picked-for-mexico.21BmbECEmjZjzBxP2MBkcv/ |title=मेक्सिको : चालकनिहाय पिरेली टायर संच |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=२२ ऑक्टोबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_TYREDETAIL&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://news.verstappen.com/en/article/3861 |title=मेक्सिकन ग्रांप्री : संघनिहाय टायर संच निवड |प्रकाशक=मॅक्स व्हर्सटॅपन अधिकृत संकेतस्थळ}}&lt;/ref&gt;

खालील वाटप हे सर्व २० शर्यत चालकांतील प्रत्यक्ष निवडींच्या किमान-कमाल श्रेणी दर्शवते; प्रत्येकी उपलब्ध संच म्हणजे प्रत्येक चालकाला एकच निश्चित संख्या मिळाली असा अर्थ नाही.{{refn|group=टीप|उदाहरणार्थ हॅमिल्टनला हार्ड सी२चा १, मीडियम सी३चे ५ आणि सॉफ्ट सी४चे ७ संच; रिकार्डोला अनुक्रमे २, २ व ९ संच निवडलेले होते. प्रत्येक चालकाचा एकूण संचसंख्या १३ होती.}}&lt;ref name=&quot;MEX19_TYRESELECT&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! टायर प्रकार !! मिश्रण !! बाजूच्या पट्टीचा रंग !! प्रत्येकी उपलब्ध संच
|-
| हार्ड || सी२ || पांढरा || १–२ संच; चालकनिहाय
|-
| मीडियम || सी३ || पिवळा || २–५ संच; चालकनिहाय
|-
| सॉफ्ट || सी४ || लाल || ७–९ संच; चालकनिहाय
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;MEX19_PIRELLICOMP&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_TYRESELECT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_TYREDETAIL&quot;/&gt;
|}

== मुक्त सराव सत्रे ==

=== पहिला मुक्त सराव ===

शुक्रवारी पहिल्या सरावात पावसामुळे सकाळचा मार्ग काहीसा ओलसर होता; कोरड्या टायरांवर परिस्थिती सुधारत गेल्यावर हॅमिल्टनने १:१७.३२७ वेळेसह पहिला क्रमांक मिळवला. लक्लेर व व्हर्सटॅपन त्याच्या मागे अनुक्रमे ०.११९ व ०.१३४ सेकंदांनी होते. अल्बोन चौथा व बोट्टास पाचवा होता. विलियम्ससाठी लतीफीने ३० फेऱ्या पूर्ण करून कुबिकाच्या जागी कार चालवली, तर नियमित रसलने दुसऱ्या कारमधून सराव केला. ही बदली फक्त FP1पुरती होती.&lt;ref name=&quot;MEX19_FIAP1&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_FP1&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1017/mexico/practice/1 |title=पहिल्या मुक्त सरावाचे अधिकृत निकाल |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

=== मुक्त सराव १ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:१७.३२७ || २५
|-
| २ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || १:१७.४४६ || २३
|-
| ३ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:१७.४६१ || १७
|-
| ४ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:१७.९४९ || २१
|-
| ५ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:१८.००५ || २५
|-
| ६ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || १:१८.२१८ || २०
|-
| ७ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || १:१८.४०१ || २१
|-
| ८ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || १:१८.५९३ || २३
|-
| ९ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || १:१८.८३५ || २७
|-
| १० || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:१८.९५९ || २२
|-
| ११ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || १:१९.०११ || २२
|-
| १२ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || १:१९.०१३ || २२
|-
| १३ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:१९.२०५ || २२
|-
| १४ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || १:१९.२९९ || २३
|-
| १५ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || १:१९.४९९ || २३
|-
| १६ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:१९.६७९ || २१
|-
| १७ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:१९.७१७ || २३
|-
| १८ || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || १:१९.८५० || २२
|-
| १९ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:२०.५४८ || २६
|-
| २० || ४० || [[निकोलस लतीफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:२१.५६६ || ३०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;MEX19_FIAP1&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_FP1&quot;/&gt;
|}

=== दुसरा मुक्त सराव ===

दुपारच्या FP2 मध्ये व्हेटेलने १:१६.६०७ ही सर्वात वेगवान फेरी नोंदवून फेरारीच्या गतीची झलक दिली. व्हर्सटॅपन केवळ ०.११५ सेकंदांनी मागे होता आणि लक्लेर तिसरा आला. शुक्रवारच्या पहिल्या सरावाच्या तुलनेत टायरांच्या धावांचे ताण आणि घर्षण स्पष्ट होत होते; संघांनी एकाच फेरीवरील वेगाबरोबर मोठ्या इंधनभारावरील सत्रांचे परीक्षण केले. अल्बोनचा अपघात झाल्यामुळे तो फक्त ५ फेऱ्यांवर थांबला; या सत्रात कुबिका पुन्हा विलियम्स कार क्रमांक ८८वर परतला. जोव्हिनाझीने सर्वाधिक ४६ फेऱ्या पूर्ण केल्या.&lt;ref name=&quot;MEX19_FIAP2&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_11_-_2019_mexican_grand_prix_-_p2_classification.pdf |title=एफ.आय.ए. दस्तऐवज ११ : दुसरा मुक्त सराव |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=२५ ऑक्टोबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_FP2&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_QUALDEBRIEF&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-the-teams-said-qualifying-in-mexico-2019.3RTp6PdIYZFkahR9kzhVnZ |title=मेक्सिको पात्रता फेरी : सर्व दहा संघांच्या प्रतिक्रिया |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

=== मुक्त सराव २ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || १:१६.६०७ || ३५
|-
| २ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:१६.७२२ || ३७
|-
| ३ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || १:१७.०७२ || ३४
|-
| ४ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:१७.२२१ || ३९
|-
| ५ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:१७.५७० || ३५
|-
| ६ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || १:१७.७४७ || ४०
|-
| ७ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || १:१८.००३ || ३९
|-
| ८ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || १:१८.०७९ || ३८
|-
| ९ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || १:१८.२६१ || २३
|-
| १० || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || १:१८.३४९ || ३६
|-
| ११ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:१८.३६२ || ३८
|-
| १२ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:१८.३६६ || ३४
|-
| १३ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || १:१८.३८० || ३४
|-
| १४ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:१८.६८१ || ३७
|-
| १५ || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || १:१८.७६६ || ३७
|-
| १६ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:१८.८८९ || ४६
|-
| १७ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || १:१९.३०६ || ३७
|-
| १८ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:१९.९६८ || ३६
|-
| १९ || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:२०.१८० || ३७
|-
| २० || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:२१.६६५ || ५
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;MEX19_FIAP2&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_FP2&quot;/&gt;
|}

=== तिसरा मुक्त सराव ===

शनिवारीच्या अंतिम सरावात लक्लेरने १:१६.१४५ वेळ नोंदवली आणि व्हेटेल ०.०२७ सेकंदांनी मागे राहिला. बोट्टास तिसरा, हॅमिल्टन चौथा, सायेन्स पाचवा होता. पण रेनॉल्टच्या दोन्ही कारांना शीतकरण प्रणालीतील दूषितपणाचा तांत्रिक प्रश्न भेडसावला. रिकार्डोला गॅरेजमधून बाहेरच जाता आले नाही; हुल्केनबर्गने केवळ एक फेरी केली आणि वैध वेगवान वेळ नोंदवली नाही. म्हणून अधिकृत वर्गीकरणात हुल्केनबर्गचे वेळविरहित स्थान आहे, तर रिकार्डोचा सत्र-सहभाग म्हणून खोटा वेळ किंवा फेरी दाखवलेली नाही.&lt;ref name=&quot;MEX19_FIAP3&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_18_-_2019_mexican_grand_prix_-_p3_classification.pdf |title=एफ.आय.ए. दस्तऐवज १८ : तिसरा मुक्त सराव |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=२६ ऑक्टोबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_FP3&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1017/mexico/practice/3 |title=तिसऱ्या मुक्त सरावाचे अधिकृत निकाल |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_QUALDEBRIEF&quot;/&gt;

=== मुक्त सराव ३ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || १:१६.१४५ || १४
|-
| २ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || १:१६.१७२ || ११
|-
| ३ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:१६.२५९ || १८
|-
| ४ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:१६.३८१ || १६
|-
| ५ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || १:१६.६३८ || १४
|-
| ६ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:१६.९०३ || १२
|-
| ७ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || १:१७.०९० || १०
|-
| ८ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:१७.०९४ || १९
|-
| ९ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || १:१७.१४६ || ११
|-
| १० || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:१७.२०७ || १०
|-
| ११ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || १:१७.५२९ || १४
|-
| १२ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:१७.७४० || १९
|-
| १३ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:१७.८६६ || ८
|-
| १४ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:१७.८८१ || ८
|-
| १५ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || १:१८.१३२ || १२
|-
| १६ || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || १:१८.५२७ || १४
|-
| १७ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:२०.९६५ || १३
|-
| १८ || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:२२.००२ || १३
|-
| १९ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || वेळ नाही || १
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;MEX19_FIAP3&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_FP3&quot;/&gt;
|}

== मुख्य शर्यतीची पात्रता फेरी ==

पात्रता फेरी शनिवारी तीन नियमानुसार भागांत पार पडली. पात्रतेतील वेगाचा प्राथमिक निकाल आणि रविवारच्या अधिकृत सुरुवातीच्या क्रमवारीत भेद आहे. व्हर्सटॅपनचा १:१४.७५८ हा पात्रतेतील सर्वात वेगवान वेळ असला तरी दंडामुळे पहिल्या ग्रिडचा सन्मान लक्लेरला मिळाला.&lt;ref name=&quot;MEX19_FIAQ&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_27_-_2019_mexican_grand_prix_-_final_qualifying_classification_1.pdf |title=एफ.आय.ए. दस्तऐवज २७ : अंतिम पात्रता वर्गीकरण |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=२६ ऑक्टोबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_FIAGRID&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_VERPEN&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-stripped-of-mexican-gp-pole-for-ignoring-yellow-flag-leclerc.1DiWB8Fo9O0tZcbG8RJYvA |title=पिवळ्या झेंड्याकडे दुर्लक्ष केल्याबद्दल व्हर्सटॅपनला तीन स्थानांचा दंड |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=२६ ऑक्टोबर २०१९}}&lt;/ref&gt;

=== फेरी १ ===

पहिल्या फेरीत व्हर्सटॅपनने १:१५.९४९ अशी सर्वोत्तम फेरी नोंदवली. फेरारीची दोन्ही वाहने सुरक्षितपणे पुढे गेली; शेवटची पाच पात्रता स्थानके स्ट्रोल, मॅग्नसन, ग्रोझाँ, रसल व कुबिका यांच्याकडे राहिली. ग्रोझाँची एक फेरी ट्रॅकसीमा उल्लंघनासाठी रद्द झाली, तरी त्याने इतर वैध वेळ नोंदवून स्वतःचे अधिकृत वर्गीकरण राखले.&lt;ref name=&quot;MEX19_FIAQ&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_Q&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1017/mexico/qualifying |title=पात्रता फेरीचे अधिकृत निकाल |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_FIAINDEX&quot;/&gt;

=== फेरी २ ===

दुसऱ्या फेरीत फेरारी व मर्सिडीज यांनी मध्यम सी३ मिश्रणावर वैध वेळ नोंदवून शर्यतीच्या सुरुवातीच्या टायरविषयी रणनीतिक पर्याय जपला. हॅमिल्टनने १:१५.७२१, बोट्टासने १:१५.८५२ आणि व्हेटेलने १:१५.९१४ अशी जलद फेऱ्या केल्या. पेरेझ, हुल्केनबर्ग, रिकार्डो, रायकोनेन व जोव्हिनाझी हे ११–१५व्या क्रमांकावर थांबले; त्यामुळे त्यांना मुख्य शर्यतीत टायर निवडीचे अधिक स्वातंत्र्य मिळाले.&lt;ref name=&quot;MEX19_FIAQ&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_Q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_QUALDEBRIEF&quot;/&gt;

=== फेरी ३ ===

निर्णायक फेरीत व्हर्सटॅपनने १:१४.७५८ अशी दिवसातील सर्वात वेगवान वेळ नोंदवली. लक्लेर १:१५.०२४, व्हेटेल १:१५.१७०, हॅमिल्टन १:१५.२६२, अल्बोन १:१५.३३६ व बोट्टास १:१५.३३८ असे अनुक्रमे त्याच्या मागे होते. बोट्टासने शेवटच्या भागात टर्न १७जवळ कार आदळल्यामुळे पिवळा झेंडा दाखवण्यात आला. त्या चिन्हांकित विभागात योग्य वेग कमी न केल्याचे स्टीवर्डांना आढळल्याने व्हर्सटॅपनला तीन ग्रिड स्थानांचा दंड व सुपर-परवान्यावर दोन दंडगुण मिळाले. तो पात्रतेतील पहिला राहिला, पण अधिकृत पोलवरील चालक बनला नाही.&lt;ref name=&quot;MEX19_FIAQ&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_VERPEN&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_FIAGRID&quot;/&gt;

=== मुख्य शर्यतीच्या पात्रता फेरीचे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी १ !! फेरी २ !! फेरी ३ !! एकूण फेऱ्या
|-
| १ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:१५.९४९ || १:१६.१३६ || १:१४.७५८ || १६
|-
| २ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || १:१६.३६४ || १:१६.२१९ || १:१५.०२४ || १८
|-
| ३ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || १:१६.६९६ || १:१५.९१४ || १:१५.१७० || १८
|-
| ४ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:१६.४२४ || १:१५.७२१ || १:१५.२६२ || २०
|-
| ५ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:१६.१७५ || १:१६.५७४ || १:१५.३३६ || १८
|-
| ६ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:१७.०६२ || १:१५.८५२ || १:१५.३३८ || १८
|-
| ७ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || १:१७.०४४ || १:१६.२६७ || १:१६.०१४ || १९
|-
| ८ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || १:१७.०९२ || १:१६.४४७ || १:१६.३२२ || २०
|-
| ९ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || १:१७.०४१ || १:१६.६५७ || १:१६.४६९ || २२
|-
| १० || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || १:१७.०६५ || १:१६.६७९ || १:१६.५८६ || २२
|-
| ११ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:१७.४६५ || — || — || १४
|-
| १२ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || १:१७.६०८ || १:१६.८८५ || — || १४
|-
| १३ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || १:१७.२७० || १:१६.९३३ || — || १४
|-
| १४ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:१७.२२५ || १:१६.९६७ || — || १४
|-
| १५ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:१७.७९४ || १:१७.२६९ || — || १४
|-
| १६ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:१८.०६५ || — || — || ८
|-
| १७ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || १:१८.४३६ || — || — || ९
|-
| १८ || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || १:१८.५९९ || — || — || ९
|-
| १९ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:१८.८२३ || — || — || १०
|-
| २० || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:२०.१७९ || — || — || ९
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;8&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;MEX19_FIAQ&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_Q&quot;/&gt;
|}

=== मुख्य शर्यतीची अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी ===

एफ.आय.ए.च्या २७ ऑक्टोबरच्या स्वाक्षरीत दस्तऐवज ३१नुसार लक्लेर पहिला, व्हेटेल दुसरा आणि हॅमिल्टन तिसरा होता. व्हर्सटॅपनची सर्वात वेगवान Q3 वेळ १:१४.७५८ कायम असली तरी त्याला चौथ्या ग्रिडवर बसवण्यात आले; अल्बोन पाचवा व बोट्टास सहावा होता. सर्व २० चालकांना प्रत्यक्ष क्रमांकित ग्रिडस्थान मिळाले होते; येथे कोणालाही पिट लेनमधून सुरू करावे लागले नव्हते.&lt;ref name=&quot;MEX19_FIAGRID&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_VERPEN&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! ग्रिड !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पात्रता वेळ / स्थिती
|-
| १ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || १:१५.०२४
|-
| २ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || १:१५.१७०
|-
| ३ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:१५.२६२
|-
| ४ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:१४.७५८ (३ स्थानांचा दंड)
|-
| ५ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:१५.३३६
|-
| ६ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:१५.३३८
|-
| ७ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || १:१६.०१४
|-
| ८ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || १:१६.३२२
|-
| ९ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || १:१६.४६९
|-
| १० || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || १:१६.५८६
|-
| ११ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:१७.४६५
|-
| १२ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || १:१६.८८५
|-
| १३ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || १:१६.९३३
|-
| १४ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:१६.९६७
|-
| १५ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:१७.२६९
|-
| १६ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:१८.०६५
|-
| १७ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || १:१८.४३६
|-
| १८ || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || १:१८.५९९
|-
| १९ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:१८.८२३
|-
| २० || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:२०.१७९
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;5&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;MEX19_FIAGRID&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_GRID&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1017/mexico/starting-grid |title=अंतिम सुरुवातीची क्रमवारी |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_VERPEN&quot;/&gt;
|}

== मुख्य शर्यत ==

=== सुरुवात व सुरुवातीची क्रमवारी ===

रविवारी मेक्सिको सिटीतील उबदार वातावरणात ७१ फेऱ्यांची शर्यत सुरू झाली. पहिल्या वळणाच्या स्पर्धेत हॅमिल्टन आणि व्हर्सटॅपन यांच्यात संपर्क आणि मार्गाबाहेरील हालचाली झाल्याने दोघेही काही स्थानांनी मागे पडले. लक्लेरने सुरुवातीला शर्यतीची सूत्रे सांभाळली; व्हेटेल, अल्बोन आणि इतर अग्रगण्य चालक पाठलाग करत होते. व्हर्सटॅपनने नंतर बोट्टासला मागे टाकताना कारचा टायर पंक्चर केल्यामुळे अगदी सुरुवातीला पिटमध्ये थांबावे लागले. या घटनेनंतर त्याची वेगवान रेड बुल शेवटच्या स्थानावर गेली.&lt;ref name=&quot;MEX19_FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_DEBRIEF&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-the-teams-said-race-day-in-mexico-2019.3OX62XrU4ckDIjztzkCPHW |title=मेक्सिकोच्या शर्यतीनंतर सर्व दहा संघांची अधिकृत प्रतिक्रिया |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=२८ ऑक्टोबर २०१९}}&lt;/ref&gt;

हॅमिल्टनची कार सुरुवातीच्या संपर्कानंतरही पूर्ण स्पर्धात्मक वेगाने चालू राहिली. मर्सिडीजचे धोरणकर्ते सरळ मागे जाणारी लढत करण्याऐवजी प्रत्यक्ष पिट थांब्यांच्या वेळेत फायदा मिळवून पुढे जाण्याचा विचार करू लागले. मेक्सिकोतील उंची, पुढच्या कारांच्या मागे चालताना शीतकरणावर येणारा ताण आणि वेगवान पहिला विभाग यामुळे शुद्ध ट्रॅकवरच्या ओव्हरटेकपेक्षा रणनीतीचे महत्त्व वाढले.&lt;ref name=&quot;MEX19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_PIRELLI&quot;/&gt;

=== टायर रणनीती आणि आघाडीची उलथापालथ ===

अल्बोनने चौदाव्या फेरीत आणि लक्लेरने पंधराव्या फेरीत पहिला पिटस्टॉप घेतला; त्यामुळे दोन्ही कार वेगवान पण दोन थांब्यांच्या रणनीतीकडे झुकल्या. हॅमिल्टन मात्र सी३ मीडियम टायरांवर २३व्या फेरीपर्यंत थांबला आणि त्यानंतर सी२ हार्ड टायरांचा एकच लांब अंतिम टप्पा निवडला. फेरारीचा व्हेटेल ३७व्या फेरीपर्यंत आणि मर्सिडीजचा बोट्टास ३६व्या फेरीपर्यंत पहिल्या संचावर राहिला; म्हणजे अग्रभागात वेगवेगळ्या पहिल्या टप्प्यांवर आधारित निकाल ठरत होता.&lt;ref name=&quot;MEX19_PIRELLI&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_PIRELLITACTIC&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.racefans.net/2019/10/28/2019-mexican-grand-prix-interactive-data-lap-charts-times-and-tyres/ |title=मेक्सिकन ग्रांप्री : फेरीवार टायर रणनीती |प्रकाशक=पिरेली}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_DEBRIEF&quot;/&gt;

लेक्लेरने ४३व्या फेरीत पुन्हा पिटमध्ये येऊन हार्ड मिश्रण बसवले; या थांब्यात झालेल्या अतिरिक्त विलंबामुळे त्याला ताजी टायरे मिळाल्याचा फायदा पूर्णपणे वापरता आला नाही. दोन पिटस्टॉप झालेले अल्बोन आणि लक्लेर यांच्यापेक्षा एकच थांबा केलेल्या हॅमिल्टन, व्हेटेल आणि बोट्टास यांच्या अंतिम क्रमवारीला अधिक फायदा मिळाला. शर्यतीच्या दिवशी अपेक्षेपेक्षा कमी घर्षणामुळे सी२ टायर खूप फेऱ्या चालू शकले, ही या रणनीतिक परिणामाची महत्त्वाची अट होती.&lt;ref name=&quot;MEX19_PIRELLI&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_DEBRIEF&quot;/&gt;

=== मध्यगटातील झुंज, यांत्रिक घटना आणि शेवटच्या फेऱ्या ===

मेक्सिकोच्या स्थानिक प्रेक्षकांसमोर पेरेझने शर्यतीच्या मध्यवर्ती भागात कारच्या टायरांचे नियंत्रण राखून सातवे स्थान मिळवले. रिकार्डोने हार्ड मिश्रणावर दीर्घ पहिला टप्पा चालविल्यामुळे पुढील टप्प्यात मीडियम टायरांचे वेगाचे फायदे मिळविण्याचा प्रयत्न केला; मात्र पेरेझच्या बचावामुळे तो आठवाच राहिला. गॅस्ली व हुल्केनबर्ग हे उरलेल्या गुणस्थानी पोहोचले.&lt;ref name=&quot;MEX19_FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_PIRELLITACTIC&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_DEBRIEF&quot;/&gt;

नॉरिसच्या पिटस्टॉपमध्ये चाक योग्यरीत्या घट्ट बसले की नाही याबाबत अनिश्चितता निर्माण झाल्याने मॅक्लारेनने कार तत्काळ थांबवली. त्याला परत आणून दुरुस्ती केल्यामुळे मोठा वेळ गेला; ४८ फेऱ्यांनंतर त्याची शर्यत संपली. रायकोनेनची अल्फा रोमियो ५८ फेऱ्यांनंतर निवृत्त झाली. जोव्हिनाझीच्या पिटस्टॉपमधील अडचणी आणि सायेन्सच्या टायर कार्यक्षमतेतील घसरण यांमुळे त्यांच्या संघांना अपेक्षित गुण मिळाले नाहीत.&lt;ref name=&quot;MEX19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_FIARACE&quot;/&gt;

शेवटच्या फेऱ्यांत व्हेटेलने हॅमिल्टनच्या कारचा पाठलाग केला, तरी हॅमिल्टनने हार्ड टायरांवरील लांब धाव यशस्वीरीत्या सांभाळत १.७६६ सेकंदांनी विजय मिळवला. बोट्टास ३.५५३ सेकंदांनी तिसरा, लक्लेर चौथा, अल्बोन पाचवा व पुनरागमन करणारा व्हर्सटॅपन सहावा आला. अंतिम फेरीत क्व्यातने हुल्केनबर्गला पाठीमागून धडक दिल्यामुळे हुल्केनबर्गला नुकसान झाले; स्टीवर्डांनी क्व्यातला दहा सेकंदांची शिक्षा देऊन अकराव्या स्थानावर उतरवले, आणि हुल्केनबर्ग दहावा झाला.&lt;ref name=&quot;MEX19_FIARACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_FIAREPORT&quot;/&gt;

=== मुख्य शर्यतीचे निकाल ===

खालील वर्गीकरणात क्व्यातच्या दहा सेकंदांच्या दंडानंतरची अंतिम क्रमवारी नोंदली आहे; शर्यतीतील काही क्षणी मिळालेली तात्पुरती दहावी जागा त्याचे अधिकृत अंतिम स्थान नाही.{{refn|group=टीप|कार क्रमांक २६ (डॅनिल क्व्यात) याला अंतिम फेरीत कार क्रमांक २७ (निको हुल्केनबर्ग)शी झालेल्या संपर्काबद्दल दहा सेकंदांची शिक्षा देण्यात आली. अंतिम वर्गीकरणात हुल्केनबर्ग दहावा आणि क्व्यात अकरावा आहे.}}&lt;ref name=&quot;MEX19_FIARACE&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पूर्ण फेऱ्या !! वेळ / अंतर / स्थिती !! गुण
|-
| १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ७१ || १:३६:४८.९०४ || २५
|-
| २ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || ७१ || +१.७६६ || १८
|-
| ३ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || ७१ || +३.५५३ || १५
|-
| ४ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || ७१ || +६.३६८ || १३
|-
| ५ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ७१ || +२१.३९९ || १०
|-
| ६ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ७१ || +६८.८०७ || ८
|-
| ७ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || ७१ || +७३.८१९ || ६
|-
| ८ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || ७१ || +७४.९२४ || ४
|-
| ९ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || ७० || १ फेरी मागे || २
|-
| १० || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || ७० || १ फेरी मागे || १
|-
| ११ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || ७० || १ फेरी मागे || ०
|-
| १२ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || ७० || १ फेरी मागे || ०
|-
| १३ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || ७० || १ फेरी मागे || ०
|-
| १४ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ७० || १ फेरी मागे || ०
|-
| १५ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || ६९ || २ फेऱ्या मागे || ०
|-
| १६ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ६९ || २ फेऱ्या मागे || ०
|-
| १७ || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || ६९ || २ फेऱ्या मागे || ०
|-
| १८ || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ६९ || २ फेऱ्या मागे || ०
|-
| अवर्गीकृत || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ५८ || निवृत्त || ०
|-
| अवर्गीकृत || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || ४८ || निवृत्त || ०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;MEX19_FIARACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_RACE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1017/mexico/race-result |title=मेक्सिकन ग्रांप्री : अंतिम निकाल |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;
|}

=== सर्वात वेगवान फेरी ===

लेक्लेरने ५३व्या फेरीत १:१९.२३२ इतकी शर्यतीतील सर्वात वेगवान वेळ नोंदवली. तो अधिकृतपणे चौथा असल्यामुळे २०१९ च्या टॉप-१० अटीनुसार त्याला एक अतिरिक्त गुण देण्यात आला. खाली एफ.आय.ए.च्या स्वतंत्र शर्यत-फेरी पत्रिकेतील सर्व २० चालकांच्या वैध सर्वात वेगवान फेऱ्या, त्यांच्या फेरी क्रमांकांसह व प्रकाशित सरासरी वेगांसह दिल्या आहेत.&lt;ref name=&quot;MEX19_FIAFAST&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_FIARACE&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! क्रम !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी (एफआयए) !! फेरीचा वेळ !! सरासरी वेग (किमी/ता.)
|-
| १ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || ५३ || १:१९.२३२ || १९५.५५७
|-
| २ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ४८ || १:१९.३२५ || १९५.३२८
|-
| ३ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || ६८ || १:१९.३८१ || १९५.१९०
|-
| ४ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ६६ || १:१९.४६१ || १९४.९९३
|-
| ५ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || ६६ || १:१९.४९४ || १९४.९१२
|-
| ६ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || ५३ || १:१९.५३० || १९४.८२४
|-
| ७ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || ४८ || १:१९.९०५ || १९३.९१०
|-
| ८ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ५५ || १:२०.०८२ || १९३.४८१
|-
| ९ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || ५३ || १:२०.१४६ || १९३.३२७
|-
| १० || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || ६६ || १:२०.३११ || १९२.९२९
|-
| ११ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ६५ || १:२०.४०६ || १९२.७०२
|-
| १२ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || ७० || १:२०.४८५ || १९२.५१२
|-
| १३ || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ६३ || १:२०.६९६ || १९२.००९
|-
| १४ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || ५९ || १:२०.७९१ || १९१.७८३
|-
| १५ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || ६८ || १:२०.९२२ || १९१.४७३
|-
| १६ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ६५ || १:२१.०१४ || १९१.२५५
|-
| १७ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ६९ || १:२१.२८६ || १९०.६१५
|-
| १८ || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || ६८ || १:२१.५८१ || १८९.९२६
|-
| १९ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || ४६ || १:२१.६४३ || १८९.७८२
|-
| २० || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || ५३ || १:२१.६८२ || १८९.६९१
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;MEX19_FIAFAST&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_FAST&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1017/mexico/fastest-laps |title=शर्यतीतील प्रत्येक चालकाची सर्वात वेगवान फेरी |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;
|}

== मुख्य शर्यतीनंतरचे विश्लेषण ==

=== सुरुवात व सुरुवातीची क्रमवारी ===

रविवारी मेक्सिको सिटीतील उबदार वातावरणात ७१ फेऱ्यांची शर्यत सुरू झाली. पहिल्या वळणाच्या स्पर्धेत हॅमिल्टन आणि व्हर्सटॅपन यांच्यात संपर्क आणि मार्गाबाहेरील हालचाली झाल्याने दोघेही काही स्थानांनी मागे पडले. लक्लेरने सुरुवातीला शर्यतीची सूत्रे सांभाळली; व्हेटेल, अल्बोन आणि इतर अग्रगण्य चालक पाठलाग करत होते. व्हर्सटॅपनने नंतर बोट्टासला मागे टाकताना कारचा टायर पंक्चर केल्यामुळे अगदी सुरुवातीला पिटमध्ये थांबावे लागले. या घटनेनंतर त्याची वेगवान रेड बुल शेवटच्या स्थानावर गेली.&lt;ref name=&quot;MEX19_FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_DEBRIEF&quot;/&gt;

हॅमिल्टनची कार सुरुवातीच्या संपर्कानंतरही पूर्ण स्पर्धात्मक वेगाने चालू राहिली. मर्सिडीजचे धोरणकर्ते सरळ मागे जाणारी लढत करण्याऐवजी प्रत्यक्ष पिट थांब्यांच्या वेळेत फायदा मिळवून पुढे जाण्याचा विचार करू लागले. मेक्सिकोतील उंची, पुढच्या कारांच्या मागे चालताना शीतकरणावर येणारा ताण आणि वेगवान पहिला विभाग यामुळे शुद्ध ट्रॅकवरच्या ओव्हरटेकपेक्षा रणनीतीचे महत्त्व वाढले.&lt;ref name=&quot;MEX19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_PIRELLI&quot;/&gt;

व्हर्सटॅपनचा पात्रतेतील सर्वोच्च वेग ही रेड बुलसाठी स्पर्धात्मक कामगिरी होती. तथापि बोट्टासच्या अपघातामुळे दाखविलेल्या पिवळ्या झेंड्याच्या विभागात त्याने वेग पुरेसा कमी केला नाही, असा अधिकृत स्टीवर्डांचा निष्कर्ष होता. तीन ग्रिड स्थानांचा दंड हा केवळ पोलवरील दावा बदलणारा निर्णय नव्हता; चौथ्या स्थानावरून पहिल्या काही वळणांतील अधिक कोंडी निर्माण झाली. सुरुवातीच्या टक्करानंतर बोट्टासशी झालेल्या संपर्कामुळे पंक्चर होणे हा स्वतंत्र रविवारचा प्रसंग होता. म्हणून पात्रतेतील नियमभंग आणि शर्यतीतील टायर समस्या एकत्र दंड म्हणून वर्णन करता येत नाहीत.&lt;ref name=&quot;MEX19_VERPEN&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_FIAGRID&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_DEBRIEF&quot;/&gt;

=== टायर रणनीती आणि आघाडीची उलथापालथ ===

अल्बोनने चौदाव्या फेरीत आणि लक्लेरने पंधराव्या फेरीत पहिला पिटस्टॉप घेतला; त्यामुळे दोन्ही कार वेगवान पण दोन थांब्यांच्या रणनीतीकडे झुकल्या. हॅमिल्टन मात्र सी३ मीडियम टायरांवर २३व्या फेरीपर्यंत थांबला आणि त्यानंतर सी२ हार्ड टायरांचा एकच लांब अंतिम टप्पा निवडला. फेरारीचा व्हेटेल ३७व्या फेरीपर्यंत आणि मर्सिडीजचा बोट्टास ३६व्या फेरीपर्यंत पहिल्या संचावर राहिला; म्हणजे अग्रभागात वेगवेगळ्या पहिल्या टप्प्यांवर आधारित निकाल ठरत होता.&lt;ref name=&quot;MEX19_PIRELLI&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_PIRELLITACTIC&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_DEBRIEF&quot;/&gt;

लेक्लेरने ४३व्या फेरीत पुन्हा पिटमध्ये येऊन हार्ड मिश्रण बसवले; या थांब्यात झालेल्या अतिरिक्त विलंबामुळे त्याला ताजी टायरे मिळाल्याचा फायदा पूर्णपणे वापरता आला नाही. दोन पिटस्टॉप झालेले अल्बोन आणि लक्लेर यांच्यापेक्षा एकच थांबा केलेल्या हॅमिल्टन, व्हेटेल आणि बोट्टास यांच्या अंतिम क्रमवारीला अधिक फायदा मिळाला. शर्यतीच्या दिवशी अपेक्षेपेक्षा कमी घर्षणामुळे सी२ टायर खूप फेऱ्या चालू शकले, ही या रणनीतिक परिणामाची महत्त्वाची अट होती.&lt;ref name=&quot;MEX19_PIRELLI&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_DEBRIEF&quot;/&gt;

मेक्सिकोच्या उंच मार्गावर सुरुवातीच्या दिवसांत फेरारी व रेड बुलच्या गतीला मर्सिडीजकडून थेट प्रत्युत्तर देणे कठीण वाटत होते. पण रविवारची स्थिती शुक्रवारपेक्षा उबदार आणि कमी टायर-घर्षणाची होती; पिरेलीच्या मते हार्ड सी२ मिश्रण अपेक्षेपेक्षा जास्त काळ चांगले टिकले. त्यामुळे हॅमिल्टनला २३व्या फेरीत एकच पिटस्टॉप करून उरलेल्या ४८ फेऱ्या त्याच संचावर पूर्ण करण्याचा धाडसी पर्याय यशस्वी ठरला. यामागे केवळ हॅमिल्टनचे कौशल्य नसून तांत्रिक पथकाचा लहान पिट-वेळ लाभ, संघाने शुक्रवारनंतर कारमध्ये केलेल्या सुधारणा आणि बदलत्या हवामानाचा विचारही महत्त्वाचा होता.&lt;ref name=&quot;MEX19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_PIRELLI&quot;/&gt;

हॅमिल्टन सुरुवातीच्या संघर्षात खाली घसरला होता; त्यामुळे मर्सिडीजला आपली रणनीती पुढे आणून फेरारीच्या व्हेटेलच्या थांब्यापेक्षा आधी मार्गावरील स्थान जिंकावे लागले. हार्ड टायर इतके टिकतील का, याचा निश्चित पुरावा त्या वेळी नव्हता. मात्र फक्त वेगवान तात्कालिक फेऱ्यांवर न भर देता दीर्घकाळ कमी घसरण ठेवणे ही त्याच्या विजयाची निर्णायक अट ठरली. बोट्टासने ३६व्या फेरीपर्यंत पहिला टायर संच चालवला, यामुळे त्याच्या तिसऱ्या स्थानाचा प्रवास हॅमिल्टनपेक्षा वेगळा राहिला; या जोडीने मर्सिडीजला आणखी ४० गुण मिळवून दिले.&lt;ref name=&quot;MEX19_PIRELLITACTIC&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_FIAPOINT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_DEBRIEF&quot;/&gt;

फेरारीची सुरुवातीची पहिली-दुसरी आघाडी आणि पात्रतेतील चांगली कामगिरी पाहता संघ विजयाचा प्रमुख दावेदार होता. तरी लक्लेरने १५व्या फेरीत पहिला थांबा घेतल्यानंतर दोन थांब्यांच्या मीडियम–मीडियम–हार्ड पद्धतीला बांधील राहावे लागले. नंतरच्या थांब्यातील विलंब आणि अग्रगण्य एक-थांबा चालकांच्या तुलनेत जास्त गमावलेले स्थान हे त्याच्या चौथ्या स्थानामागचे महत्त्वाचे घटक ठरले. पिरेलीने हाच दोन-थांबा पर्याय पूर्वनियोजनात जलद असू शकतो असे सुचवले होते; प्रत्यक्ष तापमान, कमी घसरण व वाहतूक यांमुळे त्याची गणिते बदलली.&lt;ref name=&quot;MEX19_PIRELLI&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_DEBRIEF&quot;/&gt;

व्हेटेलने वेगळा पर्याय निवडून मीडियमवर ३७ फेऱ्या पूर्ण केल्या व त्यानंतर हार्ड टायर लावले. त्याच्या टायरांचा कालावधी कमी असल्यामुळे शेवटी हॅमिल्टनवर दबाव टाकण्याची संधी होती; पण कारच्या मागे जवळ चालताना मिळणाऱ्या मर्यादित फायद्यामुळे निर्णायक आक्रमण झाले नाही. त्यामुळे व्हेटेलचा दुसरा क्रमांक हा फक्त फेरारीच्या चुकीचा पुरावा नाही, तर कमी घर्षणाच्या स्थितीत मर्सिडीजच्या लवकर घेतलेल्या पिटनिर्णयाचा फायदा दर्शवतो.&lt;ref name=&quot;MEX19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_PIRELLITACTIC&quot;/&gt;

लक्लेरच्या सर्वात वेगवान १:१९.२३२ या ५३व्या फेरीने त्याला चौथ्या स्थानाचे १२ गुण आणि बोनसचा एक गुण मिळवून दिला. हा बोनस हॅमिल्टन किंवा व्हेटेलला मिळाला नाही. फेरारीला एकूण ३१ गुण मिळाले; त्यामुळे मर्सिडीजने कारनिर्मात्यांच्या आघाडीत आपली आघाडी वाढवली. फेरारीचे दोन भिन्न धोरण प्रत्यक्षातच यशस्वी किंवा अपयशी होते का, याचे मूल्यमापन रविवारच्या बदललेल्या टायर परिस्थितीच्या संदर्भातच करावे लागते.&lt;ref name=&quot;MEX19_FIARACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_FIAPOINT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_PIRELLI&quot;/&gt;

अल्फा रोमियोसाठी रायकोनेन निवृत्त झाला आणि जोव्हिनाझी चौदावा राहिला. जोव्हिनाझीच्या पिटस्टॉपशी संबंधित विलंबामुळे त्याचे पुढे जाण्याचे प्रयत्न बिघडले; रायकोनेनच्या कारच्या स्पर्धाशीलतेवर सुरुवातीच्या घटनांचा परिणाम झाला. त्यामुळे संघाच्या ३५ गुणांच्या संख्येत या ग्रांप्रीमधून वाढ झाली नाही. शनिवारच्या पात्रतेत दोन्ही कार Q2मध्ये प्रवेश करत होत्या, तरी रविवारच्या वेगात ती पात्रता स्थिती कायम ठेवता आली नाही.&lt;ref name=&quot;MEX19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_FIAPOINT&quot;/&gt;

हासच्या दोन्ही कारांमध्ये घर्षण आणि संतुलनाच्या अडचणी कायम होत्या. मॅग्नसनच्या कारच्या तळभागाला सुरुवातीच्या संपर्कामुळे नुकसान झाल्याचे संघाने सांगितले; त्याने १५वे स्थान मिळवले. ग्रोझाँने वेगात सुधारणा करू न शकल्यामुळे १७वे स्थान घेतले. संघनायकाने स्पर्धा अपेक्षेपेक्षा कठीण ठरल्याचे कबूल केले. २०१९ हंगामातील मध्यभागापासून असलेल्या कारच्या मर्यादा हे एकच या निकालाचे स्पष्टीकरण नव्हते; रविवारच्या कमी घर्षणात टायर पद्धतही इतर कारांसारखीच चांगली काम करू शकली नाही.&lt;ref name=&quot;MEX19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_FIARACE&quot;/&gt;

=== मध्यगटातील झुंज, यांत्रिक घटना आणि शेवटच्या फेऱ्या ===

मेक्सिकोच्या स्थानिक प्रेक्षकांसमोर पेरेझने शर्यतीच्या मध्यवर्ती भागात कारच्या टायरांचे नियंत्रण राखून सातवे स्थान मिळवले. रिकार्डोने हार्ड मिश्रणावर दीर्घ पहिला टप्पा चालविल्यामुळे पुढील टप्प्यात मीडियम टायरांचे वेगाचे फायदे मिळविण्याचा प्रयत्न केला; मात्र पेरेझच्या बचावामुळे तो आठवाच राहिला. गॅस्ली व हुल्केनबर्ग हे उरलेल्या गुणस्थानी पोहोचले.&lt;ref name=&quot;MEX19_FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_PIRELLITACTIC&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_DEBRIEF&quot;/&gt;

नॉरिसच्या पिटस्टॉपमध्ये चाक योग्यरीत्या घट्ट बसले की नाही याबाबत अनिश्चितता निर्माण झाल्याने मॅक्लारेनने कार तत्काळ थांबवली. त्याला परत आणून दुरुस्ती केल्यामुळे मोठा वेळ गेला; ४८ फेऱ्यांनंतर त्याची शर्यत संपली. रायकोनेनची अल्फा रोमियो ५८ फेऱ्यांनंतर निवृत्त झाली. जोव्हिनाझीच्या पिटस्टॉपमधील अडचणी आणि सायेन्सच्या टायर कार्यक्षमतेतील घसरण यांमुळे त्यांच्या संघांना अपेक्षित गुण मिळाले नाहीत.&lt;ref name=&quot;MEX19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_FIARACE&quot;/&gt;

शेवटच्या फेऱ्यांत व्हेटेलने हॅमिल्टनच्या कारचा पाठलाग केला, तरी हॅमिल्टनने हार्ड टायरांवरील लांब धाव यशस्वीरीत्या सांभाळत १.७६६ सेकंदांनी विजय मिळवला. बोट्टास ३.५५३ सेकंदांनी तिसरा, लक्लेर चौथा, अल्बोन पाचवा व पुनरागमन करणारा व्हर्सटॅपन सहावा आला. अंतिम फेरीत क्व्यातने हुल्केनबर्गला पाठीमागून धडक दिल्यामुळे हुल्केनबर्गला नुकसान झाले; स्टीवर्डांनी क्व्यातला दहा सेकंदांची शिक्षा देऊन अकराव्या स्थानावर उतरवले, आणि हुल्केनबर्ग दहावा झाला.&lt;ref name=&quot;MEX19_FIARACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_FIAREPORT&quot;/&gt;

मर्सिडीजच्या प्रमुखांनी शर्यतीनंतर एका थांब्याचा निर्णय धोका पत्करून घेतला होता, असे स्पष्ट केले. विरळ हवेमुळे कार थंड ठेवण्याची अडचण आणि जवळून दुसऱ्या कारचा पाठलाग करण्यात येणारी मर्यादा असताना थेट आघाडीसाठी आक्रमक ओव्हरटेकपेक्षा पिटस्टॉपच्या क्षणांची निवड जास्त परिणामकारक ठरली. त्यामुळे या विजयाचे वर्णन केवळ प्रतिस्पर्ध्यांनी चुकीची रणनीती वापरली यापुरते सीमित करता येत नाही.&lt;ref name=&quot;MEX19_DEBRIEF&quot;/&gt;

अगदी मागे पडलेल्या व्हर्सटॅपनने पंक्चरनंतर बसवलेल्या हार्ड टायरांवर शर्यतीचा मोठा भाग पूर्ण करत सहावे स्थान घेतले. तांत्रिक गती असलेल्या कारचे मैदानातील स्थान किती बदलू शकते आणि शर्यतीच्या सुरुवातीच्या संपर्काचे परिणाम काय असतात, हे या पुनरागमनातून स्पष्ट होते. अल्बोनची कार सुरुवातीला तिसऱ्या स्थानावर चांगल्या परिस्थितीत होती; मात्र रेड बुलच्या दोन-थांबा नियोजनामुळे मर्सिडीजच्या एक-थांबा कारांनी त्याला मागे टाकले आणि अखेरीस तो पाचवा राहिला. अल्बोनसाठीही हा सकारात्मक निकाल होता, परंतु विजयी गतीचे प्रमाण केवळ त्या पाचव्या स्थानावरून ठरवता येत नाही.&lt;ref name=&quot;MEX19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_PIRELLI&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_FIARACE&quot;/&gt;

सर्जिओ पेरेझने मेक्सिकोतील घरच्या शर्यतीत सातव्या स्थानावर पोहोचून रेसिंग पॉइंटला सहा गुण मिळवून दिले. त्याने मीडियमवर २० फेऱ्या आणि हार्डवर उरलेल्या ५१ फेऱ्या पूर्ण करण्याची एक-थांबा पद्धत वापरली. शेवटी रेनॉल्टच्या रिकार्डोकडे नवीन मीडियम टायर होते; तरी पेरेझने स्थान टिकवले. रिकार्डोने उलट क्रमाने प्रथम सी२ हार्डवर मोठी धाव करून नंतर मीडियम बसवले होते. ही भिन्न रणनीती वेगवान टायर मिळवूनही स्थान मिळेलच याची खात्री देत नाही, याचे स्पष्ट उदाहरण होते.&lt;ref name=&quot;MEX19_PIRELLITACTIC&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_FIARACE&quot;/&gt;

रेनॉल्टचा हुल्केनबर्ग रविवारच्या शेवटच्या भागात दहाव्या स्थानासाठी लढत होता. अंतिम फेरीत क्व्यातच्या धडकेमुळे त्याची कार बॅरिअरजवळ गेली; तरी अधिकृतपणे त्याने ७० फेऱ्या पूर्ण केल्या. क्व्यातच्या धडकेवर दहा सेकंदांचा दंड मिळाल्यानंतर हुल्केनबर्ग दहावा ठरला. स्टीवर्डांचा हा निकाल प्रत्यक्ष फिनिश-लाइनवरचा तात्पुरता क्रम बदलणारा होता, तर रेनॉल्टच्या जपानमधील दोन अपात्रता हा मागील वेगळ्या शर्यतीशी संबंधित निर्णय होता. दोन्हींची कालरेषा स्वतंत्र ठेवणे आवश्यक आहे.&lt;ref name=&quot;MEX19_FIARACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_FIAREPORT&quot;/&gt;

मॅक्लारेनची शनिवारची सातवी व आठवी ग्रिड स्थानके दोन्ही कारांकडून मोठी अपेक्षा निर्माण करत होती. पण रविवारची सुरुवात सॉफ्ट सी४ टायरवर करण्याची पात्रतेमुळे आलेली बंधने आणि नंतरचा झपाट्याने बदलणारा वेग यामुळे कार्लोस सायेन्सचे स्थान कमी झाले. नॉरिसच्या पिटस्टॉपमध्ये चाक निश्चितपणे घट्ट बसले आहे का, याबद्दल संघाने सुरक्षिततेच्या दृष्टीने कार थांबवली; त्यातून मोठी वेळहानी झाली. घटनेविषयी चौकशी झाली असली, तरी प्रत्येक चौकशीचा अर्थ वेगळा औपचारिक दंड झाला असे नाही. संघाने नंतर नॉरिसची कार निवृत्त केली, तर सायेन्स तेराव्या स्थानी राहिला.&lt;ref name=&quot;MEX19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_FIARACE&quot;/&gt;

टोरो रोसोचे गॅस्ली आणि क्व्यात दोघेही Q3मध्ये पोहोचले होते. गॅस्लीने सॉफ्टवरून सुरुवात केल्यानंतर टायर बदलांच्या मदतीने नववे स्थान व दोन गुण मिळवले. क्व्यातची गती काही काळ दहाव्या स्थानापर्यंत होती; पण अंतिम फेरीतील संपर्कामुळे त्याला अकरावे अधिकृत स्थान मिळाले आणि गुण गमवावे लागले. याच दोन गुणांमुळे टोरो रोसो व रेसिंग पॉइंटच्या गुणसमानतेत निर्णायक फरक निर्माण झाला. अशा पद्धतीने एका शेवटच्या फेरीच्या दंडामुळे व्यक्तिगत आणि कारनिर्माता स्पर्धेतील दोन्ही निष्कर्ष प्रभावित झाले.&lt;ref name=&quot;MEX19_FIARACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_FIAPOINT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_DEBRIEF&quot;/&gt;

विलियम्सचा रसल १६वा आणि कुबिका १८वा राहिला; दोघांनी ६९ फेऱ्या पूर्ण केल्या आणि गुण मिळवले नाहीत. पहिल्या सरावात सहभागी झालेल्या लतीफीचे नाव रविवारच्या वर्गीकरणात नसणे हे चुकीचे वगळणे नसून सत्रापुरत्या बदलीचे अचूक प्रतिबिंब आहे. या दोन नियमित कारांतील स्पर्धेत रसल कुबिकापुढे होता, तरी दोघांनाही उच्च वेगाच्या टप्प्यांवर आघाडीच्या संघांशी सातत्याने बरोबरी राखणे शक्य झाले नाही.&lt;ref name=&quot;MEX19_FIAP1&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_FIARACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_DEBRIEF&quot;/&gt;

मेक्सिकन ग्रांप्रीमध्ये व्हर्सटॅपनचा शनिवारचा तीन-ग्रिडस्थान दंड आणि क्व्यातचा रविवारचा दहा-सेकंद दंड हे दोन वेगळ्या नियमांचे, वेगळ्या सत्रांचे निर्णय होते. व्हर्सटॅपनने सर्वात वेगवान पात्रता वेळ ठेवूनही पोल गमावली; क्व्यातने मुख्य शर्यतीचा निकाल प्रकाशित होण्यापूर्वीच्या अंतिम वर्गीकरणात जागा गमावली. म्हणून पात्रतेच्या अधिकृत पत्रिकेतील व्हर्सटॅपनचे पहिले स्थान आणि सुरुवातीच्या क्रमवारीतील लक्लेरची पहिली जागा यांत कोणताही प्रत्यक्ष विरोधाभास नाही.&lt;ref name=&quot;MEX19_FIAQ&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_FIAGRID&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_FIARACE&quot;/&gt;

=== शर्यतीनंतरचे निर्णय, अंतिम वर्गीकरण आणि अजिंक्यपदावरील परिणाम ===

लान्स स्ट्रोलने १२वे स्थान मिळवून गुण मिळवले नाहीत, तरी त्याने पहिल्या १६ चालकांमधून मार्ग काढून शर्यत पूर्ण केली. या स्पर्धेत रेसिंग पॉइंटसाठी पेरेझच मुख्य गुण मिळवणारा चालक ठरला. शर्यतीनंतरच्या गुणतालिकेत रेसिंग पॉइंट आणि टोरो रोसो दोघेही ६४ गुणांवर होते; अधिकृत स्थानक्रमात टोरो रोसो सहावे व रेसिंग पॉइंट सातवे नोंदले आहेत. हा शून्य किंवा समान गुणांवरील अधिकृत क्रम वेगळाच तपासायला हवा.&lt;ref name=&quot;MEX19_FIAPOINT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_RACE&quot;/&gt;

हॅमिल्टनचे गुण ३६३ आणि बोट्टासचे २८९ झाल्याने ७४ गुणांचे अंतर निर्माण झाले. अजून तीन नियमित शर्यती शिल्लक असल्यामुळे हॅमिल्टनने याच दिवशी चालक अजिंक्यपद औपचारिकरीत्या मिळवले नव्हते. कारनिर्मात्यांच्या क्रमवारीत मर्सिडीज ६५२, फेरारी ४६६, रेड बुल ३४१ आणि मॅक्लारेन १११ असे गुण होते. हंगामाच्या अखेरच्या टप्प्यात फेरारी व रेड बुल यांच्या वेगवान पात्रतेसमोरही सातत्यपूर्ण रणनीती मर्सिडीजला किती फायदेशीर ठरली, याचा मेक्सिको हा महत्त्वाचा नमुना होता.&lt;ref name=&quot;MEX19_FIAPOINT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_DEBRIEF&quot;/&gt;

== निकालानंतर गुणतालिका ==

खालील दोन्ही गुणतालिका २७ ऑक्टोबर २०१९ रोजीच्या एफ.आय.ए. दस्तऐवज ३८मधील अधिकृत पूर्ण क्रमवारीवर आधारित आहेत. या स्पर्धेत गुण मिळाले नाहीत असे हंगामभरातील चालकही अधिकृत गुणयादीत राहतात.&lt;ref name=&quot;MEX19_FIAPOINT&quot;/&gt;

=== चालक अजिंक्यपद गुणतालिका ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! चालक !! संघ !! गुण
|-
| १ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ३६३
|-
| २ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || २८९
|-
| ३ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || २३६
|-
| ४ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || २३०
|-
| ५ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || २२०
|-
| ६ || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]]; पूर्वी [[रेड बुल रेसिंग]] || ७७
|-
| ७ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || ७६
|-
| ८ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]]; पूर्वी [[टोरो रोसो]] || ७४
|-
| ९ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || ४३
|-
| १० || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || ३८
|-
| ११ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || ३५
|-
| १२ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || ३५
|-
| १३ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || ३४
|-
| १४ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ३१
|-
| १५ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || २१
|-
| १६ || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || २०
|-
| १७ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || ८
|-
| १८ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ४
|-
| १९ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १
|-
| २० || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;MEX19_FIAPOINT&quot;/&gt;
|}

=== कारनिर्माते अजिंक्यपद गुणतालिका ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कारनिर्माता !! गुण
|-
| १ || [[मर्सिडीज]] || ६५२
|-
| २ || [[फेरारी]] || ४६६
|-
| ३ || [[रेड बुल रेसिंग]] || ३४१
|-
| ४ || [[मॅक्लारेन]] || १११
|-
| ५ || [[रेनॉल्ट]] || ७३
|-
| ६ || [[टोरो रोसो]] || ६४
|-
| ७ || [[रेसिंग पॉइंट]] || ६४
|-
| ८ || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ३५
|-
| ९ || [[हास]] || २८
|-
| १० || [[विलियम्स रेसिंग]] || १
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;MEX19_FIAPOINT&quot;/&gt;
|}

== हे सुद्धा पहा ==

* [[फॉर्म्युला वन]]

* [[मेक्सिकन ग्रांप्री]]

* [[अटोड्रोमो हर्मानोस रॉड्रिगेझ]]

* [[२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम]]

* [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]]

* [[फॉर्म्युला वन चालक यादी]]

* [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]]

* [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]]

* [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]]

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}

==तळटीप==
{{reflist|group=टीप}}

== बाह्य दुवे ==

* [https://www.formula1.com/en/racing/2019/mexico मेक्सिकन ग्रांप्री २०१९ : अधिकृत कार्यक्रम]

* [https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1017/mexico/race-result मेक्सिकन ग्रांप्री : अधिकृत निकाल]

* [https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2019/eventtiming-information-12 एफ.आय.ए. मेक्सिकन ग्रांप्री : निर्णय दस्तऐवज]

{{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत
| हंगाम = २०१९
| ग्रांप्री = मेक्सिकन ग्रांप्री
| हंगामातील_मागील_शर्यत = २०१९ जपानी ग्रांप्री
| हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०१९ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री
| ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१८ मेक्सिकन ग्रांप्री
| ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२१ मेक्सिको सिटी ग्रांप्री
}}

{{२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम}}
{{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}}
[[वर्ग:मेक्सिकन ग्रांप्री]]
[[वर्ग:२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम]]</text>
      <sha1>lqa0k6x00lxn8bn7ftcxc11czodon4i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728298</id>
      <parentid>2728297</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T14:12:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KiranBOT II</username>
        <id>140753</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>शुद्धलेखन — ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#नियम ८.६|शुद्धलेखनाचा नियम ८.६]])</comment>
      <origin>2728298</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="109747" sha1="451t9f570t1onvti3sw7y3ibycn6rzz" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत माहिती
| प्रकार = एफ.१
| देश = मेक्सिको
| ग्रांप्री = मेक्सिकन
| चित्र = Autódromo Hermanos Rodríguez 2015.svg
| चित्र_शीर्षक = २०१९ मेक्सिकन ग्रांप्रीतील अटोड्रोमो हर्मानोस रॉड्रिगेझच्या शर्यत मार्गाचा नकाशा
| दिनांक = २७ ऑक्टोबर
| वर्ष = २०१९
| अधिकृत_नाव = फॉर्म्युला वन मेक्सिकन ग्रांप्री २०१९
| शर्यत_क्रमांक = १८
| हंगामात_एकूण_शर्यती = २१
| शर्यतीचे_ठिकाण = [[अटोड्रोमो हर्मानोस रॉड्रिगेझ]], मेक्सिको सिटी, मेक्सिको
| सर्किट_प्रकार = कायमस्वरूपी शर्यत मार्ग
| सर्किट_अंतर_किमी = ४.३०४
| सर्किट_अंतर_मैल = २.६७४
| एकूण_फेऱ्या = ७१
| एकूण_अंतर_किमी = ३०५.३५४
| एकूण_अंतर_मैल = १८९.७३९
| हवामान = शर्यतीच्या दिवशी उबदार व कोरडे; सरावादरम्यान काही ठिकाणी ओलसर स्थिती
| पोल_चालक = [[शार्ल लक्लेर]]
| पोल_देश = मोनॅको
| पोल_संघ = [[फेरारी]]
| पोल_वेळ = १:१५.०२४
| जलद_चालक = [[शार्ल लक्लेर]]
| जलद_देश = मोनॅको
| जलद_संघ = [[फेरारी]]
| जलद_वेळ = १:१९.२३२
| जलद_फेरी = ५३
| पहिला_चालक = [[लुइस हॅमिल्टन]]
| पहिला_देश = युनायटेड किंग्डम
| पहिला_संघ = [[मर्सिडीज]]
| दुसरा_चालक = [[सेबास्टियन व्हेटेल]]
| दुसरा_देश = जर्मनी
| दुसरा_संघ = [[फेरारी]]
| तिसरा_चालक = [[वालट्टेरी बोट्टास]]
| तिसरा_देश = फिनलंड
| तिसरा_संघ = [[मर्सिडीज]]
| हंगामातील_मागील_शर्यत = २०१९ जपानी ग्रांप्री
| हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०१९ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री
| ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१८ मेक्सिकन ग्रांप्री
| ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२१ मेक्सिको सिटी ग्रांप्री
}}

'''२०१९ मेक्सिकन ग्रांप्री''' (अधिकृत नाव '''फॉर्म्युला वन मेक्सिकन ग्रांप्री २०१९''') ही २७ ऑक्टोबर २०१९ रोजी मेक्सिको सिटीमधील [[अटोड्रोमो हर्मानोस रॉड्रिगेझ]] येथे झालेली २०१९ फॉर्म्युला वन हंगामातील १८वी आणि एकूण २१ पैकी एक शर्यत होती. ७१ फेऱ्यांच्या या स्पर्धेत [[लुइस हॅमिल्टन]]ने [[मर्सिडीज]]साठी विजय मिळवला; [[सेबास्टियन व्हेटेल]] दुसरा आणि [[वालट्टेरी बोट्टास]] तिसरा आला. [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]]ने सर्वात वेगवान पात्रता वेळ नोंदवली होती, पण पिवळ्या झेंड्याच्या उल्लंघनामुळे तीन स्थानांचा दंड मिळाल्याने [[शार्ल लक्लेर]]ने अधिकृत पोल पोझिशनवरून सुरुवात केली. लक्लेरने ५३व्या फेरीत सर्वात वेगवान शर्यत फेरी नोंदवून चौथ्या स्थानासोबत एक अतिरिक्त गुण मिळवला.&lt;ref name=&quot;MEX19_EVENT&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/racing/2019/mexico |title=मेक्सिकन ग्रांप्री २०१९ : अधिकृत फॉर्म्युला वन कार्यक्रम |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_FIAGRID&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_31_-_2019_mexican_grand_prix_-_final_starting_grid.pdf |title=एफ.आय.ए. दस्तऐवज ३१ : अंतिम सुरुवातीची क्रमवारी |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=२७ ऑक्टोबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_FIARACE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_37_-_2019_mexican_grand_prix_-_final_race_classification.pdf |title=एफ.आय.ए. दस्तऐवज ३७ : अंतिम शर्यत वर्गीकरण |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=२७ ऑक्टोबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_FIAFAST&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/2019_18_mex_f1_r0_timing_racefastestlaps_v01.pdf |title=एफ.आय.ए. : २० चालकांच्या शर्यत फेरी वेळा व वेग |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=२७ ऑक्टोबर २०१९}}&lt;/ref&gt;

मर्सिडीजने जपानमध्ये यापूर्वीच कारनिर्मात्यांचे अजिंक्यपद निश्चित केले होते; मेक्सिकोतील हॅमिल्टनचा विजय त्याचे वैयक्तिक अजिंक्यपद मात्र लगेच निश्चित करू शकला नाही, कारण बोट्टासने तिसरे स्थान मिळवले. हॅमिल्टनचा एकाच थांब्यावर आधारित निर्णायक टायर-व्यवस्थापन आणि फेरारीच्या भिन्न धोरणांचा परस्परसंबंध या शर्यतीचे मुख्य वैशिष्ट्य ठरले.&lt;ref name=&quot;MEX19_FIAPOINT&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_38_-_2019_mexican_grand_prix_-_championship_points.pdf |title=एफ.आय.ए. दस्तऐवज ३८ : शर्यतीनंतरची चालक व कारनिर्माता गुणतालिका |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=२७ ऑक्टोबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_PIRELLI&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://press.pirelli.com/2019-mexican-grand-prix---race/ |title=मेक्सिकन ग्रांप्री : पिरेलीचा टायर रणनीती वृत्तांत |प्रकाशक=पिरेली |दिनांक=२७ ऑक्टोबर २०१९}}&lt;/ref&gt;

== पार्श्वभूमी ==

=== शर्यतीपूर्वीची अजिंक्यपदाची स्थिती ===

जपानी ग्रांप्रीमध्ये बोट्टासच्या विजयानंतर, तसेच रेनॉल्टच्या दोन कारांना नंतर अपात्र ठरविणाऱ्या निर्णयामुळे, २०१९ अजिंक्यपदातील मध्यगटाचे गुण बदलले होते. मेक्सिकोतील सुरुवातीच्या वेळी हॅमिल्टनकडे ३३८ आणि बोट्टासकडे २७४ गुण होते. मर्सिडीजने कारनिर्मात्यांची स्पर्धा आधीच जिंकलेली असली तरी फेरारी, रेड बुल आणि मध्यगटातील रेनॉल्ट, मॅक्लारेन, टोरो रोसो व रेसिंग पॉइंट यांच्यातील स्थानलढत सुरू होती. रेनॉल्टच्या जपानमधील अपात्रतेचे निर्णय मेक्सिकोच्या सप्ताहापूर्वी घेतले गेले होते; म्हणून मेक्सिकोच्या गुणांच्या पार्श्वभूमीत त्या सुधारित आकड्यांचा संदर्भ आवश्यक आहे.&lt;ref name=&quot;MEX19_FIAPOINT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_FIAREPORT&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/news/f1-hamilton-wins-mexico-ahead-vettel-and-bottas |title=मेक्सिको ग्रांप्री : हॅमिल्टनचा विजय आणि अधिकृत शर्यत वृत्तांत |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}&lt;/ref&gt;

२०१९ मध्ये सर्वाधिक गुण मिळवणाऱ्या दहा चालकांना अनुक्रमे २५–१८–१५–१२–१०–८–६–४–२–१ असे गुण मिळत; शर्यतीतील सर्वात वेगवान फेरी नोंदविणाऱ्या चालकाने अंतिम पहिल्या दहामध्ये स्थान मिळवल्यास एक अतिरिक्त गुण दिला जात असे. येथे ही अट लक्लेरने पूर्ण केली.&lt;ref name=&quot;MEX19_FIARACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_FIAFAST&quot;/&gt;

=== सर्किट आणि स्पर्धा कार्यक्रम ===

मेक्सिको सिटीतील [[अटोड्रोमो हर्मानोस रॉड्रिगेझ]] हा समुद्रसपाटीपासून सुमारे २,२०० मीटरपेक्षा अधिक उंचीवरचा कायमस्वरूपी शर्यत मार्ग आहे. वायूची विरळ घनता इंजिनांचे शीतकरण, वायुगतिकीय दाब व ब्रेक व्यवस्थापनावर परिणाम करू शकते. २०१५ पासूनच्या फॉर्म्युला वन रचनेत लंबी सरळ रेषा, अवघड मध्यभाग आणि फोरो सोल प्रेक्षागृहातून जाणारा शेवटचा विभाग समाविष्ट आहे. मार्गाची नाममात्र लांबी ४.३०४ किमी असून अधिकृत ७१ फेऱ्यांचे स्पर्धा अंतर ३०५.३५४ किमी नोंदले आहे; ७१×४.३०४ हा साधा गुणाकार अधिकृत मापन पद्धतीमुळे या आकड्याशी नेमका जुळत नाही.&lt;ref name=&quot;MEX19_EVENT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_FIARACE&quot;/&gt;

शुक्रवार, २५ ऑक्टोबर रोजी पहिला आणि दुसरा मुक्त सराव, शनिवार २६ ऑक्टोबर रोजी तिसरा मुक्त सराव व तीन टप्प्यांची मुख्य पात्रता फेरी, तर रविवार २७ ऑक्टोबर रोजी मुख्य शर्यत अशा नियोजित सप्ताहात स्प्रिंट शर्यत नव्हती. शनिवारच्या पात्रता फेरीनंतर एफ.आय.ए.चा दंड आणि रविवारचे सुधारित ग्रिड स्वतंत्रपणे विचारात घ्यावे लागते.&lt;ref name=&quot;MEX19_EVENT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_FIAGRID&quot;/&gt;

=== सहभागी चालक आणि संघ ===

या सप्ताहातील मुख्य ग्रांप्री प्रवेशयादीत दहा संघांचे २० नियमित चालक होते. पहिल्या मुक्त सरावात विलियम्सच्या कार क्रमांक ४०मध्ये [[निकोलस लतीफी]]ने [[रॉबर्ट कुबिका]]ऐवजी भाग घेतला; कुबिका दुसऱ्या मुक्त सरावापासून परतला आणि त्याने पात्रता फेरी व मुख्य शर्यत पूर्ण केली. त्यामुळे नियमित सहभागी यादी व प्रत्यक्ष पहिल्या सरावातील चालक वेगळे आहेत.&lt;ref name=&quot;MEX19_FIAP1&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/2019_18_mex_f1_p1_timing_firstpracticesessionclassification_v01.pdf |title=पहिला मुक्त सराव : एफ.आय.ए. वर्गीकरण |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=२५ ऑक्टोबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_FP2&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1017/mexico/practice/2 |title=दुसऱ्या मुक्त सरावाचे अधिकृत निकाल |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! संघ !! चालक !! कार क्र.
|-
| [[मर्सिडीज]] || [[लुइस हॅमिल्टन]] || ४४
|-
| [[मर्सिडीज]] || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || ७७
|-
| [[फेरारी]] || [[शार्ल लक्लेर]] || १६
|-
| [[फेरारी]] || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || ५
|-
| [[रेड बुल रेसिंग]] || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || ३३
|-
| [[रेड बुल रेसिंग]] || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || २३
|-
| [[टोरो रोसो]] || [[पियर गॅस्ली]] || १०
|-
| [[टोरो रोसो]] || [[डॅनिल क्व्यात]] || २६
|-
| [[मॅक्लारेन]] || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || ५५
|-
| [[मॅक्लारेन]] || [[लॅन्डो नॉरिस]] || ४
|-
| [[रेनॉल्ट]] || [[डॅनियल रिकार्डो]] || ३
|-
| [[रेनॉल्ट]] || [[निको हुल्केनबर्ग]] || २७
|-
| [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || [[किमी रायकोनेन]] || ७
|-
| [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || ९९
|-
| [[रेसिंग पॉइंट]] || [[सर्जिओ पेरेझ]] || ११
|-
| [[रेसिंग पॉइंट]] || [[लान्स स्ट्रोल]] || १८
|-
| [[हास]] || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || ८
|-
| [[हास]] || [[केविन मॅग्नसन]] || २०
|-
| [[विलियम्स रेसिंग]] || [[रॉबर्ट कुबिका]] || ८८
|-
| [[विलियम्स रेसिंग]] || [[जॉर्ज रसल]] || ६३
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;MEX19_FIAINDEX&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2019/eventtiming-information-12 |title=२०१९ मेक्सिकन ग्रांप्री : एफ.आय.ए. कार्यक्रम व निर्णय दस्तऐवज |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_FIARACE&quot;/&gt;
|}

=== टायर ===

पिरेलीने या शर्यतीसाठी सर्वात कडक उपलब्ध प्रकाराच्या तुलनेत मध्यम कठीण निवड केली होती: सी२ (पांढरा, हार्ड), सी३ (पिवळा, मीडियम) आणि सी४ (लाल, सॉफ्ट). प्रत्येक चालकासाठी एकूण १३ कोरड्या टायर संच नियोजित असले तरी प्रत्येक मिश्रणाची संख्या चालकानुसार बदलत होती. मर्सिडीजच्या हॅमिल्टनकडे १ हार्ड, ५ मीडियम, ७ सॉफ्ट तर बोट्टासकडे २, ४, ७ होते; रेड बुलच्या दोघांनी प्रत्येकी १, ३, ९ अशी निवड केली. रेनॉल्टच्या रिकार्डोची २, २, ९ आणि कुबिकाची २, २, ९ ही वेगळी निवडही लक्षात घेण्यासारखी आहे.&lt;ref name=&quot;MEX19_PIRELLICOMP&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://press.pirelli.com/2019-mexican-grand-prix--tyre-compound-choices/ |title=मेक्सिको ग्रांप्रीसाठी सी२, सी३ व सी४ टायर निवड |प्रकाशक=पिरेली}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_TYRESELECT&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-tyres-have-the-teams-and-drivers-picked-for-mexico.21BmbECEmjZjzBxP2MBkcv/ |title=मेक्सिको : चालकनिहाय पिरेली टायर संच |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=२२ ऑक्टोबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_TYREDETAIL&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://news.verstappen.com/en/article/3861 |title=मेक्सिकन ग्रांप्री : संघनिहाय टायर संच निवड |प्रकाशक=मॅक्स व्हर्सटॅपन अधिकृत संकेतस्थळ}}&lt;/ref&gt;

खालील वाटप हे सर्व २० शर्यत चालकांतील प्रत्यक्ष निवडींच्या किमान-कमाल श्रेणी दर्शवते; प्रत्येकी उपलब्ध संच म्हणजे प्रत्येक चालकाला एकच निश्चित संख्या मिळाली असा अर्थ नाही.{{refn|group=टीप|उदाहरणार्थ हॅमिल्टनला हार्ड सी२चा १, मीडियम सी३चे ५ आणि सॉफ्ट सी४चे ७ संच; रिकार्डोला अनुक्रमे २, २ व ९ संच निवडलेले होते. प्रत्येक चालकाचा एकूण संचसंख्या १३ होती.}}&lt;ref name=&quot;MEX19_TYRESELECT&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! टायर प्रकार !! मिश्रण !! बाजूच्या पट्टीचा रंग !! प्रत्येकी उपलब्ध संच
|-
| हार्ड || सी२ || पांढरा || १–२ संच; चालकनिहाय
|-
| मीडियम || सी३ || पिवळा || २–५ संच; चालकनिहाय
|-
| सॉफ्ट || सी४ || लाल || ७–९ संच; चालकनिहाय
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;MEX19_PIRELLICOMP&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_TYRESELECT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_TYREDETAIL&quot;/&gt;
|}

== मुक्त सराव सत्रे ==

=== पहिला मुक्त सराव ===

शुक्रवारी पहिल्या सरावात पावसामुळे सकाळचा मार्ग काहीसा ओलसर होता; कोरड्या टायरांवर परिस्थिती सुधारत गेल्यावर हॅमिल्टनने १:१७.३२७ वेळेसह पहिला क्रमांक मिळवला. लक्लेर व व्हर्सटॅपन त्याच्या मागे अनुक्रमे ०.११९ व ०.१३४ सेकंदांनी होते. अल्बोन चौथा व बोट्टास पाचवा होता. विलियम्ससाठी लतीफीने ३० फेऱ्या पूर्ण करून कुबिकाच्या जागी कार चालवली, तर नियमित रसलने दुसऱ्या कारमधून सराव केला. ही बदली फक्त FP1पुरती होती.&lt;ref name=&quot;MEX19_FIAP1&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_FP1&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1017/mexico/practice/1 |title=पहिल्या मुक्त सरावाचे अधिकृत निकाल |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

=== मुक्त सराव १ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:१७.३२७ || २५
|-
| २ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || १:१७.४४६ || २३
|-
| ३ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:१७.४६१ || १७
|-
| ४ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:१७.९४९ || २१
|-
| ५ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:१८.००५ || २५
|-
| ६ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || १:१८.२१८ || २०
|-
| ७ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || १:१८.४०१ || २१
|-
| ८ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || १:१८.५९३ || २३
|-
| ९ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || १:१८.८३५ || २७
|-
| १० || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:१८.९५९ || २२
|-
| ११ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || १:१९.०११ || २२
|-
| १२ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || १:१९.०१३ || २२
|-
| १३ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:१९.२०५ || २२
|-
| १४ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || १:१९.२९९ || २३
|-
| १५ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || १:१९.४९९ || २३
|-
| १६ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:१९.६७९ || २१
|-
| १७ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:१९.७१७ || २३
|-
| १८ || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || १:१९.८५० || २२
|-
| १९ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:२०.५४८ || २६
|-
| २० || ४० || [[निकोलस लतीफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:२१.५६६ || ३०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;MEX19_FIAP1&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_FP1&quot;/&gt;
|}

=== दुसरा मुक्त सराव ===

दुपारच्या FP2 मध्ये व्हेटेलने १:१६.६०७ ही सर्वात वेगवान फेरी नोंदवून फेरारीच्या गतीची झलक दिली. व्हर्सटॅपन केवळ ०.११५ सेकंदांनी मागे होता आणि लक्लेर तिसरा आला. शुक्रवारच्या पहिल्या सरावाच्या तुलनेत टायरांच्या धावांचे ताण आणि घर्षण स्पष्ट होत होते; संघांनी एकाच फेरीवरील वेगाबरोबर मोठ्या इंधनभारावरील सत्रांचे परीक्षण केले. अल्बोनचा अपघात झाल्यामुळे तो फक्त ५ फेऱ्यांवर थांबला; या सत्रात कुबिका पुन्हा विलियम्स कार क्रमांक ८८वर परतला. जोव्हिनाझीने सर्वाधिक ४६ फेऱ्या पूर्ण केल्या.&lt;ref name=&quot;MEX19_FIAP2&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_11_-_2019_mexican_grand_prix_-_p2_classification.pdf |title=एफ.आय.ए. दस्तऐवज ११ : दुसरा मुक्त सराव |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=२५ ऑक्टोबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_FP2&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_QUALDEBRIEF&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-the-teams-said-qualifying-in-mexico-2019.3RTp6PdIYZFkahR9kzhVnZ |title=मेक्सिको पात्रता फेरी : सर्व दहा संघांच्या प्रतिक्रिया |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

=== मुक्त सराव २ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || १:१६.६०७ || ३५
|-
| २ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:१६.७२२ || ३७
|-
| ३ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || १:१७.०७२ || ३४
|-
| ४ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:१७.२२१ || ३९
|-
| ५ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:१७.५७० || ३५
|-
| ६ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || १:१७.७४७ || ४०
|-
| ७ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || १:१८.००३ || ३९
|-
| ८ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || १:१८.०७९ || ३८
|-
| ९ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || १:१८.२६१ || २३
|-
| १० || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || १:१८.३४९ || ३६
|-
| ११ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:१८.३६२ || ३८
|-
| १२ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:१८.३६६ || ३४
|-
| १३ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || १:१८.३८० || ३४
|-
| १४ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:१८.६८१ || ३७
|-
| १५ || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || १:१८.७६६ || ३७
|-
| १६ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:१८.८८९ || ४६
|-
| १७ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || १:१९.३०६ || ३७
|-
| १८ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:१९.९६८ || ३६
|-
| १९ || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:२०.१८० || ३७
|-
| २० || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:२१.६६५ || ५
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;MEX19_FIAP2&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_FP2&quot;/&gt;
|}

=== तिसरा मुक्त सराव ===

शनिवारीच्या अंतिम सरावात लक्लेरने १:१६.१४५ वेळ नोंदवली आणि व्हेटेल ०.०२७ सेकंदांनी मागे राहिला. बोट्टास तिसरा, हॅमिल्टन चौथा, सायेन्स पाचवा होता. पण रेनॉल्टच्या दोन्ही कारांना शीतकरण प्रणालीतील दूषितपणाचा तांत्रिक प्रश्न भेडसावला. रिकार्डोला गॅरेजमधून बाहेरच जाता आले नाही; हुल्केनबर्गने केवळ एक फेरी केली आणि वैध वेगवान वेळ नोंदवली नाही. म्हणून अधिकृत वर्गीकरणात हुल्केनबर्गचे वेळविरहित स्थान आहे, तर रिकार्डोचा सत्र-सहभाग म्हणून खोटा वेळ किंवा फेरी दाखवलेली नाही.&lt;ref name=&quot;MEX19_FIAP3&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_18_-_2019_mexican_grand_prix_-_p3_classification.pdf |title=एफ.आय.ए. दस्तऐवज १८ : तिसरा मुक्त सराव |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=२६ ऑक्टोबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_FP3&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1017/mexico/practice/3 |title=तिसऱ्या मुक्त सरावाचे अधिकृत निकाल |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_QUALDEBRIEF&quot;/&gt;

=== मुक्त सराव ३ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || १:१६.१४५ || १४
|-
| २ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || १:१६.१७२ || ११
|-
| ३ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:१६.२५९ || १८
|-
| ४ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:१६.३८१ || १६
|-
| ५ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || १:१६.६३८ || १४
|-
| ६ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:१६.९०३ || १२
|-
| ७ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || १:१७.०९० || १०
|-
| ८ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:१७.०९४ || १९
|-
| ९ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || १:१७.१४६ || ११
|-
| १० || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:१७.२०७ || १०
|-
| ११ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || १:१७.५२९ || १४
|-
| १२ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:१७.७४० || १९
|-
| १३ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:१७.८६६ || ८
|-
| १४ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:१७.८८१ || ८
|-
| १५ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || १:१८.१३२ || १२
|-
| १६ || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || १:१८.५२७ || १४
|-
| १७ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:२०.९६५ || १३
|-
| १८ || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:२२.००२ || १३
|-
| १९ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || वेळ नाही || १
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;MEX19_FIAP3&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_FP3&quot;/&gt;
|}

== मुख्य शर्यतीची पात्रता फेरी ==

पात्रता फेरी शनिवारी तीन नियमानुसार भागांत पार पडली. पात्रतेतील वेगाचा प्राथमिक निकाल आणि रविवारच्या अधिकृत सुरुवातीच्या क्रमवारीत भेद आहे. व्हर्सटॅपनचा १:१४.७५८ हा पात्रतेतील सर्वात वेगवान वेळ असला तरी दंडामुळे पहिल्या ग्रिडचा सन्मान लक्लेरला मिळाला.&lt;ref name=&quot;MEX19_FIAQ&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_27_-_2019_mexican_grand_prix_-_final_qualifying_classification_1.pdf |title=एफ.आय.ए. दस्तऐवज २७ : अंतिम पात्रता वर्गीकरण |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=२६ ऑक्टोबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_FIAGRID&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_VERPEN&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-stripped-of-mexican-gp-pole-for-ignoring-yellow-flag-leclerc.1DiWB8Fo9O0tZcbG8RJYvA |title=पिवळ्या झेंड्याकडे दुर्लक्ष केल्याबद्दल व्हर्सटॅपनला तीन स्थानांचा दंड |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=२६ ऑक्टोबर २०१९}}&lt;/ref&gt;

=== फेरी १ ===

पहिल्या फेरीत व्हर्सटॅपनने १:१५.९४९ अशी सर्वोत्तम फेरी नोंदवली. फेरारीची दोन्ही वाहने सुरक्षितपणे पुढे गेली; शेवटची पाच पात्रता स्थानके स्ट्रोल, मॅग्नसन, ग्रोझाँ, रसल व कुबिका यांच्याकडे राहिली. ग्रोझाँची एक फेरी ट्रॅकसीमा उल्लंघनासाठी रद्द झाली, तरी त्याने इतर वैध वेळ नोंदवून स्वतःचे अधिकृत वर्गीकरण राखले.&lt;ref name=&quot;MEX19_FIAQ&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_Q&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1017/mexico/qualifying |title=पात्रता फेरीचे अधिकृत निकाल |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_FIAINDEX&quot;/&gt;

=== फेरी २ ===

दुसऱ्या फेरीत फेरारी व मर्सिडीज यांनी मध्यम सी३ मिश्रणावर वैध वेळ नोंदवून शर्यतीच्या सुरुवातीच्या टायरविषयी रणनीतिक पर्याय जपला. हॅमिल्टनने १:१५.७२१, बोट्टासने १:१५.८५२ आणि व्हेटेलने १:१५.९१४ अशी जलद फेऱ्या केल्या. पेरेझ, हुल्केनबर्ग, रिकार्डो, रायकोनेन व जोव्हिनाझी हे ११–१५व्या क्रमांकावर थांबले; त्यामुळे त्यांना मुख्य शर्यतीत टायर निवडीचे अधिक स्वातंत्र्य मिळाले.&lt;ref name=&quot;MEX19_FIAQ&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_Q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_QUALDEBRIEF&quot;/&gt;

=== फेरी ३ ===

निर्णायक फेरीत व्हर्सटॅपनने १:१४.७५८ अशी दिवसातील सर्वात वेगवान वेळ नोंदवली. लक्लेर १:१५.०२४, व्हेटेल १:१५.१७०, हॅमिल्टन १:१५.२६२, अल्बोन १:१५.३३६ व बोट्टास १:१५.३३८ असे अनुक्रमे त्याच्या मागे होते. बोट्टासने शेवटच्या भागात टर्न १७जवळ कार आदळल्यामुळे पिवळा झेंडा दाखवण्यात आला. त्या चिन्हांकित विभागात योग्य वेग कमी न केल्याचे स्टीवर्डांना आढळल्याने व्हर्सटॅपनला तीन ग्रिड स्थानांचा दंड व सुपर-परवान्यावर दोन दंडगुण मिळाले. तो पात्रतेतील पहिला राहिला, पण अधिकृत पोलवरील चालक बनला नाही.&lt;ref name=&quot;MEX19_FIAQ&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_VERPEN&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_FIAGRID&quot;/&gt;

=== मुख्य शर्यतीच्या पात्रता फेरीचे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी १ !! फेरी २ !! फेरी ३ !! एकूण फेऱ्या
|-
| १ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:१५.९४९ || १:१६.१३६ || १:१४.७५८ || १६
|-
| २ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || १:१६.३६४ || १:१६.२१९ || १:१५.०२४ || १८
|-
| ३ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || १:१६.६९६ || १:१५.९१४ || १:१५.१७० || १८
|-
| ४ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:१६.४२४ || १:१५.७२१ || १:१५.२६२ || २०
|-
| ५ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:१६.१७५ || १:१६.५७४ || १:१५.३३६ || १८
|-
| ६ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:१७.०६२ || १:१५.८५२ || १:१५.३३८ || १८
|-
| ७ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || १:१७.०४४ || १:१६.२६७ || १:१६.०१४ || १९
|-
| ८ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || १:१७.०९२ || १:१६.४४७ || १:१६.३२२ || २०
|-
| ९ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || १:१७.०४१ || १:१६.६५७ || १:१६.४६९ || २२
|-
| १० || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || १:१७.०६५ || १:१६.६७९ || १:१६.५८६ || २२
|-
| ११ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:१७.४६५ || — || — || १४
|-
| १२ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || १:१७.६०८ || १:१६.८८५ || — || १४
|-
| १३ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || १:१७.२७० || १:१६.९३३ || — || १४
|-
| १४ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:१७.२२५ || १:१६.९६७ || — || १४
|-
| १५ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:१७.७९४ || १:१७.२६९ || — || १४
|-
| १६ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:१८.०६५ || — || — || ८
|-
| १७ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || १:१८.४३६ || — || — || ९
|-
| १८ || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || १:१८.५९९ || — || — || ९
|-
| १९ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:१८.८२३ || — || — || १०
|-
| २० || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:२०.१७९ || — || — || ९
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;8&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;MEX19_FIAQ&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_Q&quot;/&gt;
|}

=== मुख्य शर्यतीची अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी ===

एफ.आय.ए.च्या २७ ऑक्टोबरच्या स्वाक्षरीत दस्तऐवज ३१नुसार लक्लेर पहिला, व्हेटेल दुसरा आणि हॅमिल्टन तिसरा होता. व्हर्सटॅपनची सर्वात वेगवान Q3 वेळ १:१४.७५८ कायम असली तरी त्याला चौथ्या ग्रिडवर बसवण्यात आले; अल्बोन पाचवा व बोट्टास सहावा होता. सर्व २० चालकांना प्रत्यक्ष क्रमांकित ग्रिडस्थान मिळाले होते; येथे कोणालाही पिट लेनमधून सुरू करावे लागले नव्हते.&lt;ref name=&quot;MEX19_FIAGRID&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_VERPEN&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! ग्रिड !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पात्रता वेळ / स्थिती
|-
| १ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || १:१५.०२४
|-
| २ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || १:१५.१७०
|-
| ३ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:१५.२६२
|-
| ४ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:१४.७५८ (३ स्थानांचा दंड)
|-
| ५ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:१५.३३६
|-
| ६ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:१५.३३८
|-
| ७ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || १:१६.०१४
|-
| ८ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || १:१६.३२२
|-
| ९ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || १:१६.४६९
|-
| १० || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || १:१६.५८६
|-
| ११ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:१७.४६५
|-
| १२ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || १:१६.८८५
|-
| १३ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || १:१६.९३३
|-
| १४ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:१६.९६७
|-
| १५ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:१७.२६९
|-
| १६ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:१८.०६५
|-
| १७ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || १:१८.४३६
|-
| १८ || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || १:१८.५९९
|-
| १९ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:१८.८२३
|-
| २० || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:२०.१७९
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;5&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;MEX19_FIAGRID&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_GRID&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1017/mexico/starting-grid |title=अंतिम सुरुवातीची क्रमवारी |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_VERPEN&quot;/&gt;
|}

== मुख्य शर्यत ==

=== सुरुवात व सुरुवातीची क्रमवारी ===

रविवारी मेक्सिको सिटीतील उबदार वातावरणात ७१ फेऱ्यांची शर्यत सुरू झाली. पहिल्या वळणाच्या स्पर्धेत हॅमिल्टन आणि व्हर्सटॅपन यांच्यात संपर्क आणि मार्गाबाहेरील हालचाली झाल्याने दोघेही काही स्थानांनी मागे पडले. लक्लेरने सुरुवातीला शर्यतीची सूत्रे सांभाळली; व्हेटेल, अल्बोन आणि इतर अग्रगण्य चालक पाठलाग करत होते. व्हर्सटॅपनने नंतर बोट्टासला मागे टाकताना कारचा टायर पंक्चर केल्यामुळे अगदी सुरुवातीला पिटमध्ये थांबावे लागले. या घटनेनंतर त्याची वेगवान रेड बुल शेवटच्या स्थानावर गेली.&lt;ref name=&quot;MEX19_FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_DEBRIEF&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-the-teams-said-race-day-in-mexico-2019.3OX62XrU4ckDIjztzkCPHW |title=मेक्सिकोच्या शर्यतीनंतर सर्व दहा संघांची अधिकृत प्रतिक्रिया |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=२८ ऑक्टोबर २०१९}}&lt;/ref&gt;

हॅमिल्टनची कार सुरुवातीच्या संपर्कानंतरही पूर्ण स्पर्धात्मक वेगाने चालू राहिली. मर्सिडीजचे धोरणकर्ते सरळ मागे जाणारी लढत करण्याऐवजी प्रत्यक्ष पिट थांब्यांच्या वेळेत फायदा मिळवून पुढे जाण्याचा विचार करू लागले. मेक्सिकोतील उंची, पुढच्या कारांच्या मागे चालताना शीतकरणावर येणारा ताण आणि वेगवान पहिला विभाग यामुळे शुद्ध ट्रॅकवरच्या ओव्हरटेकपेक्षा रणनीतीचे महत्त्व वाढले.&lt;ref name=&quot;MEX19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_PIRELLI&quot;/&gt;

=== टायर रणनीती आणि आघाडीची उलथापालथ ===

अल्बोनने चौदाव्या फेरीत आणि लक्लेरने पंधराव्या फेरीत पहिला पिटस्टॉप घेतला; त्यामुळे दोन्ही कार वेगवान पण दोन थांब्यांच्या रणनीतीकडे झुकल्या. हॅमिल्टन मात्र सी३ मीडियम टायरांवर २३व्या फेरीपर्यंत थांबला आणि त्यानंतर सी२ हार्ड टायरांचा एकच लांब अंतिम टप्पा निवडला. फेरारीचा व्हेटेल ३७व्या फेरीपर्यंत आणि मर्सिडीजचा बोट्टास ३६व्या फेरीपर्यंत पहिल्या संचावर राहिला; म्हणजे अग्रभागात वेगवेगळ्या पहिल्या टप्प्यांवर आधारित निकाल ठरत होता.&lt;ref name=&quot;MEX19_PIRELLI&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_PIRELLITACTIC&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.racefans.net/2019/10/28/2019-mexican-grand-prix-interactive-data-lap-charts-times-and-tyres/ |title=मेक्सिकन ग्रांप्री : फेरीवार टायर रणनीती |प्रकाशक=पिरेली}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_DEBRIEF&quot;/&gt;

लेक्लेरने ४३व्या फेरीत पुन्हा पिटमध्ये येऊन हार्ड मिश्रण बसवले; या थांब्यात झालेल्या अतिरिक्त विलंबामुळे त्याला ताजी टायरे मिळाल्याचा फायदा पूर्णपणे वापरता आला नाही. दोन पिटस्टॉप झालेले अल्बोन आणि लक्लेर यांच्यापेक्षा एकच थांबा केलेल्या हॅमिल्टन, व्हेटेल आणि बोट्टास यांच्या अंतिम क्रमवारीला अधिक फायदा मिळाला. शर्यतीच्या दिवशी अपेक्षेपेक्षा कमी घर्षणामुळे सी२ टायर खूप फेऱ्या चालू शकले, ही या रणनीतिक परिणामाची महत्त्वाची अट होती.&lt;ref name=&quot;MEX19_PIRELLI&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_DEBRIEF&quot;/&gt;

=== मध्यगटातील झुंज, यांत्रिक घटना आणि शेवटच्या फेऱ्या ===

मेक्सिकोच्या स्थानिक प्रेक्षकांसमोर पेरेझने शर्यतीच्या मध्यवर्ती भागात कारच्या टायरांचे नियंत्रण राखून सातवे स्थान मिळवले. रिकार्डोने हार्ड मिश्रणावर दीर्घ पहिला टप्पा चालविल्यामुळे पुढील टप्प्यात मीडियम टायरांचे वेगाचे फायदे मिळविण्याचा प्रयत्न केला; मात्र पेरेझच्या बचावामुळे तो आठवाच राहिला. गॅस्ली व हुल्केनबर्ग हे उरलेल्या गुणस्थानी पोहोचले.&lt;ref name=&quot;MEX19_FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_PIRELLITACTIC&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_DEBRIEF&quot;/&gt;

नॉरिसच्या पिटस्टॉपमध्ये चाक योग्यरीत्या घट्ट बसले की नाही याबाबत अनिश्चितता निर्माण झाल्याने मॅक्लारेनने कार तत्काळ थांबवली. त्याला परत आणून दुरुस्ती केल्यामुळे मोठा वेळ गेला; ४८ फेऱ्यांनंतर त्याची शर्यत संपली. रायकोनेनची अल्फा रोमियो ५८ फेऱ्यांनंतर निवृत्त झाली. जोव्हिनाझीच्या पिटस्टॉपमधील अडचणी आणि सायेन्सच्या टायर कार्यक्षमतेतील घसरण यांमुळे त्यांच्या संघांना अपेक्षित गुण मिळाले नाहीत.&lt;ref name=&quot;MEX19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_FIARACE&quot;/&gt;

शेवटच्या फेऱ्यांत व्हेटेलने हॅमिल्टनच्या कारचा पाठलाग केला, तरी हॅमिल्टनने हार्ड टायरांवरील लांब धाव यशस्वीरीत्या सांभाळत १.७६६ सेकंदांनी विजय मिळवला. बोट्टास ३.५५३ सेकंदांनी तिसरा, लक्लेर चौथा, अल्बोन पाचवा व पुनरागमन करणारा व्हर्सटॅपन सहावा आला. अंतिम फेरीत क्व्यातने हुल्केनबर्गला पाठीमागून धडक दिल्यामुळे हुल्केनबर्गला नुकसान झाले; स्टीवर्डांनी क्व्यातला दहा सेकंदांची शिक्षा देऊन अकराव्या स्थानावर उतरवले, आणि हुल्केनबर्ग दहावा झाला.&lt;ref name=&quot;MEX19_FIARACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_FIAREPORT&quot;/&gt;

=== मुख्य शर्यतीचे निकाल ===

खालील वर्गीकरणात क्व्यातच्या दहा सेकंदांच्या दंडानंतरची अंतिम क्रमवारी नोंदली आहे; शर्यतीतील काही क्षणी मिळालेली तात्पुरती दहावी जागा त्याचे अधिकृत अंतिम स्थान नाही.{{refn|group=टीप|कार क्रमांक २६ (डॅनिल क्व्यात) याला अंतिम फेरीत कार क्रमांक २७ (निको हुल्केनबर्ग)शी झालेल्या संपर्काबद्दल दहा सेकंदांची शिक्षा देण्यात आली. अंतिम वर्गीकरणात हुल्केनबर्ग दहावा आणि क्व्यात अकरावा आहे.}}&lt;ref name=&quot;MEX19_FIARACE&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पूर्ण फेऱ्या !! वेळ / अंतर / स्थिती !! गुण
|-
| १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ७१ || १:३६:४८.९०४ || २५
|-
| २ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || ७१ || +१.७६६ || १८
|-
| ३ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || ७१ || +३.५५३ || १५
|-
| ४ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || ७१ || +६.३६८ || १३
|-
| ५ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ७१ || +२१.३९९ || १०
|-
| ६ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ७१ || +६८.८०७ || ८
|-
| ७ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || ७१ || +७३.८१९ || ६
|-
| ८ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || ७१ || +७४.९२४ || ४
|-
| ९ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || ७० || १ फेरी मागे || २
|-
| १० || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || ७० || १ फेरी मागे || १
|-
| ११ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || ७० || १ फेरी मागे || ०
|-
| १२ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || ७० || १ फेरी मागे || ०
|-
| १३ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || ७० || १ फेरी मागे || ०
|-
| १४ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ७० || १ फेरी मागे || ०
|-
| १५ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || ६९ || २ फेऱ्या मागे || ०
|-
| १६ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ६९ || २ फेऱ्या मागे || ०
|-
| १७ || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || ६९ || २ फेऱ्या मागे || ०
|-
| १८ || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ६९ || २ फेऱ्या मागे || ०
|-
| अवर्गीकृत || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ५८ || निवृत्त || ०
|-
| अवर्गीकृत || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || ४८ || निवृत्त || ०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;MEX19_FIARACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_RACE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1017/mexico/race-result |title=मेक्सिकन ग्रांप्री : अंतिम निकाल |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;
|}

=== सर्वात वेगवान फेरी ===

लेक्लेरने ५३व्या फेरीत १:१९.२३२ इतकी शर्यतीतील सर्वात वेगवान वेळ नोंदवली. तो अधिकृतपणे चौथा असल्यामुळे २०१९ च्या टॉप-१० अटीनुसार त्याला एक अतिरिक्त गुण देण्यात आला. खाली एफ.आय.ए.च्या स्वतंत्र शर्यत-फेरी पत्रिकेतील सर्व २० चालकांच्या वैध सर्वात वेगवान फेऱ्या, त्यांच्या फेरी क्रमांकांसह व प्रकाशित सरासरी वेगांसह दिल्या आहेत.&lt;ref name=&quot;MEX19_FIAFAST&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_FIARACE&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! क्रम !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी (एफआयए) !! फेरीचा वेळ !! सरासरी वेग (किमी/ता.)
|-
| १ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || ५३ || १:१९.२३२ || १९५.५५७
|-
| २ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ४८ || १:१९.३२५ || १९५.३२८
|-
| ३ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || ६८ || १:१९.३८१ || १९५.१९०
|-
| ४ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ६६ || १:१९.४६१ || १९४.९९३
|-
| ५ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || ६६ || १:१९.४९४ || १९४.९१२
|-
| ६ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || ५३ || १:१९.५३० || १९४.८२४
|-
| ७ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || ४८ || १:१९.९०५ || १९३.९१०
|-
| ८ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ५५ || १:२०.०८२ || १९३.४८१
|-
| ९ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || ५३ || १:२०.१४६ || १९३.३२७
|-
| १० || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || ६६ || १:२०.३११ || १९२.९२९
|-
| ११ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ६५ || १:२०.४०६ || १९२.७०२
|-
| १२ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || ७० || १:२०.४८५ || १९२.५१२
|-
| १३ || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ६३ || १:२०.६९६ || १९२.००९
|-
| १४ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || ५९ || १:२०.७९१ || १९१.७८३
|-
| १५ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || ६८ || १:२०.९२२ || १९१.४७३
|-
| १६ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ६५ || १:२१.०१४ || १९१.२५५
|-
| १७ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ६९ || १:२१.२८६ || १९०.६१५
|-
| १८ || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || ६८ || १:२१.५८१ || १८९.९२६
|-
| १९ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || ४६ || १:२१.६४३ || १८९.७८२
|-
| २० || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || ५३ || १:२१.६८२ || १८९.६९१
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;MEX19_FIAFAST&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_FAST&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1017/mexico/fastest-laps |title=शर्यतीतील प्रत्येक चालकाची सर्वात वेगवान फेरी |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;
|}

== मुख्य शर्यतीनंतरचे विश्लेषण ==

=== सुरुवात व सुरुवातीची क्रमवारी ===

रविवारी मेक्सिको सिटीतील उबदार वातावरणात ७१ फेऱ्यांची शर्यत सुरू झाली. पहिल्या वळणाच्या स्पर्धेत हॅमिल्टन आणि व्हर्सटॅपन यांच्यात संपर्क आणि मार्गाबाहेरील हालचाली झाल्याने दोघेही काही स्थानांनी मागे पडले. लक्लेरने सुरुवातीला शर्यतीची सूत्रे सांभाळली; व्हेटेल, अल्बोन आणि इतर अग्रगण्य चालक पाठलाग करत होते. व्हर्सटॅपनने नंतर बोट्टासला मागे टाकताना कारचा टायर पंक्चर केल्यामुळे अगदी सुरुवातीला पिटमध्ये थांबावे लागले. या घटनेनंतर त्याची वेगवान रेड बुल शेवटच्या स्थानावर गेली.&lt;ref name=&quot;MEX19_FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_DEBRIEF&quot;/&gt;

हॅमिल्टनची कार सुरुवातीच्या संपर्कानंतरही पूर्ण स्पर्धात्मक वेगाने चालू राहिली. मर्सिडीजचे धोरणकर्ते सरळ मागे जाणारी लढत करण्याऐवजी प्रत्यक्ष पिट थांब्यांच्या वेळेत फायदा मिळवून पुढे जाण्याचा विचार करू लागले. मेक्सिकोतील उंची, पुढच्या कारांच्या मागे चालताना शीतकरणावर येणारा ताण आणि वेगवान पहिला विभाग यामुळे शुद्ध ट्रॅकवरच्या ओव्हरटेकपेक्षा रणनीतीचे महत्त्व वाढले.&lt;ref name=&quot;MEX19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_PIRELLI&quot;/&gt;

व्हर्सटॅपनचा पात्रतेतील सर्वोच्च वेग ही रेड बुलसाठी स्पर्धात्मक कामगिरी होती. तथापि बोट्टासच्या अपघातामुळे दाखविलेल्या पिवळ्या झेंड्याच्या विभागात त्याने वेग पुरेसा कमी केला नाही, असा अधिकृत स्टीवर्डांचा निष्कर्ष होता. तीन ग्रिड स्थानांचा दंड हा केवळ पोलवरील दावा बदलणारा निर्णय नव्हता; चौथ्या स्थानावरून पहिल्या काही वळणांतील अधिक कोंडी निर्माण झाली. सुरुवातीच्या टकरानंतर बोट्टासशी झालेल्या संपर्कामुळे पंक्चर होणे हा स्वतंत्र रविवारचा प्रसंग होता. म्हणून पात्रतेतील नियमभंग आणि शर्यतीतील टायर समस्या एकत्र दंड म्हणून वर्णन करता येत नाहीत.&lt;ref name=&quot;MEX19_VERPEN&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_FIAGRID&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_DEBRIEF&quot;/&gt;

=== टायर रणनीती आणि आघाडीची उलथापालथ ===

अल्बोनने चौदाव्या फेरीत आणि लक्लेरने पंधराव्या फेरीत पहिला पिटस्टॉप घेतला; त्यामुळे दोन्ही कार वेगवान पण दोन थांब्यांच्या रणनीतीकडे झुकल्या. हॅमिल्टन मात्र सी३ मीडियम टायरांवर २३व्या फेरीपर्यंत थांबला आणि त्यानंतर सी२ हार्ड टायरांचा एकच लांब अंतिम टप्पा निवडला. फेरारीचा व्हेटेल ३७व्या फेरीपर्यंत आणि मर्सिडीजचा बोट्टास ३६व्या फेरीपर्यंत पहिल्या संचावर राहिला; म्हणजे अग्रभागात वेगवेगळ्या पहिल्या टप्प्यांवर आधारित निकाल ठरत होता.&lt;ref name=&quot;MEX19_PIRELLI&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_PIRELLITACTIC&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_DEBRIEF&quot;/&gt;

लेक्लेरने ४३व्या फेरीत पुन्हा पिटमध्ये येऊन हार्ड मिश्रण बसवले; या थांब्यात झालेल्या अतिरिक्त विलंबामुळे त्याला ताजी टायरे मिळाल्याचा फायदा पूर्णपणे वापरता आला नाही. दोन पिटस्टॉप झालेले अल्बोन आणि लक्लेर यांच्यापेक्षा एकच थांबा केलेल्या हॅमिल्टन, व्हेटेल आणि बोट्टास यांच्या अंतिम क्रमवारीला अधिक फायदा मिळाला. शर्यतीच्या दिवशी अपेक्षेपेक्षा कमी घर्षणामुळे सी२ टायर खूप फेऱ्या चालू शकले, ही या रणनीतिक परिणामाची महत्त्वाची अट होती.&lt;ref name=&quot;MEX19_PIRELLI&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_DEBRIEF&quot;/&gt;

मेक्सिकोच्या उंच मार्गावर सुरुवातीच्या दिवसांत फेरारी व रेड बुलच्या गतीला मर्सिडीजकडून थेट प्रत्युत्तर देणे कठीण वाटत होते. पण रविवारची स्थिती शुक्रवारपेक्षा उबदार आणि कमी टायर-घर्षणाची होती; पिरेलीच्या मते हार्ड सी२ मिश्रण अपेक्षेपेक्षा जास्त काळ चांगले टिकले. त्यामुळे हॅमिल्टनला २३व्या फेरीत एकच पिटस्टॉप करून उरलेल्या ४८ फेऱ्या त्याच संचावर पूर्ण करण्याचा धाडसी पर्याय यशस्वी ठरला. यामागे केवळ हॅमिल्टनचे कौशल्य नसून तांत्रिक पथकाचा लहान पिट-वेळ लाभ, संघाने शुक्रवारनंतर कारमध्ये केलेल्या सुधारणा आणि बदलत्या हवामानाचा विचारही महत्त्वाचा होता.&lt;ref name=&quot;MEX19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_PIRELLI&quot;/&gt;

हॅमिल्टन सुरुवातीच्या संघर्षात खाली घसरला होता; त्यामुळे मर्सिडीजला आपली रणनीती पुढे आणून फेरारीच्या व्हेटेलच्या थांब्यापेक्षा आधी मार्गावरील स्थान जिंकावे लागले. हार्ड टायर इतके टिकतील का, याचा निश्चित पुरावा त्या वेळी नव्हता. मात्र फक्त वेगवान तात्कालिक फेऱ्यांवर न भर देता दीर्घकाळ कमी घसरण ठेवणे ही त्याच्या विजयाची निर्णायक अट ठरली. बोट्टासने ३६व्या फेरीपर्यंत पहिला टायर संच चालवला, यामुळे त्याच्या तिसऱ्या स्थानाचा प्रवास हॅमिल्टनपेक्षा वेगळा राहिला; या जोडीने मर्सिडीजला आणखी ४० गुण मिळवून दिले.&lt;ref name=&quot;MEX19_PIRELLITACTIC&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_FIAPOINT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_DEBRIEF&quot;/&gt;

फेरारीची सुरुवातीची पहिली-दुसरी आघाडी आणि पात्रतेतील चांगली कामगिरी पाहता संघ विजयाचा प्रमुख दावेदार होता. तरी लक्लेरने १५व्या फेरीत पहिला थांबा घेतल्यानंतर दोन थांब्यांच्या मीडियम–मीडियम–हार्ड पद्धतीला बांधील राहावे लागले. नंतरच्या थांब्यातील विलंब आणि अग्रगण्य एक-थांबा चालकांच्या तुलनेत जास्त गमावलेले स्थान हे त्याच्या चौथ्या स्थानामागचे महत्त्वाचे घटक ठरले. पिरेलीने हाच दोन-थांबा पर्याय पूर्वनियोजनात जलद असू शकतो असे सुचवले होते; प्रत्यक्ष तापमान, कमी घसरण व वाहतूक यांमुळे त्याची गणिते बदलली.&lt;ref name=&quot;MEX19_PIRELLI&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_DEBRIEF&quot;/&gt;

व्हेटेलने वेगळा पर्याय निवडून मीडियमवर ३७ फेऱ्या पूर्ण केल्या व त्यानंतर हार्ड टायर लावले. त्याच्या टायरांचा कालावधी कमी असल्यामुळे शेवटी हॅमिल्टनवर दबाव टाकण्याची संधी होती; पण कारच्या मागे जवळ चालताना मिळणाऱ्या मर्यादित फायद्यामुळे निर्णायक आक्रमण झाले नाही. त्यामुळे व्हेटेलचा दुसरा क्रमांक हा फक्त फेरारीच्या चुकीचा पुरावा नाही, तर कमी घर्षणाच्या स्थितीत मर्सिडीजच्या लवकर घेतलेल्या पिटनिर्णयाचा फायदा दर्शवतो.&lt;ref name=&quot;MEX19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_PIRELLITACTIC&quot;/&gt;

लक्लेरच्या सर्वात वेगवान १:१९.२३२ या ५३व्या फेरीने त्याला चौथ्या स्थानाचे १२ गुण आणि बोनसचा एक गुण मिळवून दिला. हा बोनस हॅमिल्टन किंवा व्हेटेलला मिळाला नाही. फेरारीला एकूण ३१ गुण मिळाले; त्यामुळे मर्सिडीजने कारनिर्मात्यांच्या आघाडीत आपली आघाडी वाढवली. फेरारीचे दोन भिन्न धोरण प्रत्यक्षातच यशस्वी किंवा अपयशी होते का, याचे मूल्यमापन रविवारच्या बदललेल्या टायर परिस्थितीच्या संदर्भातच करावे लागते.&lt;ref name=&quot;MEX19_FIARACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_FIAPOINT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_PIRELLI&quot;/&gt;

अल्फा रोमियोसाठी रायकोनेन निवृत्त झाला आणि जोव्हिनाझी चौदावा राहिला. जोव्हिनाझीच्या पिटस्टॉपशी संबंधित विलंबामुळे त्याचे पुढे जाण्याचे प्रयत्न बिघडले; रायकोनेनच्या कारच्या स्पर्धाशीलतेवर सुरुवातीच्या घटनांचा परिणाम झाला. त्यामुळे संघाच्या ३५ गुणांच्या संख्येत या ग्रांप्रीमधून वाढ झाली नाही. शनिवारच्या पात्रतेत दोन्ही कार Q2मध्ये प्रवेश करत होत्या, तरी रविवारच्या वेगात ती पात्रता स्थिती कायम ठेवता आली नाही.&lt;ref name=&quot;MEX19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_FIAPOINT&quot;/&gt;

हासच्या दोन्ही कारांमध्ये घर्षण आणि संतुलनाच्या अडचणी कायम होत्या. मॅग्नसनच्या कारच्या तळभागाला सुरुवातीच्या संपर्कामुळे नुकसान झाल्याचे संघाने सांगितले; त्याने १५वे स्थान मिळवले. ग्रोझाँने वेगात सुधारणा करू न शकल्यामुळे १७वे स्थान घेतले. संघनायकाने स्पर्धा अपेक्षेपेक्षा कठीण ठरल्याचे कबूल केले. २०१९ हंगामातील मध्यभागापासून असलेल्या कारच्या मर्यादा हे एकच या निकालाचे स्पष्टीकरण नव्हते; रविवारच्या कमी घर्षणात टायर पद्धतही इतर कारांसारखीच चांगली काम करू शकली नाही.&lt;ref name=&quot;MEX19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_FIARACE&quot;/&gt;

=== मध्यगटातील झुंज, यांत्रिक घटना आणि शेवटच्या फेऱ्या ===

मेक्सिकोच्या स्थानिक प्रेक्षकांसमोर पेरेझने शर्यतीच्या मध्यवर्ती भागात कारच्या टायरांचे नियंत्रण राखून सातवे स्थान मिळवले. रिकार्डोने हार्ड मिश्रणावर दीर्घ पहिला टप्पा चालविल्यामुळे पुढील टप्प्यात मीडियम टायरांचे वेगाचे फायदे मिळविण्याचा प्रयत्न केला; मात्र पेरेझच्या बचावामुळे तो आठवाच राहिला. गॅस्ली व हुल्केनबर्ग हे उरलेल्या गुणस्थानी पोहोचले.&lt;ref name=&quot;MEX19_FIAREPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_PIRELLITACTIC&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_DEBRIEF&quot;/&gt;

नॉरिसच्या पिटस्टॉपमध्ये चाक योग्यरीत्या घट्ट बसले की नाही याबाबत अनिश्चितता निर्माण झाल्याने मॅक्लारेनने कार तत्काळ थांबवली. त्याला परत आणून दुरुस्ती केल्यामुळे मोठा वेळ गेला; ४८ फेऱ्यांनंतर त्याची शर्यत संपली. रायकोनेनची अल्फा रोमियो ५८ फेऱ्यांनंतर निवृत्त झाली. जोव्हिनाझीच्या पिटस्टॉपमधील अडचणी आणि सायेन्सच्या टायर कार्यक्षमतेतील घसरण यांमुळे त्यांच्या संघांना अपेक्षित गुण मिळाले नाहीत.&lt;ref name=&quot;MEX19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_FIARACE&quot;/&gt;

शेवटच्या फेऱ्यांत व्हेटेलने हॅमिल्टनच्या कारचा पाठलाग केला, तरी हॅमिल्टनने हार्ड टायरांवरील लांब धाव यशस्वीरीत्या सांभाळत १.७६६ सेकंदांनी विजय मिळवला. बोट्टास ३.५५३ सेकंदांनी तिसरा, लक्लेर चौथा, अल्बोन पाचवा व पुनरागमन करणारा व्हर्सटॅपन सहावा आला. अंतिम फेरीत क्व्यातने हुल्केनबर्गला पाठीमागून धडक दिल्यामुळे हुल्केनबर्गला नुकसान झाले; स्टीवर्डांनी क्व्यातला दहा सेकंदांची शिक्षा देऊन अकराव्या स्थानावर उतरवले, आणि हुल्केनबर्ग दहावा झाला.&lt;ref name=&quot;MEX19_FIARACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_FIAREPORT&quot;/&gt;

मर्सिडीजच्या प्रमुखांनी शर्यतीनंतर एका थांब्याचा निर्णय धोका पत्करून घेतला होता, असे स्पष्ट केले. विरळ हवेमुळे कार थंड ठेवण्याची अडचण आणि जवळून दुसऱ्या कारचा पाठलाग करण्यात येणारी मर्यादा असताना थेट आघाडीसाठी आक्रमक ओव्हरटेकपेक्षा पिटस्टॉपच्या क्षणांची निवड जास्त परिणामकारक ठरली. त्यामुळे या विजयाचे वर्णन केवळ प्रतिस्पर्ध्यांनी चुकीची रणनीती वापरली यापुरते सीमित करता येत नाही.&lt;ref name=&quot;MEX19_DEBRIEF&quot;/&gt;

अगदी मागे पडलेल्या व्हर्सटॅपनने पंक्चरनंतर बसवलेल्या हार्ड टायरांवर शर्यतीचा मोठा भाग पूर्ण करत सहावे स्थान घेतले. तांत्रिक गती असलेल्या कारचे मैदानातील स्थान किती बदलू शकते आणि शर्यतीच्या सुरुवातीच्या संपर्काचे परिणाम काय असतात, हे या पुनरागमनातून स्पष्ट होते. अल्बोनची कार सुरुवातीला तिसऱ्या स्थानावर चांगल्या परिस्थितीत होती; मात्र रेड बुलच्या दोन-थांबा नियोजनामुळे मर्सिडीजच्या एक-थांबा कारांनी त्याला मागे टाकले आणि अखेरीस तो पाचवा राहिला. अल्बोनसाठीही हा सकारात्मक निकाल होता, परंतु विजयी गतीचे प्रमाण केवळ त्या पाचव्या स्थानावरून ठरवता येत नाही.&lt;ref name=&quot;MEX19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_PIRELLI&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_FIARACE&quot;/&gt;

सर्जिओ पेरेझने मेक्सिकोतील घरच्या शर्यतीत सातव्या स्थानावर पोहोचून रेसिंग पॉइंटला सहा गुण मिळवून दिले. त्याने मीडियमवर २० फेऱ्या आणि हार्डवर उरलेल्या ५१ फेऱ्या पूर्ण करण्याची एक-थांबा पद्धत वापरली. शेवटी रेनॉल्टच्या रिकार्डोकडे नवीन मीडियम टायर होते; तरी पेरेझने स्थान टिकवले. रिकार्डोने उलट क्रमाने प्रथम सी२ हार्डवर मोठी धाव करून नंतर मीडियम बसवले होते. ही भिन्न रणनीती वेगवान टायर मिळवूनही स्थान मिळेलच याची खात्री देत नाही, याचे स्पष्ट उदाहरण होते.&lt;ref name=&quot;MEX19_PIRELLITACTIC&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_FIARACE&quot;/&gt;

रेनॉल्टचा हुल्केनबर्ग रविवारच्या शेवटच्या भागात दहाव्या स्थानासाठी लढत होता. अंतिम फेरीत क्व्यातच्या धडकेमुळे त्याची कार बॅरिअरजवळ गेली; तरी अधिकृतपणे त्याने ७० फेऱ्या पूर्ण केल्या. क्व्यातच्या धडकेवर दहा सेकंदांचा दंड मिळाल्यानंतर हुल्केनबर्ग दहावा ठरला. स्टीवर्डांचा हा निकाल प्रत्यक्ष फिनिश-लाइनवरचा तात्पुरता क्रम बदलणारा होता, तर रेनॉल्टच्या जपानमधील दोन अपात्रता हा मागील वेगळ्या शर्यतीशी संबंधित निर्णय होता. दोन्हींची कालरेषा स्वतंत्र ठेवणे आवश्यक आहे.&lt;ref name=&quot;MEX19_FIARACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_FIAREPORT&quot;/&gt;

मॅक्लारेनची शनिवारची सातवी व आठवी ग्रिड स्थानके दोन्ही कारांकडून मोठी अपेक्षा निर्माण करत होती. पण रविवारची सुरुवात सॉफ्ट सी४ टायरवर करण्याची पात्रतेमुळे आलेली बंधने आणि नंतरचा झपाट्याने बदलणारा वेग यामुळे कार्लोस सायेन्सचे स्थान कमी झाले. नॉरिसच्या पिटस्टॉपमध्ये चाक निश्चितपणे घट्ट बसले आहे का, याबद्दल संघाने सुरक्षिततेच्या दृष्टीने कार थांबवली; त्यातून मोठी वेळहानी झाली. घटनेविषयी चौकशी झाली असली, तरी प्रत्येक चौकशीचा अर्थ वेगळा औपचारिक दंड झाला असे नाही. संघाने नंतर नॉरिसची कार निवृत्त केली, तर सायेन्स तेराव्या स्थानी राहिला.&lt;ref name=&quot;MEX19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_FIARACE&quot;/&gt;

टोरो रोसोचे गॅस्ली आणि क्व्यात दोघेही Q3मध्ये पोहोचले होते. गॅस्लीने सॉफ्टवरून सुरुवात केल्यानंतर टायर बदलांच्या मदतीने नववे स्थान व दोन गुण मिळवले. क्व्यातची गती काही काळ दहाव्या स्थानापर्यंत होती; पण अंतिम फेरीतील संपर्कामुळे त्याला अकरावे अधिकृत स्थान मिळाले आणि गुण गमवावे लागले. याच दोन गुणांमुळे टोरो रोसो व रेसिंग पॉइंटच्या गुणसमानतेत निर्णायक फरक निर्माण झाला. अशा पद्धतीने एका शेवटच्या फेरीच्या दंडामुळे व्यक्तिगत आणि कारनिर्माता स्पर्धेतील दोन्ही निष्कर्ष प्रभावित झाले.&lt;ref name=&quot;MEX19_FIARACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_FIAPOINT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_DEBRIEF&quot;/&gt;

विलियम्सचा रसल १६वा आणि कुबिका १८वा राहिला; दोघांनी ६९ फेऱ्या पूर्ण केल्या आणि गुण मिळवले नाहीत. पहिल्या सरावात सहभागी झालेल्या लतीफीचे नाव रविवारच्या वर्गीकरणात नसणे हे चुकीचे वगळणे नसून सत्रापुरत्या बदलीचे अचूक प्रतिबिंब आहे. या दोन नियमित कारांतील स्पर्धेत रसल कुबिकापुढे होता, तरी दोघांनाही उच्च वेगाच्या टप्प्यांवर आघाडीच्या संघांशी सातत्याने बरोबरी राखणे शक्य झाले नाही.&lt;ref name=&quot;MEX19_FIAP1&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_FIARACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_DEBRIEF&quot;/&gt;

मेक्सिकन ग्रांप्रीमध्ये व्हर्सटॅपनचा शनिवारचा तीन-ग्रिडस्थान दंड आणि क्व्यातचा रविवारचा दहा-सेकंद दंड हे दोन वेगळ्या नियमांचे, वेगळ्या सत्रांचे निर्णय होते. व्हर्सटॅपनने सर्वात वेगवान पात्रता वेळ ठेवूनही पोल गमावली; क्व्यातने मुख्य शर्यतीचा निकाल प्रकाशित होण्यापूर्वीच्या अंतिम वर्गीकरणात जागा गमावली. म्हणून पात्रतेच्या अधिकृत पत्रिकेतील व्हर्सटॅपनचे पहिले स्थान आणि सुरुवातीच्या क्रमवारीतील लक्लेरची पहिली जागा यांत कोणताही प्रत्यक्ष विरोधाभास नाही.&lt;ref name=&quot;MEX19_FIAQ&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_FIAGRID&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_FIARACE&quot;/&gt;

=== शर्यतीनंतरचे निर्णय, अंतिम वर्गीकरण आणि अजिंक्यपदावरील परिणाम ===

लान्स स्ट्रोलने १२वे स्थान मिळवून गुण मिळवले नाहीत, तरी त्याने पहिल्या १६ चालकांमधून मार्ग काढून शर्यत पूर्ण केली. या स्पर्धेत रेसिंग पॉइंटसाठी पेरेझच मुख्य गुण मिळवणारा चालक ठरला. शर्यतीनंतरच्या गुणतालिकेत रेसिंग पॉइंट आणि टोरो रोसो दोघेही ६४ गुणांवर होते; अधिकृत स्थानक्रमात टोरो रोसो सहावे व रेसिंग पॉइंट सातवे नोंदले आहेत. हा शून्य किंवा समान गुणांवरील अधिकृत क्रम वेगळाच तपासायला हवा.&lt;ref name=&quot;MEX19_FIAPOINT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_RACE&quot;/&gt;

हॅमिल्टनचे गुण ३६३ आणि बोट्टासचे २८९ झाल्याने ७४ गुणांचे अंतर निर्माण झाले. अजून तीन नियमित शर्यती शिल्लक असल्यामुळे हॅमिल्टनने याच दिवशी चालक अजिंक्यपद औपचारिकरीत्या मिळवले नव्हते. कारनिर्मात्यांच्या क्रमवारीत मर्सिडीज ६५२, फेरारी ४६६, रेड बुल ३४१ आणि मॅक्लारेन १११ असे गुण होते. हंगामाच्या अखेरच्या टप्प्यात फेरारी व रेड बुल यांच्या वेगवान पात्रतेसमोरही सातत्यपूर्ण रणनीती मर्सिडीजला किती फायदेशीर ठरली, याचा मेक्सिको हा महत्त्वाचा नमुना होता.&lt;ref name=&quot;MEX19_FIAPOINT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MEX19_DEBRIEF&quot;/&gt;

== निकालानंतर गुणतालिका ==

खालील दोन्ही गुणतालिका २७ ऑक्टोबर २०१९ रोजीच्या एफ.आय.ए. दस्तऐवज ३८मधील अधिकृत पूर्ण क्रमवारीवर आधारित आहेत. या स्पर्धेत गुण मिळाले नाहीत असे हंगामभरातील चालकही अधिकृत गुणयादीत राहतात.&lt;ref name=&quot;MEX19_FIAPOINT&quot;/&gt;

=== चालक अजिंक्यपद गुणतालिका ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! चालक !! संघ !! गुण
|-
| १ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ३६३
|-
| २ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || २८९
|-
| ३ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || २३६
|-
| ४ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || २३०
|-
| ५ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || २२०
|-
| ६ || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]]; पूर्वी [[रेड बुल रेसिंग]] || ७७
|-
| ७ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || ७६
|-
| ८ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]]; पूर्वी [[टोरो रोसो]] || ७४
|-
| ९ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || ४३
|-
| १० || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || ३८
|-
| ११ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || ३५
|-
| १२ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || ३५
|-
| १३ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || ३४
|-
| १४ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ३१
|-
| १५ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || २१
|-
| १६ || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || २०
|-
| १७ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || ८
|-
| १८ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ४
|-
| १९ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १
|-
| २० || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;MEX19_FIAPOINT&quot;/&gt;
|}

=== कारनिर्माते अजिंक्यपद गुणतालिका ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कारनिर्माता !! गुण
|-
| १ || [[मर्सिडीज]] || ६५२
|-
| २ || [[फेरारी]] || ४६६
|-
| ३ || [[रेड बुल रेसिंग]] || ३४१
|-
| ४ || [[मॅक्लारेन]] || १११
|-
| ५ || [[रेनॉल्ट]] || ७३
|-
| ६ || [[टोरो रोसो]] || ६४
|-
| ७ || [[रेसिंग पॉइंट]] || ६४
|-
| ८ || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ३५
|-
| ९ || [[हास]] || २८
|-
| १० || [[विलियम्स रेसिंग]] || १
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;MEX19_FIAPOINT&quot;/&gt;
|}

== हे सुद्धा पहा ==

* [[फॉर्म्युला वन]]

* [[मेक्सिकन ग्रांप्री]]

* [[अटोड्रोमो हर्मानोस रॉड्रिगेझ]]

* [[२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम]]

* [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]]

* [[फॉर्म्युला वन चालक यादी]]

* [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]]

* [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]]

* [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]]

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}

==तळटीप==
{{reflist|group=टीप}}

== बाह्य दुवे ==

* [https://www.formula1.com/en/racing/2019/mexico मेक्सिकन ग्रांप्री २०१९ : अधिकृत कार्यक्रम]

* [https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1017/mexico/race-result मेक्सिकन ग्रांप्री : अधिकृत निकाल]

* [https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2019/eventtiming-information-12 एफ.आय.ए. मेक्सिकन ग्रांप्री : निर्णय दस्तऐवज]

{{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत
| हंगाम = २०१९
| ग्रांप्री = मेक्सिकन ग्रांप्री
| हंगामातील_मागील_शर्यत = २०१९ जपानी ग्रांप्री
| हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०१९ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री
| ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१८ मेक्सिकन ग्रांप्री
| ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२१ मेक्सिको सिटी ग्रांप्री
}}

{{२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम}}
{{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}}
[[वर्ग:मेक्सिकन ग्रांप्री]]
[[वर्ग:२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम]]</text>
      <sha1>451t9f570t1onvti3sw7y3ibycn6rzz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>२०१९ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री</title>
    <ns>0</ns>
    <id>250280</id>
    <revision>
      <id>2728299</id>
      <parentid>2727261</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T14:12:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Koolkrazy</username>
        <id>1591</id>
      </contributor>
      <comment>/* मुख्य शर्यतीनंतरचे विश्लेषण */</comment>
      <origin>2728299</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="134217" sha1="n5eexpf1gaz23f195vq66b4u13vrkg6" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत माहिती
| प्रकार = एफ.१
| देश = युनायटेड स्टेट्स
| ग्रांप्री = युनायटेड स्टेट्स
| चित्र = Austin circuit.svg
| चित्र_शीर्षक = ऑस्टिनमधील सर्किट ऑफ द अमेरीकाजचा २०१९ च्या शर्यतीशी सुसंगत मार्गनकाशा
| दिनांक = ३ नोव्हेंबर
| वर्ष = २०१९
| अधिकृत_नाव = फॉर्म्युला वन एमिरेट्स युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री २०१९
| शर्यत_क्रमांक = १९
| हंगामात_एकूण_शर्यती = २१
| शर्यतीचे_ठिकाण = [[सर्किट ऑफ द अमेरीकाज]], ऑस्टिन, टेक्सास
| सर्किट_प्रकार = कायमस्वरूपी मोटारशर्यत मार्ग
| सर्किट_अंतर_किमी = ५.५१३
| सर्किट_अंतर_मैल = ३.४२६
| एकूण_फेऱ्या = ५६
| एकूण_अंतर_किमी = ३०८.४०५
| एकूण_अंतर_मैल = १९१.६३४
| हवामान = कोरडे व उबदार; शुक्रवारच्या सरावात थंड हवामान
| पोल_चालक = [[वालट्टेरी बोट्टास]]
| पोल_देश = फिनलंड
| पोल_संघ = [[मर्सिडीज]]
| पोल_वेळ = १:३२.०२९
| जलद_चालक = [[शार्ल लक्लेर]]
| जलद_देश = मोनॅको
| जलद_संघ = [[फेरारी]]
| जलद_वेळ = १:३६.१६९
| जलद_फेरी = ४४
| पहिला_चालक = [[वालट्टेरी बोट्टास]]
| पहिला_देश = फिनलंड
| पहिला_संघ = [[मर्सिडीज]]
| दुसरा_चालक = [[लुइस हॅमिल्टन]]
| दुसरा_देश = युनायटेड किंग्डम
| दुसरा_संघ = [[मर्सिडीज]]
| तिसरा_चालक = [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]]
| तिसरा_देश = नेदरलँड्स
| तिसरा_संघ = [[रेड बुल रेसिंग]]
| हंगामातील_मागील_शर्यत = २०१९ मेक्सिकन ग्रांप्री
| हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०१९ ब्राझिलियन ग्रांप्री
| ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१८ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री
| ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२१ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री
}}

'''२०१९ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री''' (अधिकृत नाव '''फॉर्म्युला वन एमिरेट्स युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री २०१९''') ही [[२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम]]ाची १९वी आणि एकूण २१ पैकी एक शर्यत होती. अमेरिकेतील टेक्सास राज्यात ऑस्टिन येथील [[सर्किट ऑफ द अमेरीकाज]]वर रविवार, ३ नोव्हेंबर २०१९ रोजी झालेल्या ५६ फेऱ्यांच्या शर्यतीत [[वालट्टेरी बोट्टास]]ने [[मर्सिडीज]]साठी विजय मिळवला. संघसहकारी [[लुइस हॅमिल्टन]] दुसरा तर [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] तिसरा आला. बोट्टासनेच १:३२.०२९ अशी वेळ नोंदवून पोल स्थान मिळवले; [[शार्ल लक्लेर]]ने ४४व्या फेरीत १:३६.१६९ ही सर्वात वेगवान शर्यत फेरी पूर्ण करून चौथ्या स्थानासोबत एक अतिरिक्त गुण मिळवला.&lt;ref name=&quot;USA19_EVENT&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/racing/2019/united-states |title=२०१९ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री : फॉर्म्युला वन अधिकृत कार्यक्रम |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FIARACE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_67_-_2019_united_states_grand_prix_-_final_race_classification.pdf |title=एफ.आय.ए. दस्तऐवज ६७ : अंतिम शर्यत वर्गीकरण |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=३ नोव्हेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FIAFAST&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/2019_19_usa_f1_r0_timing_racefastestlaps_v01.pdf |title=एफ.आय.ए. : चालकनिहाय शर्यतीतील सर्वात वेगवान फेऱ्या |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=३ नोव्हेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;

विजय मिळूनही बोट्टासला हॅमिल्टनचे सहावे फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद रोखता आले नाही. हॅमिल्टनने दुसऱ्या स्थानाच्या गुणांसह गणिती दृष्ट्या अजिंक्यपद निश्चित केले. टायर वापराबाबत मर्सिडीजच्या दोन चालकांनी वेगळी धोरणे स्वीकारली: बोट्टासने दोन वेळा, तर हॅमिल्टनने एकदाच पिटस्टॉप केला. अखेरीस अधिक नवीन टायरवरील बोट्टासने हॅमिल्टनला मागे टाकले. पहिल्या फेरीतील धडकांमुळे मध्यगटाचे स्वरूप बदलले आणि अंतिम फेरीतील क्व्यात–पेरेझ संघर्षानंतर अधिकृत गुणक्रमातही फरक पडला.&lt;ref name=&quot;USA19_REPORT&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/united-states-grand-prix-2019-race-report-and-highlights.3mSPD2w9Q394Kr00cpmHQx |title=ऑस्टिनमध्ये बोट्टास विजेता आणि हॅमिल्टनचे सहावे अजिंक्यपद |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=३ नोव्हेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_PIRELLI&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://press.pirelli.com/2019-united-states-grand-prix----race/ |title=पिरेली : युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्रीनंतरचे टायर व रणनीती विश्लेषण |प्रकाशक=पिरेली |दिनांक=३ नोव्हेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FIAPOINT&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_68_-_2019_united_states_grand_prix_-_championship_points.pdf |title=एफ.आय.ए. दस्तऐवज ६८ : दोन्ही अजिंक्यपदांच्या गुणतालिका |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=३ नोव्हेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;

== पार्श्वभूमी ==

=== शर्यतीपूर्वीची अजिंक्यपदाची स्थिती ===

मेक्सिकोतील मागील ग्रांप्रीनंतर हॅमिल्टनकडे ३६३ तर बोट्टासकडे २८९ गुण होते. ७४ गुणांचे अंतर उरले असताना हंगामात ऑस्टिनसह तीन शर्यती बाकी होत्या. हॅमिल्टनला आपल्या सहाव्या अजिंक्यपदासाठी ठरावीक गुणमर्यादा गाठणे पुरेसे होते, तर बोट्टासला आशा टिकवण्यासाठी विजय मिळवणे आवश्यक होते. मर्सिडीजने जपानमध्ये आधीच कारनिर्माता अजिंक्यपद जिंकले होते; फेरारी आणि रेड बुल यांच्यातील गुणलढत, तसेच मध्यगटातील चौथ्या स्थानासाठी मॅक्लारेनला रेनॉल्ट व रेसिंग पॉइंटचे आव्हान, या स्पर्धा सुरू होत्या.&lt;ref name=&quot;USA19_FIAPOINT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_REPORT&quot;/&gt;

२०१९ च्या नियमित शर्यतीत पहिल्या दहा चालकांना अनुक्रमे २५, १८, १५, १२, १०, ८, ६, ४, २ व १ असे गुण मिळत होते; अंतिम पहिल्या दहामधील सर्वात वेगवान फेरीच्या चालकाला अतिरिक्त एक गुण मिळत असे. या नियमानुसार लक्लेरला ऑस्टिनमधील सर्वात वेगवान फेरीसाठी एक गुण मिळाला. शर्यतीपूर्वी हॅमिल्टनकडे निर्णायक आघाडी असूनही फेरीतील प्रत्यक्ष विजय आणि वर्षाचे अजिंक्यपद हे वेगवेगळे निष्कर्ष होते.&lt;ref name=&quot;USA19_FIARACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FIAPOINT&quot;/&gt;

=== सर्किट आणि स्पर्धा कार्यक्रम ===

[[सर्किट ऑफ द अमेरीकाज]] हा ऑस्टिनमधील टेकड्या, चढाव असलेला पहिला वळण, जलद दिशाबदलांचा सुरुवातीचा भाग, दीर्घ सरळ रस्ता आणि संथ वळणांचा तिसरा विभाग असलेला कायमस्वरूपी शर्यत मार्ग आहे. २०१९ च्या नोंदविलेल्या फेऱ्याची नाममात्र लांबी ५.५१३ किमी आणि अधिकृत ५६ फेऱ्यांचे शर्यत अंतर ३०८.४०५ किमी होते. प्रारंभरेषा आणि वेळमापनासंबंधीच्या मापनपद्धतीमुळे नाममात्र एका फेरीचे अंतर × फेऱ्या ही साधी गणना अधिकृत स्पर्धा अंतराशी तंतोतंत जुळेलच असे नाही.&lt;ref name=&quot;USA19_EVENT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FIARACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_COMMONS&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Austin_circuit.svg |title=२०१९ च्या कालखंडातील ऑस्टिन शर्यत मार्ग नकाशा |प्रकाशक=विकिमीडिया कॉमन्स}}&lt;/ref&gt;

शुक्रवार, १ नोव्हेंबर रोजी पहिले व दुसरे मुक्त सराव सत्र; शनिवार, २ नोव्हेंबर रोजी तिसरा मुक्त सराव आणि तीन भागांची पात्रता फेरी; व रविवार, ३ नोव्हेंबर रोजी मुख्य शर्यत असा कार्यक्रम होता. या २०१९ च्या सप्ताहात स्प्रिंट शर्यत नव्हती. खडबडीत पृष्ठभाग व वळण क्रमांक १९ येथे ट्रॅकच्या मर्यादा ओलांडल्यामुळे वेळ काढून टाकण्याचे अनेक निर्णय झाले.&lt;ref name=&quot;USA19_EVENT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_INDEX&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2019/eventtiming-information-16 |title=युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री : एफ.आय.ए. अधिकृत दस्तऐवजांची यादी |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}&lt;/ref&gt;

=== सहभागी चालक आणि संघ ===

या ग्रांप्रीची अधिकृत मुख्य प्रवेशयादी दहा संघांच्या प्रत्येकी दोन अशा २० शर्यत चालकांची होती. पहिल्या मुक्त सरावात [[जॉर्ज रसल]]च्या विलियम्स कारऐवजी [[निकोलस लतीफी]]ने कार क्रमांक ४० चालवली; गिअरबॉक्समधील अडचणीमुळे तो सातच फेऱ्या करू शकला. रसल दुसऱ्या सरावापासून परतला आणि मुख्य शर्यतीत उतरला. त्यामुळे FP1 ची प्रत्यक्ष चालकयादी खालील कायमस्वरूपी शर्यत-प्रवेश यादीपेक्षा वेगळी होती.&lt;ref name=&quot;USA19_FIAP1&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_17_-_2019_united_states_grand_prix_-_p1_classification.pdf |title=एफ.आय.ए. दस्तऐवज १७ : पहिला मुक्त सराव |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=१ नोव्हेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FP1NEWS&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/fp1-report-and-highlights-united-states-grand-prix-2019.eS1EuHOeqw9IFssyO5nx7 |title=पहिला सराव : व्हर्सटॅपन आघाडीवर |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=१ नोव्हेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FIAP2&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_26_-_2019_united_states_grand_prix_-_p2_classification.pdf |title=एफ.आय.ए. दस्तऐवज २६ : दुसरा मुक्त सराव |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=१ नोव्हेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! संघ !! चालक !! कार क्र.
|-
| [[मर्सिडीज]] || [[लुइस हॅमिल्टन]] || ४४
|-
| [[मर्सिडीज]] || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || ७७
|-
| [[फेरारी]] || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || ५
|-
| [[फेरारी]] || [[शार्ल लक्लेर]] || १६
|-
| [[रेड बुल रेसिंग]] || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || ३३
|-
| [[रेड बुल रेसिंग]] || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || २३
|-
| [[मॅक्लारेन]] || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || ५५
|-
| [[मॅक्लारेन]] || [[लॅन्डो नॉरिस]] || ४
|-
| [[रेनॉल्ट]] || [[डॅनियल रिकार्डो]] || ३
|-
| [[रेनॉल्ट]] || [[निको हुल्केनबर्ग]] || २७
|-
| [[टोरो रोसो]] || [[पियर गॅस्ली]] || १०
|-
| [[टोरो रोसो]] || [[डॅनिल क्व्यात]] || २६
|-
| [[रेसिंग पॉइंट]] || [[सर्जिओ पेरेझ]] || ११
|-
| [[रेसिंग पॉइंट]] || [[लान्स स्ट्रोल]] || १८
|-
| [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || [[किमी रायकोनेन]] || ७
|-
| [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || ९९
|-
| [[हास]] || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || ८
|-
| [[हास]] || [[केविन मॅग्नसन]] || २०
|-
| [[विलियम्स रेसिंग]] || [[जॉर्ज रसल]] || ६३
|-
| [[विलियम्स रेसिंग]] || [[रॉबर्ट कुबिका]] || ८८
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;USA19_INDEX&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FIARACE&quot;/&gt;
|}

=== टायर ===

पिरेलीने या ग्रांप्रीसाठी हार्ड सी२ (पांढरा), मीडियम सी३ (पिवळा) आणि सॉफ्ट सी४ (लाल) अशी तीन कोरडी मिश्रणे निवडली. २०१९ मध्ये प्रत्येक चालकाने १३ संचांमधून निवड केलेली असल्यामुळे मिश्रणनिहाय संख्या एकसारखी नव्हती. शुक्रवारच्या सरावात पुढील हंगामासाठी प्रस्तावित टायरची चाचणीही झाली; हा चाचणीसाठीचा पुरवठा रविवारच्या अधिकृत सी२/सी३/सी४ निवडीशी गल्लत करू नये.&lt;ref name=&quot;USA19_PIRELLIPRE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://press.pirelli.com/2019-united-states-grand-prix---preview/ |title=पिरेली : युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्रीपूर्वीचे टायर विश्लेषण |प्रकाशक=पिरेली |दिनांक=२८ ऑक्टोबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_PIRELLISET&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://press.pirelli.com/2019-united-states-grand-prix--selected-sets-per-driver/ |title=पिरेली : चालकनिहाय उपलब्ध टायर संच |प्रकाशक=पिरेली |दिनांक=२२ ऑक्टोबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FP1NEWS&quot;/&gt;

उदाहरणार्थ हॅमिल्टन आणि व्हेटेल यांनी दोन हार्ड, तीन मीडियम व आठ सॉफ्ट संच; बोट्टास आणि व्हर्सटॅपन यांनी एक हार्ड, चार मीडियम व आठ सॉफ्ट संच घेतले होते. रेनॉल्टच्या रिकार्डोकडे १/२/१०, तर हुल्केनबर्गकडे २/१/१० असे अनुक्रमे हार्ड/मीडियम/सॉफ्ट वाटप होते. या वेगळ्या निवडीमुळे खालील स्तंभातील संख्या सर्वांसाठी एकच निश्चित वाटप नसून प्रत्यक्ष चालकनिहाय श्रेणी आहेत.{{refn|group=टीप|२०१९ मध्ये प्रत्येक चालकासाठी एकूण १३ कोरडे टायर संच मंजूर होते. दिलेल्या १–२, १–४ व ८–१० श्रेणी स्वतंत्र आहेत; प्रत्येक चालकाच्या प्रत्यक्ष तीन संख्यांची बेरीजच १३ होते.}}&lt;ref name=&quot;USA19_PIRELLISET&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_TYRE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-tyres-have-the-teams-and-drivers-picked-for-the-united-states.1XxEbhgZWQ95xYPJEAjjKR |title=युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री : टायरच्या चालकनिहाय निवडी |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! टायर प्रकार !! मिश्रण !! बाजूच्या पट्टीचा रंग !! प्रत्येकी उपलब्ध संच
|-
| हार्ड || सी२ || पांढरा || १–२; चालकनिहाय
|-
| मीडियम || सी३ || पिवळा || १–४; चालकनिहाय
|-
| सॉफ्ट || सी४ || लाल || ८–१०; चालकनिहाय
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;USA19_PIRELLICOMP&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://press.pirelli.com/2019-united-states-grand-prix----tyre-compound-choices/ |title=पिरेली : सी२ सी३ सी४ मिश्रणे |प्रकाशक=पिरेली}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_PIRELLISET&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_TYRE&quot;/&gt;
|}

== मुक्त सराव सत्रे ==

=== पहिला मुक्त सराव ===

शुक्रवारी सकाळी टेक्सासमधील तापमान तुलनेने कमी होते. व्हर्सटॅपनने १:३४.०५७ अशी सर्वात चांगली वेळ नोंदवली; व्हेटेल ०.१६९ सेकंद आणि अल्बोन ०.२५९ सेकंद मागे राहिले. टोरो रोसोचा गॅस्ली चौथ्या स्थानावर होता, तर मर्सिडीजने तातडीच्या एकेरी सर्वोच्च वेळेपेक्षा विविध चाचण्या करण्यास महत्त्व दिल्याने हॅमिल्टन आठवा आणि बोट्टास सतरावा राहिला. पहिल्या सरावातील क्रमवारीवरूनच पात्रता फेरीचा निकाल निश्चित मानता येत नव्हता.&lt;ref name=&quot;USA19_FIAP1&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FP1NEWS&quot;/&gt;

मॅक्लारेनच्या सायेन्सचे सुरुवातीच्या वेगवान वळणांमध्ये फिरणे, लॅन्डो नॉरिसच्या कारच्या डोक्याजवळच्या संरक्षक भागातील सैलपणा आणि फेरारीच्या लक्लेरच्या थ्रॉटल-संबंधित अडचणी नोंदल्या गेल्या. हॅमिल्टनची वळण क्रमांक १९ येथे ट्रॅक मर्यादा ओलांडल्यामुळे एक वेळ बाद झाली. विलियम्ससाठी FP1 मध्ये उतरलेल्या लतीफीला गिअरबॉक्स अडचणीमुळे केवळ सात फेऱ्या करता आल्या. पुढील हंगामाच्या प्रयोगात्मक टायरच्या वापरामुळेही सरावातील वेळांची थेट तुलना मर्यादित होती.&lt;ref name=&quot;USA19_FP1NEWS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FRIDAY&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-the-teams-said-friday-in-the-united-states.6YhR1U0wlcJz1cOvgT4iVE |title=शुक्रवारच्या सरावानंतर दहा संघांच्या प्रतिक्रिया |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FIAP1&quot;/&gt;

=== मुक्त सराव १ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:३४.०५७ || २६
|-
| २ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || १:३४.२२६ || ३०
|-
| ३ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:३४.३१६ || २८
|-
| ४ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || १:३५.००८ || ३२
|-
| ५ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || १:३५.२६३ || २९
|-
| ६ || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || १:३५.३५६ || २४
|-
| ७ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || १:३५.३८० || २३
|-
| ८ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:३५.४३९ || ३२
|-
| ९ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:३५.५८६ || ३१
|-
| १० || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || १:३५.६५९ || २३
|-
| ११ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || १:३५.६६१ || ३१
|-
| १२ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || १:३५.७२३ || २६
|-
| १३ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:३५.८५४ || २२
|-
| १४ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:३५.९७१ || २९
|-
| १५ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:३६.०३७ || २६
|-
| १६ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || १:३६.१२४ || २४
|-
| १७ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:३६.१५९ || ४०
|-
| १८ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || १:३६.२६३ || २३
|-
| १९ || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३७.९४८ || २८
|-
| २० || ४० || [[निकोलस लतीफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:४१.११२ || ७
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;USA19_FIAP1&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FP1&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1018/united-states/practice/1 |title=पहिल्या मुक्त सरावाचे अधिकृत निकाल |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;
|}

=== दुसरा मुक्त सराव ===

शुक्रवारी दुपारी हॅमिल्टनने १:३३.२३२ अशी सर्वात वेगवान वेळ नोंदवून आघाडी घेतली. लक्लेर त्याच्यापेक्षा ०.३०१ सेकंद आणि व्हर्सटॅपन ०.३१५ सेकंद मागे होता. बोट्टास पाचवा आणि अल्बोन सहावा ठरला. सर्किटवरील पृष्ठभाग आणि चढउतारांमुळे कारचे संतुलन मिळवणे कठीण ठरत होते; संघांनी एकेरी वेगवान फेऱ्यांसोबत लांब पल्ल्याचे रनही घेतले.&lt;ref name=&quot;USA19_FIAP2&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FP2NEWS&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/fp2-report-and-highlights-2019-united-states-grand-prix.7E2vDgvJ1JGkScI6On7eGt |title=दुसरा सराव : हॅमिल्टन वेगवान |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=१ नोव्हेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;

रोमेन ग्रोझाँने जलद दिशाबदलाच्या भागात नियंत्रण गमावून अडथळ्यांवर धडक दिली; त्याच्या हास कारच्या बचावकार्यामुळे लाल झेंडा दाखवावा लागला. त्याने फक्त चार फेऱ्या पूर्ण केल्या आणि सत्राच्या उर्वरित वेळेत भाग घेऊ शकला नाही. व्हेटेलचे फिरणे, इतर चालकांच्या ट्रॅक मर्यादा ओलांडलेल्या फेऱ्या, आणि सरावात पेरेझने एफ.आय.ए. वजनकाट्याजवळ न थांबल्याचे प्रकरण पुढील सुरुवातीच्या क्रमवारीच्या दृष्टीने महत्त्वाचे ठरले. पेरेझवरील पिटलेनमधून प्रारंभ करण्याचा निर्णय हा शुक्रवारचा नियमभंग होता, पात्रतेतील साधा स्थानदंड नव्हता.&lt;ref name=&quot;USA19_FIAP2&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FP2NEWS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_INDEX&quot;/&gt;

=== मुक्त सराव २ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:३३.२३२ || ३४
|-
| २ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || १:३३.५३३ || ३३
|-
| ३ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:३३.५४७ || २८
|-
| ४ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || १:३३.८९० || ३५
|-
| ५ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:३४.०४५ || ३४
|-
| ६ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:३४.४३४ || ३२
|-
| ७ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || १:३४.५०९ || ३१
|-
| ८ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || १:३४.६६७ || ३४
|-
| ९ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:३४.७४४ || २९
|-
| १० || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:३४.८३९ || २९
|-
| ११ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || १:३४.९२४ || २९
|-
| १२ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || १:३४.९७५ || ३६
|-
| १३ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || १:३४.९८८ || ३२
|-
| १४ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || १:३५.०२५ || ३०
|-
| १५ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:३५.१०९ || २६
|-
| १६ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:३५.३८७ || ३४
|-
| १७ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || १:३५.४४२ || २८
|-
| १८ || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || १:३५.७८९ || ४
|-
| १९ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३६.७४९ || ३७
|-
| २० || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३७.२८३ || ३३
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;USA19_FIAP2&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FP2&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1018/united-states/practice/2 |title=दुसऱ्या मुक्त सरावाचे अधिकृत निकाल |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;
|}

=== तिसरा मुक्त सराव ===

शनिवारी तिसऱ्या सरावात व्हर्सटॅपन पुन्हा वेगवान ठरला (१:३३.३०५). त्यानंतर व्हेटेल ०.२१८ सेकंद मागे व मॅक्लारेनचा नॉरिस तिसरा होता; बोट्टास, हॅमिल्टन व अल्बोन यांचा पुढील क्रमांक लागला. नॉरिसच्या प्रतिस्पर्धी गाड्यांच्या तुलनेत झालेल्या कामगिरीमुळे मॅक्लारेनची त्या आठवड्याची पात्रता क्षमता स्पष्ट झाली. मात्र हे निष्कर्ष थेट रविवारीच्या टायर रणनीतीचा निर्णायक पुरावा नव्हते.&lt;ref name=&quot;USA19_FIAP3&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_38_-_2019_united_states_grand_prix_-_p3_classification.pdf |title=एफ.आय.ए. दस्तऐवज ३८ : तिसरा मुक्त सराव |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=२ नोव्हेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FP3NEWS&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/fp3-verstappen-leads-vettel-and-norris-as-leclerc-retires-amid-engine-fears.656cp4ceSs63G5zC1P6rI8 |title=तिसरा सराव : व्हर्सटॅपन वेगवान, लक्लेरची अडचण |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=२ नोव्हेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;

लक्लेरच्या फेरारीला शक्तियंत्राशी संबंधित बिघाडाची शंका निर्माण झाली. त्याने एक फेरफटका पूर्ण केला, परंतु वैध वेळ नोंदवली नाही आणि अधिकृत वर्गीकरणाच्या तळाशी तो वेळेविना दाखवला आहे. इतर १९ चालकांनी वेळ नोंदवली; म्हणून लक्लेरला अनुपस्थित दाखवणे किंवा बनावट सराववेळ देणे चुकीचे ठरेल. पुढील पात्रता फेरीसाठी त्याच्या कारच्या दुरुस्तीची आवश्यकता होती.&lt;ref name=&quot;USA19_FIAP3&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FP3NEWS&quot;/&gt;

=== मुक्त सराव ३ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:३३.३०५ || १३
|-
| २ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || १:३३.५२३ || १७
|-
| ३ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || १:३३.८१८ || १४
|-
| ४ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:३३.९०४ || १७
|-
| ५ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:३३.९२३ || १६
|-
| ६ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:३३.९८३ || १४
|-
| ७ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || १:३४.४०८ || १५
|-
| ८ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:३४.५१३ || १८
|-
| ९ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || १:३४.५१७ || १४
|-
| १० || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || १:३४.७७४ || ११
|-
| ११ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || १:३४.७८४ || ११
|-
| १२ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:३४.७९२ || १४
|-
| १३ || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || १:३४.८४९ || १७
|-
| १४ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || १:३५.१२९ || १६
|-
| १५ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || १:३५.३०५ || १४
|-
| १६ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:३५.९५६ || १५
|-
| १७ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३६.२५६ || १५
|-
| १८ || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३६.६२८ || १७
|-
| १९ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:३८.४२६ || २२
|-
| २० || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || वैध वेळ नाही || १
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;USA19_FIAP3&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FP3&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1018/united-states/practice/3 |title=तिसऱ्या मुक्त सरावाचे अधिकृत निकाल |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;
|}

== मुख्य शर्यतीची पात्रता फेरी ==

=== फेरी १ ===

शनिवारी पात्रतेच्या पहिल्या फेरीत हॅमिल्टनने १:३३.४५४ अशी वेगवान वेळ नोंदवली. व्हर्सटॅपन आणि नॉरिस यांनीही सुरुवातीच्या टप्प्यात चांगली गती दाखवली. शेवटच्या पाच स्थानांवरील जोव्हिनाझी, रायकोनेन, रसल, पेरेझ व कुबिका पुढे जाऊ शकले नाहीत. पेरेझने पात्रता पूर्ण केली असली तरी शुक्रवारच्या वजनकाटा उल्लंघनानंतरचा पिटलेन-प्रारंभ निर्णय स्वतंत्रपणे लागू होता.&lt;ref name=&quot;USA19_FIAQ&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_44_-_2019_united_states_grand_prix_-_final_qualifying_classification.pdf |title=एफ.आय.ए. दस्तऐवज ४४ : अंतिम पात्रता वर्गीकरण |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=२ नोव्हेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_Q&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1018/united-states/qualifying |title=मुख्य पात्रता फेरीचे निकाल |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FIAGRID&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_49_-_2019_united_states_grand_prix_-_final_starting_grid.pdf |title=एफ.आय.ए. दस्तऐवज ४९ : अंतिम सुरुवातीची क्रमवारी |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=३ नोव्हेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;

=== फेरी २ ===

दुसऱ्या टप्प्यात लक्लेरने १:३२.७६०, व्हेटेलने १:३२.७८२ आणि अल्बोनने १:३२.८९८ अशा वेळांसह फेरारी व रेड बुलचा वेग वाढवला. मर्सिडीजच्या दोघांनीही अंतिम फेरी गाठली. हुल्केनबर्ग ११वा, मॅग्नसन १२वा, क्व्यात १३वा, स्ट्रोल १४वा व ग्रोझाँ १५वा ठरल्याने हे पाच चालक तिसऱ्या फेरीत जाऊ शकले नाहीत. ट्रॅक-मर्यादा उल्लंघनामुळे काही प्रयत्नांच्या वेळा बाद झाल्याने अंतिम अधिकृत वेळांनाच प्राधान्य आवश्यक होते.&lt;ref name=&quot;USA19_FIAQ&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_Q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_INDEX&quot;/&gt;

=== फेरी ३ ===

बोट्टासने १:३२.०२९ अशी निर्णायक वेळ नोंदवून पोल स्थान मिळवले. व्हेटेल केवळ ०.०१२ सेकंद मागे राहिला, व्हर्सटॅपन तिसरा, लक्लेर चौथा आणि हॅमिल्टन पाचवा ठरला. अल्बोन सहावा; सायेन्स, नॉरिस, रिकार्डो व गॅस्ली यांनी प्रथम दहामधील उर्वरित स्थानांवर पात्रता संपवली. या चुरशीच्या वेळांवरून टायर, पहिल्या वळणातील चढाव आणि स्वच्छ ट्रॅकचे महत्त्व स्पष्ट झाले; पण रविवारच्या वेगळ्या टायर टिकाऊपणाचा अंदाज त्यावरून बंधनकारक निघत नाही.&lt;ref name=&quot;USA19_FIAQ&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_Q&quot;/&gt;

=== मुख्य शर्यतीच्या पात्रता फेरीचे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी १ !! फेरी २ !! फेरी ३ !! एकूण फेऱ्या
|-
| १ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:३३.७५० || १:३३.१६० || १:३२.०२९ || १८
|-
| २ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || १:३३.७६६ || १:३२.७८२ || १:३२.०४१ || १७
|-
| ३ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:३३.५४९ || १:३३.१२० || १:३२.०९६ || १६
|-
| ४ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || १:३३.९८८ || १:३२.७६० || १:३२.१३७ || १९
|-
| ५ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:३३.४५४ || १:३३.०४५ || १:३२.३२१ || १७
|-
| ६ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:३३.९८४ || १:३२.८९८ || १:३२.५४८ || १४
|-
| ७ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || १:३३.९१६ || १:३३.४२२ || १:३२.८४७ || १५
|-
| ८ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || १:३३.३५३ || १:३३.३१६ || १:३३.१७५ || १८
|-
| ९ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || १:३३.८३५ || १:३३.६०८ || १:३३.४८८ || १५
|-
| १० || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || १:३३.५५६ || १:३३.७१५ || १:३३.६०१ || १९
|-
| ११ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || १:३४.०९२ || १:३३.८१५ || — || १२
|-
| १२ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || १:३३.८१२ || १:३३.९७९ || — || १२
|-
| १३ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || १:३४.१३८ || १:३३.९८९ || — || १४
|-
| १४ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:३३.९२१ || १:३४.१०० || — || १४
|-
| १५ || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || १:३४.१६१ || १:३४.१५८ || — || १४
|-
| १६ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:३४.२२६ || — || — || ८
|-
| १७ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:३४.३६९ || — || — || ८
|-
| १८ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३५.३७२ || — || — || ९
|-
| १९ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:३५.८०८ || — || — || ५
|-
| २० || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३५.८८९ || — || — || ९
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;8&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;USA19_FIAQ&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_Q&quot;/&gt;
|}

=== मुख्य शर्यतीची अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी ===

अधिकृत अंतिम ग्रिडवर बोट्टास पहिल्या, व्हेटेल दुसऱ्या, व्हर्सटॅपन तिसऱ्या आणि लक्लेर चौथ्या स्थानावर होते. पेरेझची पात्रता वेळ १:३५.८०८ असली तरी एफ.आय.ए. दस्तऐवज ४९नुसार त्याला नियमित २०वे क्रमांकित ग्रिड स्थान मिळाले नव्हते; वजन तपासणीसाठी न थांबणे व त्यानंतर अतिरिक्त पॉवर युनिट भाग वापरणे यांमुळे तो पिटलेनमधून निघाला. त्यामुळे १९ क्रमांकित स्थानांबरोबर एक पिटलेन-प्रारंभाची स्वतंत्र नोंद ठेवली आहे.&lt;ref name=&quot;USA19_FIAGRID&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FIADEC31&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_31_-_2019_united_states_grand_prix_-_offence_-_car_11_failure_to_stop_for_weighing.pdf |title=एफ.आय.ए. दस्तऐवज ३१ : वजन तपासणीला न थांबल्याबद्दल पेरेझला पिटलेनमधून सुरुवात |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=१ नोव्हेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FIADEC36&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_36_-_2019_united_states_grand_prix_-_offence_-_car_11_pu_elements.pdf |title=एफ.आय.ए. दस्तऐवज ३६ : पेरेझचे शक्तियंत्र घटक आणि मागील ग्रिडचा निर्णय |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=२ नोव्हेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_INDEX&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! ग्रिड !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पात्रता वेळ / स्थिती
|-
| १ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:३२.०२९
|-
| २ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || १:३२.०४१
|-
| ३ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:३२.०९६
|-
| ४ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || १:३२.१३७
|-
| ५ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:३२.३२१
|-
| ६ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:३२.५४८
|-
| ७ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || १:३२.८४७
|-
| ८ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || १:३३.१७५
|-
| ९ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || १:३३.४८८
|-
| १० || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || १:३३.६०१
|-
| ११ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || १:३३.८१५
|-
| १२ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || १:३३.९७९
|-
| १३ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || १:३३.९८९
|-
| १४ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:३४.१००
|-
| १५ || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || १:३४.१५८
|-
| १६ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:३४.२२६
|-
| १७ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:३४.३६९
|-
| १८ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३५.३७२
|-
| १९ || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३५.८८९
|-
| पिटलेन || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:३५.८०८; पिटलेनमधून प्रारंभ{{refn|group=टीप|कार क्रमांक ११ पेरेझला FP2 नंतर अधिकृत वजन तपासणीला न थांबल्यामुळे पिटलेनमधून प्रारंभ करावा लागला. अतिरिक्त पॉवर युनिट भागांचाही अंतिम ग्रिड निर्णयात उल्लेख आहे.}}
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;5&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;USA19_FIAGRID&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FIADEC31&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FIADEC36&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_GRID&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1018/united-states/starting-grid |title=अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;
|}

== मुख्य शर्यत ==

=== प्रारंभ आणि पहिल्या फेऱ्यांतील घडामोडी ===

रविवारी ५६ फेऱ्यांच्या शर्यतीत पोलवरून बोट्टासने आघाडी राखली; व्हर्सटॅपनने व्हेटेलला मागे टाकून पुढील स्थानासाठी आव्हान निर्माण केले. पाचव्या स्थानावरून सुरुवात करणाऱ्या हॅमिल्टनने सुरुवातीच्या गोंधळातून फायदा घेतला. व्हेटेलची कार पहिल्याच फेरीपासून नेहमीच्या तुलनेत संतुलन गमावत होती आणि त्याने अनेक स्थानं सोडली. वळण क्रमांक १ वर अल्बोन व सायेन्स यांचा संपर्क झाला, त्यामुळे अल्बोनला पहिल्याच फेरीत पिटस्टॉप करून आघाडीच्या गटातून शेवटी जावे लागले.&lt;ref name=&quot;USA19_REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_DEBRIEF&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-the-teams-said-race-day-in-the-united-states-2019.1oiOWMg36BJu0YeCNBJj07 |title=युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्रीनंतर दहा संघांचे अधिकृत विवेचन |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=३ नोव्हेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;

व्हेटेलची मागील सस्पेन्शन यंत्रणा सातव्या फेरीनंतर गंभीररीत्या बिघडली; आठव्या फेरीत त्याला कार थांबवून शर्यतीबाहेर पडावे लागले. त्याची पात्रता फेरीतील दुसरी जागा त्यामुळे निष्फळ ठरली. फेरारीच्या दुसऱ्या कारमधील लक्लेरचा पहिला टायर सेट अपेक्षित पकड देत नव्हता आणि अग्रस्थानी असलेल्या मर्सिडीज व रेड बुलशी गतीतील अंतर वाढू लागले.&lt;ref name=&quot;USA19_REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FIARACE&quot;/&gt;

=== पिटस्टॉप आणि आघाडीची रणनीती ===

बोट्टासने १४व्या फेरीच्या आसपास पहिला पिटस्टॉप करून मीडियम सी३ वरून हार्ड सी२वर स्विच केले, तर व्हर्सटॅपनने सुमारे १३व्या फेरीत हे परिवर्तन केले. हॅमिल्टनने सुरुवातीचे मीडियम टायर अधिक काळ वापरले व त्याचा पहिला आणि एकमेव पिटस्टॉप २४व्या फेरीच्या आसपास झाला. त्यामुळे मर्सिडीजकडे बोट्टाससाठी दोन-थांबे आणि हॅमिल्टनसाठी एक-थांबा अशा भिन्न पद्धती होत्या; पिरेलीच्या नोंदीत हॅमिल्टनच्या अंतिम हार्ड टायरचा वापर सुमारे ३२ फेऱ्या दाखवला आहे.&lt;ref name=&quot;USA19_PIRELLI&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_RACEFANS&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.racefans.net/2019/11/04/2019-united-states-grand-prix-interactive-data-lap-charts-times-and-tyres/ |title=ऑस्टिनमधील फेरीवार टायर रणनीतीची तुलना |प्रकाशक=रेसफॅन्स}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_REPORT&quot;/&gt;

बोट्टासने ३५व्या फेरीच्या आसपास दुसरा पिटस्टॉप करून अधिक ताज्या मीडियम टायरवर अंतिम आक्रमण सुरू केले; व्हर्सटॅपननेही दुसरा थांबा घेतला. हॅमिल्टनने अतिरिक्त पिटस्टॉप टाळल्यामुळे त्याला काही काळ नेतृत्व करण्याची संधी मिळाली, परंतु शेवटच्या भागात त्याच्या हार्ड टायरचा वेग घसरत गेला. फेरी ५२ च्या आसपास बोट्टासने डी.आर.एस.च्या मदतीने हॅमिल्टनला मागे टाकून निर्णायक आघाडी पुन्हा मिळवली. वेळ जास्त घासून काढणे व ताज्या टायरवरील शेवटचा वेग या दोन पद्धतींमधील प्रत्यक्ष संघर्ष हा विजयाचा मध्यवर्ती मुद्दा होता.&lt;ref name=&quot;USA19_REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_PIRELLI&quot;/&gt;

व्हर्सटॅपनला मर्सिडीजच्या जोडीशी स्पर्धा करण्यासाठी दोन थांब्यांची रणनीती वापरावी लागली; शेवटच्या टप्प्यात तो हॅमिल्टनच्या जवळ आला. परंतु शेवटच्या फेऱ्यांमधील पिवळ्या झेंड्यांमुळे त्याचा सरळ रेषेवरील आक्रमणाचा एक प्रयत्न मर्यादित झाला. त्यामुळे बोट्टासने ४.१४८ सेकंदांच्या फरकाने आणि हॅमिल्टनने व्हर्सटॅपनपेक्षा फक्त ०.८५४ सेकंद पुढे राहून शर्यत पूर्ण केली.&lt;ref name=&quot;USA19_FIARACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_DEBRIEF&quot;/&gt;

=== मध्यगटातील स्थानलढती आणि माघारी ===

पहिल्या फेरीतील संपर्कानंतर अल्बोनने तीन वेगवेगळ्या पिटस्टॉपमुळे चार टायर टप्प्यांत स्पर्धा केली; अनेक प्रतिस्पर्ध्यांना मागे टाकत त्याने पाचवे स्थान मिळवले. मॅक्लारेनच्या सायेन्सची पहिल्या वळणातील घसरण आणि नॉरिसच्या दोन-थांबा धोरणामुळे दोघांची शर्यत वेगळी विकसित झाली. रेनॉल्टचा रिकार्डो सुरुवातीपासूनच मजबूत होता आणि त्याने सहाव्या स्थानासाठी स्पर्धा नियंत्रित केली. नॉरिस सातवा आणि एक थांबा केलेला सायेन्स आठवा राहिला; हुल्केनबर्ग दोन थांब्यांनी नववा ठरला.&lt;ref name=&quot;USA19_PIRELLI&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FIARACE&quot;/&gt;

पेरेझने पिटलेनमधून सुरुवात करून मीडियम-हार्ड एक-थांबा रणनीतीचा उपयोग केला आणि शेवटी गुणांच्या स्थानापर्यंत पोहोचला. शेवटच्या फेरीत क्व्यातशी त्याचा संपर्क झाला. क्व्यातने प्रत्यक्ष रेषा ओलांडताना दहावे स्थान घेतले होते; परंतु कार क्रमांक २६ला धडक घडवल्याबद्दल पाच सेकंदांची शिक्षा झाल्याने तो अधिकृत निकालात बाराव्या स्थानी गेला, तर पेरेझला दहावे स्थान आणि एक गुण मिळाला. शर्यतीतील मूळ रेषा ओलांडण्याचा क्रम आणि अंतिम एफ.आय.ए. वर्गीकरण यांत हा आवश्यक फरक आहे.&lt;ref name=&quot;USA19_REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FIARACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_INDEX&quot;/&gt;

हासच्या मॅग्नसनला ब्रेकसंबंधित बिघाडामुळे शेवटच्या काही फेऱ्यांत निवृत्त व्हावे लागले; ग्रोझाँ पंधरावा राहिला. विलियम्सच्या कुबिकाने हायड्रॉलिक अडचणीमुळे ३१ फेऱ्यांनंतर निवृत्ती घेतली, तर रसलने ५४ फेऱ्या करून सतरावे स्थान नोंदवले. टोरो रोसोचा गॅस्ली उशिरा झालेल्या संपर्कानंतर माघारी गेला, तर क्व्यातचा दंड संघाच्या गुणांच्या आशांना बाधक ठरला. स्पर्धेत सुरक्षा कार किंवा आभासी सुरक्षा कारमुळे निर्णायक मोफत पिटस्टॉपचा टप्पा निर्माण झाला नव्हता.&lt;ref name=&quot;USA19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FIARACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_REPORT&quot;/&gt;

=== अंतिम निकाल आणि अजिंक्यपदाचा निर्णय ===

बोट्टासने १:३३:५५.६५३ या कालावधीत सर्व ५६ फेऱ्या पूर्ण करून २०१९ हंगामातील चौथा विजय मिळवला. हॅमिल्टन दुसऱ्या, व्हर्सटॅपन तिसऱ्या व लक्लेर चौथ्या स्थानावर राहिला. लक्लेरने ४४व्या फेरीत १:३६.१६९ ही सर्वात वेगवान फेरी नोंदवून एक बोनस गुण मिळवला. अधिकृत गुणतालिकेत हॅमिल्टन ३८१ आणि बोट्टास ३१४ गुणांवर पोहोचले; उरलेल्या दोन शर्यतींच्या आधीच हे अंतर संपुष्टात आणणे शक्य नसल्याने हॅमिल्टनचे सहावे जागतिक चालक अजिंक्यपद निश्चित झाले.&lt;ref name=&quot;USA19_FIARACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FIAPOINT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FIAFAST&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_REPORT&quot;/&gt;

=== मुख्य शर्यतीचे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पूर्ण फेऱ्या !! वेळ / अंतर / स्थिती !! गुण
|-
| १ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || ५६ || १:३३:५५.६५३ || २५
|-
| २ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ५६ || +४.१४८ सेकंद || १८
|-
| ३ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ५६ || +५.००२ सेकंद || १५
|-
| ४ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || ५६ || +५२.२३९ सेकंद; सर्वात वेगवान फेरी || १३
|-
| ५ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ५६ || +७८.०३८ सेकंद || १०
|-
| ६ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || ५६ || +९०.३६६ सेकंद || ८
|-
| ७ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || ५६ || +९०.७६४ सेकंद || ६
|-
| ८ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || ५५ || +१ फेरी || ४
|-
| ९ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || ५५ || +१ फेरी || २
|-
| १० || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || ५५ || +१ फेरी || १
|-
| ११ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ५५ || +१ फेरी || ०
|-
| १२ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || ५५ || १ फेरी मागे; ५ सेकंद शिक्षा{{refn|group=टीप|क्व्यातने दहाव्या क्रमांकावर अंतिम रेषा ओलांडली होती; सर्जिओ पेरेझसोबतच्या धडकेबद्दल शर्यतीनंतर मिळालेल्या पाच सेकंदांच्या शिक्षेमुळे अंतिम अधिकृत निकालात तो बारावा ठरला.}} || ०
|-
| १३ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || ५५ || +१ फेरी || ०
|-
| १४ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ५५ || +१ फेरी || ०
|-
| १५ || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || ५५ || +१ फेरी || ०
|-
| १६ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || ५४ || निवृत्त || ०
|-
| १७ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ५४ || +२ फेऱ्या || ०
|-
| १८ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || ५२ || निवृत्त || ०
|-
| वर्गीकृत नाही || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ३१ || निवृत्त || ०
|-
| वर्गीकृत नाही || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || ७ || निवृत्त || ०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;USA19_FIARACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_RACE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1018/united-states/race-result |title=मुख्य शर्यतीचे अधिकृत निकाल |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;
|}

=== सर्वात वेगवान फेरी ===

एफ.आय.ए.च्या स्वतंत्र सर्वात वेगवान फेऱ्यांच्या पत्रकात २० चालकांची प्रत्यक्ष वैध वेळ, संबंधित फेरी क्रमांक आणि अधिकृत सरासरी वेग नोंदवलेला आहे. ही क्रमवारी मुख्य शर्यतीतील अंतिम स्थानांची पुनरावृत्ती नाही. सर्वोच्च वेळ लक्लेरची असून त्याने चौथ्या स्थानावर शेवट केल्याने २०१९ च्या पहिल्या दहांतील अटीप्रमाणे त्याला एक अतिरिक्त गुण मिळाला.&lt;ref name=&quot;USA19_FIAFAST&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FIARACE&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! क्रम !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी (एफआयए) !! फेरीचा वेळ !! सरासरी वेग (किमी/ता.)
|-
| १ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || ४४ || १:३६.१६९ || २०६.३७४
|-
| २ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || ३७ || १:३६.९५७ || २०४.६९६
|-
| ३ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ४२ || १:३८.०२९ || २०२.४५८
|-
| ४ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || ४४ || १:३८.०७४ || २०२.३६५
|-
| ५ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ४२ || १:३८.२१४ || २०२.०७७
|-
| ६ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || ४७ || १:३८.४३७ || २०१.६१९
|-
| ७ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || २६ || १:३८.४४६ || २०१.६००
|-
| ८ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || ४१ || १:३८.९६९ || २००.५३५
|-
| ९ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ४६ || १:३९.६०८ || १९९.२४९
|-
| १० || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ४१ || १:३९.९६४ || १९८.५३९
|-
| ११ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || ३४ || १:४०.१६५ || १९८.१४१
|-
| १२ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || ४२ || १:४०.३४७ || १९७.७८१
|-
| १३ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || ४२ || १:४०.३८० || १९७.७१६
|-
| १४ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || २८ || १:४०.५६४ || १९७.३५४
|-
| १५ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || ४४ || १:४०.८४४ || १९६.८०६
|-
| १६ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || ३१ || १:४०.८५० || १९६.७९५
|-
| १७ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ५४ || १:४१.२३९ || १९६.०३९
|-
| १८ || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || ५२ || १:४१.२७० || १९५.९७९
|-
| १९ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || ६ || १:४२.१६५ || १९४.२६२
|-
| २० || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || २२ || १:४३.८३० || १९१.१४७
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;USA19_FIAFAST&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FAST&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1018/united-states/fastest-laps |title=सर्व चालकांच्या वेगवान फेऱ्या |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;
|}

== मुख्य शर्यतीनंतरचे विश्लेषण ==

=== प्रारंभ आणि पहिल्या फेऱ्यांतील घडामोडी ===

रविवारी ५६ फेऱ्यांच्या शर्यतीत पोलवरून बोट्टासने आघाडी राखली; व्हर्सटॅपनने व्हेटेलला मागे टाकून पुढील स्थानासाठी आव्हान निर्माण केले. पाचव्या स्थानावरून सुरुवात करणाऱ्या हॅमिल्टनने सुरुवातीच्या गोंधळातून फायदा घेतला. व्हेटेलची कार पहिल्याच फेरीपासून नेहमीच्या तुलनेत संतुलन गमावत होती आणि त्याने अनेक स्थानं सोडली. वळण क्रमांक १ वर अल्बोन व सायेन्स यांचा संपर्क झाला, त्यामुळे अल्बोनला पहिल्याच फेरीत पिटस्टॉप करून आघाडीच्या गटातून शेवटी जावे लागले.&lt;ref name=&quot;USA19_REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_DEBRIEF&quot;/&gt;

व्हेटेलची मागील सस्पेन्शन यंत्रणा सातव्या फेरीनंतर गंभीररीत्या बिघडली; आठव्या फेरीत त्याला कार थांबवून शर्यतीबाहेर पडावे लागले. त्याची पात्रता फेरीतील दुसरी जागा त्यामुळे निष्फळ ठरली. फेरारीच्या दुसऱ्या कारमधील लक्लेरचा पहिला टायर सेट अपेक्षित पकड देत नव्हता आणि अग्रस्थानी असलेल्या मर्सिडीज व रेड बुलशी गतीतील अंतर वाढू लागले.&lt;ref name=&quot;USA19_REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FIARACE&quot;/&gt;

फेरारीची शनिवारची पात्रता वेगवान होती: व्हेटेल पोलपासून फक्त ०.०१२ सेकंद मागे आणि लक्लेर चौथ्या स्थानी होता. परंतु रविवारच्या दीर्घ फेऱ्यांत कारच्या वर्तणुकीत निर्णायक फरक जाणवला. व्हेटेलच्या कारला पहिल्याच फेरीपासून मागील भागातील अस्थिरता जाणवत होती; त्याने उजव्या मागील सस्पेन्शनच्या जोडभागातील बिघाडानंतर आठव्या फेरीच्या सुरुवातीलाच निवृत्ती घेतली. हे केवळ चालकाची खराब सुरुवात म्हणून मांडणे चुकीचे आहे: संघाने शर्यतीनंतर संभाव्य यांत्रिक दोष तपासण्याची गरज व्यक्त केली.&lt;ref name=&quot;USA19_FIAQ&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FIARACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_DEBRIEF&quot;/&gt;

=== पिटस्टॉप आणि आघाडीची रणनीती ===

बोट्टासने १४व्या फेरीच्या आसपास पहिला पिटस्टॉप करून मीडियम सी३ वरून हार्ड सी२वर स्विच केले, तर व्हर्सटॅपनने सुमारे १३व्या फेरीत हे परिवर्तन केले. हॅमिल्टनने सुरुवातीचे मीडियम टायर अधिक काळ वापरले व त्याचा पहिला आणि एकमेव पिटस्टॉप २४व्या फेरीच्या आसपास झाला. त्यामुळे मर्सिडीजकडे बोट्टाससाठी दोन-थांबे आणि हॅमिल्टनसाठी एक-थांबा अशा भिन्न पद्धती होत्या; पिरेलीच्या नोंदीत हॅमिल्टनच्या अंतिम हार्ड टायरचा वापर सुमारे ३२ फेऱ्या दाखवला आहे.&lt;ref name=&quot;USA19_PIRELLI&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_RACEFANS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_REPORT&quot;/&gt;

बोट्टासने ३५व्या फेरीच्या आसपास दुसरा पिटस्टॉप करून अधिक ताज्या मीडियम टायरवर अंतिम आक्रमण सुरू केले; व्हर्सटॅपननेही दुसरा थांबा घेतला. हॅमिल्टनने अतिरिक्त पिटस्टॉप टाळल्यामुळे त्याला काही काळ नेतृत्व करण्याची संधी मिळाली, परंतु शेवटच्या भागात त्याच्या हार्ड टायरचा वेग घसरत गेला. फेरी ५२ च्या आसपास बोट्टासने डी.आर.एस.च्या मदतीने हॅमिल्टनला मागे टाकून निर्णायक आघाडी पुन्हा मिळवली. वेळ जास्त घासून काढणे व ताज्या टायरवरील शेवटचा वेग या दोन पद्धतींमधील प्रत्यक्ष संघर्ष हा विजयाचा मध्यवर्ती मुद्दा होता.&lt;ref name=&quot;USA19_REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_PIRELLI&quot;/&gt;

व्हर्सटॅपनला मर्सिडीजच्या जोडीशी स्पर्धा करण्यासाठी दोन थांब्यांची रणनीती वापरावी लागली; शेवटच्या टप्प्यात तो हॅमिल्टनच्या जवळ आला. परंतु शेवटच्या फेऱ्यांमधील पिवळ्या झेंड्यांमुळे त्याचा सरळ रेषेवरील आक्रमणाचा एक प्रयत्न मर्यादित झाला. त्यामुळे बोट्टासने ४.१४८ सेकंदांच्या फरकाने आणि हॅमिल्टनने व्हर्सटॅपनपेक्षा फक्त ०.८५४ सेकंद पुढे राहून शर्यत पूर्ण केली.&lt;ref name=&quot;USA19_FIARACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_DEBRIEF&quot;/&gt;

बोट्टासच्या विजयात वेगवान पात्रता फेरीइतकाच दोन-थांब्यांचा योग्य उपयोग निर्णायक ठरला. त्याने मीडियमवर सुरुवात करून हार्डनंतर पुन्हा मीडियम वापरले; ताज्या अंतिम टायरच्या मदतीने अधिक वेगवान, सातत्यपूर्ण फेऱ्या पूर्ण करता आल्या. हॅमिल्टनने पहिल्या टायरचा कालावधी लांबवून एक-थांबा पद्धतीने ट्रॅकवरील नेतृत्व घेतले. परंतु दुसऱ्या टप्प्यातील हार्ड सी२वर ३२ फेऱ्या पूर्ण करताना शेवटच्या काही फेऱ्यांत पकड कमी झाली; त्यामुळे बोट्टासच्या ताज्या मीडियम टायरवरील फेरीवेगाला तो प्रतिसाद देऊ शकला नाही. हे दोन्ही प्रतिस्पर्धी एकाच संघाचे असल्याने, कारची निव्वळ कामगिरी समान असतानाही टायरचा कालावधी कसा निर्णायक ठरतो याचे उदाहरण होते.&lt;ref name=&quot;USA19_PIRELLI&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_RACEFANS&quot;/&gt;

हॅमिल्टनने शर्यतीपूर्वी पाचव्या क्रमांकावरून प्रारंभ केला असल्याने त्याची दुसरी जागा मिळवण्याची प्रक्रिया फक्त पिटस्टॉप वाचविण्यावर अवलंबून नव्हती. पहिल्या फेऱ्यांत स्थानवृद्धी, टायर घासून न घेता दीर्घ काळ स्थिर वेग ठेवणे आणि शेवटच्या टप्प्यात व्हर्सटॅपनचे आक्रमण रोखणे या सर्व गोष्टींचे महत्त्व होते. संघाने दोन चालकांसाठी भिन्न पिटवॉल निर्णय घेतल्यामुळे विजयासाठी अंतर्गत स्पर्धा कायम राहिली; याउलट हॅमिल्टनला वर्षभराच्या गुणांतील मोठ्या आघाडीचे फळ मिळाले.&lt;ref name=&quot;USA19_REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_PIRELLI&quot;/&gt;

व्हर्सटॅपनने तिसऱ्या स्थानावरून चांगली सुरुवात करत पहिल्या टप्प्यात दुसऱ्या स्थानाची लढत राखली. बोट्टासवर पिटस्टॉपच्या मदतीने आघाडी मिळविण्याचा प्रयत्न यशस्वी झाला नाही. रेड बुलने त्याच्या कारवरील नुकसानामुळे तसेच टायर व्यवस्थापनासाठी दोन-थांबा धोरण निवडले; संघाच्या शर्यतपश्चात प्रतिक्रियेनुसार काही वायुगतिकीय भागांची हानी असूनही त्याने अग्रगटाचा वेग टिकवला. शेवटच्या फेऱ्यांत हॅमिल्टनपर्यंत अंतर कमी होत असताना पिवळ्या झेंड्याच्या विभागात मागे टाकता न आल्याने त्याची दुसऱ्या स्थानाची शक्यता मर्यादित झाली.&lt;ref name=&quot;USA19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_PIRELLI&quot;/&gt;

अल्बोनची शर्यत सुरुवातीपासून वेगळ्या प्रकारची होती. सायेन्सशी झालेल्या पहिल्या वळणातील संपर्कानंतर कारचा पुढील विंग बदलणे आणि लगेच पिटलेनमध्ये जाणे भाग पडले. सॉफ्ट–मीडियम–मीडियम–सॉफ्ट अशी चार टप्प्यांची, तीन-पिटस्टॉप रणनीती स्वीकारून तो तळातून पाचव्या स्थानी पोहोचला. अडथळ्याशिवाय शर्यत केली असती तर त्याचे स्थान काय राहिले असते, याची खात्रीशीर गणना करता येत नाही; तरीही प्रत्यक्ष वारंवार ओव्हरटेक, पुरेसा टायर वेग आणि गुणपुनर्प्राप्ती यांमुळे रेड बुलला २५ गुण मिळाले.&lt;ref name=&quot;USA19_PIRELLI&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FIARACE&quot;/&gt;

फेरारीच्या प्रतिस्पर्ध्यांपैकी मर्सिडीज व रेड बुल यांनी शर्यतीतील टायर टिकाऊपणाशी अधिक चांगले जुळवून घेतले, असा निकालातील फरक सूचित करतो. तथापि नेमकी यांत्रिक रचना किंवा गुप्त शक्तियंत्र-विकासामुळेच अंतर पडले, असे पुराव्याविना ठाम सांगता येत नाही. फेरारीच्या अधिकृत प्रतिक्रिया विशेषतः व्हेटेलच्या सस्पेन्शन अडचणी आणि लक्लेरच्या पहिल्या टायरमधील पकड यांच्या चौकशीशी संबंधित होत्या; विश्लेषणात या दोन स्वतंत्र कारणांना वेगळे स्थान देणे आवश्यक आहे.&lt;ref name=&quot;USA19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_PIRELLI&quot;/&gt;

मॅक्लारेनने नॉरिस सातवा आणि सायेन्स आठवा अशा दोन गुणस्थानांमधून एकूण १० गुण मिळवले. सायेन्स पहिल्या वळणातील संपर्कानंतर मागे गेला व सॉफ्टवरून हार्डवर एकाच पिटस्टॉपमध्ये दीर्घ अंतिम टप्पा पूर्ण केला. नॉरिसने दोन वेळा पिटस्टॉप केल्याने अधिक ताज्या मीडियम टायरच्या जोरावर शेवटच्या फेऱ्यांत स्वतःच्या संघसहकाऱ्यालाच मागे टाकले. एकाच संघातील दोन चालकांनी वेगळ्या रणनीतीने किती भिन्न गती मिळवली हे या शेवटच्या स्थानबदलातून स्पष्ट होते; फक्त गुणांची बेरीज हा त्या फरकाचा पुरेसा तपशील नाही.&lt;ref name=&quot;USA19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_PIRELLI&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FIARACE&quot;/&gt;

रेनॉल्टचा रिकार्डो सॉफ्टवरून हार्डवर एकदा थांबून सहावा ठरला. पहिल्या फेऱ्यांत त्याने आक्रमक प्रगती केली, पण अल्बोनच्या ताज्या टायरवरील पुनरागमनाला रोखता आले नाही. दुसऱ्या रेनॉल्टचा हुल्केनबर्ग हार्ड–मीडियम–सॉफ्ट रणनीतीने नववा ठरला. त्याला रायकोनेनवरील एका चालीत ट्रॅकच्या मर्यादा ओलांडल्यामुळे मिळालेले स्थान परत द्यावे लागले; नंतर वैध ओव्हरटेक करून आणि अंतिम टप्प्यात इतरांच्या संपर्काचा फायदा घेऊन तो गुणांमध्ये आला. रेनॉल्टच्या दोघांनी मिळवलेले १० गुण त्यांना कारनिर्मात्यांच्या पाचव्या स्थानावर अधिक स्थिर ठेवणारे ठरले.&lt;ref name=&quot;USA19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_PIRELLI&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FIARACE&quot;/&gt;

रेसिंग पॉइंटच्या पेरेझने पिटलेनमधून सुरू करून दहाव्या स्थानी येत एक गुण मिळवला. नियमभंगानंतर चालकाला आधीच मोठा स्थानिक तोटा सहन करावा लागल्याने संघाने मीडियम-हार्डचा एक-पिटस्टॉप मार्ग निवडला; हार्ड टायरची सुमारे ३१ फेऱ्यांची शेवटची धाव त्याला गुणांच्या जवळ घेऊन आली. अंतिम फेरीतील क्व्यातशी धडक झाल्यानंतरही दंडामुळे पेरेझचा गुण परत मिळाला. संघातील स्ट्रोलला प्रारंभी गोंधळात काही स्थानांचा तोटा झाला आणि दोन-थांबा प्रयोग करूनही तो तेरावा राहिला.&lt;ref name=&quot;USA19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_PIRELLI&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FIARACE&quot;/&gt;

पेरेझच्या अधिकृत ग्रिडवरील पिटलेन-प्रारंभाचा निर्णय वजन तपासणीच्या सूचना न पाळणे व अतिरिक्त शक्तियंत्र घटक यांच्याशी संबंधित होता; त्याला पात्रता क्रमवारीतून सरळ विसावे ग्रिडस्थान दिले गेले नव्हते. याउलट क्व्यातला प्रत्यक्ष शर्यतीतील अंतिम फेरीच्या धडकेसाठी पाच सेकंदांची वेळशिक्षा मिळाली. ट्रॅक मर्यादा ओलांडल्यामुळे वळण क्रमांक १९ येथे काही वैयक्तिक वेळा बाद करण्याचे निर्णय हे दुसऱ्या प्रकारचे होते; अशा प्रत्येक नियमभंगाला अनिवार्यपणे शर्यतीच्या अंतिम क्रमात पाच सेकंद जोडले गेले, असा निष्कर्ष काढणे चुकीचे ठरेल.&lt;ref name=&quot;USA19_FIAGRID&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FIADEC31&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FIADEC36&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FIARACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_INDEX&quot;/&gt;

पिरेलीच्या स्पर्धा-पश्चात नोंदींत पहिल्या सहा चालकांमध्ये अनेक भिन्न रणनीती दिसतात. सर्वाधिक काळ हार्ड सी२ टायर वापरणाऱ्या महत्त्वाच्या उदाहरणांपैकी सायेन्सचा ३७ फेऱ्यांचा टप्पा आणि हॅमिल्टनचा ३२ फेऱ्यांचा अंतिम टप्पा होते. याउलट बोट्टासच्या पुन्हा मीडियमवर परतण्याच्या निर्णयाने शेवटच्या फेऱ्यांतील गती वाढवली. शर्यतीतील विजेता घोषित करताना या वेगळ्या रणनीतींचे संदर्भ देणे आवश्यक आहे; तसेच वेगवान फेरीसाठी सॉफ्ट सी४वर आलेल्या लक्लेरचा बोनस गुण हा रणनीतीची स्वतंत्र फलश्रुती होता.&lt;ref name=&quot;USA19_PIRELLI&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_RACEFANS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FIARACE&quot;/&gt;

मर्सिडीजच्या दोन चालकांच्या पिटस्टॉपच्या निवडीची सरळ तुलना करताना एक महत्त्वाची मर्यादा लक्षात घ्यावी लागते: दोन-थांबा यशस्वी झाला म्हणून एक-थांबा सर्वच चालकांसाठी चुकीचा होता, किंवा त्याउलट, असे म्हणता येत नाही. ट्रॅकवरील स्थान, प्रत्यक्ष मिळणारी मोकळी जागा, मागील कारमुळे निर्माण होणारी अस्वच्छ हवा आणि चालकाच्या उपलब्ध नवीन- वापरलेल्या टायर संचांवर प्रत्येक पद्धतीचा परिणाम अवलंबून असतो. बोट्टासने दुसऱ्यांदा थांबल्यावर पुढे जाण्यासाठी पुरेसा वेळ व वेग उपलब्ध होता; हॅमिल्टनने एक-थांबा स्वीकारताना स्वतःच्या टायरचा वापर दीर्घकाळ नियंत्रित करून पिटलेनमधील एक संपूर्ण वेळतोटा वाचवण्याचा प्रयत्न केला. दोन्ही पर्यायांचे फायदे प्रत्यक्ष बदलत्या अंतरात दिसले, म्हणून अंतिम ओव्हरटेकला शर्यतीतील एका निर्णयाचा चमत्कार म्हणून न पाहता अनेक फेऱ्यांत उभारलेल्या टायर-अंतराचा परिणाम म्हणणे अधिक अचूक ठरते.&lt;ref name=&quot;USA19_PIRELLI&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_RACEFANS&quot;/&gt;

सर्किट ऑफ द अमेरीकाजच्या पहिल्या विभागात जलद दिशाबदल, मधल्या विभागात मोठ्या वेगाने जाणारी सरळ रेषा आणि अंतिम विभागात संथ वळणे असल्याने कार एका वेळी सर्व विभागांमध्ये सारखी सक्षम राहीलच असे नाही. पहिल्या सरावातील व्हर्सटॅपनची सर्वोच्च वेळ, दुसऱ्या सरावातील हॅमिल्टनचे नेतृत्व आणि तिसऱ्या सरावात मॅक्लारेनच्या नॉरिसने दाखवलेला तुलनेने चांगला एकेरी वेग या गोष्टींची रविवारच्या क्रमवारीशी तुलना केली असता याची जाणीव होते. मर्सिडीजने शर्यतीतील सुसंगत वेग व टायर टिकाऊपणा मिळवला; फेरारीने पात्रतेतील जवळजवळ पोल मिळवूनही दोन भिन्न समस्यांमुळे शर्यत अडचणीत घालवली. त्यामुळे वेगवान सराव फेरी, पात्रतेतील पूर्ण शक्तीचा प्रयत्न आणि ५६ फेऱ्यांतील दीर्घ पल्ल्याचे व्यवस्थापन हे तीन अलग डेटा-संदर्भ आहेत.&lt;ref name=&quot;USA19_FIAP1&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FIAP2&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FIAP3&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FIAQ&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_DEBRIEF&quot;/&gt;

गुण मिळवणाऱ्या मध्यगटातील चालकांच्या तुलनेत कारच्या संपूर्ण शर्यतीतील फेर्‍यांची संख्या आणि टायर टप्प्यांचे विभाजन लक्षात घेतले तर नॉरिस, सायेन्स, रिकार्डो, हुल्केनबर्ग व पेरेझ यांच्या निकालात सूक्ष्म फरक दिसतो. नॉरिसचे दोन थांबे त्याला शेवटच्या टप्प्यात सायेन्सच्या पुढे घेऊन गेले; सायेन्सच्या एकाच थांब्यामुळे प्रारंभी वेळ वाचला, परंतु अंतिम वेगाने मर्यादा ठरली. रिकार्डोने एक थांब्यावर सहावे स्थान राखले; हुल्केनबर्गला दोन थांब्यांनी नंतर स्थान मिळवता आले. पेरेझने खराब सुरुवातीच्या प्रत्यक्ष स्थानातून गुण मिळवताना स्वच्छ रेसलाइनपेक्षा दीर्घ टायर-संचाचा अधिक फायदा घेतला. अशा वेगळ्या पद्धतींतून समान दहा गुण मिळणाऱ्या मॅक्लारेन व रेनॉल्टची अंतर्गत कामगिरी मात्र एकसारखी नव्हती.&lt;ref name=&quot;USA19_PIRELLI&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_RACEFANS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FIARACE&quot;/&gt;

=== मध्यगटातील स्थानलढती आणि माघारी ===

पहिल्या फेरीतील संपर्कानंतर अल्बोनने तीन वेगवेगळ्या पिटस्टॉपमुळे चार टायर टप्प्यांत स्पर्धा केली; अनेक प्रतिस्पर्ध्यांना मागे टाकत त्याने पाचवे स्थान मिळवले. मॅक्लारेनच्या सायेन्सची पहिल्या वळणातील घसरण आणि नॉरिसच्या दोन-थांबा धोरणामुळे दोघांची शर्यत वेगळी विकसित झाली. रेनॉल्टचा रिकार्डो सुरुवातीपासूनच मजबूत होता आणि त्याने सहाव्या स्थानासाठी स्पर्धा नियंत्रित केली. नॉरिस सातवा आणि एक थांबा केलेला सायेन्स आठवा राहिला; हुल्केनबर्ग दोन थांब्यांनी नववा ठरला.&lt;ref name=&quot;USA19_PIRELLI&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FIARACE&quot;/&gt;

पेरेझने पिटलेनमधून सुरुवात करून मीडियम-हार्ड एक-थांबा रणनीतीचा उपयोग केला आणि शेवटी गुणांच्या स्थानापर्यंत पोहोचला. शेवटच्या फेरीत क्व्यातशी त्याचा संपर्क झाला. क्व्यातने प्रत्यक्ष रेषा ओलांडताना दहावे स्थान घेतले होते; परंतु कार क्रमांक २६ला धडक घडवल्याबद्दल पाच सेकंदांची शिक्षा झाल्याने तो अधिकृत निकालात बाराव्या स्थानी गेला, तर पेरेझला दहावे स्थान आणि एक गुण मिळाला. शर्यतीतील मूळ रेषा ओलांडण्याचा क्रम आणि अंतिम एफ.आय.ए. वर्गीकरण यांत हा आवश्यक फरक आहे.&lt;ref name=&quot;USA19_REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FIARACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_INDEX&quot;/&gt;

हासच्या मॅग्नसनला ब्रेकसंबंधित बिघाडामुळे शेवटच्या काही फेऱ्यांत निवृत्त व्हावे लागले; ग्रोझाँ पंधरावा राहिला. विलियम्सच्या कुबिकाने हायड्रॉलिक अडचणीमुळे ३१ फेऱ्यांनंतर निवृत्ती घेतली, तर रसलने ५४ फेऱ्या करून सतरावे स्थान नोंदवले. टोरो रोसोचा गॅस्ली उशिरा झालेल्या संपर्कानंतर माघारी गेला, तर क्व्यातचा दंड संघाच्या गुणांच्या आशांना बाधक ठरला. स्पर्धेत सुरक्षा कार किंवा आभासी सुरक्षा कारमुळे निर्णायक मोफत पिटस्टॉपचा टप्पा निर्माण झाला नव्हता.&lt;ref name=&quot;USA19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FIARACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_REPORT&quot;/&gt;

मॅक्लारेनच्या तुलनेत रेनॉल्टने एका चालकाला सहाव्या स्थानावर आणले असले तरी दोन्ही संघांचे त्या दिवशीचे गुण समान होते. त्यामुळे २०१९ च्या मध्यगटातील स्पर्धेचा विचार करताना एखाद्या एका कारचे सर्वोत्तम स्थान आणि कारनिर्मात्यांच्या दोन कारांच्या एकूण गुणांची बेरीज वेगळी ठेवावी लागते. अधिकृत गुणपत्रकानुसार मॅक्लारेन १२१ आणि रेनॉल्ट ८३ गुणांवर पोहोचले; उरलेल्या फेऱ्यांत चौथ्या स्थानाची शर्यत कशी विकसित होईल यासाठी हा फरक महत्त्वाचा होता.&lt;ref name=&quot;USA19_FIAPOINT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_DEBRIEF&quot;/&gt;

टोरो रोसोसाठी गॅस्लीने पात्रता फेरीत दहावे स्थान मिळवले होते आणि बराच काळ गुणांसाठी आव्हान दिले; परंतु शेवटच्या टप्प्यातील संपर्कानंतर त्याला कार शर्यतीतून परत घ्यावी लागली. क्व्यातने प्रत्यक्ष दहाव्या स्थानावर पूर्ण केले असले तरी शेवटच्या फेरीतील पेरेझसोबतच्या संपर्काबद्दल एफ.आय.ए.ने पाच सेकंदांची शिक्षा दिली. यामुळे तो बाराव्या स्थानी गेला आणि त्या दिवसाचे संभाव्य गुण नष्ट झाले. क्व्यातच्या वक्तव्यात निर्णयाबद्दल असहमती व्यक्त झाली होती; ती चालकाची भूमिका असून अंतिम क्रमवारीतील अधिकृत निर्णय बदलत नाही.&lt;ref name=&quot;USA19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FIARACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_INDEX&quot;/&gt;

विलियम्ससाठी स्पर्धात्मक वेगाचा अभाव आणि विश्वसनीयता हे दोन्ही प्रश्न होते. रसलला पहिल्या सरावात लतीफीसाठी कार द्यावी लागली असली तरी त्याने पुढील सराव, पात्रता व शर्यतीत नियमित सहभाग घेतला. शर्यतीत त्याने ५४ फेऱ्या पूर्ण केल्या आणि सतरावा राहिला; कुबिकाला हायड्रॉलिक बिघाडामुळे ३१ फेऱ्यांनंतर निवृत्ती घ्यावी लागली. एका कारचा वेग कमी असणे आणि दुसरी कार तांत्रिक बिघाडाने गमावणे हे स्वतंत्र निष्कर्ष आहेत. विलियम्सचा वर्षभरातील एकमेव गुण या शर्यतीत वाढला नाही.&lt;ref name=&quot;USA19_FIAP1&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FIARACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FIAPOINT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_DEBRIEF&quot;/&gt;

=== अंतिम निकाल आणि अजिंक्यपदाचा निर्णय ===

बोट्टासने १:३३:५५.६५३ या कालावधीत सर्व ५६ फेऱ्या पूर्ण करून २०१९ हंगामातील चौथा विजय मिळवला. हॅमिल्टन दुसऱ्या, व्हर्सटॅपन तिसऱ्या व लक्लेर चौथ्या स्थानावर राहिला. लक्लेरने ४४व्या फेरीत १:३६.१६९ ही सर्वात वेगवान फेरी नोंदवून एक बोनस गुण मिळवला. अधिकृत गुणतालिकेत हॅमिल्टन ३८१ आणि बोट्टास ३१४ गुणांवर पोहोचले; उरलेल्या दोन शर्यतींच्या आधीच हे अंतर संपुष्टात आणणे शक्य नसल्याने हॅमिल्टनचे सहावे जागतिक चालक अजिंक्यपद निश्चित झाले.&lt;ref name=&quot;USA19_FIARACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FIAPOINT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FIAFAST&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_REPORT&quot;/&gt;

लक्लेरच्या पहिल्या मीडियम टायर संचात अपेक्षित पकड न मिळाल्याने चौथ्या स्थानापुढे तो येऊ शकला नाही. त्याने मीडियम, हार्ड आणि शेवटी सॉफ्ट असा तीन मिश्रणांचा दोन-थांबा मार्ग वापरला. अंतिम सॉफ्ट टायरवर ४४व्या फेरीत त्याने १:३६.१६९ ही विक्रमी फेरी पूर्ण केली; चौथ्या स्थानाचे १२ गुण आणि सर्वात वेगवान फेरीचा एक गुण असे मिळून १३ गुण झाले. त्यामुळे एकेरी वेगवान फेरी आणि पूर्ण ५६ फेऱ्यांची स्पर्धात्मक गती हे वेगवेगळे मूल्यांकन घटक ठरतात.&lt;ref name=&quot;USA19_FIAFAST&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FIARACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_PIRELLI&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_DEBRIEF&quot;/&gt;

अल्फा रोमियोच्या रायकोनेनने अकराव्या स्थानी येऊन गुण जवळून गमावले; जोव्हिनाझी चौदावा ठरला. दोन्ही गाड्यांना सुरुवातीच्या आणि नंतरच्या टायर टप्प्यांत वेग टिकवून ठेवण्यात अडचणी आल्या. रायकोनेनने सॉफ्ट–हार्ड–सॉफ्ट आणि जोव्हिनाझीने मीडियम–हार्ड–सॉफ्ट असा वेगळा मार्ग निवडला, पण प्रतिस्पर्धी संघांच्या रणनीती व अंतिम लढतींमध्ये स्थान वाढवणे पुरेसे झाले नाही. कारनिर्मात्यांच्या गुणांत अल्फा रोमियो ३५वरच राहिला, तर रेसिंग पॉइंट ६५ व टोरो रोसो ६४ गुणांवर होते.&lt;ref name=&quot;USA19_PIRELLI&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FIAPOINT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_DEBRIEF&quot;/&gt;

क्व्यात आणि पेरेझमधील अखेरच्या फेरीचा संपर्क हा वेगळा, मुख्य शर्यतीतील निर्णय होता. तो रेसिंग पॉइंटच्या दोन्ही चालकांच्या रणनीतीपेक्षा नियमांच्या परिणामी गुण बदलणारा प्रसंग ठरला. नोंदवलेल्या अंतिम क्रमवारीत पेरेझ दहावा आणि क्व्यात बारावा आहे; शर्यतीतून थेट दिसणाऱ्या स्थानावरून गुणांची बेरीज स्वतः बदलल्यास चूक होईल. तसेच वळण क्रमांक १९ येथे ट्रॅक मर्यादा ओलांडल्यामुळे विशिष्ट वेगवान फेऱ्या बाद झाल्या, म्हणून त्या हटवलेल्या वेळा ‘सर्वात वेगवान फेरी’च्या अधिकृत तक्त्यात स्वतःहून घालता येत नाहीत. वर्गीकरण, टायर वेळा, तपासण्या आणि दंड या चार स्वतंत्र पुराव्यांचे एकत्र वाचन केल्यावरच अचूक शर्यत-नोंद तयार होते.&lt;ref name=&quot;USA19_FIARACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FIAFAST&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_INDEX&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_DEBRIEF&quot;/&gt;

=== शर्यतीनंतरचे निर्णय, अंतिम वर्गीकरण आणि अजिंक्यपदावरील परिणाम ===

बोट्टासने २०१९ मधील चौथा विजय जिंकला; त्याच्या पात्रता फेरीतील ०.०१२ सेकंदांचा पोल फरक आणि शेवटच्या टप्प्यातील प्रत्यक्ष ओव्हरटेक हे त्या विजयाचे वेगवेगळे घटक होते. मात्र चालक अजिंक्यपदाचा निकाल त्याच्या विरोधात गेला. ऑस्टिनपूर्वीचे ७४ गुणांचे अंतर हॅमिल्टनच्या दुसऱ्या स्थानामुळे ६७वर आले आणि उरलेल्या दोन शर्यतींमध्ये इतके गुण भरून काढणे अशक्य होते. त्यामुळे शर्यत विजेता आणि विश्वविजेता वेगळे होते; सहावे अजिंक्यपद हॅमिल्टनच्या पूर्ण हंगामातील परिणामकारक सातत्याचे प्रतीक ठरले.&lt;ref name=&quot;USA19_FIAPOINT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_DEBRIEF&quot;/&gt;

हाससाठी घरच्या अमेरिकन ग्रांप्रीतील निकाल कठीण होता. शुक्रवारी ग्रोझाँच्या अपघातामुळे संघाला कार आणि नव्या पुढील विंगच्या चाचण्यांच्या कार्यक्रमात व्यत्यय सहन करावा लागला. शर्यतीच्या सुरुवातीला मॅग्नसन काही स्थानांनी पुढे आला, पण कारला आवश्यक पकड आणि अपेक्षित लांब पल्ल्याची गती न मिळाल्याने तो मागे पडला; शेवटी ब्रेकसंबंधित बिघाडामुळे निवृत्त झाला. ग्रोझाँ पंधरावा राहिला. हंगामातील त्या वेळचे कारनिर्माता गुण २८ होते; ही आकडेवारी कारवरील चाचणी, टायर व्यवस्थापन आणि प्रत्यक्ष गुणप्राप्ती यांतील अंतर दाखवते.&lt;ref name=&quot;USA19_FRIDAY&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FIAPOINT&quot;/&gt;

या शर्यतीनंतर चालक क्रमवारीत हॅमिल्टन ३८१, बोट्टास ३१४, लक्लेर २४९, व्हर्सटॅपन २३५ आणि व्हेटेल २३० गुणांवर होते. कारनिर्मात्यांमध्ये मर्सिडीज ६९५, फेरारी ४७९ व रेड बुल ३६६ गुणांवर होते. पुढील ब्राझिलियन आणि अबु धाबी ग्रांप्रीपूर्वी चालक अजिंक्यपद निश्चित झाले होते; मात्र उर्वरित गुण आणि मध्यगटातील अनेक क्रमांकांसाठी स्पर्धा खुली राहिली. यामुळे ऑस्टिनमधील घटना २०१९ हंगामात विजय आणि वर्षाअखेरीचा मुकुट वेगवेगळ्या चालकांकडे जाण्याचा महत्त्वाचा संदर्भ ठरली.&lt;ref name=&quot;USA19_FIAPOINT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_REPORT&quot;/&gt;

शर्यतीचे अधिकृत वर्गीकरण कोणत्या दस्तऐवजाच्या आधारे घेतले आहे हा मुद्दा अशा ऐतिहासिक लेखात महत्त्वाचा ठरतो. अंतिम ग्रिडसाठी ३ नोव्हेंबरचा दस्तऐवज ४९, शर्यतीच्या प्रत्यक्ष वर्गीकरणासाठी त्याच दिवशीचा दस्तऐवज ६७ आणि अजिंक्यपदासाठी दस्तऐवज ६८ स्वतंत्रपणे वापरणे आवश्यक आहे. पेरेझसंबंधी आधीच्या वजन तपासणीच्या निर्णयात पिटलेनमधून प्रारंभ अनिवार्य केला गेला; पुढील पॉवर युनिट निर्णयात त्याला मागील क्रमांकावर ठेवण्याची शिक्षा नमूद होती, पण ती आधीची पिटलेन अट रद्द करत नव्हती. अंतिम ग्रिडवरील नोंद त्या दोन्ही निर्णयांचा परिणाम असल्यामुळे वेळसारणीतील विसावे पात्रता स्थान हे प्रत्यक्ष क्रमांकित ग्रिडवरील विसावे स्थान नव्हते.&lt;ref name=&quot;USA19_FIAGRID&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FIADEC31&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FIADEC36&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FIAQ&quot;/&gt;

== निकालानंतर गुणतालिका ==

खालील गुणतालिका एफ.आय.ए.च्या ३ नोव्हेंबर २०१९ रोजी प्रसिद्ध झालेल्या दस्तऐवज ६८मधील क्रमवारीनुसार आहे. ती या ग्रांप्रीनंतरची तत्कालीन अधिकृत स्थिती दर्शवते; त्यानंतरच्या ब्राझिलियन व अबु धाबी शर्यतीतील बदल येथे समाविष्ट नाहीत.&lt;ref name=&quot;USA19_FIAPOINT&quot;/&gt;

=== चालक अजिंक्यपद गुणतालिका ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! चालक !! संघ !! गुण
|-
| १ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ३८१
|-
| २ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || ३१४
|-
| ३ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || २४९
|-
| ४ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || २३५
|-
| ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || २३०
|-
| ६ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ८४
|-
| ७ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || ८०
|-
| ८ || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || ७७
|-
| ९ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || ४६
|-
| १० || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || ४४
|-
| ११ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || ४१
|-
| १२ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || ३७
|-
| १३ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || ३४
|-
| १४ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ३१
|-
| १५ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || २१
|-
| १६ || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || २०
|-
| १७ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || ८
|-
| १८ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ४
|-
| १९ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १
|-
| २० || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;USA19_FIAPOINT&quot;/&gt;
|}

=== कारनिर्माते अजिंक्यपद गुणतालिका ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कारनिर्माता !! गुण
|-
| १ || [[मर्सिडीज]] || ६९५
|-
| २ || [[फेरारी]] || ४७९
|-
| ३ || [[रेड बुल रेसिंग]] || ३६६
|-
| ४ || [[मॅक्लारेन]] || १२१
|-
| ५ || [[रेनॉल्ट]] || ८३
|-
| ६ || [[रेसिंग पॉइंट]] || ६५
|-
| ७ || [[टोरो रोसो]] || ६४
|-
| ८ || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ३५
|-
| ९ || [[हास]] || २८
|-
| १० || [[विलियम्स रेसिंग]] || १
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;USA19_FIAPOINT&quot;/&gt;
|}

== हे सुद्धा पहा ==

* [[फॉर्म्युला वन]]

* [[युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री]]

* [[सर्किट ऑफ द अमेरीकाज]]

* [[२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम]]

* [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]]

* [[फॉर्म्युला वन चालक यादी]]

* [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]]

* [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]]

* [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]]

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}

==तळटीप==
{{reflist|group=टीप}}

== बाह्य दुवे ==

* [https://www.formula1.com/en/racing/2019/united-states युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री : फॉर्म्युला वनचा अधिकृत कार्यक्रम]

* [https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1018/united-states/race-result युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री : अधिकृत अंतिम शर्यत निकाल]

* [https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2019/eventtiming-information-16 एफ.आय.ए. : युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री निर्णय व वेळमापन दस्तऐवज]

{{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत
| हंगाम = २०१९
| ग्रांप्री = युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री
| हंगामातील_मागील_शर्यत = २०१९ मेक्सिकन ग्रांप्री
| हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०१९ ब्राझिलियन ग्रांप्री
| ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१८ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री
| ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२१ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री
}}

{{२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम}}

{{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}}

[[वर्ग:युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री]]

[[वर्ग:२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम]]</text>
      <sha1>n5eexpf1gaz23f195vq66b4u13vrkg6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728300</id>
      <parentid>2728299</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T14:12:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KiranBOT II</username>
        <id>140753</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>शुद्धलेखन — योग्य रकार ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#योग्य रकार|अधिक माहिती]])</comment>
      <origin>2728300</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="134214" sha1="anto0rs76laqhd73uz8n8mahv3iqhub" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत माहिती
| प्रकार = एफ.१
| देश = युनायटेड स्टेट्स
| ग्रांप्री = युनायटेड स्टेट्स
| चित्र = Austin circuit.svg
| चित्र_शीर्षक = ऑस्टिनमधील सर्किट ऑफ द अमेरीकाजचा २०१९ च्या शर्यतीशी सुसंगत मार्गनकाशा
| दिनांक = ३ नोव्हेंबर
| वर्ष = २०१९
| अधिकृत_नाव = फॉर्म्युला वन एमिरेट्स युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री २०१९
| शर्यत_क्रमांक = १९
| हंगामात_एकूण_शर्यती = २१
| शर्यतीचे_ठिकाण = [[सर्किट ऑफ द अमेरीकाज]], ऑस्टिन, टेक्सास
| सर्किट_प्रकार = कायमस्वरूपी मोटारशर्यत मार्ग
| सर्किट_अंतर_किमी = ५.५१३
| सर्किट_अंतर_मैल = ३.४२६
| एकूण_फेऱ्या = ५६
| एकूण_अंतर_किमी = ३०८.४०५
| एकूण_अंतर_मैल = १९१.६३४
| हवामान = कोरडे व उबदार; शुक्रवारच्या सरावात थंड हवामान
| पोल_चालक = [[वालट्टेरी बोट्टास]]
| पोल_देश = फिनलंड
| पोल_संघ = [[मर्सिडीज]]
| पोल_वेळ = १:३२.०२९
| जलद_चालक = [[शार्ल लक्लेर]]
| जलद_देश = मोनॅको
| जलद_संघ = [[फेरारी]]
| जलद_वेळ = १:३६.१६९
| जलद_फेरी = ४४
| पहिला_चालक = [[वालट्टेरी बोट्टास]]
| पहिला_देश = फिनलंड
| पहिला_संघ = [[मर्सिडीज]]
| दुसरा_चालक = [[लुइस हॅमिल्टन]]
| दुसरा_देश = युनायटेड किंग्डम
| दुसरा_संघ = [[मर्सिडीज]]
| तिसरा_चालक = [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]]
| तिसरा_देश = नेदरलँड्स
| तिसरा_संघ = [[रेड बुल रेसिंग]]
| हंगामातील_मागील_शर्यत = २०१९ मेक्सिकन ग्रांप्री
| हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०१९ ब्राझिलियन ग्रांप्री
| ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१८ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री
| ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२१ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री
}}

'''२०१९ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री''' (अधिकृत नाव '''फॉर्म्युला वन एमिरेट्स युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री २०१९''') ही [[२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम]]ाची १९वी आणि एकूण २१ पैकी एक शर्यत होती. अमेरिकेतील टेक्सास राज्यात ऑस्टिन येथील [[सर्किट ऑफ द अमेरीकाज]]वर रविवार, ३ नोव्हेंबर २०१९ रोजी झालेल्या ५६ फेऱ्यांच्या शर्यतीत [[वालट्टेरी बोट्टास]]ने [[मर्सिडीज]]साठी विजय मिळवला. संघसहकारी [[लुइस हॅमिल्टन]] दुसरा तर [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] तिसरा आला. बोट्टासनेच १:३२.०२९ अशी वेळ नोंदवून पोल स्थान मिळवले; [[शार्ल लक्लेर]]ने ४४व्या फेरीत १:३६.१६९ ही सर्वात वेगवान शर्यत फेरी पूर्ण करून चौथ्या स्थानासोबत एक अतिरिक्त गुण मिळवला.&lt;ref name=&quot;USA19_EVENT&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/racing/2019/united-states |title=२०१९ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री : फॉर्म्युला वन अधिकृत कार्यक्रम |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FIARACE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_67_-_2019_united_states_grand_prix_-_final_race_classification.pdf |title=एफ.आय.ए. दस्तऐवज ६७ : अंतिम शर्यत वर्गीकरण |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=३ नोव्हेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FIAFAST&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/2019_19_usa_f1_r0_timing_racefastestlaps_v01.pdf |title=एफ.आय.ए. : चालकनिहाय शर्यतीतील सर्वात वेगवान फेऱ्या |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=३ नोव्हेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;

विजय मिळूनही बोट्टासला हॅमिल्टनचे सहावे फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद रोखता आले नाही. हॅमिल्टनने दुसऱ्या स्थानाच्या गुणांसह गणिती दृष्ट्या अजिंक्यपद निश्चित केले. टायर वापराबाबत मर्सिडीजच्या दोन चालकांनी वेगळी धोरणे स्वीकारली: बोट्टासने दोन वेळा, तर हॅमिल्टनने एकदाच पिटस्टॉप केला. अखेरीस अधिक नवीन टायरवरील बोट्टासने हॅमिल्टनला मागे टाकले. पहिल्या फेरीतील धडकांमुळे मध्यगटाचे स्वरूप बदलले आणि अंतिम फेरीतील क्व्यात–पेरेझ संघर्षानंतर अधिकृत गुणक्रमातही फरक पडला.&lt;ref name=&quot;USA19_REPORT&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/united-states-grand-prix-2019-race-report-and-highlights.3mSPD2w9Q394Kr00cpmHQx |title=ऑस्टिनमध्ये बोट्टास विजेता आणि हॅमिल्टनचे सहावे अजिंक्यपद |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=३ नोव्हेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_PIRELLI&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://press.pirelli.com/2019-united-states-grand-prix----race/ |title=पिरेली : युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्रीनंतरचे टायर व रणनीती विश्लेषण |प्रकाशक=पिरेली |दिनांक=३ नोव्हेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FIAPOINT&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_68_-_2019_united_states_grand_prix_-_championship_points.pdf |title=एफ.आय.ए. दस्तऐवज ६८ : दोन्ही अजिंक्यपदांच्या गुणतालिका |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=३ नोव्हेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;

== पार्श्वभूमी ==

=== शर्यतीपूर्वीची अजिंक्यपदाची स्थिती ===

मेक्सिकोतील मागील ग्रांप्रीनंतर हॅमिल्टनकडे ३६३ तर बोट्टासकडे २८९ गुण होते. ७४ गुणांचे अंतर उरले असताना हंगामात ऑस्टिनसह तीन शर्यती बाकी होत्या. हॅमिल्टनला आपल्या सहाव्या अजिंक्यपदासाठी ठरावीक गुणमर्यादा गाठणे पुरेसे होते, तर बोट्टासला आशा टिकवण्यासाठी विजय मिळवणे आवश्यक होते. मर्सिडीजने जपानमध्ये आधीच कारनिर्माता अजिंक्यपद जिंकले होते; फेरारी आणि रेड बुल यांच्यातील गुणलढत, तसेच मध्यगटातील चौथ्या स्थानासाठी मॅक्लारेनला रेनॉल्ट व रेसिंग पॉइंटचे आव्हान, या स्पर्धा सुरू होत्या.&lt;ref name=&quot;USA19_FIAPOINT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_REPORT&quot;/&gt;

२०१९ च्या नियमित शर्यतीत पहिल्या दहा चालकांना अनुक्रमे २५, १८, १५, १२, १०, ८, ६, ४, २ व १ असे गुण मिळत होते; अंतिम पहिल्या दहामधील सर्वात वेगवान फेरीच्या चालकाला अतिरिक्त एक गुण मिळत असे. या नियमानुसार लक्लेरला ऑस्टिनमधील सर्वात वेगवान फेरीसाठी एक गुण मिळाला. शर्यतीपूर्वी हॅमिल्टनकडे निर्णायक आघाडी असूनही फेरीतील प्रत्यक्ष विजय आणि वर्षाचे अजिंक्यपद हे वेगवेगळे निष्कर्ष होते.&lt;ref name=&quot;USA19_FIARACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FIAPOINT&quot;/&gt;

=== सर्किट आणि स्पर्धा कार्यक्रम ===

[[सर्किट ऑफ द अमेरीकाज]] हा ऑस्टिनमधील टेकड्या, चढाव असलेला पहिला वळण, जलद दिशाबदलांचा सुरुवातीचा भाग, दीर्घ सरळ रस्ता आणि संथ वळणांचा तिसरा विभाग असलेला कायमस्वरूपी शर्यत मार्ग आहे. २०१९ च्या नोंदविलेल्या फेऱ्याची नाममात्र लांबी ५.५१३ किमी आणि अधिकृत ५६ फेऱ्यांचे शर्यत अंतर ३०८.४०५ किमी होते. प्रारंभरेषा आणि वेळमापनासंबंधीच्या मापनपद्धतीमुळे नाममात्र एका फेरीचे अंतर × फेऱ्या ही साधी गणना अधिकृत स्पर्धा अंतराशी तंतोतंत जुळेलच असे नाही.&lt;ref name=&quot;USA19_EVENT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FIARACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_COMMONS&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Austin_circuit.svg |title=२०१९ च्या कालखंडातील ऑस्टिन शर्यत मार्ग नकाशा |प्रकाशक=विकिमीडिया कॉमन्स}}&lt;/ref&gt;

शुक्रवार, १ नोव्हेंबर रोजी पहिले व दुसरे मुक्त सराव सत्र; शनिवार, २ नोव्हेंबर रोजी तिसरा मुक्त सराव आणि तीन भागांची पात्रता फेरी; व रविवार, ३ नोव्हेंबर रोजी मुख्य शर्यत असा कार्यक्रम होता. या २०१९ च्या सप्ताहात स्प्रिंट शर्यत नव्हती. खडबडीत पृष्ठभाग व वळण क्रमांक १९ येथे ट्रॅकच्या मर्यादा ओलांडल्यामुळे वेळ काढून टाकण्याचे अनेक निर्णय झाले.&lt;ref name=&quot;USA19_EVENT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_INDEX&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2019/eventtiming-information-16 |title=युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री : एफ.आय.ए. अधिकृत दस्तऐवजांची यादी |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}&lt;/ref&gt;

=== सहभागी चालक आणि संघ ===

या ग्रांप्रीची अधिकृत मुख्य प्रवेशयादी दहा संघांच्या प्रत्येकी दोन अशा २० शर्यत चालकांची होती. पहिल्या मुक्त सरावात [[जॉर्ज रसल]]च्या विलियम्स कारऐवजी [[निकोलस लतीफी]]ने कार क्रमांक ४० चालवली; गिअरबॉक्समधील अडचणीमुळे तो सातच फेऱ्या करू शकला. रसल दुसऱ्या सरावापासून परतला आणि मुख्य शर्यतीत उतरला. त्यामुळे FP1 ची प्रत्यक्ष चालकयादी खालील कायमस्वरूपी शर्यत-प्रवेश यादीपेक्षा वेगळी होती.&lt;ref name=&quot;USA19_FIAP1&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_17_-_2019_united_states_grand_prix_-_p1_classification.pdf |title=एफ.आय.ए. दस्तऐवज १७ : पहिला मुक्त सराव |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=१ नोव्हेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FP1NEWS&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/fp1-report-and-highlights-united-states-grand-prix-2019.eS1EuHOeqw9IFssyO5nx7 |title=पहिला सराव : व्हर्सटॅपन आघाडीवर |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=१ नोव्हेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FIAP2&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_26_-_2019_united_states_grand_prix_-_p2_classification.pdf |title=एफ.आय.ए. दस्तऐवज २६ : दुसरा मुक्त सराव |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=१ नोव्हेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! संघ !! चालक !! कार क्र.
|-
| [[मर्सिडीज]] || [[लुइस हॅमिल्टन]] || ४४
|-
| [[मर्सिडीज]] || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || ७७
|-
| [[फेरारी]] || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || ५
|-
| [[फेरारी]] || [[शार्ल लक्लेर]] || १६
|-
| [[रेड बुल रेसिंग]] || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || ३३
|-
| [[रेड बुल रेसिंग]] || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || २३
|-
| [[मॅक्लारेन]] || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || ५५
|-
| [[मॅक्लारेन]] || [[लॅन्डो नॉरिस]] || ४
|-
| [[रेनॉल्ट]] || [[डॅनियल रिकार्डो]] || ३
|-
| [[रेनॉल्ट]] || [[निको हुल्केनबर्ग]] || २७
|-
| [[टोरो रोसो]] || [[पियर गॅस्ली]] || १०
|-
| [[टोरो रोसो]] || [[डॅनिल क्व्यात]] || २६
|-
| [[रेसिंग पॉइंट]] || [[सर्जिओ पेरेझ]] || ११
|-
| [[रेसिंग पॉइंट]] || [[लान्स स्ट्रोल]] || १८
|-
| [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || [[किमी रायकोनेन]] || ७
|-
| [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || ९९
|-
| [[हास]] || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || ८
|-
| [[हास]] || [[केविन मॅग्नसन]] || २०
|-
| [[विलियम्स रेसिंग]] || [[जॉर्ज रसल]] || ६३
|-
| [[विलियम्स रेसिंग]] || [[रॉबर्ट कुबिका]] || ८८
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;USA19_INDEX&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FIARACE&quot;/&gt;
|}

=== टायर ===

पिरेलीने या ग्रांप्रीसाठी हार्ड सी२ (पांढरा), मीडियम सी३ (पिवळा) आणि सॉफ्ट सी४ (लाल) अशी तीन कोरडी मिश्रणे निवडली. २०१९ मध्ये प्रत्येक चालकाने १३ संचांमधून निवड केलेली असल्यामुळे मिश्रणनिहाय संख्या एकसारखी नव्हती. शुक्रवारच्या सरावात पुढील हंगामासाठी प्रस्तावित टायरची चाचणीही झाली; हा चाचणीसाठीचा पुरवठा रविवारच्या अधिकृत सी२/सी३/सी४ निवडीशी गल्लत करू नये.&lt;ref name=&quot;USA19_PIRELLIPRE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://press.pirelli.com/2019-united-states-grand-prix---preview/ |title=पिरेली : युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्रीपूर्वीचे टायर विश्लेषण |प्रकाशक=पिरेली |दिनांक=२८ ऑक्टोबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_PIRELLISET&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://press.pirelli.com/2019-united-states-grand-prix--selected-sets-per-driver/ |title=पिरेली : चालकनिहाय उपलब्ध टायर संच |प्रकाशक=पिरेली |दिनांक=२२ ऑक्टोबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FP1NEWS&quot;/&gt;

उदाहरणार्थ हॅमिल्टन आणि व्हेटेल यांनी दोन हार्ड, तीन मीडियम व आठ सॉफ्ट संच; बोट्टास आणि व्हर्सटॅपन यांनी एक हार्ड, चार मीडियम व आठ सॉफ्ट संच घेतले होते. रेनॉल्टच्या रिकार्डोकडे १/२/१०, तर हुल्केनबर्गकडे २/१/१० असे अनुक्रमे हार्ड/मीडियम/सॉफ्ट वाटप होते. या वेगळ्या निवडीमुळे खालील स्तंभातील संख्या सर्वांसाठी एकच निश्चित वाटप नसून प्रत्यक्ष चालकनिहाय श्रेणी आहेत.{{refn|group=टीप|२०१९ मध्ये प्रत्येक चालकासाठी एकूण १३ कोरडे टायर संच मंजूर होते. दिलेल्या १–२, १–४ व ८–१० श्रेणी स्वतंत्र आहेत; प्रत्येक चालकाच्या प्रत्यक्ष तीन संख्यांची बेरीजच १३ होते.}}&lt;ref name=&quot;USA19_PIRELLISET&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_TYRE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-tyres-have-the-teams-and-drivers-picked-for-the-united-states.1XxEbhgZWQ95xYPJEAjjKR |title=युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री : टायरच्या चालकनिहाय निवडी |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! टायर प्रकार !! मिश्रण !! बाजूच्या पट्टीचा रंग !! प्रत्येकी उपलब्ध संच
|-
| हार्ड || सी२ || पांढरा || १–२; चालकनिहाय
|-
| मीडियम || सी३ || पिवळा || १–४; चालकनिहाय
|-
| सॉफ्ट || सी४ || लाल || ८–१०; चालकनिहाय
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;USA19_PIRELLICOMP&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://press.pirelli.com/2019-united-states-grand-prix----tyre-compound-choices/ |title=पिरेली : सी२ सी३ सी४ मिश्रणे |प्रकाशक=पिरेली}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_PIRELLISET&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_TYRE&quot;/&gt;
|}

== मुक्त सराव सत्रे ==

=== पहिला मुक्त सराव ===

शुक्रवारी सकाळी टेक्सासमधील तापमान तुलनेने कमी होते. व्हर्सटॅपनने १:३४.०५७ अशी सर्वात चांगली वेळ नोंदवली; व्हेटेल ०.१६९ सेकंद आणि अल्बोन ०.२५९ सेकंद मागे राहिले. टोरो रोसोचा गॅस्ली चौथ्या स्थानावर होता, तर मर्सिडीजने तातडीच्या एकेरी सर्वोच्च वेळेपेक्षा विविध चाचण्या करण्यास महत्त्व दिल्याने हॅमिल्टन आठवा आणि बोट्टास सतरावा राहिला. पहिल्या सरावातील क्रमवारीवरूनच पात्रता फेरीचा निकाल निश्चित मानता येत नव्हता.&lt;ref name=&quot;USA19_FIAP1&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FP1NEWS&quot;/&gt;

मॅक्लारेनच्या सायेन्सचे सुरुवातीच्या वेगवान वळणांमध्ये फिरणे, लॅन्डो नॉरिसच्या कारच्या डोक्याजवळच्या संरक्षक भागातील सैलपणा आणि फेरारीच्या लक्लेरच्या थ्रॉटल-संबंधित अडचणी नोंदल्या गेल्या. हॅमिल्टनची वळण क्रमांक १९ येथे ट्रॅक मर्यादा ओलांडल्यामुळे एक वेळ बाद झाली. विलियम्ससाठी FP1 मध्ये उतरलेल्या लतीफीला गिअरबॉक्स अडचणीमुळे केवळ सात फेऱ्या करता आल्या. पुढील हंगामाच्या प्रयोगात्मक टायरच्या वापरामुळेही सरावातील वेळांची थेट तुलना मर्यादित होती.&lt;ref name=&quot;USA19_FP1NEWS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FRIDAY&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-the-teams-said-friday-in-the-united-states.6YhR1U0wlcJz1cOvgT4iVE |title=शुक्रवारच्या सरावानंतर दहा संघांच्या प्रतिक्रिया |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FIAP1&quot;/&gt;

=== मुक्त सराव १ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:३४.०५७ || २६
|-
| २ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || १:३४.२२६ || ३०
|-
| ३ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:३४.३१६ || २८
|-
| ४ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || १:३५.००८ || ३२
|-
| ५ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || १:३५.२६३ || २९
|-
| ६ || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || १:३५.३५६ || २४
|-
| ७ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || १:३५.३८० || २३
|-
| ८ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:३५.४३९ || ३२
|-
| ९ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:३५.५८६ || ३१
|-
| १० || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || १:३५.६५९ || २३
|-
| ११ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || १:३५.६६१ || ३१
|-
| १२ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || १:३५.७२३ || २६
|-
| १३ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:३५.८५४ || २२
|-
| १४ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:३५.९७१ || २९
|-
| १५ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:३६.०३७ || २६
|-
| १६ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || १:३६.१२४ || २४
|-
| १७ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:३६.१५९ || ४०
|-
| १८ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || १:३६.२६३ || २३
|-
| १९ || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३७.९४८ || २८
|-
| २० || ४० || [[निकोलस लतीफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:४१.११२ || ७
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;USA19_FIAP1&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FP1&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1018/united-states/practice/1 |title=पहिल्या मुक्त सरावाचे अधिकृत निकाल |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;
|}

=== दुसरा मुक्त सराव ===

शुक्रवारी दुपारी हॅमिल्टनने १:३३.२३२ अशी सर्वात वेगवान वेळ नोंदवून आघाडी घेतली. लक्लेर त्याच्यापेक्षा ०.३०१ सेकंद आणि व्हर्सटॅपन ०.३१५ सेकंद मागे होता. बोट्टास पाचवा आणि अल्बोन सहावा ठरला. सर्किटवरील पृष्ठभाग आणि चढउतारांमुळे कारचे संतुलन मिळवणे कठीण ठरत होते; संघांनी एकेरी वेगवान फेऱ्यांसोबत लांब पल्ल्याचे रनही घेतले.&lt;ref name=&quot;USA19_FIAP2&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FP2NEWS&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/fp2-report-and-highlights-2019-united-states-grand-prix.7E2vDgvJ1JGkScI6On7eGt |title=दुसरा सराव : हॅमिल्टन वेगवान |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=१ नोव्हेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;

रोमेन ग्रोझाँने जलद दिशाबदलाच्या भागात नियंत्रण गमावून अडथळ्यांवर धडक दिली; त्याच्या हास कारच्या बचावकार्यामुळे लाल झेंडा दाखवावा लागला. त्याने फक्त चार फेऱ्या पूर्ण केल्या आणि सत्राच्या उर्वरित वेळेत भाग घेऊ शकला नाही. व्हेटेलचे फिरणे, इतर चालकांच्या ट्रॅक मर्यादा ओलांडलेल्या फेऱ्या, आणि सरावात पेरेझने एफ.आय.ए. वजनकाट्याजवळ न थांबल्याचे प्रकरण पुढील सुरुवातीच्या क्रमवारीच्या दृष्टीने महत्त्वाचे ठरले. पेरेझवरील पिटलेनमधून प्रारंभ करण्याचा निर्णय हा शुक्रवारचा नियमभंग होता, पात्रतेतील साधा स्थानदंड नव्हता.&lt;ref name=&quot;USA19_FIAP2&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FP2NEWS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_INDEX&quot;/&gt;

=== मुक्त सराव २ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:३३.२३२ || ३४
|-
| २ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || १:३३.५३३ || ३३
|-
| ३ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:३३.५४७ || २८
|-
| ४ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || १:३३.८९० || ३५
|-
| ५ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:३४.०४५ || ३४
|-
| ६ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:३४.४३४ || ३२
|-
| ७ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || १:३४.५०९ || ३१
|-
| ८ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || १:३४.६६७ || ३४
|-
| ९ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:३४.७४४ || २९
|-
| १० || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:३४.८३९ || २९
|-
| ११ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || १:३४.९२४ || २९
|-
| १२ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || १:३४.९७५ || ३६
|-
| १३ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || १:३४.९८८ || ३२
|-
| १४ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || १:३५.०२५ || ३०
|-
| १५ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:३५.१०९ || २६
|-
| १६ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:३५.३८७ || ३४
|-
| १७ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || १:३५.४४२ || २८
|-
| १८ || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || १:३५.७८९ || ४
|-
| १९ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३६.७४९ || ३७
|-
| २० || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३७.२८३ || ३३
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;USA19_FIAP2&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FP2&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1018/united-states/practice/2 |title=दुसऱ्या मुक्त सरावाचे अधिकृत निकाल |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;
|}

=== तिसरा मुक्त सराव ===

शनिवारी तिसऱ्या सरावात व्हर्सटॅपन पुन्हा वेगवान ठरला (१:३३.३०५). त्यानंतर व्हेटेल ०.२१८ सेकंद मागे व मॅक्लारेनचा नॉरिस तिसरा होता; बोट्टास, हॅमिल्टन व अल्बोन यांचा पुढील क्रमांक लागला. नॉरिसच्या प्रतिस्पर्धी गाड्यांच्या तुलनेत झालेल्या कामगिरीमुळे मॅक्लारेनची त्या आठवड्याची पात्रता क्षमता स्पष्ट झाली. मात्र हे निष्कर्ष थेट रविवारीच्या टायर रणनीतीचा निर्णायक पुरावा नव्हते.&lt;ref name=&quot;USA19_FIAP3&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_38_-_2019_united_states_grand_prix_-_p3_classification.pdf |title=एफ.आय.ए. दस्तऐवज ३८ : तिसरा मुक्त सराव |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=२ नोव्हेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FP3NEWS&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/fp3-verstappen-leads-vettel-and-norris-as-leclerc-retires-amid-engine-fears.656cp4ceSs63G5zC1P6rI8 |title=तिसरा सराव : व्हर्सटॅपन वेगवान, लक्लेरची अडचण |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=२ नोव्हेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;

लक्लेरच्या फेरारीला शक्तियंत्राशी संबंधित बिघाडाची शंका निर्माण झाली. त्याने एक फेरफटका पूर्ण केला, परंतु वैध वेळ नोंदवली नाही आणि अधिकृत वर्गीकरणाच्या तळाशी तो वेळेविना दाखवला आहे. इतर १९ चालकांनी वेळ नोंदवली; म्हणून लक्लेरला अनुपस्थित दाखवणे किंवा बनावट सराववेळ देणे चुकीचे ठरेल. पुढील पात्रता फेरीसाठी त्याच्या कारच्या दुरुस्तीची आवश्यकता होती.&lt;ref name=&quot;USA19_FIAP3&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FP3NEWS&quot;/&gt;

=== मुक्त सराव ३ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:३३.३०५ || १३
|-
| २ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || १:३३.५२३ || १७
|-
| ३ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || १:३३.८१८ || १४
|-
| ४ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:३३.९०४ || १७
|-
| ५ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:३३.९२३ || १६
|-
| ६ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:३३.९८३ || १४
|-
| ७ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || १:३४.४०८ || १५
|-
| ८ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:३४.५१३ || १८
|-
| ९ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || १:३४.५१७ || १४
|-
| १० || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || १:३४.७७४ || ११
|-
| ११ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || १:३४.७८४ || ११
|-
| १२ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:३४.७९२ || १४
|-
| १३ || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || १:३४.८४९ || १७
|-
| १४ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || १:३५.१२९ || १६
|-
| १५ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || १:३५.३०५ || १४
|-
| १६ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:३५.९५६ || १५
|-
| १७ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३६.२५६ || १५
|-
| १८ || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३६.६२८ || १७
|-
| १९ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:३८.४२६ || २२
|-
| २० || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || वैध वेळ नाही || १
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;USA19_FIAP3&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FP3&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1018/united-states/practice/3 |title=तिसऱ्या मुक्त सरावाचे अधिकृत निकाल |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;
|}

== मुख्य शर्यतीची पात्रता फेरी ==

=== फेरी १ ===

शनिवारी पात्रतेच्या पहिल्या फेरीत हॅमिल्टनने १:३३.४५४ अशी वेगवान वेळ नोंदवली. व्हर्सटॅपन आणि नॉरिस यांनीही सुरुवातीच्या टप्प्यात चांगली गती दाखवली. शेवटच्या पाच स्थानांवरील जोव्हिनाझी, रायकोनेन, रसल, पेरेझ व कुबिका पुढे जाऊ शकले नाहीत. पेरेझने पात्रता पूर्ण केली असली तरी शुक्रवारच्या वजनकाटा उल्लंघनानंतरचा पिटलेन-प्रारंभ निर्णय स्वतंत्रपणे लागू होता.&lt;ref name=&quot;USA19_FIAQ&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_44_-_2019_united_states_grand_prix_-_final_qualifying_classification.pdf |title=एफ.आय.ए. दस्तऐवज ४४ : अंतिम पात्रता वर्गीकरण |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=२ नोव्हेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_Q&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1018/united-states/qualifying |title=मुख्य पात्रता फेरीचे निकाल |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FIAGRID&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_49_-_2019_united_states_grand_prix_-_final_starting_grid.pdf |title=एफ.आय.ए. दस्तऐवज ४९ : अंतिम सुरुवातीची क्रमवारी |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=३ नोव्हेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;

=== फेरी २ ===

दुसऱ्या टप्प्यात लक्लेरने १:३२.७६०, व्हेटेलने १:३२.७८२ आणि अल्बोनने १:३२.८९८ अशा वेळांसह फेरारी व रेड बुलचा वेग वाढवला. मर्सिडीजच्या दोघांनीही अंतिम फेरी गाठली. हुल्केनबर्ग ११वा, मॅग्नसन १२वा, क्व्यात १३वा, स्ट्रोल १४वा व ग्रोझाँ १५वा ठरल्याने हे पाच चालक तिसऱ्या फेरीत जाऊ शकले नाहीत. ट्रॅक-मर्यादा उल्लंघनामुळे काही प्रयत्नांच्या वेळा बाद झाल्याने अंतिम अधिकृत वेळांनाच प्राधान्य आवश्यक होते.&lt;ref name=&quot;USA19_FIAQ&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_Q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_INDEX&quot;/&gt;

=== फेरी ३ ===

बोट्टासने १:३२.०२९ अशी निर्णायक वेळ नोंदवून पोल स्थान मिळवले. व्हेटेल केवळ ०.०१२ सेकंद मागे राहिला, व्हर्सटॅपन तिसरा, लक्लेर चौथा आणि हॅमिल्टन पाचवा ठरला. अल्बोन सहावा; सायेन्स, नॉरिस, रिकार्डो व गॅस्ली यांनी प्रथम दहामधील उर्वरित स्थानांवर पात्रता संपवली. या चुरशीच्या वेळांवरून टायर, पहिल्या वळणातील चढाव आणि स्वच्छ ट्रॅकचे महत्त्व स्पष्ट झाले; पण रविवारच्या वेगळ्या टायर टिकाऊपणाचा अंदाज त्यावरून बंधनकारक निघत नाही.&lt;ref name=&quot;USA19_FIAQ&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_Q&quot;/&gt;

=== मुख्य शर्यतीच्या पात्रता फेरीचे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी १ !! फेरी २ !! फेरी ३ !! एकूण फेऱ्या
|-
| १ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:३३.७५० || १:३३.१६० || १:३२.०२९ || १८
|-
| २ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || १:३३.७६६ || १:३२.७८२ || १:३२.०४१ || १७
|-
| ३ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:३३.५४९ || १:३३.१२० || १:३२.०९६ || १६
|-
| ४ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || १:३३.९८८ || १:३२.७६० || १:३२.१३७ || १९
|-
| ५ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:३३.४५४ || १:३३.०४५ || १:३२.३२१ || १७
|-
| ६ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:३३.९८४ || १:३२.८९८ || १:३२.५४८ || १४
|-
| ७ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || १:३३.९१६ || १:३३.४२२ || १:३२.८४७ || १५
|-
| ८ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || १:३३.३५३ || १:३३.३१६ || १:३३.१७५ || १८
|-
| ९ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || १:३३.८३५ || १:३३.६०८ || १:३३.४८८ || १५
|-
| १० || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || १:३३.५५६ || १:३३.७१५ || १:३३.६०१ || १९
|-
| ११ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || १:३४.०९२ || १:३३.८१५ || — || १२
|-
| १२ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || १:३३.८१२ || १:३३.९७९ || — || १२
|-
| १३ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || १:३४.१३८ || १:३३.९८९ || — || १४
|-
| १४ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:३३.९२१ || १:३४.१०० || — || १४
|-
| १५ || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || १:३४.१६१ || १:३४.१५८ || — || १४
|-
| १६ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:३४.२२६ || — || — || ८
|-
| १७ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:३४.३६९ || — || — || ८
|-
| १८ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३५.३७२ || — || — || ९
|-
| १९ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:३५.८०८ || — || — || ५
|-
| २० || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३५.८८९ || — || — || ९
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;8&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;USA19_FIAQ&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_Q&quot;/&gt;
|}

=== मुख्य शर्यतीची अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी ===

अधिकृत अंतिम ग्रिडवर बोट्टास पहिल्या, व्हेटेल दुसऱ्या, व्हर्सटॅपन तिसऱ्या आणि लक्लेर चौथ्या स्थानावर होते. पेरेझची पात्रता वेळ १:३५.८०८ असली तरी एफ.आय.ए. दस्तऐवज ४९नुसार त्याला नियमित २०वे क्रमांकित ग्रिड स्थान मिळाले नव्हते; वजन तपासणीसाठी न थांबणे व त्यानंतर अतिरिक्त पॉवर युनिट भाग वापरणे यांमुळे तो पिटलेनमधून निघाला. त्यामुळे १९ क्रमांकित स्थानांबरोबर एक पिटलेन-प्रारंभाची स्वतंत्र नोंद ठेवली आहे.&lt;ref name=&quot;USA19_FIAGRID&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FIADEC31&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_31_-_2019_united_states_grand_prix_-_offence_-_car_11_failure_to_stop_for_weighing.pdf |title=एफ.आय.ए. दस्तऐवज ३१ : वजन तपासणीला न थांबल्याबद्दल पेरेझला पिटलेनमधून सुरुवात |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=१ नोव्हेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FIADEC36&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/doc_36_-_2019_united_states_grand_prix_-_offence_-_car_11_pu_elements.pdf |title=एफ.आय.ए. दस्तऐवज ३६ : पेरेझचे शक्तियंत्र घटक आणि मागील ग्रिडचा निर्णय |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=२ नोव्हेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_INDEX&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! ग्रिड !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पात्रता वेळ / स्थिती
|-
| १ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:३२.०२९
|-
| २ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || १:३२.०४१
|-
| ३ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:३२.०९६
|-
| ४ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || १:३२.१३७
|-
| ५ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:३२.३२१
|-
| ६ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:३२.५४८
|-
| ७ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || १:३२.८४७
|-
| ८ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || १:३३.१७५
|-
| ९ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || १:३३.४८८
|-
| १० || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || १:३३.६०१
|-
| ११ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || १:३३.८१५
|-
| १२ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || १:३३.९७९
|-
| १३ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || १:३३.९८९
|-
| १४ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:३४.१००
|-
| १५ || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || १:३४.१५८
|-
| १६ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:३४.२२६
|-
| १७ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:३४.३६९
|-
| १८ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३५.३७२
|-
| १९ || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३५.८८९
|-
| पिटलेन || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:३५.८०८; पिटलेनमधून प्रारंभ{{refn|group=टीप|कार क्रमांक ११ पेरेझला FP2 नंतर अधिकृत वजन तपासणीला न थांबल्यामुळे पिटलेनमधून प्रारंभ करावा लागला. अतिरिक्त पॉवर युनिट भागांचाही अंतिम ग्रिड निर्णयात उल्लेख आहे.}}
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;5&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;USA19_FIAGRID&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FIADEC31&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FIADEC36&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_GRID&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1018/united-states/starting-grid |title=अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;
|}

== मुख्य शर्यत ==

=== प्रारंभ आणि पहिल्या फेऱ्यांतील घडामोडी ===

रविवारी ५६ फेऱ्यांच्या शर्यतीत पोलवरून बोट्टासने आघाडी राखली; व्हर्सटॅपनने व्हेटेलला मागे टाकून पुढील स्थानासाठी आव्हान निर्माण केले. पाचव्या स्थानावरून सुरुवात करणाऱ्या हॅमिल्टनने सुरुवातीच्या गोंधळातून फायदा घेतला. व्हेटेलची कार पहिल्याच फेरीपासून नेहमीच्या तुलनेत संतुलन गमावत होती आणि त्याने अनेक स्थानं सोडली. वळण क्रमांक १ वर अल्बोन व सायेन्स यांचा संपर्क झाला, त्यामुळे अल्बोनला पहिल्याच फेरीत पिटस्टॉप करून आघाडीच्या गटातून शेवटी जावे लागले.&lt;ref name=&quot;USA19_REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_DEBRIEF&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-the-teams-said-race-day-in-the-united-states-2019.1oiOWMg36BJu0YeCNBJj07 |title=युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्रीनंतर दहा संघांचे अधिकृत विवेचन |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=३ नोव्हेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;

व्हेटेलची मागील सस्पेन्शन यंत्रणा सातव्या फेरीनंतर गंभीररीत्या बिघडली; आठव्या फेरीत त्याला कार थांबवून शर्यतीबाहेर पडावे लागले. त्याची पात्रता फेरीतील दुसरी जागा त्यामुळे निष्फळ ठरली. फेरारीच्या दुसऱ्या कारमधील लक्लेरचा पहिला टायर सेट अपेक्षित पकड देत नव्हता आणि अग्रस्थानी असलेल्या मर्सिडीज व रेड बुलशी गतीतील अंतर वाढू लागले.&lt;ref name=&quot;USA19_REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FIARACE&quot;/&gt;

=== पिटस्टॉप आणि आघाडीची रणनीती ===

बोट्टासने १४व्या फेरीच्या आसपास पहिला पिटस्टॉप करून मीडियम सी३ वरून हार्ड सी२वर स्विच केले, तर व्हर्सटॅपनने सुमारे १३व्या फेरीत हे परिवर्तन केले. हॅमिल्टनने सुरुवातीचे मीडियम टायर अधिक काळ वापरले व त्याचा पहिला आणि एकमेव पिटस्टॉप २४व्या फेरीच्या आसपास झाला. त्यामुळे मर्सिडीजकडे बोट्टाससाठी दोन-थांबे आणि हॅमिल्टनसाठी एक-थांबा अशा भिन्न पद्धती होत्या; पिरेलीच्या नोंदीत हॅमिल्टनच्या अंतिम हार्ड टायरचा वापर सुमारे ३२ फेऱ्या दाखवला आहे.&lt;ref name=&quot;USA19_PIRELLI&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_RACEFANS&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.racefans.net/2019/11/04/2019-united-states-grand-prix-interactive-data-lap-charts-times-and-tyres/ |title=ऑस्टिनमधील फेरीवार टायर रणनीतीची तुलना |प्रकाशक=रेसफॅन्स}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_REPORT&quot;/&gt;

बोट्टासने ३५व्या फेरीच्या आसपास दुसरा पिटस्टॉप करून अधिक ताज्या मीडियम टायरवर अंतिम आक्रमण सुरू केले; व्हर्सटॅपननेही दुसरा थांबा घेतला. हॅमिल्टनने अतिरिक्त पिटस्टॉप टाळल्यामुळे त्याला काही काळ नेतृत्व करण्याची संधी मिळाली, परंतु शेवटच्या भागात त्याच्या हार्ड टायरचा वेग घसरत गेला. फेरी ५२ च्या आसपास बोट्टासने डी.आर.एस.च्या मदतीने हॅमिल्टनला मागे टाकून निर्णायक आघाडी पुन्हा मिळवली. वेळ जास्त घासून काढणे व ताज्या टायरवरील शेवटचा वेग या दोन पद्धतींमधील प्रत्यक्ष संघर्ष हा विजयाचा मध्यवर्ती मुद्दा होता.&lt;ref name=&quot;USA19_REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_PIRELLI&quot;/&gt;

व्हर्सटॅपनला मर्सिडीजच्या जोडीशी स्पर्धा करण्यासाठी दोन थांब्यांची रणनीती वापरावी लागली; शेवटच्या टप्प्यात तो हॅमिल्टनच्या जवळ आला. परंतु शेवटच्या फेऱ्यांमधील पिवळ्या झेंड्यांमुळे त्याचा सरळ रेषेवरील आक्रमणाचा एक प्रयत्न मर्यादित झाला. त्यामुळे बोट्टासने ४.१४८ सेकंदांच्या फरकाने आणि हॅमिल्टनने व्हर्सटॅपनपेक्षा फक्त ०.८५४ सेकंद पुढे राहून शर्यत पूर्ण केली.&lt;ref name=&quot;USA19_FIARACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_DEBRIEF&quot;/&gt;

=== मध्यगटातील स्थानलढती आणि माघारी ===

पहिल्या फेरीतील संपर्कानंतर अल्बोनने तीन वेगवेगळ्या पिटस्टॉपमुळे चार टायर टप्प्यांत स्पर्धा केली; अनेक प्रतिस्पर्ध्यांना मागे टाकत त्याने पाचवे स्थान मिळवले. मॅक्लारेनच्या सायेन्सची पहिल्या वळणातील घसरण आणि नॉरिसच्या दोन-थांबा धोरणामुळे दोघांची शर्यत वेगळी विकसित झाली. रेनॉल्टचा रिकार्डो सुरुवातीपासूनच मजबूत होता आणि त्याने सहाव्या स्थानासाठी स्पर्धा नियंत्रित केली. नॉरिस सातवा आणि एक थांबा केलेला सायेन्स आठवा राहिला; हुल्केनबर्ग दोन थांब्यांनी नववा ठरला.&lt;ref name=&quot;USA19_PIRELLI&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FIARACE&quot;/&gt;

पेरेझने पिटलेनमधून सुरुवात करून मीडियम-हार्ड एक-थांबा रणनीतीचा उपयोग केला आणि शेवटी गुणांच्या स्थानापर्यंत पोहोचला. शेवटच्या फेरीत क्व्यातशी त्याचा संपर्क झाला. क्व्यातने प्रत्यक्ष रेषा ओलांडताना दहावे स्थान घेतले होते; परंतु कार क्रमांक २६ला धडक घडवल्याबद्दल पाच सेकंदांची शिक्षा झाल्याने तो अधिकृत निकालात बाराव्या स्थानी गेला, तर पेरेझला दहावे स्थान आणि एक गुण मिळाला. शर्यतीतील मूळ रेषा ओलांडण्याचा क्रम आणि अंतिम एफ.आय.ए. वर्गीकरण यांत हा आवश्यक फरक आहे.&lt;ref name=&quot;USA19_REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FIARACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_INDEX&quot;/&gt;

हासच्या मॅग्नसनला ब्रेकसंबंधित बिघाडामुळे शेवटच्या काही फेऱ्यांत निवृत्त व्हावे लागले; ग्रोझाँ पंधरावा राहिला. विलियम्सच्या कुबिकाने हायड्रॉलिक अडचणीमुळे ३१ फेऱ्यांनंतर निवृत्ती घेतली, तर रसलने ५४ फेऱ्या करून सतरावे स्थान नोंदवले. टोरो रोसोचा गॅस्ली उशिरा झालेल्या संपर्कानंतर माघारी गेला, तर क्व्यातचा दंड संघाच्या गुणांच्या आशांना बाधक ठरला. स्पर्धेत सुरक्षा कार किंवा आभासी सुरक्षा कारमुळे निर्णायक मोफत पिटस्टॉपचा टप्पा निर्माण झाला नव्हता.&lt;ref name=&quot;USA19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FIARACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_REPORT&quot;/&gt;

=== अंतिम निकाल आणि अजिंक्यपदाचा निर्णय ===

बोट्टासने १:३३:५५.६५३ या कालावधीत सर्व ५६ फेऱ्या पूर्ण करून २०१९ हंगामातील चौथा विजय मिळवला. हॅमिल्टन दुसऱ्या, व्हर्सटॅपन तिसऱ्या व लक्लेर चौथ्या स्थानावर राहिला. लक्लेरने ४४व्या फेरीत १:३६.१६९ ही सर्वात वेगवान फेरी नोंदवून एक बोनस गुण मिळवला. अधिकृत गुणतालिकेत हॅमिल्टन ३८१ आणि बोट्टास ३१४ गुणांवर पोहोचले; उरलेल्या दोन शर्यतींच्या आधीच हे अंतर संपुष्टात आणणे शक्य नसल्याने हॅमिल्टनचे सहावे जागतिक चालक अजिंक्यपद निश्चित झाले.&lt;ref name=&quot;USA19_FIARACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FIAPOINT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FIAFAST&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_REPORT&quot;/&gt;

=== मुख्य शर्यतीचे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पूर्ण फेऱ्या !! वेळ / अंतर / स्थिती !! गुण
|-
| १ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || ५६ || १:३३:५५.६५३ || २५
|-
| २ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ५६ || +४.१४८ सेकंद || १८
|-
| ३ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ५६ || +५.००२ सेकंद || १५
|-
| ४ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || ५६ || +५२.२३९ सेकंद; सर्वात वेगवान फेरी || १३
|-
| ५ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ५६ || +७८.०३८ सेकंद || १०
|-
| ६ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || ५६ || +९०.३६६ सेकंद || ८
|-
| ७ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || ५६ || +९०.७६४ सेकंद || ६
|-
| ८ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || ५५ || +१ फेरी || ४
|-
| ९ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || ५५ || +१ फेरी || २
|-
| १० || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || ५५ || +१ फेरी || १
|-
| ११ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ५५ || +१ फेरी || ०
|-
| १२ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || ५५ || १ फेरी मागे; ५ सेकंद शिक्षा{{refn|group=टीप|क्व्यातने दहाव्या क्रमांकावर अंतिम रेषा ओलांडली होती; सर्जिओ पेरेझसोबतच्या धडकेबद्दल शर्यतीनंतर मिळालेल्या पाच सेकंदांच्या शिक्षेमुळे अंतिम अधिकृत निकालात तो बारावा ठरला.}} || ०
|-
| १३ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || ५५ || +१ फेरी || ०
|-
| १४ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ५५ || +१ फेरी || ०
|-
| १५ || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || ५५ || +१ फेरी || ०
|-
| १६ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || ५४ || निवृत्त || ०
|-
| १७ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ५४ || +२ फेऱ्या || ०
|-
| १८ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || ५२ || निवृत्त || ०
|-
| वर्गीकृत नाही || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ३१ || निवृत्त || ०
|-
| वर्गीकृत नाही || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || ७ || निवृत्त || ०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;USA19_FIARACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_RACE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1018/united-states/race-result |title=मुख्य शर्यतीचे अधिकृत निकाल |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;
|}

=== सर्वात वेगवान फेरी ===

एफ.आय.ए.च्या स्वतंत्र सर्वात वेगवान फेऱ्यांच्या पत्रकात २० चालकांची प्रत्यक्ष वैध वेळ, संबंधित फेरी क्रमांक आणि अधिकृत सरासरी वेग नोंदवलेला आहे. ही क्रमवारी मुख्य शर्यतीतील अंतिम स्थानांची पुनरावृत्ती नाही. सर्वोच्च वेळ लक्लेरची असून त्याने चौथ्या स्थानावर शेवट केल्याने २०१९ च्या पहिल्या दहांतील अटीप्रमाणे त्याला एक अतिरिक्त गुण मिळाला.&lt;ref name=&quot;USA19_FIAFAST&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FIARACE&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! क्रम !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी (एफआयए) !! फेरीचा वेळ !! सरासरी वेग (किमी/ता.)
|-
| १ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || ४४ || १:३६.१६९ || २०६.३७४
|-
| २ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || ३७ || १:३६.९५७ || २०४.६९६
|-
| ३ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ४२ || १:३८.०२९ || २०२.४५८
|-
| ४ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || ४४ || १:३८.०७४ || २०२.३६५
|-
| ५ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ४२ || १:३८.२१४ || २०२.०७७
|-
| ६ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || ४७ || १:३८.४३७ || २०१.६१९
|-
| ७ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || २६ || १:३८.४४६ || २०१.६००
|-
| ८ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || ४१ || १:३८.९६९ || २००.५३५
|-
| ९ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ४६ || १:३९.६०८ || १९९.२४९
|-
| १० || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ४१ || १:३९.९६४ || १९८.५३९
|-
| ११ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || ३४ || १:४०.१६५ || १९८.१४१
|-
| १२ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || ४२ || १:४०.३४७ || १९७.७८१
|-
| १३ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || ४२ || १:४०.३८० || १९७.७१६
|-
| १४ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || २८ || १:४०.५६४ || १९७.३५४
|-
| १५ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || ४४ || १:४०.८४४ || १९६.८०६
|-
| १६ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || ३१ || १:४०.८५० || १९६.७९५
|-
| १७ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ५४ || १:४१.२३९ || १९६.०३९
|-
| १८ || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || ५२ || १:४१.२७० || १९५.९७९
|-
| १९ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || ६ || १:४२.१६५ || १९४.२६२
|-
| २० || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || २२ || १:४३.८३० || १९१.१४७
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;USA19_FIAFAST&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FAST&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1018/united-states/fastest-laps |title=सर्व चालकांच्या वेगवान फेऱ्या |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;
|}

== मुख्य शर्यतीनंतरचे विश्लेषण ==

=== प्रारंभ आणि पहिल्या फेऱ्यांतील घडामोडी ===

रविवारी ५६ फेऱ्यांच्या शर्यतीत पोलवरून बोट्टासने आघाडी राखली; व्हर्सटॅपनने व्हेटेलला मागे टाकून पुढील स्थानासाठी आव्हान निर्माण केले. पाचव्या स्थानावरून सुरुवात करणाऱ्या हॅमिल्टनने सुरुवातीच्या गोंधळातून फायदा घेतला. व्हेटेलची कार पहिल्याच फेरीपासून नेहमीच्या तुलनेत संतुलन गमावत होती आणि त्याने अनेक स्थानं सोडली. वळण क्रमांक १ वर अल्बोन व सायेन्स यांचा संपर्क झाला, त्यामुळे अल्बोनला पहिल्याच फेरीत पिटस्टॉप करून आघाडीच्या गटातून शेवटी जावे लागले.&lt;ref name=&quot;USA19_REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_DEBRIEF&quot;/&gt;

व्हेटेलची मागील सस्पेन्शन यंत्रणा सातव्या फेरीनंतर गंभीररीत्या बिघडली; आठव्या फेरीत त्याला कार थांबवून शर्यतीबाहेर पडावे लागले. त्याची पात्रता फेरीतील दुसरी जागा त्यामुळे निष्फळ ठरली. फेरारीच्या दुसऱ्या कारमधील लक्लेरचा पहिला टायर सेट अपेक्षित पकड देत नव्हता आणि अग्रस्थानी असलेल्या मर्सिडीज व रेड बुलशी गतीतील अंतर वाढू लागले.&lt;ref name=&quot;USA19_REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FIARACE&quot;/&gt;

फेरारीची शनिवारची पात्रता वेगवान होती: व्हेटेल पोलपासून फक्त ०.०१२ सेकंद मागे आणि लक्लेर चौथ्या स्थानी होता. परंतु रविवारच्या दीर्घ फेऱ्यांत कारच्या वर्तणुकीत निर्णायक फरक जाणवला. व्हेटेलच्या कारला पहिल्याच फेरीपासून मागील भागातील अस्थिरता जाणवत होती; त्याने उजव्या मागील सस्पेन्शनच्या जोडभागातील बिघाडानंतर आठव्या फेरीच्या सुरुवातीलाच निवृत्ती घेतली. हे केवळ चालकाची खराब सुरुवात म्हणून मांडणे चुकीचे आहे: संघाने शर्यतीनंतर संभाव्य यांत्रिक दोष तपासण्याची गरज व्यक्त केली.&lt;ref name=&quot;USA19_FIAQ&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FIARACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_DEBRIEF&quot;/&gt;

=== पिटस्टॉप आणि आघाडीची रणनीती ===

बोट्टासने १४व्या फेरीच्या आसपास पहिला पिटस्टॉप करून मीडियम सी३ वरून हार्ड सी२वर स्विच केले, तर व्हर्सटॅपनने सुमारे १३व्या फेरीत हे परिवर्तन केले. हॅमिल्टनने सुरुवातीचे मीडियम टायर अधिक काळ वापरले व त्याचा पहिला आणि एकमेव पिटस्टॉप २४व्या फेरीच्या आसपास झाला. त्यामुळे मर्सिडीजकडे बोट्टाससाठी दोन-थांबे आणि हॅमिल्टनसाठी एक-थांबा अशा भिन्न पद्धती होत्या; पिरेलीच्या नोंदीत हॅमिल्टनच्या अंतिम हार्ड टायरचा वापर सुमारे ३२ फेऱ्या दाखवला आहे.&lt;ref name=&quot;USA19_PIRELLI&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_RACEFANS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_REPORT&quot;/&gt;

बोट्टासने ३५व्या फेरीच्या आसपास दुसरा पिटस्टॉप करून अधिक ताज्या मीडियम टायरवर अंतिम आक्रमण सुरू केले; व्हर्सटॅपननेही दुसरा थांबा घेतला. हॅमिल्टनने अतिरिक्त पिटस्टॉप टाळल्यामुळे त्याला काही काळ नेतृत्व करण्याची संधी मिळाली, परंतु शेवटच्या भागात त्याच्या हार्ड टायरचा वेग घसरत गेला. फेरी ५२ च्या आसपास बोट्टासने डी.आर.एस.च्या मदतीने हॅमिल्टनला मागे टाकून निर्णायक आघाडी पुन्हा मिळवली. वेळ जास्त घासून काढणे व ताज्या टायरवरील शेवटचा वेग या दोन पद्धतींमधील प्रत्यक्ष संघर्ष हा विजयाचा मध्यवर्ती मुद्दा होता.&lt;ref name=&quot;USA19_REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_PIRELLI&quot;/&gt;

व्हर्सटॅपनला मर्सिडीजच्या जोडीशी स्पर्धा करण्यासाठी दोन थांब्यांची रणनीती वापरावी लागली; शेवटच्या टप्प्यात तो हॅमिल्टनच्या जवळ आला. परंतु शेवटच्या फेऱ्यांमधील पिवळ्या झेंड्यांमुळे त्याचा सरळ रेषेवरील आक्रमणाचा एक प्रयत्न मर्यादित झाला. त्यामुळे बोट्टासने ४.१४८ सेकंदांच्या फरकाने आणि हॅमिल्टनने व्हर्सटॅपनपेक्षा फक्त ०.८५४ सेकंद पुढे राहून शर्यत पूर्ण केली.&lt;ref name=&quot;USA19_FIARACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_DEBRIEF&quot;/&gt;

बोट्टासच्या विजयात वेगवान पात्रता फेरीइतकाच दोन-थांब्यांचा योग्य उपयोग निर्णायक ठरला. त्याने मीडियमवर सुरुवात करून हार्डनंतर पुन्हा मीडियम वापरले; ताज्या अंतिम टायरच्या मदतीने अधिक वेगवान, सातत्यपूर्ण फेऱ्या पूर्ण करता आल्या. हॅमिल्टनने पहिल्या टायरचा कालावधी लांबवून एक-थांबा पद्धतीने ट्रॅकवरील नेतृत्व घेतले. परंतु दुसऱ्या टप्प्यातील हार्ड सी२वर ३२ फेऱ्या पूर्ण करताना शेवटच्या काही फेऱ्यांत पकड कमी झाली; त्यामुळे बोट्टासच्या ताज्या मीडियम टायरवरील फेरीवेगाला तो प्रतिसाद देऊ शकला नाही. हे दोन्ही प्रतिस्पर्धी एकाच संघाचे असल्याने, कारची निव्वळ कामगिरी समान असतानाही टायरचा कालावधी कसा निर्णायक ठरतो याचे उदाहरण होते.&lt;ref name=&quot;USA19_PIRELLI&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_RACEFANS&quot;/&gt;

हॅमिल्टनने शर्यतीपूर्वी पाचव्या क्रमांकावरून प्रारंभ केला असल्याने त्याची दुसरी जागा मिळवण्याची प्रक्रिया फक्त पिटस्टॉप वाचविण्यावर अवलंबून नव्हती. पहिल्या फेऱ्यांत स्थानवृद्धी, टायर घासून न घेता दीर्घ काळ स्थिर वेग ठेवणे आणि शेवटच्या टप्प्यात व्हर्सटॅपनचे आक्रमण रोखणे या सर्व गोष्टींचे महत्त्व होते. संघाने दोन चालकांसाठी भिन्न पिटवॉल निर्णय घेतल्यामुळे विजयासाठी अंतर्गत स्पर्धा कायम राहिली; याउलट हॅमिल्टनला वर्षभराच्या गुणांतील मोठ्या आघाडीचे फळ मिळाले.&lt;ref name=&quot;USA19_REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_PIRELLI&quot;/&gt;

व्हर्सटॅपनने तिसऱ्या स्थानावरून चांगली सुरुवात करत पहिल्या टप्प्यात दुसऱ्या स्थानाची लढत राखली. बोट्टासवर पिटस्टॉपच्या मदतीने आघाडी मिळविण्याचा प्रयत्न यशस्वी झाला नाही. रेड बुलने त्याच्या कारवरील नुकसानामुळे तसेच टायर व्यवस्थापनासाठी दोन-थांबा धोरण निवडले; संघाच्या शर्यतपश्चात प्रतिक्रियेनुसार काही वायुगतिकीय भागांची हानी असूनही त्याने अग्रगटाचा वेग टिकवला. शेवटच्या फेऱ्यांत हॅमिल्टनपर्यंत अंतर कमी होत असताना पिवळ्या झेंड्याच्या विभागात मागे टाकता न आल्याने त्याची दुसऱ्या स्थानाची शक्यता मर्यादित झाली.&lt;ref name=&quot;USA19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_PIRELLI&quot;/&gt;

अल्बोनची शर्यत सुरुवातीपासून वेगळ्या प्रकारची होती. सायेन्सशी झालेल्या पहिल्या वळणातील संपर्कानंतर कारचा पुढील विंग बदलणे आणि लगेच पिटलेनमध्ये जाणे भाग पडले. सॉफ्ट–मीडियम–मीडियम–सॉफ्ट अशी चार टप्प्यांची, तीन-पिटस्टॉप रणनीती स्वीकारून तो तळातून पाचव्या स्थानी पोहोचला. अडथळ्याशिवाय शर्यत केली असती तर त्याचे स्थान काय राहिले असते, याची खात्रीशीर गणना करता येत नाही; तरीही प्रत्यक्ष वारंवार ओव्हरटेक, पुरेसा टायर वेग आणि गुणपुनर्प्राप्ती यांमुळे रेड बुलला २५ गुण मिळाले.&lt;ref name=&quot;USA19_PIRELLI&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FIARACE&quot;/&gt;

फेरारीच्या प्रतिस्पर्ध्यांपैकी मर्सिडीज व रेड बुल यांनी शर्यतीतील टायर टिकाऊपणाशी अधिक चांगले जुळवून घेतले, असा निकालातील फरक सूचित करतो. तथापि नेमकी यांत्रिक रचना किंवा गुप्त शक्तियंत्र-विकासामुळेच अंतर पडले, असे पुराव्याविना ठाम सांगता येत नाही. फेरारीच्या अधिकृत प्रतिक्रिया विशेषतः व्हेटेलच्या सस्पेन्शन अडचणी आणि लक्लेरच्या पहिल्या टायरमधील पकड यांच्या चौकशीशी संबंधित होत्या; विश्लेषणात या दोन स्वतंत्र कारणांना वेगळे स्थान देणे आवश्यक आहे.&lt;ref name=&quot;USA19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_PIRELLI&quot;/&gt;

मॅक्लारेनने नॉरिस सातवा आणि सायेन्स आठवा अशा दोन गुणस्थानांमधून एकूण १० गुण मिळवले. सायेन्स पहिल्या वळणातील संपर्कानंतर मागे गेला व सॉफ्टवरून हार्डवर एकाच पिटस्टॉपमध्ये दीर्घ अंतिम टप्पा पूर्ण केला. नॉरिसने दोन वेळा पिटस्टॉप केल्याने अधिक ताज्या मीडियम टायरच्या जोरावर शेवटच्या फेऱ्यांत स्वतःच्या संघसहकाऱ्यालाच मागे टाकले. एकाच संघातील दोन चालकांनी वेगळ्या रणनीतीने किती भिन्न गती मिळवली हे या शेवटच्या स्थानबदलातून स्पष्ट होते; फक्त गुणांची बेरीज हा त्या फरकाचा पुरेसा तपशील नाही.&lt;ref name=&quot;USA19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_PIRELLI&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FIARACE&quot;/&gt;

रेनॉल्टचा रिकार्डो सॉफ्टवरून हार्डवर एकदा थांबून सहावा ठरला. पहिल्या फेऱ्यांत त्याने आक्रमक प्रगती केली, पण अल्बोनच्या ताज्या टायरवरील पुनरागमनाला रोखता आले नाही. दुसऱ्या रेनॉल्टचा हुल्केनबर्ग हार्ड–मीडियम–सॉफ्ट रणनीतीने नववा ठरला. त्याला रायकोनेनवरील एका चालीत ट्रॅकच्या मर्यादा ओलांडल्यामुळे मिळालेले स्थान परत द्यावे लागले; नंतर वैध ओव्हरटेक करून आणि अंतिम टप्प्यात इतरांच्या संपर्काचा फायदा घेऊन तो गुणांमध्ये आला. रेनॉल्टच्या दोघांनी मिळवलेले १० गुण त्यांना कारनिर्मात्यांच्या पाचव्या स्थानावर अधिक स्थिर ठेवणारे ठरले.&lt;ref name=&quot;USA19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_PIRELLI&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FIARACE&quot;/&gt;

रेसिंग पॉइंटच्या पेरेझने पिटलेनमधून सुरू करून दहाव्या स्थानी येत एक गुण मिळवला. नियमभंगानंतर चालकाला आधीच मोठा स्थानिक तोटा सहन करावा लागल्याने संघाने मीडियम-हार्डचा एक-पिटस्टॉप मार्ग निवडला; हार्ड टायरची सुमारे ३१ फेऱ्यांची शेवटची धाव त्याला गुणांच्या जवळ घेऊन आली. अंतिम फेरीतील क्व्यातशी धडक झाल्यानंतरही दंडामुळे पेरेझचा गुण परत मिळाला. संघातील स्ट्रोलला प्रारंभी गोंधळात काही स्थानांचा तोटा झाला आणि दोन-थांबा प्रयोग करूनही तो तेरावा राहिला.&lt;ref name=&quot;USA19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_PIRELLI&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FIARACE&quot;/&gt;

पेरेझच्या अधिकृत ग्रिडवरील पिटलेन-प्रारंभाचा निर्णय वजन तपासणीच्या सूचना न पाळणे व अतिरिक्त शक्तियंत्र घटक यांच्याशी संबंधित होता; त्याला पात्रता क्रमवारीतून सरळ विसावे ग्रिडस्थान दिले गेले नव्हते. याउलट क्व्यातला प्रत्यक्ष शर्यतीतील अंतिम फेरीच्या धडकेसाठी पाच सेकंदांची वेळशिक्षा मिळाली. ट्रॅक मर्यादा ओलांडल्यामुळे वळण क्रमांक १९ येथे काही वैयक्तिक वेळा बाद करण्याचे निर्णय हे दुसऱ्या प्रकारचे होते; अशा प्रत्येक नियमभंगाला अनिवार्यपणे शर्यतीच्या अंतिम क्रमात पाच सेकंद जोडले गेले, असा निष्कर्ष काढणे चुकीचे ठरेल.&lt;ref name=&quot;USA19_FIAGRID&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FIADEC31&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FIADEC36&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FIARACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_INDEX&quot;/&gt;

पिरेलीच्या स्पर्धा-पश्चात नोंदींत पहिल्या सहा चालकांमध्ये अनेक भिन्न रणनीती दिसतात. सर्वाधिक काळ हार्ड सी२ टायर वापरणाऱ्या महत्त्वाच्या उदाहरणांपैकी सायेन्सचा ३७ फेऱ्यांचा टप्पा आणि हॅमिल्टनचा ३२ फेऱ्यांचा अंतिम टप्पा होते. याउलट बोट्टासच्या पुन्हा मीडियमवर परतण्याच्या निर्णयाने शेवटच्या फेऱ्यांतील गती वाढवली. शर्यतीतील विजेता घोषित करताना या वेगळ्या रणनीतींचे संदर्भ देणे आवश्यक आहे; तसेच वेगवान फेरीसाठी सॉफ्ट सी४वर आलेल्या लक्लेरचा बोनस गुण हा रणनीतीची स्वतंत्र फलश्रुती होता.&lt;ref name=&quot;USA19_PIRELLI&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_RACEFANS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FIARACE&quot;/&gt;

मर्सिडीजच्या दोन चालकांच्या पिटस्टॉपच्या निवडीची सरळ तुलना करताना एक महत्त्वाची मर्यादा लक्षात घ्यावी लागते: दोन-थांबा यशस्वी झाला म्हणून एक-थांबा सर्वच चालकांसाठी चुकीचा होता, किंवा त्याउलट, असे म्हणता येत नाही. ट्रॅकवरील स्थान, प्रत्यक्ष मिळणारी मोकळी जागा, मागील कारमुळे निर्माण होणारी अस्वच्छ हवा आणि चालकाच्या उपलब्ध नवीन- वापरलेल्या टायर संचांवर प्रत्येक पद्धतीचा परिणाम अवलंबून असतो. बोट्टासने दुसऱ्यांदा थांबल्यावर पुढे जाण्यासाठी पुरेसा वेळ व वेग उपलब्ध होता; हॅमिल्टनने एक-थांबा स्वीकारताना स्वतःच्या टायरचा वापर दीर्घकाळ नियंत्रित करून पिटलेनमधील एक संपूर्ण वेळतोटा वाचवण्याचा प्रयत्न केला. दोन्ही पर्यायांचे फायदे प्रत्यक्ष बदलत्या अंतरात दिसले, म्हणून अंतिम ओव्हरटेकला शर्यतीतील एका निर्णयाचा चमत्कार म्हणून न पाहता अनेक फेऱ्यांत उभारलेल्या टायर-अंतराचा परिणाम म्हणणे अधिक अचूक ठरते.&lt;ref name=&quot;USA19_PIRELLI&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_RACEFANS&quot;/&gt;

सर्किट ऑफ द अमेरीकाजच्या पहिल्या विभागात जलद दिशाबदल, मधल्या विभागात मोठ्या वेगाने जाणारी सरळ रेषा आणि अंतिम विभागात संथ वळणे असल्याने कार एका वेळी सर्व विभागांमध्ये सारखी सक्षम राहीलच असे नाही. पहिल्या सरावातील व्हर्सटॅपनची सर्वोच्च वेळ, दुसऱ्या सरावातील हॅमिल्टनचे नेतृत्व आणि तिसऱ्या सरावात मॅक्लारेनच्या नॉरिसने दाखवलेला तुलनेने चांगला एकेरी वेग या गोष्टींची रविवारच्या क्रमवारीशी तुलना केली असता याची जाणीव होते. मर्सिडीजने शर्यतीतील सुसंगत वेग व टायर टिकाऊपणा मिळवला; फेरारीने पात्रतेतील जवळजवळ पोल मिळवूनही दोन भिन्न समस्यांमुळे शर्यत अडचणीत घालवली. त्यामुळे वेगवान सराव फेरी, पात्रतेतील पूर्ण शक्तीचा प्रयत्न आणि ५६ फेऱ्यांतील दीर्घ पल्ल्याचे व्यवस्थापन हे तीन अलग डेटा-संदर्भ आहेत.&lt;ref name=&quot;USA19_FIAP1&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FIAP2&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FIAP3&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FIAQ&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_DEBRIEF&quot;/&gt;

गुण मिळवणाऱ्या मध्यगटातील चालकांच्या तुलनेत कारच्या संपूर्ण शर्यतीतील फेऱ्यांची संख्या आणि टायर टप्प्यांचे विभाजन लक्षात घेतले तर नॉरिस, सायेन्स, रिकार्डो, हुल्केनबर्ग व पेरेझ यांच्या निकालात सूक्ष्म फरक दिसतो. नॉरिसचे दोन थांबे त्याला शेवटच्या टप्प्यात सायेन्सच्या पुढे घेऊन गेले; सायेन्सच्या एकाच थांब्यामुळे प्रारंभी वेळ वाचला, परंतु अंतिम वेगाने मर्यादा ठरली. रिकार्डोने एक थांब्यावर सहावे स्थान राखले; हुल्केनबर्गला दोन थांब्यांनी नंतर स्थान मिळवता आले. पेरेझने खराब सुरुवातीच्या प्रत्यक्ष स्थानातून गुण मिळवताना स्वच्छ रेसलाइनपेक्षा दीर्घ टायर-संचाचा अधिक फायदा घेतला. अशा वेगळ्या पद्धतींतून समान दहा गुण मिळणाऱ्या मॅक्लारेन व रेनॉल्टची अंतर्गत कामगिरी मात्र एकसारखी नव्हती.&lt;ref name=&quot;USA19_PIRELLI&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_RACEFANS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FIARACE&quot;/&gt;

=== मध्यगटातील स्थानलढती आणि माघारी ===

पहिल्या फेरीतील संपर्कानंतर अल्बोनने तीन वेगवेगळ्या पिटस्टॉपमुळे चार टायर टप्प्यांत स्पर्धा केली; अनेक प्रतिस्पर्ध्यांना मागे टाकत त्याने पाचवे स्थान मिळवले. मॅक्लारेनच्या सायेन्सची पहिल्या वळणातील घसरण आणि नॉरिसच्या दोन-थांबा धोरणामुळे दोघांची शर्यत वेगळी विकसित झाली. रेनॉल्टचा रिकार्डो सुरुवातीपासूनच मजबूत होता आणि त्याने सहाव्या स्थानासाठी स्पर्धा नियंत्रित केली. नॉरिस सातवा आणि एक थांबा केलेला सायेन्स आठवा राहिला; हुल्केनबर्ग दोन थांब्यांनी नववा ठरला.&lt;ref name=&quot;USA19_PIRELLI&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FIARACE&quot;/&gt;

पेरेझने पिटलेनमधून सुरुवात करून मीडियम-हार्ड एक-थांबा रणनीतीचा उपयोग केला आणि शेवटी गुणांच्या स्थानापर्यंत पोहोचला. शेवटच्या फेरीत क्व्यातशी त्याचा संपर्क झाला. क्व्यातने प्रत्यक्ष रेषा ओलांडताना दहावे स्थान घेतले होते; परंतु कार क्रमांक २६ला धडक घडवल्याबद्दल पाच सेकंदांची शिक्षा झाल्याने तो अधिकृत निकालात बाराव्या स्थानी गेला, तर पेरेझला दहावे स्थान आणि एक गुण मिळाला. शर्यतीतील मूळ रेषा ओलांडण्याचा क्रम आणि अंतिम एफ.आय.ए. वर्गीकरण यांत हा आवश्यक फरक आहे.&lt;ref name=&quot;USA19_REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FIARACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_INDEX&quot;/&gt;

हासच्या मॅग्नसनला ब्रेकसंबंधित बिघाडामुळे शेवटच्या काही फेऱ्यांत निवृत्त व्हावे लागले; ग्रोझाँ पंधरावा राहिला. विलियम्सच्या कुबिकाने हायड्रॉलिक अडचणीमुळे ३१ फेऱ्यांनंतर निवृत्ती घेतली, तर रसलने ५४ फेऱ्या करून सतरावे स्थान नोंदवले. टोरो रोसोचा गॅस्ली उशिरा झालेल्या संपर्कानंतर माघारी गेला, तर क्व्यातचा दंड संघाच्या गुणांच्या आशांना बाधक ठरला. स्पर्धेत सुरक्षा कार किंवा आभासी सुरक्षा कारमुळे निर्णायक मोफत पिटस्टॉपचा टप्पा निर्माण झाला नव्हता.&lt;ref name=&quot;USA19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FIARACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_REPORT&quot;/&gt;

मॅक्लारेनच्या तुलनेत रेनॉल्टने एका चालकाला सहाव्या स्थानावर आणले असले तरी दोन्ही संघांचे त्या दिवशीचे गुण समान होते. त्यामुळे २०१९ च्या मध्यगटातील स्पर्धेचा विचार करताना एखाद्या एका कारचे सर्वोत्तम स्थान आणि कारनिर्मात्यांच्या दोन कारांच्या एकूण गुणांची बेरीज वेगळी ठेवावी लागते. अधिकृत गुणपत्रकानुसार मॅक्लारेन १२१ आणि रेनॉल्ट ८३ गुणांवर पोहोचले; उरलेल्या फेऱ्यांत चौथ्या स्थानाची शर्यत कशी विकसित होईल यासाठी हा फरक महत्त्वाचा होता.&lt;ref name=&quot;USA19_FIAPOINT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_DEBRIEF&quot;/&gt;

टोरो रोसोसाठी गॅस्लीने पात्रता फेरीत दहावे स्थान मिळवले होते आणि बराच काळ गुणांसाठी आव्हान दिले; परंतु शेवटच्या टप्प्यातील संपर्कानंतर त्याला कार शर्यतीतून परत घ्यावी लागली. क्व्यातने प्रत्यक्ष दहाव्या स्थानावर पूर्ण केले असले तरी शेवटच्या फेरीतील पेरेझसोबतच्या संपर्काबद्दल एफ.आय.ए.ने पाच सेकंदांची शिक्षा दिली. यामुळे तो बाराव्या स्थानी गेला आणि त्या दिवसाचे संभाव्य गुण नष्ट झाले. क्व्यातच्या वक्तव्यात निर्णयाबद्दल असहमती व्यक्त झाली होती; ती चालकाची भूमिका असून अंतिम क्रमवारीतील अधिकृत निर्णय बदलत नाही.&lt;ref name=&quot;USA19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FIARACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_INDEX&quot;/&gt;

विलियम्ससाठी स्पर्धात्मक वेगाचा अभाव आणि विश्वसनीयता हे दोन्ही प्रश्न होते. रसलला पहिल्या सरावात लतीफीसाठी कार द्यावी लागली असली तरी त्याने पुढील सराव, पात्रता व शर्यतीत नियमित सहभाग घेतला. शर्यतीत त्याने ५४ फेऱ्या पूर्ण केल्या आणि सतरावा राहिला; कुबिकाला हायड्रॉलिक बिघाडामुळे ३१ फेऱ्यांनंतर निवृत्ती घ्यावी लागली. एका कारचा वेग कमी असणे आणि दुसरी कार तांत्रिक बिघाडाने गमावणे हे स्वतंत्र निष्कर्ष आहेत. विलियम्सचा वर्षभरातील एकमेव गुण या शर्यतीत वाढला नाही.&lt;ref name=&quot;USA19_FIAP1&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FIARACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FIAPOINT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_DEBRIEF&quot;/&gt;

=== अंतिम निकाल आणि अजिंक्यपदाचा निर्णय ===

बोट्टासने १:३३:५५.६५३ या कालावधीत सर्व ५६ फेऱ्या पूर्ण करून २०१९ हंगामातील चौथा विजय मिळवला. हॅमिल्टन दुसऱ्या, व्हर्सटॅपन तिसऱ्या व लक्लेर चौथ्या स्थानावर राहिला. लक्लेरने ४४व्या फेरीत १:३६.१६९ ही सर्वात वेगवान फेरी नोंदवून एक बोनस गुण मिळवला. अधिकृत गुणतालिकेत हॅमिल्टन ३८१ आणि बोट्टास ३१४ गुणांवर पोहोचले; उरलेल्या दोन शर्यतींच्या आधीच हे अंतर संपुष्टात आणणे शक्य नसल्याने हॅमिल्टनचे सहावे जागतिक चालक अजिंक्यपद निश्चित झाले.&lt;ref name=&quot;USA19_FIARACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FIAPOINT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FIAFAST&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_REPORT&quot;/&gt;

लक्लेरच्या पहिल्या मीडियम टायर संचात अपेक्षित पकड न मिळाल्याने चौथ्या स्थानापुढे तो येऊ शकला नाही. त्याने मीडियम, हार्ड आणि शेवटी सॉफ्ट असा तीन मिश्रणांचा दोन-थांबा मार्ग वापरला. अंतिम सॉफ्ट टायरवर ४४व्या फेरीत त्याने १:३६.१६९ ही विक्रमी फेरी पूर्ण केली; चौथ्या स्थानाचे १२ गुण आणि सर्वात वेगवान फेरीचा एक गुण असे मिळून १३ गुण झाले. त्यामुळे एकेरी वेगवान फेरी आणि पूर्ण ५६ फेऱ्यांची स्पर्धात्मक गती हे वेगवेगळे मूल्यांकन घटक ठरतात.&lt;ref name=&quot;USA19_FIAFAST&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FIARACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_PIRELLI&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_DEBRIEF&quot;/&gt;

अल्फा रोमियोच्या रायकोनेनने अकराव्या स्थानी येऊन गुण जवळून गमावले; जोव्हिनाझी चौदावा ठरला. दोन्ही गाड्यांना सुरुवातीच्या आणि नंतरच्या टायर टप्प्यांत वेग टिकवून ठेवण्यात अडचणी आल्या. रायकोनेनने सॉफ्ट–हार्ड–सॉफ्ट आणि जोव्हिनाझीने मीडियम–हार्ड–सॉफ्ट असा वेगळा मार्ग निवडला, पण प्रतिस्पर्धी संघांच्या रणनीती व अंतिम लढतींमध्ये स्थान वाढवणे पुरेसे झाले नाही. कारनिर्मात्यांच्या गुणांत अल्फा रोमियो ३५वरच राहिला, तर रेसिंग पॉइंट ६५ व टोरो रोसो ६४ गुणांवर होते.&lt;ref name=&quot;USA19_PIRELLI&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FIAPOINT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_DEBRIEF&quot;/&gt;

क्व्यात आणि पेरेझमधील अखेरच्या फेरीचा संपर्क हा वेगळा, मुख्य शर्यतीतील निर्णय होता. तो रेसिंग पॉइंटच्या दोन्ही चालकांच्या रणनीतीपेक्षा नियमांच्या परिणामी गुण बदलणारा प्रसंग ठरला. नोंदवलेल्या अंतिम क्रमवारीत पेरेझ दहावा आणि क्व्यात बारावा आहे; शर्यतीतून थेट दिसणाऱ्या स्थानावरून गुणांची बेरीज स्वतः बदलल्यास चूक होईल. तसेच वळण क्रमांक १९ येथे ट्रॅक मर्यादा ओलांडल्यामुळे विशिष्ट वेगवान फेऱ्या बाद झाल्या, म्हणून त्या हटवलेल्या वेळा ‘सर्वात वेगवान फेरी’च्या अधिकृत तक्त्यात स्वतःहून घालता येत नाहीत. वर्गीकरण, टायर वेळा, तपासण्या आणि दंड या चार स्वतंत्र पुराव्यांचे एकत्र वाचन केल्यावरच अचूक शर्यत-नोंद तयार होते.&lt;ref name=&quot;USA19_FIARACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FIAFAST&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_INDEX&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_DEBRIEF&quot;/&gt;

=== शर्यतीनंतरचे निर्णय, अंतिम वर्गीकरण आणि अजिंक्यपदावरील परिणाम ===

बोट्टासने २०१९ मधील चौथा विजय जिंकला; त्याच्या पात्रता फेरीतील ०.०१२ सेकंदांचा पोल फरक आणि शेवटच्या टप्प्यातील प्रत्यक्ष ओव्हरटेक हे त्या विजयाचे वेगवेगळे घटक होते. मात्र चालक अजिंक्यपदाचा निकाल त्याच्या विरोधात गेला. ऑस्टिनपूर्वीचे ७४ गुणांचे अंतर हॅमिल्टनच्या दुसऱ्या स्थानामुळे ६७वर आले आणि उरलेल्या दोन शर्यतींमध्ये इतके गुण भरून काढणे अशक्य होते. त्यामुळे शर्यत विजेता आणि विश्वविजेता वेगळे होते; सहावे अजिंक्यपद हॅमिल्टनच्या पूर्ण हंगामातील परिणामकारक सातत्याचे प्रतीक ठरले.&lt;ref name=&quot;USA19_FIAPOINT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_DEBRIEF&quot;/&gt;

हाससाठी घरच्या अमेरिकन ग्रांप्रीतील निकाल कठीण होता. शुक्रवारी ग्रोझाँच्या अपघातामुळे संघाला कार आणि नव्या पुढील विंगच्या चाचण्यांच्या कार्यक्रमात व्यत्यय सहन करावा लागला. शर्यतीच्या सुरुवातीला मॅग्नसन काही स्थानांनी पुढे आला, पण कारला आवश्यक पकड आणि अपेक्षित लांब पल्ल्याची गती न मिळाल्याने तो मागे पडला; शेवटी ब्रेकसंबंधित बिघाडामुळे निवृत्त झाला. ग्रोझाँ पंधरावा राहिला. हंगामातील त्या वेळचे कारनिर्माता गुण २८ होते; ही आकडेवारी कारवरील चाचणी, टायर व्यवस्थापन आणि प्रत्यक्ष गुणप्राप्ती यांतील अंतर दाखवते.&lt;ref name=&quot;USA19_FRIDAY&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FIAPOINT&quot;/&gt;

या शर्यतीनंतर चालक क्रमवारीत हॅमिल्टन ३८१, बोट्टास ३१४, लक्लेर २४९, व्हर्सटॅपन २३५ आणि व्हेटेल २३० गुणांवर होते. कारनिर्मात्यांमध्ये मर्सिडीज ६९५, फेरारी ४७९ व रेड बुल ३६६ गुणांवर होते. पुढील ब्राझिलियन आणि अबु धाबी ग्रांप्रीपूर्वी चालक अजिंक्यपद निश्चित झाले होते; मात्र उर्वरित गुण आणि मध्यगटातील अनेक क्रमांकांसाठी स्पर्धा खुली राहिली. यामुळे ऑस्टिनमधील घटना २०१९ हंगामात विजय आणि वर्षाअखेरीचा मुकुट वेगवेगळ्या चालकांकडे जाण्याचा महत्त्वाचा संदर्भ ठरली.&lt;ref name=&quot;USA19_FIAPOINT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_REPORT&quot;/&gt;

शर्यतीचे अधिकृत वर्गीकरण कोणत्या दस्तऐवजाच्या आधारे घेतले आहे हा मुद्दा अशा ऐतिहासिक लेखात महत्त्वाचा ठरतो. अंतिम ग्रिडसाठी ३ नोव्हेंबरचा दस्तऐवज ४९, शर्यतीच्या प्रत्यक्ष वर्गीकरणासाठी त्याच दिवशीचा दस्तऐवज ६७ आणि अजिंक्यपदासाठी दस्तऐवज ६८ स्वतंत्रपणे वापरणे आवश्यक आहे. पेरेझसंबंधी आधीच्या वजन तपासणीच्या निर्णयात पिटलेनमधून प्रारंभ अनिवार्य केला गेला; पुढील पॉवर युनिट निर्णयात त्याला मागील क्रमांकावर ठेवण्याची शिक्षा नमूद होती, पण ती आधीची पिटलेन अट रद्द करत नव्हती. अंतिम ग्रिडवरील नोंद त्या दोन्ही निर्णयांचा परिणाम असल्यामुळे वेळसारणीतील विसावे पात्रता स्थान हे प्रत्यक्ष क्रमांकित ग्रिडवरील विसावे स्थान नव्हते.&lt;ref name=&quot;USA19_FIAGRID&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FIADEC31&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FIADEC36&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;USA19_FIAQ&quot;/&gt;

== निकालानंतर गुणतालिका ==

खालील गुणतालिका एफ.आय.ए.च्या ३ नोव्हेंबर २०१९ रोजी प्रसिद्ध झालेल्या दस्तऐवज ६८मधील क्रमवारीनुसार आहे. ती या ग्रांप्रीनंतरची तत्कालीन अधिकृत स्थिती दर्शवते; त्यानंतरच्या ब्राझिलियन व अबु धाबी शर्यतीतील बदल येथे समाविष्ट नाहीत.&lt;ref name=&quot;USA19_FIAPOINT&quot;/&gt;

=== चालक अजिंक्यपद गुणतालिका ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! चालक !! संघ !! गुण
|-
| १ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ३८१
|-
| २ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || ३१४
|-
| ३ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || २४९
|-
| ४ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || २३५
|-
| ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || २३०
|-
| ६ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ८४
|-
| ७ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || ८०
|-
| ८ || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || ७७
|-
| ९ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || ४६
|-
| १० || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || ४४
|-
| ११ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || ४१
|-
| १२ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || ३७
|-
| १३ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || ३४
|-
| १४ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ३१
|-
| १५ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || २१
|-
| १६ || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || २०
|-
| १७ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || ८
|-
| १८ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ४
|-
| १९ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १
|-
| २० || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;USA19_FIAPOINT&quot;/&gt;
|}

=== कारनिर्माते अजिंक्यपद गुणतालिका ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कारनिर्माता !! गुण
|-
| १ || [[मर्सिडीज]] || ६९५
|-
| २ || [[फेरारी]] || ४७९
|-
| ३ || [[रेड बुल रेसिंग]] || ३६६
|-
| ४ || [[मॅक्लारेन]] || १२१
|-
| ५ || [[रेनॉल्ट]] || ८३
|-
| ६ || [[रेसिंग पॉइंट]] || ६५
|-
| ७ || [[टोरो रोसो]] || ६४
|-
| ८ || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ३५
|-
| ९ || [[हास]] || २८
|-
| १० || [[विलियम्स रेसिंग]] || १
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;USA19_FIAPOINT&quot;/&gt;
|}

== हे सुद्धा पहा ==

* [[फॉर्म्युला वन]]

* [[युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री]]

* [[सर्किट ऑफ द अमेरीकाज]]

* [[२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम]]

* [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]]

* [[फॉर्म्युला वन चालक यादी]]

* [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]]

* [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]]

* [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]]

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}

==तळटीप==
{{reflist|group=टीप}}

== बाह्य दुवे ==

* [https://www.formula1.com/en/racing/2019/united-states युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री : फॉर्म्युला वनचा अधिकृत कार्यक्रम]

* [https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1018/united-states/race-result युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री : अधिकृत अंतिम शर्यत निकाल]

* [https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2019/eventtiming-information-16 एफ.आय.ए. : युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री निर्णय व वेळमापन दस्तऐवज]

{{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत
| हंगाम = २०१९
| ग्रांप्री = युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री
| हंगामातील_मागील_शर्यत = २०१९ मेक्सिकन ग्रांप्री
| हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०१९ ब्राझिलियन ग्रांप्री
| ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१८ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री
| ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२१ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री
}}

{{२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम}}

{{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}}

[[वर्ग:युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री]]

[[वर्ग:२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम]]</text>
      <sha1>anto0rs76laqhd73uz8n8mahv3iqhub</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>२०१९ ब्राझिलियन ग्रांप्री</title>
    <ns>0</ns>
    <id>250281</id>
    <revision>
      <id>2728301</id>
      <parentid>2727472</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T14:13:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Koolkrazy</username>
        <id>1591</id>
      </contributor>
      <comment>/* मुख्य शर्यतीनंतरचे विश्लेषण */</comment>
      <origin>2728301</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="131865" sha1="k51pdpznd4wedz5bqxsdqo3xgud97mw" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत माहिती
| प्रकार = एफ.१
| देश = ब्राझील
| ग्रांप्री = ब्राझिलियन
| चित्र = Autódromo José Carlos Pace (AKA Interlagos) track map.svg
| चित्र_शीर्षक = साओ पाउलोतील अटोड्रोम जोस कार्लोस पेसचा शर्यतीसाठी वापरलेला मार्गनकाशा
| दिनांक = १७ नोव्हेंबर
| वर्ष = २०१९
| अधिकृत_नाव = फॉर्म्युला वन हायनेकेन ब्राझिलियन ग्रांप्री २०१९
| शर्यत_क्रमांक = २०
| हंगामात_एकूण_शर्यती = २१
| शर्यतीचे_ठिकाण = [[अटोड्रोम जोस कार्लोस पेस]], साओ पाउलो
| सर्किट_प्रकार = कायमस्वरूपी मोटारशर्यत मार्ग
| सर्किट_अंतर_किमी = ४.३०९
| सर्किट_अंतर_मैल = २.६७७
| एकूण_फेऱ्या = ७१
| एकूण_अंतर_किमी = ३०५.८७९
| एकूण_अंतर_मैल = १९०.०६४
| हवामान = कोरडे व उबदार; शुक्रवारचा पहिला सराव पावसामुळे प्रभावित
| पोल_चालक = [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]]
| पोल_देश = नेदरलँड्स
| पोल_संघ = [[रेड बुल रेसिंग]]
| पोल_वेळ = १:०७.५०८
| जलद_चालक = [[वालट्टेरी बोट्टास]]
| जलद_देश = फिनलंड
| जलद_संघ = [[मर्सिडीज]]
| जलद_वेळ = १:१०.६९८
| जलद_फेरी = ४३
| पहिला_चालक = [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]]
| पहिला_देश = नेदरलँड्स
| पहिला_संघ = [[रेड बुल रेसिंग]]
| दुसरा_चालक = [[पियर गॅस्ली]]
| दुसरा_देश = फ्रान्स
| दुसरा_संघ = [[टोरो रोसो]]
| तिसरा_चालक = [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]]
| तिसरा_देश = स्पेन
| तिसरा_संघ = [[मॅक्लारेन]]
| हंगामातील_मागील_शर्यत = २०१९ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री
| हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०१९ अबु धाबी ग्रांप्री
| ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१८ ब्राझिलियन ग्रांप्री
| ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = 
}}

'''२०१९ ब्राझिलियन ग्रांप्री''' (अधिकृत नाव '''फॉर्म्युला वन हायनेकेन ब्राझिलियन ग्रांप्री २०१९''') ही [[२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम]]ातील २०वी आणि एकूण २१ पैकी उपांत्य शर्यत होती. रविवार, १७ नोव्हेंबर २०१९ रोजी ब्राझीलमधील [[साओ पाउलो]] येथील [[अटोड्रोम जोस कार्लोस पेस]] येथे ७१ फेऱ्यांची शर्यत झाली. [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]]ने [[रेड बुल रेसिंग]]साठी विजय मिळवला; [[पियर गॅस्ली]] दुसरा व [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] तिसरा ठरला. पोल स्थान व्हर्सटॅपनने १:०७.५०८ वेळेसह जिंकले, तर [[वालट्टेरी बोट्टास]]ने ४३व्या फेरीत १:१०.६९८ ही सर्वात वेगवान फेरी नोंदवली. बोट्टास शर्यतीतून निवृत्त झाल्यामुळे त्याला २०१९ च्या गुणनियमांनुसार सर्वात वेगवान फेरीचा अतिरिक्त गुण मिळाला नाही.&lt;ref name=&quot;BRA19_EVENT&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/racing/2019/brazil |title=ब्राझिलियन ग्रांप्री : अधिकृत कार्यक्रम |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_FIAQUAL&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20Brazilian%20Grand%20Prix%20-%20Final%20Qualifying%20Classification.pdf |title=एफ.आय.ए. दस्तऐवज २५ : अंतिम पात्रता निकाल |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=१६ नोव्हेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_FIARACE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20Brazilian%20Grand%20Prix%20-%20Final%20Race%20Classification.pdf |title=एफ.आय.ए. दस्तऐवज ४४ : अंतिम शर्यत वर्गीकरण |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=१७ नोव्हेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_FAST&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1019/brazil/fastest-laps |title=ब्राझिलियन ग्रांप्री : सर्वात वेगवान फेऱ्या |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=१७ नोव्हेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;

शर्यतीच्या अंतिम टप्प्यात दोन सुरक्षा-कार कालखंड, दोन्ही फेरारी चालकांतील धडक आणि [[लुइस हॅमिल्टन]]–[[अलेक्झांडर अल्बोन]] संपर्क यांमुळे निकालात महत्त्वाचे बदल झाले. हॅमिल्टनने तिसऱ्या स्थानावर अंतिम रेषा पार केली; मात्र शर्यतीनंतरची पाच सेकंदांची शिक्षा लागू झाल्यावर त्याचे स्थान सातवे झाले आणि सायेन्सला कारकिर्दीतील पहिले अधिकृत पोडियम मिळाले. गॅस्लीचे हेही पहिले फॉर्म्युला वन पोडियम होते.&lt;ref name=&quot;BRA19_REPORT&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/brazilian-grand-prix-2019-race-report-highlights.4VPqubaA8LitJHtDBtLgQr |title=व्हर्सटॅपनचा विजय आणि नाट्यमय अंतिम फेऱ्यांचा अहवाल |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=१७ नोव्हेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_FIARACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_DEC_HAM&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20Brazilian%20Grand%20Prix%20-%20Offence%20-%20Car%2044%20%28incident%20with%20car%2023%20in%20turn%2010%29.pdf |title=एफ.आय.ए. दस्तऐवज ३८ : हॅमिल्टनवर पाच सेकंदांची शिक्षा |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=१७ नोव्हेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_DEBRIEF&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-the-teams-said-race-day-in-brazil-2019.3lIeOsOy35GXLjTKeUd9EP |title=ब्राझिलियन शर्यतीनंतर दहा संघांचे अधिकृत विश्लेषण |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=१७ नोव्हेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;

== पार्श्वभूमी ==

=== शर्यतीपूर्वीची अजिंक्यपदाची स्थिती ===

ऑस्टिनमधील मागील शर्यतीनंतर हॅमिल्टनने ३८१ गुणांसह सहावे चालक अजिंक्यपद निश्चित केले होते. बोट्टास ३१४ गुणांवर होता आणि व्हर्सटॅपन, लक्लेर व व्हेटेल यांच्यात तिसऱ्या क्रमांकासाठी स्पर्धा सुरू होती. मर्सिडीजचे कारनिर्मात्यांचे अजिंक्यपदही याआधी निश्चित झाले होते; तरी रेड बुल आणि फेरारीसाठी उर्वरित दोन शर्यतींत सन्मानाचे निकाल व चालक गुणतालिकेतील स्थान महत्त्वाचे होते.&lt;ref name=&quot;BRA19_FIAPOINT&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20Brazilian%20Grand%20Prix%20-%20Championship%20Points.pdf |title=एफ.आय.ए. दस्तऐवज ४५ : अजिंक्यपद गुण |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=१७ नोव्हेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_EVENT&quot;/&gt;

मध्यगटात मॅक्लारेन चौथ्या स्थानावर, तर रेनॉल्ट, रेसिंग पॉइंट, टोरो रोसो आणि अल्फा रोमियो यांच्यात गुणांची चुरस होती. या संघांची शर्यतीतील प्रत्यक्ष कामगिरी आणि रविवारच्या दुहेरी सुरक्षा कारमुळे निर्माण झालेले अवसर अंतिम गुणांमध्ये महत्त्वाचे ठरले. २०१९ च्या नियमांनुसार पहिल्या दहा अधिकृत स्थानांना अनुक्रमे २५, १८, १५, १२, १०, ८, ६, ४, २ आणि १ गुण दिले जात, तर सर्वात वेगवान फेरी पूर्ण करणारा चालक अंतिम पहिल्या दहांत असल्यासच एक अतिरिक्त गुण मिळत असे.&lt;ref name=&quot;BRA19_FIAPOINT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_FIARACE&quot;/&gt;

=== सर्किट आणि स्पर्धा कार्यक्रम ===

साओ पाउलोतील [[अटोड्रोम जोस कार्लोस पेस]] हा ४.३०९ किमीचा घड्याळाच्या विरुद्ध दिशेने वापरला जाणारा मार्ग असून ७१ फेऱ्यांसाठी अधिकृत शर्यत अंतर ३०५.८७९ किमी होते. वळणांची मालिका, उंच-सखल मार्ग आणि प्रदीर्घ चढणीवरील मुख्य सरळ रेषा या ठिकाणच्या आक्रमक ओव्हरटेकिंगसाठी आणि रणनीतीसाठी महत्त्वाच्या होत्या. शुक्रवार, १५ नोव्हेंबरला दोन मुक्त सराव, शनिवार, १६ नोव्हेंबरला तिसरा सराव व पात्रता फेरी आणि रविवार, १७ नोव्हेंबरला मुख्य शर्यत अशा नेहमीच्या बिगर-स्प्रिंट पद्धतीने कार्यक्रम झाला.&lt;ref name=&quot;BRA19_EVENT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_FIARACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_COMMONS&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Aut%C3%B3dromo_Jos%C3%A9_Carlos_Pace_%28AKA_Interlagos%29_track_map.svg |title=अटोड्रोम जोस कार्लोस पेसचा मार्गनकाशा |प्रकाशक=विकिमीडिया कॉमन्स}}&lt;/ref&gt;

२०१९ मध्ये ब्राझीलमधील हा कार्यक्रम ब्राझिलियन ग्रांप्री या नावानेच झाला होता. पुढील हंगामात नियोजित शर्यत झाली नाही आणि त्यानंतर याच ठिकाणी झालेल्या २०२१ च्या शर्यतीला स्वतंत्र साओ पाउलो ग्रांप्री हे नाव देण्यात आले. त्यामुळे नावाच्या दृष्टीने नसलेली पुढील «ब्राझिलियन» आवृत्ती तयार करून नेव्हिगेशनमध्ये घालण्यात आलेली नाही.&lt;ref name=&quot;BRA19_EVENT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_INDEX&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/documents/championships/fia-formula-one-world-championship-14/season/season-2019-971/event/Brazilian%20Grand%20Prix |title=२०१९ ब्राझिलियन ग्रांप्री : एफ.आय.ए. निर्णयपत्रे |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}&lt;/ref&gt;

=== सहभागी चालक आणि संघ ===

अधिकृत मुख्य स्पर्धेच्या प्रवेशयादीत दहा संघांचे २० चालक होते. विलियम्सच्या [[जॉर्ज रसल]]ऐवजी कॅनेडियन राखीव चालक [[निकोलस लतीफी]]ने शुक्रवारच्या पहिल्या मुक्त सरावात ४० क्रमांकाची कार चालवली; रसल पुढील दोन्ही सरावांत, पात्रता फेरीत आणि शर्यतीत परतला. त्यामुळे खालील मुख्य प्रवेशयादीत रसल, तर पहिल्या सरावाच्या निकालांत लतीफी योग्य कार क्रमांकासह नोंदवला आहे.&lt;ref name=&quot;BRA19_FIAP1&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20Brazilian%20Grand%20Prix%20-%20P1%20Classification.pdf |title=एफ.आय.ए. दस्तऐवज ९ : पहिला सराव |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=१५ नोव्हेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_FIAP2&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20Brazilian%20Grand%20Prix%20-%20P2%20Classification.pdf |title=एफ.आय.ए. दस्तऐवज १० : दुसरा सराव |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=१५ नोव्हेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_FIAGRID&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20Brazilian%20Grand%20Prix%20-%20Final%20Starting%20Grid.pdf |title=एफ.आय.ए. दस्तऐवज ३२ : अंतिम सुरुवातीची क्रमवारी |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=१७ नोव्हेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! संघ !! चालक !! कार क्र.
|-
| [[मर्सिडीज]] || [[लुइस हॅमिल्टन]] || ४४
|-
| [[मर्सिडीज]] || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || ७७
|-
| [[फेरारी]] || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || ५
|-
| [[फेरारी]] || [[शार्ल लक्लेर]] || १६
|-
| [[रेड बुल रेसिंग]] || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || ३३
|-
| [[रेड बुल रेसिंग]] || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || २३
|-
| [[रेनॉल्ट]] || [[डॅनियल रिकार्डो]] || ३
|-
| [[रेनॉल्ट]] || [[निको हुल्केनबर्ग]] || २७
|-
| [[हास]] || [[केविन मॅग्नसन]] || २०
|-
| [[हास]] || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || ८
|-
| [[मॅक्लारेन]] || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || ५५
|-
| [[मॅक्लारेन]] || [[लॅन्डो नॉरिस]] || ४
|-
| [[रेसिंग पॉइंट]] || [[सर्जिओ पेरेझ]] || ११
|-
| [[रेसिंग पॉइंट]] || [[लान्स स्ट्रोल]] || १८
|-
| [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || [[किमी रायकोनेन]] || ७
|-
| [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || ९९
|-
| [[टोरो रोसो]] || [[डॅनिल क्व्यात]] || २६
|-
| [[टोरो रोसो]] || [[पियर गॅस्ली]] || १०
|-
| [[विलियम्स रेसिंग]] || [[जॉर्ज रसल]] || ६३
|-
| [[विलियम्स रेसिंग]] || [[रॉबर्ट कुबिका]] || ८८
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;BRA19_INDEX&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_FIAGRID&quot;/&gt;
|}

=== टायर ===

पिरेलीने या स्पर्धेसाठी सी१ हार्ड (पांढरी पट्टी), सी२ मीडियम (पिवळी) आणि सी३ सॉफ्ट (लाल) ही तीन मिश्रणे निवडली होती. प्रत्येक चालकाचे एकूण १३ कोरड्या टायर संच असले तरी त्यांचे वाटप प्रत्येक चालकासाठी एकसारखे नव्हते. उपलब्ध अधिकृत आणि समकालीन चालकनिहाय निवडींमध्ये सी१ चे साधारण १–२, सी२ चे१–४ आणि सी३ चे ८–१० संच दिसतात; कोणत्याही एक चालकासाठी हे सर्व किमान/कमाल आकडे एकाच वेळी लागू होतात असे मानू नये.{{refn|group=टीप|पात्रता सत्रासाठी राखलेला सॉफ्ट संच, शर्यतीसाठी राखलेले हार्ड व मीडियम संच आणि संघांनी निवडलेले उर्वरित संच यांची बेरीज प्रत्येकासाठी १३ होते. अलग चालकांच्या नेमक्या निवडी वेगवेगळ्या होत्या.}} शुक्रवारची ओली हवा आणि रविवारी वाढलेले तापमान यामुळे टायर टिकाऊपणाविषयीचा आढावा बदलला.&lt;ref name=&quot;BRA19_PIRELLIPRE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://press.pirelli.com/2019-brazilian-grand-prix---preview/ |title=पिरेली : ब्राझिलियन ग्रांप्रीची पूर्वतयारी |प्रकाशक=पिरेली}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_TYRE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-tyres-have-the-teams-and-drivers-picked-for-brazil.1z8SmQ4VAHz2QGz3skzD3i |title=२०१९ ब्राझिलियन ग्रांप्रीचे चालकनिहाय टायर संच |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_TYREALLOC&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.italpress.com/gp-brasile-le-gomme-scelte-dai-piloti/ |title=ब्राझिलियन ग्रांप्री : चालकनिहाय टायर निवडी |प्रकाशक=इटालप्रेस}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_PIRELLI&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://press.pirelli.com/2019-brazilian-grand-prix---race/ |title=पिरेली : ब्राझिलियन ग्रांप्री शर्यत आणि टायर रणनीती |प्रकाशक=पिरेली |दिनांक=१७ नोव्हेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! टायर प्रकार !! मिश्रण !! बाजूच्या पट्टीचा रंग !! प्रत्येकी उपलब्ध संच
|-
| हार्ड || सी१ || पांढरा || १–२ (चालकनिहाय)
|-
| मीडियम || सी२ || पिवळा || १–४ (चालकनिहाय)
|-
| सॉफ्ट || सी३ || लाल || ८–१० (चालकनिहाय)
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;BRA19_PIRELLIPRE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_TYRE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_TYREALLOC&quot;/&gt;
|}

== मुक्त सराव सत्रे ==

=== पहिला मुक्त सराव ===

शुक्रवारी पावसामुळे पहिल्या सरावात पूर्ण कोरड्या परिस्थितीची तुलनात्मक वेगवान फेरी घेण्याची संधी मर्यादित होती. [[अलेक्झांडर अल्बोन]]ने १:१६.१४२ वेळ नोंदवून आघाडी मिळवली; बोट्टास ०.५५१ सेकंद, व्हेटेल ०.८९९ सेकंद मागे होते. अल्बोनचा सत्रादरम्यान झालेला अपघात आणि ओले वातावरण यांमुळे अनेक संघांनी काळजीपूर्वक धावा घेतल्या. हॅमिल्टन, व्हर्सटॅपन, पेरेझ आणि ग्रोझाँ यांनी सत्रात प्रत्यक्ष फेऱ्या पूर्ण केल्या तरी त्यांची वैध वेळ नोंदली गेली नाही.&lt;ref name=&quot;BRA19_FIAP1&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_FP1&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1019/brazil/practice/1 |title=पहिला मुक्त सराव : निकाल |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

विलियम्सचा राखीव चालक निकोलस लतीफी ४० क्रमांकाच्या कारसह १६व्या क्रमांकावर १:२०.०१० अशी वेळ नोंदवत होता; तो रसलचा फक्त या सरावापुरता पर्याय होता. सत्रातील चालक उपस्थिती व वेगवान वेळ ही भिन्न मोजमापे असल्याने वेळ नसलेल्या चालकांना निकालातून वगळलेले नाही.&lt;ref name=&quot;BRA19_FIAP1&quot;/&gt;

=== मुक्त सराव १ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:१६.१४२ || ९
|-
| २ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:१६.६९३ || १०
|-
| ३ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || १:१७.०४१ || १३
|-
| ४ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || १:१७.२८५ || १३
|-
| ५ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || १:१७.७८६ || १६
|-
| ६ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || १:१७.८९९ || ८
|-
| ७ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || १:१७.९८५ || ९
|-
| ८ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || १:१८.१०० || १७
|-
| ९ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || १:१८.२७४ || १६
|-
| १० || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || १:१८.५५९ || १५
|-
| ११ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:१८.७७९ || १८
|-
| १२ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || १:१९.२४७ || १०
|-
| १३ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:१९.४१४ || ६
|-
| १४ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:१९.५३२ || १२
|-
| १५ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:१९.६०० || १८
|-
| १६ || ४० || [[निकोलस लतीफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:२०.०१० || १६
|-
| १७ || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || वैध वेळ नाही || ३
|-
| १८ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || वैध वेळ नाही || १
|-
| १९ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || वैध वेळ नाही || ३
|-
| २० || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || वैध वेळ नाही || ३
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;BRA19_FIAP1&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_FP1&quot;/&gt;
|}

=== दुसरा मुक्त सराव ===

शुक्रवारच्या दुपारच्या तुलनेने कोरड्या सरावात फेरारीच्या व्हेटेलने १:०९.२१७ वेळेसह पहिले स्थान आणि लक्लेरने १:०९.२३८ वेळेसह दुसरे स्थान घेतले. व्हर्सटॅपन तिसरा, बोट्टास चौथा आणि हॅमिल्टन पाचवा राहिला. फेरारीचा छोट्या फेऱ्यांतील वेग आश्वासक असला तरी या क्रमवारीवरूनच रविवारच्या लांब टप्प्यांतील स्पर्धात्मक स्थिती ठरवता येत नव्हती; तांत्रिक तयारी आणि टायरचे दीर्घकालीन वर्तन यांचाही विचार केला जात होता.&lt;ref name=&quot;BRA19_FIAP2&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_FP2&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1019/brazil/practice/2 |title=दुसरा मुक्त सराव : निकाल |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_PIRELLIPRE&quot;/&gt;

कुबिकाने दुसऱ्या सरावात दोन फेऱ्या पूर्ण केल्या, मात्र कोणतीही वैध वेगवान वेळ नोंदवली नाही; पहिल्या सरावातील लतीफीच्या जागी तो परत आला होता. नॉरिसने ४१ फेऱ्या करून मध्यगटात सर्वाधिक लांब तयारीपैकी एक धाव केली. सरावाच्या क्रमवारीत सर्व २० प्रत्यक्ष चालक दर्शवले आहेत.&lt;ref name=&quot;BRA19_FIAP2&quot;/&gt;

=== मुक्त सराव २ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || १:०९.२१७ || ३०
|-
| २ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || १:०९.२३८ || ३५
|-
| ३ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:०९.३५१ || ३३
|-
| ४ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:०९.३७३ || ३७
|-
| ५ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:०९.४४० || ३९
|-
| ६ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || १:१०.१४३ || ३८
|-
| ७ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || १:१०.१९४ || ३२
|-
| ८ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:१०.२१० || ३९
|-
| ९ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:१०.२७५ || ३१
|-
| १० || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || १:१०.३१० || ३८
|-
| ११ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || १:१०.३२५ || ३१
|-
| १२ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || १:१०.३५२ || २६
|-
| १३ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:१०.४१९ || ३६
|-
| १४ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || १:१०.४२४ || ३४
|-
| १५ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:१०.४४३ || ३१
|-
| १६ || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || १:१०.५०४ || ३८
|-
| १७ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:१०.५६८ || ३३
|-
| १८ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || १:१०.७०० || ४१
|-
| १९ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:११.८१८ || ३६
|-
| २० || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || वैध वेळ नाही || २
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;BRA19_FIAP2&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_FP2&quot;/&gt;
|}

=== तिसरा मुक्त सराव ===

शनिवारी कोरड्या मार्गावर हॅमिल्टनने १:०८.३२० वेळ नोंदवून सरावात पहिला क्रमांक घेतला; व्हर्सटॅपन केवळ ०.०२६ सेकंद मागे होता. लक्लेर आणि व्हेटेल पुढील दोन क्रमांकांवर राहिले. यामुळे शुक्रवारच्या फेरारी वर्चस्वानंतर मर्सिडीज, रेड बुल आणि फेरारी यांच्यातील पात्रता वेगाची लढत अधिक निकट असल्याचे दिसले. अल्बोन पाचवा, बोट्टास सहावा आणि क्व्यात सातवा होता.&lt;ref name=&quot;BRA19_FIAP3&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20Brazilian%20Grand%20Prix%20-%20P3%20Classification.pdf |title=एफ.आय.ए. दस्तऐवज १८ : तिसरा सराव |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=१६ नोव्हेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_FP3&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1019/brazil/practice/3 |title=तिसरा मुक्त सराव : निकाल |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

तिसऱ्या सरावात २०ही नियमित शर्यतचालकांनी वैध वेळ नोंदवली. विलियम्सचा कुबिका विसावा असूनही त्याने २३ फेऱ्या पूर्ण केल्या; ही आकडेवारी पुढील पात्रता फेरीतील त्याच्या वेगाशी थेट समकक्ष मानता येत नाही, कारण वेगवेगळ्या टायर व इंधन प्रमाणात सराव केला जातो.&lt;ref name=&quot;BRA19_FIAP3&quot;/&gt;

=== मुक्त सराव ३ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:०८.३२० || १७
|-
| २ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:०८.३४६ || १८
|-
| ३ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || १:०८.६११ || २०
|-
| ४ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || १:०८.६६४ || २२
|-
| ५ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:०९.१३६ || १७
|-
| ६ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:०९.२०१ || २०
|-
| ७ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || १:०९.४१५ || २२
|-
| ८ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:०९.४६२ || २०
|-
| ९ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || १:०९.५८५ || १८
|-
| १० || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || १:०९.५८८ || २१
|-
| ११ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:०९.६१९ || २१
|-
| १२ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || १:०९.६२५ || १९
|-
| १३ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || १:०९.६५० || १७
|-
| १४ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || १:०९.७१३ || १८
|-
| १५ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || १:०९.७६१ || १७
|-
| १६ || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || १:०९.७९८ || २०
|-
| १७ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:०९.९९५ || १९
|-
| १८ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:१०.३१२ || १६
|-
| १९ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:१०.८४३ || १९
|-
| २० || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:११.२०५ || २३
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;BRA19_FIAP3&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_FP3&quot;/&gt;
|}

== मुख्य शर्यतीची पात्रता फेरी ==

=== फेरी १ ===

शनिवारी पहिल्या पात्रता सत्रात व्हर्सटॅपनने १:०८.२४२ अशी वेळ नोंदवून प्रभावी सुरुवात केली. सायेन्सच्या मॅक्लारेनमध्ये शक्तियंत्रासंबंधी दोष निर्माण झाल्याने त्याने दोन फेऱ्या पूर्ण केल्या, मात्र वैध पात्रता वेळ मिळवता आली नाही. क्व्यात, स्ट्रोल, रसल व कुबिका हेही पहिल्याच फेरीत बाद झाले. सायेन्सचे वेळेविना पात्रता सत्र आणि रविवारच्या ग्रिडवरील परवानगी हा स्वतंत्र अधिकृत निर्णय आहे.&lt;ref name=&quot;BRA19_FIAQUAL&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_QUAL&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1019/brazil/qualifying |title=ब्राझिलियन ग्रांप्री : पात्रता वर्गीकरण |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_FIAGRID&quot;/&gt;

=== फेरी २ ===

मधल्या पात्रता फेरीत व्हर्सटॅपनचा १:०७.५०३ हा सर्वात जलद सत्रवेग ठरला. लक्लेरने मीडियम सी२ टायरवर १:०७.८८८ वेळ नोंदवत पुढे जाण्याची रणनीती स्वीकारली; मात्र शक्तियंत्र घटकांचा दंड त्याच्या ग्रिडवरील स्थानावर आधीच लागू होता. नॉरिस, रिकार्डो, जोव्हिनाझी, हुल्केनबर्ग व पेरेझ दहाव्या क्रमांकाच्या बाहेर राहिले. अंतिम ग्रिड फक्त या पात्रता क्रमवारीचे सरळ प्रतिबिंब नव्हते.&lt;ref name=&quot;BRA19_FIAQUAL&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_PRE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://press.pirelli.com/2019-brazilian-grand-prix---qualifying/ |title=पिरेली : पात्रता आणि नियोजित टायर रणनीती |प्रकाशक=पिरेली |दिनांक=१६ नोव्हेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_FIAGRID&quot;/&gt;

=== फेरी ३ ===

शेवटच्या सहा-फेऱ्यांच्या पात्रता प्रयत्नांमध्ये व्हर्सटॅपनने १:०७.५०८ अशी अधिकृत पोल वेळ नोंदवली. व्हेटेल १:०७.६३१सह दुसरा, हॅमिल्टन १:०७.६९९सह तिसरा आणि लक्लेर १:०७.७२८सह चौथा राहिला; बोट्टास पाचवा आणि अल्बोन सहावा होता. व्हर्सटॅपनचा फेरी-२मधील वेग फेरी-३ च्या पोल वेळेपेक्षा किंचित चांगला असला तरी अधिकृत पोल ठरवण्यासाठी फेरी-३मधील सर्वात वेगवान वैध फेरी वापरली जाते.&lt;ref name=&quot;BRA19_FIAQUAL&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_QUAL&quot;/&gt;

=== मुख्य शर्यतीच्या पात्रता फेरीचे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी १ !! फेरी २ !! फेरी ३ !! एकूण फेऱ्या
|-
| १ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:०८.२४२ || १:०७.५०३ || १:०७.५०८ || १२
|-
| २ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || १:०८.५५६ || १:०८.०५० || १:०७.६३१ || १५
|-
| ३ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:०८.६१४ || १:०८.०८८ || १:०७.६९९ || १६
|-
| ४ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || १:०८.४९६ || १:०७.८८८ || १:०७.७२८ || २०
|-
| ५ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:०८.५४५ || १:०८.२३२ || १:०७.८७४ || १७
|-
| ६ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:०८.५०३ || १:०८.११७ || १:०७.९३५ || १४
|-
| ७ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || १:०८.९०९ || १:०८.७७० || १:०८.८३७ || २१
|-
| ८ || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || १:०९.१९७ || १:०८.७०५ || १:०८.८५४ || १७
|-
| ९ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:०९.२७६ || १:०८.८५८ || १:०८.९८४ || २०
|-
| १० || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || १:०८.८७५ || १:०८.८०३ || १:०९.०३७ || १४
|-
| ११ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || १:०८.८९१ || १:०८.८६८ || — || १२
|-
| १२ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || १:०९.०८६ || १:०८.९०३ || — || १२
|-
| १३ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:०९.१७५ || १:०८.९१९ || — || १४
|-
| १४ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || १:०९.०५० || १:०८.९२१ || — || १२
|-
| १५ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:०९.२८८ || १:०९.०३५ || — || १४
|-
| १६ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || १:०९.३२० || — || — || १०
|-
| १७ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:०९.५३६ || — || — || ९
|-
| १८ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:१०.१२६ || — || — || ९
|-
| १९ || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:१०.६१४ || — || — || ९
|-
| वेळ नाही || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || — || — || — || २
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;8&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;BRA19_FIAQUAL&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_QUAL&quot;/&gt;
|}

=== मुख्य शर्यतीची अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी ===

एफ.आय.ए.च्या अंतिम सुरुवातीच्या क्रमवारीत लक्लेरला अतिरिक्त शक्तियंत्र घटकासाठी दहा स्थानांचा दंड लागू होऊन तो १४व्या स्थानी आला. सायेन्सला पात्रतेत वैध वेळ नसतानाही शर्यत सुरू करण्याची शर्यत आयुक्तांची परवानगी होती; त्याने पुढील शक्तियंत्र बदलामुळे शेवटच्या, २०व्या क्रमांकावरून सुरुवात केली. या अंतिम क्रमवारीत कोणताही चालक पिटलेनमधून सुरुवात करणारा नव्हता. या फेरीतील क्रमवारीत पहिली तीन स्थाने व्हर्सटॅपन, व्हेटेल आणि हॅमिल्टन यांची होती.&lt;ref name=&quot;BRA19_FIAGRID&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_FIAQUAL&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_INDEX&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! ग्रिड !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पात्रता वेळ / स्थिती
|-
| १ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:०७.५०८
|-
| २ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || १:०७.६३१
|-
| ३ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:०७.६९९
|-
| ४ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:०७.८७४
|-
| ५ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:०७.९३५
|-
| ६ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || १:०८.८३७
|-
| ७ || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || १:०८.८५४
|-
| ८ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:०८.९८४
|-
| ९ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || १:०९.०३७
|-
| १० || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || -
|-
| ११ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || १:०८.९०३
|-
| १२ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:०८.९१९
|-
| १३ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || १:०८.९२१
|-
| १४ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || १:०७.८८८; शक्तियंत्रासाठी १० स्थानांचा दंड
|-
| १५ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:०९.०३५
|-
| १६ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || १:०९.३२०
|-
| १७ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:०९.५३६
|-
| १८ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:१०.१२६
|-
| १९ || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:१०.६१४
|-
| २० || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || वैध वेळ नाही; सुरुवातीची परवानगी; शक्तियंत्र बदल
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;5&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;BRA19_FIAGRID&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_FIAQUAL&quot;/&gt;
|}

== मुख्य शर्यत ==

=== सुरुवात आणि पहिली रणनीतिक लढत ===

रविवारी सुरुवातीला व्हर्सटॅपनने पोल स्थान राखत पहिल्या वळणात आघाडी घेतली. हॅमिल्टनने व्हेटेलला मागे टाकून दुसरे स्थान मिळवले; व्हेटेल तिसरा होता. मागून सुरुवात करणाऱ्या लक्लेरने पहिल्या टप्प्यात अनेक चालकांना मागे टाकत अग्रगटाच्या जवळ पोहोचण्याचा प्रयत्न केला. सायेन्सदेखील शेवटच्या स्थानावरून मध्यगटात चढत होता.&lt;ref name=&quot;BRA19_REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_FIAGRID&quot;/&gt;

आठव्या फेरीत चौथ्या वळणाजवळ रिकार्डोने मॅग्नसनला मागे टाकण्याचा प्रयत्न केला, पण ब्रेक लावताना झालेल्या संपर्कामुळे मॅग्नसनची कार फिरली व रिकार्डोला पुढचा विंग बदलावा लागला. एफ.आय.ए.ने रिकार्डोची जबाबदारी निश्चित करून पाच सेकंदांची स्वतंत्र वेळ-शिक्षा दिली. ती पुढील वळणांतील घटना किंवा शर्यतीनंतरच्या हॅमिल्टनच्या दंडाशी संबंधित नव्हती.&lt;ref name=&quot;BRA19_DEC_RIC&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20Brazilian%20Grand%20Prix%20-%20Offence%20-%20Car%203%20%28incident%20with%20car%2020%20in%20turn%204%29.pdf |title=एफ.आय.ए. दस्तऐवज ३३ : रिकार्डो आणि मॅग्नसन धडक |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=१७ नोव्हेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_REPORT&quot;/&gt;

पिटस्टॉपच्या पहिल्या टप्प्यात हॅमिल्टनने ट्रॅकवरील आघाडी मिळवण्यासाठी कमी वेळात टायर बदलण्याचा प्रयत्न केला. व्हर्सटॅपनच्या पिटलेन प्रवासात विलियम्सच्या कुबिकाला जवळून बाहेर सोडण्यात आल्यामुळे रेड बुल चालकाला वेग कमी करावा लागला. परिणामी हॅमिल्टन तात्पुरता पुढे आला. पण व्हर्सटॅपनने पुढील सरळ विभागात अधिक वेग वापरून हॅमिल्टनला पुन्हा मागे टाकले. कुबिकाच्या असुरक्षित पिटलेन हालचालीबद्दल एफ.आय.ए.ने पाच सेकंदांची शिक्षा नोंदवली.&lt;ref name=&quot;BRA19_REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_DEC_KUB&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20Brazilian%20Grand%20Prix%20-%20Offence%20-%20Car%2088%20%28unsafel%20release%20from%20a%20pit%20stop%29.pdf |title=एफ.आय.ए. दस्तऐवज ३४ : कुबिकाची असुरक्षित पिटलेन सुटका |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=१७ नोव्हेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_DEBRIEF&quot;/&gt;

=== मधला टप्पा, शक्तियंत्र बिघाड आणि पहिली सुरक्षा कार ===

मधल्या टप्प्यात आघाडीवरील संघांनी सलग टायर बदलाव्या लागण्याची शक्यता तपासली. व्हर्सटॅपनने सॉफ्ट, सॉफ्ट, मीडियम आणि पुन्हा सॉफ्ट असा तीन थांब्यांचा मार्ग वापरला; हॅमिल्टनची योजनाही शेवटी तीन पिटस्टॉपची ठरली. फेरारीकडून व्हेटेल सॉफ्ट–मीडियम–सॉफ्ट, तर लक्लेर मीडियम–हार्ड–सॉफ्ट अशा वेगळ्या पद्धतीने स्पर्धा करत होता. मॅक्लारेनचा सायेन्स सॉफ्ट–मीडियमच्या केवळ एका थांब्याच्या धाडसी धोरणावर राहिला.&lt;ref name=&quot;BRA19_PIRELLI&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_RACEFANS&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.racefans.net/2019/11/17/2019-brazilian-grand-prix-interactive-data-lap-charts-times-and-tyres/ |title=ब्राझिलियन ग्रांप्री : फेरीवार टायर आणि धोरण |प्रकाशक=रेसफॅन्स}}&lt;/ref&gt;

४३व्या फेरीत बोट्टासने मीडियम टायरवर १:१०.६९८ ही सर्वात वेगवान वैध शर्यत फेरी पूर्ण केली. काही फेऱ्यांनंतर त्याच्या मर्सिडीजच्या शक्तियंत्रात बिघाड झाल्याने ५१ फेऱ्यांवर तो थांबला आणि सुरक्षा कार तैनात करण्यात आली. शर्यतीनंतर सर्वात वेगवान फेरीचा गुण बोट्टासला मिळाला नाही, कारण त्याचे अंतिम स्थान अधिकृत पहिल्या दहांमध्ये नव्हते.&lt;ref name=&quot;BRA19_FIARACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_FAST&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_REPORT&quot;/&gt;

या सुरक्षा कारवेळी व्हर्सटॅपनने पुढचा सॉफ्ट संच घेण्यासाठी पिटस्टॉप केला आणि आघाडीवरून मागे जाण्याचा धोका स्वीकारला. हॅमिल्टन ट्रॅकवर राहिला; मात्र सुरुवात पुन्हा झाल्यावर व्हर्सटॅपनने ताज्या टायरच्या वेगावर त्याला मागे टाकून पहिली जागा परत मिळवली. अल्बोननेही अग्रगटात स्थानवृद्धी करत शर्यतीच्या उत्तरार्धात पोडियमची शक्यता निर्माण केली.&lt;ref name=&quot;BRA19_PIRELLI&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_DEBRIEF&quot;/&gt;

=== फेरारींची धडक आणि दुसरी सुरक्षा कार ===

६६व्या फेरीच्या सुमारास लक्लेरने संघसहकारी व्हेटेलवर आक्रमण केल्यावर दोघांच्या कार एकमेकांना लागल्या. गंभीर टायर आणि कारचे नुकसान झाल्याने दोघांनाही ६५ पूर्ण फेऱ्यांनंतर निवृत्त व्हावे लागले; त्याच धडकेच्या तुकड्यांमुळे रेसिंग पॉइंटचा स्ट्रोलही पुढे माघार घेण्यास भाग पडला. सुरक्षा कार पुन्हा आली आणि अंतिम फेऱ्यांतील अंतर कमी झाले.&lt;ref name=&quot;BRA19_REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_FIARACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_DEBRIEF&quot;/&gt;

एफ.आय.ए.ने व्हेटेल आणि लक्लेरच्या संदर्भातील वेगवेगळे दस्तऐवज ४० आणि ४१ मध्ये अपघाताची पाहणी केली. दोन्ही चालकांना तो प्रसंग टाळण्याची अथवा परिणाम कमी करण्याची संधी होती आणि कोणत्याही एकाचा प्रामुख्याने दोष सिद्ध होत नसल्याचे ठरवून पुढील कारवाई केली नाही. त्यामुळे दोघांना अतिरिक्त वेळ-शिक्षा लावलेली नाही; त्यांच्या निवृत्ती हीच शर्यतीवर झालेली प्रत्यक्ष परिणती होती.&lt;ref name=&quot;BRA19_DEC_VET&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20Brazilian%20Grand%20Prix%20-%20Decision%20-%20Car%205%20%28incident%20with%20car%2016%20in%20turn%204%29.pdf |title=एफ.आय.ए. दस्तऐवज ४० : व्हेटेल प्रकरणी पुढील कारवाई नाही |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=१७ नोव्हेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_DEC_LEC&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20Brazilian%20Grand%20Prix%20-%20Decision%20-%20Car%2016%20%28incident%20with%20car%205%20in%20turn%204%29.pdf |title=एफ.आय.ए. दस्तऐवज ४१ : लक्लेर प्रकरणी पुढील कारवाई नाही |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=१७ नोव्हेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;

=== निर्णायक पुनःसुरुवात, गॅस्लीचा लढा आणि अधिकृत निकाल ===

शेवटच्या पुनःसुरुवातीला व्हर्सटॅपन आघाडीवर राहिला, तर अल्बोन दुसरे स्थान राखण्यासाठी झुंजत होता. हॅमिल्टनने दहाव्या वळणात आतून पुढे जाण्याच्या प्रयत्नात अल्बोनच्या कारला धडक दिली आणि अल्बोनची गाडी फिरली. त्यामुळे तो चौदाव्या स्थानावर घसरला. गॅस्लीने या प्रसंगाचा फायदा घेत दुसरे स्थान मिळवले आणि शेवटच्या सरळ रेषेत हॅमिल्टनला मागे ठेवून स्वतःचे पहिले पोडियम निश्चित केले.&lt;ref name=&quot;BRA19_REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_DEC_HAM&quot;/&gt;

हॅमिल्टनने तिसऱ्या स्थानावर अंतिम रेषा ओलांडली; मात्र चौदाव्या क्रमांकाच्या कारला झालेल्या धडकेबद्दल दंड न देता राहणे चुकीचे ठरले असते. आयुक्तांनी व्हिडिओ तपासून हॅमिल्टनला प्रामुख्याने जबाबदार मानले आणि त्याच्या एकूण शर्यत वेळेत पाच सेकंद जोडले; त्यामुळे तो अधिकृत सातवा झाला. सायेन्स चौथ्या स्थानावर अंतिम रेषा ओलांडला असला तरी अंतिम घोषित पोडियमवर तो तिसरा ठरला.&lt;ref name=&quot;BRA19_DEC_HAM&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_FIARACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_REPORT&quot;/&gt;

रेनॉल्टच्या हुल्केनबर्गने सुरक्षा कारखाली पुनःसुरुवात होण्याआधी मॅग्नसनला ओव्हरटेक केल्यामुळे आयुक्तांनी स्वतंत्र पाच सेकंदांचा दंड दिला; त्याची अधिकृत अंतिम वर्गवारी पंधरावी झाली. रिकार्डो सुरुवातीचा दंड सहन करून सहावा झाला, अल्फा रोमियोच्या रायकोनेन व जोव्हिनाझी यांनी चौथे व पाचवे स्थान मिळवले आणि सायेन्सच्या तिसऱ्या स्थानासह मॅक्लारेनला मौल्यवान गुण मिळाले. या अंतिम निकालात प्रत्यक्ष अंतिम रेषेवरील क्रम आणि शिक्षांनंतरचा अधिकृत क्रम स्वतंत्र ठेवलेला आहे.&lt;ref name=&quot;BRA19_DEC_HUL&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20Brazilian%20Grand%20Prix%20-%20Offence%20-%20Car%2027%20%28overtaking%20under%20the%20safety%20car%29.pdf |title=एफ.आय.ए. दस्तऐवज ४२ : हुल्केनबर्गवर पाच सेकंदांची शिक्षा |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=१७ नोव्हेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_DEC_RIC&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_FIARACE&quot;/&gt;

=== मुख्य शर्यतीचे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पूर्ण फेऱ्या !! वेळ / अंतर / स्थिती !! गुण
|-
| १ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ७१ || १:३३:१४.६७८ || २५
|-
| २ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || ७१ || +६.०७७ सेकंद || १८
|-
| ३ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || ७१ || +८.८९६ सेकंद || १५
|-
| ४ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ७१ || +९.४५२ सेकंद || १२
|-
| ५ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ७१ || +१०.२०१ सेकंद || १०
|-
| ६ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || ७१ || +१०.५४१ सेकंद; आधीच्या धडकेची ५ सेकंदांची शिक्षा अंमलात || ८
|-
| ७ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ७१ || +११.१३९ सेकंद; शर्यतीनंतर ५ सेकंदांची शिक्षा{{refn|group=टीप|हॅमिल्टन तिसरा म्हणून अंतिम रेषा ओलांडला; अल्बोनसोबतच्या धडकेसाठी पाच सेकंद जोडल्यावर अधिकृत सातवा ठरला.}} || ६
|-
| ८ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || ७१ || +११.२०४ सेकंद || ४
|-
| ९ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || ७१ || +११.५२९ सेकंद || २
|-
| १० || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || ७१ || +११.९३१ सेकंद || १
|-
| ११ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || ७१ || +१२.७३२ सेकंद || ०
|-
| १२ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ७१ || +१३.५९९ सेकंद || ०
|-
| १३ || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || ७१ || +१४.२४७ सेकंद || ०
|-
| १४ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ७१ || +१४.९२७ सेकंद || ०
|-
| १५ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || ७१ || +१८.०५९ सेकंद; शर्यतीनंतर ५ सेकंदांची शिक्षा{{refn|group=टीप|सुरक्षा कारखाली निर्धारित रेषेआधी मॅग्नसनला मागे टाकल्यामुळे पाच सेकंदांची शिक्षा मिळाली.}} || ०
|-
| १६ || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ७० || +१ फेरी; असुरक्षित पिटलेन सुटकेबद्दल ५ सेकंदांची शिक्षा || ०
|-
| १७ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || ६५ || निवृत्त || ०
|-
| १८ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || ६५ || निवृत्त || ०
|-
| १९ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || ६५ || निवृत्त || ०
|-
| वर्गीकृत नाही || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || ५१ || निवृत्त || ०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;BRA19_FIARACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_RACE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1019/brazil/race-result |title=ब्राझिलियन ग्रांप्री : अधिकृत निकाल |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=१७ नोव्हेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_DEC_HAM&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_DEC_HUL&quot;/&gt;
|}

=== सर्वात वेगवान फेरी ===

एफ.आय.ए.च्या अंतिम शर्यत वर्गीकरणात प्रत्येक चालकाची सर्वोत्तम वैध वेळ आणि त्या फेरीचा क्रमांक नोंदवलेला आहे; अधिकृत फॉर्म्युला वन सर्व-चालक फेरीतक्त्यात त्याच क्रमांकाशी वेळ व सरासरी वेग उपलब्ध आहेत. बोट्टासचा ४३व्या फेरीतील १:१०.६९८ हा सर्वात कमी वेळ असला तरी ५१ पूर्ण फेऱ्यांनंतर तो वर्गीकृत पहिल्या दहांत नसल्याने कोणालाही सर्वात वेगवान फेरीचा बोनस गुण देण्यात आला नाही. खालील क्रमवारी शर्यतीच्या समाप्तीक्रमावर नव्हे तर प्रत्येकाच्या वैध सर्वात वेगवान फेरीच्या वेळेवर आधारित आहे.&lt;ref name=&quot;BRA19_FIARACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_FAST&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! क्रम !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी (एफआयए) !! फेरीचा वेळ !! सरासरी वेग (किमी/ता.)
|-
| १ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || ४३ || १:१०.६९८ || २१९.४१७
|-
| २ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ६१ || १:१०.८६२ || २१८.९०९
|-
| ३ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ४६ || १:११.०८२ || २१८.२३२
|-
| ४ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ५२ || १:११.०८७ || २१८.२१७
|-
| ५ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || ५१ || १:११.३८४ || २१७.३०९
|-
| ६ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || ६३ || १:११.४२३ || २१७.१९०
|-
| ७ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || ६३ || १:१२.३२८ || २१४.४७२
|-
| ८ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || ४९ || १:१२.३८५ || २१४.३०४
|-
| ९ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || ६५ || १:१२.४२५ || २१४.१८५
|-
| १० || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || ६५ || १:१२.६०३ || २१३.६६०
|-
| ११ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || ४४ || १:१२.७३३ || २१३.२७८
|-
| १२ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || ६४ || १:१२.८४० || २१२.९६५
|-
| १३ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || ६४ || १:१२.९३४ || २१२.६९०
|-
| १४ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ४९ || १:१३.०२० || २१२.४४०
|-
| १५ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ६५ || १:१३.१३५ || २१२.१०६
|-
| १६ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || ६३ || १:१३.१५८ || २१२.०३९
|-
| १७ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || ६५ || १:१३.२६२ || २११.७३८
|-
| १८ || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || २९ || १:१३.६१९ || २१०.७११
|-
| १९ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ५७ || १:१३.७५२ || २१०.३३१
|-
| २० || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ६३ || १:१४.५५३ || २०८.०७२
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;BRA19_FIARACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_FAST&quot;/&gt;
|}

== मुख्य शर्यतीनंतरचे विश्लेषण ==

=== सुरुवात आणि पहिली रणनीतिक लढत ===

रविवारी सुरुवातीला व्हर्सटॅपनने पोल स्थान राखत पहिल्या वळणात आघाडी घेतली. हॅमिल्टनने व्हेटेलला मागे टाकून दुसरे स्थान मिळवले; व्हेटेल तिसरा होता. मागून सुरुवात करणाऱ्या लक्लेरने पहिल्या टप्प्यात अनेक चालकांना मागे टाकत अग्रगटाच्या जवळ पोहोचण्याचा प्रयत्न केला. सायेन्सदेखील शेवटच्या स्थानावरून मध्यगटात चढत होता.&lt;ref name=&quot;BRA19_REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_FIAGRID&quot;/&gt;

आठव्या फेरीत चौथ्या वळणाजवळ रिकार्डोने मॅग्नसनला मागे टाकण्याचा प्रयत्न केला, पण ब्रेक लावताना झालेल्या संपर्कामुळे मॅग्नसनची कार फिरली व रिकार्डोला पुढचा विंग बदलावा लागला. एफ.आय.ए.ने रिकार्डोची जबाबदारी निश्चित करून पाच सेकंदांची स्वतंत्र वेळ-शिक्षा दिली. ती पुढील वळणांतील घटना किंवा शर्यतीनंतरच्या हॅमिल्टनच्या दंडाशी संबंधित नव्हती.&lt;ref name=&quot;BRA19_DEC_RIC&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_REPORT&quot;/&gt;

पिटस्टॉपच्या पहिल्या टप्प्यात हॅमिल्टनने ट्रॅकवरील आघाडी मिळवण्यासाठी कमी वेळात टायर बदलण्याचा प्रयत्न केला. व्हर्सटॅपनच्या पिटलेन प्रवासात विलियम्सच्या कुबिकाला जवळून बाहेर सोडण्यात आल्यामुळे रेड बुल चालकाला वेग कमी करावा लागला. परिणामी हॅमिल्टन तात्पुरता पुढे आला. पण व्हर्सटॅपनने पुढील सरळ विभागात अधिक वेग वापरून हॅमिल्टनला पुन्हा मागे टाकले. कुबिकाच्या असुरक्षित पिटलेन हालचालीबद्दल एफ.आय.ए.ने पाच सेकंदांची शिक्षा नोंदवली.&lt;ref name=&quot;BRA19_REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_DEC_KUB&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_DEBRIEF&quot;/&gt;

व्हर्सटॅपनचे यश केवळ पोलवरून सुरुवात केल्यामुळे नव्हते. हॅमिल्टनच्या वेगवान पहिल्या टायरबदलीनंतर रेड बुलच्या पिटलेन प्रवासात कुबिकाच्या हालचालीमुळे स्थान गेले; पुढच्या काही वळणांत अधिक सुसंगत वेग आणि सरळ भागातील शक्तियंत्राच्या प्रतिसादाने त्याने ती जागा प्रत्यक्ष ओव्हरटेक करून परत घेतली. पिटलेन घटनेचा निकाल बदलण्याइतका दीर्घ परिणाम झाला नाही; पण या घटनेमुळे टीमच्या टायर निर्णयांचे महत्त्व अधिक स्पष्ट झाले.&lt;ref name=&quot;BRA19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_DEC_KUB&quot;/&gt;

गॅस्लीने सातव्या ग्रिडवरून सुरुवात करत मध्यगटात समतोल टायर गती राखली. पिरेलीच्या नोंदीप्रमाणे त्याने सॉफ्ट–मीडियम–सॉफ्ट असे दोन पिटस्टॉप घेतले. सुरक्षा कारमुळे अग्रगटाचे अंतर शून्याच्या जवळ आल्याने त्याला संधी मिळाली, पण हॅमिल्टनशी अंतिम सरळ भागावर प्रत्यक्ष लढून दुसरे स्थान राखण्यासाठी त्याच्या कारमधील वेग आणि योग्य टायर कार्यरत असणे आवश्यक होते. त्यामुळे पोडियम केवळ इतरांच्या दुर्दैवातून मिळाले असे म्हणणे अपुरे ठरेल.&lt;ref name=&quot;BRA19_PIRELLI&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_REPORT&quot;/&gt;

सायेन्स पात्रतेत वेळ न मिळाल्यामुळे आणि शक्तियंत्र बदलानंतर शेवटच्या विसाव्या स्थानावरून बाहेर पडला होता. रविवारच्या गर्दीत त्याने टायरचे व्यवस्थापन करून अनेक चालकांना मागे टाकले. सर्वाधिक चर्चिल्या गेलेल्या रणनीतीपैकी त्याची सॉफ्ट सी३वर २९ फेऱ्या आणि त्यानंतर मीडियम सी२वर ४२ फेऱ्या अशी फक्त एका थांब्याची पद्धत होती. शर्यतीच्या आधीच्या टायर-अंदाजात हे एक शक्य पर्याय म्हणून नोंदवले असले तरी प्रत्यक्ष अधिक उष्ण परिस्थितीत त्याचे पूर्ण ४२ फेऱ्या यशस्वी करणे हे सहज गृहीत धरता येणारे नव्हते.&lt;ref name=&quot;BRA19_PIRELLI&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_PRE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_DEBRIEF&quot;/&gt;

लक्लेरला शक्तियंत्र घटकाच्या दंडामुळे पात्रतेतील चौथ्या क्रमांकावरून १४व्या स्थानावर घसरावे लागले. प्रारंभी मीडियम टायरवर खेळलेली लांब पहिली धाव आणि पुढे हार्ड–सॉफ्टचे टप्पे यामुळे तो अग्रगटात आला. व्हेटेलने दुसऱ्या ग्रिडवरून सुरुवात केली होती आणि पहिल्या वळणांत हॅमिल्टनला जागा दिली; त्यानंतर त्यांच्या दोघांतील वेळेचे अंतर लढत रोचक ठेवणारे होते. या दोन भिन्न सुरुवातींमुळे हंगामभरातील फेरारी चालकांतर्गत गुणस्पर्धेला अधिक धार आली.&lt;ref name=&quot;BRA19_FIAQUAL&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_FIAGRID&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_PIRELLI&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_REPORT&quot;/&gt;

हॅमिल्टनने सुरुवातीच्या फेऱ्यांत व्हेटेलला मागे टाकून व्हर्सटॅपनचा पाठलाग केला; परंतु रेड बुलकडे अधिक चांगली सरळ रेषेतील गती होती आणि मर्सिडीजचे पिटस्टॉप प्रयत्न आघाडी कायम ठेवण्यास पुरेसे ठरले नाहीत. फेरारींच्या संघर्षानंतर त्याने सुरक्षा कारखाली पुन्हा सॉफ्ट टायर घेतले आणि दुसऱ्या स्थानाच्या लढतीत अल्बोनला गाठले. त्या वेळी ट्रॅकवरील जागा घेण्यासाठी केलेला आक्रमक प्रयत्न अपुरा ठरून धडक झाली.&lt;ref name=&quot;BRA19_REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_PIRELLI&quot;/&gt;

रिकार्डोने मॅग्नसनशी झालेल्या संपर्कामुळे अग्रगटाशी लढण्याची संधी गमावली आणि त्याला पाच सेकंदांची शर्यत शिक्षा मिळाली. तरी पुढील सॉफ्ट टायरच्या दीर्घ टप्प्यात चांगली प्रगती करून आणि शेवटच्या सुरक्षा कारमधील स्थानबदलाचा फायदा घेऊन तो सहावा ठरला. ही प्रगती काही अंशी त्याच्या स्वतःच्या सलग ओव्हरटेकमुळे होती, तर काही अंशी पुढील कारांच्या निवृत्तीमुळे मिळाली. रेनॉल्टने सुरुवातीला मीडियमसह धोका स्वीकारल्याची चर्चा संघाच्या प्रतिक्रियेत केली होती; मात्र या वेळी तो प्रारंभी फार प्रभावी ठरला नव्हता.&lt;ref name=&quot;BRA19_DEC_RIC&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_PIRELLI&quot;/&gt;

हासचे मॅग्नसन आणि ग्रोझाँ दोघेही पात्रतेत पहिल्या दहांमध्ये होते, परंतु रविवारचा वेग व घटना त्यांना गुणांपासून दूर घेऊन गेल्या. मॅग्नसनला रिकार्डोच्या धडकेमुळे फिरावे लागले आणि स्थानांची हानी झाली; तरी तो अखेर अकरावा ठरला. ग्रोझाँच्या कारसाठी पिटस्टॉपने स्थान गमावणे आणि पुनःसुरुवातीत इतरांसोबतचा संपर्क महत्त्वाचा ठरला; तो तेरावा राहिला. शनिवारच्या एकेरी फेरीत दहांत असलेली कार रविवारच्या बदलत्या परिस्थितीत गुण मिळवेलच असे नाही, हे या निकालातून दिसले.&lt;ref name=&quot;BRA19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_DEC_RIC&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_FIAQUAL&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_FIARACE&quot;/&gt;

=== मधला टप्पा, शक्तियंत्र बिघाड आणि पहिली सुरक्षा कार ===

मधल्या टप्प्यात आघाडीवरील संघांनी सलग टायर बदलाव्या लागण्याची शक्यता तपासली. व्हर्सटॅपनने सॉफ्ट, सॉफ्ट, मीडियम आणि पुन्हा सॉफ्ट असा तीन थांब्यांचा मार्ग वापरला; हॅमिल्टनची योजनाही शेवटी तीन पिटस्टॉपची ठरली. फेरारीकडून व्हेटेल सॉफ्ट–मीडियम–सॉफ्ट, तर लक्लेर मीडियम–हार्ड–सॉफ्ट अशा वेगळ्या पद्धतीने स्पर्धा करत होता. मॅक्लारेनचा सायेन्स सॉफ्ट–मीडियमच्या केवळ एका थांब्याच्या धाडसी धोरणावर राहिला.&lt;ref name=&quot;BRA19_PIRELLI&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_RACEFANS&quot;/&gt;

४३व्या फेरीत बोट्टासने मीडियम टायरवर १:१०.६९८ ही सर्वात वेगवान वैध शर्यत फेरी पूर्ण केली. काही फेऱ्यांनंतर त्याच्या मर्सिडीजच्या शक्तियंत्रात बिघाड झाल्याने ५१ फेऱ्यांवर तो थांबला आणि सुरक्षा कार तैनात करण्यात आली. शर्यतीनंतर सर्वात वेगवान फेरीचा गुण बोट्टासला मिळाला नाही, कारण त्याचे अंतिम स्थान अधिकृत पहिल्या दहांमध्ये नव्हते.&lt;ref name=&quot;BRA19_FIARACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_FAST&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_REPORT&quot;/&gt;

या सुरक्षा कारवेळी व्हर्सटॅपनने पुढचा सॉफ्ट संच घेण्यासाठी पिटस्टॉप केला आणि आघाडीवरून मागे जाण्याचा धोका स्वीकारला. हॅमिल्टन ट्रॅकवर राहिला; मात्र सुरुवात पुन्हा झाल्यावर व्हर्सटॅपनने ताज्या टायरच्या वेगावर त्याला मागे टाकून पहिली जागा परत मिळवली. अल्बोननेही अग्रगटात स्थानवृद्धी करत शर्यतीच्या उत्तरार्धात पोडियमची शक्यता निर्माण केली.&lt;ref name=&quot;BRA19_PIRELLI&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_DEBRIEF&quot;/&gt;

रेड बुलने शेवटच्या सुरक्षा कारवेळी नेतृत्व तात्पुरते गमावण्याची शक्यता असूनही व्हर्सटॅपनसाठी ताज्या सॉफ्ट टायरचा पर्याय निवडला. पिरेलीच्या पोस्ट-रेस आकडेवारीत त्याने सॉफ्ट–सॉफ्ट–मीडियम–सॉफ्ट असे चार टप्पे व तीन पिटस्टॉप घेतल्याचे दिसते. हॅमिल्टनला मागे टाकल्यानंतर आघाडी राखणे हे पर्यायी ट्रॅकपोजिशन-धोरणापेक्षा वेग निवडण्याचे प्रत्यक्ष यश होते. संघप्रमुख ख्रिश्चन हॉर्नर यांनी या निर्णयाचे श्रेय संघाच्या रणनीतिक नियोजनालाही दिले आहे; त्याला फक्त चालकाच्या वैयक्तिक आक्रमकतेचे श्रेय देणे अपुरे ठरेल.&lt;ref name=&quot;BRA19_PIRELLI&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_DEBRIEF&quot;/&gt;

नॉरिसचा आठवा क्रमांकही संघाच्या निर्णयांवर प्रकाश टाकणारा होता. त्याने सॉफ्ट–हार्ड–मीडियम असा दोन थांब्यांचा पर्याय वापरला; परंतु मधल्या टप्प्यातील हार्डवर अपेक्षित पकड मिळत नसल्याचे त्याने सांगितले. तरी शेवटच्या सुरक्षा कारमुळे नव्या मीडियम टायरचा उपयोग करून गुण प्राप्त झाले. दोन चालकांना सारखा निकाल न मिळता एका चालकाची लांब टिकणारी मीडियम पद्धत व दुसऱ्याचा हार्ड टायरवरील संघर्ष यामुळे टायर निवड किती महत्त्वाची ठरली हे दिसले.&lt;ref name=&quot;BRA19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_PIRELLI&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_FIARACE&quot;/&gt;

बोट्टासचा प्रश्न वेगळा होता. त्याने ४३व्या फेरीत १:१०.६९८ वेळ नोंदवून शर्यतीतील सर्वाधिक वेगवान फेरी केली होती, परंतु ५१ पूर्ण फेऱ्यांनंतर शक्तियंत्रातील अडचणीने शर्यतीतून माघार घेतली. त्याच्या मीडियम टायरवरील वेगवान फेरीला गुण न मिळण्याचे कारण टायरसंबंधित नसून पहिल्या दहांमध्ये अधिकृत वर्गीकृत न होणे होते. त्यामुळे या शर्यतीत १०१ स्थानगुण वितरित झाले, पण अतिरिक्त सर्वात वेगवान फेरीचा गुण कोणालाही दिलेला नाही.&lt;ref name=&quot;BRA19_FIARACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_FAST&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_FIAPOINT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_DEBRIEF&quot;/&gt;

अल्फा रोमियोच्या रायकोनेनने चौथे आणि जोव्हिनाझीने पाचवे स्थान मिळवून संघासाठी एकाच शर्यतीत २२ गुण प्राप्त केले. केवळ प्रतिस्पर्ध्यांच्या धडकेचा याला फायदा झाला असे न म्हणता त्यांच्या स्वतंत्र कामगिरीकडेही लक्ष द्यावे लागते: दोघांनी सुरुवातीच्या टप्प्यात मध्यगटात व्यवस्थित जागा राखली, सॉफ्ट–मीडियम–सॉफ्टचा दोन थांब्यांचा वापर केला आणि अंतिम सुरक्षा-कार पुनःसुरुवातींत कारचे नुकसान टाळले. दोन्ही गाड्यांची शर्यतीच्या वेळी टिकून राहणारी गती गुण सुरक्षित करण्यासाठी निर्णायक ठरली.&lt;ref name=&quot;BRA19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_PIRELLI&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_FIARACE&quot;/&gt;

रसलने बाराव्या स्थानी फिनिश करून दोन्ही हास चालकांपैकी एका चालकाला अधिकृत क्रमवारीत मागे ठेवले. संघाच्या शर्यतपश्चात माहितीनुसार त्याच्या कारच्या बाजूच्या भागात हेल्मेटवरील पारदर्शक पट्टीचा तुकडा अडकला, तरी शेवटच्या टप्प्यात सुरक्षा कारच्या मदतीने लढत करून तो पुढे आला. याचा अर्थ विलियम्सने गुण जिंकले असा होत नाही, पण कमी गतीच्या कारनेही योग्य शर्यतकारभार आणि अंतिम अडथळेविरहित धाव घेतल्यास प्रतिस्पर्ध्यांपेक्षा पुढे जाता येते हे सिद्ध झाले.&lt;ref name=&quot;BRA19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_FIARACE&quot;/&gt;

कारनिर्मात्यांमध्ये मर्सिडीज ७०१, फेरारी ४७९, रेड बुल ३९१, मॅक्लारेन १४०, रेनॉल्ट ९१ आणि टोरो रोसो ८३ गुणांवर होते. टोरो रोसोने रेसिंग पॉइंटच्या ६७ गुणांच्या पुढे झेप घेतली, तर अल्फा रोमियोने एका शर्यतीत २२ गुण मिळवून ५७पर्यंत मजल मारली. अंतिम वर्गवारीवर लागू केलेल्या सर्व दंडांचे परिणाम याच अधिकृत गुणपत्रकात समाविष्ट होते; फेरारी चालकांच्या अपघातासाठी दंड नसल्याने आणखी काल्पनिक गुणकपात गृहीत धरलेली नाही.&lt;ref name=&quot;BRA19_FIAPOINT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_DEC_VET&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_DEC_LEC&quot;/&gt;

विजय, पहिली दोन पोडियम कामगिरी, दोन सुरक्षा कारनंतरचा प्रतिस्पर्धी वेग आणि परिणामी पुनःप्रकाशित अंतिम वर्गवारी हे २०१९ ब्राझिलियन ग्रांप्रीच्या ऐतिहासिक मूल्याचे प्रमुख घटक होते. व्हर्सटॅपनचा पोडियमच्या शीर्षस्थानी निर्णायक वेग आणि रेड बुलची आक्रमक रणनीती स्वतंत्रपणे नोंदण्यासारखी आहे; त्याच वेळी सायेन्सची एक-थांबा धाव व टोरो रोसोची रणनीतीदेखील या स्पर्धेचे परिणाम केवळ वरिष्ठ तीन संघांपुरते मर्यादित ठेवत नाही.&lt;ref name=&quot;BRA19_REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_PIRELLI&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_DEBRIEF&quot;/&gt;

=== शर्यतीतील घटना — फेरारींची धडक आणि दुसरी सुरक्षा कार ===

६६व्या फेरीच्या सुमारास लक्लेरने संघसहकारी व्हेटेलवर आक्रमण केल्यावर दोघांच्या कार एकमेकांना लागल्या. गंभीर टायर आणि कारचे नुकसान झाल्याने दोघांनाही ६५ पूर्ण फेऱ्यांनंतर निवृत्त व्हावे लागले; त्याच धडकेच्या तुकड्यांमुळे रेसिंग पॉइंटचा स्ट्रोलही पुढे माघार घेण्यास भाग पडला. सुरक्षा कार पुन्हा आली आणि अंतिम फेऱ्यांतील अंतर कमी झाले.&lt;ref name=&quot;BRA19_REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_FIARACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_DEBRIEF&quot;/&gt;

एफ.आय.ए.ने व्हेटेल आणि लक्लेरच्या संदर्भातील वेगवेगळे दस्तऐवज ४० आणि ४१ मध्ये अपघाताची पाहणी केली. दोन्ही चालकांना तो प्रसंग टाळण्याची अथवा परिणाम कमी करण्याची संधी होती आणि कोणत्याही एकाचा प्रामुख्याने दोष सिद्ध होत नसल्याचे ठरवून पुढील कारवाई केली नाही. त्यामुळे दोघांना अतिरिक्त वेळ-शिक्षा लावलेली नाही; त्यांच्या निवृत्ती हीच शर्यतीवर झालेली प्रत्यक्ष परिणती होती.&lt;ref name=&quot;BRA19_DEC_VET&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_DEC_LEC&quot;/&gt;

रेसिंग पॉइंटच्या पेरेझने पंधराव्या ग्रिड स्थानावरून नववे स्थान घेतले. त्याची सॉफ्ट–मीडियम–सॉफ्ट अशी रणनीती लवकर मीडियम घेण्यावर आधारित होती, आणि शेवटच्या सुरक्षा कारवेळी त्याने अजून एक थांबा न घेता विद्यमान टायरवर गुण रक्षण केले. स्ट्रोल अधिक मागून चढत असतानाच फेरारींच्या धडकेतील तुकड्यांमुळे त्याच्या कारला नुकसान झाले; तो ६५ पूर्ण फेऱ्यांनंतर निवृत्त झाला. संघाचे एकूण गुण ६७ होते आणि टोरो रोसोच्या ८३च्या तुलनेत पुढे जाण्याची उरलेली शक्यता मर्यादित झाली.&lt;ref name=&quot;BRA19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_PIRELLI&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_FIAPOINT&quot;/&gt;

=== निर्णायक पुनःसुरुवात, गॅस्लीचा लढा आणि अधिकृत निकाल ===

शेवटच्या पुनःसुरुवातीला व्हर्सटॅपन आघाडीवर राहिला, तर अल्बोन दुसरे स्थान राखण्यासाठी झुंजत होता. हॅमिल्टनने दहाव्या वळणात आतून पुढे जाण्याच्या प्रयत्नात अल्बोनच्या कारला धडक दिली आणि अल्बोनची गाडी फिरली. त्यामुळे तो चौदाव्या स्थानावर घसरला. गॅस्लीने या प्रसंगाचा फायदा घेत दुसरे स्थान मिळवले आणि शेवटच्या सरळ रेषेत हॅमिल्टनला मागे ठेवून स्वतःचे पहिले पोडियम निश्चित केले.&lt;ref name=&quot;BRA19_REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_DEC_HAM&quot;/&gt;

हॅमिल्टनने तिसऱ्या स्थानावर अंतिम रेषा ओलांडली; मात्र चौदाव्या क्रमांकाच्या कारला झालेल्या धडकेबद्दल दंड न देता राहणे चुकीचे ठरले असते. आयुक्तांनी व्हिडिओ तपासून हॅमिल्टनला प्रामुख्याने जबाबदार मानले आणि त्याच्या एकूण शर्यत वेळेत पाच सेकंद जोडले; त्यामुळे तो अधिकृत सातवा झाला. सायेन्स चौथ्या स्थानावर अंतिम रेषा ओलांडला असला तरी अंतिम घोषित पोडियमवर तो तिसरा ठरला.&lt;ref name=&quot;BRA19_DEC_HAM&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_FIARACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_REPORT&quot;/&gt;

रेनॉल्टच्या हुल्केनबर्गने सुरक्षा कारखाली पुनःसुरुवात होण्याआधी मॅग्नसनला ओव्हरटेक केल्यामुळे आयुक्तांनी स्वतंत्र पाच सेकंदांचा दंड दिला; त्याची अधिकृत अंतिम वर्गवारी पंधरावी झाली. रिकार्डो सुरुवातीचा दंड सहन करून सहावा झाला, अल्फा रोमियोच्या रायकोनेन व जोव्हिनाझी यांनी चौथे व पाचवे स्थान मिळवले आणि सायेन्सच्या तिसऱ्या स्थानासह मॅक्लारेनला मौल्यवान गुण मिळाले. या अंतिम निकालात प्रत्यक्ष अंतिम रेषेवरील क्रम आणि शिक्षांनंतरचा अधिकृत क्रम स्वतंत्र ठेवलेला आहे.&lt;ref name=&quot;BRA19_DEC_HUL&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_DEC_RIC&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_FIARACE&quot;/&gt;

अल्बोनसाठी शर्यत मात्र वेगळा निष्कर्ष घेऊन आली. पाचव्या ग्रिड स्थानावरून सुरू करून, कारवरचे सुसंगत नियंत्रण आणि पुनःसुरुवातीत फेरारींवर केलेल्या वैध चालीनंतर तो दुसरा होता. दहाव्या वळणातील हॅमिल्टनच्या प्रयत्नात झालेल्या धडकेनंतर चौदावे अधिकृत स्थान त्याच्यावर आले. त्याची पोडियमसाठीची शक्यता अशाप्रकारे दुसऱ्याच्या दोषाशी संबंधित होती; शेवटच्या स्थितीवरून त्याच्या संपूर्ण शर्यतीची गती कमी होती असे म्हणणे अयोग्य आहे.&lt;ref name=&quot;BRA19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_DEC_HAM&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_FIARACE&quot;/&gt;

टोरो रोसोच्या प्रतिक्रिया आणि होंडाच्या तांत्रिक पथकाच्या निवेदनांनुसार, वारंवार बदलणाऱ्या टायर तापमानाला प्रतिसाद देणे आणि शेवटच्या टप्प्यातील निर्णय लवकर घेणे या घटकांमुळे त्यांच्या दोन्ही गाड्या गुणांमध्ये येऊ शकल्या. एका चालकाच्या पहिल्या पोडियमसोबत दुसऱ्याचा अतिरिक्त गुण हा कारनिर्माते स्पर्धेतील मध्यगटाच्या क्रमवारीच्या दृष्टीने महत्त्वाचा ठरला.&lt;ref name=&quot;BRA19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_FIAPOINT&quot;/&gt;

अंतिम सुरक्षा कारमुळे मागून येणाऱ्या ताज्या टायरवरील गाड्यांचा दबाव सायेन्सवर वाढला होता. त्याने त्यांना थोपवून चौथ्या स्थानावर फिनिश केला; हॅमिल्टनवरील नंतरची शिक्षा लागू झाल्यावर तो तिसरा ठरला. पोडियमवर समारंभ होत असताना त्याला अजून अधिकृत तिसरे स्थान जाहीर झालेले नव्हते, म्हणून त्याचे पहिले फॉर्म्युला वन पोडियम वेगळ्याच रीतीने निश्चित झाले. मॅक्लारेनसाठी २०१४ नंतरचे पहिले पोडियम आणि २०१९ च्या चौथ्या कारनिर्मात्या स्थानाची खात्री याच दिवसात झाली.&lt;ref name=&quot;BRA19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_DEC_HAM&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_FIAPOINT&quot;/&gt;

अखेरचे ६६वे फेरीचे संघर्ष दृश्यदृष्ट्या किरकोळ संपर्काने सुरू झाले, परंतु दोन्ही गाड्यांच्या टायरांना आणि तांत्रिक भागांना महत्त्वाचे नुकसान पोहोचले. त्यांना अधिकृत वर्गवारीत ६५ पूर्ण फेऱ्यांनंतर निवृत्त दाखवले आहे. फेरारीसाठी एकाच घटनेत दोन्ही गुणस्थाने गमावणे हा महत्त्वाचा धक्का होता; शर्यतीत आधी असलेली प्रतिस्पर्ध्यांपेक्षा थोडी कमी दीर्घकालीन गती यापेक्षा हा शून्य गुणांचा परिणाम मोठा होता.&lt;ref name=&quot;BRA19_FIARACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_DEBRIEF&quot;/&gt;

प्रसंगानंतर कोणाला दोष द्यायचा याबाबत सार्वजनिक प्रतिसाद वेगवेगळे होते; मात्र एफ.आय.ए.च्या मूळ दोन निर्णयपत्रांनुसार कोणत्याही एक चालकाला प्रामुख्याने दोषी ठरवणे शक्य नव्हते. दोघेही प्रसंग टाळू किंवा त्याची तीव्रता कमी करू शकले असते, म्हणून दोघांविरोधात पुढील कारवाई झाली नाही. ही बाब हॅमिल्टन–अल्बोनच्या वेगळ्या घटनेतील प्रत्यक्ष पाच-सेकंद शिक्षेपेक्षा भिन्न आहे आणि नियमनाच्या दृष्टीने स्वतंत्र ठेवणे आवश्यक आहे.&lt;ref name=&quot;BRA19_DEC_VET&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_DEC_LEC&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_DEC_HAM&quot;/&gt;

आयुक्तांच्या दस्तऐवज ३८ नुसार अल्बोन आपल्या नियमित मार्गावर असताना हॅमिल्टन आतून सुरक्षित अंतर निर्माण करू शकला नाही; म्हणून दुर्घटनेत प्रामुख्याने दोषी तोच ठरला. शर्यतीनंतर वेळेत पाच सेकंद जोडल्याने तिसऱ्या स्थानावर अंतिम रेषा ओलांडण्याचा परिणाम अधिकृत सातव्या स्थानात बदलला. मर्सिडीजसाठी हा कोणताही संघाचा सामायिक दंड नव्हता; तो कार क्रमांक ४४ वर लागू केलेला चालक-विशिष्ट निर्णय होता.&lt;ref name=&quot;BRA19_DEC_HAM&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_FIARACE&quot;/&gt;

हुल्केनबर्गला प्राथमिक निकालापेक्षा आणखी मागे जावे लागले, कारण सुरक्षा कार पुनःसुरुवातीत निर्धारित रेषेआधी मॅग्नसनला मागे टाकल्याबद्दल त्याला पाच सेकंद मिळाले. एफ.आय.ए.च्या दस्तऐवज ४२ मध्ये या उल्लंघनाचे नेमके वर्णन आहे; दोघांचा नंतरचा वेगळा स्थानबदल दंड रद्द करणारा नव्हता. त्याच्या पंधराव्या स्थानामुळे रेनॉल्टला या शर्यतीत फक्त रिकार्डोचे आठ गुण मिळाले आणि एकूण गुण ९१ झाले.&lt;ref name=&quot;BRA19_DEC_HUL&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_FIARACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_FIAPOINT&quot;/&gt;

=== शर्यतीनंतरचे निर्णय, अंतिम वर्गीकरण आणि अजिंक्यपदावरील परिणाम ===

गॅस्लीच्या फॉर्म्युला वन कारकिर्दीतील पहिल्या पोडियमचे विशेष महत्त्व होते. त्याने हंगामात आधी रेड बुलच्या वरिष्ठ संघातून टोरो रोसोमध्ये बदल अनुभवला होता आणि त्यानंतर मिळवलेल्या परिणामांनी त्याची स्पर्धात्मक क्षमता दाखवली. क्व्यातने सोळाव्या ग्रिड स्थानावरून दहावे स्थान मिळवून एक गुण आणला. दोन्ही चालकांच्या एकूण १९ गुणांनी टोरो रोसोला कारनिर्मात्यांच्या गुणतालिकेत ८३ गुणांवर सहाव्या स्थानी नेले; होंडा शक्तियंत्र असलेल्या रेड बुल व टोरो रोसो या दोन्ही संघांना त्याच दिवशी पोडियम मिळाले.&lt;ref name=&quot;BRA19_FIAPOINT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_DEBRIEF&quot;/&gt;

संघप्रमुख मॅटिया बिनोटो यांच्या प्रतिक्रियेत या दोन्ही कारच्या निवृत्तीबद्दल तीव्र निराशा व्यक्त झाली. चालकांना परस्पर लढण्याची मोकळीक असली तरी संघाच्या परिणामाचे रक्षण करण्याची मर्यादा नक्की करावी लागेल अशी त्यांची भूमिका होती. फेरारीचे कारनिर्मात्यांच्या गुणतालिकेत दुसरे स्थान आधीच सुरक्षित होते, तरी शर्यतीत मिळू शकलेले गुण आणि चालकांच्या वैयक्तिक क्रमवारीवर याचा नकारात्मक परिणाम झाला.&lt;ref name=&quot;BRA19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_FIAPOINT&quot;/&gt;

रायकोनेनला सायेन्सवर शेवटच्या फेऱ्यांत दबाव ठेवता आला, पण त्याला मागे टाकून अंतिम पोडियम स्थान मिळवता आले नाही. जोव्हिनाझीचे पाचवे स्थान त्या वेळेपर्यंतच्या त्याच्या कारकिर्दीतील उत्कृष्ट निकालांपैकी होते. एफ.आय.ए.च्या अधिकृत गुणतालिकेत अल्फा रोमियोचे एकूण गुण ५७ झाले, जे हासच्या २८पेक्षा बरेच पुढे होते; त्यामुळे हे दुहेरी गुणस्थान फक्त एका रविवारचा लाभ न राहता कारनिर्मात्यांच्या आठव्या स्थानाच्या आघाडीसाठी महत्त्वाचे ठरले.&lt;ref name=&quot;BRA19_FIAPOINT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_DEBRIEF&quot;/&gt;

विलियम्सच्या कुबिकाला पिटलेनमधील असुरक्षित सुटकेबद्दल पाच सेकंदांचा दंड मिळाला. या प्रसंगात त्याचे वाहन योग्य वेळी सोडले गेले होते पण पुढे जाताना त्याने वेगवान लेनमधील व्हर्सटॅपनच्या कारकडे वळल्याने धोका निर्माण झाला, असा आयुक्तांचा निष्कर्ष होता. त्यामुळे ही शिक्षा आपोआप संघाला लावलेली रोख-दंडरक्कम नव्हती. कुबिका सोळावा ठरला; या शर्यतीत मिळालेले कमी गुण नसल्याने विलियम्सचा हंगामातील एक गुण तसाच राहिला.&lt;ref name=&quot;BRA19_DEC_KUB&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_FIAPOINT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_DEBRIEF&quot;/&gt;

एफ.आय.ए.च्या ब्राझिलियन ग्रांप्रीनंतरच्या अधिकृत चालक गुणतालिकेत हॅमिल्टन ३८७, बोट्टास ३१४, व्हर्सटॅपन २६०, लक्लेर २४९ आणि व्हेटेल २३० गुणांवर होते. गॅस्ली व सायेन्स प्रत्येकी ९५ गुणांवर होते; अधिकृत क्रमवारीत गॅस्ली सहावा आणि सायेन्स सातवा होता. त्यामुळे गॅस्लीच्या दुसऱ्या स्थानाच्या १८ गुणांबरोबर सायेन्सच्या तिसऱ्या स्थानाच्या १५ गुणांनी पुढील अबु धाबी फेरीपूर्वी त्यांच्या स्थानांची स्पर्धा अधिक निकट केली.&lt;ref name=&quot;BRA19_FIAPOINT&quot;/&gt;

== निकालानंतर गुणतालिका ==

=== चालक अजिंक्यपद गुणतालिका ===

खालील गुणतालिका एफ.आय.ए. दस्तऐवज ४५ मधील ब्राझिलियन ग्रांप्रीच्या अंतिम निकालानंतरची चालक क्रमवारी आहे. ती शर्यतीतील सहभागींच्या यादीसारखीच असली तरी ही हंगामाची संचयी गुणतालिका आहे; एखादा चालक त्या रविवारच्या शर्यतीत गुण मिळवू शकला नाही तरी त्याच्या आधीच्या हंगामगुणांची नोंद कायम असते. सर्वात वेगवान फेरीचा बोनस गुण कोणालाही मिळालेला नाही.&lt;ref name=&quot;BRA19_FIAPOINT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_FIARACE&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! चालक !! संघ !! गुण
|-
| १ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ३८७
|-
| २ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || ३१४
|-
| ३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || २६०
|-
| ४ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || २४९
|-
| ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || २३०
|-
| ६ || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || ९५
|-
| ७ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || ९५
|-
| ८ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ८४
|-
| ९ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || ५४
|-
| १० || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || ४६
|-
| ११ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || ४५
|-
| १२ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ४३
|-
| १३ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || ३७
|-
| १४ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || ३५
|-
| १५ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || २१
|-
| १६ || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || २०
|-
| १७ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १४
|-
| १८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || ८
|-
| १९ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १
|-
| २० || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;BRA19_FIAPOINT&quot;/&gt;
|}

=== कारनिर्माते अजिंक्यपद गुणतालिका ===

कारनिर्माते गुणतालिकेत चालू संघासाठी प्रत्यक्ष मिळवलेलेच गुण मोजले जातात. एफ.आय.ए.च्या स्वतंत्र दस्तऐवजातील पूर्ण दहा कारनिर्मात्यांची अंतिम ब्राझिलियन-फेरीनंतरची क्रमवारी पुढीलप्रमाणे आहे.&lt;ref name=&quot;BRA19_FIAPOINT&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कारनिर्माता !! गुण
|-
| १ || [[मर्सिडीज]] || ७०१
|-
| २ || [[फेरारी]] || ४७९
|-
| ३ || [[रेड बुल रेसिंग]] || ३९१
|-
| ४ || [[मॅक्लारेन]] || १४०
|-
| ५ || [[रेनॉल्ट]] || ९१
|-
| ६ || [[टोरो रोसो]] || ८३
|-
| ७ || [[रेसिंग पॉइंट]] || ६७
|-
| ८ || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ५७
|-
| ९ || [[हास]] || २८
|-
| १० || [[विलियम्स रेसिंग]] || १
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;BRA19_FIAPOINT&quot;/&gt;
|}

== हे सुद्धा पहा ==

* [[फॉर्म्युला वन]]
* [[ब्राझिलियन ग्रांप्री]]
* [[अटोड्रोम जोस कार्लोस पेस]]
* [[२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम]]
* [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन चालक यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]]

== संदर्भ ==

{{संदर्भयादी}}

==तळटीप==

{{reflist|group=टीप}}

== बाह्य दुवे ==

* [https://www.formula1.com/en/racing/2019/brazil २०१९ ब्राझिलियन ग्रांप्री : अधिकृत शर्यत माहिती]

* [https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1019/brazil/race-result २०१९ ब्राझिलियन ग्रांप्री : अधिकृत शर्यत निकाल]

* [https://www.fia.com/documents/championships/fia-formula-one-world-championship-14/season/season-2019-971/event/Brazilian%20Grand%20Prix एफ.आय.ए.च्या ब्राझिलियन ग्रांप्रीवरील अधिकृत निर्णयपत्रांची यादी]

{{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत
| हंगाम = २०१९
| ग्रांप्री = ब्राझिलियन ग्रांप्री
| हंगामातील_मागील_शर्यत = २०१९ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री
| हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०१९ अबु धाबी ग्रांप्री
| ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१८ ब्राझिलियन ग्रांप्री
| ग्रांप्री_पुढील_शर्यत =
}}

{{२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम}}

{{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}}

[[वर्ग:ब्राझिलियन ग्रांप्री]]

[[वर्ग:२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम]]</text>
      <sha1>k51pdpznd4wedz5bqxsdqo3xgud97mw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728302</id>
      <parentid>2728301</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T14:13:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KiranBOT II</username>
        <id>140753</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>शुद्धलेखन — अंक व शब्दामधील जागा काढली ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#अंक व शब्दामधील जागा|अधिक माहिती]])</comment>
      <origin>2728302</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="131866" sha1="gx6gm34cjknqc1hqxgwbmpib67z9ia3" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत माहिती
| प्रकार = एफ.१
| देश = ब्राझील
| ग्रांप्री = ब्राझिलियन
| चित्र = Autódromo José Carlos Pace (AKA Interlagos) track map.svg
| चित्र_शीर्षक = साओ पाउलोतील अटोड्रोम जोस कार्लोस पेसचा शर्यतीसाठी वापरलेला मार्गनकाशा
| दिनांक = १७ नोव्हेंबर
| वर्ष = २०१९
| अधिकृत_नाव = फॉर्म्युला वन हायनेकेन ब्राझिलियन ग्रांप्री २०१९
| शर्यत_क्रमांक = २०
| हंगामात_एकूण_शर्यती = २१
| शर्यतीचे_ठिकाण = [[अटोड्रोम जोस कार्लोस पेस]], साओ पाउलो
| सर्किट_प्रकार = कायमस्वरूपी मोटारशर्यत मार्ग
| सर्किट_अंतर_किमी = ४.३०९
| सर्किट_अंतर_मैल = २.६७७
| एकूण_फेऱ्या = ७१
| एकूण_अंतर_किमी = ३०५.८७९
| एकूण_अंतर_मैल = १९०.०६४
| हवामान = कोरडे व उबदार; शुक्रवारचा पहिला सराव पावसामुळे प्रभावित
| पोल_चालक = [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]]
| पोल_देश = नेदरलँड्स
| पोल_संघ = [[रेड बुल रेसिंग]]
| पोल_वेळ = १:०७.५०८
| जलद_चालक = [[वालट्टेरी बोट्टास]]
| जलद_देश = फिनलंड
| जलद_संघ = [[मर्सिडीज]]
| जलद_वेळ = १:१०.६९८
| जलद_फेरी = ४३
| पहिला_चालक = [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]]
| पहिला_देश = नेदरलँड्स
| पहिला_संघ = [[रेड बुल रेसिंग]]
| दुसरा_चालक = [[पियर गॅस्ली]]
| दुसरा_देश = फ्रान्स
| दुसरा_संघ = [[टोरो रोसो]]
| तिसरा_चालक = [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]]
| तिसरा_देश = स्पेन
| तिसरा_संघ = [[मॅक्लारेन]]
| हंगामातील_मागील_शर्यत = २०१९ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री
| हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०१९ अबु धाबी ग्रांप्री
| ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१८ ब्राझिलियन ग्रांप्री
| ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = 
}}

'''२०१९ ब्राझिलियन ग्रांप्री''' (अधिकृत नाव '''फॉर्म्युला वन हायनेकेन ब्राझिलियन ग्रांप्री २०१९''') ही [[२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम]]ातील २०वी आणि एकूण २१ पैकी उपांत्य शर्यत होती. रविवार, १७ नोव्हेंबर २०१९ रोजी ब्राझीलमधील [[साओ पाउलो]] येथील [[अटोड्रोम जोस कार्लोस पेस]] येथे ७१ फेऱ्यांची शर्यत झाली. [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]]ने [[रेड बुल रेसिंग]]साठी विजय मिळवला; [[पियर गॅस्ली]] दुसरा व [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] तिसरा ठरला. पोल स्थान व्हर्सटॅपनने १:०७.५०८ वेळेसह जिंकले, तर [[वालट्टेरी बोट्टास]]ने ४३व्या फेरीत १:१०.६९८ ही सर्वात वेगवान फेरी नोंदवली. बोट्टास शर्यतीतून निवृत्त झाल्यामुळे त्याला २०१९ च्या गुणनियमांनुसार सर्वात वेगवान फेरीचा अतिरिक्त गुण मिळाला नाही.&lt;ref name=&quot;BRA19_EVENT&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/racing/2019/brazil |title=ब्राझिलियन ग्रांप्री : अधिकृत कार्यक्रम |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_FIAQUAL&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20Brazilian%20Grand%20Prix%20-%20Final%20Qualifying%20Classification.pdf |title=एफ.आय.ए. दस्तऐवज २५ : अंतिम पात्रता निकाल |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=१६ नोव्हेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_FIARACE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20Brazilian%20Grand%20Prix%20-%20Final%20Race%20Classification.pdf |title=एफ.आय.ए. दस्तऐवज ४४ : अंतिम शर्यत वर्गीकरण |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=१७ नोव्हेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_FAST&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1019/brazil/fastest-laps |title=ब्राझिलियन ग्रांप्री : सर्वात वेगवान फेऱ्या |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=१७ नोव्हेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;

शर्यतीच्या अंतिम टप्प्यात दोन सुरक्षा-कार कालखंड, दोन्ही फेरारी चालकांतील धडक आणि [[लुइस हॅमिल्टन]]–[[अलेक्झांडर अल्बोन]] संपर्क यांमुळे निकालात महत्त्वाचे बदल झाले. हॅमिल्टनने तिसऱ्या स्थानावर अंतिम रेषा पार केली; मात्र शर्यतीनंतरची पाच सेकंदांची शिक्षा लागू झाल्यावर त्याचे स्थान सातवे झाले आणि सायेन्सला कारकिर्दीतील पहिले अधिकृत पोडियम मिळाले. गॅस्लीचे हेही पहिले फॉर्म्युला वन पोडियम होते.&lt;ref name=&quot;BRA19_REPORT&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/brazilian-grand-prix-2019-race-report-highlights.4VPqubaA8LitJHtDBtLgQr |title=व्हर्सटॅपनचा विजय आणि नाट्यमय अंतिम फेऱ्यांचा अहवाल |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=१७ नोव्हेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_FIARACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_DEC_HAM&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20Brazilian%20Grand%20Prix%20-%20Offence%20-%20Car%2044%20%28incident%20with%20car%2023%20in%20turn%2010%29.pdf |title=एफ.आय.ए. दस्तऐवज ३८ : हॅमिल्टनवर पाच सेकंदांची शिक्षा |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=१७ नोव्हेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_DEBRIEF&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-the-teams-said-race-day-in-brazil-2019.3lIeOsOy35GXLjTKeUd9EP |title=ब्राझिलियन शर्यतीनंतर दहा संघांचे अधिकृत विश्लेषण |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=१७ नोव्हेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;

== पार्श्वभूमी ==

=== शर्यतीपूर्वीची अजिंक्यपदाची स्थिती ===

ऑस्टिनमधील मागील शर्यतीनंतर हॅमिल्टनने ३८१ गुणांसह सहावे चालक अजिंक्यपद निश्चित केले होते. बोट्टास ३१४ गुणांवर होता आणि व्हर्सटॅपन, लक्लेर व व्हेटेल यांच्यात तिसऱ्या क्रमांकासाठी स्पर्धा सुरू होती. मर्सिडीजचे कारनिर्मात्यांचे अजिंक्यपदही याआधी निश्चित झाले होते; तरी रेड बुल आणि फेरारीसाठी उर्वरित दोन शर्यतींत सन्मानाचे निकाल व चालक गुणतालिकेतील स्थान महत्त्वाचे होते.&lt;ref name=&quot;BRA19_FIAPOINT&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20Brazilian%20Grand%20Prix%20-%20Championship%20Points.pdf |title=एफ.आय.ए. दस्तऐवज ४५ : अजिंक्यपद गुण |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=१७ नोव्हेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_EVENT&quot;/&gt;

मध्यगटात मॅक्लारेन चौथ्या स्थानावर, तर रेनॉल्ट, रेसिंग पॉइंट, टोरो रोसो आणि अल्फा रोमियो यांच्यात गुणांची चुरस होती. या संघांची शर्यतीतील प्रत्यक्ष कामगिरी आणि रविवारच्या दुहेरी सुरक्षा कारमुळे निर्माण झालेले अवसर अंतिम गुणांमध्ये महत्त्वाचे ठरले. २०१९ च्या नियमांनुसार पहिल्या दहा अधिकृत स्थानांना अनुक्रमे २५, १८, १५, १२, १०, ८, ६, ४, २ आणि १ गुण दिले जात, तर सर्वात वेगवान फेरी पूर्ण करणारा चालक अंतिम पहिल्या दहांत असल्यासच एक अतिरिक्त गुण मिळत असे.&lt;ref name=&quot;BRA19_FIAPOINT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_FIARACE&quot;/&gt;

=== सर्किट आणि स्पर्धा कार्यक्रम ===

साओ पाउलोतील [[अटोड्रोम जोस कार्लोस पेस]] हा ४.३०९ किमीचा घड्याळाच्या विरुद्ध दिशेने वापरला जाणारा मार्ग असून ७१ फेऱ्यांसाठी अधिकृत शर्यत अंतर ३०५.८७९ किमी होते. वळणांची मालिका, उंच-सखल मार्ग आणि प्रदीर्घ चढणीवरील मुख्य सरळ रेषा या ठिकाणच्या आक्रमक ओव्हरटेकिंगसाठी आणि रणनीतीसाठी महत्त्वाच्या होत्या. शुक्रवार, १५ नोव्हेंबरला दोन मुक्त सराव, शनिवार, १६ नोव्हेंबरला तिसरा सराव व पात्रता फेरी आणि रविवार, १७ नोव्हेंबरला मुख्य शर्यत अशा नेहमीच्या बिगर-स्प्रिंट पद्धतीने कार्यक्रम झाला.&lt;ref name=&quot;BRA19_EVENT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_FIARACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_COMMONS&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Aut%C3%B3dromo_Jos%C3%A9_Carlos_Pace_%28AKA_Interlagos%29_track_map.svg |title=अटोड्रोम जोस कार्लोस पेसचा मार्गनकाशा |प्रकाशक=विकिमीडिया कॉमन्स}}&lt;/ref&gt;

२०१९ मध्ये ब्राझीलमधील हा कार्यक्रम ब्राझिलियन ग्रांप्री या नावानेच झाला होता. पुढील हंगामात नियोजित शर्यत झाली नाही आणि त्यानंतर याच ठिकाणी झालेल्या २०२१ च्या शर्यतीला स्वतंत्र साओ पाउलो ग्रांप्री हे नाव देण्यात आले. त्यामुळे नावाच्या दृष्टीने नसलेली पुढील «ब्राझिलियन» आवृत्ती तयार करून नेव्हिगेशनमध्ये घालण्यात आलेली नाही.&lt;ref name=&quot;BRA19_EVENT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_INDEX&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/documents/championships/fia-formula-one-world-championship-14/season/season-2019-971/event/Brazilian%20Grand%20Prix |title=२०१९ ब्राझिलियन ग्रांप्री : एफ.आय.ए. निर्णयपत्रे |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}&lt;/ref&gt;

=== सहभागी चालक आणि संघ ===

अधिकृत मुख्य स्पर्धेच्या प्रवेशयादीत दहा संघांचे २० चालक होते. विलियम्सच्या [[जॉर्ज रसल]]ऐवजी कॅनेडियन राखीव चालक [[निकोलस लतीफी]]ने शुक्रवारच्या पहिल्या मुक्त सरावात ४० क्रमांकाची कार चालवली; रसल पुढील दोन्ही सरावांत, पात्रता फेरीत आणि शर्यतीत परतला. त्यामुळे खालील मुख्य प्रवेशयादीत रसल, तर पहिल्या सरावाच्या निकालांत लतीफी योग्य कार क्रमांकासह नोंदवला आहे.&lt;ref name=&quot;BRA19_FIAP1&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20Brazilian%20Grand%20Prix%20-%20P1%20Classification.pdf |title=एफ.आय.ए. दस्तऐवज ९ : पहिला सराव |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=१५ नोव्हेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_FIAP2&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20Brazilian%20Grand%20Prix%20-%20P2%20Classification.pdf |title=एफ.आय.ए. दस्तऐवज १० : दुसरा सराव |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=१५ नोव्हेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_FIAGRID&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20Brazilian%20Grand%20Prix%20-%20Final%20Starting%20Grid.pdf |title=एफ.आय.ए. दस्तऐवज ३२ : अंतिम सुरुवातीची क्रमवारी |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=१७ नोव्हेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! संघ !! चालक !! कार क्र.
|-
| [[मर्सिडीज]] || [[लुइस हॅमिल्टन]] || ४४
|-
| [[मर्सिडीज]] || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || ७७
|-
| [[फेरारी]] || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || ५
|-
| [[फेरारी]] || [[शार्ल लक्लेर]] || १६
|-
| [[रेड बुल रेसिंग]] || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || ३३
|-
| [[रेड बुल रेसिंग]] || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || २३
|-
| [[रेनॉल्ट]] || [[डॅनियल रिकार्डो]] || ३
|-
| [[रेनॉल्ट]] || [[निको हुल्केनबर्ग]] || २७
|-
| [[हास]] || [[केविन मॅग्नसन]] || २०
|-
| [[हास]] || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || ८
|-
| [[मॅक्लारेन]] || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || ५५
|-
| [[मॅक्लारेन]] || [[लॅन्डो नॉरिस]] || ४
|-
| [[रेसिंग पॉइंट]] || [[सर्जिओ पेरेझ]] || ११
|-
| [[रेसिंग पॉइंट]] || [[लान्स स्ट्रोल]] || १८
|-
| [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || [[किमी रायकोनेन]] || ७
|-
| [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || ९९
|-
| [[टोरो रोसो]] || [[डॅनिल क्व्यात]] || २६
|-
| [[टोरो रोसो]] || [[पियर गॅस्ली]] || १०
|-
| [[विलियम्स रेसिंग]] || [[जॉर्ज रसल]] || ६३
|-
| [[विलियम्स रेसिंग]] || [[रॉबर्ट कुबिका]] || ८८
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;BRA19_INDEX&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_FIAGRID&quot;/&gt;
|}

=== टायर ===

पिरेलीने या स्पर्धेसाठी सी१ हार्ड (पांढरी पट्टी), सी२ मीडियम (पिवळी) आणि सी३ सॉफ्ट (लाल) ही तीन मिश्रणे निवडली होती. प्रत्येक चालकाचे एकूण १३ कोरड्या टायर संच असले तरी त्यांचे वाटप प्रत्येक चालकासाठी एकसारखे नव्हते. उपलब्ध अधिकृत आणि समकालीन चालकनिहाय निवडींमध्ये सी१ चे साधारण १–२, सी२ चे१–४ आणि सी३ चे ८–१० संच दिसतात; कोणत्याही एक चालकासाठी हे सर्व किमान/कमाल आकडे एकाच वेळी लागू होतात असे मानू नये.{{refn|group=टीप|पात्रता सत्रासाठी राखलेला सॉफ्ट संच, शर्यतीसाठी राखलेले हार्ड व मीडियम संच आणि संघांनी निवडलेले उर्वरित संच यांची बेरीज प्रत्येकासाठी १३ होते. अलग चालकांच्या नेमक्या निवडी वेगवेगळ्या होत्या.}} शुक्रवारची ओली हवा आणि रविवारी वाढलेले तापमान यामुळे टायर टिकाऊपणाविषयीचा आढावा बदलला.&lt;ref name=&quot;BRA19_PIRELLIPRE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://press.pirelli.com/2019-brazilian-grand-prix---preview/ |title=पिरेली : ब्राझिलियन ग्रांप्रीची पूर्वतयारी |प्रकाशक=पिरेली}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_TYRE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-tyres-have-the-teams-and-drivers-picked-for-brazil.1z8SmQ4VAHz2QGz3skzD3i |title=२०१९ ब्राझिलियन ग्रांप्रीचे चालकनिहाय टायर संच |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_TYREALLOC&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.italpress.com/gp-brasile-le-gomme-scelte-dai-piloti/ |title=ब्राझिलियन ग्रांप्री : चालकनिहाय टायर निवडी |प्रकाशक=इटालप्रेस}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_PIRELLI&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://press.pirelli.com/2019-brazilian-grand-prix---race/ |title=पिरेली : ब्राझिलियन ग्रांप्री शर्यत आणि टायर रणनीती |प्रकाशक=पिरेली |दिनांक=१७ नोव्हेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! टायर प्रकार !! मिश्रण !! बाजूच्या पट्टीचा रंग !! प्रत्येकी उपलब्ध संच
|-
| हार्ड || सी१ || पांढरा || १–२ (चालकनिहाय)
|-
| मीडियम || सी२ || पिवळा || १–४ (चालकनिहाय)
|-
| सॉफ्ट || सी३ || लाल || ८–१० (चालकनिहाय)
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;BRA19_PIRELLIPRE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_TYRE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_TYREALLOC&quot;/&gt;
|}

== मुक्त सराव सत्रे ==

=== पहिला मुक्त सराव ===

शुक्रवारी पावसामुळे पहिल्या सरावात पूर्ण कोरड्या परिस्थितीची तुलनात्मक वेगवान फेरी घेण्याची संधी मर्यादित होती. [[अलेक्झांडर अल्बोन]]ने १:१६.१४२ वेळ नोंदवून आघाडी मिळवली; बोट्टास ०.५५१ सेकंद, व्हेटेल ०.८९९ सेकंद मागे होते. अल्बोनचा सत्रादरम्यान झालेला अपघात आणि ओले वातावरण यांमुळे अनेक संघांनी काळजीपूर्वक धावा घेतल्या. हॅमिल्टन, व्हर्सटॅपन, पेरेझ आणि ग्रोझाँ यांनी सत्रात प्रत्यक्ष फेऱ्या पूर्ण केल्या तरी त्यांची वैध वेळ नोंदली गेली नाही.&lt;ref name=&quot;BRA19_FIAP1&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_FP1&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1019/brazil/practice/1 |title=पहिला मुक्त सराव : निकाल |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

विलियम्सचा राखीव चालक निकोलस लतीफी ४० क्रमांकाच्या कारसह १६व्या क्रमांकावर १:२०.०१० अशी वेळ नोंदवत होता; तो रसलचा फक्त या सरावापुरता पर्याय होता. सत्रातील चालक उपस्थिती व वेगवान वेळ ही भिन्न मोजमापे असल्याने वेळ नसलेल्या चालकांना निकालातून वगळलेले नाही.&lt;ref name=&quot;BRA19_FIAP1&quot;/&gt;

=== मुक्त सराव १ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:१६.१४२ || ९
|-
| २ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:१६.६९३ || १०
|-
| ३ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || १:१७.०४१ || १३
|-
| ४ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || १:१७.२८५ || १३
|-
| ५ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || १:१७.७८६ || १६
|-
| ६ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || १:१७.८९९ || ८
|-
| ७ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || १:१७.९८५ || ९
|-
| ८ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || १:१८.१०० || १७
|-
| ९ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || १:१८.२७४ || १६
|-
| १० || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || १:१८.५५९ || १५
|-
| ११ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:१८.७७९ || १८
|-
| १२ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || १:१९.२४७ || १०
|-
| १३ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:१९.४१४ || ६
|-
| १४ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:१९.५३२ || १२
|-
| १५ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:१९.६०० || १८
|-
| १६ || ४० || [[निकोलस लतीफी]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:२०.०१० || १६
|-
| १७ || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || वैध वेळ नाही || ३
|-
| १८ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || वैध वेळ नाही || १
|-
| १९ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || वैध वेळ नाही || ३
|-
| २० || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || वैध वेळ नाही || ३
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;BRA19_FIAP1&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_FP1&quot;/&gt;
|}

=== दुसरा मुक्त सराव ===

शुक्रवारच्या दुपारच्या तुलनेने कोरड्या सरावात फेरारीच्या व्हेटेलने १:०९.२१७ वेळेसह पहिले स्थान आणि लक्लेरने १:०९.२३८ वेळेसह दुसरे स्थान घेतले. व्हर्सटॅपन तिसरा, बोट्टास चौथा आणि हॅमिल्टन पाचवा राहिला. फेरारीचा छोट्या फेऱ्यांतील वेग आश्वासक असला तरी या क्रमवारीवरूनच रविवारच्या लांब टप्प्यांतील स्पर्धात्मक स्थिती ठरवता येत नव्हती; तांत्रिक तयारी आणि टायरचे दीर्घकालीन वर्तन यांचाही विचार केला जात होता.&lt;ref name=&quot;BRA19_FIAP2&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_FP2&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1019/brazil/practice/2 |title=दुसरा मुक्त सराव : निकाल |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_PIRELLIPRE&quot;/&gt;

कुबिकाने दुसऱ्या सरावात दोन फेऱ्या पूर्ण केल्या, मात्र कोणतीही वैध वेगवान वेळ नोंदवली नाही; पहिल्या सरावातील लतीफीच्या जागी तो परत आला होता. नॉरिसने ४१ फेऱ्या करून मध्यगटात सर्वाधिक लांब तयारीपैकी एक धाव केली. सरावाच्या क्रमवारीत सर्व २० प्रत्यक्ष चालक दर्शवले आहेत.&lt;ref name=&quot;BRA19_FIAP2&quot;/&gt;

=== मुक्त सराव २ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || १:०९.२१७ || ३०
|-
| २ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || १:०९.२३८ || ३५
|-
| ३ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:०९.३५१ || ३३
|-
| ४ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:०९.३७३ || ३७
|-
| ५ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:०९.४४० || ३९
|-
| ६ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || १:१०.१४३ || ३८
|-
| ७ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || १:१०.१९४ || ३२
|-
| ८ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:१०.२१० || ३९
|-
| ९ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:१०.२७५ || ३१
|-
| १० || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || १:१०.३१० || ३८
|-
| ११ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || १:१०.३२५ || ३१
|-
| १२ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || १:१०.३५२ || २६
|-
| १३ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:१०.४१९ || ३६
|-
| १४ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || १:१०.४२४ || ३४
|-
| १५ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:१०.४४३ || ३१
|-
| १६ || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || १:१०.५०४ || ३८
|-
| १७ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:१०.५६८ || ३३
|-
| १८ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || १:१०.७०० || ४१
|-
| १९ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:११.८१८ || ३६
|-
| २० || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || वैध वेळ नाही || २
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;BRA19_FIAP2&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_FP2&quot;/&gt;
|}

=== तिसरा मुक्त सराव ===

शनिवारी कोरड्या मार्गावर हॅमिल्टनने १:०८.३२० वेळ नोंदवून सरावात पहिला क्रमांक घेतला; व्हर्सटॅपन केवळ ०.०२६ सेकंद मागे होता. लक्लेर आणि व्हेटेल पुढील दोन क्रमांकांवर राहिले. यामुळे शुक्रवारच्या फेरारी वर्चस्वानंतर मर्सिडीज, रेड बुल आणि फेरारी यांच्यातील पात्रता वेगाची लढत अधिक निकट असल्याचे दिसले. अल्बोन पाचवा, बोट्टास सहावा आणि क्व्यात सातवा होता.&lt;ref name=&quot;BRA19_FIAP3&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20Brazilian%20Grand%20Prix%20-%20P3%20Classification.pdf |title=एफ.आय.ए. दस्तऐवज १८ : तिसरा सराव |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=१६ नोव्हेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_FP3&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1019/brazil/practice/3 |title=तिसरा मुक्त सराव : निकाल |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

तिसऱ्या सरावात २०ही नियमित शर्यतचालकांनी वैध वेळ नोंदवली. विलियम्सचा कुबिका विसावा असूनही त्याने २३ फेऱ्या पूर्ण केल्या; ही आकडेवारी पुढील पात्रता फेरीतील त्याच्या वेगाशी थेट समकक्ष मानता येत नाही, कारण वेगवेगळ्या टायर व इंधन प्रमाणात सराव केला जातो.&lt;ref name=&quot;BRA19_FIAP3&quot;/&gt;

=== मुक्त सराव ३ चे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:०८.३२० || १७
|-
| २ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:०८.३४६ || १८
|-
| ३ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || १:०८.६११ || २०
|-
| ४ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || १:०८.६६४ || २२
|-
| ५ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:०९.१३६ || १७
|-
| ६ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:०९.२०१ || २०
|-
| ७ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || १:०९.४१५ || २२
|-
| ८ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:०९.४६२ || २०
|-
| ९ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || १:०९.५८५ || १८
|-
| १० || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || १:०९.५८८ || २१
|-
| ११ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:०९.६१९ || २१
|-
| १२ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || १:०९.६२५ || १९
|-
| १३ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || १:०९.६५० || १७
|-
| १४ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || १:०९.७१३ || १८
|-
| १५ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || १:०९.७६१ || १७
|-
| १६ || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || १:०९.७९८ || २०
|-
| १७ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:०९.९९५ || १९
|-
| १८ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:१०.३१२ || १६
|-
| १९ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:१०.८४३ || १९
|-
| २० || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:११.२०५ || २३
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;BRA19_FIAP3&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_FP3&quot;/&gt;
|}

== मुख्य शर्यतीची पात्रता फेरी ==

=== फेरी १ ===

शनिवारी पहिल्या पात्रता सत्रात व्हर्सटॅपनने १:०८.२४२ अशी वेळ नोंदवून प्रभावी सुरुवात केली. सायेन्सच्या मॅक्लारेनमध्ये शक्तियंत्रासंबंधी दोष निर्माण झाल्याने त्याने दोन फेऱ्या पूर्ण केल्या, मात्र वैध पात्रता वेळ मिळवता आली नाही. क्व्यात, स्ट्रोल, रसल व कुबिका हेही पहिल्याच फेरीत बाद झाले. सायेन्सचे वेळेविना पात्रता सत्र आणि रविवारच्या ग्रिडवरील परवानगी हा स्वतंत्र अधिकृत निर्णय आहे.&lt;ref name=&quot;BRA19_FIAQUAL&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_QUAL&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1019/brazil/qualifying |title=ब्राझिलियन ग्रांप्री : पात्रता वर्गीकरण |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_FIAGRID&quot;/&gt;

=== फेरी २ ===

मधल्या पात्रता फेरीत व्हर्सटॅपनचा १:०७.५०३ हा सर्वात जलद सत्रवेग ठरला. लक्लेरने मीडियम सी२ टायरवर १:०७.८८८ वेळ नोंदवत पुढे जाण्याची रणनीती स्वीकारली; मात्र शक्तियंत्र घटकांचा दंड त्याच्या ग्रिडवरील स्थानावर आधीच लागू होता. नॉरिस, रिकार्डो, जोव्हिनाझी, हुल्केनबर्ग व पेरेझ दहाव्या क्रमांकाच्या बाहेर राहिले. अंतिम ग्रिड फक्त या पात्रता क्रमवारीचे सरळ प्रतिबिंब नव्हते.&lt;ref name=&quot;BRA19_FIAQUAL&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_PRE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://press.pirelli.com/2019-brazilian-grand-prix---qualifying/ |title=पिरेली : पात्रता आणि नियोजित टायर रणनीती |प्रकाशक=पिरेली |दिनांक=१६ नोव्हेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_FIAGRID&quot;/&gt;

=== फेरी ३ ===

शेवटच्या सहा-फेऱ्यांच्या पात्रता प्रयत्नांमध्ये व्हर्सटॅपनने १:०७.५०८ अशी अधिकृत पोल वेळ नोंदवली. व्हेटेल १:०७.६३१सह दुसरा, हॅमिल्टन १:०७.६९९सह तिसरा आणि लक्लेर १:०७.७२८सह चौथा राहिला; बोट्टास पाचवा आणि अल्बोन सहावा होता. व्हर्सटॅपनचा फेरी-२मधील वेग फेरी-३ च्या पोल वेळेपेक्षा किंचित चांगला असला तरी अधिकृत पोल ठरवण्यासाठी फेरी-३मधील सर्वात वेगवान वैध फेरी वापरली जाते.&lt;ref name=&quot;BRA19_FIAQUAL&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_QUAL&quot;/&gt;

=== मुख्य शर्यतीच्या पात्रता फेरीचे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी १ !! फेरी २ !! फेरी ३ !! एकूण फेऱ्या
|-
| १ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:०८.२४२ || १:०७.५०३ || १:०७.५०८ || १२
|-
| २ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || १:०८.५५६ || १:०८.०५० || १:०७.६३१ || १५
|-
| ३ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:०८.६१४ || १:०८.०८८ || १:०७.६९९ || १६
|-
| ४ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || १:०८.४९६ || १:०७.८८८ || १:०७.७२८ || २०
|-
| ५ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:०८.५४५ || १:०८.२३२ || १:०७.८७४ || १७
|-
| ६ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:०८.५०३ || १:०८.११७ || १:०७.९३५ || १४
|-
| ७ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || १:०८.९०९ || १:०८.७७० || १:०८.८३७ || २१
|-
| ८ || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || १:०९.१९७ || १:०८.७०५ || १:०८.८५४ || १७
|-
| ९ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:०९.२७६ || १:०८.८५८ || १:०८.९८४ || २०
|-
| १० || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || १:०८.८७५ || १:०८.८०३ || १:०९.०३७ || १४
|-
| ११ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || १:०८.८९१ || १:०८.८६८ || — || १२
|-
| १२ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || १:०९.०८६ || १:०८.९०३ || — || १२
|-
| १३ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:०९.१७५ || १:०८.९१९ || — || १४
|-
| १४ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || १:०९.०५० || १:०८.९२१ || — || १२
|-
| १५ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:०९.२८८ || १:०९.०३५ || — || १४
|-
| १६ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || १:०९.३२० || — || — || १०
|-
| १७ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:०९.५३६ || — || — || ९
|-
| १८ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:१०.१२६ || — || — || ९
|-
| १९ || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:१०.६१४ || — || — || ९
|-
| वेळ नाही || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || — || — || — || २
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;8&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;BRA19_FIAQUAL&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_QUAL&quot;/&gt;
|}

=== मुख्य शर्यतीची अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी ===

एफ.आय.ए.च्या अंतिम सुरुवातीच्या क्रमवारीत लक्लेरला अतिरिक्त शक्तियंत्र घटकासाठी दहा स्थानांचा दंड लागू होऊन तो १४व्या स्थानी आला. सायेन्सला पात्रतेत वैध वेळ नसतानाही शर्यत सुरू करण्याची शर्यत आयुक्तांची परवानगी होती; त्याने पुढील शक्तियंत्र बदलामुळे शेवटच्या, २०व्या क्रमांकावरून सुरुवात केली. या अंतिम क्रमवारीत कोणताही चालक पिटलेनमधून सुरुवात करणारा नव्हता. या फेरीतील क्रमवारीत पहिली तीन स्थाने व्हर्सटॅपन, व्हेटेल आणि हॅमिल्टन यांची होती.&lt;ref name=&quot;BRA19_FIAGRID&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_FIAQUAL&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_INDEX&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! ग्रिड !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पात्रता वेळ / स्थिती
|-
| १ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:०७.५०८
|-
| २ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || १:०७.६३१
|-
| ३ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:०७.६९९
|-
| ४ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:०७.८७४
|-
| ५ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:०७.९३५
|-
| ६ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || १:०८.८३७
|-
| ७ || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || १:०८.८५४
|-
| ८ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:०८.९८४
|-
| ९ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || १:०९.०३७
|-
| १० || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || -
|-
| ११ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || १:०८.९०३
|-
| १२ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:०८.९१९
|-
| १३ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || १:०८.९२१
|-
| १४ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || १:०७.८८८; शक्तियंत्रासाठी १० स्थानांचा दंड
|-
| १५ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:०९.०३५
|-
| १६ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || १:०९.३२०
|-
| १७ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:०९.५३६
|-
| १८ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:१०.१२६
|-
| १९ || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:१०.६१४
|-
| २० || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || वैध वेळ नाही; सुरुवातीची परवानगी; शक्तियंत्र बदल
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;5&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;BRA19_FIAGRID&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_FIAQUAL&quot;/&gt;
|}

== मुख्य शर्यत ==

=== सुरुवात आणि पहिली रणनीतिक लढत ===

रविवारी सुरुवातीला व्हर्सटॅपनने पोल स्थान राखत पहिल्या वळणात आघाडी घेतली. हॅमिल्टनने व्हेटेलला मागे टाकून दुसरे स्थान मिळवले; व्हेटेल तिसरा होता. मागून सुरुवात करणाऱ्या लक्लेरने पहिल्या टप्प्यात अनेक चालकांना मागे टाकत अग्रगटाच्या जवळ पोहोचण्याचा प्रयत्न केला. सायेन्सदेखील शेवटच्या स्थानावरून मध्यगटात चढत होता.&lt;ref name=&quot;BRA19_REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_FIAGRID&quot;/&gt;

आठव्या फेरीत चौथ्या वळणाजवळ रिकार्डोने मॅग्नसनला मागे टाकण्याचा प्रयत्न केला, पण ब्रेक लावताना झालेल्या संपर्कामुळे मॅग्नसनची कार फिरली व रिकार्डोला पुढचा विंग बदलावा लागला. एफ.आय.ए.ने रिकार्डोची जबाबदारी निश्चित करून पाच सेकंदांची स्वतंत्र वेळ-शिक्षा दिली. ती पुढील वळणांतील घटना किंवा शर्यतीनंतरच्या हॅमिल्टनच्या दंडाशी संबंधित नव्हती.&lt;ref name=&quot;BRA19_DEC_RIC&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20Brazilian%20Grand%20Prix%20-%20Offence%20-%20Car%203%20%28incident%20with%20car%2020%20in%20turn%204%29.pdf |title=एफ.आय.ए. दस्तऐवज ३३ : रिकार्डो आणि मॅग्नसन धडक |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=१७ नोव्हेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_REPORT&quot;/&gt;

पिटस्टॉपच्या पहिल्या टप्प्यात हॅमिल्टनने ट्रॅकवरील आघाडी मिळवण्यासाठी कमी वेळात टायर बदलण्याचा प्रयत्न केला. व्हर्सटॅपनच्या पिटलेन प्रवासात विलियम्सच्या कुबिकाला जवळून बाहेर सोडण्यात आल्यामुळे रेड बुल चालकाला वेग कमी करावा लागला. परिणामी हॅमिल्टन तात्पुरता पुढे आला. पण व्हर्सटॅपनने पुढील सरळ विभागात अधिक वेग वापरून हॅमिल्टनला पुन्हा मागे टाकले. कुबिकाच्या असुरक्षित पिटलेन हालचालीबद्दल एफ.आय.ए.ने पाच सेकंदांची शिक्षा नोंदवली.&lt;ref name=&quot;BRA19_REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_DEC_KUB&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20Brazilian%20Grand%20Prix%20-%20Offence%20-%20Car%2088%20%28unsafel%20release%20from%20a%20pit%20stop%29.pdf |title=एफ.आय.ए. दस्तऐवज ३४ : कुबिकाची असुरक्षित पिटलेन सुटका |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=१७ नोव्हेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_DEBRIEF&quot;/&gt;

=== मधला टप्पा, शक्तियंत्र बिघाड आणि पहिली सुरक्षा कार ===

मधल्या टप्प्यात आघाडीवरील संघांनी सलग टायर बदलाव्या लागण्याची शक्यता तपासली. व्हर्सटॅपनने सॉफ्ट, सॉफ्ट, मीडियम आणि पुन्हा सॉफ्ट असा तीन थांब्यांचा मार्ग वापरला; हॅमिल्टनची योजनाही शेवटी तीन पिटस्टॉपची ठरली. फेरारीकडून व्हेटेल सॉफ्ट–मीडियम–सॉफ्ट, तर लक्लेर मीडियम–हार्ड–सॉफ्ट अशा वेगळ्या पद्धतीने स्पर्धा करत होता. मॅक्लारेनचा सायेन्स सॉफ्ट–मीडियमच्या केवळ एका थांब्याच्या धाडसी धोरणावर राहिला.&lt;ref name=&quot;BRA19_PIRELLI&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_RACEFANS&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.racefans.net/2019/11/17/2019-brazilian-grand-prix-interactive-data-lap-charts-times-and-tyres/ |title=ब्राझिलियन ग्रांप्री : फेरीवार टायर आणि धोरण |प्रकाशक=रेसफॅन्स}}&lt;/ref&gt;

४३व्या फेरीत बोट्टासने मीडियम टायरवर १:१०.६९८ ही सर्वात वेगवान वैध शर्यत फेरी पूर्ण केली. काही फेऱ्यांनंतर त्याच्या मर्सिडीजच्या शक्तियंत्रात बिघाड झाल्याने ५१ फेऱ्यांवर तो थांबला आणि सुरक्षा कार तैनात करण्यात आली. शर्यतीनंतर सर्वात वेगवान फेरीचा गुण बोट्टासला मिळाला नाही, कारण त्याचे अंतिम स्थान अधिकृत पहिल्या दहांमध्ये नव्हते.&lt;ref name=&quot;BRA19_FIARACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_FAST&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_REPORT&quot;/&gt;

या सुरक्षा कारवेळी व्हर्सटॅपनने पुढचा सॉफ्ट संच घेण्यासाठी पिटस्टॉप केला आणि आघाडीवरून मागे जाण्याचा धोका स्वीकारला. हॅमिल्टन ट्रॅकवर राहिला; मात्र सुरुवात पुन्हा झाल्यावर व्हर्सटॅपनने ताज्या टायरच्या वेगावर त्याला मागे टाकून पहिली जागा परत मिळवली. अल्बोननेही अग्रगटात स्थानवृद्धी करत शर्यतीच्या उत्तरार्धात पोडियमची शक्यता निर्माण केली.&lt;ref name=&quot;BRA19_PIRELLI&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_DEBRIEF&quot;/&gt;

=== फेरारींची धडक आणि दुसरी सुरक्षा कार ===

६६व्या फेरीच्या सुमारास लक्लेरने संघसहकारी व्हेटेलवर आक्रमण केल्यावर दोघांच्या कार एकमेकांना लागल्या. गंभीर टायर आणि कारचे नुकसान झाल्याने दोघांनाही ६५ पूर्ण फेऱ्यांनंतर निवृत्त व्हावे लागले; त्याच धडकेच्या तुकड्यांमुळे रेसिंग पॉइंटचा स्ट्रोलही पुढे माघार घेण्यास भाग पडला. सुरक्षा कार पुन्हा आली आणि अंतिम फेऱ्यांतील अंतर कमी झाले.&lt;ref name=&quot;BRA19_REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_FIARACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_DEBRIEF&quot;/&gt;

एफ.आय.ए.ने व्हेटेल आणि लक्लेरच्या संदर्भातील वेगवेगळे दस्तऐवज ४० आणि ४१ मध्ये अपघाताची पाहणी केली. दोन्ही चालकांना तो प्रसंग टाळण्याची अथवा परिणाम कमी करण्याची संधी होती आणि कोणत्याही एकाचा प्रामुख्याने दोष सिद्ध होत नसल्याचे ठरवून पुढील कारवाई केली नाही. त्यामुळे दोघांना अतिरिक्त वेळ-शिक्षा लावलेली नाही; त्यांच्या निवृत्ती हीच शर्यतीवर झालेली प्रत्यक्ष परिणती होती.&lt;ref name=&quot;BRA19_DEC_VET&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20Brazilian%20Grand%20Prix%20-%20Decision%20-%20Car%205%20%28incident%20with%20car%2016%20in%20turn%204%29.pdf |title=एफ.आय.ए. दस्तऐवज ४० : व्हेटेल प्रकरणी पुढील कारवाई नाही |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=१७ नोव्हेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_DEC_LEC&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20Brazilian%20Grand%20Prix%20-%20Decision%20-%20Car%2016%20%28incident%20with%20car%205%20in%20turn%204%29.pdf |title=एफ.आय.ए. दस्तऐवज ४१ : लक्लेर प्रकरणी पुढील कारवाई नाही |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=१७ नोव्हेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;

=== निर्णायक पुनःसुरुवात, गॅस्लीचा लढा आणि अधिकृत निकाल ===

शेवटच्या पुनःसुरुवातीला व्हर्सटॅपन आघाडीवर राहिला, तर अल्बोन दुसरे स्थान राखण्यासाठी झुंजत होता. हॅमिल्टनने दहाव्या वळणात आतून पुढे जाण्याच्या प्रयत्नात अल्बोनच्या कारला धडक दिली आणि अल्बोनची गाडी फिरली. त्यामुळे तो चौदाव्या स्थानावर घसरला. गॅस्लीने या प्रसंगाचा फायदा घेत दुसरे स्थान मिळवले आणि शेवटच्या सरळ रेषेत हॅमिल्टनला मागे ठेवून स्वतःचे पहिले पोडियम निश्चित केले.&lt;ref name=&quot;BRA19_REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_DEC_HAM&quot;/&gt;

हॅमिल्टनने तिसऱ्या स्थानावर अंतिम रेषा ओलांडली; मात्र चौदाव्या क्रमांकाच्या कारला झालेल्या धडकेबद्दल दंड न देता राहणे चुकीचे ठरले असते. आयुक्तांनी व्हिडिओ तपासून हॅमिल्टनला प्रामुख्याने जबाबदार मानले आणि त्याच्या एकूण शर्यत वेळेत पाच सेकंद जोडले; त्यामुळे तो अधिकृत सातवा झाला. सायेन्स चौथ्या स्थानावर अंतिम रेषा ओलांडला असला तरी अंतिम घोषित पोडियमवर तो तिसरा ठरला.&lt;ref name=&quot;BRA19_DEC_HAM&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_FIARACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_REPORT&quot;/&gt;

रेनॉल्टच्या हुल्केनबर्गने सुरक्षा कारखाली पुनःसुरुवात होण्याआधी मॅग्नसनला ओव्हरटेक केल्यामुळे आयुक्तांनी स्वतंत्र पाच सेकंदांचा दंड दिला; त्याची अधिकृत अंतिम वर्गवारी पंधरावी झाली. रिकार्डो सुरुवातीचा दंड सहन करून सहावा झाला, अल्फा रोमियोच्या रायकोनेन व जोव्हिनाझी यांनी चौथे व पाचवे स्थान मिळवले आणि सायेन्सच्या तिसऱ्या स्थानासह मॅक्लारेनला मौल्यवान गुण मिळाले. या अंतिम निकालात प्रत्यक्ष अंतिम रेषेवरील क्रम आणि शिक्षांनंतरचा अधिकृत क्रम स्वतंत्र ठेवलेला आहे.&lt;ref name=&quot;BRA19_DEC_HUL&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20Brazilian%20Grand%20Prix%20-%20Offence%20-%20Car%2027%20%28overtaking%20under%20the%20safety%20car%29.pdf |title=एफ.आय.ए. दस्तऐवज ४२ : हुल्केनबर्गवर पाच सेकंदांची शिक्षा |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=१७ नोव्हेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_DEC_RIC&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_FIARACE&quot;/&gt;

=== मुख्य शर्यतीचे निकाल ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पूर्ण फेऱ्या !! वेळ / अंतर / स्थिती !! गुण
|-
| १ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ७१ || १:३३:१४.६७८ || २५
|-
| २ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || ७१ || +६.०७७ सेकंद || १८
|-
| ३ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || ७१ || +८.८९६ सेकंद || १५
|-
| ४ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ७१ || +९.४५२ सेकंद || १२
|-
| ५ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ७१ || +१०.२०१ सेकंद || १०
|-
| ६ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || ७१ || +१०.५४१ सेकंद; आधीच्या धडकेची ५ सेकंदांची शिक्षा अंमलात || ८
|-
| ७ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ७१ || +११.१३९ सेकंद; शर्यतीनंतर ५ सेकंदांची शिक्षा{{refn|group=टीप|हॅमिल्टन तिसरा म्हणून अंतिम रेषा ओलांडला; अल्बोनसोबतच्या धडकेसाठी पाच सेकंद जोडल्यावर अधिकृत सातवा ठरला.}} || ६
|-
| ८ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || ७१ || +११.२०४ सेकंद || ४
|-
| ९ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || ७१ || +११.५२९ सेकंद || २
|-
| १० || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || ७१ || +११.९३१ सेकंद || १
|-
| ११ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || ७१ || +१२.७३२ सेकंद || ०
|-
| १२ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ७१ || +१३.५९९ सेकंद || ०
|-
| १३ || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || ७१ || +१४.२४७ सेकंद || ०
|-
| १४ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ७१ || +१४.९२७ सेकंद || ०
|-
| १५ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || ७१ || +१८.०५९ सेकंद; शर्यतीनंतर ५ सेकंदांची शिक्षा{{refn|group=टीप|सुरक्षा कारखाली निर्धारित रेषेआधी मॅग्नसनला मागे टाकल्यामुळे पाच सेकंदांची शिक्षा मिळाली.}} || ०
|-
| १६ || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ७० || +१ फेरी; असुरक्षित पिटलेन सुटकेबद्दल ५ सेकंदांची शिक्षा || ०
|-
| १७ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || ६५ || निवृत्त || ०
|-
| १८ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || ६५ || निवृत्त || ०
|-
| १९ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || ६५ || निवृत्त || ०
|-
| वर्गीकृत नाही || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || ५१ || निवृत्त || ०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;BRA19_FIARACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_RACE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1019/brazil/race-result |title=ब्राझिलियन ग्रांप्री : अधिकृत निकाल |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=१७ नोव्हेंबर २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_DEC_HAM&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_DEC_HUL&quot;/&gt;
|}

=== सर्वात वेगवान फेरी ===

एफ.आय.ए.च्या अंतिम शर्यत वर्गीकरणात प्रत्येक चालकाची सर्वोत्तम वैध वेळ आणि त्या फेरीचा क्रमांक नोंदवलेला आहे; अधिकृत फॉर्म्युला वन सर्व-चालक फेरीतक्त्यात त्याच क्रमांकाशी वेळ व सरासरी वेग उपलब्ध आहेत. बोट्टासचा ४३व्या फेरीतील १:१०.६९८ हा सर्वात कमी वेळ असला तरी ५१ पूर्ण फेऱ्यांनंतर तो वर्गीकृत पहिल्या दहांत नसल्याने कोणालाही सर्वात वेगवान फेरीचा बोनस गुण देण्यात आला नाही. खालील क्रमवारी शर्यतीच्या समाप्तीक्रमावर नव्हे तर प्रत्येकाच्या वैध सर्वात वेगवान फेरीच्या वेळेवर आधारित आहे.&lt;ref name=&quot;BRA19_FIARACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_FAST&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! क्रम !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी (एफआयए) !! फेरीचा वेळ !! सरासरी वेग (किमी/ता.)
|-
| १ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || ४३ || १:१०.६९८ || २१९.४१७
|-
| २ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ६१ || १:१०.८६२ || २१८.९०९
|-
| ३ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ४६ || १:११.०८२ || २१८.२३२
|-
| ४ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ५२ || १:११.०८७ || २१८.२१७
|-
| ५ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || ५१ || १:११.३८४ || २१७.३०९
|-
| ६ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || ६३ || १:११.४२३ || २१७.१९०
|-
| ७ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || ६३ || १:१२.३२८ || २१४.४७२
|-
| ८ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || ४९ || १:१२.३८५ || २१४.३०४
|-
| ९ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || ६५ || १:१२.४२५ || २१४.१८५
|-
| १० || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || ६५ || १:१२.६०३ || २१३.६६०
|-
| ११ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || ४४ || १:१२.७३३ || २१३.२७८
|-
| १२ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || ६४ || १:१२.८४० || २१२.९६५
|-
| १३ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || ६४ || १:१२.९३४ || २१२.६९०
|-
| १४ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ४९ || १:१३.०२० || २१२.४४०
|-
| १५ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ६५ || १:१३.१३५ || २१२.१०६
|-
| १६ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || ६३ || १:१३.१५८ || २१२.०३९
|-
| १७ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || ६५ || १:१३.२६२ || २११.७३८
|-
| १८ || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || २९ || १:१३.६१९ || २१०.७११
|-
| १९ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ५७ || १:१३.७५२ || २१०.३३१
|-
| २० || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ६३ || १:१४.५५३ || २०८.०७२
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;BRA19_FIARACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_FAST&quot;/&gt;
|}

== मुख्य शर्यतीनंतरचे विश्लेषण ==

=== सुरुवात आणि पहिली रणनीतिक लढत ===

रविवारी सुरुवातीला व्हर्सटॅपनने पोल स्थान राखत पहिल्या वळणात आघाडी घेतली. हॅमिल्टनने व्हेटेलला मागे टाकून दुसरे स्थान मिळवले; व्हेटेल तिसरा होता. मागून सुरुवात करणाऱ्या लक्लेरने पहिल्या टप्प्यात अनेक चालकांना मागे टाकत अग्रगटाच्या जवळ पोहोचण्याचा प्रयत्न केला. सायेन्सदेखील शेवटच्या स्थानावरून मध्यगटात चढत होता.&lt;ref name=&quot;BRA19_REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_FIAGRID&quot;/&gt;

आठव्या फेरीत चौथ्या वळणाजवळ रिकार्डोने मॅग्नसनला मागे टाकण्याचा प्रयत्न केला, पण ब्रेक लावताना झालेल्या संपर्कामुळे मॅग्नसनची कार फिरली व रिकार्डोला पुढचा विंग बदलावा लागला. एफ.आय.ए.ने रिकार्डोची जबाबदारी निश्चित करून पाच सेकंदांची स्वतंत्र वेळ-शिक्षा दिली. ती पुढील वळणांतील घटना किंवा शर्यतीनंतरच्या हॅमिल्टनच्या दंडाशी संबंधित नव्हती.&lt;ref name=&quot;BRA19_DEC_RIC&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_REPORT&quot;/&gt;

पिटस्टॉपच्या पहिल्या टप्प्यात हॅमिल्टनने ट्रॅकवरील आघाडी मिळवण्यासाठी कमी वेळात टायर बदलण्याचा प्रयत्न केला. व्हर्सटॅपनच्या पिटलेन प्रवासात विलियम्सच्या कुबिकाला जवळून बाहेर सोडण्यात आल्यामुळे रेड बुल चालकाला वेग कमी करावा लागला. परिणामी हॅमिल्टन तात्पुरता पुढे आला. पण व्हर्सटॅपनने पुढील सरळ विभागात अधिक वेग वापरून हॅमिल्टनला पुन्हा मागे टाकले. कुबिकाच्या असुरक्षित पिटलेन हालचालीबद्दल एफ.आय.ए.ने पाच सेकंदांची शिक्षा नोंदवली.&lt;ref name=&quot;BRA19_REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_DEC_KUB&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_DEBRIEF&quot;/&gt;

व्हर्सटॅपनचे यश केवळ पोलवरून सुरुवात केल्यामुळे नव्हते. हॅमिल्टनच्या वेगवान पहिल्या टायरबदलीनंतर रेड बुलच्या पिटलेन प्रवासात कुबिकाच्या हालचालीमुळे स्थान गेले; पुढच्या काही वळणांत अधिक सुसंगत वेग आणि सरळ भागातील शक्तियंत्राच्या प्रतिसादाने त्याने ती जागा प्रत्यक्ष ओव्हरटेक करून परत घेतली. पिटलेन घटनेचा निकाल बदलण्याइतका दीर्घ परिणाम झाला नाही; पण या घटनेमुळे टीमच्या टायर निर्णयांचे महत्त्व अधिक स्पष्ट झाले.&lt;ref name=&quot;BRA19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_DEC_KUB&quot;/&gt;

गॅस्लीने सातव्या ग्रिडवरून सुरुवात करत मध्यगटात समतोल टायर गती राखली. पिरेलीच्या नोंदीप्रमाणे त्याने सॉफ्ट–मीडियम–सॉफ्ट असे दोन पिटस्टॉप घेतले. सुरक्षा कारमुळे अग्रगटाचे अंतर शून्याच्या जवळ आल्याने त्याला संधी मिळाली, पण हॅमिल्टनशी अंतिम सरळ भागावर प्रत्यक्ष लढून दुसरे स्थान राखण्यासाठी त्याच्या कारमधील वेग आणि योग्य टायर कार्यरत असणे आवश्यक होते. त्यामुळे पोडियम केवळ इतरांच्या दुर्दैवातून मिळाले असे म्हणणे अपुरे ठरेल.&lt;ref name=&quot;BRA19_PIRELLI&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_REPORT&quot;/&gt;

सायेन्स पात्रतेत वेळ न मिळाल्यामुळे आणि शक्तियंत्र बदलानंतर शेवटच्या विसाव्या स्थानावरून बाहेर पडला होता. रविवारच्या गर्दीत त्याने टायरचे व्यवस्थापन करून अनेक चालकांना मागे टाकले. सर्वाधिक चर्चिल्या गेलेल्या रणनीतीपैकी त्याची सॉफ्ट सी३वर २९ फेऱ्या आणि त्यानंतर मीडियम सी२वर ४२ फेऱ्या अशी फक्त एका थांब्याची पद्धत होती. शर्यतीच्या आधीच्या टायर-अंदाजात हे एक शक्य पर्याय म्हणून नोंदवले असले तरी प्रत्यक्ष अधिक उष्ण परिस्थितीत त्याचे पूर्ण ४२ फेऱ्या यशस्वी करणे हे सहज गृहीत धरता येणारे नव्हते.&lt;ref name=&quot;BRA19_PIRELLI&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_PRE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_DEBRIEF&quot;/&gt;

लक्लेरला शक्तियंत्र घटकाच्या दंडामुळे पात्रतेतील चौथ्या क्रमांकावरून १४व्या स्थानावर घसरावे लागले. प्रारंभी मीडियम टायरवर खेळलेली लांब पहिली धाव आणि पुढे हार्ड–सॉफ्टचे टप्पे यामुळे तो अग्रगटात आला. व्हेटेलने दुसऱ्या ग्रिडवरून सुरुवात केली होती आणि पहिल्या वळणांत हॅमिल्टनला जागा दिली; त्यानंतर त्यांच्या दोघांतील वेळेचे अंतर लढत रोचक ठेवणारे होते. या दोन भिन्न सुरुवातींमुळे हंगामभरातील फेरारी चालकांतर्गत गुणस्पर्धेला अधिक धार आली.&lt;ref name=&quot;BRA19_FIAQUAL&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_FIAGRID&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_PIRELLI&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_REPORT&quot;/&gt;

हॅमिल्टनने सुरुवातीच्या फेऱ्यांत व्हेटेलला मागे टाकून व्हर्सटॅपनचा पाठलाग केला; परंतु रेड बुलकडे अधिक चांगली सरळ रेषेतील गती होती आणि मर्सिडीजचे पिटस्टॉप प्रयत्न आघाडी कायम ठेवण्यास पुरेसे ठरले नाहीत. फेरारींच्या संघर्षानंतर त्याने सुरक्षा कारखाली पुन्हा सॉफ्ट टायर घेतले आणि दुसऱ्या स्थानाच्या लढतीत अल्बोनला गाठले. त्या वेळी ट्रॅकवरील जागा घेण्यासाठी केलेला आक्रमक प्रयत्न अपुरा ठरून धडक झाली.&lt;ref name=&quot;BRA19_REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_PIRELLI&quot;/&gt;

रिकार्डोने मॅग्नसनशी झालेल्या संपर्कामुळे अग्रगटाशी लढण्याची संधी गमावली आणि त्याला पाच सेकंदांची शर्यत शिक्षा मिळाली. तरी पुढील सॉफ्ट टायरच्या दीर्घ टप्प्यात चांगली प्रगती करून आणि शेवटच्या सुरक्षा कारमधील स्थानबदलाचा फायदा घेऊन तो सहावा ठरला. ही प्रगती काही अंशी त्याच्या स्वतःच्या सलग ओव्हरटेकमुळे होती, तर काही अंशी पुढील कारांच्या निवृत्तीमुळे मिळाली. रेनॉल्टने सुरुवातीला मीडियमसह धोका स्वीकारल्याची चर्चा संघाच्या प्रतिक्रियेत केली होती; मात्र या वेळी तो प्रारंभी फार प्रभावी ठरला नव्हता.&lt;ref name=&quot;BRA19_DEC_RIC&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_PIRELLI&quot;/&gt;

हासचे मॅग्नसन आणि ग्रोझाँ दोघेही पात्रतेत पहिल्या दहांमध्ये होते, परंतु रविवारचा वेग व घटना त्यांना गुणांपासून दूर घेऊन गेल्या. मॅग्नसनला रिकार्डोच्या धडकेमुळे फिरावे लागले आणि स्थानांची हानी झाली; तरी तो अखेर अकरावा ठरला. ग्रोझाँच्या कारसाठी पिटस्टॉपने स्थान गमावणे आणि पुनःसुरुवातीत इतरांसोबतचा संपर्क महत्त्वाचा ठरला; तो तेरावा राहिला. शनिवारच्या एकेरी फेरीत दहांत असलेली कार रविवारच्या बदलत्या परिस्थितीत गुण मिळवेलच असे नाही, हे या निकालातून दिसले.&lt;ref name=&quot;BRA19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_DEC_RIC&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_FIAQUAL&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_FIARACE&quot;/&gt;

=== मधला टप्पा, शक्तियंत्र बिघाड आणि पहिली सुरक्षा कार ===

मधल्या टप्प्यात आघाडीवरील संघांनी सलग टायर बदलाव्या लागण्याची शक्यता तपासली. व्हर्सटॅपनने सॉफ्ट, सॉफ्ट, मीडियम आणि पुन्हा सॉफ्ट असा तीन थांब्यांचा मार्ग वापरला; हॅमिल्टनची योजनाही शेवटी तीन पिटस्टॉपची ठरली. फेरारीकडून व्हेटेल सॉफ्ट–मीडियम–सॉफ्ट, तर लक्लेर मीडियम–हार्ड–सॉफ्ट अशा वेगळ्या पद्धतीने स्पर्धा करत होता. मॅक्लारेनचा सायेन्स सॉफ्ट–मीडियमच्या केवळ एका थांब्याच्या धाडसी धोरणावर राहिला.&lt;ref name=&quot;BRA19_PIRELLI&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_RACEFANS&quot;/&gt;

४३व्या फेरीत बोट्टासने मीडियम टायरवर १:१०.६९८ ही सर्वात वेगवान वैध शर्यत फेरी पूर्ण केली. काही फेऱ्यांनंतर त्याच्या मर्सिडीजच्या शक्तियंत्रात बिघाड झाल्याने ५१ फेऱ्यांवर तो थांबला आणि सुरक्षा कार तैनात करण्यात आली. शर्यतीनंतर सर्वात वेगवान फेरीचा गुण बोट्टासला मिळाला नाही, कारण त्याचे अंतिम स्थान अधिकृत पहिल्या दहांमध्ये नव्हते.&lt;ref name=&quot;BRA19_FIARACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_FAST&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_REPORT&quot;/&gt;

या सुरक्षा कारवेळी व्हर्सटॅपनने पुढचा सॉफ्ट संच घेण्यासाठी पिटस्टॉप केला आणि आघाडीवरून मागे जाण्याचा धोका स्वीकारला. हॅमिल्टन ट्रॅकवर राहिला; मात्र सुरुवात पुन्हा झाल्यावर व्हर्सटॅपनने ताज्या टायरच्या वेगावर त्याला मागे टाकून पहिली जागा परत मिळवली. अल्बोननेही अग्रगटात स्थानवृद्धी करत शर्यतीच्या उत्तरार्धात पोडियमची शक्यता निर्माण केली.&lt;ref name=&quot;BRA19_PIRELLI&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_DEBRIEF&quot;/&gt;

रेड बुलने शेवटच्या सुरक्षा कारवेळी नेतृत्व तात्पुरते गमावण्याची शक्यता असूनही व्हर्सटॅपनसाठी ताज्या सॉफ्ट टायरचा पर्याय निवडला. पिरेलीच्या पोस्ट-रेस आकडेवारीत त्याने सॉफ्ट–सॉफ्ट–मीडियम–सॉफ्ट असे चार टप्पे व तीन पिटस्टॉप घेतल्याचे दिसते. हॅमिल्टनला मागे टाकल्यानंतर आघाडी राखणे हे पर्यायी ट्रॅकपोजिशन-धोरणापेक्षा वेग निवडण्याचे प्रत्यक्ष यश होते. संघप्रमुख ख्रिश्चन हॉर्नर यांनी या निर्णयाचे श्रेय संघाच्या रणनीतिक नियोजनालाही दिले आहे; त्याला फक्त चालकाच्या वैयक्तिक आक्रमकतेचे श्रेय देणे अपुरे ठरेल.&lt;ref name=&quot;BRA19_PIRELLI&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_DEBRIEF&quot;/&gt;

नॉरिसचा आठवा क्रमांकही संघाच्या निर्णयांवर प्रकाश टाकणारा होता. त्याने सॉफ्ट–हार्ड–मीडियम असा दोन थांब्यांचा पर्याय वापरला; परंतु मधल्या टप्प्यातील हार्डवर अपेक्षित पकड मिळत नसल्याचे त्याने सांगितले. तरी शेवटच्या सुरक्षा कारमुळे नव्या मीडियम टायरचा उपयोग करून गुण प्राप्त झाले. दोन चालकांना सारखा निकाल न मिळता एका चालकाची लांब टिकणारी मीडियम पद्धत व दुसऱ्याचा हार्ड टायरवरील संघर्ष यामुळे टायर निवड किती महत्त्वाची ठरली हे दिसले.&lt;ref name=&quot;BRA19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_PIRELLI&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_FIARACE&quot;/&gt;

बोट्टासचा प्रश्न वेगळा होता. त्याने ४३व्या फेरीत १:१०.६९८ वेळ नोंदवून शर्यतीतील सर्वाधिक वेगवान फेरी केली होती, परंतु ५१ पूर्ण फेऱ्यांनंतर शक्तियंत्रातील अडचणीने शर्यतीतून माघार घेतली. त्याच्या मीडियम टायरवरील वेगवान फेरीला गुण न मिळण्याचे कारण टायरसंबंधित नसून पहिल्या दहांमध्ये अधिकृत वर्गीकृत न होणे होते. त्यामुळे या शर्यतीत १०१ स्थानगुण वितरित झाले, पण अतिरिक्त सर्वात वेगवान फेरीचा गुण कोणालाही दिलेला नाही.&lt;ref name=&quot;BRA19_FIARACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_FAST&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_FIAPOINT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_DEBRIEF&quot;/&gt;

अल्फा रोमियोच्या रायकोनेनने चौथे आणि जोव्हिनाझीने पाचवे स्थान मिळवून संघासाठी एकाच शर्यतीत २२ गुण प्राप्त केले. केवळ प्रतिस्पर्ध्यांच्या धडकेचा याला फायदा झाला असे न म्हणता त्यांच्या स्वतंत्र कामगिरीकडेही लक्ष द्यावे लागते: दोघांनी सुरुवातीच्या टप्प्यात मध्यगटात व्यवस्थित जागा राखली, सॉफ्ट–मीडियम–सॉफ्टचा दोन थांब्यांचा वापर केला आणि अंतिम सुरक्षा-कार पुनःसुरुवातींत कारचे नुकसान टाळले. दोन्ही गाड्यांची शर्यतीच्या वेळी टिकून राहणारी गती गुण सुरक्षित करण्यासाठी निर्णायक ठरली.&lt;ref name=&quot;BRA19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_PIRELLI&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_FIARACE&quot;/&gt;

रसलने बाराव्या स्थानी फिनिश करून दोन्ही हास चालकांपैकी एका चालकाला अधिकृत क्रमवारीत मागे ठेवले. संघाच्या शर्यतपश्चात माहितीनुसार त्याच्या कारच्या बाजूच्या भागात हेल्मेटवरील पारदर्शक पट्टीचा तुकडा अडकला, तरी शेवटच्या टप्प्यात सुरक्षा कारच्या मदतीने लढत करून तो पुढे आला. याचा अर्थ विलियम्सने गुण जिंकले असा होत नाही, पण कमी गतीच्या कारनेही योग्य शर्यतकारभार आणि अंतिम अडथळेविरहित धाव घेतल्यास प्रतिस्पर्ध्यांपेक्षा पुढे जाता येते हे सिद्ध झाले.&lt;ref name=&quot;BRA19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_FIARACE&quot;/&gt;

कारनिर्मात्यांमध्ये मर्सिडीज ७०१, फेरारी ४७९, रेड बुल ३९१, मॅक्लारेन १४०, रेनॉल्ट ९१ आणि टोरो रोसो ८३ गुणांवर होते. टोरो रोसोने रेसिंग पॉइंटच्या ६७ गुणांच्या पुढे झेप घेतली, तर अल्फा रोमियोने एका शर्यतीत २२ गुण मिळवून ५७पर्यंत मजल मारली. अंतिम वर्गवारीवर लागू केलेल्या सर्व दंडांचे परिणाम याच अधिकृत गुणपत्रकात समाविष्ट होते; फेरारी चालकांच्या अपघातासाठी दंड नसल्याने आणखी काल्पनिक गुणकपात गृहीत धरलेली नाही.&lt;ref name=&quot;BRA19_FIAPOINT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_DEC_VET&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_DEC_LEC&quot;/&gt;

विजय, पहिली दोन पोडियम कामगिरी, दोन सुरक्षा कारनंतरचा प्रतिस्पर्धी वेग आणि परिणामी पुनःप्रकाशित अंतिम वर्गवारी हे २०१९ ब्राझिलियन ग्रांप्रीच्या ऐतिहासिक मूल्याचे प्रमुख घटक होते. व्हर्सटॅपनचा पोडियमच्या शीर्षस्थानी निर्णायक वेग आणि रेड बुलची आक्रमक रणनीती स्वतंत्रपणे नोंदण्यासारखी आहे; त्याच वेळी सायेन्सची एक-थांबा धाव व टोरो रोसोची रणनीतीदेखील या स्पर्धेचे परिणाम केवळ वरिष्ठ तीन संघांपुरते मर्यादित ठेवत नाही.&lt;ref name=&quot;BRA19_REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_PIRELLI&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_DEBRIEF&quot;/&gt;

=== शर्यतीतील घटना — फेरारींची धडक आणि दुसरी सुरक्षा कार ===

६६व्या फेरीच्या सुमारास लक्लेरने संघसहकारी व्हेटेलवर आक्रमण केल्यावर दोघांच्या कार एकमेकांना लागल्या. गंभीर टायर आणि कारचे नुकसान झाल्याने दोघांनाही ६५ पूर्ण फेऱ्यांनंतर निवृत्त व्हावे लागले; त्याच धडकेच्या तुकड्यांमुळे रेसिंग पॉइंटचा स्ट्रोलही पुढे माघार घेण्यास भाग पडला. सुरक्षा कार पुन्हा आली आणि अंतिम फेऱ्यांतील अंतर कमी झाले.&lt;ref name=&quot;BRA19_REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_FIARACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_DEBRIEF&quot;/&gt;

एफ.आय.ए.ने व्हेटेल आणि लक्लेरच्या संदर्भातील वेगवेगळे दस्तऐवज ४० आणि ४१ मध्ये अपघाताची पाहणी केली. दोन्ही चालकांना तो प्रसंग टाळण्याची अथवा परिणाम कमी करण्याची संधी होती आणि कोणत्याही एकाचा प्रामुख्याने दोष सिद्ध होत नसल्याचे ठरवून पुढील कारवाई केली नाही. त्यामुळे दोघांना अतिरिक्त वेळ-शिक्षा लावलेली नाही; त्यांच्या निवृत्ती हीच शर्यतीवर झालेली प्रत्यक्ष परिणती होती.&lt;ref name=&quot;BRA19_DEC_VET&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_DEC_LEC&quot;/&gt;

रेसिंग पॉइंटच्या पेरेझने पंधराव्या ग्रिड स्थानावरून नववे स्थान घेतले. त्याची सॉफ्ट–मीडियम–सॉफ्ट अशी रणनीती लवकर मीडियम घेण्यावर आधारित होती, आणि शेवटच्या सुरक्षा कारवेळी त्याने अजून एक थांबा न घेता विद्यमान टायरवर गुण रक्षण केले. स्ट्रोल अधिक मागून चढत असतानाच फेरारींच्या धडकेतील तुकड्यांमुळे त्याच्या कारला नुकसान झाले; तो ६५ पूर्ण फेऱ्यांनंतर निवृत्त झाला. संघाचे एकूण गुण ६७ होते आणि टोरो रोसोच्या ८३ च्या तुलनेत पुढे जाण्याची उरलेली शक्यता मर्यादित झाली.&lt;ref name=&quot;BRA19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_PIRELLI&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_FIAPOINT&quot;/&gt;

=== निर्णायक पुनःसुरुवात, गॅस्लीचा लढा आणि अधिकृत निकाल ===

शेवटच्या पुनःसुरुवातीला व्हर्सटॅपन आघाडीवर राहिला, तर अल्बोन दुसरे स्थान राखण्यासाठी झुंजत होता. हॅमिल्टनने दहाव्या वळणात आतून पुढे जाण्याच्या प्रयत्नात अल्बोनच्या कारला धडक दिली आणि अल्बोनची गाडी फिरली. त्यामुळे तो चौदाव्या स्थानावर घसरला. गॅस्लीने या प्रसंगाचा फायदा घेत दुसरे स्थान मिळवले आणि शेवटच्या सरळ रेषेत हॅमिल्टनला मागे ठेवून स्वतःचे पहिले पोडियम निश्चित केले.&lt;ref name=&quot;BRA19_REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_DEC_HAM&quot;/&gt;

हॅमिल्टनने तिसऱ्या स्थानावर अंतिम रेषा ओलांडली; मात्र चौदाव्या क्रमांकाच्या कारला झालेल्या धडकेबद्दल दंड न देता राहणे चुकीचे ठरले असते. आयुक्तांनी व्हिडिओ तपासून हॅमिल्टनला प्रामुख्याने जबाबदार मानले आणि त्याच्या एकूण शर्यत वेळेत पाच सेकंद जोडले; त्यामुळे तो अधिकृत सातवा झाला. सायेन्स चौथ्या स्थानावर अंतिम रेषा ओलांडला असला तरी अंतिम घोषित पोडियमवर तो तिसरा ठरला.&lt;ref name=&quot;BRA19_DEC_HAM&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_FIARACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_REPORT&quot;/&gt;

रेनॉल्टच्या हुल्केनबर्गने सुरक्षा कारखाली पुनःसुरुवात होण्याआधी मॅग्नसनला ओव्हरटेक केल्यामुळे आयुक्तांनी स्वतंत्र पाच सेकंदांचा दंड दिला; त्याची अधिकृत अंतिम वर्गवारी पंधरावी झाली. रिकार्डो सुरुवातीचा दंड सहन करून सहावा झाला, अल्फा रोमियोच्या रायकोनेन व जोव्हिनाझी यांनी चौथे व पाचवे स्थान मिळवले आणि सायेन्सच्या तिसऱ्या स्थानासह मॅक्लारेनला मौल्यवान गुण मिळाले. या अंतिम निकालात प्रत्यक्ष अंतिम रेषेवरील क्रम आणि शिक्षांनंतरचा अधिकृत क्रम स्वतंत्र ठेवलेला आहे.&lt;ref name=&quot;BRA19_DEC_HUL&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_DEC_RIC&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_FIARACE&quot;/&gt;

अल्बोनसाठी शर्यत मात्र वेगळा निष्कर्ष घेऊन आली. पाचव्या ग्रिड स्थानावरून सुरू करून, कारवरचे सुसंगत नियंत्रण आणि पुनःसुरुवातीत फेरारींवर केलेल्या वैध चालीनंतर तो दुसरा होता. दहाव्या वळणातील हॅमिल्टनच्या प्रयत्नात झालेल्या धडकेनंतर चौदावे अधिकृत स्थान त्याच्यावर आले. त्याची पोडियमसाठीची शक्यता अशाप्रकारे दुसऱ्याच्या दोषाशी संबंधित होती; शेवटच्या स्थितीवरून त्याच्या संपूर्ण शर्यतीची गती कमी होती असे म्हणणे अयोग्य आहे.&lt;ref name=&quot;BRA19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_DEC_HAM&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_FIARACE&quot;/&gt;

टोरो रोसोच्या प्रतिक्रिया आणि होंडाच्या तांत्रिक पथकाच्या निवेदनांनुसार, वारंवार बदलणाऱ्या टायर तापमानाला प्रतिसाद देणे आणि शेवटच्या टप्प्यातील निर्णय लवकर घेणे या घटकांमुळे त्यांच्या दोन्ही गाड्या गुणांमध्ये येऊ शकल्या. एका चालकाच्या पहिल्या पोडियमसोबत दुसऱ्याचा अतिरिक्त गुण हा कारनिर्माते स्पर्धेतील मध्यगटाच्या क्रमवारीच्या दृष्टीने महत्त्वाचा ठरला.&lt;ref name=&quot;BRA19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_FIAPOINT&quot;/&gt;

अंतिम सुरक्षा कारमुळे मागून येणाऱ्या ताज्या टायरवरील गाड्यांचा दबाव सायेन्सवर वाढला होता. त्याने त्यांना थोपवून चौथ्या स्थानावर फिनिश केला; हॅमिल्टनवरील नंतरची शिक्षा लागू झाल्यावर तो तिसरा ठरला. पोडियमवर समारंभ होत असताना त्याला अजून अधिकृत तिसरे स्थान जाहीर झालेले नव्हते, म्हणून त्याचे पहिले फॉर्म्युला वन पोडियम वेगळ्याच रीतीने निश्चित झाले. मॅक्लारेनसाठी २०१४ नंतरचे पहिले पोडियम आणि २०१९ च्या चौथ्या कारनिर्मात्या स्थानाची खात्री याच दिवसात झाली.&lt;ref name=&quot;BRA19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_DEC_HAM&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_FIAPOINT&quot;/&gt;

अखेरचे ६६वे फेरीचे संघर्ष दृश्यदृष्ट्या किरकोळ संपर्काने सुरू झाले, परंतु दोन्ही गाड्यांच्या टायरांना आणि तांत्रिक भागांना महत्त्वाचे नुकसान पोहोचले. त्यांना अधिकृत वर्गवारीत ६५ पूर्ण फेऱ्यांनंतर निवृत्त दाखवले आहे. फेरारीसाठी एकाच घटनेत दोन्ही गुणस्थाने गमावणे हा महत्त्वाचा धक्का होता; शर्यतीत आधी असलेली प्रतिस्पर्ध्यांपेक्षा थोडी कमी दीर्घकालीन गती यापेक्षा हा शून्य गुणांचा परिणाम मोठा होता.&lt;ref name=&quot;BRA19_FIARACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_DEBRIEF&quot;/&gt;

प्रसंगानंतर कोणाला दोष द्यायचा याबाबत सार्वजनिक प्रतिसाद वेगवेगळे होते; मात्र एफ.आय.ए.च्या मूळ दोन निर्णयपत्रांनुसार कोणत्याही एक चालकाला प्रामुख्याने दोषी ठरवणे शक्य नव्हते. दोघेही प्रसंग टाळू किंवा त्याची तीव्रता कमी करू शकले असते, म्हणून दोघांविरोधात पुढील कारवाई झाली नाही. ही बाब हॅमिल्टन–अल्बोनच्या वेगळ्या घटनेतील प्रत्यक्ष पाच-सेकंद शिक्षेपेक्षा भिन्न आहे आणि नियमनाच्या दृष्टीने स्वतंत्र ठेवणे आवश्यक आहे.&lt;ref name=&quot;BRA19_DEC_VET&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_DEC_LEC&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_DEC_HAM&quot;/&gt;

आयुक्तांच्या दस्तऐवज ३८ नुसार अल्बोन आपल्या नियमित मार्गावर असताना हॅमिल्टन आतून सुरक्षित अंतर निर्माण करू शकला नाही; म्हणून दुर्घटनेत प्रामुख्याने दोषी तोच ठरला. शर्यतीनंतर वेळेत पाच सेकंद जोडल्याने तिसऱ्या स्थानावर अंतिम रेषा ओलांडण्याचा परिणाम अधिकृत सातव्या स्थानात बदलला. मर्सिडीजसाठी हा कोणताही संघाचा सामायिक दंड नव्हता; तो कार क्रमांक ४४ वर लागू केलेला चालक-विशिष्ट निर्णय होता.&lt;ref name=&quot;BRA19_DEC_HAM&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_FIARACE&quot;/&gt;

हुल्केनबर्गला प्राथमिक निकालापेक्षा आणखी मागे जावे लागले, कारण सुरक्षा कार पुनःसुरुवातीत निर्धारित रेषेआधी मॅग्नसनला मागे टाकल्याबद्दल त्याला पाच सेकंद मिळाले. एफ.आय.ए.च्या दस्तऐवज ४२ मध्ये या उल्लंघनाचे नेमके वर्णन आहे; दोघांचा नंतरचा वेगळा स्थानबदल दंड रद्द करणारा नव्हता. त्याच्या पंधराव्या स्थानामुळे रेनॉल्टला या शर्यतीत फक्त रिकार्डोचे आठ गुण मिळाले आणि एकूण गुण ९१ झाले.&lt;ref name=&quot;BRA19_DEC_HUL&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_FIARACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_FIAPOINT&quot;/&gt;

=== शर्यतीनंतरचे निर्णय, अंतिम वर्गीकरण आणि अजिंक्यपदावरील परिणाम ===

गॅस्लीच्या फॉर्म्युला वन कारकिर्दीतील पहिल्या पोडियमचे विशेष महत्त्व होते. त्याने हंगामात आधी रेड बुलच्या वरिष्ठ संघातून टोरो रोसोमध्ये बदल अनुभवला होता आणि त्यानंतर मिळवलेल्या परिणामांनी त्याची स्पर्धात्मक क्षमता दाखवली. क्व्यातने सोळाव्या ग्रिड स्थानावरून दहावे स्थान मिळवून एक गुण आणला. दोन्ही चालकांच्या एकूण १९ गुणांनी टोरो रोसोला कारनिर्मात्यांच्या गुणतालिकेत ८३ गुणांवर सहाव्या स्थानी नेले; होंडा शक्तियंत्र असलेल्या रेड बुल व टोरो रोसो या दोन्ही संघांना त्याच दिवशी पोडियम मिळाले.&lt;ref name=&quot;BRA19_FIAPOINT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_DEBRIEF&quot;/&gt;

संघप्रमुख मॅटिया बिनोटो यांच्या प्रतिक्रियेत या दोन्ही कारच्या निवृत्तीबद्दल तीव्र निराशा व्यक्त झाली. चालकांना परस्पर लढण्याची मोकळीक असली तरी संघाच्या परिणामाचे रक्षण करण्याची मर्यादा नक्की करावी लागेल अशी त्यांची भूमिका होती. फेरारीचे कारनिर्मात्यांच्या गुणतालिकेत दुसरे स्थान आधीच सुरक्षित होते, तरी शर्यतीत मिळू शकलेले गुण आणि चालकांच्या वैयक्तिक क्रमवारीवर याचा नकारात्मक परिणाम झाला.&lt;ref name=&quot;BRA19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_FIAPOINT&quot;/&gt;

रायकोनेनला सायेन्सवर शेवटच्या फेऱ्यांत दबाव ठेवता आला, पण त्याला मागे टाकून अंतिम पोडियम स्थान मिळवता आले नाही. जोव्हिनाझीचे पाचवे स्थान त्या वेळेपर्यंतच्या त्याच्या कारकिर्दीतील उत्कृष्ट निकालांपैकी होते. एफ.आय.ए.च्या अधिकृत गुणतालिकेत अल्फा रोमियोचे एकूण गुण ५७ झाले, जे हासच्या २८पेक्षा बरेच पुढे होते; त्यामुळे हे दुहेरी गुणस्थान फक्त एका रविवारचा लाभ न राहता कारनिर्मात्यांच्या आठव्या स्थानाच्या आघाडीसाठी महत्त्वाचे ठरले.&lt;ref name=&quot;BRA19_FIAPOINT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_DEBRIEF&quot;/&gt;

विलियम्सच्या कुबिकाला पिटलेनमधील असुरक्षित सुटकेबद्दल पाच सेकंदांचा दंड मिळाला. या प्रसंगात त्याचे वाहन योग्य वेळी सोडले गेले होते पण पुढे जाताना त्याने वेगवान लेनमधील व्हर्सटॅपनच्या कारकडे वळल्याने धोका निर्माण झाला, असा आयुक्तांचा निष्कर्ष होता. त्यामुळे ही शिक्षा आपोआप संघाला लावलेली रोख-दंडरक्कम नव्हती. कुबिका सोळावा ठरला; या शर्यतीत मिळालेले कमी गुण नसल्याने विलियम्सचा हंगामातील एक गुण तसाच राहिला.&lt;ref name=&quot;BRA19_DEC_KUB&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_FIAPOINT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_DEBRIEF&quot;/&gt;

एफ.आय.ए.च्या ब्राझिलियन ग्रांप्रीनंतरच्या अधिकृत चालक गुणतालिकेत हॅमिल्टन ३८७, बोट्टास ३१४, व्हर्सटॅपन २६०, लक्लेर २४९ आणि व्हेटेल २३० गुणांवर होते. गॅस्ली व सायेन्स प्रत्येकी ९५ गुणांवर होते; अधिकृत क्रमवारीत गॅस्ली सहावा आणि सायेन्स सातवा होता. त्यामुळे गॅस्लीच्या दुसऱ्या स्थानाच्या १८ गुणांबरोबर सायेन्सच्या तिसऱ्या स्थानाच्या १५ गुणांनी पुढील अबु धाबी फेरीपूर्वी त्यांच्या स्थानांची स्पर्धा अधिक निकट केली.&lt;ref name=&quot;BRA19_FIAPOINT&quot;/&gt;

== निकालानंतर गुणतालिका ==

=== चालक अजिंक्यपद गुणतालिका ===

खालील गुणतालिका एफ.आय.ए. दस्तऐवज ४५ मधील ब्राझिलियन ग्रांप्रीच्या अंतिम निकालानंतरची चालक क्रमवारी आहे. ती शर्यतीतील सहभागींच्या यादीसारखीच असली तरी ही हंगामाची संचयी गुणतालिका आहे; एखादा चालक त्या रविवारच्या शर्यतीत गुण मिळवू शकला नाही तरी त्याच्या आधीच्या हंगामगुणांची नोंद कायम असते. सर्वात वेगवान फेरीचा बोनस गुण कोणालाही मिळालेला नाही.&lt;ref name=&quot;BRA19_FIAPOINT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BRA19_FIARACE&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! चालक !! संघ !! गुण
|-
| १ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ३८७
|-
| २ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || ३१४
|-
| ३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || २६०
|-
| ४ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || २४९
|-
| ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || २३०
|-
| ६ || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || ९५
|-
| ७ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || ९५
|-
| ८ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ८४
|-
| ९ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || ५४
|-
| १० || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || ४६
|-
| ११ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || ४५
|-
| १२ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ४३
|-
| १३ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || ३७
|-
| १४ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || ३५
|-
| १५ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || २१
|-
| १६ || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || २०
|-
| १७ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १४
|-
| १८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || ८
|-
| १९ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १
|-
| २० || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;BRA19_FIAPOINT&quot;/&gt;
|}

=== कारनिर्माते अजिंक्यपद गुणतालिका ===

कारनिर्माते गुणतालिकेत चालू संघासाठी प्रत्यक्ष मिळवलेलेच गुण मोजले जातात. एफ.आय.ए.च्या स्वतंत्र दस्तऐवजातील पूर्ण दहा कारनिर्मात्यांची अंतिम ब्राझिलियन-फेरीनंतरची क्रमवारी पुढीलप्रमाणे आहे.&lt;ref name=&quot;BRA19_FIAPOINT&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कारनिर्माता !! गुण
|-
| १ || [[मर्सिडीज]] || ७०१
|-
| २ || [[फेरारी]] || ४७९
|-
| ३ || [[रेड बुल रेसिंग]] || ३९१
|-
| ४ || [[मॅक्लारेन]] || १४०
|-
| ५ || [[रेनॉल्ट]] || ९१
|-
| ६ || [[टोरो रोसो]] || ८३
|-
| ७ || [[रेसिंग पॉइंट]] || ६७
|-
| ८ || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ५७
|-
| ९ || [[हास]] || २८
|-
| १० || [[विलियम्स रेसिंग]] || १
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;BRA19_FIAPOINT&quot;/&gt;
|}

== हे सुद्धा पहा ==

* [[फॉर्म्युला वन]]
* [[ब्राझिलियन ग्रांप्री]]
* [[अटोड्रोम जोस कार्लोस पेस]]
* [[२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम]]
* [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन चालक यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]]

== संदर्भ ==

{{संदर्भयादी}}

==तळटीप==

{{reflist|group=टीप}}

== बाह्य दुवे ==

* [https://www.formula1.com/en/racing/2019/brazil २०१९ ब्राझिलियन ग्रांप्री : अधिकृत शर्यत माहिती]

* [https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1019/brazil/race-result २०१९ ब्राझिलियन ग्रांप्री : अधिकृत शर्यत निकाल]

* [https://www.fia.com/documents/championships/fia-formula-one-world-championship-14/season/season-2019-971/event/Brazilian%20Grand%20Prix एफ.आय.ए.च्या ब्राझिलियन ग्रांप्रीवरील अधिकृत निर्णयपत्रांची यादी]

{{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत
| हंगाम = २०१९
| ग्रांप्री = ब्राझिलियन ग्रांप्री
| हंगामातील_मागील_शर्यत = २०१९ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री
| हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०१९ अबु धाबी ग्रांप्री
| ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१८ ब्राझिलियन ग्रांप्री
| ग्रांप्री_पुढील_शर्यत =
}}

{{२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम}}

{{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}}

[[वर्ग:ब्राझिलियन ग्रांप्री]]

[[वर्ग:२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम]]</text>
      <sha1>gx6gm34cjknqc1hqxgwbmpib67z9ia3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>२०१९ अबु धाबी ग्रांप्री</title>
    <ns>0</ns>
    <id>250282</id>
    <revision>
      <id>2728303</id>
      <parentid>2727473</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T14:13:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Koolkrazy</username>
        <id>1591</id>
      </contributor>
      <comment>/* मुख्य शर्यतीनंतरचे विश्लेषण */</comment>
      <origin>2728303</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="110740" sha1="m8lfk9cn7dw3zo1t2ki5fcf802wsr72" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत माहिती
| प्रकार = एफ.१
| देश = संयुक्त अरब अमिराती
| ग्रांप्री = अबु धाबी
| चित्र = Circuit Yas-Island.svg
| चित्र_शीर्षक = २०१९ मध्ये वापरलेल्या यास मरिना सर्किटचा मूळ २००९–२०२० काळातील मार्गनकाशा
| दिनांक = १ डिसेंबर
| वर्ष = २०१९
| अधिकृत_नाव = फॉर्म्युला वन एतिहाद एअरवेज अबु धाबी ग्रांप्री २०१९
| शर्यत_क्रमांक = २१
| हंगामात_एकूण_शर्यती = २१
| शर्यतीचे_ठिकाण = [[यास मरिना सर्किट]], यास बेट, अबु धाबी
| सर्किट_प्रकार = कायमस्वरूपी मोटारशर्यत सर्किट
| सर्किट_अंतर_किमी = ५.५५४
| सर्किट_अंतर_मैल = ३.४५१
| एकूण_फेऱ्या = ५५
| एकूण_अंतर_किमी = ३०५.३५५
| एकूण_अंतर_मैल = १८९.७३९
| हवामान = कोरडे व उबदार; सूर्यास्तानंतर कृत्रिम प्रकाशात शर्यत
| पोल_चालक = [[लुइस हॅमिल्टन]]
| पोल_देश = युनायटेड किंग्डम
| पोल_संघ = [[मर्सिडीज]]
| पोल_वेळ = १:३४.७७९
| जलद_चालक = [[लुइस हॅमिल्टन]]
| जलद_देश = युनायटेड किंग्डम
| जलद_संघ = [[मर्सिडीज]]
| जलद_वेळ = १:३९.२८३
| जलद_फेरी = ५३
| पहिला_चालक = [[लुइस हॅमिल्टन]]
| पहिला_देश = युनायटेड किंग्डम
| पहिला_संघ = [[मर्सिडीज]]
| दुसरा_चालक = [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]]
| दुसरा_देश = नेदरलँड्स
| दुसरा_संघ = [[रेड बुल रेसिंग]]
| तिसरा_चालक = [[शार्ल लक्लेर]]
| तिसरा_देश = मोनॅको
| तिसरा_संघ = [[फेरारी]]
| हंगामातील_मागील_शर्यत = २०१९ ब्राझिलियन ग्रांप्री
| हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०२० ऑस्ट्रियन ग्रांप्री
| ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१८ अबु धाबी ग्रांप्री
| ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२० अबु धाबी ग्रांप्री
}}
'''२०१९ अबु धाबी ग्रांप्री''' (अधिकृत नाव '''फॉर्म्युला वन एतिहाद एअरवेज अबु धाबी ग्रांप्री २०१९''') ही [[२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम]]ातील २१वी व अंतिम शर्यत होती. ही १ डिसेंबर २०१९ रोजी संयुक्त अरब अमिरातीतील [[अबु धाबी]]च्या यास बेटावरील [[यास मरिना सर्किट]] येथे पार पडली. [[लुइस हॅमिल्टन]]ने [[मर्सिडीज]]साठी पोल स्थानावरून सुरुवात करून ५५ फेऱ्यांनंतर विजय मिळवला; [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] दुसरा आणि [[शार्ल लक्लेर]] तिसरा ठरला. हॅमिल्टनने ५३व्या फेरीत १:३९.२८३ अशी सर्वात वेगवान फेरी नोंदवून अतिरिक्त एक गुण मिळवला. यास मरिनाच्या २०१९ मधील मूळ रचनेत ही शर्यत झाली; २०२१ नंतरचा बदललेला मार्ग या लेखातील नकाशासाठी वापरलेला नाही.&lt;ref name=&quot;ABU19_F1EVENT&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/racing/2019/united-arab-emirates |title=२०१९ अबु धाबी ग्रांप्री : अधिकृत कार्यक्रम |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_RACE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20Abu%20Dhabi%20Grand%20Prix%20-%20Final%20Race%20Classification_0.pdf |title=अंतिम शर्यत वर्गीकरण |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_POINT&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20Abu%20Dhabi%20Grand%20Prix%20-%20Championship%20Points.pdf |title=२०१९ हंगामाची अंतिम अजिंक्यपद गुणतालिका |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_FAST&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/2019_21_uae_f1_r0_timing_racefastestlaps_v01.pdf |title=शर्यतीतील सर्व चालकांच्या वेगवान फेऱ्या |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_COMMONS&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Circuit_Yas-Island.svg |title=२००९–२०२० यास मरिना सर्किट मार्गनकाशा |प्रकाशक=विकिमीडिया कॉमन्स}}&lt;/ref&gt;

या शर्यतीत हॅमिल्टनने हंगामातील अकरावा विजय नोंदवला आणि ४१३ गुणांसह सहावे विश्वचालक अजिंक्यपद संपवले. बोट्टासने इंजिन घटकांच्या दंडामुळे विसाव्या ग्रिड स्थानावरून सुरुवात करून चौथे स्थान मिळवले. सुरुवातीच्या अठरा फेऱ्यांमध्ये तांत्रिक बिघाडामुळे सर्व चालकांसाठी डी.आर.एस. निष्क्रिय होते; फेरारीच्या कार क्रमांक १६ वरील इंधन घोषणेतील तफावत आढळल्यानंतर संघावर ५०,००० युरोंचा आर्थिक दंड झाला, पण लक्लेरच्या तिसऱ्या स्थानात बदल करण्यात आला नाही.&lt;ref name=&quot;ABU19_F1REPORT&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/abu-dhabi-grand-prix-2019-race-report-highlights.3W60C6jaqAMKYqcblkhGqg |title=हॅमिल्टनच्या प्रभावी अंतिम विजयाचा शर्यत वृत्तान्त |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_GRID&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20Abu%20Dhabi%20Grand%20Prix%20-%20Final%20Starting%20Grid.pdf |title=अधिकृत अंतिम सुरुवातीची क्रमवारी |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_FERRARI&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/ferrari-decision.4wfSrpLehif5wg2TZqoS0G |title=फेरारीच्या इंधन घोषणेवरील आर्थिक दंड |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_DEBRIEF&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-the-teams-said-race-day-in-abu-dhabi-2019.1qnfNv0o4bGGsDu8ehcUFQ |title=अबु धाबी : दहा संघांचे शर्यतीनंतरचे अधिकृत मत |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

== पार्श्वभूमी ==
=== शर्यतीपूर्वीची अजिंक्यपदाची स्थिती ===
ब्राझीलच्या मागील फेरीपर्यंत हॅमिल्टनने चालकांचे सहावे अजिंक्यपद आणि मर्सिडीजने सलग सहावे कारनिर्माते अजिंक्यपद निश्चित केले होते. तरी तिसऱ्या चालकस्थानासाठी व्हर्सटॅपन, लक्लेर व व्हेटेल यांचा क्रम आणि मध्यगटातील अंतिम गुणांची चुरस महत्त्वाची होती. फेरारी कारनिर्मात्यांत दुसरी व रेड बुल तिसरी राहणार होती, तर मॅक्लारेन, रेनॉल्ट, टोरो रोसो, रेसिंग पॉइंट व इतर संघांसाठी अंतिम हंगाम क्रमवारीतील बक्षीसपात्र जागा महत्त्वाच्या ठरत होत्या.&lt;ref name=&quot;ABU19_POINT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_DEBRIEF&quot;/&gt;
२०१९ मध्ये प्रथम दहा स्थानांना अनुक्रमे २५, १८, १५, १२, १०, ८, ६, ४, २ आणि १ गुण, तसेच वेगवान फेरीचा चालक अंतिम पहिल्या दहांत असल्यास आणखी एक गुण दिला जात असे. या स्पर्धेचा कोणताही स्प्रिंट भाग नव्हता; शुक्रवारच्या दोन सरावानंतर शनिवारी तिसरा सराव व पात्रता फेरी आणि रविवारी मुख्य शर्यत आयोजित झाली.&lt;ref name=&quot;ABU19_F1EVENT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_POINT&quot;/&gt;
=== सर्किट आणि स्पर्धा कार्यक्रम ===
[[यास मरिना सर्किट]]ची २०१९ मधील मूळ लांबी सुमारे ५.५५४ किमी होती. ५५ फेऱ्यांच्या अधिकृत शर्यत वर्गीकरणात ३०५.३५५ किमी अंतर नोंदवलेले आहे.{{refn|group=टीप|सर्किटची प्रकाशित नाममात्र फेरी-लांबी आणि अधिकृत एकूण शर्यत अंतर यांत प्रत्यक्ष सुरुवातीच्या स्थानाशी संबंधित मोजणीमुळे फरक असू शकतो; या लेखात एकूण अंतरासाठी एफ.आय.ए.च्या अंतिम शर्यतपत्रिकेतील ३०५.३५५ किमी हीच नोंद वापरली आहे.}} हा वेगवान सरळ रेषा, लांब ब्रेकिंग विभाग आणि कमी वेगाच्या अंतिम वळणांमुळे गाडीच्या सेट-अपची कसोटी घेणारा मार्ग होता. शर्यत संध्याकाळी सुरू होऊन दिव्यांच्या प्रकाशात संपली, त्यामुळे तापमानातील घट टायर कार्यक्षमतेवर परिणाम करू शकत होती.&lt;ref name=&quot;ABU19_RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_PREVIEW&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://press.pirelli.com/2019-abu-dhabi-grand-prix--preview/ |title=अबु धाबी ग्रांप्री : पिरेली पूर्वविश्लेषण |प्रकाशक=पिरेली}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_COMMONS&quot;/&gt;
२९ नोव्हेंबरला पहिला व दुसरा मुक्त सराव, ३० नोव्हेंबरला तिसरा सराव व तीन टप्प्यांची पात्रता फेरी, आणि १ डिसेंबरला मुख्य शर्यत असा कार्यक्रम होता. हा मार्ग २०२१ मध्ये सुधारण्यात आला; म्हणून आधुनिक बदललेली सर्किट आकृती २०१९ च्या कार्यक्रमाच्या संदर्भात लागू नाही.&lt;ref name=&quot;ABU19_F1EVENT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_COMMONS&quot;/&gt;
=== सहभागी चालक आणि संघ ===
दहा संघांतील एकूण वीस कायमस्वरूपी शर्यत चालकांनी भाग घेतला; या कार्यक्रमाच्या तीनही मुक्त सरावांत याच वीस चालकांची अधिकृत वर्गीकृत नोंद आहे. कोणत्याही नियमित शर्यत चालकाऐवजी केवळ FP1 साठी राखीव चालक उतरवण्यात आला नव्हता. रेनॉल्टसाठी निको हुल्केनबर्गची ही त्या काळातील शेवटची पूर्ण हंगामाची फॉर्म्युला वन शर्यत ठरली; विलियम्सचे रॉबर्ट कुबिका यांच्याही २०१९ च्या कार्यक्रमाचा हा शेवट होता.&lt;ref name=&quot;ABU19_ENTRY&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20Abu%20Dhabi%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf |title=प्रवेशयादी |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_FP1&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20Abu%20Dhabi%20Grand%20Prix%20-%20P1%20Classification.pdf |title=पहिला मुक्त सराव : अंतिम वर्गीकरण |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_FP2&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20Abu%20Dhabi%20Grand%20Prix%20-%20P2%20Classification.pdf |title=दुसरा मुक्त सराव : अंतिम वर्गीकरण |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_FP3&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20Abu%20Dhabi%20Grand%20Prix%20-%20P3%20Classification.pdf |title=तिसरा मुक्त सराव : अंतिम वर्गीकरण |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_DEBRIEF&quot;/&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! संघ !! चालक !! कार क्र.
|-
| [[मर्सिडीज]] || [[लुइस हॅमिल्टन]] || ४४
|-
| [[मर्सिडीज]] || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || ७७
|-
| [[फेरारी]] || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || ५
|-
| [[फेरारी]] || [[शार्ल लक्लेर]] || १६
|-
| [[रेड बुल रेसिंग]] || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || ३३
|-
| [[रेड बुल रेसिंग]] || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || २३
|-
| [[रेनॉल्ट]] || [[डॅनियल रिकार्डो]] || ३
|-
| [[रेनॉल्ट]] || [[निको हुल्केनबर्ग]] || २७
|-
| [[हास]] || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || ८
|-
| [[हास]] || [[केविन मॅग्नसन]] || २०
|-
| [[मॅक्लारेन]] || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || ५५
|-
| [[मॅक्लारेन]] || [[लॅन्डो नॉरिस]] || ४
|-
| [[रेसिंग पॉइंट]] || [[सर्जिओ पेरेझ]] || ११
|-
| [[रेसिंग पॉइंट]] || [[लान्स स्ट्रोल]] || १८
|-
| [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || [[किमी रायकोनेन]] || ७
|-
| [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || ९९
|-
| [[टोरो रोसो]] || [[डॅनिल क्व्यात]] || २६
|-
| [[टोरो रोसो]] || [[पियर गॅस्ली]] || १०
|-
| [[विलियम्स रेसिंग]] || [[जॉर्ज रसल]] || ६३
|-
| [[विलियम्स रेसिंग]] || [[रॉबर्ट कुबिका]] || ८८
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;ABU19_ENTRY&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_GRID&quot;/&gt;
|}
=== टायर ===
[[पिरेली]]ने या स्पर्धेसाठी सर्वांत मऊ तीन ड्राय मिश्रणांची निवड केली होती: पांढऱ्या बाजूच्या पट्टीचा हार्ड C3, पिवळा मीडियम C4 आणि लाल सॉफ्ट C5. प्रत्येक चालकाकडे ड्राय टायरचे १३ संच होते; मात्र त्यांचे मिश्रणनिहाय वाटप सर्वांना सारखे नव्हते. अधिकृत चालकनिहाय निवडीप्रमाणे हार्ड १–२, मीडियम २–४ आणि सॉफ्ट ८–९ संच होते. उदाहरणार्थ हॅमिल्टनकडे २/३/८, बोट्टासकडे १/४/८ आणि गॅस्ली व रसलकडे २/२/९ असे हार्ड/मीडियम/सॉफ्ट संच होते.&lt;ref name=&quot;ABU19_PIRELLIALLOC&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-tyres-have-the-teams-and-drivers-picked-for-abu-dhabi-2019.4sKjEYYLkVOO3PMgtXkVrx |title=सर्व चालकांची अबु धाबी स्पर्धेसाठी टायर संच निवड |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_PREVIEW&quot;/&gt;
पात्रता फेरीसाठी प्रत्येक चालकाला सॉफ्टचा एक संच राखून ठेवायचा होता; कोरड्या शर्यतीसाठी वेगवेगळ्या मिश्रणांतील अनिवार्य संच उपलब्ध ठेवण्याचा नियमही होता. मीडियम–हार्ड एका थांब्याचे धोरण अनेक आघाडीच्या चालकांसाठी फायदेशीर ठरले; फेरारीने मात्र दोन्ही चालकांसाठी अतिरिक्त थांबे घेतल्यामुळे वेगळा पर्याय निवडला.&lt;ref name=&quot;ABU19_PIRELLI&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://press.pirelli.com/2019-abu-dhabi-grand-prix---race/ |title=अबु धाबी ग्रांप्री : पिरेलीचे शर्यतीनंतरचे टायर विश्लेषण |प्रकाशक=पिरेली}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_PREVIEW&quot;/&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! टायर प्रकार !! मिश्रण !! बाजूच्या पट्टीचा रंग !! प्रत्येकी उपलब्ध संच
|-
| हार्ड || C3 || पांढरा || १–२ (चालकनिहाय)
|-
| मीडियम || C4 || पिवळा || २–४ (चालकनिहाय)
|-
| सॉफ्ट || C5 || लाल || ८–९ (चालकनिहाय)
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;ABU19_PIRELLIALLOC&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_PREVIEW&quot;/&gt;
|}
== मुक्त सराव सत्रे ==
=== पहिला मुक्त सराव ===
शुक्रवारच्या पहिल्या सत्रात बोट्टासने १:३६.९५७ अशी सर्वांत जलद वेळ नोंदवली. व्हर्सटॅपन ०.५३५ सेकंद आणि हॅमिल्टन ०.६३४ सेकंद मागे होते. अंतिम शर्यत सूर्यास्तानंतर होणार असताना पहिला सराव दिवसाच्या उष्ण वातावरणात झाला, त्यामुळे टायरचे निरीक्षण करताना वेळेच्या परिस्थितीचा फरक महत्त्वाचा ठरला. व्हेटेल एका फिरकीनंतर सत्राच्या शेवटी अडचणीत आला आणि फेरारीच्या तुलनेत रेड बुलचा एका फेरीतील वेग ठळक दिसत होता.&lt;ref name=&quot;ABU19_FP1&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_F1EVENT&quot;/&gt;
=== मुक्त सराव १ चे निकाल ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:३६.९५७ || २३
|-
| २ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.५३५ सेकंद || २२
|-
| ३ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || +०.६३४ सेकंद || २०
|-
| ४ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +१.१२७ सेकंद || २३
|-
| ५ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || +१.९४९ सेकंद || १९
|-
| ६ || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || +२.१८९ सेकंद || १८
|-
| ७ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || +२.२९२ सेकंद || १८
|-
| ८ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || +२.३९३ सेकंद || १९
|-
| ९ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || +२.४६६ सेकंद || २०
|-
| १० || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || +२.५४८ सेकंद || २२
|-
| ११ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || +२.६७१ सेकंद || १८
|-
| १२ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || +२.९०७ सेकंद || २३
|-
| १३ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || +२.९३१ सेकंद || १७
|-
| १४ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || +२.९४४ सेकंद || १७
|-
| १५ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || +३.०१२ सेकंद || २०
|-
| १६ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || +३.४४४ सेकंद || १७
|-
| १७ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || +३.७३० सेकंद || २३
|-
| १८ || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +३.८३५ सेकंद || २१
|-
| १९ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || +३.८९३ सेकंद || १२
|-
| २० || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +४.४०५ सेकंद || २४
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;ABU19_FP1&quot;/&gt;
|}
=== दुसरा मुक्त सराव ===
प्रकाशझोतातील शुक्रवारच्या दुसऱ्या सरावात बोट्टासने १:३६.२५६ अशी नवीन आघाडीची वेळ नोंदवली; हॅमिल्टन ०.३१० सेकंद मागे आणि लक्लेर ०.३८६ सेकंद मागे होता. फेरारीच्या दोन्ही गाड्यांवर मर्सिडीजकडून सातत्याने दबाव दिसला. सत्रादरम्यान बोट्टास आणि हासच्या ग्रोझाँ यांच्या गाड्यांचा संपर्क झाला; अधिकृत स्टीवर्ड्सनी बोट्टासला फटकारले, परंतु शर्यतीच्या सुरुवातीच्या स्थानावर यामुळे अतिरिक्त दंड लावला गेला नाही.&lt;ref name=&quot;ABU19_FP2&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_BOT_P2_DECISION&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20Abu%20Dhabi%20Grand%20Prix%20-%20Offence%20-%20Car%2077%20%28incident%20with%20car%208%20in%20turn%2011%29.pdf |title=बोट्टासवरील दुसऱ्या सरावातील फटकार |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}&lt;/ref&gt;
संध्याकाळच्या तापमानात व इंधनभार वाढलेल्या स्थितीत घेतलेल्या लांब धावांमुळे टायरची झीज व एका विरुद्ध दोन थांब्यांच्या धोरणाची तुलना करता आली. रेड बुलचा व्हर्सटॅपन पाचवा राहिला, तर ग्रोझाँ सातव्या स्थानावर येणे हाससाठी एका फेरीपुरते सकारात्मक चित्र होते; पुढील प्रत्यक्ष शर्यत वेगाचा निष्कर्ष फक्त या क्रमावरून काढणे योग्य नव्हते.&lt;ref name=&quot;ABU19_FP2&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_PREVIEW&quot;/&gt;
=== मुक्त सराव २ चे निकाल ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:३६.२५६ || २९
|-
| २ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || +०.३१० सेकंद || ३३
|-
| ३ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || +०.३८६ सेकंद || ३०
|-
| ४ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || +०.४३५ सेकंद || २८
|-
| ५ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.५५१ सेकंद || ३०
|-
| ६ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +१.०३२ सेकंद || ३०
|-
| ७ || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || +१.३४५ सेकंद || १७
|-
| ८ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || +१.३८१ सेकंद || ३२
|-
| ९ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || +१.३९५ सेकंद || ३४
|-
| १० || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || +१.५१४ सेकंद || ३६
|-
| ११ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || +१.५७८ सेकंद || ३२
|-
| १२ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || +१.६६२ सेकंद || ३२
|-
| १३ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || +१.७२९ सेकंद || ३२
|-
| १४ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || +१.८२४ सेकंद || ३१
|-
| १५ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || +१.८६६ सेकंद || २९
|-
| १६ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || +२.१४४ सेकंद || २६
|-
| १७ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || +२.१५९ सेकंद || ३०
|-
| १८ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || +२.२०८ सेकंद || ३२
|-
| १९ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +३.२५६ सेकंद || ३२
|-
| २० || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +४.१९९ सेकंद || ३२
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;ABU19_FP2&quot;/&gt;
|}
=== तिसरा मुक्त सराव ===
शनिवारी तिसऱ्या सरावात व्हर्सटॅपन १:३६.५६६ सह अव्वल होता; हॅमिल्टन केवळ ०.०७४ आणि बोट्टास ०.०८९ सेकंद मागे होते. अल्बोन चौथा, व्हेटेल पाचवा आणि लक्लेर सहावा राहिल्याने आघाडीच्या संघांची गती परस्परांच्या जवळ दिसली. याच सत्रात रेनॉल्ट व रेड बुल गाड्यांमधील वळणावरील घटनेची चौकशी करण्यात आली; त्या घटनेला मुख्य शर्यतीच्या निकालांमध्ये स्वतंत्र कल्पित शिक्षा म्हणून दाखवलेले नाही.&lt;ref name=&quot;ABU19_FP3&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_FIAIDX&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/documents/season/season-2019-971 |title=अबु धाबी ग्रांप्री : अधिकृत निर्णयपत्र निर्देशिका |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}&lt;/ref&gt;
=== मुक्त सराव ३ चे निकाल ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! वेळ / अंतर !! पूर्ण फेऱ्या
|-
| १ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:३६.५६६ || १५
|-
| २ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || +०.०७४ सेकंद || १८
|-
| ३ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || +०.०८९ सेकंद || १७
|-
| ४ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || +०.३६१ सेकंद || १८
|-
| ५ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || +०.४०९ सेकंद || १५
|-
| ६ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || +०.४४४ सेकंद || १६
|-
| ७ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || +०.९५० सेकंद || १६
|-
| ८ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || +१.०४९ सेकंद || १४
|-
| ९ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || +१.१२५ सेकंद || २२
|-
| १० || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || +१.१७० सेकंद || १७
|-
| ११ || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || +१.२०२ सेकंद || १२
|-
| १२ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || +१.३९७ सेकंद || १८
|-
| १३ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || +१.५३४ सेकंद || १८
|-
| १४ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || +१.६३२ सेकंद || १२
|-
| १५ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || +१.८९६ सेकंद || १६
|-
| १६ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || +१.९४८ सेकंद || २१
|-
| १७ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || +२.०१४ सेकंद || १४
|-
| १८ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || +२.२१६ सेकंद || १८
|-
| १९ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +२.६४० सेकंद || १६
|-
| २० || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || +३.२९३ सेकंद || १७
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;ABU19_FP3&quot;/&gt;
|}
== मुख्य शर्यतीची पात्रता फेरी ==
=== फेरी १ ===
पहिल्या पात्रता टप्प्यात हॅमिल्टनने १:३५.८५१ अशी सर्वोत्तम वेळ करून मर्सिडीजची ताकद दाखवली; व्हर्सटॅपन, फेरारी व अन्य चालकांना पुढील टप्प्यासाठी योग्य फेरी करावी लागली. ग्रोझाँ, जोव्हिनाझी, रायकोनेन, रसल आणि कुबिका हे पाच चालक पहिल्याच टप्प्यात बाहेर पडले. हास व अल्फा रोमियो दोन्ही गाड्यांनी पुढे जाण्यात अपयश अनुभवले, तर विलियम्सच्या दोन्ही गाड्या शेवटच्या दोन पात्रता स्थानांवर राहिल्या.&lt;ref name=&quot;ABU19_QUAL&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20Abu%20Dhabi%20Grand%20Prix%20-%20Final%20Qualifying%20Classification.pdf |title=अंतिम पात्रता फेरी वर्गीकरण |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_F1QUAL&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1020/abu-dhabi/qualifying |title=अबु धाबी ग्रांप्री : पात्रता फेरी |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;
=== फेरी २ ===
दुसऱ्या टप्प्यात फेरारीच्या लक्लेरने १:३५.५४३ अशी वेळ, हॅमिल्टनने १:३५.६३४ आणि बोट्टासने १:३५.६७४ अशी वेळ नोंदवली. मॅक्लारेनच्या दोन्ही चालकांसह रेनॉल्टच्या हुल्केनबर्ग व रिकार्डो यांनी अंतिम फेरीत प्रवेश केला. पेरेझ, गॅस्ली, स्ट्रोल, क्व्यात आणि मॅग्नसन या चालकांचे आव्हान Q2 मध्ये संपले. हा पात्रता क्रम अंतिम सुरुवातीचा क्रम नव्हता; बोट्टासवरील पॉवर युनिटची शिक्षा स्वतंत्रपणे लागू झाली.&lt;ref name=&quot;ABU19_QUAL&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_GRID&quot;/&gt;
=== फेरी ३ ===
हॅमिल्टनने Q3 मध्ये १:३४.७७९ अशी निर्णायक फेरी करून पोल स्थान मिळवले. बोट्टासने दुसऱ्या क्रमांकाची १:३४.९७३ वेळ घेतली, पण त्याची ग्रिडवरील जागा शक्तिसंच घटकांच्या शिक्षेमुळे विसावी ठरली. व्हर्सटॅपन तिसऱ्या, लक्लेर चौथ्या, व्हेटेल पाचव्या, अल्बोन सहाव्या क्रमाने पात्रता निकालांत होते. हॅमिल्टनला सर्वांत जवळ बोट्टासच असूनही पहिल्या रांगेतील प्रत्यक्ष दुसरा चालक व्हर्सटॅपन झाला.&lt;ref name=&quot;ABU19_QUAL&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_GRID&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_FIAARTICLE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/news/f1-hamilton-ends-2019-high-dominant-abu-dhabi-win |title=हॅमिल्टनच्या अबु धाबी विजयाबाबत महासंघाचे वृत्त |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}&lt;/ref&gt;
=== मुख्य शर्यतीच्या पात्रता फेरीचे निकाल ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी १ !! फेरी २ !! फेरी ३ !! एकूण फेऱ्या
|-
| १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:३५.८५१ || १:३५.६३४ || १:३४.७७९ || १९
|-
| २ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:३६.२०० || १:३५.६७४ || १:३४.९७३ || १६
|-
| ३ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:३६.३९० || १:३६.२७५ || १:३५.१३९ || १६
|-
| ४ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || १:३६.४७८ || १:३५.५४३ || १:३५.२१९ || १६
|-
| ५ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || १:३६.९६३ || १:३५.७८६ || १:३५.३३९ || १६
|-
| ६ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:३६.१०२ || १:३६.७१८ || १:३५.६८२ || २१
|-
| ७ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || १:३७.५४५ || १:३६.७६४ || १:३६.४३६ || १७
|-
| ८ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || १:३७.१०६ || १:३६.७८५ || १:३६.४५६ || १५
|-
| ९ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || १:३७.३५८ || १:३६.३०८ || १:३६.४५९ || १७
|-
| १० || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || १:३७.५०६ || १:३६.८५९ || १:३६.७१० || १८
|-
| ११ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:३६.९६१ || १:३७.०५५ || — || १३
|-
| १२ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || १:३७.१९८ || १:३७.०८९ || — || १२
|-
| १३ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:३७.५२८ || १:३७.१०३ || — || १४
|-
| १४ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || १:३७.६८३ || १:३७.१४१ || — || १२
|-
| १५ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || १:३७.७१० || १:३७.२५४ || — || १४
|-
| १६ || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || १:३८.०५१ || — || — || ८
|-
| १७ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:३८.११४ || — || — || ६
|-
| १८ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:३८.३८३ || — || — || ६
|-
| १९ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३८.७१७ || — || — || ८
|-
| २० || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३९.२३६ || — || — || ६
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;8&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;ABU19_QUAL&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_F1QUAL&quot;/&gt;
|}
=== मुख्य शर्यतीची अधिकृत सुरुवातीची क्रमवारी ===
अंतिम एफ.आय.ए. ग्रिडपत्रिकेनुसार २०ही चालकांना क्रमांकित सुरुवातीची जागा देण्यात आली होती; कोणताही चालक पिट-लेनमधून स्वतंत्रपणे सुरुवात करणारा नव्हता. बोट्टास पात्रतेत दुसरा असला, तरी नवीन पॉवर युनिट घटक मर्यादा ओलांडल्यामुळे तो शेवटच्या म्हणजे ग्रिड २० या स्थानावर गेला. त्यामुळे व्हर्सटॅपन दुसऱ्या, लक्लेर तिसऱ्या आणि त्यानंतरचे चालक एक जागा पुढे आले. खाली वेळ मूळ पात्रता फेरीची आहे; फेरीचा क्रम एफ.आय.ए.च्या अंतिम प्रकाशित ग्रिडप्रमाणे आहे.&lt;ref name=&quot;ABU19_GRID&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_F1GRID&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1020/abu-dhabi/starting-grid |title=अबु धाबी ग्रांप्री : प्रारंभिक ग्रिड |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_BOT_DECISION&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20Abu%20Dhabi%20Grand%20Prix%20-%20Offence%20-%20Car%2077%20%28PU%20Elements%29.pdf |title=बोट्टासवरील शक्तिसंच ग्रिड शिक्षा |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! ग्रिड !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पात्रता वेळ / स्थिती
|-
| १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || १:३४.७७९
|-
| २ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:३५.१३९
|-
| ३ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || १:३५.२१९
|-
| ४ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || १:३५.३३९
|-
| ५ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || १:३५.६८२
|-
| ६ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || १:३६.४३६
|-
| ७ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || १:३६.४५६
|-
| ८ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || १:३६.४५९
|-
| ९ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || १:३६.७१०
|-
| १० || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:३७.०५५
|-
| ११ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || १:३७.०८९
|-
| १२ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || १:३७.१०३
|-
| १३ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || १:३७.१४१
|-
| १४ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || १:३७.२५४
|-
| १५ || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || १:३८.०५१
|-
| १६ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:३८.११४
|-
| १७ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १:३८.३८३
|-
| १८ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३८.७१७
|-
| १९ || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १:३९.२३६
|-
| २० || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || १:३४.९७३ (शक्तिसंच दंडाने मागे)
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;5&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;ABU19_GRID&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_F1GRID&quot;/&gt;
|}
== मुख्य शर्यत ==
यास मरिनातील सूर्यास्तापूर्वीच्या सुरुवातीला पोलवरून हॅमिल्टनने स्वच्छ आघाडी घेतली. तिसऱ्या स्थानावरून चपळ सुरुवात करणाऱ्या लक्लेरने पहिल्याच फेरीत व्हर्सटॅपनवर आक्रमण केले व दुसरे स्थान पटकावले. व्हेटेल चौथा, अल्बोन पाचवा आणि नॉरिस सहावा होता. मागच्या विसाव्या स्थानावरून बोट्टास पहिल्या फेरीअखेर चौदाव्या स्थानापर्यंत आला, तर मॅग्नसनने सुरुवातीच्या चकमकींत काही स्थानांची वाढ केली. स्ट्रोलच्या संपर्कामुळे गॅस्लीच्या पुढील पंखाला नुकसान झाले; त्याला पिटमध्ये येऊन पंख बदलावा लागला आणि तो जवळपास संपूर्ण शर्यत आघाडीच्या स्पर्धेपासून दूर राहिला.&lt;ref name=&quot;ABU19_F1REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_RACE&quot;/&gt;
सुरुवातीच्या १८ फेऱ्या डी.आर.एस.च्या तांत्रिक समस्येमुळे सर्वांसाठी निष्क्रिय राहिल्या. त्यामुळे बोट्टाससारख्या मागच्या फळीतून वर येणाऱ्या चालकाला ओव्हरटेकिंगसाठी इतर मार्ग शोधावे लागले; काही संघांना हवा स्वच्छ असलेल्या रिकाम्या भागापर्यंत पोहोचण्यासाठी विशेष नियोजन करावे लागले. पुढे प्रणाली पुन्हा सुरू झाल्याने आक्रमक चढाया शक्य झाल्या; सुरुवातीच्या बिघाडाला कोणत्याही चालकाच्या नियमभंगाची शिक्षा समजणे चुकीचे ठरेल.&lt;ref name=&quot;ABU19_F1REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_DEBRIEF&quot;/&gt;
फेरारीने सुमारे तेराव्या फेरीत लक्लेर आणि व्हेटेल दोन्ही गाड्या सलग पिटमध्ये बोलावल्या. लक्लेरचा थांबा सामान्य राहिला; मात्र व्हेटेलच्या गाडीवरील टायर बदलण्यात अडचण आल्याने त्याचा थांबा अंदाजे ६.९ सेकंद लांबला आणि तो मागे पडला. मर्सिडीजने हॅमिल्टनला अधिक काळ मीडियम टायरवर ठेवून नंतर हार्ड टायरकडे वळवले; त्याच्या नेतृत्वाला हा एकमेव पिट थांबा फारसा धोकादायक ठरला नाही. व्हर्सटॅपननेही मीडियम–हार्ड धोरण अवलंबून लक्लेरवर दबाव वाढवला.&lt;ref name=&quot;ABU19_F1REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_PIRELLI&quot;/&gt;
व्हर्सटॅपन टायर बदलल्यानंतर काही काळ गाडी चालवण्याच्या प्रतिसादाविषयी तक्रार करत होता, तरी गाडीतील वेग पुरेसा राखत त्याने लक्लेरला मागे टाकून दुसरे स्थान परत मिळवले. दोन फेरारी चालकांच्या दोन थांब्यांच्या योजनांचा परिणाम त्यांच्या वेगवान काही टप्प्यांत दिसला; तथापि मार्गावर परतल्यानंतरची वाहतूक आणि मर्सिडीजच्या लांब स्टिंटच्या तुलनेत त्यांचे पिट-लेन वेळेचे नुकसान वाढले. बोट्टासच्या दीर्घ प्रारंभिक मीडियम स्टिंटने आणि पुढे हार्ड टायरच्या वेगाने त्याला चौथ्या क्रमांकापर्यंत आणले. तो अखेरीस लक्लेरपेक्षा फक्त ०.९४४ सेकंद मागे राहिला.&lt;ref name=&quot;ABU19_FIAARTICLE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_PIRELLI&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_RACE&quot;/&gt;
शेवटच्या काही फेऱ्यांत व्हेटेलने अल्बोनला मागे टाकून पाचवे स्थान मिळवले. मध्यगटातील शर्यत अतिशय निकट झाली: पेरेझने अंतिम फेरीत नॉरिसवर यशस्वी झेप घेऊन सातवे स्थान मिळवले, तर सायेन्सने रिकार्डोला मागे टाकून दहावे स्थान पटकावत हंगामातील सहावा क्रमांक निश्चित केला. क्व्यातने दीर्घ पहिल्या स्टिंटच्या साहाय्याने नववे स्थान घेतले. रेसिंग पॉइंटचा स्ट्रोल ब्रेक समस्येमुळे ४५ फेऱ्यांनंतर निवृत्त झाला; इतर सर्व १९ चालकांचे किमान ५३ पूर्ण फेऱ्यांचे अधिकृत वर्गीकरण झाले.&lt;ref name=&quot;ABU19_FIAARTICLE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_F1REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_DEBRIEF&quot;/&gt;
हॅमिल्टनने ५३व्या फेरीत १:३९.२८३ ही सर्वांत वेगवान शर्यत फेरी पूर्ण केली आणि ५५ फेऱ्यांनंतर १६.७७२ सेकंदांच्या आघाडीसह विजय मिळवला. हा त्याचा २०१९ मधील अकरावा विजय व वर्षातील पोल–विजय–वेगवान फेरी यांचा प्रभावी समारोप होता. अंतिम वर्गीकरणात व्हर्सटॅपन दुसरा, लक्लेर तिसरा, बोट्टास चौथा आणि व्हेटेल पाचवा ठरला.&lt;ref name=&quot;ABU19_RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_FAST&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_FIAARTICLE&quot;/&gt;
=== मुख्य शर्यतीचे निकाल ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! पूर्ण फेऱ्या !! वेळ / अंतर / स्थिती !! गुण
|-
| १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ५५ || १:३४:०५.७१५ || २६
|-
| २ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ५५ || +१६.७७२ सेकंद || १८
|-
| ३ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || ५५ || +४३.४३५ सेकंद || १५
|-
| ४ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || ५५ || +४४.३७९ सेकंद || १२
|-
| ५ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || ५५ || +६४.३५७ सेकंद || १०
|-
| ६ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ५५ || +६९.२०५ सेकंद || ८
|-
| ७ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || ५४ || +१ फेरी || ६
|-
| ८ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || ५४ || +१ फेरी || ४
|-
| ९ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || ५४ || +१ फेरी || २
|-
| १० || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || ५४ || +१ फेरी || १
|-
| ११ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || ५४ || +१ फेरी || ०
|-
| १२ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || ५४ || +१ फेरी || ०
|-
| १३ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ५४ || +१ फेरी || ०
|-
| १४ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || ५४ || +१ फेरी || ०
|-
| १५ || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || ५४ || +१ फेरी || ०
|-
| १६ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ५४ || +१ फेरी || ०
|-
| १७ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ५४ || +१ फेरी || ०
|-
| १८ || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || ५३ || +२ फेऱ्या || ०
|-
| १९ || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ५३ || +२ फेऱ्या || ०
|-
| अवर्गीकृत || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || ४५ || निवृत्त (ब्रेक समस्या) || ०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;ABU19_RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_F1RACE&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1020/abu-dhabi/race-result |title=अबु धाबी ग्रांप्री : शर्यतीचे अंतिम निकाल |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;
|}
=== सर्वात वेगवान फेरी ===
एफ.आय.ए.च्या स्वतंत्र शर्यत-वेगवान-फेरी पत्रकात वीसही सहभागी चालकांसाठी वैध वेळा उपलब्ध आहेत. खालील फेरी क्रमांक, वेळा आणि सरासरी वेग त्या मूळ दस्तऐवजातून घेतले आहेत; हॅमिल्टनची वेळच अतिरिक्त गुणासाठी पात्र ठरली.&lt;ref name=&quot;ABU19_FAST&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_RACE&quot;/&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! क्रम !! कार क्र. !! चालक !! संघ !! फेरी (एफआयए) !! फेरीचा वेळ !! सरासरी वेग (किमी/ता.)
|-
| १ || ४४ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ५३ || १:३९.२८३ || २०१.३८७
|-
| २ || ७७ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || ३१ || १:३९.७१५ || २००.५१५
|-
| ३ || ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || ५५ || १:४०.१२८ || १९९.६८८
|-
| ४ || १६ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || ४४ || १:४०.४४२ || १९९.०६४
|-
| ५ || ३३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ५५ || १:४१.११९ || १९७.७३१
|-
| ६ || ३ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || ५१ || १:४१.१९० || १९७.५९२
|-
| ७ || ५५ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || ४३ || १:४१.२९४ || १९७.३८९
|-
| ८ || २३ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || ४९ || १:४२.२१९ || १९५.६०३
|-
| ९ || २६ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || ४२ || १:४२.२२२ || १९५.५९७
|-
| १० || १० || [[पियर गॅस्ली]] || [[टोरो रोसो]] || ५३ || १:४२.४१४ || १९५.२३१
|-
| ११ || ११ || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || ३९ || १:४२.६३९ || १९४.८०३
|-
| १२ || ४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || ५० || १:४३.०२६ || १९४.०७१
|-
| १३ || ६३ || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ५० || १:४३.०७४ || १९३.९८१
|-
| १४ || ७ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || २५ || १:४३.१४२ || १९३.८५३
|-
| १५ || ९९ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || २८ || १:४३.२५६ || १९३.६३९
|-
| १६ || २७ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || ५२ || १:४३.२७४ || १९३.६०५
|-
| १७ || १८ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || २५ || १:४३.३२६ || १९३.५०७
|-
| १८ || ८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || ३३ || १:४३.६६६ || १९२.८७३
|-
| १९ || २० || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || २२ || १:४३.७९० || १९२.६४२
|-
| २० || ८८ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ५१ || १:४४.५०० || १९१.३३३
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;ABU19_FAST&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_F1FAST&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1020/abu-dhabi/fastest-laps |title=अबु धाबी ग्रांप्री : सर्वात वेगवान फेऱ्या |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;
|}
== मुख्य शर्यतीनंतरचे विश्लेषण ==

=== सुरुवातीच्या फेऱ्या व पहिल्या घटना ===

यास मरिनातील सूर्यास्तापूर्वीच्या सुरुवातीला पोलवरून हॅमिल्टनने स्वच्छ आघाडी घेतली. तिसऱ्या स्थानावरून चपळ सुरुवात करणाऱ्या लक्लेरने पहिल्याच फेरीत व्हर्सटॅपनवर आक्रमण केले व दुसरे स्थान पटकावले. व्हेटेल चौथा, अल्बोन पाचवा आणि नॉरिस सहावा होता. मागच्या विसाव्या स्थानावरून बोट्टास पहिल्या फेरीअखेर चौदाव्या स्थानापर्यंत आला, तर मॅग्नसनने सुरुवातीच्या चकमकींत काही स्थानांची वाढ केली. स्ट्रोलच्या संपर्कामुळे गॅस्लीच्या पुढील पंखाला नुकसान झाले; त्याला पिटमध्ये येऊन पंख बदलावा लागला आणि तो जवळपास संपूर्ण शर्यत आघाडीच्या स्पर्धेपासून दूर राहिला.&lt;ref name=&quot;ABU19_F1REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_RACE&quot;/&gt;

स्ट्रोलचे मात्र सुरुवातीच्या संपर्कात नुकसान झाले आणि पुढील पंख बदलण्यासाठी घ्यावा लागलेला अतिरिक्त थांबा त्याला मागे घेऊन गेला. नंतर ब्रेकच्या समस्येमुळे गाडी थांबवण्यात आली. त्याच्या नावावर एफ.आय.ए.च्या वर्गीकरणात ४५ फेऱ्या आणि अवर्गीकृत स्थिती नोंदली आहे; म्हणून त्याला केवळ कमी अंतर पूर्ण केले म्हणून गुण देण्यात आलेले नाहीत. संघाचे एकूण अंतिम ७३ गुण हे पेरेझच्या सकारात्मक कामगिरीमुळे वाढले, पण कारनिर्माते क्रमवारीत टोरो रोसोच्या मागे सातवे स्थानच राहिले.&lt;ref name=&quot;ABU19_RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_POINT&quot;/&gt;

टोरो रोसोच्या क्व्यातने हार्ड टायरवर लांब पहिला स्टिंट करून स्पर्धेच्या उत्तरार्धात मीडियम टायरचा वेग वापरला आणि नववे स्थान मिळवले. ही रणनीती लवकर सॉफ्ट टायर सोडावे लागणाऱ्या इतर मध्यगट चालकांपेक्षा विपरीत होती. गॅस्लीच्या बाबतीत पहिल्या फेरीतील संपर्कानंतर पुढील पंख बदलल्याने स्पर्धात्मक शर्यत जवळपास संपली; अगदी लांब हार्ड स्टिंटनंतरही तो दोन फेऱ्या मागे अठराव्या स्थानावर राहिला. टोरो रोसोने तरी ८५ गुणांसह अंतिम सहावे कारनिर्माते स्थान मिळवून रेसिंग पॉइंटवर आघाडी राखली.&lt;ref name=&quot;ABU19_PIRELLI&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_POINT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_RACE&quot;/&gt;

हासने सरावातील अधूनमधून दिसणारी गती प्रत्यक्ष शर्यतीत कायम राखली नाही. मॅग्नसनची चांगली सुरुवात होऊन काही काळ तो गुणांच्या जवळ पोहोचला, पण टायरची झीज आणि प्रतिस्पर्ध्यांच्या रेस पेसमुळे तो चौदाव्या स्थानी संपला. ग्रोझाँ पंधरावा राहिला. दोघांनीही मोठे गुण मिळवले नाहीत; हंगामअखेरीस फक्त २८ गुण व नववे कारनिर्माते स्थान हा पुढील वर्षासाठी सुधारणा आवश्यक असल्याचा संकेत होता. पात्रतेतील अडथळे आणि शर्यतीतील टायर हाताळणी हे संघाने मान्य केलेले वेगवेगळे प्रश्न होते.&lt;ref name=&quot;ABU19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_POINT&quot;/&gt;

विलियम्ससाठी रसल सतरावा आणि कुबिका एकोणिसावा ठरला. पहिल्या फेरीतील दोघांतील संपर्कामुळे कुबिकाच्या गाडीचे काही नुकसान झाल्याचे संघाच्या अभियांत्रिकी पथकाने नोंदवले; पुढे कुबिका आणि जोव्हिनाझी यांच्यातील संपर्काने त्याच्या फर्शीच्या भागालाही नुकसान झाल्याचे संघाचे म्हणणे होते. रसलने शेवटच्या स्टिंटमध्ये तुलनेने चांगली गती दाखवून कुबिकापुढे स्थान मिळवले, परंतु कोणतेही गुण मिळाले नाहीत. कुबिकाचा हंगामातील एकमेव गुण जर्मनीतून मिळाला होता; त्यामुळे संघाची अंतिम गुणसंख्या १ आणि कारनिर्माते स्थान दहावे राहिले.&lt;ref name=&quot;ABU19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_POINT&quot;/&gt;

=== पहिले टायर बदल, स्थानलढती आणि निर्णय ===

सुरुवातीच्या १८ फेऱ्या डी.आर.एस.च्या तांत्रिक समस्येमुळे सर्वांसाठी निष्क्रिय राहिल्या. त्यामुळे बोट्टाससारख्या मागच्या फळीतून वर येणाऱ्या चालकाला ओव्हरटेकिंगसाठी इतर मार्ग शोधावे लागले; काही संघांना हवा स्वच्छ असलेल्या रिकाम्या भागापर्यंत पोहोचण्यासाठी विशेष नियोजन करावे लागले. पुढे प्रणाली पुन्हा सुरू झाल्याने आक्रमक चढाया शक्य झाल्या; सुरुवातीच्या बिघाडाला कोणत्याही चालकाच्या नियमभंगाची शिक्षा समजणे चुकीचे ठरेल.&lt;ref name=&quot;ABU19_F1REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_DEBRIEF&quot;/&gt;

फेरारीने सुमारे तेराव्या फेरीत लक्लेर आणि व्हेटेल दोन्ही गाड्या सलग पिटमध्ये बोलावल्या. लक्लेरचा थांबा सामान्य राहिला; मात्र व्हेटेलच्या गाडीवरील टायर बदलण्यात अडचण आल्याने त्याचा थांबा अंदाजे ६.९ सेकंद लांबला आणि तो मागे पडला. मर्सिडीजने हॅमिल्टनला अधिक काळ मीडियम टायरवर ठेवून नंतर हार्ड टायरकडे वळवले; त्याच्या नेतृत्वाला हा एकमेव पिट थांबा फारसा धोकादायक ठरला नाही. व्हर्सटॅपननेही मीडियम–हार्ड धोरण अवलंबून लक्लेरवर दबाव वाढवला.&lt;ref name=&quot;ABU19_F1REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_PIRELLI&quot;/&gt;

मर्सिडीजकडे आधीपासूनच दोन्ही अजिंक्यपदे निश्चित असली तरी अबु धाबीतील विजय या यशाची कामगिरीवरील पुष्टी होती. हॅमिल्टनने पोलपासून आघाडी घेतल्यावर सुरुवातीच्या वाहतुकीपासून स्वतःला वेगळे केले आणि प्रतिस्पर्ध्यांप्रमाणे एकापेक्षा अधिक वेळा पिट-लेनमध्ये जायची गरज पडली नाही. मीडियमवर २६ आणि हार्डवर उरलेल्या फेऱ्यांची योजना त्याच्या टायर व्यवस्थापनाला अनुरूप ठरली. हार्ड टायरवर अखेरच्या टप्प्यातही १:३९.२८३ फेरीचा वेग मिळाल्याने त्याच्याकडे फक्त स्थानांचेच नव्हे तर गाडीच्या संतुलनाचेही नियंत्रण असल्याचे स्पष्ट होते. २६ गुणांसह ४१३ गुणांची अंतिम नोंद त्याच्या वर्षभराच्या कामगिरीची ठोस मोजणी ठरली.&lt;ref name=&quot;ABU19_PIRELLI&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_FAST&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_POINT&quot;/&gt;

रेड बुलसाठी व्हर्सटॅपनचे दुसरे स्थान हंगामाच्या अंतिम क्रमवारीत तिसरा क्रमांक मिळवण्यास निर्णायक होते. पहिल्या फेरीत लक्लेरला पुढे जाऊ दिल्यानंतर त्याने अतिघाई न करता टायरचे व्यवस्थापन राखले; एकच नियोजित मीडियम–हार्ड थांबा त्याला योग्य टप्प्यावर वेगाने पळण्यासाठी उपयोगी पडला. थांब्यानंतर काही काळ गाडीच्या प्रतिसादाविषयी आलेल्या तक्रारी असूनही त्याने फेरारीवर मात केली. अल्बोनचा पाचव्या ग्रिडवरून सहावा शेवट म्हणजे दुसऱ्या रेड बुलची गती स्थिर असली तरी अग्रस्थानी जाणाऱ्या पर्यायांना मागील टायरझीज व वाहतुकीमुळे मर्यादा होत्या. अल्बोनचा लवकर केलेला थांबा व नंतरचा दीर्घ स्टिंट व्हेटेलसमोर पाचवे स्थान वाचवू शकला नाही.&lt;ref name=&quot;ABU19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_PIRELLI&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_POINT&quot;/&gt;

फेरारीला या शर्यतीत एकाच वेळी पोडियम आणि रणनीतीविषयक प्रश्नांचा सामना करावा लागला. लक्लेरने सुरुवातीला व्हर्सटॅपनला मागे टाकून प्रभावी आक्रमण केले, पण पुढील पिट-थांबे आणि रेड बुलच्या तुलनेत वेगाने बदलणारी परिस्थिती यामुळे त्याला दुसरे स्थान राखता आले नाही. व्हेटेलच्या प्रारंभीच्या सॉफ्ट टायर धोरणामुळे त्याला पहिल्याच स्टिंटमध्ये थांबावे लागले; सलग दोन कार थांबवताना झालेला दीर्घ पिट थांबा त्याच्या फिनिशवर परिणाम करणारा महत्त्वाचा प्रसंग होता. अखेर त्याने अल्बोनला मागे टाकले, पण पाचव्या स्थानापलीकडे प्रगती झाली नाही.&lt;ref name=&quot;ABU19_F1REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_PIRELLI&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_DEBRIEF&quot;/&gt;

लक्लेरच्या गाडीबाबतचा स्वतंत्र इंधन-विवाद हा फेरारीच्या पिट धोरणापेक्षा वेगळा प्रशासकीय विषय होता. शर्यत सुरू होण्यापूर्वी संघाने जाहीर केलेला इंधनाचा आकडा आणि एफ.आय.ए.च्या मोजणीत ४.८८ किलोग्रॅमची तफावत नोंदली गेली. स्टीवर्ड्सनी संघाची चुकीची घोषणा नियमभंग ठरवून ५०,००० युरो दंड केला; मात्र कारला अपात्र ठरवले गेले नाही आणि लक्लेरचे तिसरे स्थान तसेच त्याचे १५ गुण कायम राहिले. आर्थिक शिक्षा, तांत्रिक अपात्रता आणि चालकाच्या स्थानातील घट हे वेगळे परिणाम आहेत; त्या तिन्हींची गल्लत टाळणे या स्पर्धेच्या इतिहासासाठी अत्यावश्यक आहे.&lt;ref name=&quot;ABU19_FERRARI&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_FERRARI_DECISION&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20Abu%20Dhabi%20Grand%20Prix%20-%20Offence%20-%20Ferrari%20%28Fuel%20declaration%29.pdf |title=कार १६ वरील इंधन घोषणेसंदर्भात फेरारीवरील अधिकृत दंड |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_POINT&quot;/&gt;

रेनॉल्टसाठी निकालातील अकरावे व बारावे स्थान चांगल्या संभाव्यतेनंतरचे अपुरे प्रत्यक्ष गुण होते. रिकार्डोने शेवटी गती वाढवली तरी सायेन्सने त्याला मागे टाकले, तर हुल्केनबर्गची लांब दुसरी धाव जास्त गुण मिळवू शकली नाही. संघप्रमुखांच्या मते पात्रतेत आघाडीच्या दहा चालकांसाठी लागू असलेली सुरुवातीच्या टायरांची अट आणि पहिल्या अठरा फेऱ्यांतील डी.आर.एस. बंदी यामुळे मधल्या गटातील स्वच्छ हवेपर्यंत पोहोचण्याचे पर्याय मर्यादित झाले. तरी रेनॉल्टने ९१ गुणांसह अंतिम कारनिर्मात्यांत पाचवे स्थान राखले, जे त्याच्या हंगामाच्या व्यावसायिक आणि तांत्रिक उद्दिष्टांच्या दृष्टीने महत्त्वाचे होते.&lt;ref name=&quot;ABU19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_POINT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_RACE&quot;/&gt;

रेसिंग पॉइंटच्या दोन चालकांसाठी हा पूर्णपणे वेगळा दिवस होता. पेरेझने मीडियम टायरवर पहिला स्टिंट ३७ फेऱ्यांपर्यंत चालवून नंतर हार्ड टायरचा वापर केला. उशिरा थांबल्यामुळे तुलनेने अधिक ताज्या टायरचा फायदा घेऊन त्याने शेवटच्या फेऱ्यांत प्रतिस्पर्ध्यांना गाठले आणि शेवटच्या फेरीत नॉरिसला मागे टाकत सातवा क्रमांक व सहा गुण मिळवले. डी.आर.एस.ची सुरुवातीची अनुपलब्धता असूनही त्याचा टायर बचत आणि शेवटच्या टप्प्यातील वेग हे मध्यगटातील सर्वांत प्रभावी संयोजन होते.&lt;ref name=&quot;ABU19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_PIRELLI&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_RACE&quot;/&gt;

अल्फा रोमियोला रायकोनेनकडून तेरावे आणि जोव्हिनाझीकडून सोळावे स्थान मिळाले. रायकोनेनने एका पिट थांब्यावर मध्यमातून हार्ड मिश्रणांकडे बदल केला, तर जोव्हिनाझीने टायरची गती टिकवण्यासाठी अधिक बदल केले; तरी दोन्ही योजना गुणांपर्यंत पोहोचू शकल्या नाहीत. जोव्हिनाझी आणि कुबिका यांच्यातील कार संपर्काची चौकशी झाली, परंतु कार क्रमांक ८८ व ९९ बाबतचा अंतिम दस्तऐवज पाहिल्याशिवाय कोणतीही शर्यत-वेळ शिक्षा त्यांच्या निकालात घालण्यात आलेली नाही. संघाचे अंतिम ५७ गुण आणि आठवे कारनिर्माते स्थान यांत बदल झाला नाही.&lt;ref name=&quot;ABU19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_FIAIDX&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_POINT&quot;/&gt;

२०१९ च्या अंतिम शर्यतीची मोठी ऐतिहासिक खूण म्हणजे मर्सिडीजचा सर्वांगीण वेग आणि इतर संघांच्या निरनिराळ्या रणनीतींना आलेली मर्यादा. एकाच कारकडून स्वच्छ हवेचा फायदा, एक थांबा आणि अखेरच्या टप्प्यातही वेगवान फेरी मिळाली; दुसरीकडे मधल्या गटातील अनेक संघांना डी.आर.एस.च्या तांत्रिक अडथळ्यांत टायरचे वेगळे नियोजन करावे लागले. म्हणून हा निकाल केवळ पहिल्या तीन चालकांची यादी नसून २०१९ मधील गाडी कार्यक्षमता, पिट नियोजन, चढाओढ आणि कडक औपचारिक नियमन यांचा एकत्रित ऐतिहासिक आढावा आहे.&lt;ref name=&quot;ABU19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_PIRELLI&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_FIAARTICLE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_POINT&quot;/&gt;

=== मधल्या आणि उत्तरार्धातील निर्णायक घडामोडी ===

व्हर्सटॅपन टायर बदलल्यानंतर काही काळ गाडी चालवण्याच्या प्रतिसादाविषयी तक्रार करत होता, तरी गाडीतील वेग पुरेसा राखत त्याने लक्लेरला मागे टाकून दुसरे स्थान परत मिळवले. दोन फेरारी चालकांच्या दोन थांब्यांच्या योजनांचा परिणाम त्यांच्या वेगवान काही टप्प्यांत दिसला; तथापि मार्गावर परतल्यानंतरची वाहतूक आणि मर्सिडीजच्या लांब स्टिंटच्या तुलनेत त्यांचे पिट-लेन वेळेचे नुकसान वाढले. बोट्टासच्या दीर्घ प्रारंभिक मीडियम स्टिंटने आणि पुढे हार्ड टायरच्या वेगाने त्याला चौथ्या क्रमांकापर्यंत आणले. तो अखेरीस लक्लेरपेक्षा फक्त ०.९४४ सेकंद मागे राहिला.&lt;ref name=&quot;ABU19_FIAARTICLE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_PIRELLI&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_RACE&quot;/&gt;

शेवटच्या काही फेऱ्यांत व्हेटेलने अल्बोनला मागे टाकून पाचवे स्थान मिळवले. मध्यगटातील शर्यत अतिशय निकट झाली: पेरेझने अंतिम फेरीत नॉरिसवर यशस्वी झेप घेऊन सातवे स्थान मिळवले, तर सायेन्सने रिकार्डोला मागे टाकून दहावे स्थान पटकावत हंगामातील सहावा क्रमांक निश्चित केला. क्व्यातने दीर्घ पहिल्या स्टिंटच्या साहाय्याने नववे स्थान घेतले. रेसिंग पॉइंटचा स्ट्रोल ब्रेक समस्येमुळे ४५ फेऱ्यांनंतर निवृत्त झाला; इतर सर्व १९ चालकांचे किमान ५३ पूर्ण फेऱ्यांचे अधिकृत वर्गीकरण झाले.&lt;ref name=&quot;ABU19_FIAARTICLE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_F1REPORT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_DEBRIEF&quot;/&gt;

=== अंतिम फेऱ्या, अधिकृत निकाल आणि त्याचे परिणाम ===

हॅमिल्टनने ५३व्या फेरीत १:३९.२८३ ही सर्वांत वेगवान शर्यत फेरी पूर्ण केली आणि ५५ फेऱ्यांनंतर १६.७७२ सेकंदांच्या आघाडीसह विजय मिळवला. हा त्याचा २०१९ मधील अकरावा विजय व वर्षातील पोल–विजय–वेगवान फेरी यांचा प्रभावी समारोप होता. अंतिम वर्गीकरणात व्हर्सटॅपन दुसरा, लक्लेर तिसरा, बोट्टास चौथा आणि व्हेटेल पाचवा ठरला.&lt;ref name=&quot;ABU19_RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_FAST&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_FIAARTICLE&quot;/&gt;

या स्पर्धेतील नियामक घटनांत बोट्टासवरील शक्तिसंच-संबंधित ग्रिड शिक्षा, सराव/पात्रता सत्रांतील स्वतंत्र चौकश्या आणि फेरारीच्या इंधन घोषणेसाठीची आर्थिक शिक्षा यांचा फरक स्पष्ट दिसतो. टोरो रोसोला पात्रतेतील असुरक्षित बाहेर सोडण्याबाबत टीम पातळीवरील निर्णय झाला; त्याला कोणत्याही चालकाच्या अंतिम शर्यत स्थानी स्वतंत्र दंड जोडलेला नाही. चुकीच्या इंधन घोषणा प्रकरणात एफ.आय.ए.ने कार क्रमांक १६ ची तपासणी केली आणि फेरारीवर ५०,००० युरोंचा दंड ठोठावला; लक्लेरचे पोडियम व १५ गुण अधिकृत निकालात कायम राहिले. हे मूळ वर्गीकरण व अंतिम निकालांमध्ये सातत्य राखण्याचे महत्त्वाचे उदाहरण आहे.&lt;ref name=&quot;ABU19_GRID&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_BOT_DECISION&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_TORO_DECISION&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2019%20Abu%20Dhabi%20Grand%20Prix%20-%20Offence%20-%20Toro%20Rosso%20%28unsafe%20release%29.pdf |title=टोरो रोसोवरील पात्रता फेरीतील असुरक्षित बाहेर सोडण्याचा दंड |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_FERRARI_DECISION&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_RACE&quot;/&gt;

हॅमिल्टनने ४१३, बोट्टासने ३२६, व्हर्सटॅपनने २७८, लक्लेरने २६४ आणि व्हेटेलने २४० गुणांसह हंगाम पूर्ण केला. सायेन्स ९६ गुणांसह सहावा, गॅस्ली ९५ गुणांसह सातवा आणि अल्बोन ९२ गुणांसह आठवा होता. कारनिर्मात्यांत मर्सिडीजने ७३९, फेरारीने ५०४ आणि रेड बुलने ४१७ गुण मिळवले. नॉरिस, पेरेझ, क्व्यात आणि सायेन्स यांच्या शर्यत गुणांनी मध्यगटातील स्थान निश्चित करण्यात सहभाग घेतला; या अंतिम संख्यांसाठी एफ.आय.ए.च्या १ डिसेंबरच्या दोन्ही गुणतालिका-पृष्ठांची नोंद वापरली आहे.&lt;ref name=&quot;ABU19_POINT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_CORPF1&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://corp.formula1.com/formula-1-etihad-airways-abu-dhabi-grand-prix-2019/ |title=२०१९ अबु धाबी ग्रांप्री आणि अंतिम हंगाम गुणतालिका |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन}}&lt;/ref&gt;

=== शर्यतीनंतरचे निर्णय, अंतिम वर्गीकरण आणि अजिंक्यपदावरील परिणाम ===

बोट्टासचा चौथ्या स्थानापर्यंतचा प्रवास वेगळ्या कारणासाठी उल्लेखनीय होता. तांत्रिक मर्यादेपेक्षा जास्त शक्तिसंच घटक बसवल्यामुळे मागील ग्रिडवर जाण्याची शिक्षा झाली, पण ती पिट-लेनमधून सुरू करण्याची सक्ती नव्हती. डी.आर.एस. बंद असल्याने सुरुवातीला ओव्हरटेकिंग अवघड झाल्यावर त्याने मीडियम टायरचा पहिला स्टिंट लांबवला आणि नंतर हार्डवरील गती वापरली. फक्त ०.९४४ सेकंदांनी पोडियम हुकल्यावरही तो अंतिम चालक गुणतालिकेत स्पष्टपणे दुसऱ्या स्थानी राहिला. संघाच्या मते हॅमिल्टनची आघाडी व बोट्टासचा पुनरागमनाचा प्रवास हे परस्परपूरक यश होते.&lt;ref name=&quot;ABU19_GRID&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_RACE&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_PIRELLI&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_DEBRIEF&quot;/&gt;

मॅक्लारेनने दोन्ही गाड्या पहिल्या दहांत ठेवून हंगामातील चौथे कारनिर्माते स्थान मजबूत केले. नॉरिसने पात्रतेतील वेग पुढे सुरू ठेवला, पण पेरेझच्या दीर्घ पहिल्या स्टिंटमुळे ताज्या टायरवर झालेल्या अंतिम आक्रमणाला तो रोखू शकला नाही. त्याचा आठवा क्रमांक आणि चार गुण हे चांगले फळ असले तरी अंतिम फेरीतील सातवे स्थान गमावण्याची नाराजी त्याच्या संघाने मान्य केली. सायेन्सला पहिल्या स्टिंटमधील सॉफ्ट टायरमुळे लवकर थांबावे लागले; शेवटी दुसरा थांबा घेऊन त्याने रिकार्डोवर ओव्हरटेक केले. हाच एका गुणाचा फरक चालक अजिंक्यपदात गॅस्लीवर मात करून सहाव्या क्रमांकावर राहण्यास निर्णायक ठरला.&lt;ref name=&quot;ABU19_DEBRIEF&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_PIRELLI&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_POINT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_RACE&quot;/&gt;

या दोन्ही संघांतील फरक फक्त अंतिम शर्यतीतील सातव्या ते बाराव्या स्थानांच्या आकड्यांत नाही; सतत गुण पटकावणारी मॅक्लारेन, तर अंतिम फेरीतही तात्कालिक रणनीतीच्या अटींमध्ये अडकलेली रेनॉल्ट अशी व्यापक हंगामातील कहाणी दिसते. तथापि एका शर्यतीच्या निकालावरून संपूर्ण वर्षातील गाडी विकासाची कारणमीमांसा निश्चित ठरवणे अयोग्य ठरेल; अधिकृत गुणतालिका आणि संघांनी दिलेल्या प्रतिक्रिया यांतून समर्थित राहणारी मर्यादित तुलना येथे केली आहे.&lt;ref name=&quot;ABU19_POINT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_DEBRIEF&quot;/&gt;

== निकालानंतर गुणतालिका ==
=== चालक अजिंक्यपद गुणतालिका ===
२०१९ हंगाम संपल्यानंतरची संपूर्ण एफ.आय.ए. क्रमवारी पुढीलप्रमाणे आहे. या वर्षी चालकांच्या गुणांचे हस्तांतर इतर संघांकडे केलेले नाही; गॅस्ली व अल्बोन यांनी हंगामात टोरो रोसो व रेड बुल या दोन्ही संघांसाठी शर्यती केल्या, म्हणून त्यांचे दोन्ही संघांतील सहभाग खाली स्पष्ट केला आहे.{{refn|group=टीप|पियर गॅस्लीने हंगामाच्या सुरुवातीला रेड बुल आणि नंतर टोरो रोसोसाठी, तर अलेक्झांडर अल्बोनने आधी टोरो रोसो आणि नंतर रेड बुलसाठी शर्यती केल्या. त्यांच्या एकूण चालक गुणांचे योगदान संबंधित शर्यतीच्या वेळच्या संघांमध्येच कारनिर्माते अजिंक्यपदात मोजले गेले.}}&lt;ref name=&quot;ABU19_POINT&quot;/&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! चालक !! संघ !! गुण
|-
| १ || [[लुइस हॅमिल्टन]] || [[मर्सिडीज]] || ४१३
|-
| २ || [[वालट्टेरी बोट्टास]] || [[मर्सिडीज]] || ३२६
|-
| ३ || [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] || [[रेड बुल रेसिंग]] || २७८
|-
| ४ || [[शार्ल लक्लेर]] || [[फेरारी]] || २६४
|-
| ५ || [[सेबास्टियन व्हेटेल]] || [[फेरारी]] || २४०
|-
| ६ || [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] || [[मॅक्लारेन]] || ९६
|-
| ७ || [[पियर गॅस्ली]] || [[रेड बुल रेसिंग]] / [[टोरो रोसो]] || ९५
|-
| ८ || [[अलेक्झांडर अल्बोन]] || [[टोरो रोसो]] / [[रेड बुल रेसिंग]] || ९२
|-
| ९ || [[डॅनियल रिकार्डो]] || [[रेनॉल्ट]] || ५४
|-
| १० || [[सर्जिओ पेरेझ]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || ५२
|-
| ११ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[मॅक्लारेन]] || ४९
|-
| १२ || [[किमी रायकोनेन]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ४३
|-
| १३ || [[डॅनिल क्व्यात]] || [[टोरो रोसो]] || ३७
|-
| १४ || [[निको हुल्केनबर्ग]] || [[रेनॉल्ट]] || ३७
|-
| १५ || [[लान्स स्ट्रोल]] || [[रेसिंग पॉइंट]] || २१
|-
| १६ || [[केविन मॅग्नसन]] || [[हास]] || २०
|-
| १७ || [[अँटोनियो जोव्हिनाझी]] || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || १४
|-
| १८ || [[रोमेन ग्रोझाँ]] || [[हास]] || ८
|-
| १९ || [[रॉबर्ट कुबिका]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || १
|-
| २० || [[जॉर्ज रसल]] || [[विलियम्स रेसिंग]] || ०
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;ABU19_POINT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_CORPF1&quot;/&gt;
|}
=== कारनिर्माते अजिंक्यपद गुणतालिका ===
एफ.आय.ए.च्या अंतिम अधिकृत गुणतालिकेनुसार सर्व दहा कारनिर्माते पुढील क्रमाने होते; चालकांच्या हंगामातील संघबदलांमुळे गुण एका संघातून दुसऱ्याकडे हलवलेले नाहीत.&lt;ref name=&quot;ABU19_POINT&quot;/&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
! स्थान !! कारनिर्माता !! गुण
|-
| १ || [[मर्सिडीज]] || ७३९
|-
| २ || [[फेरारी]] || ५०४
|-
| ३ || [[रेड बुल रेसिंग]] || ४१७
|-
| ४ || [[मॅक्लारेन]] || १४५
|-
| ५ || [[रेनॉल्ट]] || ९१
|-
| ६ || [[टोरो रोसो]] || ८५
|-
| ७ || [[रेसिंग पॉइंट]] || ७३
|-
| ८ || [[अल्फा रोमियो रेसिंग]] || ५७
|-
| ९ || [[हास]] || २८
|-
| १० || [[विलियम्स रेसिंग]] || १
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; | स्रोत: &lt;ref name=&quot;ABU19_POINT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ABU19_CORPF1&quot;/&gt;
|}
== हे सुद्धा पहा ==
* [[फॉर्म्युला वन]]
* [[अबु धाबी ग्रांप्री]]
* [[यास मरिना सर्किट]]
* [[२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम]]
* [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन चालक यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]]
* [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]]
== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}

==तळटीप==
{{reflist|group=टीप}}

== बाह्य दुवे ==
* [https://www.formula1.com/en/racing/2019/united-arab-emirates फॉर्म्युला वन : २०१९ अबु धाबी ग्रांप्रीचा कार्यक्रम]
* [https://www.formula1.com/en/results/2019/races/1020/abu-dhabi/race-result फॉर्म्युला वन : शर्यतीचे अधिकृत निकाल]
* [https://www.fia.com/documents/season/season-2019-971 एफ.आय.ए. : २०१९ अबु धाबी ग्रांप्रीची अधिकृत दस्तऐवज सूची]

{{माहितीचौकट ग्रांप्री शर्यत
| हंगाम = २०१९
| ग्रांप्री = अबु धाबी ग्रांप्री
| हंगामातील_मागील_शर्यत = २०१९ ब्राझिलियन ग्रांप्री
| हंगामातील_पुढील_शर्यत = २०२० ऑस्ट्रियन ग्रांप्री
| ग्रांप्री_मागील_शर्यत = २०१८ अबु धाबी ग्रांप्री
| ग्रांप्री_पुढील_शर्यत = २०२० अबु धाबी ग्रांप्री
}}
{{२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम}}
{{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}}
[[वर्ग:अबु धाबी ग्रांप्री]]
[[वर्ग:२०१९ फॉर्म्युला वन हंगाम]]</text>
      <sha1>m8lfk9cn7dw3zo1t2ki5fcf802wsr72</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>भारतीय क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254743</id>
    <revision>
      <id>2728251</id>
      <parentid>2727097</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T12:41:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aditya tamhankar</username>
        <id>80177</id>
      </contributor>
      <origin>2728251</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="110190" sha1="b82imwrx10oig7op8d6joxgeyz0quth" xml:space="preserve">खालील यादी भारतीय क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची आहे. भारताने १ डिसेंबर २००६ रोजी दक्षिण आफ्रिकेविरुद्ध पहिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना खेळला. भारताने [[२००७ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२००७]], [[२०२४ आयसीसी पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]] आणि [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]] साली ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक जिंकले तर [[२०१४ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२०१४]] साली उपविजेता ठरले. तसेच [[२०२२ आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट – पुरुषांची स्पर्धा|२०२२]] आणि [[२०२६ आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट – पुरुष स्पर्धा|२०२६]] आशियाई खेळांमध्ये भारताने सुवर्णपदक पटकावले. 


== सुची ==
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot;
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:75px&quot; | चिन्ह
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:350px&quot; | अर्थ
|-
! scope=&quot;row&quot; |सामना क्र.
| भारताने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र.
|-
! scope=&quot;row&quot; |आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र.
| आयसीसी सदस्यांचे आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र.
|-
! scope=&quot;row&quot; | तारीख
| सामन्याची तारीख
|-
! scope=&quot;row&quot; |विरुद्ध संघ
| ज्या संघाविरुद्ध आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव
|-
! scope=&quot;row&quot; | स्थळ
| कोणत्या मैदानावर सामना झाला
|-
! scope=&quot;row&quot; | विजेता
| सामन्याचा विजेता/अनिर्णित
|-
| bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित
|}
==भारताने देशानुसार खेळलेल्या प्रथम आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्याची तारीख==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; width: 400px;&quot;
|-
! संघ !! प्रथम आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना
|-
|align=left|{{cr|RSA}} || १ डिसेंबर २००६
|-
|align=left|{{cr|SCO}} || १३ सप्टेंबर २००७
|-
|align=left|{{cr|PAK}} || १४ सप्टेंबर २००७
|-
|align=left|{{cr|NZ}} || १६ सप्टेंबर २००७
|-
|align=left|{{cr|ENG}} || १९ सप्टेंबर २००७
|-
|align=left|{{cr|AUS}} || २२ सप्टेंबर २००७
|-
|align=left|{{cr|SL}} || १० फेब्रुवारी २००९
|-
|align=left|{{cr|BAN}} || ६ जून २००९
|-
|align=left|{{cr|IRE}} || १० जून २००९
|-
|align=left|{{cr|WIN}} || १२ जून २००९
|-
|align=left|{{cr|AFG|२०१३}} || १ मे २०१०
|-
|align=left|{{cr|ZIM}} || १२ जून २०१०
|-
|align=left|{{cr|UAE}} || ३ मार्च २०१६
|-
|align=left|{{cr|NAM}} || ८ नोव्हेंबर २०२१
|-
|align=left|{{cr|HK}} || ३१ सप्टेंबर २०२२
|-
|align=left|{{cr|NED}} || २७ ऑक्टोबर २०२२
|-
|align=left|{{cr|NEP}} || ३ ऑक्टोबर २०२३
|-
|align=left|{{cr|USA}} || १२ जून २०२४
|-
|align=left|{{cr|OMA}} || १९ सप्टेंबर २०२५
|-
|align=left|{{cr|JPN}} || २२ सप्टेंबर २०२६
|}
==विरुद्ध संघांविरुद्धची कामगिरी==
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
!scope=&quot;col&quot; |विरुद्ध देश
!scope=&quot;col&quot; |[[ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय|सामने]]
!scope=&quot;col&quot; |विजय
!scope=&quot;col&quot; |पराभव
!scope=&quot;col&quot; |टाय
!scope=&quot;col&quot; |टाय+विजय
!scope=&quot;col&quot; |टाय+पराभव
!scope=&quot;col&quot; |अनिर्णित
!scope=&quot;col&quot; |विजय %
!scope=&quot;col&quot; |प्रथम
!scope=&quot;col&quot; |अलीकडील
|- 
| colspan=&quot;11&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; | '''[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद|वि. संपूर्ण सदस्य देश]]'''
|-  
!scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: left;&quot;|{{cr|AFG|२०१३}}  
| १२ || १० || ० || ० || १ || ० || १ || ८३.३३ || २०१० || २०२६
|- 
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: left;&quot;|{{cr|AUS}}  
| ३७ || २२ || १२ || ० || ० || ० || ३ || ५९.४५ || २००७ || २०२५
|-
!scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: left;&quot;|{{cr|BAN}} 
| १८ || १७ || १ || ० || ० || ० || ० || ९४.४४ || २००९ || २०२५
|-  
!scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: left;&quot;|{{cr|ENG}}  
| ३५ || १८ || १६ || ० || ० || ० || १ || ५१.४२ || २००७ || २०२६
|-  
!scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: left;&quot;|{{cr|IRE}}  
| १० || ८ || २ || ० || ० || ० || ० || ८०.०० || २००९ || २०२६
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;   
!scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: left; background:#cfc;&quot;|{{cr|NZL}}     
| ३५ || २० || १२ || १ || २ || ० || ० || ५७.१४ || २००७ || २०२६
|-  
!scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: left;&quot;|{{cr|PAK}}  
| १८ || १४ || ३ || ० || १ || ० || ० || ७७.७७ || २००७ || २०२६
|- 
!scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: left;&quot;|{{cr|RSA}}  
| ३६ || २१ || १४ || ० || ० || ० || १ || ५८.३३ || २००६ || २०२६
|-  
!scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: left;&quot;|{{cr|SL}}  
| ३४ || २२ || ९ || ० || २ || ० || १ || ६४.७० || २००९ || २०२६
|-  
!scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: left;&quot;|{{cr|WIN}}  
| ३६ || २२  || १२ || ० || ० || ० || २ || ६१.११ || २००९ || २०२६
|-  
!scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: left;&quot;|{{cr|ZIM}}  
| १७ || १४ || ३ || ० || ० || ० || ० || ८२.३५ || २०१० || २०२६
|-
| colspan=&quot;11&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; | '''[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद|वि. असोसिएट सदस्य देश]]'''
|-
!scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: left;&quot;|{{cr|HKG}}  
| १ || १ || ० || ० || ० || ० || ० || १००.०० || २०२२ || २०२२
|-  
!scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: left;&quot;|{{cr|JPN}}  
| १ || १ || ० || ० || ० || ० || ० || १००.०० || २०२६ || २०२६
|-
!scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: left;&quot;|{{cr|NAM}}  
| २ || २ || ० || ० || ० || ० || ० || १००.०० || २०२१ || २०२६
|-
!scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: left;&quot;|{{cr|NEP}}  
| १ || १ || ० || ० || ० || ० || ० || १००.०० || २०२३ || २०२३
|- 
!scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: left;&quot;|{{cr|NED}} 
| २ || २ || ० || ० || ० || ० || ० || १००.०० || २०२२ || २०२६
|- 
!scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: left;&quot;|{{cr|OMA}}  
| १ || १ || ० || ० || ० || ० || ० || १००.०० || २०२५ || २०२५
|-
!scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: left;&quot;|{{cr|SCO}}  
| २ || १ || ० || ० || ० || ० || १ || ५०.०० || २००७ || २०२१
|-
!scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: left;&quot;|{{cr|UAE}}  
| २ || २ || ० || ० || ० || ० || ० || १००.०० || २०१६ || २०२५
|- 
!scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: left;&quot;|{{flagicon|USA}} [[अमेरिका क्रिकेट संघ|अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने]]
| २ || २ || ० || ० || ० || ० || ० || १००.०० || २०२४ || २०२६
|-
|- class=&quot;sortbottom&quot;
!scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:center&quot; |'''एकूण'''
|'''३०२'''||'''२०१'''||'''८४'''||'''१'''||'''६'''||'''०'''||'''१०'''||'''६६.५५'''||'''२००६'''||'''२०२६'''
|-
|colspan=11|&lt;small&gt;''सदर आकडेवारी ३० ऑक्टोबर २०२६ रोजी [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] येथे झालेल्या {{cr-rt|IND}} वि. {{cr|NZ}} सामन्यापर्यंत अद्ययावत आहे.''&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title= Records / India / Twenty20 Internationals / Result summary|url=http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/results_summary.html?class=3;id=6;type=team|publisher=ESPNcricinfo|access-date=21 November 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title= Records / Twenty20 Internationals / Team records / Results summary
|url=http://stats.espncricinfo.com/ci/content/records/283307.html|publisher=ESPNcricinfo|access-date=21 November 2021}}&lt;/ref&gt; {{navbar|India T20I cricket records by opponent|mini=1|nodiv=1}} 
|}

==यादी== 
{| class=&quot;wikitable ubsortable&quot; style=&quot;text-align:left; white-space:nowrap&quot;
|-
! सामना क्र. 
! आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र.
! तारीख
! विरुद्ध संघ
! स्थळ
! विजेता
! स्पर्धेतील भाग
|-
| १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/255954.html १०] || १ डिसेंबर २००६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|IND}} || 
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/287859.html २६] || १३ सप्टेंबर २००७ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा स्टेडियम किंग्जमेड, दरबान|किंग्जमेड]], [[दरबान|डर्बन]] || अनिर्णित || rowspan=7 | [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७ आय.सी.सी. पुरुष विश्व ट्वेंटी२०]]  
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/287862.html २९] || १४ सप्टेंबर २००७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा स्टेडियम किंग्जमेड, दरबान|किंग्जमेड]], [[दरबान|डर्बन]] || बरोबरीत
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/287865.html ३२] || १६ सप्टेंबर २००७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|NZ}} 
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/287873.html ४०] || १९ सप्टेंबर २००७ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा स्टेडियम किंग्जमेड, दरबान|किंग्जमेड]], [[दरबान|डर्बन]] || {{cr|IND}} 
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/287876.html ४३] || २० सप्टेंबर २००७ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा स्टेडियम किंग्जमेड, दरबान|किंग्जमेड]], [[दरबान|डर्बन]] || {{cr|IND}} 
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/287878.html ४५] || २२ सप्टेंबर २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा स्टेडियम किंग्जमेड, दरबान|किंग्जमेड]], [[दरबान|डर्बन]] || {{cr|IND}} 
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/287879.html ४६] || २४ सप्टेंबर २००७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|IND}} 
|- 
| ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/297800.html ४७] || २० ऑक्टोबर २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|IND}} || rowspan=5 | 
|- 
| १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/291356.html ५२] || १ फेब्रुवारी २००८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}}
|- 
| ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/386535.html ८२] || १० फेब्रुवारी २००९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}}
|- 
| १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/386494.html ८४] || २५ फेब्रुवारी २००९ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|NZ}}
|- 
| १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/366622.html ८५] || २७ फेब्रुवारी २००९ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[वेस्टपॅक मैदान]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZ}}
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/355994.html ९३] || ६ जून २००९ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज मैदान]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|IND}} || rowspan=5 | [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००९|२००९ आय.सी.सी. पुरुष विश्व ट्वेंटी२०]]
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/356001.html १०१] || १० जून २००९ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज मैदान]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|IND}}
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/356006.html १०५] || १२ जून २००९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स क्रिकेट मैदान|लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|WIN}}
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/356010.html १०९] || १४ जून २००९ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स क्रिकेट मैदान|लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}}
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/356014.html ११३] || १६ जून २००९ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज मैदान]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|RSA}}
|- 
| १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/430884.html १२६] || ९ डिसेंबर २००९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[नागपूर]] || {{cr|SL}} || rowspan=2 | 
|- 
| २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/430885.html १२७] || १२ डिसेंबर २००९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[मोहाली]] || {{cr|IND}}
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/412679.html १५३] || १ मे २०१० || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|Saint Lucia}} [[डॅरेन सॅमी राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम, सेंट लुसिया|ब्युसेजोर स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{cr|IND}} || rowspan=5 | [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१०|२०१० आय.सी.सी. पुरुष विश्व ट्वेंटी२०]]
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/412682.html १५५] || २ मे २०१० || {{cr|RSA}} || {{flagicon|Saint Lucia}} [[डॅरेन सॅमी राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम, सेंट लुसिया|ब्युसेजोर स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{cr|IND}}
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/412691.html १६५] || ७ मे २०१० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|Barbados}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|AUS}}
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/412695.html १६९] || ९ मे २०१० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|Barbados}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|WIN}}
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/412699.html १७३] || ११ मे २०१० || {{cr|SL}} || {{flagicon|Saint Lucia}} [[डॅरेन सॅमी राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम, सेंट लुसिया|ब्युसेजोर स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{cr|SL}}
|- 
| २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/452153.html १८२] || १२ जून २०१० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|IND}} || rowspan=11 |
|- 
| २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/452154.html १८३] || १३ जून २०१० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|IND}} 
|- 
| २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/463149.html १९६] || ९ जानेवारी २०११ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा स्टेडियम किंग्जमेड, दरबान|किंग्जमेड]], [[दरबान|डर्बन]] || {{cr|IND}} 
|- 
| २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/489200.html २००] || ४ जून २०११ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|Trinidad and Tobago}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || {{cr|IND}} 
|- 
| ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474476.html २०४] || ३१ ऑगस्ट २०११ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान]], [[मँचेस्टर]] || {{cr|ENG}}
|- 
| ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521217.html २१४] || २९ ऑगस्ट २०११ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|ENG}} 
|- 
| ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/518954.html २१७] || १ फेब्रुवारी २०१२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} 
|- 
| ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/518955.html २१८] || ३ फेब्रुवारी २०१२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|IND}} 
|-
| ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/556252.html २४२] || ३० मार्च २०१२ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|RSA}}
|-
| ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/564786.html २५५] || ७ ऑगस्ट २०१२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[पलेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कँडी]] || {{cr|IND}}
|-
| ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/565820.html २६१] || ११ सप्टेंबर २०१२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम, चेन्नई|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{cr|NZ}}
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/533274.html २६५] || १९ सप्टेंबर २०१२ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} || rowspan=5 | [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१२|२०१२ आय.सी.सी. पुरुष विश्व ट्वेंटी२०]]
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| ३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/533281.html २७२] || २३ सप्टेंबर २०१२ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}}
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/533287.html २७८] || २८ सप्टेंबर २०१२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|AUS}}
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| ४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/533291.html २८२] || ३० सप्टेंबर २०१२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}}
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| ४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/533295.html २८६] || २ ऑक्टोबर २०१२ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}}
|- 
| ४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/565810.html २९२] || २० डिसेंबर २०१२ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[चिंचवड]] || {{cr|IND}} || rowspan=5 | 
|- 
| ४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/565811.html २९४] || २२ डिसेंबर २०१२ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|ENG}}
|- 
| ४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/589306.html २९६] || २५ डिसेंबर २०१२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|PAK}}
|- 
| ४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/589307.html २९८] || २८ डिसेंबर २०१२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|IND}}
|- 
| ४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/647247.html ३३१] || १० ऑक्टोबर २०१३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[सौराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[राजकोट]] || {{cr|IND}}
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| ४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/682921.html ३७८] || २१ मार्च २०१४ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|IND}} || rowspan=6 | [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|२०१४ आय.सी.सी. पुरुष विश्व ट्वेंटी२०]]
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| ४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/682929.html ३८२] || २३ मार्च २०१४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|IND}}
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| ४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/682943.html ३८९] || २८ मार्च २०१४ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|IND}}
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| ५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/682951.html ३९३] || ३० मार्च २०१४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|IND}}
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| ५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/682963.html ३९९] || ४ एप्रिल २०१४ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|IND}}
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| ५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/682965.html ४००] || ६ एप्रिल २०१४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|SL}}
|- 
| ५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667731.html ४०५] || ७ सप्टेंबर २०१४ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन मैदान]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} || rowspan=11 | 
|- 
| ५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/885969.html ४४०] || १७ जुलै २०१५ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|IND}}
|- 
| ५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/885971.html ४४२] || १९ जुलै २०१५ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ZIM}}
|- 
| ५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/903587.html ४५६] || २ ऑक्टोबर २०१५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[एच.पी.सी.ए. मैदान]], [[धर्मशाळा]] || {{cr|RSA}}
|- 
| ५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/903589.html ४५७] || ५ ऑक्टोबर २०१५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|RSA}}
|- 
| ५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/895817.html ४८५] || २६ जानेवारी २०१६ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|IND}}
|-
| ५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/895819.html ४८६] || २९ जानेवारी २०१६ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|IND}}
|- 
| ६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/895821.html ४८९] || ३१ जानेवारी २०१६ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|IND}}
|- 
| ६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/963697.html ४९६] || ९ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[चिंचवड]] || {{cr|SL}}
|- 
| ६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/963699.html ४९७] || १२ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[जेएससीए आंतरराष्ट्रीय मैदान संकुल]], [[रांची]] || {{cr|IND}}
|- 
| ६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/963701.html ४९९] || १४ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[डॉ. वाय.एस. राजशेखर रेड्डी एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट मैदान|डॉ. वाय.एस. राजशेखर रेड्डी क्रिकेट मैदान]], [[विशाखापट्टणम]] || {{cr|IND}}
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| ६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/966745.html ५०९] || २४ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|IND}} || rowspan=5 | [[२०१६ आशिया चषक]]
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| ६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/966751.html ५१२] || २७ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|IND}}
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| ६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/966757.html ५१५] || १ मार्च २०१६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|IND}}
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| ६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/966761.html ५१७] || ३ मार्च २०१६ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|IND}}
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| ६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/966765.html ५२१] || ६ मार्च २०१६ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|IND}}
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| ६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/951329.html ५३५] || १५ मार्च २०१६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[नागपूर]] || {{cr|NZ}} || rowspan=5 | [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१६|२०१६ आय.सी.सी. पुरुष विश्व ट्वेंटी२०]]
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| ७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/951341.html ५४१] || १९ मार्च २०१६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|IND}}
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| ७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/951353.html ५४७] || २३ मार्च २०१६ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|IND}}
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| ७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/951363.html ५५३] || २७ मार्च २०१६ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[मोहाली]] || {{cr|IND}}
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| ७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/951371.html ५५६] || ३१ मार्च २०१६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|WIN}}
|- 
| ७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1007655.html ५५८] || १८ जून २०१६ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ZIM}} || rowspan=21 | 
|- 
| ७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1007657.html ५५९] || २० जून २०१६ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|IND}} 
|- 
| ७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1007659.html ५६०] || २२ जून २०१६ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|IND}} 
|- 
| ७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1041615.html ५६२] || २७ ऑगस्ट २०१६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|USA}} [[सेंट्रल ब्रॉवर्ड रीजनल पार्क]], [[फ्लोरिडा]] || {{cr|WIN}}
|- 
| ७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1041617.html ५६३] || २८ ऑगस्ट २०१६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|USA}} [[सेंट्रल ब्रॉवर्ड रीजनल पार्क]], [[फ्लोरिडा]] || अनिर्णित 
|- 
| ७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1034825.html ५९२] || २६ जानेवारी २०१७ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[ग्रीन पार्क]], [[कानपूर]] || {{cr|ENG}}
|- 
| ८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1034827.html ५९३] || २९ जानेवारी २०१७ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[नागपूर]] || {{cr|IND}}
|- 
| ८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1034829.html ५९४] || १ फेब्रुवारी २०१७ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|IND}}
|- 
| ८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1098211.html ६१७] || ९ जुलै २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|JAM}} [[सबिना पार्क]], [[जमैका]] || {{cr|WIN}}
|- 
| ८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1109610.html ६१८] || ६ सप्टेंबर २०१७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}}
|- 
| ८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119501.html ६२३] || ७ ऑक्टोबर २०१७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[जेएससीए आंतरराष्ट्रीय मैदान संकुल]], [[रांची]] || {{cr|IND}}
|- 
| ८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119502.html ६२४] || १० ऑक्टोबर २०१७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[बर्सापारा क्रिकेट मैदान]], [[गुवाहाटी]] || {{cr|AUS}}
|- 
| ८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1120093.html ६३०] || १ नोव्हेंबर २०१७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली क्रिकेट मैदान]], [[दिल्ली]]  || {{cr|IND}}
|- 
| ८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1120094.html ६३१] || ४ नोव्हेंबर २०१७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[सौराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[राजकोट]]  || {{cr|NZ}}
|- 
| ८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1120095.html ६३२] || ७ नोव्हेंबर २०१७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[ग्रीनफील्ड आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[तिरुवनंतपुरम]]  || {{cr|IND}}
|- 
| ८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1122729.html ६३३] || २० डिसेंबर २०१७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]]  || {{cr|IND}}
|- 
| ९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1122730.html ६३४] || २२ डिसेंबर २०१७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[होळकर क्रिकेट मैदान]], [[इंदूर]]  || {{cr|IND}}
|- 
| ९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1122731.html ६३५] || २४ डिसेंबर २०१७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]]  || {{cr|IND}}
|- 
| ९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1122285.html ६५२] || १८ फेब्रुवारी २०१८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]]  || {{cr|IND}}
|- 
| ९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1122286.html ६५४] || २१ फेब्रुवारी २०१८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]]  || {{cr|RSA}}
|- 
| ९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1122287.html ६५५] || २४ फेब्रुवारी २०१८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]]  || {{cr|IND}}
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| ९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1133817.html ६५६] || ६ मार्च २०१८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} || rowspan=5 | [[२०१८ निदाहास चषक|२०१८ श्रीलंका तिरंगी मालिका]]
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| ९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1133817.html ६५७] || ८ मार्च २०१८ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}}
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| ९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1133817.html ६५९] || १२ मार्च २०१८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}}
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| ९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1133817.html ६६०] || १४ मार्च २०१८ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}}
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| ९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1133817.html ६६२] || १८ मार्च २०१८ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}}
|- 
| १०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1140992.html ६७८] || २७ जून २०१८ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{cr|IND}} ||
|-
! सामना क्र. 
! आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र.
! तारीख
! विरुद्ध संघ
! स्थळ
! विजेता
! स्पर्धेतील भाग
|- 
| १०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1140993.html ६८०] || २९ जून २०१८ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{cr|IND}} || rowspan=45 | 
|- 
| १०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119543.html ६८४] || ३ जुलै २०१८ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान]], [[मँचेस्टर]] || {{cr|IND}}
|- 
| १०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119544.html ६८८] || ६ जुलै २०१८ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}}
|- 
| १०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119545.html ६९०] || ८ जुलै २०१८ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|IND}}
|- 
| १०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1157759.html ७०७] || ४ नोव्हेंबर २०१८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|IND}}
|- 
| १०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1157760.html ७०९] || ६ नोव्हेंबर २०१८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[भारतरत्न श्री अटल बिहारी वाजपेयी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[लखनौ]] || {{cr|IND}}
|- 
| १०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1157761.html ७१०] || ११ नोव्हेंबर २०१८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम, चेन्नई|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{cr|IND}}
|- 
| १०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144990.html ७१२] || २१ नोव्हेंबर २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|AUS}}
|- 
| १०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144991.html ७१३] || २३ नोव्हेंबर २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || अनिर्णित
|- 
| ११० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144992.html ७१४] || २५ नोव्हेंबर २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|IND}}
|- 
| १११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1153696.html ७३५] || ६ फेब्रुवारी २०१९ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[वेस्टपॅक मैदान]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZ}}
|- 
| ११२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1153697.html ७३७] || ८ फेब्रुवारी २०१९ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[ईडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|IND}}
|- 
| ११३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1153698.html ७३८] || १० फेब्रुवारी २०१९ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन, न्यू झीलंड|हॅमिल्टन]] || {{cr|NZ}}
|- 
| ११४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1168247.html ७४८] || २४ फेब्रुवारी २०१९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[डॉ. वाय.एस. राजशेखर रेड्डी एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट मैदान|डॉ. वाय.एस. राजशेखर रेड्डी क्रिकेट मैदान]], [[विशाखापट्टणम]] || {{cr|AUS}}
|- 
| ११५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1168248.html ७४९] || २७ फेब्रुवारी २०१९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|AUS}}
|- 
| ११६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1188621.html ८४२] || ३ ऑगस्ट २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|USA}} [[सेंट्रल ब्रॉवर्ड रीजनल पार्क]], [[फ्लोरिडा]] || {{cr|IND}}
|- 
| ११७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1188622.html ८४३] || ४ ऑगस्ट २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|USA}} [[सेंट्रल ब्रॉवर्ड रीजनल पार्क]], [[फ्लोरिडा]] || {{cr|IND}}
|- 
| ११८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1188623.html ८४६] || ६ ऑगस्ट २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GUY}} [[प्रोव्हिडन्स मैदान]], [[गयाना]] || {{cr|IND}}
|- 
| ११९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1187005.html ८८८] || १८ सप्टेंबर २०१९ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[मोहाली]] || {{cr|IND}}
|- 
| १२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1187006.html ८९३] || २२ सप्टेंबर २०१९ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|SA}}
|- 
| १२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1187013.html १०००] || ३ नोव्हेंबर २०१९ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली क्रिकेट मैदान]], [[दिल्ली]] || {{cr|BAN}}
|- 
| १२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1187014.html १००७] || ७ नोव्हेंबर २०१९ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|IND}} [[सौराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[राजकोट]] || {{cr|IND}}
|- 
| १२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1187015.html १०१४] || १० नोव्हेंबर २०१९ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[नागपूर]] || {{cr|IND}}
|- 
| १२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1187018.html १०२०] || ६ डिसेंबर २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[हैदराबाद]] || {{cr|IND}}
|- 
| १२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1187019.html १०२२] || ८ डिसेंबर २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[ग्रीनफील्ड आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[तिरुवनंतपुरम]] || {{cr|WIN}}
|- 
| १२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1187020.html १०२४] || ११ डिसेंबर २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|IND}}
|- 
| १२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1202242.html १०२५] || ५ जानेवारी २०२० || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[बर्सापारा क्रिकेट मैदान]], [[गुवाहाटी]] || अनिर्णित
|- 
| १२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1202243.html १०२६] || ७ जानेवारी २०२० || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[होळकर क्रिकेट मैदान]], [[इंदूर]] || {{cr|IND}}
|- 
| १२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1202244.html १०२७] || १० जानेवारी २०२० || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[चिंचवड]] || {{cr|IND}}
|- 
| १३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1187677.html १०३१] || २४ जानेवारी २०२० || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[ईडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|IND}}
|- 
| १३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1187678.html १०३४] || २६ जानेवारी २०२० || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[ईडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|IND}}
|- 
| १३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1187679.html १०३५] || २९ जानेवारी २०२० || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन, न्यू झीलंड|हॅमिल्टन]] || बरोबरीत
|- 
| १३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1187680.html १०३६] || ३१ जानेवारी २०२० || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[वेस्टपॅक मैदान]], [[वेलिंग्टन]] || बरोबरीत
|- 
| १३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1187681.html १०३७] || २ फेब्रुवारी २०२० || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बे ओव्हल]], [[माऊंट माउंगानुई]] || {{cr|IND}}
|- 
| १३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1223952.html १११४] || ४ डिसेंबर २०२० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मानुका ओव्हल]], [[कॅनबेरा]] || {{cr|IND}}
|- 
| १३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1223953.html १११५] || ६ डिसेंबर २०२० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|IND}}
|- 
| १३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1223954.html १११६] || ८ डिसेंबर २०२० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}}
|- 
| १३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1243388.html ११३१] || १२ मार्च २०२१ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|ENG}}
|- 
| १३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1243389.html ११३२] || १४ मार्च २०२१ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|IND}}
|- 
| १४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1243390.html ११३३] || १६ मार्च २०२१ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|ENG}}
|- 
| १४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1243391.html ११३५] || १८ मार्च २०२१ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|IND}}
|- 
| १४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1243392.html ११३८] || २० मार्च २०२१ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|IND}}
|- 
| १४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1262758.html १२०४] || २५ जुलै २०२१ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}}
|- 
| १४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1262759.html १२०६] || २८ जुलै २०२१ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}}
|- 
| १४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1262760.html १२०७] || २९ जुलै २०२१ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} 
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| १४६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1273727.html १३६१] || २४ ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|PAK}} || rowspan=5 | [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक]]
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| १४७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1273739.html १३८१] || ३१ ऑक्टोबर २०२१ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|NZL}}
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| १४८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1273744.html १३९०] || ३ नोव्हेंबर २०२१ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|IND}}
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| १४९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1273748.html १३९६] || ५ नोव्हेंबर २०२१ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|IND}}
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| १५० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1273753.html १४१०] || ८ नोव्हेंबर २०२१ || {{cr|NAM}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|IND}}
|-  
| १५१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1278671.html १४३४] || १७ नोव्हेंबर २०२१ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंग मैदान]], [[जयपूर]] || {{cr|IND}} || rowspan=24 | 
|-  
| १५२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1278672.html १४४०] || १९ नोव्हेंबर २०२१ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|IND}} [[जेएससीए आंतरराष्ट्रीय मैदान संकुल]], [[रांची]] || {{cr|IND}}
|-  
| १५३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1278673.html १४४६] || २१ नोव्हेंबर २०२१ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|IND}}
|-  
| १५४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1278679.html १४६७] || १६ फेब्रुवारी २०२२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|IND}}
|-  
| १५५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1278680.html १४७३] || १८ फेब्रुवारी २०२२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|IND}}
|-  
| १५६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1278681.html १४७९] || २० फेब्रुवारी २०२२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|IND}}
|-  
| १५७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1278684.html १४९२] || २४ फेब्रुवारी २०२२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[भारतरत्न श्री अटल बिहारी वाजपेयी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम|अटल बिहारी इकाना स्टेडियम]], [[लखनौ]] || {{cr|IND}}
|-  
| १५८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1278685.html १४९३] || २६ फेब्रुवारी २०२२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[एच.पी.सी.ए. मैदान]], [[धरमशाळा]] || {{cr|IND}}
|-  
| १५९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1278686.html १४९४] || २७ फेब्रुवारी २०२२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[एच.पी.सी.ए. मैदान]], [[धरमशाळा]] || {{cr|IND}}
|-  
| १६० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1278687.html १५५४] || ९ जून २०२२ || {{cr|SA}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली क्रिकेट मैदान]], [[दिल्ली]] || {{cr|SA}}
|-  
| १६१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1278688.html १५६९] || १२ जून २०२२ || {{cr|SA}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|SA}}
|-  
| १६२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1278689.html १५७१] || १४ जून २०२२ || {{cr|SA}} || {{flagicon|IND}} [[डॉ. वाय.एस. राजशेखर रेड्डी एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट मैदान|डॉ. वाय.एस. रेड्डी स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || {{cr|IND}}
|-  
| १६३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1278690.html १५७२] || १७ जून २०२२ || {{cr|SA}} || {{flagicon|IND}} [[सौराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[राजकोट]] || {{cr|IND}}
|-  
| १६४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1278691.html १५७५] || १९ जून २०२२ || {{cr|SA}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || अनिर्णित
|- 
| १६५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1303307.html १५८०] || २६ जून २०२२ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{cr|IND}}
|- 
| १६६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1303307.html १५८६] || २८ जून २०२२ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{cr|IND}}
|-  
| १६७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1276904.html १६१६] || ७ जुलै २०२२ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|IND}}
|-  
| १६८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1276905.html १६२८] || ९ जुलै २०२२ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|IND}}
|-  
| १६९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1276906.html १६३१] || १० जुलै २०२२ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज मैदान]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}}
|-  
| १७० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1317903.html १७०२] || २९ जुलै २०२२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|Trinidad and Tobago}} [[ब्रायन लारा क्रिकेट अकादमी]], [[त्रिनिदाद]] || {{cr|IND}}
|-  
| १७१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1317904.html १७१८] || १ ऑगस्ट २०२२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|Saint Kitts and Nevis}} [[वॉर्नर पार्क]], [[बासेतेर]] || {{cr|WIN}}
|-  
| १७२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1317905.html १७२०] || २ ऑगस्ट २०२२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|Saint Kitts and Nevis}} [[वॉर्नर पार्क]], [[बासेतेर]] || {{cr|IND}}
|-  
| १७३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1317906.html १७२५] || ६ ऑगस्ट २०२२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|USA}} [[सेंट्रल ब्रॉवर्ड रीजनल पार्क]], [[फ्लोरिडा]] || {{cr|IND}}
|-  
| १७४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1317907.html १७२६] || ७ ऑगस्ट २०२२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|USA}} [[सेंट्रल ब्रॉवर्ड रीजनल पार्क]], [[फ्लोरिडा]] || {{cr|IND}}
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| १७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1327270.html १७५०] || २८ ऑगस्ट २०२२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|IND}} || rowspan=5 | [[२०२२ आशिया चषक]]
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| १७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1327272.html १७५४] || ३१ ऑगस्ट २०२२ || {{cr|HK}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|IND}}
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| १७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1327276.html १़७५८] || ४ सप्टेंबर २०२२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|PAK}}
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| १७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1327277.html १७५९] || ६ सप्टेंबर २०२२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|SL}}
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| १७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1327279.html १७६१] || ८ सप्टेंबर २०२२ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|IND}}
|-  
| १८० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1327503.html १७८८] || २० सप्टेंबर २०२२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[मोहाली]] || {{cr|AUS}} || rowspan=6 |
|-  
| १८१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1327504.html १७९४] || २३ सप्टेंबर २०२२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[नागपूर]] || {{cr|IND}}
|-  
| १८२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1327505.html १७९६] || २५ सप्टेंबर २०२२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[हैदराबाद]] || {{cr|IND}}
|-  
| १८३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1327506.html १८००] || २८ सप्टेंबर २०२२ || {{cr|SA}} || {{flagicon|IND}} [[ग्रीनफील्ड आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[तिरुवनंतपूरम]] || {{cr|IND}}
|-  
| १८४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1327507.html १८०३] || २ ऑक्टोबर २०२२ || {{cr|SA}} || {{flagicon|IND}} [[बर्सापारा क्रिकेट मैदान]], [[गुवाहाटी]] || {{cr|IND}}
|-  
| १८५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1327508.html १८०५] || ४ ऑक्टोबर २०२२ || {{cr|SA}} || {{flagicon|IND}} [[होळकर क्रिकेट मैदान]], [[इंदूर]] || {{cr|SA}}
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| १८६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1298150.html १८४२] || २३ ऑक्टोबर २०२२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|IND}} || rowspan=6 | [[२०२२ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२२ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक]]
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| १८७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1298157.html १८४८] || २७ ऑक्टोबर २०२२ || {{cr|NED}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|IND}}
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| १८८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1298164.html १८५३] || ३० ऑक्टोबर २०२२ || {{cr|SA}} || {{flagicon|AUS}} [[पर्थ स्टेडियम]], [[पर्थ]] || {{cr|SA}}
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| १८९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1298169.html १८६०] || २ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|IND}}
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| १९० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1298176.html १८७३] || ६ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|IND}}
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| १९१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1298178.html १८७८] || १० नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|ENG}}
|-  
| १९२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1322276.html १८९८] || २० नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|NZL}} [[बे ओव्हल]], [[माऊंट माउंगानुई]] || {{cr|IND}} || rowspan=9 |
|-  
| १९३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1322277.html १९११] || २२ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|NZL}} [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] || बरोबरीत
|-  
| १९४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1348640.html १९८४] || ३ जानेवारी २०२३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|IND}}
|-  
| १९५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1348641.html १९८५] || ५ जानेवारी २०२३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || {{cr|SL}}
|-  
| १९६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1348642.html १९८६] || ७ जानेवारी २०२३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[सौराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[राजकोट]] || {{cr|IND}}
|-  
| १९७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1348649.html १९९०] || २७ जानेवारी २०२३ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|IND}} [[जे.एस्.सी.ए आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रांची]] || {{cr|NZL}}
|-  
| १९८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1348650.html १९९१] || २९ जानेवारी २०२३ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|IND}} [[इकाना आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम, लखनौ|अटल बिहारी वाजपेयी स्टेडियम]], [[लखनौ]] || {{cr|IND}}
|-  
| १९९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1348651.html १९९२] || १ फेब्रुवारी २०२३ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|IND}} [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|IND}}
|-  
| २०० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1381217.html २१८८] || ३ ऑगस्ट २०२३ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|Trinidad and Tobago}} [[ब्रायन लारा क्रिकेट अकादमी]], [[त्रिनिदाद]] || {{cr|WIN}}
|-
! सामना क्र. 
! आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र.
! तारीख
! विरुद्ध संघ
! स्थळ
! विजेता
! स्पर्धेतील भाग
|- 
| २०१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1381218.html २१९१] || ६ ऑगस्ट २०२३ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GUY}} [[प्रोव्हिडन्स मैदान]], [[गयाना]] || {{cr|WIN}} || rowspan=6 | 
|- 
| २०२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1381219.html २१९२] || ८ ऑगस्ट २०२३ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GUY}} [[प्रोव्हिडन्स मैदान]], [[गयाना]] || {{cr|IND}}
|-  
| २०३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1381220.html २१९३] || १२ ऑगस्ट २०२३ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|USA}} [[सेंट्रल ब्रॉवर्ड रीजनल पार्क]], [[फ्लोरिडा]] || {{cr|IND}}  
|-  
| २०४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1381221.html २१९४] || १३ ऑगस्ट २०२३ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|USA}} [[सेंट्रल ब्रॉवर्ड रीजनल पार्क]], [[फ्लोरिडा]] || {{cr|WIN}} 
|-  
| २०५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384634.html २२००] || १८ ऑगस्ट २०२३ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान|द व्हिलेज]], [[डब्लिन]] || {{cr|IND}} 
|-  
| २०६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384637.html २२०८] || २० ऑगस्ट २०२३ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान|द व्हिलेज]], [[डब्लिन]] || {{cr|IND}} 
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| २०७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399113.html २२७८] || ३ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|NEP}}|| {{flagicon|CHN}} [[क्वांगचौ|झेजियांग तंत्रज्ञान विद्यापीठ क्रिकेट मैदान]], [[क्वांगचौ]] || {{cr|IND}} || rowspan=3 | [[२०२२ आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट – पुरुषांची स्पर्धा|२०२२ आशियाई खेळ]]
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| २०८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399117.html २२९६] || ६ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|CHN}} [[क्वांगचौ|झेजियांग तंत्रज्ञान विद्यापीठ क्रिकेट मैदान]], [[क्वांगचौ]] || {{cr|IND}}
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| २०९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399120.html २३०१] || ७ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|CHN}} [[क्वांगचौ|झेजियांग तंत्रज्ञान विद्यापीठ क्रिकेट मैदान]], [[क्वांगचौ]] || अनिर्णित
|-  
| २१० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1389391.html २३६१] || २३ नोव्हेंबर २०२३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[डॉ. वाय.एस. राजशेखर रेड्डी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || {{cr|IND}} || rowspan=10 |
|-  
| २११ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1389392.html २३६८] || २६ नोव्हेंबर २०२३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[ग्रीनफील्ड आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[तिरुवनंतपूरम]] || {{cr|IND}}
|-  
| २१२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1389392.html २३७३] || २८ नोव्हेंबर २०२३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[आसाम क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[गुवाहाटी]] || {{cr|AUS}}
|-  
| २१३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1389393.html २३८०] || १ डिसेंबर २०२३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || {{cr|IND}}
|-  
| २१४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1389394.html २३८१] || ३ डिसेंबर २०२३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|IND}} 
|-  
| २१५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1387598.html २३९६] || १२ डिसेंबर २०२३ || {{cr|SA}} || {{flagicon|SA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{cr|SA}}
|-  
| २१६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1387599.html २४०१] || १४ डिसेंबर २०२३ || {{cr|SA}} || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग]] || {{cr|IND}} 
|-  
| २१७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1389396.html २४२८] || ११ जानेवारी २०२४ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|इंदरजितसिंग बिंद्रा स्टेडियम]], [[मोहाली]] || {{cr|IND}}
|-  
| २१८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1389397.html २४३१] || १४ जानेवारी २०२४ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|IND}} [[होळकर स्टेडियम]], [[इंदूर]] || {{cr|IND}} 
|-  
| २१९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1389398.html २४३५] || १७ जानेवारी २०२४ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || बरोबरीत 
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| २२० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415708.html २६३९] || ५ जून २०२४ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|USA}} [[नासाऊ काउंटी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[नासाउ काउंटी (न्यू यॉर्क)|नासाउ काऊंटी, न्यू यॉर्क]] || {{cr|IND}} || rowspan=8 | [[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक]]
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| २२१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415719.html २६५८] || ९ जून २०२४ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|USA}} [[नासाऊ काउंटी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[नासाउ काउंटी (न्यू यॉर्क)|नासाउ काऊंटी, न्यू यॉर्क]] || {{cr|IND}}
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| २२२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415725.html २६७१] || १२ जून २०२४ || {{flagicon|USA}} [[अमेरिका क्रिकेट संघ|अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने]] || {{flagicon|USA}} [[नासाऊ काउंटी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[नासाउ काउंटी (न्यू यॉर्क)|नासाउ काऊंटी, न्यू यॉर्क]] || {{cr|IND}}
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| २२३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415743.html २७१०] || २० जून २०२४ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|Barbados}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|IND}}
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| २२४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415747.html २७१६] || २२ जून २०२४ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|Antigua and Barbuda}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[ॲंटिगा]] || {{cr|IND}}
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| २२५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415751.html २७२१] || २४ जून २०२४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|Saint Lucia}} [[डॅरेन सॅमी राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम, सेंट लुसिया|डॅरेन सॅमी राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सेंट लुसिया]] || {{cr|IND}}
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| २२६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415754.html २७२४] || २७ जून २०२४ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|GUY}} [[प्रोव्हिडन्स मैदान]], [[गयाना]] || {{cr|IND}}
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| २२७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415755.html २७२९] || २९ जून २०२४ || {{cr|SA}} || {{flagicon|Barbados}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|IND}}
|-  
| २२८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1420223.html २७३७] || ६ जुलै २०२४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ZIM}} || rowspan=20 |
|-  
| २२९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1420224.html २७३९] || ७ जुलै २०२४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|IND}}
|-  
| २३० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1420225.html २७४९] || १० जुलै २०२४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|IND}}
|-  
| २३१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1420226.html २७५८] || १३ जुलै २०२४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|IND}}
|-  
| २३२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1420227.html २७६२] || १४ जुलै २०२४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|IND}}
|-  
| २३३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1442987.html २७६७] || २७ जुलै २०२४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[पल्लेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[पल्लेकेले]] || {{cr|IND}}
|- 
| २३४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1442988.html २७६८] || २८ जुलै २०२४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[पल्लेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[पल्लेकेले]] || {{cr|IND}}
|-  
| २३५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1442989.html २७६९] || ३० जुलै २०२४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[पल्लेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[पल्लेकेले]] || टाय
|-  
| २३६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1439893.html २८९७] || ६ ऑक्टोबर २०२४ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|IND}} [[माधवराव सिंधिया क्रिकेट मैदान|श्रीमंत माधवराव सिंधिया क्रिकेट स्टेडियम]], [[ग्वाल्हेर]] || {{cr|IND}}
|-  
| २३७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1439894.html २८९९] || ९ ऑक्टोबर २०२४ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली मैदान|अरुण जेटली क्रिकेट स्टेडियम]], [[दिल्ली]] || {{cr|IND}}
|-  
| २३८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1439895.html २९०४] || १२ ऑक्टोबर २०२४ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || {{cr|IND}}
|- 
| २३९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1449301.html २९३८] || ८ नोव्हेंबर २०२४ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा स्टेडियम किंग्जमेड, दरबान|किंग्जमेड]], [[दरबान|डर्बन]] || {{cr|IND}}
|- 
| २४० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1449302.html २९४२] || १० नोव्हेंबर २०२४ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{cr|RSA}}
|- 
| २४१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1449303.html २९४७] || १३ नोव्हेंबर २०२४ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || {{cr|IND}}
|- 
| २४२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1449304.html २९५२] || १५ नोव्हेंबर २०२४ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग]] || {{cr|IND}}
|-  
| २४३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1439899.html ३०८२] || २२ जानेवारी २०२५ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|IND}}
|-  
| २४४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1439900.html ३०८३] || २५ जानेवारी २०२५ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम, चेन्नई|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{cr|IND}}
|-  
| २४५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1439901.html ३०८४] || २८ जानेवारी २०२५ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[सौराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम|निरंजन शाह स्टेडियम]], [[राजकोट]] || {{cr|ENG}}
|-  
| २४६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1439902.html ३०८५] || ३१ जानेवारी २०२५ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || {{cr|IND}}
|-  
| २४७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1439903.html ३०८६] || २ फेब्रुवारी २०२५ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[चर्चगेट]], [[मुंबई]] || {{cr|IND}}
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| २४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496921.html ३४४४] || १० सप्टेंबर २०२५ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|IND}} || rowspan=7 | [[२०२५ आशिया चषक]]
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| २४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496925.html ३४५५] || १४ सप्टेंबर २०२५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|IND}}
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| २५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496931.html ३४६५] || १९ सप्टेंबर २०२५ || {{cr|OMA}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|IND}}
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| २५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496933.html ३४६८] || २१ सप्टेंबर २०२५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|IND}}
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| २५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496935.html ३४७०] || २४ सप्टेंबर २०२५ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|IND}}
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| २५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496937.html ३४७६] || २६ सप्टेंबर २०२५ || {{cr|SL}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || टाय
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| २५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496938.html ३४८२] || २८ सप्टेंबर २०२५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|IND}}
|-  
| २५५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478907.html ३५३६] || २९ ऑक्टोबर २०२५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मानुका ओव्हल]], [[कॅनबेरा]] || अनिर्णित || rowspan=14 |
|-  
| २५६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478908.html ३५४१] || ३१ ऑक्टोबर २०२५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}}
|-  
| २५७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478909.html ३५५१] || २ नोव्हेंबर २०२५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[बेलेराइव्ह ओव्हल]], [[होबार्ट]] || {{cr|IND}}
|-  
| २५८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478910.html ३५६१] || ६ नोव्हेंबर २०२५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[कॅरारा स्टेडियम]], [[गोल्ड कोस्ट (क्वीन्सलंड)|गोल्ड कोस्ट]] || {{cr|IND}}
|-  
| २५९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478911.html ३५६५] || ८ नोव्हेंबर २०२५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || अनिर्णित 
|- 
| २६० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479576.html ३६२३] || ९ डिसेंबर २०२५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|IND}}
|- 
| २६१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479577.html ३६३१] || ११ डिसेंबर २०२५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[महाराजा यादवेंद्र सिंग आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[मुल्लनपूर गरीबदास]] || {{cr|RSA}} 
|- 
| २६२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479578.html ३६४४] || १४ डिसेंबर २०२५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[एच.पी.सी.ए. मैदान|हिमाचल प्रदेश क्रिकेट असोसिएशन आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[धरमशाळा]] || {{cr|IND}}
|- 
| २६३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479580.html ३६४५] || १९ डिसेंबर २०२५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|IND}}
|-  
| २६४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490234.html ३६६३] || २१ जानेवारी २०२६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[नागपूर]] || {{cr|IND}}
|- 
| २६५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490235.html ३६६७] || २३ जानेवारी २०२६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || {{cr|IND}}
|-  
| २६६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490236.html ३६६९] || २५ जानेवारी २०२६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[आसाम क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[गुवाहाटी]] || {{cr|IND}}
|-  
| २६७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490237.html ३६७२] || २८ जानेवारी २०२६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम|आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || {{cr|NZ}}
|-  
| २६८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490238.html ३६८०] || ३१ जानेवारी २०२६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[द स्पोर्ट्स हब]], [[तिरुवनंतपुरम]] || {{cr|IND}}
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| २६९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512721.html ३६८६] || ७ फेब्रुवारी २०२६ || {{flagicon|USA}} [[अमेरिका क्रिकेट संघ|अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने]] || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|IND}} || rowspan=9 | [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक]]
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| २७० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512736.html ३७०३] || १२ फेब्रुवारी २०२६ || {{cr|NAM}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[नवी दिल्ली]] || {{cr|IND}}
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| २७१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512745.html ३७१५] || १५ फेब्रुवारी २०२६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}}
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| २७२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512754.html ३७२३] || १८ फेब्रुवारी २०२६ || {{cr|NED}} || {{flagicon|IND}} [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|IND}}
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| २७३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512761.html ३७३०] || २२ फेब्रुवारी २०२६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|RSA}}
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| २७४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512766.html ३७४१] || २६ फेब्रुवारी २०२६ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम (चेन्नई)|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{cr|IND}}
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| २७५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512770.html ३७५०] || १ मार्च २०२६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|IND}}
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| २७६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512772.html ३७५२] || ५ मार्च २०२६ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[चर्चगेट]], [[मुंबई]] || {{cr|IND}}
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| २७७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512773.html ३७५५] || ८ मार्च २०२६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|IND}}
|-  
| २७८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528548.html ३९९३] || २६ जून २०२६ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[स्टोरमोंट]], [[बेलफास्ट]] || {{cr|IRE}} || rowspan=14 |
|-  
| २७९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528549.html ४००४] || २८ जून २०२६ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[स्टोरमोंट]], [[बेलफास्ट]] || {{cr|IRE}}
|-  
| २८० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496574.html ४००७] || १ जुलै २०२६ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || अनिर्णित
|-  
| २८१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496575.html ४०१२] || ४ जुलै २०२६ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मँचेस्टर]] || {{cr|ENG}}
|-  
| २८२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496576.html ४०१३] || ७ जुलै २०२६ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}}
|-  
| २८३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496577.html ४०२०] || ९ जुलै २०२६ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|ENG}}
|-  
| २८४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496578.html ४०२५] || ११ जुलै २०२६ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}}
|-  
| २८५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1530060.html ४०३९] || २३ जुलै २०२६ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|IND}}
|-  
| २८६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1530061.html ४०४१] || २५ जुलै २०२६ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|IND}}
|-  
| २८७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1530062.html ४०४४] || २६ जुलै २०२६ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|IND}}
|- 
| २८८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1549586.html ४११६] || १३ सप्टेंबर २०२६ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[नवी दिल्ली]] || {{cr|IND}}
|- 
| २८९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1549587.html ४१२०] || १५ सप्टेंबर २०२६ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[नवी दिल्ली]] || {{cr|IND}}
|- 
| २९० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1549588.html ४१२८] || १७ सप्टेंबर २०२६ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[नवी दिल्ली]] || {{cr|IND}}
|- 
| २९१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1552859.html ४१३७] || २२ सप्टेंबर २०२६ || {{cr|JPN}} || {{flagicon|JPN}} [[सनो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान|सनो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सनो (तोचिगी)|सनो]] || {{cr|IND}}
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| २९२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1552777.html ४१५३] || १ ऑक्टोबर २०२६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|JPN}} [[ऐची प्रांत|कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[ऐची प्रांत|निश्शीन]] || {{cr|IND}} || rowspan=2 | [[२०२६ आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट – पुरुष स्पर्धा|२०२६ आशियाई खेळ]]
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| २९३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1552779.html ४१५६] || ३ ऑक्टोबर २०२६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|JPN}} [[ऐची प्रांत|कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[ऐची प्रांत|निश्शीन]] || {{cr|IND}}
|-  
| २९४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529230.html ४१६६] || ६ ऑक्टोबर २०२६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[एकाना आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम|भारतरत्न श्री अटलबिहारी वाजपेयी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[लखनौ]] || {{cr|IND}} || rowspan=7 |
|-  
| २९५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529231.html ४१७९] || ९ ऑक्टोबर २०२६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[जेएससीए आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम संकुल|झारखंड राज्य क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम संकुल]], [[रांची]] || {{cr|WIN}}
|-  
| २९६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529232.html ४१८७] || ११ ऑक्टोबर २०२६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[होळकर स्टेडियम|राजमाता अहिल्याबाई होळकर आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[इंदूर]] || {{cr|IND}}
|-  
| २९७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529233.html ४२०२] || १४ ऑक्टोबर २०२६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || {{cr|WIN}}
|-  
| २९८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529234.html ४२०३] || १७ ऑक्टोबर २०२६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || अनिर्णित
|-  
| २९९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1539432.html ४२१०] || २२ ऑक्टोबर २०२६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|IND}}
|-  
| ३०० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1539433.html ४२१४] || २४ ऑक्टोबर २०२६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|IND}}
|-
! सामना क्र. 
! आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र.
! तारीख
! विरुद्ध संघ
! स्थळ
! विजेता
! स्पर्धेतील भाग
|-  
| ३०१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1539434.html ४२२१] || २७ ऑक्टोबर २०२६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[वेलिंग्टन स्थानिक स्टेडियम]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|IND}} || rowspan=6 |
|-  
| ३०२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1539435.html ४२२४] || ३० ऑक्टोबर २०२६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|NZ}}
|-  
| ३०३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1539436.html] || १ नोव्हेंबर २०२६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन (न्यू झीलंड)|हॅमिल्टन]] || TBD  
|-  
| ३०४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529238.html] || २२ डिसेंबर २०२६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[निरंजन शाह स्टेडियम]], [[राजकोट]] || TBD
|-  
| ३०५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529239.html] || २४ डिसेंबर २०२६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || TBD
|-  
| ३०६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529240.html] || २७ डिसेंबर २०२६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || TBD
|}

==हे ही पहा==
* [[भारतीय क्रिकेट संघाने खेळलेल्या कसोटी सामन्यांची यादी]]
* [[भारतीय क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची यादी]]
* [[भारतीय महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या महिला कसोटी सामन्यांची यादी]]
* [[भारतीय महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची यादी]]
* [[भारतीय महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी]]
* [[भारतीय १९ वर्षाखालील क्रिकेट संघाने खेळलेल्या युवा कसोटी सामन्यांची यादी]]
* [[भारतीय १९ वर्षाखालील क्रिकेट संघाने खेळलेल्या युवा आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची यादी]]

{{देशानुसार ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी}}

[[वर्ग:भारतीय क्रिकेट]]</text>
      <sha1>b82imwrx10oig7op8d6joxgeyz0quth</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ये रे ये रे पैसा २</title>
    <ns>0</ns>
    <id>258091</id>
    <revision>
      <id>2728428</id>
      <parentid>2500091</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T06:11:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>130355</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>2728428</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4317" sha1="owyoibzfzcfiu5dgl8uqmagfd2nly1m" xml:space="preserve">{{बदल}}
'''''ये रे ये रे पैसा (२)''''' हा हेमंत ढोमे दिग्दर्शित एक [[मराठी भाषा|मराठी]] विनोदी चित्रपट आहे. अमेय विनोद खोपकर निर्मित, जांभळा बुल एंटरटेनमेंट, ट्रान्स व्हीएफएक्स स्टुडिओ प्रायव्हेट लिमिटेड आणि पॅनोरामा स्टुडिओ.&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|url=https://www.hindustantimes.com/regional-movies/my-wife-and-son-are-my-biggest-critics-sanjay-narvekar/story-8fIbEAwSln3OPZZOWeqGfO.html|title=My wife and son are my biggest critics: Sanjay Narvekar|date=2 August 2019|publisher=Hindustan Times|language=en|access-date=6 August 2019}}&lt;/ref&gt; या चित्रपटात [[संजय नार्वेकर]], आनंद इंगळे, [[पुष्कर श्रोत्री]] आणि &lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/marathi/movies/news/ye-re-ye-re-paisa-2-bts-director-hemant-dhome-shares-the-making-of-the-song-un-dos-tres-from-the-film/articleshow/70548425.cms|title='Ye Re Ye Re Paisa 2' BTS: Director Hemant Dhome shares the making of the song ‘Un Dos Tres' from the film|access-date=6 August 2019}}&lt;/ref&gt; [[मृणाल देव|मृणाल कुलकर्णी]], [[अनिकेत विश्वासराव]] आणि स्मिता गोंदकर यांच्या भूमिका महत्त्वपूर्ण आहेत. &lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|last=Staff|first=Scroll|url=https://marathistars.com/interviews/hemant-dhome-ye-re-ye-re-paisa-2-interview-theres-no-formula-for-a-successful-marathi-film/|title=Hemant Dhome Ye Re Ye Re Paisa 2 Interview: There’s no Formula for a Successful Marathi Film!|work=Marathi Stars|language=en-US|access-date=6 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20221128022855/https://marathistars.com/interviews/hemant-dhome-ye-re-ye-re-paisa-2-interview-theres-no-formula-for-a-successful-marathi-film/|archive-date=2022-11-28|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; हे ९ ऑगस्ट २०१९ रोजी प्रसिद्ध झाले. &lt;ref name=&quot;:r1&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/marathi/movies/news/ye-re-ye-re-paisa-2-motion-poster-sanjay-narvekar-to-return-as-anna/articleshow/70020164.cms|title='Ye Re Ye Re Paisa 2' motion poster: Sanjay Narvekar to return as Anna!|date=10 July 2019|work=द टाइम्स ऑफ इंडिया|access-date=6 August 2019}}&lt;/ref&gt;

== कलाकार ==

* अण्णा म्हणून [[संजय नार्वेकर]] 
* हर्ष पाटील म्हणून [[अनिकेत विश्वासराव]] 
* सारा देसाई म्हणून मृण्मयी गोडबोले 
* निरज शहा म्हणून [[पुष्कर श्रोत्री|पुष्कर शोत्री]] 
* आनंद इंगळे प्रद्युम्ना / तेन्या म्हणून 
* जान्हवी मुझुमदार म्हणून [[मृणाल देव|मृणाल कुलकर्णी]] 
* इंस्पेक्टर शरद शिंदे म्हणून [[प्रसाद ओक]] 
* प्रियदर्शन जाधव 
* स्मिता गोंदकर 
* [[महेश मांजरेकर]] 
{{Track listing|headline=Track listing|music2=Troy - Arif|lyrics3=Shantaram Nandgaonkar|music3=Troy - Arif|extra3=Avadhoot Gupte and Mugdha Karhade|note3=recreated|title3=Ashwini Ye Na|length2=2:41|lyrics2=Kshitij Patwardhan|extra2=[[Mika Singh]]|total_length=|title2=Paisa Paisa Ye Re Ye Re Paisa|length1=3:10|lyrics1=Kshitij Patwardhan|music1=Troy - Arif|extra1=[[Shalmali Kholgade]]|title1=Un Dos Tres|extra_column=Singer(s)|length3=3:10}}

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}

[[वर्ग:इ.स. २०१९ मधील मराठी चित्रपट]]</text>
      <sha1>owyoibzfzcfiu5dgl8uqmagfd2nly1m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>मनोरंजनाचा अधिकमास</title>
    <ns>0</ns>
    <id>279042</id>
    <revision>
      <id>2728439</id>
      <parentid>2725590</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T06:47:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-57012-46</username>
        <id>188929</id>
      </contributor>
      <comment>/* २८ सप्टेंबर २०२६ ते चालू */</comment>
      <origin>2728439</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="69418" sha1="79br7b8u3c1fttohat2usfuogk5oclw" xml:space="preserve">'''मनोरंजनाचा अधिकमास''' अंतर्गत [[झी मराठी]], [[कलर्स मराठी]], [[स्टार प्रवाह]] वाहिन्यांतर्फे दरवर्षी कोणत्याही महिन्याच्या दर रविवारी मालिकांचे प्रक्षेपण करण्यात येते.

= [[झी मराठी]] भाग १ =
== मे २०१३ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! मालिका !! वेळ
|-
| [[तू तिथे मी]]
|
* सोम-शनि संध्या. ७ वाजता
* दर रविवारी दुपारी १ वाजता
|-
| [[राधा ही बावरी]]
|
* सोम-शनि संध्या. ७.३० वाजता
* दर रविवारी दुपारी १.३० वाजता
|-
| [[उंच माझा झोका]]
|
* सोम-शनि रात्री ८ वाजता
* दर रविवारी दुपारी २ वाजता
|-
| [[मला सासू हवी]]
|
* सोम-शनि रात्री ८.३० वाजता
* दर रविवारी दुपारी २.३० वाजता
|}

== मे २०१४ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! मालिका !! वेळ !! माहिती
|-
| [[होम मिनिस्टर (मालिका)|होम मिनिस्टर]]
| संध्या. ६.३० वाजता
| rowspan=&quot;2&quot;|
|-
| [[तू तिथे मी]] / [[जय मल्हार]]
| संध्या. ७ वाजता
|-
| [[जावई विकत घेणे आहे]]
| संध्या. ७.३० वाजता
| १८ मे सोडून
|-
| [[होणार सून मी ह्या घरची]]
| रात्री ८ वाजता
| rowspan=&quot;3&quot;|
|-
| [[जुळून येती रेशीमगाठी]]
| रात्री ८.३० वाजता
|-
| [[एका लग्नाची तिसरी गोष्ट]]
| रात्री ९ वाजता
|}

== मे २०१६ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! मालिका !! वेळ !! माहिती
|-
| [[होम मिनिस्टर (मालिका)|होम मिनिस्टर]]
| संध्या. ६.३० वाजता
| rowspan=&quot;6&quot;| २९ मे सोडून
|-
| [[जय मल्हार]]
| संध्या. ७ वाजता
|-
| [[नांदा सौख्य भरे]]
| संध्या. ७.३० वाजता
|-
| [[पसंत आहे मुलगी (मालिका)|पसंत आहे मुलगी]]
| रात्री ८ वाजता
|-
| [[माझे पती सौभाग्यवती]]
| रात्री ८.३० वाजता
|-
| [[काहे दिया परदेस]]
| रात्री ९ वाजता
|}

== मे २०१७ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! मालिका !! वेळ
|-
| [[होम मिनिस्टर (मालिका)|होम मिनिस्टर]]
| संध्या. ६.३० वाजता
|-
| [[लागिरं झालं जी]]
| संध्या. ७ वाजता
|-
| [[तुझ्यात जीव रंगला]]
| संध्या. ७.३० वाजता
|-
| [[माझ्या नवऱ्याची बायको]]
| रात्री ८ वाजता
|-
| [[खुलता कळी खुलेना]]
| रात्री ८.३० वाजता
|-
| [[काहे दिया परदेस]]
| रात्री ९ वाजता
|}

== मे २०१८ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! मालिका !! वेळ
|-
| [[होम मिनिस्टर (मालिका)|होम मिनिस्टर]]
| संध्या. ६.३० वाजता
|-
| [[लागिरं झालं जी]]
| संध्या. ७ वाजता
|-
| [[तुझ्यात जीव रंगला]]
| संध्या. ७.३० वाजता
|-
| [[माझ्या नवऱ्याची बायको]]
| रात्री ८ वाजता
|-
| [[तुझं माझं ब्रेकअप]]
| रात्री ८.३० वाजता
|-
| [[स्वराज्यरक्षक संभाजी]]
| रात्री ९ वाजता
|}

== ऑक्टोबर २०२० ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! मालिका !! वेळ
|-
| [[होम मिनिस्टर (मालिका)|होम मिनिस्टर]]
| संध्या. ६.३० वाजता
|-
| [[लाडाची मी लेक गं!]]
| संध्या. ७ वाजता
|-
| [[तुझ्यात जीव रंगला]]
| संध्या. ७.३० वाजता
|-
| [[माझ्या नवऱ्याची बायको]]
| रात्री ८ वाजता
|-
| [[अग्गंबाई सासूबाई]]
| रात्री ८.३० वाजता
|-
| [[माझा होशील ना]]
| रात्री ९ वाजता
|}

== मे २०२२ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! मालिका !! वेळ !! माहिती
|-
| [[महा मिनिस्टर]]
| संध्या. ६ वाजता
| rowspan=&quot;6&quot;| २९ मे सोडून
|-
| [[मन झालं बाजिंद]]
| संध्या. ७ वाजता
|-
| [[मन उडु उडु झालं]]
| संध्या. ७.३० वाजता
|-
| [[तू तेव्हा तशी]]
| रात्री ८ वाजता
|-
| [[माझी तुझी रेशीमगाठ]]
| रात्री ८.३० वाजता
|-
| [[तुझ्या माझ्या संसाराला आणि काय हवं!]]
| रात्री ९ वाजता
|}

== सप्टेंबर २०२२ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! मालिका !! वेळ
|-
| [[अप्पी आमची कलेक्टर]]
| संध्या. ७ वाजता
|-
| [[तू चाल पुढं]]
| संध्या. ७.३० वाजता
|-
| [[तू तेव्हा तशी]]
| रात्री ८ वाजता
|-
| [[माझी तुझी रेशीमगाठ]] / [[दार उघड बये (मालिका)|दार उघड बये]]
| रात्री ८.३० वाजता
|-
| [[नवा गडी नवं राज्य]]
| रात्री ९ वाजता
|}

= [[झी मराठी]] भाग २ =
== १८ मार्च ते २३ जून २०२४ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! मालिका !! वेळ !! माहिती
|-
| [[अप्पी आमची कलेक्टर]]
| संध्या. ७ वाजता
| rowspan=&quot;4&quot;| ७ एप्रिल आणि १६ जून सोडून
|-
| [[पारू (मालिका)|पारू]]
| संध्या. ७.३० वाजता
|-
| [[तुला शिकवीन चांगलाच धडा]]
| रात्री ८ वाजता
|-
| [[सारं काही तिच्यासाठी]]
| रात्री ८.३० वाजता
|-
| [[शिवा (मालिका)|शिवा]]
| रात्री ९ वाजता
| rowspan=&quot;3&quot;| ७ एप्रिल आणि २२-२३ जून सोडून
|-
| [[पुन्हा कर्तव्य आहे]]
| रात्री ९.३० वाजता
|-
| [[नवरी मिळे हिटलरला]]
| रात्री १० वाजता
|-
| [[सातव्या मुलीची सातवी मुलगी]]
| रात्री १०.३० वाजता
| ७ एप्रिल सोडून
|}

== २४ जून ते २२ सप्टेंबर २०२४ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! मालिका !! वेळ !! माहिती
|-
| [[सारं काही तिच्यासाठी]]
| संध्या. ६.३० वाजता
| २८ जुलै, १८ आणि २५ ऑगस्ट, १५-२२ सप्टेंबर सोडून
|-
| [[अप्पी आमची कलेक्टर]]
| संध्या. ७ वाजता
| २८ जुलै, २५ ऑगस्ट आणि १५ सप्टेंबर सोडून
|-
| [[पारू (मालिका)|पारू]]
| संध्या. ७.३० वाजता
| २८ जुलै, १८ आणि २५ ऑगस्ट, ८ आणि १५ सप्टेंबर सोडून
|-
| [[तुला शिकवीन चांगलाच धडा]]
| रात्री ८ वाजता
| २८ जुलै, १८ आणि २५ ऑगस्ट, १५ सप्टेंबर सोडून
|-
| [[लाखात एक आमचा दादा]]
| रात्री ८.३० वाजता
| २४-३० जून, १-६ आणि २८ जुलै, १८ आणि २५ ऑगस्ट, १५ सप्टेंबर सोडून
|-
| [[नवरी मिळे हिटलरला]]
| रात्री १० वाजता
| २८ जुलै, १८ आणि २५ ऑगस्ट, ७-८, १४-१५, २१-२२ सप्टेंबर सोडून
|-
| [[सातव्या मुलीची सातवी मुलगी]]
| रात्री १०.३० वाजता
| २८ जुलै, १८ आणि २५ ऑगस्ट, १५ सप्टेंबर सोडून
|}

== २३ सप्टेंबर ते २२ डिसेंबर २०२४ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! मालिका !! वेळ !! माहिती
|-
| [[सावळ्याची जणू सावली]]
| संध्या. ७ वाजता
| २०, २६-२७ ऑक्टोबर आणि ३ नोव्हेंबर सोडून
|-
| [[पारू (मालिका)|पारू]]
| संध्या. ७.३० वाजता
| rowspan=&quot;3&quot;| २६-२७ ऑक्टोबर आणि ३ नोव्हेंबर सोडून
|-
| [[तुला शिकवीन चांगलाच धडा]]
| रात्री ८ वाजता
|-
| [[लाखात एक आमचा दादा]]
| रात्री ८.३० वाजता
|-
| [[शिवा (मालिका)|शिवा]]
| रात्री ९ वाजता
| २६-२७ ऑक्टोबर, ३ नोव्हेंबर आणि २२ डिसेंबर सोडून
|-
| [[पुन्हा कर्तव्य आहे]]
| रात्री ९.३० वाजता
| rowspan=&quot;2&quot;| २८-२९ सप्टेंबर, ५-६, १२-१३, १९-२०, २६-२७ ऑक्टोबर आणि ३ नोव्हेंबर सोडून
|-
| [[नवरी मिळे हिटलरला]]
| रात्री १० वाजता
|}

== २३ डिसेंबर २०२४ ते १६ मार्च २०२५ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! मालिका !! वेळ !! माहिती
|-
| [[सावळ्याची जणू सावली]]
| संध्या. ७ वाजता
| १२ जानेवारी, १६ फेब्रुवारी, ८ आणि १५-१६ मार्च सोडून
|-
| [[पारू (मालिका)|पारू]]
| संध्या. ७.३० वाजता
| rowspan=&quot;2&quot;| १२ जानेवारी, २ आणि १६ फेब्रुवारी, ८ आणि १५-१६ मार्च सोडून
|-
| [[लक्ष्मी निवास]]
| रात्री ८ ते ९ (एक तास)
|-
| [[शिवा (मालिका)|शिवा]]
| रात्री ९ वाजता
| rowspan=&quot;2&quot;| १२ जानेवारी, १६ फेब्रुवारी, ८ आणि १५-१६ मार्च सोडून
|-
| [[लाखात एक आमचा दादा]]
| रात्री ९.३० वाजता
|-
| [[नवरी मिळे हिटलरला]]
| रात्री १० वाजता
| १२ जानेवारी, २ आणि १६ फेब्रुवारी, ८ आणि १५-१६ मार्च सोडून
|}

== १७ मार्च ते १३ एप्रिल २०२५ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! मालिका !! वेळ !! माहिती
|-
| [[सावळ्याची जणू सावली]]
| संध्या. ७ वाजता
| ३० मार्च आणि १३ एप्रिल सोडून
|-
| [[पारू (मालिका)|पारू]]
| संध्या. ७.३० वाजता
| ३० मार्च सोडून
|-
| [[लक्ष्मी निवास]]
| रात्री ८ ते ९ (एक तास)
| ३० मार्च आणि १३ एप्रिल सोडून
|-
| [[शिवा (मालिका)|शिवा]]
| रात्री ९ वाजता
| ३० मार्च सोडून
|-
| [[चल भावा सिटीत]]
| रात्री ९.३० वाजता
|
|}

== १४ एप्रिल ते ३१ मे २०२५ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! मालिका !! वेळ !! माहिती
|-
| [[लाखात एक आमचा दादा]]
| दुपारी १२ आणि संध्या. ६.३०
| rowspan=&quot;2&quot;|
|-
| [[सावळ्याची जणू सावली]]
| दुपारी १२.३० आणि संध्या. ७
|-
| [[पारू (मालिका)|पारू]]
| दुपारी १ आणि संध्या. ७.३०
| १८ मे सोडून
|-
| [[लक्ष्मी निवास]]
| दुपारी १.३० आणि रात्री ८
|
|-
| [[शिवा (मालिका)|शिवा]]
| दुपारी २.३० आणि रात्री ९
| १८ मे सोडून
|-
| [[चल भावा सिटीत]]
| रात्री ९.३० वाजता
|
|-
| [[तुला जपणार आहे]]
| दुपारी ३ आणि रात्री १०.३०
| १८ आणि २५ मे सोडून
|}

== जून २०२५ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! मालिका !! वेळ !! माहिती
|-
| [[लाखात एक आमचा दादा]]
| संध्या. ६.३० वाजता
| rowspan=&quot;2&quot;| १ आणि २८ जून सोडून
|-
| [[सावळ्याची जणू सावली]]
| संध्या. ७ वाजता
|-
| [[पारू (मालिका)|पारू]]
| संध्या. ७.३० वाजता
| rowspan=&quot;4&quot;| १, ८ आणि २८ जून सोडून
|-
| [[लक्ष्मी निवास]]
| रात्री ८ वाजता
|-
| [[शिवा (मालिका)|शिवा]]
| रात्री ९ वाजता
|-
| [[देवमाणूस - मधला अध्याय]]
| रात्री १० वाजता
|}

== जुलै २०२५ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! मालिका !! वेळ !! माहिती
|-
| [[लाखात एक आमचा दादा]]
| संध्या. ६.३० वाजता
| फक्त ६ जुलै
|-
| [[सावळ्याची जणू सावली]]
| संध्या. ७ वाजता
| १३ जुलै सोडून
|-
| [[पारू (मालिका)|पारू]]
| संध्या. ७.३० वाजता
| rowspan=&quot;2&quot;| २० जुलै सोडून
|-
| [[लक्ष्मी निवास]]
| रात्री ८ वाजता
|-
| [[कमळी (मालिका)|कमळी]]
| रात्री ९ वाजता
| rowspan=&quot;2&quot;| २६-२७ जुलै सोडून
|-
| [[शिवा (मालिका)|शिवा]]
| रात्री ९.३० वाजता
|-
| [[देवमाणूस - मधला अध्याय]]
| रात्री १० वाजता
|
|}

== ऑगस्ट २०२५ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! मालिका !! वेळ !! माहिती
|-
| [[लक्ष्मी निवास]]
| रात्री ८ वाजता
| ३, १७ आणि ३१ ऑगस्ट सोडून
|-
| [[देवमाणूस - मधला अध्याय]]
| रात्री १० वाजता
| ३०-३१ ऑगस्ट सोडून
|}

== १ सप्टेंबर ते ४ ऑक्टोबर २०२५ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! मालिका !! वेळ !! माहिती
|-
| [[लाखात एक आमचा दादा]]
| संध्या. ६ वाजता
| rowspan=&quot;2&quot;|
|-
| [[सावळ्याची जणू सावली]]
| संध्या. ६.३० वाजता
|-
| [[पारू (मालिका)|पारू]]
| संध्या. ७ वाजता
| २१ आणि २८ सप्टेंबर सोडून
|-
| [[वीण दोघांतली ही तुटेना]]
| संध्या. ७.३० वाजता
| rowspan=&quot;2&quot;| २८ सप्टेंबर सोडून
|-
| [[लक्ष्मी निवास]]
| रात्री ८ वाजता
|-
| [[कमळी (मालिका)|कमळी]]
| रात्री ९ वाजता
|
|-
| [[तुला जपणार आहे]]
| रात्री १०.३० वाजता
| २८ सप्टेंबर सोडून
|}

== ५ ऑक्टोबर ते १४ डिसेंबर २०२५ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! मालिका !! वेळ !! माहिती
|-
| [[सावळ्याची जणू सावली]]
| संध्या. ६.३० वाजता
| ११-१२ ऑक्टोबर आणि ३० नोव्हेंबर सोडून
|-
| [[पारू (मालिका)|पारू]]
| संध्या. ७ वाजता
| rowspan=&quot;4&quot;| ५, ११-१२ ऑक्टोबर सोडून
|-
| [[वीण दोघांतली ही तुटेना]]
| संध्या. ७.३० वाजता
|-
| [[लक्ष्मी निवास]]
| रात्री ८ वाजता
|-
| [[कमळी (मालिका)|कमळी]]
| रात्री ९ वाजता
|-
| [[तुला जपणार आहे]]
| रात्री १०.३० वाजता
| ११ ऑक्टोबर, १६, २३, ३० नोव्हेंबर आणि ७, १४ डिसेंबर सोडून
|}

== १५ डिसेंबर २०२५ ते १८ जानेवारी २०२६ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! मालिका !! वेळ !! माहिती
|-
| [[सावळ्याची जणू सावली]]
| संध्या. ६.३० वाजता
| २१ डिसेंबर सोडून
|-
| [[पारू (मालिका)|पारू]]
| संध्या. ७ वाजता
| २१, २८ डिसेंबर, ३-४-५ आणि १८ जानेवारी सोडून
|-
| [[वीण दोघांतली ही तुटेना]]
| संध्या. ७.३० वाजता
| २१, २८ डिसेंबर आणि १८ जानेवारी सोडून
|-
| [[लक्ष्मी निवास]]
| रात्री ८ वाजता
| २१, २८ डिसेंबर आणि ५ जानेवारी सोडून
|-
| [[कमळी (मालिका)|कमळी]]
| रात्री ९ वाजता
| २८ डिसेंबर आणि १८ जानेवारी सोडून
|-
| [[तारिणी (मालिका)|तारिणी]]
| रात्री ९.३० वाजता
|
|-
| [[देवमाणूस - मधला अध्याय]]
| रात्री १० वाजता
| ११ आणि १८ जानेवारी सोडून
|}

== १९ जानेवारी ते १५ मार्च २०२६ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! मालिका !! वेळ !! माहिती
|-
| [[सावळ्याची जणू सावली]]
| संध्या. ६.३० वाजता
| ८ आणि १४ मार्च सोडून
|-
| [[शुभ श्रावणी]]
| संध्या. ७ वाजता
| rowspan=&quot;2&quot;| १४ मार्च सोडून
|-
| [[वीण दोघांतली ही तुटेना]]
| संध्या. ७.३० वाजता
|-
| [[लक्ष्मी निवास]]
| रात्री ८ वाजता
| rowspan=&quot;3&quot;| १४ फेब्रुवारी आणि १४ मार्च सोडून
|-
| [[कमळी (मालिका)|कमळी]]
| रात्री ९ वाजता
|-
| [[तारिणी (मालिका)|तारिणी]]
| रात्री ९.३० वाजता
|-
| [[देवमाणूस - मधला अध्याय]]
| रात्री १० वाजता
| १५ फेब्रुवारी आणि १४ मार्च सोडून
|}

== १६ मार्च ते १२ एप्रिल २०२६ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! मालिका !! वेळ !! माहिती
|-
| [[सावळ्याची जणू सावली]]
| संध्या. ६.३० वाजता
| २२ मार्च सोडून
|-
| [[शुभ श्रावणी]]
| संध्या. ७ वाजता
| ५ आणि १२ एप्रिल सोडून
|-
| [[वीण दोघांतली ही तुटेना]]
| संध्या. ७.३० वाजता
| rowspan=&quot;2&quot;| २२ मार्च, ५ आणि १२ एप्रिल सोडून
|-
| [[लक्ष्मी निवास]]
| रात्री ८ वाजता
|-
| [[सनई चौघडे (मालिका)|सनई चौघडे]]
| रात्री ८.३० वाजता
| २२ मार्च सोडून
|-
| [[कमळी (मालिका)|कमळी]]
| रात्री ९ वाजता
|
|-
| [[तारिणी (मालिका)|तारिणी]]
| रात्री ९.३० वाजता
| २२ मार्च, ५ आणि १२ एप्रिल सोडून
|-
| [[देवमाणूस - मधला अध्याय]]
| रात्री १० वाजता
| ५ आणि १२ एप्रिल सोडून
|}

== १३ एप्रिल ते १७ मे २०२६ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! मालिका !! वेळ !! माहिती
|-
| [[शुभ श्रावणी]]
| संध्या. ६.३० वाजता
| rowspan=&quot;4&quot;|
|-
| [[वीण दोघांतली ही तुटेना]]
| संध्या. ७.१५ वाजता
|-
| [[दीप ज्योती (मालिका)|दीप ज्योती]]
| रात्री ८ वाजता
|-
| [[सनई चौघडे (मालिका)|सनई चौघडे]]
| रात्री ८.३० वाजता
|-
| [[कमळी (मालिका)|कमळी]]
| रात्री ९ वाजता
| १० मे सोडून
|-
| [[तारिणी (मालिका)|तारिणी]]
| रात्री ९.३० वाजता
| rowspan=&quot;2&quot;| ३ मे सोडून
|-
| [[देवमाणूस - मधला अध्याय]]
| रात्री १०.१५ वाजता
|}

== १८ मे ते १४ जून २०२६ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! मालिका !! वेळ !! माहिती
|-
| [[सावळ्याची जणू सावली]]
| दुपारी १ वाजता
| rowspan=&quot;2&quot;| ३१ मे सोडून
|-
| [[लक्ष्मी निवास]]
| दुपारी १.३० वाजता
|-
| [[शुभ श्रावणी]]
| संध्या. ६.३० वाजता
| rowspan=&quot;2&quot;| २४, ३१ मे सोडून
|-
| [[वीण दोघांतली ही तुटेना]]
| संध्या. ७.१५ वाजता
|-
| [[दीप ज्योती (मालिका)|दीप ज्योती]]
| रात्री ८ वाजता
| ३१ मे सोडून
|-
| [[सनई चौघडे (मालिका)|सनई चौघडे]]
| रात्री ८.३० वाजता
| rowspan=&quot;4&quot;| २४ मे सोडून
|-
| [[कमळी (मालिका)|कमळी]]
| रात्री ९ वाजता
|-
| [[तारिणी (मालिका)|तारिणी]]
| रात्री ९.३० वाजता
|-
| [[देवमाणूस - मधला अध्याय]]
| रात्री १०.१५ वाजता
|}

== १५ जून ते १६ ऑगस्ट २०२६ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! मालिका !! वेळ !! माहिती
|-
| [[सावळ्याची जणू सावली]]
| दुपारी १ वाजता
| rowspan=&quot;2&quot;| २६ जुलै सोडून
|-
| [[लक्ष्मी निवास]]
| दुपारी १.३० वाजता
|-
| [[कृष्णाईच्या लेकी]]
| संध्या. ७ वाजता
| २१, २८ जून आणि ९ ऑगस्ट सोडून
|-
| [[वीण दोघांतली ही तुटेना]]
| संध्या. ७.३० वाजता
| २१ जून सोडून
|-
| [[दीप ज्योती (मालिका)|दीप ज्योती]]
| रात्री ८ वाजता
| rowspan=&quot;2&quot;| २१ आणि २८ जून सोडून
|-
| [[सनई चौघडे (मालिका)|सनई चौघडे]]
| रात्री ८.३० वाजता
|-
| [[कमळी (मालिका)|कमळी]]
| रात्री ९ वाजता
| rowspan=&quot;3&quot;| २१ जून सोडून
|-
| [[तारिणी (मालिका)|तारिणी]]
| रात्री ९.३० वाजता
|-
| [[देवमाणूस - मधला अध्याय]]
| रात्री १० वाजता
|}

== १७ ऑगस्ट ते २७ सप्टेंबर २०२६ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! मालिका !! वेळ !! माहिती
|-
| [[सावळ्याची जणू सावली]]
| दुपारी १ वाजता
| rowspan=&quot;2&quot;| ६, १३, २० आणि २७ सप्टेंबर सोडून
|-
| [[लक्ष्मी निवास]]
| दुपारी १.३० वाजता
|-
| [[कृष्णाईच्या लेकी]]
| संध्या. ७ वाजता
| ३० ऑगस्ट, १३ आणि २० सप्टेंबर सोडून
|-
| [[वीण दोघांतली ही तुटेना]]
| संध्या. ७.३० वाजता
| ३० ऑगस्ट आणि २० सप्टेंबर सोडून
|-
| [[दीप ज्योती (मालिका)|दीप ज्योती]]
| रात्री ८ वाजता
| ३० ऑगस्ट, ७, १३ आणि २० सप्टेंबर सोडून
|-
| [[सनई चौघडे (मालिका)|सनई चौघडे]]
| रात्री ८.३० वाजता
| ३० ऑगस्ट, ७ आणि २० सप्टेंबर सोडून
|-
| [[कमळी (मालिका)|कमळी]]
| रात्री ९ वाजता
| ३० ऑगस्ट, ७ आणि २० सप्टेंबर सोडून
|}

== २८ सप्टेंबर २०२६ ते चालू ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! मालिका !! वेळ !! माहिती
|-
| [[सावळ्याची जणू सावली]]
| दुपारी १ वाजता
| rowspan=&quot;2&quot;| १८, २५ आणि ३१ ऑक्टोबर सोडून
|-
| [[लक्ष्मी निवास]]
| दुपारी १.३० वाजता
|-
| [[होम मिनिस्टर (मालिका)|होम मिनिस्टर]]
| संध्या. ६ वाजता
| ४, २५ आणि ३१ ऑक्टोबर सोडून
|-
| [[धाकट्या सूनबाई (मालिका)|धाकट्या सूनबाई]]
| संध्या. ६.३० वाजता
| १८ आणि ३१ ऑक्टोबर सोडून
|-
| [[कृष्णाईच्या लेकी]]
| संध्या. ७ वाजता
| २८ सप्टेंबर, ४, ११, १८ आणि ३१ ऑक्टोबर सोडून
|-
| [[वीण दोघांतली ही तुटेना]]
| संध्या. ७.३० वाजता
| ४, ११ आणि ३१ ऑक्टोबर सोडून
|-
| [[दीप ज्योती (मालिका)|दीप ज्योती]]
| रात्री ८ वाजता
| rowspan=&quot;3&quot;| १८ आणि ३१ ऑक्टोबर सोडून
|-
| [[सनई चौघडे (मालिका)|सनई चौघडे]]
| रात्री ८.३० वाजता
|-
| [[कमळी (मालिका)|कमळी]]
| रात्री ९ वाजता
|-
| [[तारिणी (मालिका)|तारिणी]]
| रात्री ९.३० वाजता
| ३, १०, १७, २४ आणि ३१ ऑक्टोबर सोडून
|}

= [[कलर्स मराठी]] =
== ऑगस्ट २०२१ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! मालिका !! वेळ
|-
| [[राजा राणीची गं जोडी]]
| संध्या. ७ वाजता
|-
| [[बाळूमामाच्या नावानं चांगभलं]]
| संध्या. ७.३० वाजता
|-
| [[जय जय स्वामी समर्थ (मालिका)|जय जय स्वामी समर्थ]]
| रात्री ८ वाजता
|-
| बायको अशी हव्वी
| रात्री ८.३० वाजता
|-
| [[सुंदरा मनामध्ये भरली]]
| रात्री ९ वाजता
|-
| [[जीव माझा गुंतला]]
| रात्री ९.३० वाजता
|}

== ऑक्टोबर २०२१ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! मालिका !! वेळ
|-
| सोन्याची पावलं
| संध्या. ६.३० वाजता
|-
| [[राजा राणीची गं जोडी]]
| संध्या. ७ वाजता
|-
| [[बाळूमामाच्या नावानं चांगभलं]]
| संध्या. ७.३० वाजता
|-
| [[जय जय स्वामी समर्थ (मालिका)|जय जय स्वामी समर्थ]]
| रात्री ८ वाजता
|-
| [[जीव माझा गुंतला]]
| रात्री ८.३० वाजता
|-
| [[सुंदरा मनामध्ये भरली]]
| रात्री ९ वाजता
|}

== नोव्हें-डिसें २०२१ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! मालिका !! वेळ !! नोंदी
|-
| सोन्याची पावलं
| संध्या. ६.३० वाजता
| rowspan=&quot;6&quot;| ७ नोव्हेंबर आणि २६ डिसेंबर सोडून
|-
| [[राजा राणीची गं जोडी]]
| संध्या. ७ वाजता
|-
| [[बाळूमामाच्या नावानं चांगभलं]]
| संध्या. ७.३० वाजता
|-
| [[जय जय स्वामी समर्थ (मालिका)|जय जय स्वामी समर्थ]]
| रात्री ८ वाजता
|-
| [[जीव माझा गुंतला]]
| रात्री ८.३० वाजता
|-
| [[सुंदरा मनामध्ये भरली]]
| रात्री ९ वाजता
|}

== जाने-फेब्रु २०२२ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! मालिका !! वेळ !! नोंदी
|-
| सोन्याची पावलं
| संध्या. ६.३० वाजता
| rowspan=&quot;8&quot;| २ जानेवारी आणि २७ फेब्रुवारी सोडून
|-
| [[राजा राणीची गं जोडी]]
| संध्या. ७ वाजता
|-
| [[बाळूमामाच्या नावानं चांगभलं]]
| संध्या. ७.३० वाजता
|-
| [[जय जय स्वामी समर्थ (मालिका)|जय जय स्वामी समर्थ]]
| रात्री ८ वाजता
|-
| [[जीव माझा गुंतला]]
| रात्री ८.३० वाजता
|-
| [[सुंदरा मनामध्ये भरली]]
| रात्री ९ वाजता
|-
| तुझ्या रूपाचं चांदणं
| रात्री ९.३० वाजता
|-
| आई मायेचं कवच
| रात्री १० वाजता
|}

== जून-१७ जुलै २०२२ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! मालिका !! वेळ !! नोंदी
|-
| [[राजा राणीची गं जोडी]]
| संध्या. ६.३० वाजता
| rowspan=&quot;6&quot;|
|-
| योगयोगेश्वर जय शंकर
| संध्या. ७ वाजता
|-
| [[बाळूमामाच्या नावानं चांगभलं]]
| संध्या. ७.३० वाजता
|-
| [[जय जय स्वामी समर्थ (मालिका)|जय जय स्वामी समर्थ]]
| रात्री ८ वाजता
|-
| [[जीव माझा गुंतला]]
| रात्री ८.३० वाजता
|-
| [[सुंदरा मनामध्ये भरली]]
| रात्री ९ वाजता
|-
| [[भाग्य दिले तू मला]]
| रात्री ९.३० वाजता
| rowspan=&quot;3&quot;| जुलै सोडून
|-
| आई मायेचं कवच
| रात्री १० वाजता
|-
| लेक माझी दुर्गा
| रात्री १०.३० वाजता
|}

== जून २०२३ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! मालिका !! वेळ
|-
| [[जीव माझा गुंतला]]
| संध्या. ६.३० वाजता
|-
| योगयोगेश्वर जय शंकर
| संध्या. ७ वाजता
|-
| [[बाळूमामाच्या नावानं चांगभलं]]
| संध्या. ७.३० वाजता
|-
| [[जय जय स्वामी समर्थ (मालिका)|जय जय स्वामी समर्थ]]
| रात्री ८ वाजता
|-
| [[काव्यांजली - सखी सावली]]
| रात्री ८.३० वाजता
|-
| [[रमा राघव]]
| रात्री ९ वाजता
|-
| [[भाग्य दिले तू मला]]
| रात्री ९.३० वाजता
|-
| पिरतीचा वणवा उरी पेटला
| रात्री १० वाजता
|-
| [[सुंदरा मनामध्ये भरली]]
| रात्री १०.३० वाजता
|}

== जुलै-१३ ऑगस्ट २०२३ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! मालिका !! वेळ !! नोंदी
|-
| [[जीव माझा गुंतला]]
| संध्या. ६.३० वाजता
| rowspan=&quot;8&quot;| ३० जुलै सोडून
|-
| योगयोगेश्वर जय शंकर
| संध्या. ७ वाजता
|-
| [[बाळूमामाच्या नावानं चांगभलं]]
| संध्या. ७.३० वाजता
|-
| [[जय जय स्वामी समर्थ (मालिका)|जय जय स्वामी समर्थ]]
| रात्री ८ वाजता
|-
| [[काव्यांजली - सखी सावली]]
| रात्री ८.३० वाजता
|-
| पिरतीचा वणवा उरी पेटला
| रात्री १० वाजता
|-
| [[कस्तुरी (मालिका)|कस्तुरी]]
| रात्री १०.३० वाजता
|-
| [[सुंदरा मनामध्ये भरली]]
| रात्री ११ वाजता
|}

== ऑक्टोबर २०२३ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! मालिका !! वेळ !! नोंदी
|-
| सिंधुताई माझी माई
| संध्या. ७ वाजता
| rowspan=&quot;4&quot;| १ ऑक्टोबर सोडून
|-
| [[बाळूमामाच्या नावानं चांगभलं]]
| संध्या. ७.३० वाजता
|-
| [[जय जय स्वामी समर्थ (मालिका)|जय जय स्वामी समर्थ]]
| रात्री ८ वाजता
|-
| [[काव्यांजली - सखी सावली]]
| रात्री ८.३० वाजता
|}

== ८ एप्रिल ते ९ जून २०२४ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! मालिका !! वेळ !! नोंदी
|-
| इंद्रायणी
| संध्या. ७ वाजता
| rowspan=&quot;4&quot;| ५ मे सोडून
|-
| [[बाळूमामाच्या नावानं चांगभलं]]
| संध्या. ७.३० वाजता
|-
| [[जय जय स्वामी समर्थ (मालिका)|जय जय स्वामी समर्थ]]
| रात्री ८ वाजता
|-
| [[काव्यांजली - सखी सावली]] / [[अबीर गुलाल (मालिका)|अबीर गुलाल]]
| रात्री ८.३० वाजता
|-
| [[रमा राघव]]
| रात्री ९ वाजता
| फक्त १४ आणि २१ एप्रिल
|-
| पिरतीचा वणवा उरी पेटला
| रात्री १० वाजता
| १४, २१ एप्रिल आणि ५ मे सोडून
|}

== १० जून ते २८ जुलै २०२४ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! मालिका !! वेळ !! नोंदी
|-
| [[बाळूमामाच्या नावानं चांगभलं]]
| संध्या. ६.३० वाजता
| rowspan=&quot;5&quot;| २१ जुलै सोडून
|-
| इंद्रायणी
| संध्या. ७ वाजता
|-
| [[अंतरपाट (मालिका)|अंतरपाट]]
| संध्या. ७.३० वाजता
|-
| [[जय जय स्वामी समर्थ (मालिका)|जय जय स्वामी समर्थ]]
| रात्री ८ वाजता
|-
| [[अबीर गुलाल (मालिका)|अबीर गुलाल]]
| रात्री ८.३० वाजता
|-
| पिरतीचा वणवा उरी पेटला
| रात्री १० वाजता
| २१ आणि २८ जुलै सोडून
|}

== २९ जुलै ते ५ ऑक्टोबर २०२४ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! मालिका !! वेळ
|-
| सुख कळले
| संध्या. ६.३० वाजता
|-
| इंद्रायणी
| संध्या. ७ वाजता
|-
| [[अंतरपाट (मालिका)|अंतरपाट]] / दुर्गा
| संध्या. ७.३० वाजता
|-
| [[जय जय स्वामी समर्थ (मालिका)|जय जय स्वामी समर्थ]]
| रात्री ८ वाजता
|-
| [[अबीर गुलाल (मालिका)|अबीर गुलाल]]
| रात्री ८.३० वाजता
|}

== ७ ऑक्टोबर २०२४ ते ९ फेब्रुवारी २०२५ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! मालिका !! वेळ
|-
| इंद्रायणी
| संध्या. ७ वाजता
|-
| दुर्गा / पिंगा गं पोरी पिंगा
| संध्या. ७.३० वाजता
|-
| [[जय जय स्वामी समर्थ (मालिका)|जय जय स्वामी समर्थ]]
| रात्री ८ वाजता
|-
| [[अबीर गुलाल (मालिका)|अबीर गुलाल]] / अशोक मा.मा.
| रात्री ८.३० वाजता
|-
| आई तुळजाभवानी
| रात्री ९ वाजता
|-
| लय आवडतेस तू मला
| रात्री ९.३० वाजता
|}

== १३ एप्रिल ते २५ मे २०२५ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! मालिका !! वेळ !! नोंदी
|-
| इंद्रायणी
| दुपारी १ आणि संध्या. ७
| rowspan=&quot;2&quot;|
|-
| पिंगा गं पोरी पिंगा
| दुपारी १.३० आणि संध्या. ७.३०
|-
| [[जय जय स्वामी समर्थ (मालिका)|जय जय स्वामी समर्थ]]
| दुपारी २ आणि रात्री ८
| १८ मे सोडून
|-
| अशोक मा.मा.
| दुपारी २.३० आणि रात्री ८.३०
|
|-
| आई तुळजाभवानी
| दुपारी ३ आणि रात्री ९
| १८ मे सोडून
|-
| लय आवडतेस तू मला
| दुपारी ३.३० आणि रात्री ९.३०
|
|}

== १ जून २०२५ ते १० जानेवारी २०२६ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! मालिका !! वेळ
|-
| इंद्रायणी
| दुपारी १ आणि संध्या. ७
|-
| पिंगा गं पोरी पिंगा
| दुपारी १.३० आणि संध्या. ७.३०
|-
| [[जय जय स्वामी समर्थ (मालिका)|जय जय स्वामी समर्थ]]
| दुपारी २ आणि रात्री ८
|-
| अशोक मा.मा.
| दुपारी २.३० आणि रात्री ८.३०
|-
| आई तुळजाभवानी
| दुपारी ३ आणि रात्री ९
|}

== ११ जानेवारी ते १ मार्च २०२६ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! मालिका !! वेळ
|-
| इंद्रायणी
| संध्या. ६.३० वाजता
|-
| आई तुळजाभवानी
| संध्या. ७ वाजता
|-
| [[जय जय स्वामी समर्थ (मालिका)|जय जय स्वामी समर्थ]]
| संध्या. ७.३० वाजता
|-
| [[बिग बॉस मराठी ६]]
| रात्री ८ वाजता
|-
| पिंगा गं पोरी पिंगा
| रात्री ११ वाजता
|}

== २ ते २२ मार्च २०२६ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! मालिका !! वेळ
|-
| आई तुळजाभवानी
| संध्या. ७ वाजता
|-
| [[जय जय स्वामी समर्थ (मालिका)|जय जय स्वामी समर्थ]]
| संध्या. ७.३० वाजता
|-
| [[बिग बॉस मराठी ६]]
| रात्री ८ वाजता
|-
| पिंगा गं पोरी पिंगा
| रात्री ११ वाजता
|}

== २३ मार्च ते १९ एप्रिल २०२६ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! मालिका !! वेळ
|-
| आई तुळजाभवानी
| संध्या. ६ वाजता
|-
| [[जय जय स्वामी समर्थ (मालिका)|जय जय स्वामी समर्थ]]
| संध्या. ६.३० वाजता
|-
| मी जिंकून घेईन सारं
| संध्या. ७ वाजता
|-
| मोहिनी - प्रेमाची फिल्मी कहाणी
| संध्या. ७.३० वाजता
|-
| [[बिग बॉस मराठी ६]]
| रात्री ८ वाजता
|}

== २० एप्रिल २०२६ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! मालिका !! वेळ
|-
| मी जिंकून घेईन सारं
| संध्या. ७ वाजता
|-
| मोहिनी - प्रेमाची फिल्मी कहाणी
| संध्या. ७.३० वाजता
|-
| [[जय जय स्वामी समर्थ (मालिका)|जय जय स्वामी समर्थ]]
| रात्री ८ वाजता
|-
| आई तुळजाभवानी
| रात्री ८.४५ वाजता
|}

= [[स्टार प्रवाह]] =
== ऑगस्ट-सप्टेंबर २०१९ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! मालिका !! वेळ !! टिपा
|-
| विठूमाऊली
| संध्या. ७ वाजता
| rowspan=&quot;2&quot;| ४ ऑगस्ट ते ८ सप्टेंबर
|-
| श्री गुरुदेव दत्त
| संध्या. ७.३० वाजता
|}

== जाने-फेब्रुवारी २०२० ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! मालिका !! वेळ !! टिपा
|-
| विठूमाऊली
| संध्या. ७ वाजता
| rowspan=&quot;4&quot;| १९ जानेवारी ते ९ फेब्रुवारी
|-
| [[आई कुठे काय करते!]]
| संध्या. ७.३० वाजता
|-
| [[प्रेमाचा गेम सेम टू सेम]]
| रात्री ८ वाजता
|-
| [[मोलकरीण बाई - मोठी तिची सावली]]
| रात्री ८.३० वाजता
|}

== एप्रिल-मे २०२२ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! मालिका !! वेळ !! टिपा
|-
| [[स्वाभिमान - शोध अस्तित्वाचा]]
| संध्या. ६.३० वाजता
| rowspan=&quot;5&quot;| ३ एप्रिल आणि १ मे सोडून
|-
| [[सहकुटुंब सहपरिवार]]
| संध्या. ७ वाजता
|-
| [[आई कुठे काय करते!]]
| संध्या. ७.३० वाजता
|-
| [[रंग माझा वेगळा]]
| रात्री ८ वाजता
|-
| [[फुलाला सुगंध मातीचा]]
| रात्री ८.३० वाजता
|}

== मार्च २०२५ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! मालिका !! वेळ !! टिपा
|-
| [[साधी माणसं]]
| दुपारी १ वाजता
| rowspan=&quot;4&quot;| फक्त २३ आणि ३० मार्च
|-
| [[मुरांबा (मालिका)|मुरांबा]]
| दुपारी १.३० वाजता
|-
| [[शुभविवाह (मालिका)|शुभविवाह]]
| दुपारी २ वाजता
|-
| आई आणि बाबा रिटायर होत आहेत!
| दुपारी २.३० वाजता
|-
| [[प्रेमाची गोष्ट (मालिका)|प्रेमाची गोष्ट]]
| संध्या. ६.३० वाजता
| rowspan=&quot;2&quot;| १६ मार्च सोडून
|-
| [[लग्नानंतर होईलच प्रेम]]
| संध्या. ७ वाजता
|-
| [[घरोघरी मातीच्या चुली (मालिका)|घरोघरी मातीच्या चुली]]
| संध्या. ७.३० वाजता
| rowspan=&quot;2&quot;|
|-
| [[ठरलं तर मग!]]
| रात्री ८.१५ वाजता
|}

== एप्रिल-मे २०२५ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! मालिका !! वेळ !! टिपा
|-
| [[प्रेमाची गोष्ट (मालिका)|प्रेमाची गोष्ट]]
| दुपारी १ वाजता
| rowspan=&quot;2&quot;| १३ एप्रिल, १८ मे सोडून
|-
| [[मुरांबा (मालिका)|मुरांबा]]
| दुपारी १.३० वाजता
|-
| [[शुभविवाह (मालिका)|शुभविवाह]]
| दुपारी २ वाजता
| १८ मे सोडून
|-
| आई आणि बाबा रिटायर होत आहेत!
| दुपारी २.३० वाजता
| १३ एप्रिल, १८ मे सोडून
|-
| [[साधी माणसं]]
| संध्या. ६.३० वाजता
| rowspan=&quot;5&quot;| १८ मे सोडून
|-
| [[लग्नानंतर होईलच प्रेम]]
| संध्या. ७ वाजता
|-
| [[घरोघरी मातीच्या चुली (मालिका)|घरोघरी मातीच्या चुली]]
| संध्या. ७.३० वाजता
|-
| कोण होतीस तू, काय झालीस तू!
| रात्री ८ वाजता
|-
| [[ठरलं तर मग!]]
| रात्री ८.३० वाजता
|-
| येड लागलं प्रेमाचं
| रात्री १० वाजता
| २० एप्रिल सोडून
|-
| [[तू ही रे माझा मितवा]]
| रात्री १०.३० वाजता
| १८ मे सोडून
|-
| [[अबोली (मालिका)|अबोली]]
| रात्री ११ वाजता
|
|}

== १ जून ते २६ ऑक्टोबर २०२५ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! मालिका !! वेळ !! टिपा
|-
| [[साधी माणसं]]
| दुपारी १२ आणि संध्या. ६.३०
| rowspan=&quot;8&quot;| ८ जून, २४ ऑगस्ट आणि १२ ऑक्टोबर सोडून
|-
| [[लग्नानंतर होईलच प्रेम]]
| दुपारी १२.३० आणि संध्या. ७
|-
| [[घरोघरी मातीच्या चुली (मालिका)|घरोघरी मातीच्या चुली]]
| दुपारी १ आणि संध्या. ७.३०
|-
| कोण होतीस तू, काय झालीस तू!
| दुपारी १.३० आणि रात्री ८
|-
| [[ठरलं तर मग!]]
| दुपारी २ आणि रात्री ८.३०
|-
| येड लागलं प्रेमाचं
| दुपारी २.३० आणि रात्री १०
|-
| [[तू ही रे माझा मितवा]]
| दुपारी ३ आणि रात्री १०.३०
|-
| [[अबोली (मालिका)|अबोली]]
| दुपारी ३.३० आणि रात्री ११
|}

== २७ ऑक्टोबर ते १६ नोव्हेंबर २०२५ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! मालिका !! वेळ
|-
| [[साधी माणसं]]
| दुपारी १२ आणि संध्या. ६.३०
|-
| [[लग्नानंतर होईलच प्रेम]]
| दुपारी १२.३० आणि संध्या. ७
|-
| [[घरोघरी मातीच्या चुली (मालिका)|घरोघरी मातीच्या चुली]]
| दुपारी १ आणि संध्या. ७.३०
|-
| [[तू ही रे माझा मितवा]]
| दुपारी १.३० आणि रात्री ८
|-
| [[ठरलं तर मग!]]
| दुपारी २ आणि रात्री ८.३०
|-
| येड लागलं प्रेमाचं
| दुपारी २.३० आणि रात्री १०
|-
| काजळमाया
| दुपारी ३ आणि रात्री १०.३०
|-
| कोण होतीस तू, काय झालीस तू!
| दुपारी ३.३० आणि रात्री ११
|}

== १७ नोव्हेंबर २०२५ ते ११ जानेवारी २०२६ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! मालिका !! वेळ !! टिपा
|-
| [[साधी माणसं]]
| दुपारी १२ आणि संध्या. ६.३०
| rowspan=&quot;5&quot;|
|-
| [[लग्नानंतर होईलच प्रेम]]
| दुपारी १२.३० आणि संध्या. ७
|-
| [[घरोघरी मातीच्या चुली (मालिका)|घरोघरी मातीच्या चुली]]
| दुपारी १ आणि संध्या. ७.३०
|-
| [[तू ही रे माझा मितवा]]
| दुपारी १.३० आणि रात्री ८
|-
| [[ठरलं तर मग!]]
| दुपारी २ आणि रात्री ८.३०
|-
| येड लागलं प्रेमाचं
| दुपारी २.३० आणि रात्री १०
| २८ डिसेंबर आणि ४ जानेवारी सोडून
|-
| कोण होतीस तू, काय झालीस तू!
| दुपारी ३ आणि रात्री १०.३०
|
|-
| काजळमाया
| दुपारी ३.३० आणि रात्री ११
| २३, ३० नोव्हेंबर आणि ३१ डिसेंबर सोडून
|}

== १२ जानेवारी ते १५ फेब्रुवारी २०२६ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! मालिका !! वेळ
|-
| [[साधी माणसं]]
| दुपारी १२ आणि संध्या. ६.३०
|-
| [[लग्नानंतर होईलच प्रेम]]
| दुपारी १२.३० आणि संध्या. ७
|-
| [[मी सावित्रीबाई जोतीराव फुले]]
| दुपारी १ आणि संध्या. ७.३०
|-
| [[तू ही रे माझा मितवा]]
| दुपारी १.३० आणि रात्री ८
|-
| [[ठरलं तर मग!]]
| दुपारी २ आणि रात्री ८.३०
|-
| तुझ्या सोबतीने
| दुपारी २.३० आणि रात्री १०
|-
| [[घरोघरी मातीच्या चुली (मालिका)|घरोघरी मातीच्या चुली]]
| दुपारी ३ आणि रात्री १०.३०
|-
| येड लागलं प्रेमाचं
| दुपारी ३.३० आणि रात्री ११
|}

== १६ फेब्रुवारी ते २६ एप्रिल २०२६ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! मालिका !! वेळ !! टिपा
|-
| [[हळद रुसली कुंकू हसलं (मालिका)|हळद रुसली कुंकू हसलं]]
| दुपारी १ वाजता
| १५, २२, २९ मार्च आणि ५, १२ एप्रिल सोडून
|-
| [[मुरांबा (मालिका)|मुरांबा]]
| दुपारी १.३० वाजता
| २२, २९ मार्च आणि ५, १२ एप्रिल सोडून
|-
| लपंडाव
| दुपारी २ वाजता
| १५, २९ मार्च आणि ५, १२ एप्रिल सोडून
|-
| नशीबवान
| दुपारी २.३० वाजता
| १५, २२, २९ मार्च आणि ५, १२, २६ एप्रिल सोडून
|-
| [[साधी माणसं]] / तुझ्या सोबतीने
| संध्या. ६.३० वाजता
| १५ आणि २२ मार्च सोडून
|-
| [[लग्नानंतर होईलच प्रेम]]
| संध्या. ७ वाजता
| rowspan=&quot;2&quot;| २२ मार्च सोडून
|-
| [[मी सावित्रीबाई जोतीराव फुले]]
| संध्या. ७.३० वाजता
|-
| [[तू ही रे माझा मितवा]]
| रात्री ८ वाजता
| rowspan=&quot;2&quot;| १५ आणि २२ मार्च सोडून
|-
| [[ठरलं तर मग!]]
| रात्री ८.४५ वाजता
|-
| [[वचन दिले तू मला]]
| रात्री १० वाजता
| २१-२२ फेब्रुवारी, १५ आणि २२ मार्च सोडून
|-
| [[घरोघरी मातीच्या चुली (मालिका)|घरोघरी मातीच्या चुली]]
| रात्री १०.३० वाजता
| १५ आणि २२ मार्च सोडून
|-
| येड लागलं प्रेमाचं
| रात्री ११ वाजता
| १५ मार्च सोडून
|}

== २७ एप्रिल ते ३१ मे २०२६ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! मालिका !! वेळ !! टिपा
|-
| [[हळद रुसली कुंकू हसलं (मालिका)|हळद रुसली कुंकू हसलं]]
| दुपारी १ वाजता
| rowspan=&quot;9&quot;|
|-
| लपंडाव
| दुपारी १.४५ वाजता
|-
| तुझ्या सोबतीने
| दुपारी २.३० वाजता
|-
| [[मुरांबा (मालिका)|मुरांबा]]
| दुपारी ३ वाजता
|-
| [[वचन दिले तू मला]]
| संध्या. ६.३० वाजता
|-
| [[लग्नानंतर होईलच प्रेम]]
| संध्या. ७ वाजता
|-
| [[मी सावित्रीबाई जोतीराव फुले]]
| संध्या. ७.३० वाजता
|-
| [[तू ही रे माझा मितवा]]
| रात्री ८ वाजता
|-
| [[ठरलं तर मग!]]
| रात्री ८.४५ वाजता
|-
| आनंदी
| रात्री ९.३० वाजता
| २-३ मे सोडून
|-
| [[बाई तुझा आशीर्वाद]]
| रात्री १० वाजता
| ३ मे सोडून
|-
| [[घरोघरी मातीच्या चुली (मालिका)|घरोघरी मातीच्या चुली]]
| रात्री १०.४५ वाजता
| rowspan=&quot;2&quot;|
|-
| येड लागलं प्रेमाचं
| रात्री ११.३० वाजता
|}

== १ जून ते २८ जून २०२६ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! मालिका !! वेळ !! टिपा
|-
| [[हळद रुसली कुंकू हसलं (मालिका)|हळद रुसली कुंकू हसलं]]
| दुपारी १ वाजता
| rowspan=&quot;8&quot;| २१ जून सोडून
|-
| लपंडाव
| दुपारी १.४५ वाजता
|-
| तुझ्या सोबतीने
| दुपारी २.३० वाजता
|-
| [[मुरांबा (मालिका)|मुरांबा]]
| दुपारी ३ वाजता
|-
| [[वचन दिले तू मला]]
| संध्या. ६.३० वाजता
|-
| [[लग्नानंतर होईलच प्रेम]]
| संध्या. ७ वाजता
|-
| [[मी सावित्रीबाई जोतीराव फुले]] / [[सुना येती घरा]]
| संध्या. ७.३० वाजता
|-
| [[तू ही रे माझा मितवा]]
| रात्री ८ वाजता
|-
| [[ठरलं तर मग!]]
| रात्री ८.३० वाजता
|
|-
| पाठराखीण
| रात्री ९ वाजता
| rowspan=&quot;2&quot;| २१ जून सोडून
|-
| आनंदी
| रात्री ९.३० वाजता
|-
| [[बाई तुझा आशीर्वाद]]
| रात्री १० वाजता
| rowspan=&quot;2&quot;|
|-
| [[घरोघरी मातीच्या चुली (मालिका)|घरोघरी मातीच्या चुली]]
| रात्री १०.४५ वाजता
|-
| येड लागलं प्रेमाचं
| रात्री ११.३० वाजता
| २१ जून सोडून
|}

== २९ जून ते ९ ऑगस्ट २०२६ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! मालिका !! वेळ
|-
| [[वचन दिले तू मला]]
| दुपारी १२ आणि संध्या. ६.३०
|-
| विसरु नको तू मला
| दुपारी १२.३० आणि संध्या. ७
|-
| [[सुना येती घरा]]
| दुपारी १ आणि संध्या. ७.३०
|-
| [[तू ही रे माझा मितवा]]
| दुपारी १.३० आणि रात्री ८
|-
| [[ठरलं तर मग!]]
| दुपारी २ आणि रात्री ८.३०
|-
| पाठराखीण
| दुपारी २.३० आणि रात्री ९
|-
| आनंदी
| दुपारी ३ आणि रात्री ९.३०
|-
| [[बाई तुझा आशीर्वाद]]
| दुपारी ३.३० आणि रात्री १०
|-
| [[घरोघरी मातीच्या चुली (मालिका)|घरोघरी मातीच्या चुली]]
| दुपारी ४ आणि रात्री १०.३०
|-
| येड लागलं प्रेमाचं
| दुपारी ४.३० आणि रात्री ११
|}

== १० ते ३० ऑगस्ट २०२६ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! मालिका !! वेळ !! टिपा
|-
| [[वचन दिले तू मला]]
| दुपारी १ वाजता
| rowspan=&quot;9&quot;|
|-
| [[लग्नानंतर होईलच प्रेम]]
| दुपारी १.३० वाजता
|-
| लपंडाव
| दुपारी २ वाजता
|-
| तुझ्या सोबतीने
| दुपारी २.३० वाजता
|-
| आमच्या लाडक्या नाईक बाई
| संध्या. ६.३० वाजता
|-
| विसरु नको तू मला
| संध्या. ७ वाजता
|-
| [[सुना येती घरा]]
| संध्या. ७.३० वाजता
|-
| [[तू ही रे माझा मितवा]]
| रात्री ८ वाजता
|-
| [[ठरलं तर मग!]]
| रात्री ८.३० वाजता
|-
| पाठराखीण
| रात्री ९ वाजता
| rowspan=&quot;2&quot;| २९ आणि ३० ऑगस्ट सोडून
|-
| आनंदी
| रात्री ९.३० वाजता
|-
| [[बाई तुझा आशीर्वाद]]
| रात्री १० वाजता
| rowspan=&quot;2&quot;|
|-
| [[घरोघरी मातीच्या चुली (मालिका)|घरोघरी मातीच्या चुली]]
| रात्री १०.३० वाजता
|-
| येड लागलं प्रेमाचं
| रात्री ११ वाजता
| फक्त १० ते १६ ऑगस्ट
|}

== ३१ ऑगस्ट ते २७ सप्टेंबर २०२६ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! मालिका !! वेळ
|-
| [[वचन दिले तू मला]]
| दुपारी १ वाजता
|-
| [[लग्नानंतर होईलच प्रेम]]
| दुपारी १.३० वाजता
|-
| लपंडाव
| दुपारी २ वाजता
|-
| तुझ्या सोबतीने
| दुपारी २.३० वाजता
|-
| आमच्या लाडक्या नाईक बाई
| संध्या. ६.३० वाजता
|-
| विसरु नको तू मला
| संध्या. ७ वाजता
|-
| [[सुना येती घरा]]
| संध्या. ७.३० वाजता
|-
| [[तू ही रे माझा मितवा]]
| रात्री ८ वाजता
|-
| [[ठरलं तर मग!]]
| रात्री ८.३० वाजता
|-
| [[बाई तुझा आशीर्वाद]]
| रात्री १० वाजता
|-
| [[घरोघरी मातीच्या चुली (मालिका)|घरोघरी मातीच्या चुली]]
| रात्री १०.३० वाजता
|}

== २८ सप्टेंबर ते २५ ऑक्टोबर २०२६ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! मालिका !! वेळ !! टिपा
|-
| [[वचन दिले तू मला]] / आमच्या लाडक्या नाईक बाई
| दुपारी १ वाजता
| १८ आणि २५ ऑक्टोबर सोडून
|-
| [[लग्नानंतर होईलच प्रेम]]
| दुपारी १.३० वाजता
|
|-
| लपंडाव
| दुपारी २ वाजता
| १८ आणि २५ ऑक्टोबर सोडून
|-
| आमच्या लाडक्या नाईक बाई / [[मराठी मिडियम]]
| संध्या. ६.३० वाजता
| rowspan=&quot;2&quot;| २५ ऑक्टोबर सोडून
|-
| विसरु नको तू मला
| संध्या. ७ वाजता
|-
| [[सुना येती घरा]]
| संध्या. ७.३० वाजता
| rowspan=&quot;2&quot;|
|-
| [[तू ही रे माझा मितवा]]
| रात्री ८ वाजता
|-
| [[ठरलं तर मग!]]
| रात्री ८.३० वाजता
| २५ ऑक्टोबर सोडून
|-
| [[बाई तुझा आशीर्वाद]]
| रात्री १० वाजता
| rowspan=&quot;3&quot;|
|-
| मी कात टाकली
| रात्री १०.३० वाजता
|-
| [[घरोघरी मातीच्या चुली (मालिका)|घरोघरी मातीच्या चुली]]
| रात्री ११ वाजता
|}

== २६ ऑक्टोबर २०२६ ते चालू ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! मालिका !! वेळ
|-
| आमच्या लाडक्या नाईक बाई
| दुपारी १ वाजता
|-
| [[लग्नानंतर होईलच प्रेम]]
| दुपारी १.३० वाजता
|-
| लपंडाव
| दुपारी २ वाजता
|-
| विसरु नको तू मला
| दुपारी २.३० वाजता
|-
| [[मराठी मिडियम]]
| संध्या. ६.३० वाजता
|-
| [[तू ही रे माझा मितवा]]
| संध्या. ७ वाजता
|-
| [[सुना येती घरा]]
| संध्या. ७.३० वाजता
|-
| तुझ्याकडे तुला मागणे
| रात्री ८ वाजता
|-
| [[ठरलं तर मग!]]
| रात्री ८.३० वाजता
|-
| [[बाई तुझा आशीर्वाद]]
| रात्री १० वाजता
|-
| मी कात टाकली
| रात्री १०.३० वाजता
|-
| [[घरोघरी मातीच्या चुली (मालिका)|घरोघरी मातीच्या चुली]]
| रात्री ११ वाजता
|}

[[वर्ग:झी मराठी]]
[[वर्ग:कलर्स मराठी]]
[[वर्ग:स्टार प्रवाह]]</text>
      <sha1>79br7b8u3c1fttohat2usfuogk5oclw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>किणी (भोकर)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>291340</id>
    <revision>
      <id>2728442</id>
      <parentid>2657073</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T08:03:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pavan Maroti Bodke</username>
        <id>189134</id>
      </contributor>
      <origin>2728442</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4268" sha1="bssv8w9saz4i3l53e3kfi9qwcn1do21" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र
|प्रकार=गाव
|इतर_नाव=
| स्थानिक_नाव =किनी
| आकाशदेखावा = 
| आकाशदेखावा_शीर्षक = 
| शोधक_स्थान= right
| अक्षांश = 
| रेखांश = 
| उंची = 
| राज्य_नाव = महाराष्ट्र
|जवळचे_शहर= भोकर
| जिल्हा = [[नांदेड जिल्हा]]
|अधिकृत_भाषा=मराठी
| नेता_पद =[[सरपंच]] 
| नेता_नाव =
|लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ=|लोकसंख्या_क्रमांक=| लोकसंख्या_वर्ष  = २०११
| लोकसंख्या_एकूण = 
| लोकसंख्या_घनता =
|लिंग_गुणोत्तर=|लोकसंख्या_मेट्रो=|लोकसंख्या_शहरी=| क्षेत्रफळ_आकारमान = 
| क्षेत्रफळ_एकूण = 
|पिन_कोड=| एसटीडी_कोड = 
| पिन कोड = 
| आरटीओ_कोड =  एमएच/
|संकेतस्थळ=
|कोरे_शीर्षक_१ =[[बोलीभाषा]]
|कोरे_उत्तर_१ = 
| तळटिपा =}}

'''किणी''' हे [[भारत|भारताच्या]] [[महाराष्ट्र राज्य |महाराष्ट्र राज्यातील]] [[नांदेड जिल्हा|नांदेड जिल्ह्यातील]] [[भोकर (गाव)|भोकर (गाव) तालुक्यातील]] एक गाव आहे.
==भौगोलिक स्थान==
==हवामान==
नैऋत्य मान्सूनमुळे पडणाऱ्या पावसाळ्याचा ऋतू वगळता येथील हवामान सर्वसाधारणपणे कोरडेच असते. येथे वर्षात चार ऋतू असतात. हिवाळा हा नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी अखेरपर्यंत असतो. त्यानंतर येणारा उन्हाळा मात्र जूनच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत खेचला जातो. नैऋत्य मान्सूनचा पाऊस त्याच्या पाठोपाठ येतो आणि ऑक्टोबरच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत टिकतो. शेष ऑक्टोबर आणि नोव्हेंबरचा पूर्वार्ध हा मान्सूनोत्तर गरमीचा काळ असतो. सरासरी वार्षिक पर्जन्यमान ९८० मि.मी.आहे. नैऋत्य मोसमी वाऱ्यापासून पडणाऱ्या पावसाचे प्रमाण एकूण वार्षिक पर्जन्याच्या ८५ टक्के आहे. जुलै आणि ऑगस्ट हे वर्षातील सर्वाधिक पर्जन्याचे महिने आहेत.

==लोकजीवन==
==प्रेक्षणीय स्थळे==
==नागरी सुविधा==
==जवळपासची गावे==
==संदर्भ==
#https://villageinfo.in/
#https://www.census2011.co.in/
#http://tourism.gov.in/
#https://www.incredibleindia.org/
#https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism
#https://www.mapsofindia.com/ 
#https://www.weather.gov/dvn/climategraphics?n=climategraphics
#https://www.weather-atlas.com/en/india-climate {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210123203511/https://www.weather-atlas.com/en/india-climate |date=2021-01-23 }}
[[वर्ग:भोकर तालुक्यातील गावे]]
[[वर्ग:नांदेड जिल्ह्यातील गावे]]</text>
      <sha1>bssv8w9saz4i3l53e3kfi9qwcn1do21</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>माया साराभाई (काल्पनिक पात्र)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>297171</id>
    <revision>
      <id>2728387</id>
      <parentid>2722529</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T04:08:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>130355</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>2728387</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10060" sha1="n60b1ewj3uwo4io1mqjmal6nbfpxdqn" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट व्यक्ती|नाव=माया साराभाई|जन्मनाव=माया मुझुमदार|नातेवाईक=* [[हंसा पारेख]] (लांबची बहीण)
* हिमांशू (लांबचा भाऊ)
* [[प्रफुल पारेख]] (मेव्हणा)|जोडीदार=[[इंद्रवदन साराभाई]]|नागरिकत्व=भारतीय|निवासस्थान=[[कफ परेड]], [[मुंबई]]|तळटिपा=|अपत्ये=* साहील
* सोनिया
* रोसेश|मूळ_गाव=जामनगर, वडोदरा, गुजरात|संकीर्ण=[[साराभाई वर्सेस साराभाई]] या मालिकेतील पात्र|चित्र=File:Ratna Pathak at Jean – Claude Biguine Salon &amp; Spa.jpg|चित्र_शीर्षक=[[रत्ना पाठक]] यांची ही भूमिका प्रचंड गाजली}}

'''माया मुझुमदार साराभाई''' हे भारतीय मालिकेतील एक काल्पनिक पात्र आहे. [[साराभाई वर्सेस  साराभाई]] या [[भारतीय]] [[सिटकॉम]] प्रकारातील मालिकेत [[रत्ना पाठक|रत्ना पाठक-शाह]] यांनी मायाची भूमिका केली. ही मालिका २००४ साली जमनादास मजेठिया आणि [[आतिश कपाडिया]] यांनी तयार केली होती. यात मुंबईतील एक उच्चवर्गीय कुटुंबाची कथा आहे.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/sarabhai-vs-sarabhai-take-2-first-episode-review-this-time-it-is-funnier-and-more-insane/articleshow/58699647.cms|title=Sarabhai vs Sarabhai Take 2 first episode review: This time it is funnier and more insane - टाइम्स ऑफ इंडिया|website=द टाइम्स ऑफ इंडिया|language=en|access-date=2022-01-27}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.indiatoday.in/television/what%27s-hot/story/these-characters-of-sarabhai-vs-sarabhai-hotstar-deserve-more-love-lifetv-967259-2017-03-23|title=These characters of Sarabhai vs Sarabhai deserve more love|last=March 23|first=Anvita Singh|last2=March 23|first2=2017UPDATED:|website=India Today|language=en|access-date=2022-01-27|last3=Ist|first3=2017 17:39}}&lt;/ref&gt;

मायाला  मोनिषा साराभाई, तिच्या सूनेच्या मध्यमवर्गीय सवयी खूप त्रासदायक असतात. ज्याच्यामुळे माया उच्चवर्गीय टोमणे मोनिषाला मारत राहते. हे टोमणे कार्यक्रमात विनोद प्रचंड प्रमाणात विनोद निर्माण करत राहतात. मायाचे वाक्य &quot;''It's so middle class''!&quot; प्रचंड गाजले.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.news18.com/news/tv/15-most-hilarious-digs-that-maya-hurled-at-monisha-in-sarabhai-vs-sarabhai-1264524.html|title=15 Most Hilarious Digs That Maya Hurled At Monisha in 'Sarabhai Vs Sarabhai'|website=News18|access-date=2022-01-27}}&lt;/ref&gt; आजही मायाचे हे वाक्य आणि इतर टोमणे इंटरनेट आणि समाजमाध्यमांवर नेहमी व्हायरल होत असतात. मोनिषा हे नाव लोकप्रिय होण्यामागे मायाच्या हे टोमणेच कारणीभूत आहेत.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.mangobaaz.com/23-hilarious-monisha-beta-jokes-youll-only-get-if-youve-seen-sarabhai-vs-sarabhai|title=23 Hilarious 'Monisha Beta' Jokes You'll Only Get If You've Seen 'Sarabhai Vs Sarabhai'|last=Khalid|first=Maryam|date=2020-04-25|website=MangoBaaz|access-date=2022-01-27}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.scoopwhoop.com/middle-class-moments-by-monisha-sarabhai-vs-sarabhai/|title=16 Hilarious ‘Middle Class’ Moments By Monisha From Sarabhai Vs Sarabhai|last=Bhatt|first=Abhijeet|date=2018-03-06|website=www.scoopwhoop.com|language=English|access-date=2022-01-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20220127012446/https://www.scoopwhoop.com/middle-class-moments-by-monisha-sarabhai-vs-sarabhai/|archive-date=2022-01-27|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== व्यक्तिरेखा ==
माया ही साराभाई कुटुंबाची महिला प्रमुख आहे आणि समर्थकपणे कुटुंब चालवते. एक चतुर उच्च-वर्गीय समाजवादी असल्याने, तिची सून मोनिषाची मध्यमवर्गीय पैसे वाचवण्याच्या सवयी आणि बेफिकीर वागणूक मायासाठी सतत त्रासदायक ठरते. 

तिचा कॅचफ्रेज आहे, &quot;It's catastrophically middle class!&quot; (&quot;हे आपत्तीजनक मध्यमवर्गीय आहे!&quot;). ती मोनिषाला टोमणे मारण्यासाठी आणि तिला तिच्या मार्गातील त्रुटी दाखवण्यासाठी सतत व्यंगाचा वापर करते. 

जेव्हा जेव्हा ती मोनिषाला टोमणे मारते तेव्हा टोमणेच्या तीव्रतेनुसार, पार्श्वभूमीत एक ते तीन गोळ्या ऐकू येतात, या परिस्थितीत विनोद वाढतो आणि तिला तोंडी गोळी म्हणून चित्रित केले जाते. ती इंद्रवदनच्या आहारी आणि स्वच्छतेच्या सवयी सुधारण्यासाठी सतत प्रयत्न करत असते. मोनिशा याच्या एकदम विरुद्ध असते. ती धाकटा मुलगा रोसेषचे लाड करते, तसेच तो साहिलसारख्या मध्यमवर्गीय बायकोला घेऊन जाणार नाही याची खात्री करत असते. 

तिचा जावई दुष्यंत देखील प्रत्येक वेळी उपकरण खराब झाल्यावर मध्ये पडून तिला (आणि सगळ्यांनाच) त्रास देत असतो.

== लिगसी ==
मायाचे पात्र प्रचंड गाजले. तिचं प्रत्येक गोष्टीत &quot;परफेक्ट&quot; असणं लोकांना कौतुकास्पद वाटत आले आहे. तिची वाक्ये, टोमणे, विनोद आजही इंटरनेट आणि समाजमाध्यमांवर व्हायरल होत असतात.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.scoopwhoop.com/15-Epic-Maya-Sarabhai-Burns-That-Only-Middle-Class-People-Will-Feel/|title=15 Epic Maya Sarabhai Burns That Only Middle Class People Will Feel|last=Sharma|first=Sampada|date=2016-03-28|website=www.scoopwhoop.com|language=English|access-date=2022-01-27}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.ibtimes.co.in/lockdown-therapy-these-epic-maya-sarabhai-witty-jokes-during-covid-19-times-will-make-you-go-rofl-817936|title=Lockdown Therapy: These epic Maya Sarabhai witty jokes during the COVID-19 times will make you go ROFL|last=Ruchita|date=2020-04-19|website=IBTimes India|language=en|access-date=2022-01-27}}&lt;/ref&gt;

&quot;इट्स सो मिडल क्लास&quot; हे वाक्य प्रचंड लोकप्रिय आहे.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.latestly.com/social-viral/sarabhai-vs-sarabhai-funny-memes-are-back-netizens-imitate-maya-sarabhais-monisha-beta-dialogue-to-make-jokes-on-using-elite-language-in-daily-life-1693333.html|title=Sarabhai Vs Sarabhai Funny Memes Are Back! Netizens Imitate Maya Sarabhai's 'Monisha Beta..' Dialogue to Make Jokes on Using Elite Language in Daily Life {{!}} 👍 LatestLY|website=LatestLY|language=en|access-date=2022-01-27}} {{मृत दुवा|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://mirchiplay.com/tv/8-hilarious-sarabhai-vs-sarabhai-moments-handpicked-and-ranked-by-us/|title=8 HILARIOUS 'Sarabhai vs Sarabhai' Moments, Handpicked and Ranked By Us!|date=2020-08-10|language=en-US|access-date=2022-01-27|archive-date=2022-01-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20220127013405/https://mirchiplay.com/tv/8-hilarious-sarabhai-vs-sarabhai-moments-handpicked-and-ranked-by-us/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}

[[वर्ग:साराभाई वर्सेस साराभाई]]
[[वर्ग:काल्पनिक व्यक्ती]]</text>
      <sha1>n60b1ewj3uwo4io1mqjmal6nbfpxdqn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>मोनिषा साराभाई (काल्पनिक पात्र)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>298813</id>
    <revision>
      <id>2728411</id>
      <parentid>2642603</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T05:39:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>130355</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>2728411</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5672" sha1="msmq9jdspem2lkoih4uzm0pu0ireuvi" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट व्यक्ती|नाव=मोनिषा साराभाई|जन्मनाव=मोनिषा सिंग|नातेवाईक=* [[माया साराभाई]] (सासू)
* [[इंद्रवदन साराभाई]] (सासरा)|जोडीदार=साहील साराभाई|नागरिकत्व=भारतीय|निवासस्थान=[[कफ परेड]], [[मुंबई]]|तळटिपा=|अपत्ये=* अर्णब|मूळ_गाव=नोएडा, दिल्ली|संकीर्ण=[[साराभाई वर्सेस साराभाई]] या मालिकेतील पात्र|चित्र=RupaliGanguly.jpg|चित्र_शीर्षक=[[रुपाली गांगुली]]ने मोनिषाची भूमिका केली}}

'''मोनिषा सिंग साराभाई''' हे भारतीय मालिकेतील एक काल्पनिक पात्र आहे. [[साराभाई वर्सेस साराभाई]] या [[भारतीय]] [[सिटकॉम]] प्रकारातील मालिकेत [[रुपाली गांगुली|रुपाली गांगुलीने]] मोनिषाची भूमिका केली. ही मालिका २००४ साली जमनादास मजेठिया आणि [[आतिश कपाडिया]] यांनी तयार केली होती. यात [[मुंबई|मुंबईतील]] एक उच्चवर्गीय कुटुंबाची कथा आहे.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/sarabhai-vs-sarabhai-take-2-first-episode-review-this-time-it-is-funnier-and-more-insane/articleshow/58699647.cms|title=Sarabhai vs Sarabhai Take 2 first episode review: This time it is funnier and more insane - टाइम्स ऑफ इंडिया|website=द टाइम्स ऑफ इंडिया|language=en|access-date=2022-01-27}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.indiatoday.in/television/what%27s-hot/story/these-characters-of-sarabhai-vs-sarabhai-hotstar-deserve-more-love-lifetv-967259-2017-03-23|title=These characters of Sarabhai vs Sarabhai deserve more love|last=March 23|first=Anvita Singh|last2=March 23|first2=2017UPDATED:|website=India Today|language=en|access-date=2022-01-27|last3=Ist|first3=2017 17:39}}&lt;/ref&gt;

मोनिषा एक मध्यमवर्गीय मुलगी आहे. ती [[दिल्ली|दिल्लीजवळच्या]] [[नोएडा|नोएडातील]] एका [[पंजाबी]] कुटूंबातील आहे आणि आता साराभाईंची सून आहे. ती क्वचितच घराची साफसफाई करते आणि टीव्हीवर नेहमी मालिका पाहत राहते.  साहिलची बायको असलेल्या मोनिषाच्या मध्यमवर्गीय सवयी [[माया साराभाई]], तिच्या सासूला खूप त्रासदायक असतात. ज्याच्यामुळे माया उच्चवर्गीय टोमणे मोनिषाला मारत राहते. हे टोमणे कार्यक्रमात विनोद प्रचंड प्रमाणात विनोद निर्माण करत राहतात. मायाचे वाक्य &quot;''It's so middle class''!&quot; प्रचंड गाजले.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.news18.com/news/tv/15-most-hilarious-digs-that-maya-hurled-at-monisha-in-sarabhai-vs-sarabhai-1264524.html|title=15 Most Hilarious Digs That Maya Hurled At Monisha in 'Sarabhai Vs Sarabhai'|website=News18|access-date=2022-01-27}}&lt;/ref&gt; आजही मायाचे हे वाक्य आणि इतर टोमणे इंटरनेट आणि समाजमाध्यमांवर नेहमी व्हायरल होत असतात. मोनिषा हे नाव लोकप्रिय होण्यामागे मायाच्या हे टोमणेच कारणीभूत आहेत.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.mangobaaz.com/23-hilarious-monisha-beta-jokes-youll-only-get-if-youve-seen-sarabhai-vs-sarabhai|title=23 Hilarious 'Monisha Beta' Jokes You'll Only Get If You've Seen 'Sarabhai Vs Sarabhai'|last=Khalid|first=Maryam|date=2020-04-25|website=MangoBaaz|access-date=2022-01-27}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.scoopwhoop.com/middle-class-moments-by-monisha-sarabhai-vs-sarabhai/|title=16 Hilarious ‘Middle Class’ Moments By Monisha From Sarabhai Vs Sarabhai|last=Bhatt|first=Abhijeet|date=2018-03-06|website=www.scoopwhoop.com|language=English|access-date=2022-01-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20220127012446/https://www.scoopwhoop.com/middle-class-moments-by-monisha-sarabhai-vs-sarabhai/|archive-date=2022-01-27|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}

[[वर्ग:काल्पनिक व्यक्ती]]
[[वर्ग:साराभाई वर्सेस साराभाई]]</text>
      <sha1>msmq9jdspem2lkoih4uzm0pu0ireuvi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>२१ तोफांची सलामी</title>
    <ns>0</ns>
    <id>304096</id>
    <revision>
      <id>2728481</id>
      <parentid>2437319</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T11:52:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-57740-10</username>
        <id>189142</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2728481</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7907" sha1="8x4hgfejmu6mxn1zmqxa36o14crp106" xml:space="preserve">[[चित्र:US_Navy_070103-N-8132M-010_The_Navy_Munitions_Command,_detachment_Sewells_Point,_performs_a_21-gun_salute_at_Iowa_Point,_located_aboard_Naval_Station_Norfolk.jpg|इवलेसे|यू.एस. नेव्ही म्युनिशन कमांड, डिटेचमेंट सेवेल्स पॉईंट, काही दिवसांपूर्वी माजी अध्यक्ष गेराल्ड आर. फोर्ड यांच्या मृत्यूच्या स्मरणार्थ आयोवा पॉइंट येथे २१ तोफांची सलामी देते.]]
[[चित्र:State_Arrival_and_Dinner_for_President_Nelson_Mandela_in_1994.webm|शेवट=310|इवलेसे|दक्षिण आफ्रिकेचे राष्ट्राध्यक्ष नेल्सन मंडेला यांनी १९९४मध्ये अमेरिकेची राजधानी वॉशिंग्टन, डी.सी. येथे भेट दिली तेव्हा त्यांच्या सन्मानार्थ यूएस आर्मी हॉविट्झर्स २१ तोफांची सलामी देतात. २१ तोफांची सलामी बहुधा प्रतिष्ठित किंवा महत्त्वाच्या व्यक्तींच्या सन्मानार्थ दिली जाते.]]
'''२१ तोफांची सलामी''' हा एक लष्करी सन्मान असतो, ज्यामध्ये गोळीबाराद्वारे पारंपारिक [[तोफ|तोफांची]] सलामी दिली जाते. नौदल रीतिरिवाज जसजसे विकसित होत गेले तसतसे राज्य प्रमुखांसाठी किंवा [[सरकार]] प्रमुखांसाठी अपवादात्मक परिस्थितीत २१ तोफांचा गोळीबार केला जाऊ लागला. या सन्मानात प्राप्तकर्त्याच्या रँकनुसार तोफांची संख्या कमी होत जाते.

२१-बंदुकीची सलामी सर्वात सामान्यपणे ओळखली जाते, परंतु कोणत्याही दिलेल्या सलामीमध्ये गोळीबार केलेल्या राउंडची संख्या परिस्थितीनुसार बदलू शकते. या भिन्नतेवर परिणाम करणाऱ्या परिस्थितींमध्ये विशिष्ट प्रसंग तसेच लष्करी आणि राज्य [[अंत्यसंस्कार|अंत्यसंस्कारांच्या]] बाबतीत, सेवेची शाखा आणि ज्या व्यक्तीला सन्मान दिला जात आहे त्या व्यक्तीचा दर्जा (किंवा कार्यालय) यांचा समावेश होतो.

== भारतातील २१ तोफांची सलामी ==
[[ब्रिटिश भारत|ब्रिटिश राज]] दरम्यान, भारताने बंदुकीच्या सलामीची औपचारिक श्रेणीबद्ध प्रणाली विकसित केली. 1947 मध्ये भारतीय स्वातंत्र्याच्या वेळी, ब्रिटिश भारतामध्ये सलामीची श्रेणी खालीलप्रमाणे होती:&lt;ref name=&quot;salute2&quot;&gt;{{cite book|title=The India Office and Burma Office List: 1945|publisher=Harrison &amp; Sons, Ltd.|year=1945|pages=44–45}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
!बंदुकांची संख्या
!प्राप्तकर्ते
|-
|१०१
(शाही सलाम)
|
* भारताचा राजा-सम्राट
|-
|३१
(रॉयल सलाम)
|
* राणी-सम्राज्ञी आणि राजघराण्याचे सदस्य
* व्हाईसरॉय आणि भारताचे गव्हर्नर जनरल
|-
|२१
|
* राज्यप्रमुख
* परदेशी सार्वभौम आणि त्यांच्या कुटुंबातील सदस्य
|-
|१९
|
* सरकार प्रमुख
* पोर्तुगीज भारताचे गव्हर्नर जनरल
* राजदूत
* कमांडर-इन-चीफ, भारत (फील्ड मार्शल पद धारण केलेले)
|-
|१७
|
* मुंबई, मद्रास आणि बंगाल प्रेसिडेन्सीचे राज्यपाल
* भारतीय प्रांतांचे राज्यपाल
* फ्रेंच भारताचे राज्यपाल
* दूत असाधारण आणि मंत्री पूर्णाधिकारी
* कमांडर-इन-चीफ, भारत (जनरल पद धारण केलेले)
* अ‍ॅडमिरल, जनरल आणि एर चीफ मार्शल
|-
|१५
|
* भारतीय प्रांतांचे लेफ्टनंट-गव्हर्नर
* पूर्णाधिकारी आणि दूत
* मंत्री निवासी
* कमांडर-इन-चीफ, ईस्ट इंडीज फ्लीट

रॉयल इंडियन नेव्हीचे कमांडिंग फ्लॅग ऑफिसर (वायस-अ‍ॅडमिरल पद)

* एर ऑफिसर कमांडिंग-इन-चीफ, भारतातील हवाई दल (एर मार्शलचा दर्जा)
* लेफ्टनंट-जनरल पदासह आर्मी कमांडर
* व्हाइस-अॅडमिरल, लेफ्टनंट-जनरल आणि एर मार्शल
|-
|१३
|
* भारतीय प्रांतांचे मुख्य आयुक्त
* रहिवासी (पहिला वर्ग)
* रहिवासी (२रा वर्ग)
* रॉयल इंडियन नेव्हीचे कमांडिंग फ्लॅग ऑफिसर (रिअर-अॅडमिरल पद)
* एर ऑफिसर कमांडिंग-इन-चीफ, भारतातील हवाई दल (एर व्हाइस-मार्शल पद)
* जिल्ह्यांचे कमांडिंग मेजर जनरल
* रीअर-अॅडमिरल, मेजर-जनरल आणि एर व्हाइस-मार्शल
|-
|११
|
* राजकीय प्रतिनिधी
* कन्सल-जनरल
* प्रभारी
* ब्रिगेड कमांडर (मेजर-जनरल जर ब्रिगेडचे कमांडिंग करत असतील तर)
* कमोडोर, ब्रिगेडियर आणि एर कमोडोर
|-
|९
|
* दमणचे राज्यपाल; दीवचे राज्यपाल (पोर्तुगीज भारत)
|-
|
|}

== संदर्भ ==

[[वर्ग:लष्करी सन्मान]]
[[वर्ग:ब्रिटिश भारतीय लष्कर]]</text>
      <sha1>8x4hgfejmu6mxn1zmqxa36o14crp106</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728485</id>
      <parentid>2728481</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T11:55:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-57740-10</username>
        <id>189142</id>
      </contributor>
      <comment>/* भारतातील २१ तोफांची सलामी */</comment>
      <origin>2728485</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7898" sha1="671aoit8r8fsffqta8g6ft0oc7r7328" xml:space="preserve">[[चित्र:US_Navy_070103-N-8132M-010_The_Navy_Munitions_Command,_detachment_Sewells_Point,_performs_a_21-gun_salute_at_Iowa_Point,_located_aboard_Naval_Station_Norfolk.jpg|इवलेसे|यू.एस. नेव्ही म्युनिशन कमांड, डिटेचमेंट सेवेल्स पॉईंट, काही दिवसांपूर्वी माजी अध्यक्ष गेराल्ड आर. फोर्ड यांच्या मृत्यूच्या स्मरणार्थ आयोवा पॉइंट येथे २१ तोफांची सलामी देते.]]
[[चित्र:State_Arrival_and_Dinner_for_President_Nelson_Mandela_in_1994.webm|शेवट=310|इवलेसे|दक्षिण आफ्रिकेचे राष्ट्राध्यक्ष नेल्सन मंडेला यांनी १९९४मध्ये अमेरिकेची राजधानी वॉशिंग्टन, डी.सी. येथे भेट दिली तेव्हा त्यांच्या सन्मानार्थ यूएस आर्मी हॉविट्झर्स २१ तोफांची सलामी देतात. २१ तोफांची सलामी बहुधा प्रतिष्ठित किंवा महत्त्वाच्या व्यक्तींच्या सन्मानार्थ दिली जाते.]]
'''२१ तोफांची सलामी''' हा एक लष्करी सन्मान असतो, ज्यामध्ये गोळीबाराद्वारे पारंपारिक [[तोफ|तोफांची]] सलामी दिली जाते. नौदल रीतिरिवाज जसजसे विकसित होत गेले तसतसे राज्य प्रमुखांसाठी किंवा [[सरकार]] प्रमुखांसाठी अपवादात्मक परिस्थितीत २१ तोफांचा गोळीबार केला जाऊ लागला. या सन्मानात प्राप्तकर्त्याच्या रँकनुसार तोफांची संख्या कमी होत जाते.

२१-बंदुकीची सलामी सर्वात सामान्यपणे ओळखली जाते, परंतु कोणत्याही दिलेल्या सलामीमध्ये गोळीबार केलेल्या राउंडची संख्या परिस्थितीनुसार बदलू शकते. या भिन्नतेवर परिणाम करणाऱ्या परिस्थितींमध्ये विशिष्ट प्रसंग तसेच लष्करी आणि राज्य [[अंत्यसंस्कार|अंत्यसंस्कारांच्या]] बाबतीत, सेवेची शाखा आणि ज्या व्यक्तीला सन्मान दिला जात आहे त्या व्यक्तीचा दर्जा (किंवा कार्यालय) यांचा समावेश होतो.

== भारतातील २१ तोफांची सलामी ==
[[ब्रिटिश भारत|ब्रिटिश राज]] दरम्यान, भारताने बंदुकीच्या सलामीची औपचारिक श्रेणीबद्ध प्रणाली विकसित केली. 1947 मध्ये भारतीय स्वातंत्र्याच्या वेळी, ब्रिटिश भारतामध्ये सलामीची श्रेणी खालीलप्रमाणे होती:&lt;ref name=&quot;salute2&quot;&gt;{{cite book|title=The India Office and Burma Office List: 1945|publisher=Harrison &amp; Sons, Ltd.|year=1945|pages=44–45}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
!बंदुकांची संख्या
!प्राप्तकर्ते
|-
|१०१
(शाही सलाम)
|
* भारताचा राजा-सम्राट
|-
|३१
(रॉयल सलाम)
|
* राणी-सम्राज्ञी आणि राजघराण्याचे सदस्य
* व्हाईसरॉय आणि भारताचे गव्हर्नर जनरल
|-
|२१
|
* राज्यप्रमुख
* परदेशी सार्वभौम आणि त्यांच्या कुटुंबातील सदस्य
|-
|१९
|
* सरकार प्रमुख
* पोर्तुगीज भारताचे गव्हर्नर जनरल
* राजदूत
* कमांडर-इन-चीफ, भारत (फील्ड मार्शल पद धारण केलेले)
|-
|१७
|
* मुंबई, मद्रास आणि बंगाल प्रेसिडेन्सीचे राज्यपाल
* भारतीय प्रांतांचे राज्यपाल
* फ्रेंच भारताचे राज्यपाल
* दूत असाधारण आणि मंत्री पूर्णाधिकारी
* कमांडर-इन-चीफ, भारत (जनरल पद धारण केलेले)
* अ‍ॅडमिरल, जनरल आणि एर चीफ मार्शल
|-
|१५
|
* भारतीय प्रांतांचे लेफ्टनंट-गव्हर्नर
* पूर्णाधिकारी आणि दूत
* मंत्री निवासी
* कमांडर-इन-चीफ, ईस्ट इंडीज फ्लीट

रॉयल इंडियन नेव्हीचे कमांडिंग फ्लॅग ऑफिसर (वायस-अ‍ॅडमिरल पद)

* एर ऑफिसर कमांडिंग-इन-चीफ, भारतातील हवाई दल (एर मार्शलचा दर्जा)
* लेफ्टनंट-जनरल पदासह आर्मी कमांडर
* व्हाइस-ॲडमिरल, लेफ्टनंट-जनरल आणि एर मार्शल
|-
|१३
|
* भारतीय प्रांतांचे मुख्य आयुक्त
* रहिवासी (पहिला वर्ग)
* रहिवासी (२रा वर्ग)
* रॉयल इंडियन नेव्हीचे कमांडिंग फ्लॅग ऑफिसर (रिअर-ॲडमिरल पद)
* एर ऑफिसर कमांडिंग-इन-चीफ, भारतातील हवाई दल (एर व्हाइस-मार्शल पद)
* जिल्ह्यांचे कमांडिंग मेजर जनरल
* रीअर-ॲडमिरल, मेजर-जनरल आणि एर व्हाइस-मार्शल
|-
|११
|
* राजकीय प्रतिनिधी
* कन्सल-जनरल
* प्रभारी
* ब्रिगेड कमांडर (मेजर-जनरल जर ब्रिगेडचे कमांडिंग करत असतील तर)
* कमोडोर, ब्रिगेडियर आणि एर कमोडोर
|-
|९
|
* दमणचे राज्यपाल; दीवचे राज्यपाल (पोर्तुगीज भारत)
|-
|
|}

== संदर्भ ==

[[वर्ग:लष्करी सन्मान]]
[[वर्ग:ब्रिटिश भारतीय लष्कर]]</text>
      <sha1>671aoit8r8fsffqta8g6ft0oc7r7328</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>पाकिस्तान क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रेलिया दौरा, २००९-१०</title>
    <ns>0</ns>
    <id>308541</id>
    <revision>
      <id>2728330</id>
      <parentid>2300292</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T19:37:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>130355</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>2728330</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25525" sha1="3kv09ecijtx5rmpq42lwb5rng07rhk5" xml:space="preserve">{{Infobox cricket tour
| series_name              = पाकिस्तान क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रेलिया दौरा, २००९-१०
| team1_image              = Flag of Pakistan.svg
| team1_name               = पाकिस्तान
| team2_image              = Flag of Australia.svg
| team2_name               = ऑस्ट्रेलिया
| from_date                = १९ डिसेंबर २००९
| to_date                  = ५ फेब्रुवारी २०१०
| team1_captain            = [[मोहम्मद युसूफ]]&lt;br /&gt;[[शाहिद आफ्रिदी]] (पाचवा सामना)&lt;br /&gt;[[शोएब मलिक]] (टी२०आ)
| team2_captain            = [[रिकी पाँटिंग]]&lt;br /&gt;[[मायकेल क्लार्क]] (टी२०आ)
| no_of_tests              = 3
| team1_tests_won          = 0
| team2_tests_won          = 3
| team1_tests_most_runs    = [[सलमान बट]] (२८०)
| team2_tests_most_runs    = [[रिकी पाँटिंग]] (३७८)
| team1_tests_most_wickets = [[मोहम्मद आसिफ]] (१३)
| team2_tests_most_wickets = नॅथन हॉरिट्झ (१८)
| player_of_test_series    = [[शेन वॉटसन]] (ऑस्ट्रेलिया)
| no_of_ODIs               = 5
| team1_ODIs_won           = 0
| team2_ODIs_won           = 5
| team1_ODIs_most_runs     = [[उमर अकमल]] (१८७)
| team2_ODIs_most_runs     = [[कॅमेरॉन व्हाइट]] (२४५)
| team1_ODIs_most_wickets  = [[मोहम्मद आसिफ]] (६)&lt;br /&gt;[[शाहिद आफ्रिदी]] (६)&lt;br /&gt;नावेद-उल-हसन (६)
| team2_ODIs_most_wickets  = [[क्लिंट मॅके]] (१४)
| player_of_ODI_series     = रायन हॅरिस (ऑस्ट्रेलिया)
| no_of_twenty20s               = 1
| team1_twenty20s_won           = 0
| team2_twenty20s_won           = 1
| team1_twenty20s_most_runs     = [[कामरान अकमल]] (६४)
| team2_twenty20s_most_runs     = [[डेव्हिड हसी]] (४०)
| team1_twenty20s_most_wickets  = [[उमर गुल]] (३)
| team2_twenty20s_most_wickets  = [[शॉन टेट]] (३)
| player_of_twenty20_series     = [[शॉन टेट]] (ऑस्ट्रेलिया)
}}
पाकिस्तान क्रिकेट संघाने १९ डिसेंबर २००९ ते ५ फेब्रुवारी २०१० या कालावधीत ३ सामन्यांची कसोटी मालिका, ५ सामन्यांची एकदिवसीय मालिका आणि १ टी-२० आंतरराष्ट्रीय सामन्यासाठी ऑस्ट्रेलियाचा दौरा केला.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.cricinfo.com/ausvpak09/content/series/406184.html?template=fixtures|title=Fixtures, Schedule: Pakistan tour of Australia 2009–10|publisher=Cricinfo|access-date=6 January 2010}}&lt;/ref&gt;

अंतिम एकदिवसीय सामन्यादरम्यान, स्टँड-इन कर्णधार, शाहिद आफ्रिदी, एका कथित बॉल टॅम्परिंग घटनेत सामील होता, जेव्हा तो क्रिकेटचा चेंडू चावताना दिसला.&lt;ref name=&quot;bbc sport&quot;&gt;{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/cricket/8489950.stm |title=Australia complete one-day series sweep over Pakistan |access-date=31 January 2010 |work=bbc.co.uk | date=31 January 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;metro&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.metro.co.uk/sport/811071-controversy-mars-australia-win |title=Controversy mars Australia win |access-date=31 January 2010 |work=metro.co.uk}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;theaustralian&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.theaustralian.com.au/news/sport/shahid-afridi-in-ball-tampering-scandal-during-wild-night-at-the-waca/story-e6frg7mf-1225825270861 |title=Shahid Afridi in ball-tampering scandal during wild night at the WACA |access-date=31 January 2010 |work=theaustralian.com.au}} {{मृत दुवा|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; सामना संपल्यानंतर त्याला मॅच रेफरीने लगेच बोलावले. तेथे आफ्रिदीने बॉल टॅम्परिंगचा गुन्हा कबूल केला आणि त्याच्यावर दोन ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय सामन्यांवर बंदी घालण्यात आली.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.cricinfo.com/ausvpak09/content/current/story/446437.html|title=Afridi banned for two T20s for ball-tampering|date=31 January 2010|publisher=Cricinfo|access-date=31 January 2010}}&lt;/ref&gt;

ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय दरम्यान, ऑस्ट्रेलियन वेगवान गोलंदाज शॉन टेटने ऑस्ट्रेलियामध्ये (१६०.७ किमी/ता) रेकॉर्ड केलेली सर्वात वेगवान चेंडू टाकली.&lt;ref name=&quot;bbc sport: 2020&quot;&gt;{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/cricket/8500280.stm |title=Australia beat Pakistan in thrilling Twenty20 match |access-date=6 February 2010 |work=bbc.co.uk | date=5 February 2010}}&lt;/ref&gt; पहिल्या षटकाच्या दुसऱ्या चेंडूवर टेटने हा पराक्रम केला. ब्रेट ली आणि शोएब अख्तर यांच्यानंतर रेकॉर्ड केलेली ती तिसरी सर्वात जलद वितरण देखील आहे.&lt;ref name=&quot;bbc sport: 2020&quot;/&gt;

ऑस्ट्रेलियाने कसोटी मालिका ३-०, एकदिवसीय मालिका ५-० आणि एकमेव टी-२० जिंकून क्लीन स्वीप नोंदवला.

या दौऱ्यादरम्यान, कर्णधार मोहम्मद युसूफ माजी कर्णधार युनूस खान आणि शोएब मलिक यांच्यासोबत सत्ता संघर्षात सामील असल्याची अटकळ पसरली होती आणि संघाचे मनोबल कमी होते.

या दौऱ्यानंतर, पाकिस्तान क्रिकेट बोर्डाने चौकशी केली आणि युसूफ आणि युनिस यांची भविष्यात देशासाठी निवड केली जाणार नाही असे जाहीर केले, आजीवन बहिष्काराचा अर्थ लावला आणि मलिक आणि राणा नावेद-उल-हसन यांच्यावर प्रत्येकी एक वर्षाची बंदी घातली. आफ्रिदी आणि बंधू उमर आणि कामरान अकमल या सर्वांना दंड ठोठावण्यात आला आणि सहा महिन्यांसाठी प्रोबेशनवर ठेवण्यात आले.&lt;ref name=&quot;ban&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.cricinfo.com/pakistan/content/current/story/451392.html|title=Rana, Malik get one-year bans, Younis and Yousuf axed from teams|date=10 March 2010|publisher=Cricinfo|access-date=10 March 2010}}&lt;/ref&gt; दुसऱ्या कसोटीनंतर कामरानला वगळण्यात आले होते कारण त्याने दुसऱ्या कसोटीत झेल सोडले होते, परंतु त्याने निर्णयाच्या विरोधात बोलले आणि त्याला वगळले नाही असा आग्रह धरला, तर उमरवर एकजुटीने संपावर जाण्याच्या प्रयत्नात दुखापतीचे खोटे सांगून व्यत्यय आणल्याचा आरोप होता.

==कसोटी मालिका==

===पहिली कसोटी===
{{Test match
| date = २६ – ३० डिसेंबर २००९
| team1 = {{cr-rt|AUS}}
| team2 = {{cr|PAK}}
| score-team1-inns1 = ४५४/५[[घोषणा आणि जप्ती|घोषित]] (१२८ षटके)
| runs-team1-inns1 = [[सायमन कॅटिच]] ९८ (२२६)
| wickets-team1-inns1 = [[मोहम्मद आसिफ]] २/८६ (२७ षटके)
| score-team2-inns1 =  २५८ (९९ षटके)
| runs-team2-inns1 = [[मिसबाह-उल-हक]] ६५[[नाबाद|*]] (१२०)
| wickets-team2-inns1 = [[मिचेल जॉन्सन]] ३/३६ (२२ षटके)
| score-team1-inns2 = २२५/८[[घोषणा आणि जप्ती|घोषित]] (७३.१ षटके)
| runs-team1-inns2 = [[शेन वॉटसन]] १२०[[नाबाद|*]] (२२०)
| wickets-team1-inns2 = [[मोहम्मद अमीर]] ५/७९ (२४ षटके)
| score-team2-inns2 = २५१ (७२ षटके)
| runs-team2-inns2 = [[मोहम्मद युसूफ]] ६१ (१४०)
| wickets-team2-inns2 =  नॅथन हॉरिट्झ ५/१०१ (२४ षटके)
| result = ऑस्ट्रेलिया १७० धावांनी विजयी 
| venue = [[मेलबर्न क्रिकेट ग्राउंड]], [[मेलबर्न]]&lt;br&gt;उपस्थिती: ६०,००० (दिवस १), ४०,००० (दिवस २), ३७,००० (दिवस ३)
| umpires = [[बिली डॉक्ट्रोव्ह]] (वेस्ट इंडीज) आणि रुडी कोर्टझेन (दक्षिण आफ्रिका)
| motm = [[शेन वॉटसन]] (ऑस्ट्रेलिया)
| report = [http://www.cricinfo.com/ausvpak09/engine/match/406199.html धावफलक]
| toss = ऑस्ट्रेलियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला
}}

===दुसरी कसोटी===
{{Test match
| date = ३ – ७ जानेवारी २०१०
| team2 = {{cr|PAK}}
| team1 = {{cr-rt|AUS}}
| score-team1-inns1 =  १२७ (४४.२ षटके)
| runs-team1-inns1 = [[मिचेल जॉन्सन]] ३८ (५७)
| wickets-team1-inns1 = [[मोहम्मद आसिफ]] ६/४१ (२० षटके)
| score-team2-inns1 = ३३३ (९६.५ षटके)
| runs-team2-inns1 = [[सलमान बट]] ७१ (१६४)
| wickets-team2-inns1 = [[डग बोलिंगर]] ४/७२ (२१.५ षटके)
| score-team1-inns2 = ३८१ (१२५.४ षटके)
| runs-team1-inns2 = [[मायकेल हसी]] १३४[[नाबाद|*]] (२८४)
| wickets-team1-inns2 = [[दानिश कनेरिया]] ५/१५१ (४७.५ षटके)
| score-team2-inns2 = १३९ (३८ षटके)
| runs-team2-inns2 =  [[उमर अकमल]] ४९ (८१)
| wickets-team2-inns2 = नॅथन हॉरिट्झ ५/५३ (१२ षटके)
| result = ऑस्ट्रेलियाने ३६ धावांनी विजय मिळवला
| venue = [[सिडनी क्रिकेट ग्राउंड]], [[सिडनी]], ऑस्ट्रेलिया
| umpires =  [[अशोका डी सिल्वा]] (श्रीलंका) आणि [[बिली डॉक्ट्रोव्ह]] (वेस्ट इंडीज)
| motm = [[मायकेल हसी]] (ऑस्ट्रेलिया)
| report = [http://www.cricinfo.com/ausvpak09/engine/match/406200.html धावफलक]
| toss = ऑस्ट्रेलियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला
| rain = पावसामुळे पहिल्या दिवसाचा खेळ सुरू होण्यास उशीर झाला
*''खराब प्रकाशामुळे पहिल्या दिवशी खेळ लवकर संपला''
*''पहिल्या दिवशी गमावलेली षटके भरून काढण्यासाठी अर्धा तास लवकर खेळ सुरू झाला''
}} 

===तिसरी कसोटी===
{{Test match
| date = १४ – १८ जानेवारी २०१०
| team1 = {{cr-rt|AUS}}
| team2 = {{cr|PAK}}
| score-team1-inns1 = ५१९/८[[घोषणा आणि जप्ती|घोषित]] (१४२.५ षटके)
| runs-team1-inns1 = [[रिकी पाँटिंग]] २०९ (३५४)
| wickets-team1-inns1 = [[दानिश कनेरिया]] ३/१८९ (४२.५ षटके)
| score-team2-inns1 = ३०१ (१०५.४ षटके)
| runs-team2-inns1 = [[सलमान बट]] १०२ (२३४)
| wickets-team2-inns1 = [[सायमन कॅटिच]] ३/३४ (१० षटके)
| score-team1-inns2 = २१९/५[[घोषणा आणि जप्ती|घोषित]] (४८.४ षटके)
| runs-team1-inns2 = [[सायमन कॅटिच]] १०० (१३८)
| wickets-team1-inns2 = [[शोएब मलिक]] २/१६ (३.४ षटके)
| score-team2-inns2 = २०६ (८६.२ षटके)
| runs-team2-inns2 = खुर्रम मंजूर ७७ (२३९)
| wickets-team2-inns2 = [[पीटर सिडल]] ३/२५ (१५.२ षटके)
| result = ऑस्ट्रेलियाने २३१ धावांनी विजय मिळवला
| venue = [[बेलेरिव्ह ओव्हल]], [[होबार्ट]], ऑस्ट्रेलिया
| umpires = [[अशोका डी सिल्वा]] (श्रीलंका) आणि रुडी कोर्टझेन (दक्षिण आफ्रिका)
| motm = [[रिकी पाँटिंग]] (ऑस्ट्रेलिया)
| report = [http://www.cricinfo.com/ausvpak09/engine/match/406201.html धावफलक]
| toss = ऑस्ट्रेलियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला
| rain = सर्फराज अहमदने पाकिस्तानकडून कसोटी पदार्पण केले.
*''मायकेल क्लार्क आणि रिकी पाँटिंग यांनी पाकिस्तानविरुद्ध सर्वोच्च (३५२ धावा) भागीदारी केली.''
*''बेलेरिव्ह ओव्हल येथे झालेल्या कसोटी सामन्यात रिकी पाँटिंगने पहिले द्विशतक झळकावले.''
*''चौथ्या दिवशी पावसामुळे खेळ लवकर संपला.''
}}

==एकदिवसीय मालिका==

===पहिला सामना===
{{Limited overs matches
| date = २२ जानेवारी २०१०
| time = १३:२५
| daynight = yes
| team1 = {{cr-rt|PAK}}
| score1 = २७४ (४९.४ षटके)  
| score2 = २७५/५ (४८.३ षटके)
| team2 = {{cr|AUS}}
| runs1 = [[सलमान बट]] ७२ (८१)
| wickets1 = [[शेन वॉटसन]] ४/३६ (१० षटके)
| runs2 = [[कॅमेरॉन व्हाइट]] १०५ (८८)
| wickets2 = [[मोहम्मद अमीर]] १/२९ (९ षटके) 
| result = ऑस्ट्रेलिया ५ गडी राखून विजयी 
| report = [http://www.cricinfo.com/ausvpak09/engine/match/406202.html धावफलक]
| venue = [[ब्रिस्बेन क्रिकेट ग्राउंड]], [[ब्रिस्बेन]], ऑस्ट्रेलिया
| umpires = [[अशोका डी सिल्वा]] (श्रीलंका) आणि [[रॉड टकर]] (ऑस्ट्रेलिया)
| motm = [[कॅमेरॉन व्हाइट]] (ऑस्ट्रेलिया)
| toss = पाकिस्तानने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला.
}}

===दुसरा सामना===
{{Limited overs matches
| date = २४ जानेवारी २०१०
| time = १४:२५
| daynight = yes
| team1 = {{cr-rt|AUS}}
| score1 = २६७/६ (५० षटके) 
| score2 = १२७ (३७.३ षटके)
| team2 = {{cr|PAK}}
| runs1 = [[शेन वॉटसन]] ६९ (७१)
| wickets1 = [[मोहम्मद अमीर]] ३/५३ (९ षटके)
| runs2 = [[मोहम्मद युसूफ]] ५८ (९४)
| wickets2 = [[क्लिंटन मॅके]] ३/१५ (७.३ षटके)
| result = ऑस्ट्रेलियाने १४० धावांनी विजय मिळवला
| report = [http://www.cricinfo.com/ausvpak09/engine/match/406203.html धावफलक]
| venue = [[सिडनी क्रिकेट ग्राउंड]], [[सिडनी]], ऑस्ट्रेलिया
| umpires = [[अशोका डी सिल्वा]] (श्रीलंका) आणि [[रॉड टकर]] (ऑस्ट्रेलिया)
| motm = [[शेन वॉटसन]] (ऑस्ट्रेलिया)
| toss = पाकिस्तानने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला.
}}

===तिसरा सामना===
{{Limited overs matches
| date = २६ जानेवारी २०१०
| time = १३:५५
| daynight = yes
| team1 = {{cr-rt|AUS}}
| score1 = २८६/६ (५० षटके) 
| score2 = २४६ (४७.४ षटके)
| team2 = {{cr|PAK}}
| runs1 = [[शॉन मार्श]] ८३ (११३)
| wickets1 = नावेद-उल-हसन २/५७ (१० षटके)
| runs2 = [[उमर अकमल]] ५९ (७६)
| wickets2 = रायन हॅरिस ५/४३ (१० षटके)
| result = ऑस्ट्रेलियाने ४० धावांनी विजय मिळवला.
| report = [http://www.cricinfo.com/ausvpak09/engine/match/406204.html धावफलक]
| venue = अ‍ॅडलेड ओव्हल, अ‍ॅडलेड, ऑस्ट्रेलिया
| umpires = [[अशोका डी सिल्वा]] (श्रीलंका) आणि [[सायमन टॉफेल]] (ऑस्ट्रेलिया)
| motm = रायन हॅरिस (ऑस्ट्रेलिया)
| toss = ऑस्ट्रेलियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला.
}}

===चौथा सामना===
{{Limited overs matches
| date = २९ जानेवारी २०१०
| time = १२:२०
| daynight = yes
| team1 = {{cr-rt|AUS}}
| score1 = २७७/८ (५० षटके)
| score2 = १४२ (३७.५ षटके)
| team2 = {{cr|PAK}}
| runs1 = [[मायकेल हसी]] ६७ (७५)
| wickets1 = [[मोहम्मद आसिफ]] ३/४२ (१० षटके)
| runs2 = [[उमर अकमल]] ३८ (६०)
| wickets2 = रायन हॅरिस ५/१९ (९.५ षटके)
| result = ऑस्ट्रेलियाने १३५ धावांनी विजय मिळवला
| report = [http://www.cricinfo.com/ausvpak09/engine/match/406205.html धावफलक]
| venue = वेस्टर्न ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट असोसिएशन ग्राउंड, [[पर्थ]], ऑस्ट्रेलिया
| umpires = [[अशोका डी सिल्वा]] (श्रीलंका) आणि [[रॉड टकर]] (ऑस्ट्रेलिया)
| motm = रायन हॅरिस (ऑस्ट्रेलिया)
| toss = ऑस्ट्रेलियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला.
}}

===पाचवा सामना===
{{Limited overs matches
| date = ३१ जानेवारी २०१०
| time = १२:२०
| daynight = yes
| team1 = {{cr-rt|PAK}}
| score1 =  २१२ (४९.३ षटके)
| score2 =  २१३/८ (४९.२ षटके)
| team2 = {{cr|AUS}}
| runs1 = [[उमर अकमल]] ६७ (१०२)
| wickets1 = [[क्लिंटन मॅके]] ४/३५ (९.३ षटके)
| runs2 = [[रिकी पाँटिंग]] ५५ (७८)
| wickets2 = [[शाहिद आफ्रिदी]] २/३१ (१० षटके)
| result = ऑस्ट्रेलियाने २ गडी राखून विजय मिळवला
| report = [http://www.cricinfo.com/ausvpak09/engine/current/match/406206.html धावफलक]
| venue = वेस्टर्न ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट असोसिएशन ग्राउंड, [[पर्थ|पर्थ]], ऑस्ट्रेलिया
| umpires = [[अशोका डी सिल्वा]] (श्रीलंका) आणि पॉल रीफेल (ऑस्ट्रेलिया)
| motm = [[क्लिंटन मॅके]] (ऑस्ट्रेलिया)
| toss = पाकिस्तानने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला.
| rain = मोहम्मद युसूफच्या गुडघ्याला दुखापत झाल्यानंतर शाहिद आफ्रिदी कर्णधारपदी विराजमान झाला आहे.
*''बॉल टॅम्परिंगच्या घटनेनंतर आफ्रिदीवर दोन टी२०आ सामन्यांची बंदी घालण्यात आली होती.''
*''खालिद लतीफला खेळपट्टीवर आक्रमण करणारा अपघात झाला''
}}

==ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय मालिका==
{{Limited overs matches
| date = ५ फेब्रुवारी २०१०
| time = १९:३५
| daynight = yes
| team1 = {{cr-rt|AUS}}
| score1 = १२७ (१८.४ षटके)
| score2 = १२५/९ (२० षटके)
| team2 = {{cr|PAK}}
| runs1 = [[डेव्हिड हसी]] ४० (३१)
| wickets1 = [[उमर गुल]] ३/२० (३.४ षटके)
| runs2 = [[कामरान अकमल]] ६४ (३३)
| wickets2 = [[शॉन टेट]] ३/१३ (४ षटके)
| result = ऑस्ट्रेलियाने २ धावांनी विजय मिळवला
| report = [http://www.cricinfo.com/ausvpak09/engine/match/406207.html धावफलक]
| venue = [[मेलबर्न क्रिकेट ग्राउंड]], [[मेलबर्न]], ऑस्ट्रेलिया
उपस्थिती: ६०,१००
| umpires = पॉल रीफेल (ऑस्ट्रेलिया) आणि [[रॉड टकर]] (ऑस्ट्रेलिया)
| motm = [[शॉन टेट]] (ऑस्ट्रेलिया)
| toss = ऑस्ट्रेलियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला.
| rain = ट्रॅव्हिस बिर्ट आणि स्टीव्ह स्मिथ यांनी ऑस्ट्रेलियासाठी टी२० पदार्पण केले आणि इम्रान फरहतने पाकिस्तानसाठी टी२० पदार्पण केले.
*''ऑस्ट्रेलियन वेगवान गोलंदाज शॉन टेटने ऑस्ट्रेलियामध्ये (१६०.७ किमी/तास) रेकॉर्ड केलेला सर्वात वेगवान चेंडू टाकला.''
}}

==संदर्भ==
{{संदर्भयादी}} 

[[वर्ग:पाकिस्तान क्रिकेट संघाचे ऑस्ट्रेलिया दौरे]]
[[वर्ग:इ.स. २०१० मधील क्रिकेट]]
[[वर्ग:इ.स. २००९ मधील क्रिकेट]]</text>
      <sha1>3kv09ecijtx5rmpq42lwb5rng07rhk5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>प्राइसवॉटरहाउसकूपर्स</title>
    <ns>0</ns>
    <id>320784</id>
    <revision>
      <id>2728334</id>
      <parentid>2691567</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T21:11:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>130355</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>2728334</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11073" sha1="sztwsqg4whvmusriifdeewpca2f1b61" xml:space="preserve">'''प्राइसवॉटरहाउसकूपर्स''' हा '''PwC''' ब्रँड अंतर्गत भागीदारी म्हणून कार्यरत असलेल्या कंपन्यांचा आंतरराष्ट्रीय व्यावसायिक सेवा ब्रँड आहे. हे जगातील दुसरे सर्वात मोठे व्यावसायिक सेवा नेटवर्क आहे &lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|last=Dakers|first=Marion|url=https://www.telegraph.co.uk/business/2016/10/04/deloitte-overtakes-pwc-as-worlds-biggest-accountant/|title=Deloitte overtakes PwC as world's biggest accountant|date=4 October 2016|work=The Telegraph|access-date=24 November 2016|url-access=limited}}&lt;/ref&gt; आणि डेलॉइट, अर्न्स्ट अँड यंग आणि केपीएमजी सोबत बिग फोर अकाउंटिंग फर्मपैकी एक मानले जाते. &lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|url=http://www.accountingverse.com/articles/big-4-accounting-firms.html|title=Big 4 Accounting Firms – Who They Are, Facts and Information|work=accountingverse.com|language=en-US|access-date=25 May 2017|archive-date=2018-12-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20181215132842/https://www.accountingverse.com/articles/big-4-accounting-firms.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

प्राइसवॉटरहाउसकूपर्स कंपन्या १५७ देशांमध्ये आहेत, ७४२ ठिकाणी, २,८४,००० लोक आहेत.  २०१९ पर्यंत, २६% कर्मचारी [[अमेरिका (खंड)|अमेरिका]], २६% [[आशिया]], ३२% [[पश्चिम युरोप]] आणि ५% [[मध्यपूर्व|मध्य पूर्व]] आणि [[आफ्रिका|आफ्रिकेत]] आधारित होते. &lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|url=https://www.pwc.com/gx/en/about/global-annual-review-2019/people.html|title=Revenues|work=PwC|language=en|access-date=29 April 2020}}&lt;/ref&gt; कंपनीचा जागतिक महसूल आर्थिक वर्ष २०१९ मध्ये $४२.४ अब्ज होता, ज्यापैकी $१७.४ अब्ज त्याच्या अॅश्युरन्स सरावाने, $१०.७ अब्ज त्याच्या कर आणि कायदेशीर सरावाने आणि $१४.४ अब्ज त्याच्या सल्लागार सरावाने व्युत्पन्न झाले. &lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|url=https://www.pwc.com/gx/en/about/global-annual-review-2019/revenues.html|title=Revenues|publisher=PricewaterhouseCoopers|language=en|access-date=29 April 2020}}&lt;/ref&gt;

कूपर्स आणि लायब्रँड आणि प्राइस वॉटरहाऊस या दोन अकाउंटिंग फर्म्समधील विलीनीकरणाद्वारे १९९८ मध्ये तिच्या अलीकडील वास्तविक स्वरूपातील फर्मची निर्मिती झाली.  दोन्ही कंपन्यांचा इतिहास १९व्या शतकातील आहे. सप्टेंबर २०१० मध्ये रीब्रँडिंग प्रयत्नांचा एक भाग म्हणून ट्रेडिंग नाव प्राइसवॉटरहाउसकूपर्स (स्टाइलाइज्ड '''p ''w'' c''' ) असे लहान केले गेले. &lt;ref name=&quot;branding2010&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|last=Sinclair|first=Lara|url=http://www.theaustralian.com.au/business/media/logo-puts-case-first-and-last/story-e6frg996-1225926437285|title=Logo puts case first and last|date=20 September 2010|work=The Australian|access-date=27 September 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20150415092454/http://www.theaustralian.com.au/business/media/logo-puts-case-first-and-last/story-e6frg996-1225926437285|archive-date=2015-04-15|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

'''प्राइसवॉटरहाऊस कूपर्स इंटरनॅशनल लिमिटेड''', [[लंडन]], इंग्लंड येथे स्थित आहे, &lt;ref name=&quot;gov.uk&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://beta.companieshouse.gov.uk/company/03590073|title=PricewaterhouseCoopers International Limited|website=Companies House|access-date=23 July 2020}}&lt;/ref&gt; कंपन्यांच्या जागतिक नेटवर्कसाठी समन्वय साधणारी संस्था आहे. हे जागतिक ब्रँडचे व्यवस्थापन करते आणि जोखीम, गुणवत्ता आणि धोरण यासारख्या क्षेत्रांमध्ये एक सामान्य आणि समन्वित दृष्टीकोन तयार करण्यासाठी धोरणे आणि पुढाकार विकसित करते.
[[चित्र:Edwin_Waterhouse_c1907.jpg|इवलेसे| एडविन वॉटरहाऊस सी. १९०७]]

== माजी विद्यार्थी ==

* एड बास्टियन - [[डेल्टा एर लाइन्स|डेल्टा एर लाईन्सचे]] सीईओ &lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.bmindstoday.com/pwcs-20th-ceo-survey-edward-bastian-of-delta-air-lines/|title=PwC's 20th CEO Survey: Edward Bastian of Delta Air Lines|last=Rao|first=K S|website=www.bmindstoday.com|language=en-GB|access-date=7 May 2017|archive-date=2022-12-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20221222055022/https://www.bmindstoday.com/pwcs-20th-ceo-survey-edward-bastian-of-delta-air-lines/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* माईक डूली – लेखक, वक्ता आणि उद्योजक &lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|url=http://www.horizonspeakers.com/speakers/mike-dooley|title=Mike Dooley|language=en-US|access-date=7 May 2017|archive-date=2019-04-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20190418014413/http://www.horizonspeakers.com/speakers/mike-dooley|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* टोनी हॅरिंग्टन – मिंटर एलिसनचे माजी सीईओ &lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.minterellison.com/people/tony_harrington/|title=Harrington AM, Tony – Meet MinterEllison|website=www.minterellison.com|access-date=7 May 2017}}&lt;/ref&gt;
* फिल नाइट – [[नाइके|Nike, Inc]] चे संस्थापक. &lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://old.seattletimes.com/html/businesstechnology/2002095212_nike19.html|title=The Seattle Times: Business &amp; Technology: Nike's Phil Knight resigns as CEO|website=old.seattletimes.com|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20170513073421/http://old.seattletimes.com/html/businesstechnology/2002095212_nike19.html|archive-date=13 May 2017|access-date=10 May 2017}}&lt;/ref&gt;
* तानोह क्पसाग्नॉन - [[नॅशनल फुटबॉल लीग|नॅशनल फुटबॉल लीगच्या]] [[कॅन्सस सिटी चीफ्स|कॅन्सस सिटी चीफ्ससाठी]] [[अमेरिकन फुटबॉल]] बचावात्मक शेवट &lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|url=https://eu.usatoday.com/story/sports/nfl/draft/2017/04/17/tanoh-kpassagnon-villanova-nfl-draft-2017/100573976/|title=Villanova's Tanoh Kpassagnon making name for himself with NFL draft rise|date=18 April 2017|work=USA Today|access-date=31 January 2020}}&lt;/ref&gt;
* रिचर्ड जे. क्रेमर - गुडइयर टायर आणि रबर कंपनीचे अध्यक्ष, अध्यक्ष आणि सीईओ &lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://corporate.goodyear.com/en-US/about/leadership/richard-kramer.html|title=Richard J. Kramer {{!}} Goodyear Corporate|website=corporate.goodyear.com|language=en|access-date=7 May 2017}}&lt;/ref&gt;
* इयान पॉवेल – कॅपिटा चे अध्यक्ष, एक आउटसोर्सिंग कंपनी &lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|url=https://www.telegraph.co.uk/business/2016/12/30/former-pwc-boss-knighted-new-years-honours/|title=Former PwC boss knighted in New Year's honours|work=The Telegraph|language=en-GB|access-date=7 May 2017}}&lt;/ref&gt;
* ब्रायन रोश - न्यू झीलंड व्यवसाय कार्यकारी &lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|last=Laing|first=Doug|url=https://www.nzherald.co.nz/hawkes-bay-today/news/article.cfm?c_id=1503462&amp;objectid=11775565|title=New knight grew up in Hastings|date=1 January 2017|work=[[Hawke's Bay Today]]|language=en-NZ|issn=1170-0777|access-date=13 June 2019|archive-date=2020-04-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20200403212811/https://www.nzherald.co.nz/hawkes-bay-today/news/article.cfm?c_id=1503462&amp;objectid=11775565|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* दिव्या सूर्यदेवरा – [[जनरल मोटर्स|जनरल मोटर्सचे]] CFO &lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.cnbc.com/2018/06/14/meet-general-motors-new-39-year-old-cfo-dhivya-suryadevara.html|title=GM's new 39-year-old CFO Dhivya Suryadevara is making history|last=Churchill|first=Lexi|date=15 June 2018|website=CNBC|language=en|access-date=27 October 2019}}&lt;/ref&gt;
* ब्रॅड टिल्डन - सीईओ आणि [[अलास्का एरलाइन्स|अलास्का एरलाइन्सचे]] अध्यक्ष &lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.bizjournals.com/seattle/print-edition/2015/12/18/brad-tilden-the-aw-shucks-leader-of-alaska.html|title=Brad Tilden: The 'aw shucks' leader of Alaska Airlines|last=Wilhelm|first=Steve|date=18 December 2015|website=www.bizjournals.com|access-date=7 May 2017}}&lt;/ref&gt;
* वेंडेल वीक्स – कॉर्निंग इंकचे अध्यक्ष &lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.alumni.hbs.edu/stories/Pages/story-bulletin.aspx?num=3991|title=Wendell P. Weeks, MBA 1987 – Alumni – Harvard Business School|access-date=7 May 2017}}&lt;/ref&gt;

== संदर्भ ==

[[वर्ग:आउटसोर्सिंग]]
[[वर्ग:लंडनमधील कंपन्या]]</text>
      <sha1>sztwsqg4whvmusriifdeewpca2f1b61</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>भारतातील हत्याकांडांची आणि दंगलींची यादी</title>
    <ns>0</ns>
    <id>338212</id>
    <revision>
      <id>2728367</id>
      <parentid>2711386</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T00:34:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>130355</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>2728367</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="93578" sha1="eqpqvehco17dg8jqb60oq34nqjolgqp" xml:space="preserve">हत्याकांड म्हणजे एका गटाच्या सदस्यांची दुसऱ्या अधिक शक्तिशाली गटाच्या एक किंवा अधिक सदस्यांनी जाणीवपूर्वक केलेली कत्तल. हत्याकांड हे अविवेकी किंवा अत्यंत पद्धतशीर असू शकते. हत्याकांड ही एकाच वेळी झालेली घटना मानेली जाते. ती विस्तारित लष्करी मोहीम किंवा युद्धादरम्यान घडलेली घटना असू शकते. हत्याकांड हे लढाईपासून वेगळे असते. लढाईमध्ये विरोधी पक्ष एकमेकांशी लढतात. जेव्हा एक बाजू शरणागती पत्करते किंवा लढण्याची क्षमता गमावते तेव्हा लगेचच त्याचे परिणाम दिसून येतात. हत्याकांडामध्ये विजयी गट त्यांच्या विरोधकांना ठार मारणे चालूच ठेवते.

खालील यादी पुर्ण नाही. यात काही नोंदी गहाळ असू शकतात. 

== युरोपियन वसाहतींपूर्वी ==
{| class=&quot;sortable wikitable&quot; style=&quot;font-size:90%;&quot;
!नाव/ठिकाण
! तारीख
! स्थान
! '''गुन्हेगार'''
! मृतांची संख्या
! नोंदी
! संदर्भ
|-
| चित्तोडगडचा वेढा (१३०३)
| १३०३
| [[चित्तोडगढ|चित्तोड]], गुहिला राज्य
|{{Flagicon image|Delhi Sultanate Flag.svg}} [[दिल्ली सल्तनत]]
| ३०,००० हिंदू
| [[अमीर खुस्रो|अमीर खुसरोच्या]] म्हणण्यानुसार [[अल्लाउद्दीन खिलजी|अलाउद्दीन खल्जीने]] चितोडला वेढा घालून ३०,००० लोकांची कत्तल करण्याचा आदेश दिला.
| &lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|last=Barua|first=Pradeep|url=https://books.google.com/books?id=FIIQhuAOGaIC&amp;q=khilji+chittor+30%2C000&amp;pg=PA30|title=The State at War in South Asia|date=January 2005|publisher=University of Nebraska Press|isbn=0803213441|pages=30, 317}}&lt;/ref&gt;
|-
| गाराचा नरसंहार (१५६०)
| १५६० हिंदू
| गारहा-कटंगा राज्य (आताचा [[नरसिंहपूर जिल्हा|नरसिंगपूर जिल्हा]] )
|[[चित्र:Flag_of_the_Mughal_Empire.png|25x25अंश]] [[मुघल साम्राज्य]]
| ४०,००० हिंदू
| अकबराने गऱ्हामध्ये हिंदूंचा कत्तल करण्याचा आदेश दिला
| &lt;ref&gt;{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=-Nw0DQAAQBAJ&amp;pg=PT1090|title=The SAGE Encyclopedia of War: Social Science Perspectives|last=Paul Joseph|date=15 June 2016|publisher=SAGE Publications|isbn=9781483359915|quote=Akbar, in the early years of his reign, ordered a massacre of Hindus in Garha in 1560 CE}}&lt;/ref&gt;
|-
| चित्तोडगडचा वेढा (१५६८)
| फेब्रुवारी १५६८
| [[चित्तोडगढ किल्ला|चित्तोड किल्ला]]
|[[चित्र:Flag_of_the_Mughal_Empire.png|25x25अंश]] [[मुघल साम्राज्य]]
| ३०,००० हिंदू
| अकबराने चित्तोडमध्ये ३०,००० गैर-लढाऊ लोकांच्या सामान्य हत्याकांडाचे आदेश दिले आणि अनेकांना कैदी म्हणून घेतले.
| &lt;ref&gt;{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=qqd1RAAACAAJ|title=A History of Rajasthan (PB)|last=Rima Hooja|date=2006|publisher=Rupa &amp; Company|isbn=978-81-291-1501-0|page=463|language=en|quote=The subsequent sack of Chittor was accompanied by a massacre of the surviving populace of some 30,000 non-combatantsmany of whom were peasants from surrounding areas who had sought shelter within the fort}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=qDxuAAAAMAAJ|title=Mughal Religious Policies, the Rajputs &amp; the Deccan|last=Satish Chandra|date=1993|publisher=Vikas Publishing House|isbn=978-0-7069-6385-4|page=21|language=en|quote=Exaspered by the stiffness of the resistance, Akbar ordered a general massacre in the course of which about 30,000 persons were killed including the defenders and a large number of peasants who had taken shelter in the fort. A large number of people were taken prisoners}}&lt;/ref&gt;
|-
| तैमुरीद सैन्याने गुलामांची फाशी
| १३९८
| लोणी, गाझियाबाद ,
{{Flagicon image|Delhi Sultanate Flag.svg}} [[दिल्ली सल्तनत]]
|{{Flagicon image|Timurid.svg}} [[तैमुरीड साम्राज्य]]
| १,००,००० हिंदू कैदी
| [[तैमूरलंग|तैमूर द लेम]], दिल्लीची लढाई सुरू होण्यापूर्वी, त्याच्या लक्षात आले की त्याची लुटमार आणि पकडले गेलेले गुलाम जे त्याच्या दिल्लीच्या कूच दरम्यान जप्त केले गेले होते ते मोठ्या प्रमाणात वाढले आहे. एवढ्या मोठ्या गटाशी लढणे अवघड आणि धोकादायक दोन्ही होते म्हणून [[दिल्ली|दिल्लीवर]] हल्ला करण्यापूर्वी बंड टाळण्यासाठी त्यांनी पकडलेल्या १,००,००० कैद्यांना मारण्याचा आदेश त्याच्या सैनिकांना दिला. योग्य जीवितहानीबद्दल कोणतीही अचूक ऐतिहासिक माहिती शिल्लक नाही परंतु असे मानले जाते की गुलाम, नागरिक आणि सैनिकांसह भारतीय बाजूने सुमारे एक दशलक्ष मरण पावले.
| &lt;ref&gt;{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=PsyatLixPsUC&amp;pg=PA91|title=Cambridge Economic History Of India Vol-1|last=Raychaudhuri and Habib|publisher=Orient Blackswan|year=2004|isbn=9788125027300|page=91|access-date=28 January 2014}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=6L6avTlqJNYC&amp;q=timur+massacre+Bhatnir&amp;pg=PA50|title=History of India|last=N. Jayapalan|publisher=Atlantic Publishers and Distributors|year=2001|isbn=978-8171569281}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{स्रोत पुस्तक|url=https://archive.org/details/dli.csl.5434|title=The History of India, as Told by Its Own Historians. The Muhammadan Period|publisher=Trübner and Company|year=1871|page=[https://archive.org/details/dli.csl.5434/page/n508 491]}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.britannica.com/event/Battle-of-Delhi-1398|title=Battle of Delhi {{!}} Summary|website=Encyclopedia Britannica|language=en|access-date=2021-10-03}}&lt;/ref&gt;
|-
| अहमदनगरची लढाई
| १५५९-६०
| [[निजामशाही|अहमदनगर सल्तनत]]
| [[निजामशाही|अहमदनगर सल्तनत]]
| अज्ञात
| फिरिश्ताच्या म्हणण्यानुसार, रामरायाच्या [[विजयनगरचे साम्राज्य|विजयनगरच्या]] सैन्याने [[आदिलशाही|विजापूरशी]] युती करून अहमदनगरच्या देशाचा इतका नाश केला की परेंडा ते [[जुन्नर]] आणि अहमदनगरपासून [[दौलताबाद किल्ला|दौलताबादपर्यंत]] लोकसंख्येचा एकही अवशेष उरला नाही. त्यांनी [[अहमदनगर|अहमदनगरमध्येही]] मुस्लिमांची कत्तल आणि लुटमार केली. [[अहमदनगर किल्ला|अहमदनगर किल्ल्याला]] वेढा घालताना, विजापूरचा अली आदिल शाह आणि [[कुतुबशाही राजवंश|गोलकोंडाचा]] इब्राहिम कुली कुतुबशाह यांनीही लगतच्या प्रदेशाचा नाश केला.
| &lt;ref&gt;{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=5C4hBqKdkEsC&amp;pg=PA110|title=The Kingdom of Ahmadnagar|last=Radhey Shyam|publisher=[[Motilal Banarsidass]]|year=1966|isbn=9788120826519|pages=110, 111}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=F-ub1MSr89QC&amp;pg=PA79|title=Courtly Encounters: Translating Courtliness and Violence in Early Modern Eurasia|last=Sanjay Subrahmanyam|date=30 October 2012|publisher=[[Harvard University Press]]|isbn=9780674067363|page=79|author-link=Sanjay Subrahmanyam}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{स्रोत पुस्तक|title=The Cambridge History of India, Volume 3|last=Wolseley Haig|publisher=[[Cambridge University Press]]|page=682|author-link=Wolseley Haig}}&lt;/ref&gt;
|-
| खेजर्ली हत्याकांड
| १७३०
| खेजर्ली
|{{Flagicon image|Flag of Jodhpur.svg}}मारवाड राज्य
| ३६३ [[बिश्नोई]]
| ३६३ [[बिश्नोई]] मारले, झाडांची कापणी थांबवली आणि खेजर्लीमध्ये बेकायदेशीर
| &lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://nvdatabase.swarthmore.edu/content/bishnoi-villagers-sacrifice-lives-save-trees-1730|title=Bishnoi villagers sacrifice lives to save trees, 1730 {{!}} Global Nonviolent Action Database|website=nvdatabase.swarthmore.edu|access-date=2023-05-19}}&lt;/ref&gt;
|-
| छोटा घल्लूघरा
| १७४६
| [[लाहोर]]
|{{Flagicon image|Flag of the Mughal Empire (triangular).svg}} [[मुघल साम्राज्य]]
| ३,००० शीख कैदी
| लाहोरच्या दिवाणाच्या सैन्याशी झालेल्या लढाईत ७,००० शीख मारले गेले. लाहोरमध्ये ३,००० पकडले गेले आणि त्यांना फाशी देण्यात आली.
| &lt;ref&gt;{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=d1wUgKKzawoC&amp;pg=PA675|title=Advanced Study in the History of Modern India 1707–1813|last=Jaswant Lal Mehta|publisher=Sterling Publishers|year=2005|isbn=9781932705546}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Shani&quot;&gt;{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=HKu66SixH6AC&amp;pg=PA85|title=Sikh Nationalism and Identity in a Global Age|last=Giorgio Shani|publisher=Routledge|year=2007|isbn=9781134101894|page=85}}&lt;/ref&gt;
|-
| वड्डा घलूघरा
| १७६३
| [[पंजाब प्रदेश|पंजाब]]
|[[चित्र:Flag_of_the_Emirate_of_Herat.svg|सीमा|25x25अंश]][[दुराणी साम्राज्य|दुर्राणी साम्राज्य]]
| २५,००० ते ३०,००० शीख
| [[अहमदशाह अब्दाली|अहमद शाह दुर्राणीच्या]] अफगाण मुस्लिम सैन्याने केले.
| &lt;ref name=&quot;Shani&quot; /&gt;
|}

== युरोपियन वसाहती दरम्यान भारत ==
{| class=&quot;sortable wikitable&quot; style=&quot;font-size:90%;&quot;
!नाव / जागा
!तारीख
!ठिकाण
!मृत्यू.
!टिपण्या
!संदर्भ (s) 
|-
|लाल किल्ल्यावरील पिंपळाच्या झाडाची कत्तल
|१६ मे १८५७
|[[दिल्ली]] [[मुघल साम्राज्य]]{{Flagicon image|Alam of the Mughal Empire.svg}}
|४० - ५२ युरोपियन
|[[बहादूरशाह जफर|बहादूर शाह जफर]] राजवाड्यातील सेवकांनी आणि भारतीय सैनिकांनी आदल्या दिवशीच्या दंगलीत पकडल्या गेलेल्या युरोपीय नागरिकांना ठार मारले.
|
|-
|[[प्रयागराज|अलाहाबाद]] बंडखोरी
|६ जून १८५७
|भारतातील [[प्रयागराज|अलाहाबाद]] कंपनीची सत्ता{{Flagicon image|Flag_of_the_British_East_India_Company_(1801).svg}}भारतातील कंपनी शासन
|सुमारे ५० युरोपियन
|बंगाल नेटिव्ह इन्फंट्रीच्या 6 व्या रेजिमेंटने त्यांच्या युरोपियन अधिकाऱ्यांना ठार मारले आणि शहर लुटले.
|&lt;ref&gt;{{स्रोत पुस्तक|url=https://archive.org/details/martyrofallahaba00meekiala|title=The martyr of Allahabad; memorials of Ensign Arthur Marcus Hill Cheek, of the Sixth Native Bengal Infantry, murdered by the Sepoys at Allahabad|last=Meek|first=R. (Robert)|date=1857|publisher=London : J. Nisbet|others=University of California Libraries}}&lt;/ref&gt;
|-
|कानपूरचा वेढा
|५ ते २५ जून १८५७
|[[कानपूर]] - भारतातील कंपनीची सत्ता{{Flagicon image|Flag_of_the_British_East_India_Company_(1801).svg}}भारतातील कंपनी शासन
|सुमारे १,०००
|युरोपीय सैनिक - व्यापारी - अभियंते त्यांच्या बायका आणि मुले ईस्ट इंडिया कंपनीच्या शिपायांसह जे एकतर ख्रिश्चन होते किंवा बंडात सामील होण्यास किंवा [[धोंडोपंत बाजीराव पेशवे|नाना साहेब]] सैन्यात सामील होण्यास नकार देत होते
|
|-
|जनरल नील कत्तल
|१७ जून ते जुलै १८५७
|[[प्रयागराज|अलाहाबाद]] - [[कानपूर]] आणि आसपासचे भाग - भारतात कंपनीची सत्ता{{Flagicon image|Flag_of_the_British_East_India_Company_(1801).svg}}भारतातील कंपनी शासन
|हजारो भारतीय बंडखोरांनी बंडखोर आणि नागरिकांचा संशय घेतला
|अलाहाबादमधील कत्तल बिबीघर हत्याकांडापूर्वी झाली होती आणि त्यानंतर कानपूरमधील कत्तल
|&lt;ref&gt;{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=BscnZT_1po8C&amp;pg=PA39|title=Martial Races: The Military, Race and Masculinity in British Imperial Culture, 1857–1914|last=Heather Streets|publisher=Manchester University Press|year=2004|isbn=978-0-7190-6962-8|pages=39–|access-date=13 August 2013}}&lt;/ref&gt;
|-
|सतीचौरा घाट हत्याकांड
|२७ जून १८५७
|[[कानपूर]] - भारतातील कंपनीची सत्ता{{Flagicon image|Flag_of_the_British_East_India_Company_(1801).svg}}भारतातील कंपनी शासन
|सुमारे २००  ब्रिटिश अधिकारी
|नाना साहेबांच्या सैन्याने केली कत्तल
|&lt;ref name=&quot;Tickell2013&quot;&gt;{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=kiE9ie0hi8IC&amp;pg=PA69|title=Terrorism, Insurgency and Indian-English Literature, 1830–1947|last=Alex Tickell|date=17 June 2013|publisher=Routledge|isbn=978-1-136-61841-3|page=69|access-date=13 August 2013}}&lt;/ref&gt;
|-
|बीबीघर हत्याकांड
|१५ जुलै १८५७
|[[कानपूर]] - भारतातील कंपनीची सत्ता{{Flagicon image|Flag_of_the_British_East_India_Company_(1801).svg}}भारतातील कंपनी शासन
|२०० ब्रिटिश महिला आणि मुले
|पीडित हे नाना साहेबांच्या सैन्याखालील कैदी होते. ही कत्तल कसाई गटाने केली होती , परंतु ती कोणी केली हे अद्याप अस्पष्ट आहे.
|&lt;ref name=&quot;Gorra2008&quot;&gt;{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=9m6PteVNcPAC&amp;pg=PA21|title=After Empire: Scott, Naipaul, Rushdie|last=Michael Gorra|date=15 April 2008|publisher=University of Chicago Press|isbn=978-0-226-30476-2|pages=21–|access-date=13 August 2013}}&lt;/ref&gt;
|-
|मलेरकोटला येथील कूका (नामधारी) हत्याकांड
|१७ ते १८ जानेवारी १८७२
|मालेरकोटला [[पंजाब]] [[ब्रिटिश राज]]{{Flagicon image|British_Raj_Red_Ensign.svg}}
|~ ६५ कूका (नामधारी) ठार
|श्री. कोवान (लुधियानाचे उपायुक्त) आणि श्री. फोर्सिथ (अंबालाचे आयुक्त) यांनी अनुक्रमे १७ आणि १८ जानेवारी १८७२ रोजी नामधारी लोकांना कोणत्याही खटल्याशिवाय तोफांनी फाशी देण्याचे आदेश दिले.
|&lt;ref&gt;''Rebels Against the British Rule (1995)''. Bhai Nahar Singh &amp; Bhai Kirpal Singh. Atlantic Publishers &amp; Distributors; Page XXI&lt;/ref&gt;
|-
|मानगढ हत्याकांड
|१७ नोव्हेंबर १९१३
|मंगध (आताचे गुजरात - राजस्थान) [[ब्रिटिश राज]]{{Flagicon image|British_Raj_Red_Ensign.svg}}
| १,५०० आदिवासी
|मेजर एस. बेली आणि कॅप्टन ई. स्टॉयली या ब्रिटिश अधिकाऱ्यांच्या नेतृत्वाखाली मशीनगन आणि तोफांचा मारा करण्यात आला. आर. ई. हॅमिल्टन या स्थानिक राजकीय प्रतिनिधीने महत्त्वाची भूमिका बजावली होती. आणखी सुमारे ९०० जणांना पकडण्यात आले.
|&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.indiatoday.in/magazine/special-report/story/20120910-jallianwala-bagh-in-gujarat-brutal-tribal-massacre-gujarat-rajasthan-border-759622-1999-11-30|title=Descendants of Mangad massacare seek recognition for past tragedy|last=Mahurkar|first=Uday|date=1999-11-30|website=India Today|language=en|access-date=2021-05-28}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://indianexpress.com/article/cities/jaipur/mangarh-a-battle-for-tribal-legacy/|title=Mangarh: A battle for tribal legacy|date=2015-11-21|website=द इंडियन एक्सप्रेस|language=en|access-date=2021-05-28}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[जालियनवाला बाग हत्याकांड]]
|१३ एप्रिल १९१९
|[[अमृतसर]] [[पंजाब]] [[ब्रिटिश राज]]{{Flagicon image|British_Raj_Red_Ensign.svg}}
|१५०० भारतीय
|[[रेजिनाल्ड डायर|रेजिनाल्ड एडवर्ड हॅरी डायर]] ब्रिटिश भारतीय सैन्याच्या एका तुकडीला डायरने दिलेल्या आदेशांच्या विरुद्ध आणि त्यानंतर लिंचिंगच्या बलात्कारांच्या मालिकांच्या आणि वसाहतवादविरोधी निदर्शकांकडून स्थानिक व्यावसायिकांना धमकावल्याच्या घटनांच्या विरोधात होणाऱ्या मोठ्या बैठकीवर गोळीबार करण्याचे आदेश दिले.
|
|-
|मलबार बंड
|ऑक्टोबर १९२१
|मलबार - [[केरळ]] - [[ब्रिटिश राज]]{{Flagicon image|British_Raj_Red_Ensign.svg}}
|१०,००० हिंदू आणि मुस्लिम (१,००,००० हिंदूंचे कायमचे स्थलांतर झाले.
|मुस्लिम समाजाची [[खिलाफत आंदोलन|खिलाफत चळवळ]] हे मुख्य कारण मानले जाते.
|
|-
|पाल - चितारिया हत्याकांड
|7७ मार्च १९२२
|पाल - चितारिया विजयनगर (आताचे गुजरात) [[ब्रिटिश राज]]{{Flagicon image|British_Raj_Red_Ensign.svg}}
|१२०० आदिवासी
|ब्रिटिश अधिकारी मेजर एच. जी. सटन यांच्या नेतृत्वाखालील मेवाड भिल सैन्याने आदिवासींच्या जमावावर गोळीबार केला.
|&lt;ref&gt;{{Cite magazine|last=UDAY MAHURKAR|date=September 1, 1997|title=Palchitaria: The carnage that took place in Gujarat three years after Jallianwala massacre|url=https://www.indiatoday.in/magazine/investigation/story/19970901-palchitaria-the-carnage-that-took-place-in-gujarat-three-years-after-jallianwala-massacre-830500-1997-09-01|magazine=India Today|language=en|access-date=2021-05-28}}&lt;/ref&gt;
|-
|कोहाट दंगली
|९ ते ११ सप्टेंबर १९२४
|कोहाट - वायव्य सरहद्दीचा प्रांत - [[ब्रिटिश राज]]{{Flagicon image|British_Raj_Red_Ensign.svg}}
|१५५ हिंदू आणि शीख मारले गेले (३,२०० हिंदू कायमचे स्थलांतरित झाले.)
|
|
|-
|कलकत्त्यातील दंगली
|१५ जुलै १९२६
|[[कोलकाता|कलकत्ता]] [[बंगाल]] [[ब्रिटिश राज]]{{Flagicon image|British_Raj_Red_Ensign.svg}}
|१००+ मृत २००+ जखमी
|एका मुस्लिम जमावाने हिंदूंच्या वस्त्यांवर हल्ला केला आणि नंतर मुस्लिम दंगलखोरांवर पोलिसांनी जोरदार आरोप करून ते उद्ध्वस्त केले.
|&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://trove.nla.gov.au/newspaper/article/60918540|title=The Calcutta Riots (15 July 1926)|website=Townsville Daily Bulletin|access-date=16 August 2017}}&lt;/ref&gt;
|-
|संयुक्त प्रांतातील दंगली
|१९२३ ते 1१९२७
|[[संयुक्त प्रांत]] [[ब्रिटिश राज]]{{Flagicon image|British_Raj_Red_Ensign.svg}}
|हजारो मृत्यू आणि जखमी
|४ सप्टेंबर १९२७ नागपूर दंगली ३ - ७ मे १९२७ लाहोर नोव्हेंबर १९२७ लाहोरसह ८८ स्वतंत्र जातीय दंगली.
|&lt;ref&gt;{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=luropwVYb0kC&amp;q=lahore+riots+1927&amp;pg=PA153|title=History of the United Panjab, Volume 1|last=Singh Nijjar|first=Bakhshish|date=1996|publisher=Atlantic Publishers &amp; Dist|isbn=978-8171565344|page=153|access-date=16 August 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=cL7KVAqvSEYC&amp;q=lahore+riots+1927&amp;pg=PA109|title=The Press in Tamil Nadu and the Struggle for Freedom, 1917–1937|last=Ganesan|first=A|date=1988|publisher=Mittal Publications|isbn=978-8170990826|page=109|access-date=16 August 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.britishempire.co.uk/maproom/india.htm|title=The British Empire - India|website=The British Empire|access-date=16 August 2017}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[१९२७ नागपूर दंगल|नागपूर दंगली]]
|४ सप्टेंबर १९२७
|[[नागपूर]] - बॉम्बे प्रेसिडेन्सी - [[ब्रिटिश राज]]{{Flagicon image|British_Raj_Red_Ensign.svg}}
|२२ ठार १०० + जखमी
|
|
|-
|किस्सा ख्वानी हत्याकांड
|२३ एप्रिल १९३०
|[[पेशावर]] - [[ब्रिटिश राज]]{{Flagicon image|British_Raj_Red_Ensign.svg}}
|सुमारे ३० निदर्शक
|बाजारामध्ये ब्रिटिश भारतीय लष्कराच्या पाठवणीच्या एका स्वाराला ठार मारण्यात आले आणि जाळण्यात आल्यानंतर दोन बख्तरबंद गाड्यांना आत प्रवेश करण्याचे आणि निदर्शकांवर गोळीबार करण्याचे आदेश देण्यात आले.
|
|-
|आमको सिमको हत्याकांड
|२५ एप्रिल १९३९
|सिमको गाव [[सुंदरगढ जिल्हा|सुंदरगड]] [[ओडिशा]] [[ब्रिटिश राज]]{{Flagicon image|British_Raj_Red_Ensign.svg}}
|सुमारे ३०० आदिवासी शेतकरी मृत आणि ५० जखमी
|स्वातंत्र्यसैनिक निर्मल मुंडाच्या अटकेचा विरोध करणाऱ्या आदिवासींच्या जमावाने ब्रिटिश भारतीय सैन्याच्या सैन्याने त्यांच्यावर गोळीबार केला.
|&lt;ref name=&quot;saritadas&quot;&gt;{{Cite thesis|last=Das|first=Sarita|title=Emergence of political leadership in Sundargarh|publisher=Sambalpur University|date=2007}}&lt;/ref&gt;
|-
|कलकत्ता दंगली
|१५ ऑगस्ट - १७ सप्टेंबर १९४६
|[[पश्चिम बंगाल]] - [[ब्रिटिश राज]]{{Flagicon image|British_Raj_Red_Ensign.svg}}
|७,००० ते १०,००० हिंदू आणि मुस्लिम.
|[[अखिल भारतीय मुस्लिम लीग]] ' थेट कारवाई दिन ' म्हणून संबोधलेल्या आंदोलनादरम्यान हिंदू आणि मुस्लिमांमध्ये हाणामारी झाली.
|&lt;ref name=&quot;Sengupta&quot;&gt;{{स्रोत पुस्तक|title=Turbulence|last=Sengupta|first=Debjani|publisher=The Sarai Programme, Center for the Study of Developing Societies|year=2006|editor-last=Narula|editor-first=Monica|series=Serai Reader|volume=6|pages=288–295|chapter=A City Feeding on Itself: Testimonies and Histories of 'Direct Action' Day|oclc=607413832|chapter-url=http://archive.sarai.net/files/original/2ed2f960de6596b5ed75501e6de2c774.pdf}}&lt;/ref&gt;
|-
|नोआखली दंगली
|सप्टेंबर - ऑक्टोबर १९४६
|पूर्व बंगाल - [[ब्रिटिश राज]]{{Flagicon image|British_Raj_Red_Ensign.svg}}
|५,००० हिंदू
|इस्लाममध्ये जबरदस्तीने धर्मांतर आणि संपत्ती जप्त करण्यासाठी मुस्लिम समुदायाने हिंदू समुदायावर हल्ला केला. सुमारे १,५०,००० ते ७,५०,००० वाचलेल्यांना तात्पुरत्या मदत छावण्यांमध्ये आश्रय देण्यात आला
|&lt;ref name=&quot;khan68-69&quot;&gt;{{स्रोत पुस्तक|url=https://archive.org/details/greatpartitionma00khan|title=The Great Partition: The Making of India and Pakistan|last=Khan|first=Yasmin|publisher=Yale University Press|year=2007|isbn=9780300120783|pages=[https://archive.org/details/greatpartitionma00khan/page/68 68]–69|url-access=registration}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.sciencespo.fr/mass-violence-war-massacre-resistance/en/document/india-1900-1947|title=India from 1900 to 1947 {{!}} Sciences Po Encyclopédie des violences de masse|date=2016-01-20|website=www.sciencespo.fr|access-date=29 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20231026053241/https://www.sciencespo.fr/mass-violence-war-massacre-resistance/en/document/india-1900-1947|archive-date=2023-10-26|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;sd278-80&quot;&gt;{{स्रोत पुस्तक|title=1946: The Great Calcutta Killings and Noakhali Genocide|last=Sinha|first=Dinesh Chandra|last2=Dasgupta|first2=Ashok|publisher=Himangshu Maity|year=2011|isbn=9788192246406|location=Kolkata|pages=278–280}}&lt;/ref&gt;
|-
|बिहार हत्याकांड
|३० ऑक्टोबर - ७ नोव्हेंबर १९४६
|[[बिहार]] - [[ब्रिटिश राज]]{{Flagicon image|British_Raj_Red_Ensign.svg}}
|२००० मुस्लिम
|हिंदूंकडून नोआखली दंगलीचे प्रत्युत्तर देण्यात आले 
|&lt;ref&gt;Ian Stephens, ''Pakistan'' (New York: Frederick A. Praeger, 1963), p. 111.&lt;/ref&gt;
|-
|गढमुक्तेश्वर मुस्लिमविरोधी हिंसाचार
|नोव्हेंबर १९४६
|[[संयुक्त प्रांत]] [[ब्रिटिश राज]]{{Flagicon image|British_Raj_Red_Ensign.svg}}
|२१४ मुस्लिम
|इंग्रजांनी केलेल्या भारताच्या विभाजनामुळे भडकलेल्या दंगली.
|&lt;ref name=&quot;Pandeyp94&quot;&gt;{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=ZdLhnFet4w4C&amp;pg=PA94|title=Remembering Partition: Violence, Nationalism and History in India|last=Pandey|first=Gyanendra|publisher=Cambridge University Press|year=2001|isbn=9780521002509|pages=94–98}}&lt;/ref&gt;
|-
|}

== स्वतंत्र भारत ==
{| class=&quot;sortable wikitable&quot; style=&quot;font-size:90%;&quot;
!नाव / जागा
!तारीख
!ठिकाण
!मृत्यू.
!टिपण्या
!संदर्भ (s) 
|-
|इंग्रजांनी केलेली भारताची फाळणी
|१९४७
|[[पंजाब]], [[दिल्ली]] and [[सिंध]], {{flagicon image |British_Raj_Red_Ensign.svg}}, {{flagicon image |Flag_of_India.svg}} भारताचे वर्चस्व and {{flagicon image | Flag_of_Pakistan.svg}}पाकिस्तानचे वर्चस्व
|सुमारे २ ते २० लाख लोक
|पश्चिम पंजाबमध्ये मुस्लिमांकडून शीख आणि हिंदूंची कत्तल झाली. पूर्व पंजाबमध्ये शीख आणि हिंदूंनी मुस्लिमांची कत्तल केली. जातीय हिंसाचारामुळे २० ते २५ हजार मुस्लिम आणि ४५ ते ६० हजार हिंदूंची हत्या झाली. युएनएचसीआर च्या अंदाजानुसार १.४ करोड लोक या हिंसाचारामुळे विस्थापित झाले.
|&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;D'Costa 2011 53&quot;&gt;{{Cite book|title=Nationbuilding, Gender and War Crimes in South Asia|url=https://archive.org/details/nationbuildingge0000dcos|last=D'Costa|first=Bina|publisher=Routledge|year=2011|isbn=9780415565660|pages=[https://archive.org/details/nationbuildingge0000dcos/page/53 53]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Muslims in India Since 1947: Islamic Perspectives on Inter-Faith Relations|url=https://archive.org/details/muslimsinindiasi0000sika|last=Sikand|first=Yoginder|publisher=Routledge|year=2004|isbn=9781134378258|pages=[https://archive.org/details/muslimsinindiasi0000sika/page/5 5]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Butalia 2000&quot;&gt;{{Cite book|url=https://www.nytimes.com/books/first/b/butalia-silence.html|title=The Other Side of Silence: Voices From the Partition of India|last=Butalia|first=Urvashi|publisher=Duke University Press|year=2000}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Zamindar |first=Vazira Fazila-Yacoobali |date=2010 |title=The Long Partition and the Making of Modern South Asia: Refugees, Boundaries, Histories |publisher=Columbia University Press |page=247 |isbn=978-0-231-13847-5}}&lt;/ref&gt;
|-
|१९४७ चे जम्मूमधील हत्याकांड
|सप्टेंबर ते नोव्हेंबर १९४७
|[[जम्मू|जम्मू विभाग]] [[जम्मू आणि काश्मीर (संस्थान)|जम्मू आणि काश्मीर (प्रामुख्याने राज्य)]] {{Flagicon image|Flag of Jammu and Kashmir (1936-1953).svg}}
|२० हजार ते १ लाख मुस्लिम{{Sfn|Snedden, Understanding Kashmir and Kashmiris|2015}}&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.kashmirlife.net/circa-1947-a-long-story-67652/|title=circa 1947: A Long Story|last=Khalid Bashir Ahmad|date=5 November 2014|website=www.kashmirlife.net|language=en-GB|access-date=2017-03-27}}&lt;/ref&gt;
२० हजारांपेक्षा अधिक हिंदू आणि शीख{{Sfn|Snedden, Kashmir: The Unwritten History|2013}}&lt;ref name=&quot;Khalid Hasan&quot;&gt;{{Harvard citation text|Hasan, Mirpur 1947|2013}}&lt;/ref&gt;
|
|&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{जर्नल स्रोत|last=Ranjan|first=Amit|date=2017-01-02|title=Christopher Snedden. Understanding Kashmir and Kashmiris; Aman M. Hingorani. Unravelling the Kashmir Knot|journal=Asian Affairs|volume=48|issue=1|pages=167–169|doi=10.1080/03068374.2017.1271605|issn=0306-8374}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{जर्नल स्रोत|last=Kumar|first=Satish|date=July 2012|title=Book Review: Christopher Snedden, Kashmir: The Unwritten HistorySneddenChristopherKashmir: The Unwritten History (Noida, India: Harper Collins Publishers, 2013), 460pp. ₹599.|journal=International Studies|volume=49|issue=3–4|pages=449–451|doi=10.1177/0020881714534539|issn=0020-8817}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.khalidhasan.net/2007/03/16/mirpur-1947-%E2%80%93-the-untold-story/|title=Mirpur 1947 – the untold story|date=2011-09-28|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110928132633/http://www.khalidhasan.net/2007/03/16/mirpur-1947-%E2%80%93-the-untold-story/|archive-date=2011-09-28|access-date=2018-08-12}}&lt;/ref&gt;
|-
|खरसावन हत्याकांड
|१ जानेवारी १९४८
|[[खरसावन राज्य]] - भारताचे अधिराजत्व{{Flagicon image|Flag_of_India.svg}}[[भारतीय अधिराज्य|भारताचे अधिपत्य]]
|१००+ आदिवासी
|खरसावन बाजार मैदानावर ओरिसा लष्करी पोलिसांनी आदिवासींची कत्तल केली.
|&lt;ref&gt;{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=TxdkDwAAQBAJ&amp;dq=kharsawan+massacre&amp;pg=PT119|title=The Life and Times of Jaipal Singh Munda: The Life and Times of Jaipal Singh Munda: Remembering Jaipal Singh Munda, the Tribal Leader|last=Kiro|first=Santosh|date=2020-09-15|publisher=Prabhat Prakashan|isbn=978-93-5266-943-1|language=hi}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=NcjrDwAAQBAJ&amp;dq=kharsawan+massacre&amp;pg=PA266|title=THE MAKING OF ADIVASI MAHASABHA|last=Kumar|first=Nirdosh|date=2019-07-04|publisher=Book Rivers|isbn=978-93-88727-08-2|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=DIxVDwAAQBAJ&amp;dq=kharsawan+massacre&amp;pg=PA119|title=ADIVASIDOM : Selected writings &amp; speeches of Jaipal Singh Munda|last=Pankaj|first=Ashwini Kumar|date=2017-06-01|publisher=Pyara Kerketta Foundation|isbn=978-93-81056-70-7|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=N6ZNAQAAMAAJ&amp;q=kharsawan+massacre|title=A Piece of Land to Call One's Own: Multicultural Federalism and Institutional Innovation in India|last=Stuligross|first=David Patrick|date=2001|publisher=University of California, Berkeley|language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
|हैदराबाद हत्याकांड
|१९४८
|[[हैदराबाद संस्थान|हैदराबाद राज्य]]{{Flagicon image|Hyderabad_State_Flag.gif}}
|२७ ते ४० हजार हैदराबादी नागरिक&lt;ref name=&quot;bbc&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|last=Thomson|first=Mike|url=https://www.bbc.co.uk/news/magazine-24159594|title=India's hidden massacre|date=2013-09-24|work=BBC|access-date=26 September 2013}}&lt;/ref&gt;
|भारतीय सशस्त्र दल आणि हिंदू निमलष्करी दलांद्वारे मुस्लिमांची सामूहिक हत्या आणि बलात्कार.
|&lt;ref name=&quot;bbc&quot; /&gt;
|-
|मतीखरु हत्याकांड
|६ सप्टेंबर १९६०
|माटिखरु (आता फेक जिल्ह्यात नागालँड) ''{{Small|(now in [[Phek district]], Nagaland)}}''
|९ नागरिक
|ही घटना ६ सप्टेंबर १९६० रोजी घडली जेव्हा [[भारतीय लष्कर]] १६ व्या पंजाब रेजिमेंटच्या सैन्याने माटिखरु गावात सामूहिक हत्येची कृती केली.
|&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://easternmirrornagaland.com/living-eyewitness-pochury-black-day-and-massacre-of-matikhru-village/|title=Living Eyewitness – Pochury Black Day, and Massacre of Matikhrü Village|last=Katiry|first=Zhiwhuotho|date=September 5, 2017|access-date=December 10, 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://unpo.org/article/16355|title=Nagalim: Remembrance Of Matikhrü Incident|date=September 9, 2013|website=[[Unrepresented Nations and Peoples Organization]]|access-date=December 10, 2021|archive-date=2024-07-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20240713172848/https://unpo.org/article/16355|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
|१९६६ गोहत्या विरोधी आंदोलन
|७ नोव्हेंबर १९६६
|[[नवी दिल्ली]]
|७ जणांचा मृत्यू
|हिंदू [[साधू]] आणि आंदोलकांची सरकारने केली हत्या&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|url=https://www.thehindu.com/archives/article16183780.ece|title=(dated November 8, 1966)|date=8 November 2016|work=द हिंदू|issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt;
|
|-
|किल्वनमनी हत्याकांड
|२५ डिसेंबर १९६८
|[[नागपट्टिनम]] तामिळनाडू
|४४ जणांचा मृत्यू
|संप करणाऱ्या शेतमजुरांची त्यांच्या घरमालकांनी कथितपणे एका टोळीने हत्या केली.
|
|-
|1969 च्या गुजरात दंगली
|१९६९
|[[गुजरात]]
|अधिकृतरित्या एकूण ६६०
|हिंदू - मुस्लिम दंगली. १०७४ जखमी झाले आणि ४८,००० हून अधिक लोकांनी आपली मालमत्ता गमावली. अनधिकृत अहवालात २००० मृत्यू झाल्याचा दावा केला आहे. बहुतांश नुकसान मुस्लिम समाजाचे झाले. पोलिसांच्या तक्रारींमध्ये नोंदवलेल्या ५१२ मृत्यूंपैकी ४३० मुस्लिम होते. दंगलीदरम्यान 4 कोटी 20 लाख रुपयांची मालमत्ता नष्ट झाली.
|&lt;ref name=&quot;JagmohanReport1971&quot;&gt;{{स्रोत पुस्तक|title=Report: Inquiry into the communal disturbances at Ahmedabad and other places in Gujarat on and after 18th September 1969|last=Pingle Jagamohan Reddy|last2=Nusserwanji K Vakil|last3=Akbar S Sarela|publisher=Commission of Inquiry on Communal Disturbances at Ahmedabad and at Various Places in the State of Gujarat on and after 18 September 1969, Home Department, Government of Gujarat|year=1971|page=180|authorlink=amp}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{स्रोत पुस्तक|title=Muslims in Indian cities : trajectories of marginalisation|date=2012|publisher=Columbia University Press|others=Gayer, Laurent., Jaffrelot, Christophe.|isbn=9780231703086|location=New York (N.Y.)|oclc=730413638}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{स्रोत पुस्तक|title=Communalism and sexual violence in India : the politics of gender, ethnicity and conflict|last=Kumar, Megha|date=2016-06-16|isbn=9781786720689|location=London|oclc=958926230}}&lt;/ref&gt;
|-
|तुर्कमान गेट पाडणे आणि दंगली
|१९७६
|[[दिल्ली]]
|अधिकृतपणे ६ तर १५ अनधिकृतपणे पोलिसांकडून मारले गेले (जवळपास सर्व मुस्लिम).
|राहायला जाण्यास नकार देणाऱ्या दिल्लीतील रहिवाशांची हत्या.
|&lt;ref&gt;India Since Independence: Making Sense of Indian Politics {{ISBN|9788131725672}}&lt;/ref&gt;
|-
|मारीचझापी हत्याकांड
|३१ जानेवारी १९७९
|[[पश्चिम बंगाल]]
|अधिकृत आकडेवारी 2 हिंदुस्तान टाईम्सने ५० ते १००० हिंदू निर्वासितांचा उल्लेख केला आहे. प्रत्यक्ष संख्या सुमारे ५००० इतकी आहे.
|पूर्व पाकिस्तानातून आलेल्या निर्वासितांची हत्या.
|&lt;ref name=&quot;haunt&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|last=Bhattacharya|first=Snigdhendu|url=http://www.hindustantimes.com/kolkata/ghost-of-marichjhapi-returns-to-haunt/story-4v78MhnW2IZVCQMPfDObqO.html|title=Ghost of Marichjhapi returns to haunt|date=25 April 2011|work=द हिंदूstan Times|access-date=5 August 2013}}&lt;/ref&gt;
|-
|१९८० मधील मुरादाबाद दंगली
|१९८०
|[[उत्तर प्रदेश]]
|अधिकृतपणे ४०० तर अनाधिकृत अंदाज २५००
|मुस्लिम - पोलिस संघर्ष म्हणून सुरू झालेल्या या दंगलीचे नंतर हिंदू - मुस्लिम दंगलीत रूपांतर झाले.
|&lt;ref name=&quot;Asghar1991&quot;&gt;{{स्रोत पुस्तक|title=Communal riots in post-independence India|last=Satish Saberwal, Mushirul Hasan|publisher=Universities Press|year=1991|isbn=978-81-7370-102-3|editor-last=Asgharali Engineer|pages=209–227|chapter=14. Moradabad Riots, 1980: Causes and Meanings|access-date=6 April 2013|chapter-url=https://books.google.com/books?id=yB5NM0o3I9QC&amp;pg=PA209}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[मंडई हत्याकांड]]
|१९८०
|[[त्रिपुरा]]
|२५०० बंगाली हिंदू निर्वासित
|
|&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|url=https://news.google.com/newspapers?nid=1129&amp;dat=19800616&amp;id=3E4NAAAAIBAJ&amp;pg=3736,2460642|title=350 Bengalis Are Massacred in Indian Village|date=16 June 1980|work=Pittsburgh Post-Gazette|access-date=15 July 2012}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[गुआ हत्याकांड]]
|८ सप्टेंबर १९८०
|[[बिहार]]
|११ आदिवासी
|बिहारच्या लष्करी पोलिसांनी रुग्णालयात आदिवासींची कत्तल केली.
|&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://adivasiresurgence.com/2016/03/27/gua-massacre-in-the-history-of-jharkhand-movement/|title=Gua Massacre in the History of Jharkhand Movement – Adivasi Resurgence|date=2016-03-27|language=en-US|access-date=2023-09-19|archive-date=2023-09-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20230926151420/http://adivasiresurgence.com/2016/03/27/gua-massacre-in-the-history-of-jharkhand-movement/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.indiatoday.in/magazine/indiascope/story/19801015-gua-massacre-underscores-growing-militancy-of-tribal-movement-in-bihar-821495-2014-01-06|title=Gua massacre underscores growing militancy of tribal movement in Bihar|website=India Today|language=en|access-date=2023-09-19}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=jpO4AAAAIAAJ&amp;q=gua+massacre|title=Science, Development and Violence: The Revolt Against Modernity|last=Alvares|first=Claude Alphonso|date=1992|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-562914-9|language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[खोयराबाडी हत्याकांड]]
|७ फेब्रुवारी १९८३
|[[आसाम]]
|१०० ते ५०० बंगाली
|
|&lt;ref name=&quot;gupta1984&quot;&gt;{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=HZbaAAAAMAAJ|title=Assam: A Valley Divided|last=Gupta|first=Shekhar|date=1984|publisher=Vikas Publishing House|isbn=978-0-7069-2537-1|location=New Delhi|page=121|access-date=4 November 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=6FluAAAAMAAJ|title=North-East India: Problems, Policies, and Prospects : Since Independence|last=Barpujari|first=H. K.|date=1998|publisher=Spectrum Publication|isbn=978-81-85319-81-0|page=63|access-date=4 November 2018}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[नेल्ली हत्याकांड]]
|१८ फेब्रुवारी १९८३
|[[आसाम]]
|२,१९१ बंगाली
|आसाममध्ये
|&lt;ref&gt;Chadha, Vivek, ''Low Intensity Conflicts in India.'' Sage Publications, 2005.&lt;/ref&gt;
|-
|ट्रेन प्रवासी हत्याकांड I (पंजाबमधील दहशतवादी घटनांचा भाग)
|23 फेब्रुवारी १९८४
|[[पंजाब]]
|११ हिंदू
|
|
|-
|[[१९८४ शीखविरोधी दंगल]]
|३१ ऑक्टोबर - ४ नोव्हेंबर १९८४
|प्रामुख्याने [[दिल्ली]] , परंतु [[भारत]] इतर भागांतही
|संपूर्ण भारतात ८ ते १७ हजार शीख
|इंदिरा गांधींच्या हत्येनंतर दंगली झाल्या.
|
|-
|[[होंड - चिल्लर हत्याकांड]] (१९८४ च्या शीखविरोधी दंगलीचा भाग)
|२ नोव्हेंबर १९८४
|[[होंड - चिल्लर]] [[हरियाणा]]
|३२ शीख
|इंदिरा गांधींच्या हत्येनंतर भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षाच्या सदस्यांनी केलेले दंगली.
|
|-
|देसी ग्राउंड हत्याकांड (पंजाबमधील दहशतवादी घटनांचा भाग)
|२८ मार्च १९८६
|[[लुधियाना]] [[पंजाब]]
|१३ हिंदू
|
|
|-
|मल्लियन हत्याकांड (पंजाबमधील दहशतवादी घटनांचा भाग)
|२९ मार्च १९८६
|[[जलंधर|जालंधर]] [[पंजाब]]
|२० हिंदू मजूर
|
|
|-
|बस प्रवासी हत्याकांड तिसरा (पंजाबमधील दहशतवादी घटनांचा भाग)
|२५ जुलै १९८६
|मुक्तसर [[पंजाब]]
|१५ हिंदू
|
|
|-
|बस प्रवासी हत्याकांड IV (पंजाबमधील दहशतवादी घटनांचा भाग)
|३० नोव्हेंबर १९८६
|[[पंजाब]] खड्डा
|२४ हिंदू
|
|
|-
|[[हाशिमपुरा हत्याकांड]]
|२२ मे १९८७
|[[मेरठ]] [[उत्तर प्रदेश]]
|४२ मुस्लिम
|
|
|-
|बस प्रवासी हत्याकांड V (पंजाबमधील दहशतवादी घटनांचा भाग)
|जुलै १९८७
|[[फतेहबाद]] [[हरियाणा]]
|८० हिंदू
|
|
|-
|जगदेव कलान हत्याकांड (पंजाबमधील दहशतवादी घटनांचा भाग)
|६ ऑगस्ट १९८७
|[[पंजाब]]
|१३ हिंदू
|
|
|-
|राजबाह हत्याकांड (पंजाबमधील दहशतवादी घटनांचा भाग)
|३१ मार्च १९८८
|[[पंजाब]]
|एकाच कुटुंबातील १८ हिंदू
|
|
|-
|-
|रेल्वे प्रवासी हत्याकांड II (1991च्या पंजाब हत्याकांडाचा भाग)
|१५ जून १९८८
|[[लुधियाना]] [[पंजाब]]
|८० (बहुतांश हिंदू)
|
|
|-
|रेल्वे प्रवासी हत्याकांड तिसरा (१९९१ च्या पंजाब हत्याकांडाचा भाग)
|डिसेंबर १९८८
|[[लुधियाना]] [[पंजाब]]
|४९ (बहुतांश हिंदू)
|
|
|-
|हजारीबाग हत्याकांड
|सप्टेंबर १९८९
|[[हजारीबाग]]
|५३ हिंदू आणि २० मुस्लिम
|
|&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://scroll.in/article/747650/the-forgotten-riot-how-bhagalpur-1989-left-a-memory-trace-in-bihar-politics|title=एक विसरलेली दंगल - भागलपूर (१९८९)|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[१९८९ भागलपूर हिंसाचार]]
|ऑक्टोबर १९८९
|[[भागलपूर]] [[बिहार]]
|एकूण मृतांची संख्या सुमारे १००० होती.
|हिंदू विद्यार्थ्यांच्या हत्येबाबत दोन खोट्या अफवा पसरू लागल्याः एका अफवात असे म्हणले गेले की विद्यापीठातील सुमारे २०० हिंदू विद्यार्थ्यांना मुसलमानांनी ठार मारले आहे , तर दुसऱ्या अफवात असे सांगितले गेले की ३१ हिंदू मुलांची हत्या करून त्यांचे मृतदेह संस्कृत महाविद्यालयातील विहिरीत फेकून देण्यात आले.
|
|-
|[[काश्मिरी पंडितांची पलायन|१९९० काश्मिरी हिंदूंच्या हत्या]]
|१९९० च्या दशकात
|[[काश्मीर खोरे]]
|३०-८० काश्मिरी पंडित&lt;ref name=&quot;braithewaite-dcosta&quot;&gt;{{Citation|publisher=Bina D'Costa|title=Cacades of violence:War, Crime and Peacebuilding Across South Asia|year=2018|quote=... when the violence surged in early 1990, more than 100,000 Hindus of the valley—known as Kashmiri Pandits—fled their homes, with at least 30 killed in the process.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;sumantra-bose-mortality&quot;&gt;{{Citation|url=Sumantra Bose|title=Kashmir at the Crossroads, Inside a 21st-Century Conflict.|year=2020|quote=On 15 March 1990, by which time the Pandit exodus from the Valley was substantially complete, the All-India Kashmiri Pandit Conference, a community organisation, stated that thirty-two Pandits had been killed by militants since the previous autumn.}}&lt;/ref&gt;
|लक्ष्यित हत्या आणि अपहरणांपासून वाचण्यासाठी 1989 पासून मोठ्या संख्येने लोक पळून गेले होते. [[जम्मू आणि काश्मीर (राज्य)|जम्मू आणि काश्मीर]] सरकारच्या म्हणण्यानुसार 1989 ते 2004 या काळात 219 लोक मारले गेले , तर काश्मीरमधील समुदायाच्या एका संघटनेने एक सर्वेक्षण केले , ज्याच्या आकडेवारीनुसार १९९० पासून ३९९ लोक मारले गेल्याचे आणि एकट्या १९९० मध्ये अंदाजे 75% लोक मारले गेल्याचा अंदाज आहे. या ५ लाख हिंदू पंडीत काश्मिरमधून विस्थापित झाले.
|&lt;ref name=&quot;thomas.loc.gov&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://thomas.loc.gov/cgi-bin/query/z?c109:H.CON.RES.344:|title=U S Congress Bill|publisher=thomas.loc.gov|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160113121916/http://thomas.loc.gov/cgi-bin/query/z?c109:H.CON.RES.344:|archive-date=13 January 2016|access-date=3 March 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/ldquo219-Kashmiri-Pandits-killed-by-militants-since-1989rdquo/article16006510.ece|title=219 Kashmiri Pandits killed by militants since 1989|date=24 March 2010|work=द हिंदू|accessdate=2023-10-27|archive-date=2019-11-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20191128055218/https://www.thehindu.com/todays-paper/ldquo219-Kashmiri-Pandits-killed-by-militants-since-1989rdquo/article16006510.ece|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;greaterkashmir&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.greaterkashmir.com/news/news/399-pandits-killed-since-1990-kpss/97140.html|title=399 Pandits killed since 1990: KPSS|publisher=greaterkashmir.com|access-date=3 March 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=pkt7CgAAQBAJ&amp;pg=PA46|title=State, Society, and Minorities in South and Southeast Asia|publisher=Lexington Books|year=2015|isbn=9780739188910|page=46}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[गावकडल हत्याकांड]]
|२० जानेवारी १९९०
|[[श्रीनगर]] [[जम्मू आणि काश्मीर (राज्य)|जम्मू आणि काश्मीर]]
|५० काश्मिरी आंदोलक
|पोलिसांवर दगडफेक करणाऱ्या काश्मिरी निदर्शकांच्या गटावर भारतीय सैन्याने जोरदार गोळीबार केला
|
|-
|[[अयोध्येत गोळीबार|अयोध्येत कारसेवकांवर पोलिसांचा गोळीबार]]
|३० ऑक्टोबर १९९० आणि २ नोव्हेंबर १९९०
|[[अयोध्या]] [[उत्तर प्रदेश]]
|१६ हिंदू (अधिकृत आकडेवारी)
|उत्तर प्रदेशचे मुख्यमंत्री [[मुलायम सिंह यादव|मुलायमसिंह यादव]] यांनी अयोध्येत पोहोचलेल्या [[कार सेवक|कारसेवक]] गोळीबार करण्याचे आदेश पोलिसांना दिले. मृतदेह सरयू नदीत फेकण्यात आल्याचे सांगण्यात येते.
|&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-07-16/india/40611404_1_up-bjp-kar-sevaks-ayodhya|title=1990 decision to order firing on 'kar sevaks' painful, Mulayam Singh Yadav says|date=16 July 2013|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130719061454/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-07-16/india/40611404_1_up-bjp-kar-sevaks-ayodhya|archive-date=19 July 2013|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|url=http://indianexpress.com/article/india/india-news-india/firing-on-kar-sevaks-was-sad-but-needed-mulayam-singh-yadav-2999819/|title=Firing on kar sevaks was sad but needed: Mulayam Singh Yadav|work=द इंडियन एक्सप्रेस}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.thequint.com/explainers/2015/12/08/ayodhya-deqoded-part-6-the-making-of-mullah-mulayam|title=Ayodhya DeQoded|date=8 December 2015|website=the quint}}&lt;/ref&gt;
|-
|१९९१ - कर्नाटकात तामिळविरोधी हिंसाचार
|१२ - १३ डिसेंबर १९९१
|प्रामुख्याने [[बंगळूर|बंगळुरू]] - [[मैसुरु|म्हैसूर]] परंतु दक्षिण [[कर्नाटक]] इतर भागांमध्येही
|१८ तामिळ
|कावेरी जल न्यायाधीकरणाच्या आदेशांच्या विरोधात आयोजित निदर्शनांमध्ये हिंसक हल्ले झाले
|
|-
|[[मुंबईतील दंगली]]
|डिसेंबर १९९२ - जानेवारी १९९३
|[[मुंबई]]
|५७५ मुस्लिम २७५ हिंदू ४५ अज्ञात आणि ५ इतर
|[[अयोध्या]] बाबरी मशीद पाडल्याचा परिणाम म्हणून हिंदू - मुस्लिम जातीय दंगली.
|
|-
|[[सोपोर हत्याकांड]]
|६ जानेवारी १९९३
|[[सोपोर]] - [[जम्मू आणि काश्मीर (राज्य)|जम्मू आणि काश्मीर]]
|५५ काश्मिरी विद्यार्थी
|सुरक्षा दलांनी मिरवणुकीवर गोळीबार केला.
|
|-
|[[१९९३ किश्तवाड हत्याकांड]]
|१४ ऑगस्ट १९९३
|सरथळ [[किश्तवाड]] [[जम्मू आणि काश्मीर (राज्य)|जम्मू आणि काश्मीर]]
|१७ हिंदू बस प्रवासी
|दहशतवाद्यांनी बसमधील प्रवाशांना हिंदू आणि मुस्लिमांमध्ये विभागले आणि हिंदू गटावर गोळीबार केला
|&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://theprint.in/opinion/security-code/pakistani-militants-bringing-communal-war-back-to-jk-hindu-killings-in-rajouri-are-proof/1297089/|title=Pakistani militants bringing communal war back to J&amp;K. Hindu killings in Rajouri are proof|last=Swami|first=Praveen|authorlink=Praveen Swami|date=4 January 2023|website=[[The Print]]|access-date=18 August 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation|url=Sumantra Bose|title=Kashmir at the Crossroads: Inside a 21st-Century Conflict|year=2021}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[बिजबेहरा हत्याकांड]]
|२२ ऑक्टोबर १९९३
|[[बिजबेहरा]] [[जम्मू आणि काश्मीर (राज्य)|जम्मू आणि काश्मीर]]
|५५ काश्मिरी आंदोलक
|भारतीय सशस्त्र दलांनी निःशस्त्र काश्मिरी निदर्शकांवर गोळीबार केला , ज्यात ५५ नागरिक ठार झाले.
|
|-
|१९९४ मोकोकचुंग हत्याकांड
|२७ डिसेंबर १९९४
|[[मोकोकचुंग]] [[नागालँड]]
|१२ नागरिक
|१० [[आसाम रायफल|आसाम रायफल्स]] आणि [[भारतीय लष्कर]] १२ [[मराठा लाइट इन्फंट्री रेजिमेंट|मराठा लाइट इन्फंट्री]] सैन्याने [[नागालँड]] [[मोकोकचुंग]] नागरी लोकांवर छापा टाकला तेव्हा ही घटना घडली.
|&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://morungexpress.com/1994-isnt-just-number|title=1994 isn't just a number|date=September 22, 2011|website=[[The Morung Express]]|access-date=December 10, 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.countercurrents.org/das191111.htm|title=Armed Forces(Special Powers) Act (AFSPA) And Irom Sharmila's Struggle For Justice|last=Das|first=Asit|date=November 19, 2011|website=[[Counter Currents]]|access-date=December 10, 2021}}&lt;/ref&gt;
|-
|१९९५ कोहिमा हत्याकांड
|५ मार्च १९९५
|[[कोहिमा]] [[नागालँड]]
|७ नागरिक
|लष्कराच्या ताफ्यातील स्वतःच्या वाहनाचे टायर फुटल्याने ही घटना घडली , ज्यामुळे टायर फुटण्याचा आवाज बॉम्ब हल्ला आहे असे समजून सशस्त्र सैन्याने नागरिकांवर गोळीबार केला.
|&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://easternmirrornagaland.com/remembering-truthfully-and-forgiving-generously/|title=Nagaland:Remembering Truthfully and Forgiving Generously|last=Naleo|first=Villo|date=August 23, 2016|website=[[Eastern Mirror]]|access-date=5 December 2021}}&lt;/ref&gt;
|-
|१९९७ रमाबाईंची हत्या
|११ जुलै १९९७
|रमाबाई कॉलनी [[मुंबई]]
| १० [[दलित]] लोक
|दलित कार्यकर्ते [[बाबासाहेब आंबेडकर|बी. आर. आंबेडकर]] यांच्या पुतळ्याची अलीकडेच विटंबना केल्याच्या निषेधार्थ राज्य राखीव पोलीस दल सदस्यांच्या पथकाने जमावावर गोळीबार केला.
|
|-
|[[लक्ष्मणपूर बाठे हत्याकांड]]
|१ डिसेंबर १९९७
|[[अरवल जिल्हा]] [[बिहार]]
|[[दलित]] जातीतील 58 लोक
|१९९२ मध्ये गया जिल्ह्यातील बारा येथे ३७ उच्च जातीच्या पुरुषांच्या हत्येमागे माओवाद्यांचे समर्थक असलेल्या ५८ [[दलित]] हत्या करून उच्च जातीच्या रणवीर सेनेने रात्री गावात प्रवेश केला.
|&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|last=Arun Kumar|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-04-08/india/28125248_1_ranvir-sena-arwal-district-upper-caste|title=16 to hang for killing 58 in Bihar village|date=8 April 2010|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|access-date=10 October 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20110811055629/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-04-08/india/28125248_1_ranvir-sena-arwal-district-upper-caste|archive-date=11 August 2011|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
|१९९८ वांधमा हत्याकांड
|२५ जानेवारी १९९८
|[[जम्मू आणि काश्मीर (राज्य)|जम्मू आणि काश्मीर]]
|२३ काश्मिरी पंडित
|अज्ञात दहशतवादी
|
|-
|[[प्राणकोट हत्याकांड (१९९८)]]
|१७ एप्रिल १९९८
|[[उधमपूर जिल्हा|उधमपूर]] - [[जम्मू आणि काश्मीर (राज्य)|जम्मू आणि काश्मीर]]
|२६ हिंदू
|
|
|-
|१९९८ चपनारी हत्याकांड
|१९ जून १९९८
|[[जम्मू आणि काश्मीर (राज्य)|जम्मू आणि काश्मीर]]
|२५ हिंदू
|पाकिस्तानी समर्थित बंडखोरांनी हा प्रकार केल्याचा आरोप आहे.
|
|-
|१९९८ चंबा हत्याकांड
|३ ऑगस्ट १९९८
|[[चंबा जिल्हा]] [[हिमाचल प्रदेश]]
|३५ हिंदू
|इस्लामी दहशतवादी संघटनेचा हल्ला
|
|-
|[[मंजोलाई मजुरांची कत्तल]]
|२३ जुलै १९९९
|[[तिरुनलवेली|तिरुनेलवेली]] - [[तमिळनाडू|तामिळनाडू]]
|१७ दलित
|आंदोलकांना पांगवण्यासाठी पोलिसांची लाठीमार
|
|-
|[[चित्तिसिंहपुरा हत्याकांड]]
|२० मार्च २०००
|[[चित्तीसिंहपुरा]] [[अनंतनाग जिल्हा]] [[जम्मू आणि काश्मीर (राज्य)|जम्मू आणि काश्मीर]]
|३६ शीख
|इस्लामी दहशतवादी संघटनेचा हल्ला
|
|-
|गौरंगा टिल्ला हत्याकांड
|२०००
|[[त्रिपुरा]]
|१६ गैर - आदिवासी हिंदू
|
|&lt;ref name=&quot;telegraphindia.com&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.telegraphindia.com/1000522/the_east.htm#head6|title=19 Killed in Tripura Massacre Rerun|publisher=telegraphindia.com|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090130000320/http://telegraphindia.com/1000522/the_east.htm#head6|archive-date=30 January 2009|access-date=3 March 2017}}&lt;/ref&gt;
|-
|बागबेर हत्याकांड
|२० मे २०००
|[[त्रिपुरा]]
|२५ गैर - आदिवासी हिंदू
|
|&lt;ref name=&quot;telegraphindia.com&quot; /&gt;
|-
|[[नानूर हत्याकांड]]
|२७ जुलै २०००
|[[पश्चिम बंगाल]]
|११ कामगार
|
|
|-
|२००० ची अमरनाथ यात्रा हत्याकांड
|१ ऑगस्ट २०००
|[[जम्मू आणि काश्मीर (राज्य)|जम्मू आणि काश्मीर]]
|३० (हिंदू यात्रेकरू)
|मुस्लिम दहशतवाद्यांचा हल्ला
|
|-
|भोजपूर गावातील हत्याकांड
|१५ ऑक्टोबर २०००
|भोजपूर गाव [[बिहार]]
|एका हल्ल्यात खालच्या जातीचे ५ सदस्य (एका माजी गावप्रमुखासह) मारले गेले आणि आणखी तीन जण जखमी झाले.
|हल्ल्यानंतर अखिलेश सिंग टोळीतील 8 बंदूकधाऱ्यांना अटक करण्यात आली&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.start.umd.edu/gtd/search/IncidentSummary.aspx?gtdid=200010170012|title=GTD ID:200010170012|website=Global Terrorism Database|access-date=2023-09-24}}&lt;/ref&gt;
|&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://m.rediff.com/news/2000/oct/04bihar.htm|title=Five killed in caste violence in Bihar|website=रिडिफ.कॉम|access-date=2023-09-24}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[2001 अलुवा हत्याकांड]]
|6 जानेवारी 2001
|[[केरळ]]
|एकाच कुटुंबातील 6 सदस्य
|
|
|-
|[[किश्तवाड हत्याकांड (२००१)|2001 किश्तवाड हत्याकांड]]
|3 ऑगस्ट 2001
|[[जम्मू आणि काश्मीर (राज्य)|जम्मू आणि काश्मीर]]
|19 हिंदू
|मुस्लिम दहशतवाद्यांचा हल्ला
|
|-
|[[गोध्रा रेल्वे जाळणे|गोध्रा हत्याकांड]]
|27 फेब्रुवारी 2002
|गोधरा गुजरात
|59 हिंदू
|हिंदू प्रवासी (मुख्यतः महिला आणि मुले) जिवंत जाळले गेले आणि त्यांच्यावर दगडफेक करण्यात आली. गुजरात सरकारने रेल्वे जाळल्याच्या प्रकरणाचा तपास करण्यासाठी वेगवेगळ्या आयोगांची स्थापना केली होती , ज्यांनी या प्रकरणाचा तपशील तपासण्यासाठी 6 वर्षे घालवली आणि असा निष्कर्ष काढला की आग 1000 - 2000 लोकांच्या जमावाने पेटवून दिली होती. परंतु काही अहवालात असे म्हणले आहे की गोध्रा रेल्वेच्या आगीचे कारण अद्याप अनिश्चित आहे. न्यायालयाने 31 मुस्लिमांना दोषी ठरवले आणि इतर 63 जणांची पुराव्याअभावी निर्दोष मुक्तता केली.
|&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/4536199.stm|title=South Asia &amp;#124; Gujarat riot death toll revealed|date=2005-05-11|publisher=BBC News|access-date=2 February 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Times Of India&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-02-22/india/28624491_1_maulvi-umarji-godhra-train-maulana-umarji|title=Godhra verdict: 31 convicted in Sabarmati Express burning case|date=February 22, 2011|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|access-date=11 September 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120104092429/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-02-22/india/28624491_1_maulvi-umarji-godhra-train-maulana-umarji|archive-date=4 January 2012|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.ndtv.com/article/india/godhra-verdict-31-convicted-63-acquitted-86991 Godhra verdict: 31 convicted, 63 acquitted] NDTV&amp;nbsp;– 1 March 2011&lt;/ref&gt;
|-
|[[2002 गुजरात दंगली]]
|28 फेब्रुवारी 2002
|[[अहमदाबाद]]
|सरकारी अहवालांनुसार 790 मुस्लिम आणि 254 हिंदूंचा मृत्यू झाला , 223 बेपत्ता आणि 2,500 जखमी झाले. ह्युमन राईट्स वॉचसारख्या गटांनी केलेल्या अनधिकृत अंदाजानुसार मृतांची संख्या 2,000 हून अधिक आहे.&lt;ref&gt;{{जर्नल स्रोत|last=Jaffrelot|first=Christophe|date=July 2003|title=Communal Riots in Gujarat: The State at Risk?|url=http://archiv.ub.uni-heidelberg.de/volltextserver/4127/1/hpsacp17.pdf|journal=Heidelberg Papers in South Asian and Comparative Politics|page=16|access-date=5 November 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=w5SlnZilfMMC&amp;q=2000+deaths+gujarat+riots&amp;pg=PA28|title=The Ethics of Terrorism: Innovative Approaches from an International Perspective|publisher=Charles C Thomas Publisher|year=2009|isbn=9780398079956|page=28}}&lt;/ref&gt;
|जातीय हिंसाचार
|&lt;ref name=&quot;Official death toll&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/4536199.stm|title=Gujarat riot death toll revealed|date=11 May 2005|publisher=BBC}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[गुलबर्ग सोसायटी हत्याकांड]] (2002 च्या गुजरात दंगलीचा भाग)
|28 फेब्रुवारी 2002
|[[अहमदाबाद]]
|69 (बहुतांश मुसलमान)
|
|
|-
|[[नरोडा पाटिया हत्याकांड]] (2002 च्या गुजरात दंगलीचा भाग)
|28 फेब्रुवारी 2002
|[[नरोडा]] [[अहमदाबाद]]
|97 मुस्लिम
|
|&lt;ref name=&quot;hindu12&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|url=http://www.thehindu.com/news/states/other-states/article3835078.ece?homepage=true|title=Ex-BJP Minister among 32 convicted of Naroda-Patiya massacre|date=29 August 2012|work=द हिंदू|access-date=30 August 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;cnn12&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|url=http://ibnlive.in.com/news/naroda-patiya-massacre-bjp-mla-maya-kodnani-bajrang-dal-leader-babu-bajrangi-and-30-others-convicted/286609-37-64.html|title=Naroda Patiya massacre: BJP MLA Maya Kodnani, Bajrang Dal leader Babu Bajrangi and 30 others convicted|date=29 August 2012|publisher=[[सीएनएन-आयबीएन]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20120831162851/http://ibnlive.in.com/news/naroda-patiya-massacre-bjp-mla-maya-kodnani-bajrang-dal-leader-babu-bajrangi-and-30-others-convicted/286609-37-64.html|archive-date=31 August 2012|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;indiatimes1&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-02-22/india/28624491_1_maulvi-umarji-godhra-train-maulana-umarji|title=Godhra verdict: 31 convicted in Sabarmati Express burning case|website=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120104092429/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-02-22/india/28624491_1_maulvi-umarji-godhra-train-maulana-umarji|archive-date=4 January 2012|access-date=2 February 2014}}&lt;/ref&gt;
|-
|मार्च 2002 रघुनाथ हल्ला (2002 रघुनाथ मंदिर हल्ल्याचा भाग)
|30 मार्च 2002
|[[जम्मू आणि काश्मीर (राज्य)|जम्मू आणि काश्मीर]]
|11 हिंदूंचा मृत्यू , 20 जखमी (हिंदू भक्त)
|मुस्लिम अतिरेकी
|
|-
|[[2002 कासिम नगर हत्याकांड]]
|13 जुलै 2002
|[[जम्मू आणि काश्मीर (राज्य)|जम्मू आणि काश्मीर]]
|29 हिंदू
|दहशतवादी हल्ला
|
|-
|[[अक्षरधाम मंदिरावर हल्ला]]
|24 सप्टेंबर 2002
|[[गुजरात]]
|29 ठार 79 जखमी (हिंदू)
|दहशतवादी हल्ला
|
|-
|नोव्हेंबर [[2002 रघुनाथ मंदिर हल्ला]] (2002 रघुनाथ मंदिर हल्ल्याचा भाग)
|24 नोव्हेंबर 2002
|[[जम्मू आणि काश्मीर (राज्य)|जम्मू आणि काश्मीर]]
|14 ठार 45 जखमी (बहुतांश हिंदू भक्त)
|[[लष्कर-ए-तैयबा|लष्कर - ए - तोयबा]] आरोप
|&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://voanews.com/english/archive/2002-11/a-2002-11-25-2-Security.cfm|title=Security Increased in Jammu City Following Attack on Hindu Temple|last=Pasricha|first=Anjana|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20080915223900/http://voanews.com/english/archive/2002-11/a-2002-11-25-2-Security.cfm|archive-date=15 September 2008|access-date=2016-01-11}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[2003 नदीमार्ग हत्याकांड]]
|23 मार्च 2002
|[[जम्मू आणि काश्मीर (राज्य)|जम्मू आणि काश्मीर]]
|24 हिंदू
|दहशतवादी हल्ला
|
|-
|[[कालुचक दहशतवादी हल्ला|2002 कालूचक हत्याकांड]]
|14 मे 2002
|[[जम्मू आणि काश्मीर (राज्य)|जम्मू आणि काश्मीर]]
|31
|पर्यटकांची बस आणि लष्कराच्या कौटुंबिक निवासस्थानावर दहशतवादी हल्ला.
|
|-
|[[मराड हत्याकांड]]
|मे 2003
|[[केरळ]]
|8 ठार 58 जखमी - अ.
|
|
|-
|[[कमलनगर हत्याकांड]]
|14 ऑगस्ट 2003
|[[त्रिपुरा]]
|14 जणांचा मृत्यू
|
|&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|url=https://www.telegraphindia.com/north-east/5-ministers-heckled-at-carnage-site/cid/808471|title=5 ministers heckled at carnage site|date=18 August 2003|work=The Telegraph}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[2006 वाराणसी बॉम्बस्फोट]]
|मार्च 2006
|[[उत्तर प्रदेश]]
|28 ठार 101 जखमी - [[संकट मोचन हनुमान मंदिर]] भाविकांना लक्ष्य
|हिंदू मंदिरावर दहशतवादी हल्ला
|
|-
|[[2006 डोडा हत्याकांड]]
|30 एप्रिल 2006
|[[जम्मू आणि काश्मीर (राज्य)|जम्मू आणि काश्मीर]]
|35 हिंदू
|दहशतवादी हल्ला
|
|-
|[[2007 समझौता एक्स्प्रेस बॉम्बस्फोट]]
|18 फेब्रुवारी 2007
|दिवाना स्थानक
|68 लोक , बहुतांश पाकिस्तानी नागरिक आणि काही रेल्वे कर्मचाऱ्यांसह काही भारतीय
|
|&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.hindustantimes.com/india-news/direct-hand-of-aseemanand-in-samjhauta-blasts-nia/article1-644360.aspx|title=Direct hand of Aseemanand in Samjhauta blasts: NIA|website=hindustantimes.com/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131215052748/http://www.hindustantimes.com/india-news/direct-hand-of-aseemanand-in-samjhauta-blasts-nia/article1-644360.aspx|archive-date=15 December 2013}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[२६ नोव्हेंबर २००८ चा मुंबईवरील दहशतवादी हल्ला|2008 मुंबई दहशतवादी हल्ला]]
|26 नोव्हेंबर 2008
|[[मुंबई]]
|164 जणांचा मृत्यू , 600 हून अधिक जखमी
|सिद्ध झालेल्या पाकिस्तानी दहशतवाद्यांनी केलेल्या 11 समन्वित हल्ल्यांमध्ये विविध राष्ट्रीयत्वांच्या लोकांचा समावेश आहे आणि इस्रायली पीडितांना ठार मारण्यापूर्वी त्यांचा छळ करण्यात आला होता.
|&lt;ref name=&quot;Casualties&quot;&gt;{{Cite press release|url=http://pib.nic.in/release/release.asp?relid=45446|publisher=Press Information Bureau ([[भारत सरकार]])|date=11 December 2008|title=HM announces measures to enhance security|access-date=14 December 2008}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[एप्रिल 2010 दंतेवाडामध्ये माओवाद्यांचा हल्ला]]
|6 एप्रिल 2010
|[[छत्तीसगढ|छत्तीसगड]]
|76
|माओवाद्यांनी सीआरपीएफवर केला हल्ला
|
|-
|[[2010 दंतेवाडा बस बॉम्बस्फोट]]
|17 मे 2010
|[[छत्तीसगढ|छत्तीसगड]]
|44
|माओवाद्यांनी नागरी बसवर हल्ला केला.
|
|-
|[[2012 आसाम हिंसाचार]]
|जुलै 2012
|[[आसाम]]
|77
|बहुसंख्य आसामी आणि बोडो समुदायातील स्थानिक बंगाली भाषिक बांगलादेशी मुस्लिम समुदायाच्या जातीय भावनांमुळे अल्पसंख्याक बंगाली मुस्लिमांना बळजबरीने बांगलादेशात पाठवण्याचे अनेक प्रयत्न केले जातात , अशा प्रकारे दुसऱ्या पक्षाच्या बचावासाठी निषेध केला जातो. आसामी बोडो (आदिवासी ख्रिश्चन आणि हिंदू धर्म) आणि बंगाली भाषिक बांगलादी मुस्लिम यांच्यात जातीय हिंसाचार उसळला.
|
|-
|[[2013 मध्ये दरभा खोऱ्यात नक्षलवादी हल्ला|2013 मध्ये दर्भा खोऱ्यात झालेला नक्षलवादी हल्ला]]
|25 मे 2013
|दरभा खोरे सुकमा जिल्हा [[छत्तीसगढ|छत्तीसगड]]
|28
|काँग्रेस पक्षाच्या मोटारसायकलस्वारातील 28 जण
|
|-
|[[2013 मुझफ्फरनगर दंगल]]
|25 ऑगस्ट 2013 - 17 सप्टेंबर 2013
|[[मुझफ्फरनगर जिल्हा]] [[उत्तर प्रदेश]]
|42 मुस्लिम आणि 20 हिंदूंची हत्या आणि 93 जखमी
|हिंदू मुलींची छेडछाड , एका मुस्लिम मुलाची हत्या , त्यानंतर खुनी (दोन हिंदू मुले) यांची सार्वजनिक लिंचिंग , यामुळे हिंदू आणि मुस्लिम समुदायामध्ये जातीय दंगली उसळल्या.
|
|-
|[[2017 अमरनाथ यात्रेवर हल्ला|2017 अमरनाथ यात्रा हल्ला]]
|10 जुलै 2017
|[[अनंतनाग जिल्हा]] [[जम्मू आणि काश्मीर (राज्य)|जम्मू आणि काश्मीर]]
|8 हिंदू यात्रेकरू
|अमरनाथ यात्रेसाठी जाणाऱ्या हिंदू यात्रेकरूंना घेऊन जाणाऱ्या बसवर [[लष्कर-ए-तैयबा|लष्कर - ए - तोयबा]] दहशतवाद्यांनी हल्ला केला , ज्यात 8 यात्रेकरूंचा मृत्यू झाला.
|&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|url=http://www.ndtv.com/india-news/amarnath-terror-attack-pilgrim-dies-in-hospital-number-of-deaths-now-8-1725345|title=Amarnath Terror Attack: Pilgrim Dies In Hospital, Number Of Deaths Now 8|work=NDTV}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[२०१७ उत्तर भारतातील दंगल]]
|२५-२६ ऑगस्ट २०१७
|[[पंजाब प्रदेश|पंजाब]] [[हरियाणा]] [[चंदिगढ|चंदीगड जिल्हा]] [[उत्तर भारत]]
|४१+ ठार आणि ३००+ जखमी
|५४६ जणांना अटक [[गुरमीत राम रहीम सिंग]] बलात्कार प्रकरणातील दोषी 1000 जणांना अटक हनीप्रीतवर दंगल आणि जाळपोळीचा आरोप
|
|-
|[[२०२० दिल्ली दंगल]]
|२३ फेब्रुवारी २०२० - १ मार्च २०२०
|[[ईशान्य दिल्ली जिल्हा|ईशान्य दिल्ली]]
|५३ ठार आणि २०० पेक्षा जास्त जखमी हिंदू आणि मुस्लिम
|२,२०० जणांना अटक (अटक केलेल्यांसह)  सीएए समर्थक जमाव आणि सीएए विरोधी जमाव यांच्यातील संघर्षांमुळे हे घडले.
|
|-
|[[२०२१ नागालँड हत्याकांड]]
|४ डिसेंबर २०२१
|ओटिंग [[मोन जिल्हा]] [[नागालँड]]
|१३ जणांचा मृत्यू
|जातीय संघर्ष
|&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.theguardian.com/world/2021/dec/05/nagaland-killings-india-security-forces-shot-civilians-mistaken-for-militants|title=नागालँड हत्या: भारतीय सुरक्षा दलांनी नागरिकांना गोळ्या घातल्याने दंगल|date=5 December 2021|website=[[द गार्डियन]]|access-date=5 December 2021}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[२०२३ मणिपूर हिंसाचार|2023 मणिपूर हिंसाचार]]
|३ मे २०२३
|[[मणिपूर]]
|१८१+ ठार आणि ३१०+ जखमी
|मेईतेई आणि कुकी - झोमी यांच्यातील वांशिक तणावामुळे
|&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.ndtv.com/video/news/the-news/manipur-violence-3-months-on-manipur-crisis-far-from-over-715428|title=३ महिने उलटले, मणिपूर संकट संपले नाही|date=3 August 2023|publisher=[[ND Studios|ND TV]]|access-date=3 July 2023}}&lt;/ref&gt;
|-
|२०२३ हरियाणा दंगल
|३१ जुलै २०२३
|[[नूह जिल्हा]] [[हरियाणा]]
|६ ठार - ५ हिंदू (दोन पोलीस अधिकारी , तीन यात्रेकरू) १ मुस्लिम आणि २००+ जखमी
|११६ जणांना अटक करण्यात आली. संघटित मुस्लिम जमावाने हिंदू धार्मिक मिरवणुकीवर हल्ला केला.
| &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://apnews.com/article/india-violence-clashes-haryana-muslims-hindus-a4e5d0bd9427c85bdb311d64fdf98f08|title=हिंदू आणि मुस्लिमांमधील जातीय संघर्षात ५ जण ठार झाल्यानंतर भारताचे उत्तर हरियाणा राज्य तणावपूर्ण आहे.|website=[[Associated Press News]] |date=2 August 2023|access-date=3 August 2023}}&lt;/ref&gt;
|}


== संदर्भ ==
&lt;references group=&quot;&quot; responsive=&quot;1&quot;&gt;&lt;/references&gt;

[[वर्ग:देशानुसार हत्याकांडांची यादी|भारत]]
[[वर्ग:भारताच्या इतिहास-संबंधित याद्या|संहार]]
[[वर्ग:भारतातील हत्याकांड|*]]
[[वर्ग:भारतातील आपत्तींची यादी|संहार]]</text>
      <sha1>eqpqvehco17dg8jqb60oq34nqjolgqp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>लखनौ–नवी दिल्ली स्वर्ण शताब्दी एक्सप्रेस</title>
    <ns>0</ns>
    <id>352056</id>
    <revision>
      <id>2728311</id>
      <parentid>2728108</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T15:21:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-57868-52</username>
        <id>189114</id>
      </contributor>
      <comment>/* मार्ग */ Lucknow to New Delhi Shatabdi Express</comment>
      <origin>2728311</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7267" sha1="pbh3xn3jdctyz11btruvoz9mjc502xz" xml:space="preserve">'''१२००३/०४ लखनौ जंक्शन – नवी दिल्ली स्वर्ण शताब्दी एक्सप्रेस''' ही भारतीय रेल्वेतर्फे चालविण्यात येणारी एक जलदगती संपूर्ण वातुनुकुलित रेल्वे आहे. ही रेल्वे लखनौ आणि नवी दिल्ली या स्थानकांदरम्यान धावते.  

==प्राथमिक माहिती==

* मार्ग क्र. : १२००३ - लखनौ जंक्शन ते नवी दिल्ली, १२००४ - नवी दिल्ली ते लखनौ जंक्शन
* एकूण प्रवास : ५१२.२ किलोमीटर
* वारंवारता : दररोज
* डबे : २० (१६ वातूनूकुलित खुर्ची यान, २ वातुनुकुलित इकॉनॉमी खुर्ची यान व २ जनरेटर यान)
== मार्ग ==

* १२००३ - लखनौ जंक्शन ते नवी दिल्ली

{| class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot;
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:75px&quot; | स्टेशन क्र.
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:50px&quot; | स्टेशन कोड 
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:350px&quot; | स्टेशन नाव
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:75px&quot; | आगमन
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:75px&quot; | दिवस
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:90px&quot; | निर्गमन
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:75px&quot; | दिवस
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:50px&quot; | किलोमीटर
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:100px&quot; | विभाग
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:170px&quot; | राज्य/केंद्रशासित प्रदेश
|-
! scope=&quot;row&quot; |१
| LJN
| [[लखनौ रेल्वे स्थानक|लखनौ जंक्शन]]
| उगम स्थानक
|rowspan=8 | पहिला
| Subah 6:10 per chalegi
|rowspan=8 | पहिला
| ० (सुरुवात)
| [[उत्तर पूर्व रेल्वे क्षेत्र|उत्तर पूर्व रेल्वे]]
|rowspan=7 | [[उत्तर प्रदेश]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |२
| CNB
| [[कानपूर सेंट्रल रेल्वे स्थानक|कानपूर सेंट्रल]]
| 7:20 per subah
| १६:५३
| ७२  
|rowspan=5 | [[उत्तर मध्य रेल्वे क्षेत्र|उत्तर मध्य रेल्वे]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |३
| PHD
| [[फफूंद रेल्वे स्थानक|फफूंद]]
| 11:30 baje pahunchegi yahan per
| १७:४८
| १५५.१  
|-
! scope=&quot;row&quot; |४
| ETW
| [[इटावा जंक्शन रेल्वे स्थानक|इटावा जंक्शन]]
| 12:00 baje pahunchegi Etawah junction
| १८:२०
| २११.३  
|-
! scope=&quot;row&quot; |५
| TDL
| [[टुंडला जंक्शन रेल्वे स्थानक|टुंडला जंक्शन]]
| १९:२६
| १९:२८
| ३०३.१  
|-
! scope=&quot;row&quot; |६
| ALJN
| [[अलीगढ जंक्शन रेल्वे स्थानक|अलीगढ जंक्शन]]
| २०:१५
| २०:१७
| ३८१.४  
|-
! scope=&quot;row&quot; |७
| GZB
| [[गाझियाबाद जंक्शन रेल्वे स्थानक|गाझियाबाद जंक्शन]]
| 1:00 baje pahunchegi Ghaziabad
| २१:४०
| ४८७.४  
|rowspan=2 | [[उत्तर रेल्वे क्षेत्र|उत्तर रेल्वे]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |८
| NDLS
| [[नवी दिल्ली रेल्वे स्थानक|नवी दिल्ली]]
| 2:05 minut mein pahunchegi Delhi
| अंतिम स्थानक
| ५१२.२ 
|[[दिल्ली|राष्ट्रीय राजधानी प्रदेश दिल्ली]]
|}

१२००४ - नवी दिल्ली ते लखनौ जंक्शन

{| class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot;
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:75px&quot; | स्टेशन क्र.
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:50px&quot; | स्टेशन कोड 
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:350px&quot; | स्टेशन नाव
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:75px&quot; | आगमन
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:75px&quot; | दिवस
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:90px&quot; | निर्गमन
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:75px&quot; | दिवस
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:50px&quot; | किलोमीटर
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:100px&quot; | विभाग
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:170px&quot; | राज्य/केंद्रशासित प्रदेश
|-
! scope=&quot;row&quot; |१
| NDLS
| [[नवी दिल्ली रेल्वे स्थानक|नवी दिल्ली]]
| उगम स्थानक
|rowspan=8 | पहिला
| ०६:१०
|rowspan=8 | पहिला
| ० (सुरुवात) 
|rowspan=2 | [[उत्तर रेल्वे क्षेत्र|उत्तर रेल्वे]]
| [[दिल्ली|राष्ट्रीय राजधानी प्रदेश दिल्ली]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |२
| GZB
| [[गाझियाबाद जंक्शन रेल्वे स्थानक|गाझियाबाद जंक्शन]]
| ०६:४०
| ०६:४२
| २४.९  
|rowspan=7 | [[उत्तर प्रदेश]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |३
| ALJN
| [[अलीगढ जंक्शन रेल्वे स्थानक|अलीगढ जंक्शन]]
| ०७:४७
| ०७:४९
| १३०.९
|rowspan=5 | [[उत्तर मध्य रेल्वे क्षेत्र|उत्तर मध्य रेल्वे]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |४
| TDL
| [[टुंडला जंक्शन रेल्वे स्थानक|टुंडला जंक्शन]]
| ०८:४५
| ०८:४६
| २०९.१  
|-
! scope=&quot;row&quot; |५
| ETW
| [[इटावा जंक्शन रेल्वे स्थानक|इटावा जंक्शन]]
| ०९:४०
| ०९:४२
| ३००.९  
|-
! scope=&quot;row&quot; |६
| PHD
| [[फफूंद रेल्वे स्थानक|फफूंद]]
| १०:१४
| १०:१५
| ३५७.२  
|-
! scope=&quot;row&quot; |७
| CNB
| [[कानपूर सेंट्रल रेल्वे स्थानक|कानपूर सेंट्रल]]
| ११:२३
| ११:२८
| ४४०.३
|-
! scope=&quot;row&quot; |८
| LJN
| [[लखनौ रेल्वे स्थानक|लखनौ जंक्शन]]
| १२:५५
| अंतिम स्थानक
| ५१२.२
| [[उत्तर पूर्व रेल्वे क्षेत्र|उत्तर पूर्व रेल्वे]]
|}

[[वर्ग:शताब्दी एक्सप्रेस]]
[[वर्ग:उत्तर पूर्व रेल्वे]]
[[वर्ग:उत्तर मध्य रेल्वे]]
[[वर्ग:उत्तर रेल्वे]]</text>
      <sha1>pbh3xn3jdctyz11btruvoz9mjc502xz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728312</id>
      <parentid>2728311</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T15:36:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JavaHurricane</username>
        <id>113222</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/~2026-57868-52|~2026-57868-52]] ([[User talk:~2026-57868-52|चर्चा]]) यांनी केलेले बदल [[User:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] यांच्या आवृत्तीकडे पूर्वपदास नेले.</comment>
      <origin>2621510</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7179" sha1="oafg3arohngqkglepjepl4om8xgq9hq" xml:space="preserve">'''१२००३/०४ लखनौ जंक्शन – नवी दिल्ली स्वर्ण शताब्दी एक्सप्रेस''' ही भारतीय रेल्वेतर्फे चालविण्यात येणारी एक जलदगती संपूर्ण वातुनुकुलित रेल्वे आहे. ही रेल्वे लखनौ आणि नवी दिल्ली या स्थानकांदरम्यान धावते.  

==प्राथमिक माहिती==

* मार्ग क्र. : १२००३ - लखनौ जंक्शन ते नवी दिल्ली, १२००४ - नवी दिल्ली ते लखनौ जंक्शन
* एकूण प्रवास : ५१२.२ किलोमीटर
* वारंवारता : दररोज
* डबे : २० (१६ वातूनूकुलित खुर्ची यान, २ वातुनुकुलित इकॉनॉमी खुर्ची यान व २ जनरेटर यान)
== मार्ग ==

* १२००३ - लखनौ जंक्शन ते नवी दिल्ली

{| class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot;
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:75px&quot; | स्टेशन क्र.
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:50px&quot; | स्टेशन कोड 
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:350px&quot; | स्टेशन नाव
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:75px&quot; | आगमन
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:75px&quot; | दिवस
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:90px&quot; | निर्गमन
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:75px&quot; | दिवस
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:50px&quot; | किलोमीटर
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:100px&quot; | विभाग
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:170px&quot; | राज्य/केंद्रशासित प्रदेश
|-
! scope=&quot;row&quot; |१
| LJN
| [[लखनौ रेल्वे स्थानक|लखनौ जंक्शन]]
| उगम स्थानक
|rowspan=8 | पहिला
| १५:३०
|rowspan=8 | पहिला
| ० (सुरुवात)
| [[उत्तर पूर्व रेल्वे क्षेत्र|उत्तर पूर्व रेल्वे]]
|rowspan=7 | [[उत्तर प्रदेश]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |२
| CNB
| [[कानपूर सेंट्रल रेल्वे स्थानक|कानपूर सेंट्रल]]
| १६:४८
| १६:५३
| ७२  
|rowspan=5 | [[उत्तर मध्य रेल्वे क्षेत्र|उत्तर मध्य रेल्वे]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |३
| PHD
| [[फफूंद रेल्वे स्थानक|फफूंद]]
| १७:४७
| १७:४८
| १५५.१  
|-
! scope=&quot;row&quot; |४
| ETW
| [[इटावा जंक्शन रेल्वे स्थानक|इटावा जंक्शन]]
| १८:१८
| १८:२०
| २११.३  
|-
! scope=&quot;row&quot; |५
| TDL
| [[टुंडला जंक्शन रेल्वे स्थानक|टुंडला जंक्शन]]
| १९:२६
| १९:२८
| ३०३.१  
|-
! scope=&quot;row&quot; |६
| ALJN
| [[अलीगढ जंक्शन रेल्वे स्थानक|अलीगढ जंक्शन]]
| २०:१५
| २०:१७
| ३८१.४  
|-
! scope=&quot;row&quot; |७
| GZB
| [[गाझियाबाद जंक्शन रेल्वे स्थानक|गाझियाबाद जंक्शन]]
| २१:३८
| २१:४०
| ४८७.४  
|rowspan=2 | [[उत्तर रेल्वे क्षेत्र|उत्तर रेल्वे]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |८
| NDLS
| [[नवी दिल्ली रेल्वे स्थानक|नवी दिल्ली]]
| २२:२५
| अंतिम स्थानक
| ५१२.२ 
|[[दिल्ली|राष्ट्रीय राजधानी प्रदेश दिल्ली]]
|}

१२००४ - नवी दिल्ली ते लखनौ जंक्शन

{| class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot;
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:75px&quot; | स्टेशन क्र.
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:50px&quot; | स्टेशन कोड 
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:350px&quot; | स्टेशन नाव
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:75px&quot; | आगमन
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:75px&quot; | दिवस
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:90px&quot; | निर्गमन
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:75px&quot; | दिवस
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:50px&quot; | किलोमीटर
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:100px&quot; | विभाग
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:170px&quot; | राज्य/केंद्रशासित प्रदेश
|-
! scope=&quot;row&quot; |१
| NDLS
| [[नवी दिल्ली रेल्वे स्थानक|नवी दिल्ली]]
| उगम स्थानक
|rowspan=8 | पहिला
| ०६:१०
|rowspan=8 | पहिला
| ० (सुरुवात) 
|rowspan=2 | [[उत्तर रेल्वे क्षेत्र|उत्तर रेल्वे]]
| [[दिल्ली|राष्ट्रीय राजधानी प्रदेश दिल्ली]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |२
| GZB
| [[गाझियाबाद जंक्शन रेल्वे स्थानक|गाझियाबाद जंक्शन]]
| ०६:४०
| ०६:४२
| २४.९  
|rowspan=7 | [[उत्तर प्रदेश]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |३
| ALJN
| [[अलीगढ जंक्शन रेल्वे स्थानक|अलीगढ जंक्शन]]
| ०७:४७
| ०७:४९
| १३०.९
|rowspan=5 | [[उत्तर मध्य रेल्वे क्षेत्र|उत्तर मध्य रेल्वे]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |४
| TDL
| [[टुंडला जंक्शन रेल्वे स्थानक|टुंडला जंक्शन]]
| ०८:४५
| ०८:४६
| २०९.१  
|-
! scope=&quot;row&quot; |५
| ETW
| [[इटावा जंक्शन रेल्वे स्थानक|इटावा जंक्शन]]
| ०९:४०
| ०९:४२
| ३००.९  
|-
! scope=&quot;row&quot; |६
| PHD
| [[फफूंद रेल्वे स्थानक|फफूंद]]
| १०:१४
| १०:१५
| ३५७.२  
|-
! scope=&quot;row&quot; |७
| CNB
| [[कानपूर सेंट्रल रेल्वे स्थानक|कानपूर सेंट्रल]]
| ११:२३
| ११:२८
| ४४०.३
|-
! scope=&quot;row&quot; |८
| LJN
| [[लखनौ रेल्वे स्थानक|लखनौ जंक्शन]]
| १२:५५
| अंतिम स्थानक
| ५१२.२
| [[उत्तर पूर्व रेल्वे क्षेत्र|उत्तर पूर्व रेल्वे]]
|}

[[वर्ग:शताब्दी एक्सप्रेस]]
[[वर्ग:उत्तर पूर्व रेल्वे]]
[[वर्ग:उत्तर मध्य रेल्वे]]
[[वर्ग:उत्तर रेल्वे]]</text>
      <sha1>oafg3arohngqkglepjepl4om8xgq9hq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>साचा:बॉलिवूड हंगामा</title>
    <ns>10</ns>
    <id>362849</id>
    <redirect title="साचा:बॉलीवूड हंगामा" />
    <revision>
      <id>2728452</id>
      <parentid>2548757</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T09:00:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>संतोष गोरे</username>
        <id>135680</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2728452</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="134" sha1="ro2era0wbxm102b5ij624x8hknyqpgd" xml:space="preserve">बॉलिवूड हंगामा वरील [https://www.bollywoodhungama.com/movie/{{{id|}}} {{{title|}}}] चे पान</text>
      <sha1>ro2era0wbxm102b5ij624x8hknyqpgd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728453</id>
      <parentid>2728452</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T09:01:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>संतोष गोरे</username>
        <id>135680</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2728453</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="138" sha1="qcanis8k0qbnlxtm6djfrg03x0ua60i" xml:space="preserve">[[बॉलीवूड हंगामा]] वरील [https://www.bollywoodhungama.com/movie/{{{id|}}} {{{title|}}}] चे पान</text>
      <sha1>qcanis8k0qbnlxtm6djfrg03x0ua60i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728455</id>
      <parentid>2728453</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T09:03:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>संतोष गोरे</username>
        <id>135680</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2728455</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="98" sha1="jcdjokc1woko53czpzguje1pm0bt1gk" xml:space="preserve">#पुनर्निर्देशन [[साचा:बॉलीवूड हंगामा]]</text>
      <sha1>jcdjokc1woko53czpzguje1pm0bt1gk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>तवा नदी</title>
    <ns>0</ns>
    <id>366102</id>
    <revision>
      <id>2728252</id>
      <parentid>2577945</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T13:26:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>130355</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>2728252</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2501" sha1="13p06ccpdoac8lb615ihuruhf0ihvrq" xml:space="preserve">{{विकिडेटा माहितीचौकट}}
'''तवा नदी''' ही मध्य भारतातील [[नर्मदा नदी]]ची उपनदी आहे.

तवा ही नर्मदेची सर्वात मोठी उपनदी आहे जी १७२ किमी लांब आहे. ती [[बैतुल जिल्हा|बैतुलच्या]] [[सातपुडा|सातपुरा पर्वतरांगातून]] उगम पावते आणि उत्तरेकडे आणि पश्चिमेकडे वाहते. [[नर्मदापुरम जिल्हा|होशंगाबाद जिल्ह्यातील]] बांद्रा भान गावात नर्मदेला ही मिळते.&lt;ref name=&quot;india9&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://www.india9.com/i9show/Tawa-River-65822.htm |title=Tawa River |publisher=India9 |access-date=2010-08-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120529025300/http://www.india9.com/i9show/Tawa-River-65822.htm |archive-date=2012-05-29 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

१९५८ मध्ये, तवा धरणाचे बांधकाम सुरू झाले, जे १९७८ मध्ये दक्षिण होशंगाबाद जिल्ह्यात तवा जलाशय तयार करण्यासाठी तवा नगर येथे पूर्ण झाले. जलाशयात चव्वेचाळीस गावे बुडाली.&lt;ref name=&quot;india9&quot;/&gt;

भारतातील सर्वात जुने वनसंरक्षण, बोरी राखीव वन, १८६५ मध्ये तवा नदीकाठी स्थापन झाले. बोरी राखीव वन हे बोरी अभयारण्याचा एक भाग आहे, जे १९९९ मध्ये स्थापन झालेल्या पचमढी बायोस्फीअर रिझर्व्हचा भाग आहे, जे तवा नदीच्या वरच्या पाणलोट क्षेत्राचा बराचसा भाग व्यापते.

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}
[[वर्ग:मध्य प्रदेशमधील नद्या]]
[[वर्ग:नर्मदा नदी]]</text>
      <sha1>13p06ccpdoac8lb615ihuruhf0ihvrq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>तारिणी (मालिका)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>367527</id>
    <revision>
      <id>2728477</id>
      <parentid>2701073</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T11:04:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-57012-46</username>
        <id>188929</id>
      </contributor>
      <origin>2728477</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8173" sha1="9zzz6bysatbbnygwe3uzwr2tyhd3gzb" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट दूरचित्रवाणी कार्यक्रम
| कार्यक्रम = तारिणी 
| चित्र = 
| लोगो_चित्र_शीर्षक = 
| उपशीर्षक = 
| प्रकार = 
| निर्माता = [[शर्मिष्ठा राऊत]]
| निर्मिती संस्था = एरिकॉन टेलिफिल्म्स
| दिग्दर्शक =
| क्रिएटीव्ह दिग्दर्शक = 
| सूत्रधार = 
| कलाकार = [[#कलाकार|खाली पहा]]
| पंच = 
| आवाज = 
| अभिवाचक = 
| थीम संगीत संगीतकार = 
| शीर्षकगीत = 
| अंतिम संगीत = 
| संगीतकार = 
| देश = [[भारत]]
| भाषा = [[मराठी भाषा|मराठी]]
| वर्ष संख्या = 
| एपिसोड संख्या = 
| कार्यकारी निर्माता = 
| सुपरवायझिंग निर्माता = 
| असोसिएट निर्माता = 
| सह निर्माता = 
| कथा संकलन = 
| संकलन = 
| स्थळ =
| कॅमेरा = 
| चालण्याचा वेळ = दररोज रात्री ९.३० वाजता
| वाहिनी = [[झी मराठी]]
| चित्र प्रकार = 
| ध्वनी प्रकार = 
| पहिला भाग = 
| प्रथम प्रसारण = ११ ऑगस्ट २०२५
| शेवटचे प्रसारण = चालू
| आधी = [[कमळी (मालिका)|कमळी]]
| नंतर = [[देवमाणूस - मधला अध्याय]]
| सारखे = 
}}

'''तारिणी''' ही [[झी मराठी]] वाहिनीवर प्रसारित होणारी एक मालिका आहे. या मालिकेची मूळ कथा [[झी बांग्ला]]वरील जगद्धात्री या बंगाली मालिकेवर आधारित आहे. आधी या मालिकेचे नाव '''जगद्धात्री''' असे ठेवण्यात आले होते.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=गेल्यावर्षी 'जगद्धात्री'ची घोषणा, पण गाडी पुढे सरकलीच नाही! नव्या मालिकांचे प्रोमो येताच चाहत्यांचे सवाल|url=https://marathi.indiatimes.com/entertainment/entertainment-news/television-news/zee-marathi-new-serials-laxmi-nivas-and-tula-japnar-aahe-coming-soon-fans-asked-about-what-happened-to-jagatdhatatri-which-was-announced-last-year/articleshow/114683362.cms|website=[[महाराष्ट्र टाइम्स]]|access-date=2025-07-10|archive-date=2025-06-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20250625054457/https://marathi.indiatimes.com/entertainment/entertainment-news/television-news/zee-marathi-new-serials-laxmi-nivas-and-tula-japnar-aahe-coming-soon-fans-asked-about-what-happened-to-jagatdhatatri-which-was-announced-last-year/articleshow/114683362.cms|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== कलाकार ==
* शिवानी सोनार - तारिणी माधव बेलसरे / तारिणी केदार खांडेकर 
* स्वराज नागरगोजे - केदार दयानंद खांडेकर (केडी)
* [[अभिज्ञा भावे]] - कौशिकी मधुकर खांडेकर
* [[भार्गवी चिरमुले]] - वसुधा माधव बेलसरे
* रागिणी सामंत - सुमित्रा पुंडलिक बेलसरे (सुमी)
* पंकज चेंबूरकर - माधव पुंडलिक बेलसरे
* रुपाली मांगले - रेखा माधव बेलसरे
* सुवेधा देसाई - निशिता माधव बेलसरे (निशी) / निशिता युवराज खांडेकर 
* श्रेयसी वैद्य - नम्रता माधव बेलसरे (नमा)
* आरती वडगबाळकर - मालती पुंडलिक बेलसरे / मालती प्रकाश बोडस
* अश्विनी गोरले - काव्या प्रकाश बोडस
* [[अविनाश नारकर]] - दयानंद खांडेकर
* सिद्धीरूपा करमरकर / शीतल क्षीरसागर - पद्मिनी दयानंद खांडेकर
* चित्रा खरे - देवकी दयानंद खांडेकर
* नयन जाधव - मकरंद खांडेकर (मॅक)
* नियती राजवाडे - चेतना मकरंद खांडेकर
* प्रशांत केणी - युवराज दयानंद खांडेकर
* संचिता गुप्ते - ईशा मकरंद खांडेकर
* [[अनंत जोग]] - बापूराव जामखंडे
* विजया बाबर - कमळी मोहिते
* अतुल तोडणकर - गुरुराज कामत
* उमेश जगताप - चारुदत्त देसाई
* मानसी कुलकर्णी - जया जगदाळे (जेजे)
* पायल जाधव - हरप्रीत चढ्ढा / रेवा सबनीस
* गणेश पवार - कपिल त्रिलोक (कत्री)
* महेश खैरनार - नित्यानंद खैरनार (कमांडर)
* योगेश केळकर - साधू
* निकिता झेपाले - फातिमा
* पार्थ नारकर - टेक्नो
* विपुल साळुंखे - शेखर
* अदिरा चव्हाण - इरा
* सिद्धेश साळोखे - अजय
* शुभम मुरुडकर - राहुल
* विजयराज चव्हाण - प्रदीप
* प्रवीण मांजरेकर - गुलाब

== पुनर्निर्मिती ==
{|class=&quot;wikitable&quot;
! भाषा
! नाव
! वाहिनी
! प्रकाशित
|-
| [[बंगाली]]
| जगद्धात्री 
| [[झी बांग्ला]]
| २९ ऑगस्ट २०२२ - १४ डिसेंबर २०२५
|-
| [[तेलुगू]]
| जगद्धात्री 
| [[झी तेलुगू]]
| २१ ऑगस्ट २०२३ - चालू
|-
| [[पंजाबी]]
| सेहजवीर
| [[झी पंजाबी]]
| २५ मे २०२४ - ३१ मे २०२५
|-
| [[तमिळ]]
| अयाली 
| [[झी तमिळ]]
| २ जून २०२५ - चालू
|-
| [[हिंदी]]
| जगद्धात्री
| [[झी टीव्ही]]
| १० नोव्हेंबर २०२५ - चालू
|-
| [[मल्याळम]]
| दुर्गा
| [[झी केरळम]]
| १७ नोव्हेंबर २०२५ - चालू
|-
| [[कन्नड]]
| जगद्धात्री
| [[झी कन्नडा]]
| २८ सप्टेंबर २०२६ - चालू
|}

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}

== बाह्य दुवे ==
{{झी मराठी रात्री ९.३०च्या मालिका}}

[[वर्ग:मराठी दूरचित्रवाहिनी मालिका]]
[[वर्ग:झी मराठी दूरचित्रवाहिनी मालिका]]</text>
      <sha1>9zzz6bysatbbnygwe3uzwr2tyhd3gzb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>सदस्य चर्चा:Kapade2004</title>
    <ns>3</ns>
    <id>373668</id>
    <revision>
      <id>2728390</id>
      <parentid>2628982</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T04:27:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kapade2004</username>
        <id>176617</id>
      </contributor>
      <comment>/* Diffrence between copyright and plagiarism */ नवीन विभाग</comment>
      <origin>2728390</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="612" sha1="owhjsvsbrrmsmgyjn56i9lhtjj3ttq8" xml:space="preserve">{{Template:Welcome|realName=|name=Kapade2004}}

-- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) २३:०५, १२ नोव्हेंबर २०२५ (IST)

== Diffrence between copyright and plagiarism  ==
The main difference is plagiarism is the academic ethical crime where as copyright is criminal crime. [[सदस्य:Kapade2004|Kapade2004]] ([[सदस्य चर्चा:Kapade2004|चर्चा]]) ०९:५७, ३१ ऑक्टोबर २०२६ (IST)</text>
      <sha1>owhjsvsbrrmsmgyjn56i9lhtjj3ttq8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>सनई चौघडे (मालिका)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>376968</id>
    <revision>
      <id>2728436</id>
      <parentid>2711576</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T06:44:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-57012-46</username>
        <id>188929</id>
      </contributor>
      <comment>/* कलाकार */</comment>
      <origin>2728436</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6500" sha1="30pp2n723cvgeuhakpni3nquzcrmiu4" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट दूरचित्रवाणी कार्यक्रम
| कार्यक्रम = सनई चौघडे
| चित्र = 
| लोगो_चित्र_शीर्षक = 
| उपशीर्षक = 
| प्रकार = 
| निर्माता = राजू सावंत
| निर्मिती संस्था = वन डे क्रिएशन्स
| दिग्दर्शक = 
| क्रिएटीव्ह दिग्दर्शक = 
| सूत्रधार = 
| कलाकार = [[#कलाकार|खाली पहा]]
| पंच = 
| आवाज = 
| अभिवाचक = 
| थीम संगीत संगीतकार = 
| शीर्षकगीत = 
| अंतिम संगीत = 
| संगीतकार = 
| देश = [[भारत]]
| भाषा = [[मराठी भाषा|मराठी]]
| वर्ष संख्या = 
| एपिसोड संख्या = 
| कार्यकारी निर्माता = 
| सुपरवायझिंग निर्माता = 
| असोसिएट निर्माता = 
| सह निर्माता = 
| कथा संकलन = 
| संकलन = 
| स्थळ = 
| कॅमेरा = 
| चालण्याचा वेळ = दररोज रात्री ८.३० वाजता
| वाहिनी = [[झी मराठी]]
| चित्र प्रकार = 
| ध्वनी प्रकार = 
| पहिला भाग = 
| प्रथम प्रसारण = १६ मार्च २०२६
| शेवटचे प्रसारण = चालू
| आधी = [[दीप ज्योती (मालिका)|दीप ज्योती]]
| नंतर = [[कमळी (मालिका)|कमळी]]
| सारखे = [[३६ गुणी जोडी]]
}}

'''सनई चौघडे''' ही [[झी मराठी]] वाहिनीवर प्रसारित होणारी एक मालिका आहे. या मालिकेची मूळ कथा [[झी तेलुगू]]वरील वरुधिनी परिणायम या तेलुगू मालिकेवर आधारित आहे.

== कलाकार ==
* चिन्मयी साळवी - शर्वरी सुभाष परब
* राज हंचनाळे - जय खानोलकर
* [[अदिती सारंगधर]] - तेजस्विनी खानोलकर
* [[मेघना एरंडे]] - प्रमिला सुभाष परब (पमा)
* सुहास शिरसाट - सुभाष परब
* जुई गोगरी - आसावरी सुभाष परब (आशु)
* श्वेता गायकवाड - अनुश्री सुभाष परब
* रुची नेरुरकर - मयुरी सुभाष परब
* पालवी कदम - साक्षी खानोलकर / साक्षी आकाश नाईक
* संजित पेडणेकर - गौतम खानोलकर
* सुमेधा दातार / नेहा कुलकर्णी - उमा दिनेश नाईक
* स्वराज अजय - आकाश दिनेश नाईक
* मानसी नाटेकर - समायरा दिनेश नाईक
* निखिलेश गोडबोले - दिनेश नाईक
* [[चिन्मय मांडलेकर]] - सत्यजित पाठारे
* [[अनिता दाते-केळकर]] - राधिका सुभेदार
* [[निवेदिता सराफ]] - कृष्णाई जाधव
* मुग्धा कर्णिक - अहिल्यादेवी किर्लोस्कर
* कश्यप परुळेकर - राजेश श्रीवास्तव
* कुणाल धुमाळ - गौतम विनायक बांदेकर
* निलेश देशपांडे - विनायक बांदेकर
* निमिष कुलकर्णी - मकरंद मयेकर (मॅक)
* रिया धर्माधिकारी - रावी
* समता जाधव - बिंदू
* राधिका चव्हाण - भानू
* हर्षदा बोरगे - अर्चना
* [[प्रथमेश लघाटे]]

== पुनर्निर्मिती ==
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
! भाषा
! नाव
! वाहिनी
! प्रकाशित
|-
| [[तेलुगू]]
| वरुधिनी परिणायम
| [[झी तेलुगू]]
| ५ ऑगस्ट २०१३ - १० ऑगस्ट २०१६
|-
| [[तमिळ]]
| पुव्वे पूचूदावा
| [[झी तमिळ]]
| २४ एप्रिल २०१७ - ४ सप्टेंबर २०२१
|-
| [[कन्नड]]
| गट्टीमेळा
| [[झी कन्नडा]]
| ११ मार्च २०१९ - ५ जानेवारी २०२४
|-
| [[मल्याळम]]
| पोक्कलम वारावयी
| [[झी केरळम]]
| १ जुलै २०१९ - २६ सप्टेंबर २०२१
|-
| [[उडिया]]
| साथीरे
| [[झी सार्थक]]
| ३ ऑक्टोबर २०२२ - ३० सप्टेंबर २०२३
|-
| [[पंजाबी]]
| दिलदरियाँ
| [[झी पंजाबी]]
| १४ नोव्हेंबर २०२२ - ६ ऑक्टोबर २०२३
|-
| [[बंगाली]]
| मोन दिते चाई
| [[झी बांग्ला]]
| २ जानेवारी २०२३ - २४ मे २०२४
|-
| [[मराठी]]
| [[३६ गुणी जोडी]]
| [[झी मराठी]]
| २३ जानेवारी २०२३ - २४ डिसेंबर २०२३
|}

== बाह्य दुवे ==
{{झी मराठी रात्री ८.३०च्या मालिका}}

[[वर्ग:मराठी दूरचित्रवाहिनी मालिका]]
[[वर्ग:झी मराठी दूरचित्रवाहिनी मालिका]]</text>
      <sha1>30pp2n723cvgeuhakpni3nquzcrmiu4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>साचा:कोकण लोकजीवन</title>
    <ns>10</ns>
    <id>381795</id>
    <revision>
      <id>2728437</id>
      <parentid>2725862</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T06:45:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AdvAnantGholam</username>
        <id>172574</id>
      </contributor>
      <origin>2728437</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4252" sha1="l3hw7pj51mexyg9tstwown4t9v2bxwk" xml:space="preserve">
{{Navbox
| name = कोकण लोकजीवन
| title = कोकण लोकजीवन
| state = autocollapse
| bodyclass = hlist
| titlestyle = background:#d9d9f3;
| groupstyle = background:#e8e8f8;

| group1 = प्रदेश व संस्कृती
| list1 =
* [[कोकण]]
* [[कोकण संस्कृती]]
* [[कोकणातील देवराया]]

| group2 = ग्रामव्यवस्था
| list2 =
* [[पंचक्रोशी]]
* [[भावकी]]
* [[कोकणातील सामुदायिक जमीन व्यवस्था]]
* [[खडीकोळवण]]

| group3 = भूमापन व भूमिअभिलेख
| list3 =
* [[महाराष्ट्रातील भूमापन, महसूल सर्वेक्षण आणि भूमिअभिलेखांचा इतिहास]]

| group4 = जमीन व देवस्थान व्यवस्था
| list4 =
* [[कोकणातील देवस्थान इनाम जमिनींचा इतिहास]]

| group5 = समाज व समुदाय
| list5 =
* [[कोकणातील मानपानाची परंपरा]]
* [[कोकणातील कुणबी]]
* [[कोकणातील लोकभाषा आणि बोलीवैविध्य]]

| group6 = स्थलांतर व रोजगार
| list6 =
* [[कोकणातून मुंबईकडे झालेले स्थलांतर]]
* [[कोकणातील वेठबिगार पद्धत]]

| group7 = धार्मिक परंपरा
| list7 =
* [[कोकणातील गौरी गणपती]]
* [[कोकणातील जत्रा]]
* [[कोकणातील देवळांची वास्तुशैली]]
* [[कोकणातील ग्रामदैवत]]
* [[कोकणात देवाला पोवते बांधणे]]
* [[कोकणात देवाला कौल लावणे]]
* [[कोकणात देवाला नवरात्री माळ लावणे]]
* [[काळम्मादेवी मंदिर (उदगिरी)]]
* [[गाव पांढर]]
* [[कोकणातील मुचकुंद ऋषींची गुहा]]

| group8 = लोककला
| list8 =
* [[नमन (लोककला)]]
* [[कोकणातील टिपरी परंपरा]]
* [[शक्तीवाले व तुरेवाले (लोककला)]]
* [[कोकणातील लोकवाद्ये]]
* [[कोकणातील पारंपरिक ओव्या आणि स्त्रियांचे लोकसाहित्य]]
* [[कोकणातील व्यंगचित्रकार]]

| group9 = ग्रामीण जीवन
| list9 =
* [[बाराबलुतेदार पद्धत]]
* [[महाराष्ट्रातील भात लावणी]]
* [[कोकणातील भातशेती]]
* [[कोकणातील भात शेती कापणी]]
* [[कोकणातील आंबा लागवड]]
* [[कोकणातील काजू लागवड]]
* [[मिरागाची राखण]]
* [[नांगर]]
* [[कोकणातील जनावरांचे पारंपरिक गोठे]]
* [[कोकणातील आठवडी बाजार]]

| group10 = अन्न व खाद्यसंस्कृती
| list10 =
* [[कोकणातील पारंपरिक खाद्यसंस्कृती]]
* [[कोकणातील पारंपरिक मासेमारी]]

| group11 = पर्यावरण, नद्या व वनसंपदा
| list11 =
* [[बाव नदी]]
* [[कोकणातील जांभ्या खडकाचे सडे]]
* [[कोकणातील जंगलतोड आणि बदलते पर्यावरण]]
* [[पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र]]
}}</text>
      <sha1>l3hw7pj51mexyg9tstwown4t9v2bxwk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>मालेरकोटला</title>
    <ns>0</ns>
    <id>382275</id>
    <revision>
      <id>2728388</id>
      <parentid>2720505</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T04:15:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>130355</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>2728388</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3172" sha1="166ik8p1wnyrcqb8propb7jc1vi1cjp" xml:space="preserve">{{माहिती संचिका}}
'''मालेरकोटला''' हे [[पंजाब]] राज्यातील [[मालेरकोटला जिल्हा|मालेरकोटला जिल्ह्याचे]] &lt;ref name=&quot;Hindu&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/malerkotla-is-punjabs-23rd-district/article34557600.ece|title=Malerkotla is Punjab's 23rd district|date=2021-05-14|work=The Hindu|language=en-IN|issn=0971-751X|access-date=2021-05-14}}&lt;/ref&gt; मुख्यालय आहे. [[ब्रिटिश राज|ब्रिटिश राजवटीत]] ते त्याच नावाच्या [[संस्थान|संस्थानाची]] राजधानी म्हणून कार्यरत होते. हे राज्य १९४७ मध्ये [[भारतीय अधिराज्य|भारतीय संघराज्यात]] सामील झाले आणि जवळच्या इतर संस्थानांमध्ये विलीन होऊन [[पतियाळा आणि पूर्व पंजाब राज्य संघ|पटियाला आणि पूर्व पंजाब राज्य संघ (पेप्सू)]] तयार झाला.

जेव्हा १९५६ मध्ये पेप्सूची पुनर्रचना झाली तेव्हा पूर्वीच्या मालेरकोटला संस्थानाचा प्रदेश [[पंजाब|पंजाबचा]] भाग झाला.&lt;ref&gt;[http://www.india9.com/i9show/Malerkotla-76700.htm Malerkotla] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170630042956/http://www.india9.com/i9show/Malerkotla-76700.htm |date=2017-06-30 }} Punjab at www.india9.com.&lt;/ref&gt; हे संगरूर-लुधियाना राज्य महामार्ग (क्र. ११) वर वसलेले आहे आणि दुय्यम लुधियाना-दिल्ली रेल्वे मार्गावर आहे. ते [[लुधियाना|लुधियानापासून]]&lt;nowiki/&gt;सुमारे {{Convert|50|km}} आणि [[संगरूर]] पासून {{Convert|35|km}} अंतरावर आहे.

२०२१ मध्ये, [[संगरूर जिल्हा|संगरूर जिल्ह्यातून]] शहर आणि काही लगतचे क्षेत्र वेगळे करून मालेरकोटला जिल्ह्याची निर्मिती करण्यात आली.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://malerkotla.nic.in/|title=District Malerkotla, Government of Punjab {{!}} Welcome to District Web Portal of Malerkotla {{!}} India|language=en-US|access-date=2022-09-15}}&lt;/ref&gt;

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}
[[वर्ग:पंजाबमधील गावे]]
{{मराठी चित्रपटसृष्टी}}</text>
      <sha1>166ik8p1wnyrcqb8propb7jc1vi1cjp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>सदस्य चर्चा:Karyalay</title>
    <ns>3</ns>
    <id>382819</id>
    <revision>
      <id>2728466</id>
      <parentid>2702581</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T10:01:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>İmmortalance</username>
        <id>177500</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>İmmortalance ने लेख [[सदस्य चर्चा:Mukhyalay]] वरुन [[सदस्य चर्चा:Karyalay]] ला हलविला: Automatically moved page while renaming the user &quot;[[Special:CentralAuth/Mukhyalay|Mukhyalay]]&quot; to &quot;[[Special:CentralAuth/Karyalay|Karyalay]]&quot;</comment>
      <origin>2702581</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="276" sha1="4hti9iyrrnzbunci8fptt5o8xwqlj8x" xml:space="preserve">{{Template:Welcome|realName=|name=Mukhyalay}}

-- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) १९:४९, १५ ऑगस्ट २०२६ (IST)</text>
      <sha1>4hti9iyrrnzbunci8fptt5o8xwqlj8x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६–२७</title>
    <ns>0</ns>
    <id>384660</id>
    <revision>
      <id>2728391</id>
      <parentid>2727574</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T04:50:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nitin.kunjir</username>
        <id>4684</id>
      </contributor>
      <comment>/* २०२६ पाकिस्तान तिरंगी मालिका */</comment>
      <origin>2728391</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="85329" sha1="iepcgrb02qxcq1vo3rwrpjyjid14scp" xml:space="preserve">{{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट वर्षे|२०२६|२०२७}}
'''२०२६-२७ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट हंगाम''' सप्टेंबर २०२६ च्या उत्तरार्धापासून ते मार्च २०२७ पर्यंत चालणार आहे.&lt;ref&gt;{{Cite web |trans-title= पुरुषांचा २०२३ ते २०२७ भविष्यातील दौऱ्यांचा कार्यक्रम|title=Men's Future Tours Programme 2023 to 2027 |url=https://resources.pulse.icc-cricket.com/ICC/document/2022/08/17/9ecd5af8-4657-475f-ae1e-733b04f69750/Men-s-FTP-upto-2027.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20221110152130/https://resources.pulse.icc-cricket.com/ICC/document/2022/08/17/9ecd5af8-4657-475f-ae1e-733b04f69750/Men-s-FTP-upto-2027.pdf |archive-date=१० नोव्हेंबर २०२२ |access-date=३० सप्टेंबर २०२६|website=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/2747093 |trans-title=|title= २०२३-२०२७ पुरुषांचा भविष्यातील दौऱ्यांचा कार्यक्रम जाहीर | access-date=३० सप्टेंबर २०२६|work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]}}&lt;/ref&gt; या वेळापत्रकात [[कसोटी सामना|पुरुषांचे कसोटी]], [[आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय|पुरुषांचे आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय]] आणि [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|पुरुषांचे आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामने, तसेच [[महिला कसोटी क्रिकेट|महिलांचे कसोटी]], [[महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय|महिलांचे आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय]] आणि [[महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० |महिलांचे आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामने आणि इतर काही महत्त्वपूर्ण मालिकांचा समावेश असेल.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cricinfo.com/ci/engine/series/index.html |trans-title= हंगाम संग्रह |title=Season archive | access-date=३० सप्टेंबर २०२६|work=[[क्रिकइन्फो]]}}&lt;/ref&gt; येथे नमूद केलेल्या सामन्यांव्यतिरिक्त, या कालावधीत 'असोसिएट' (सहयोगी) देशांचा समावेश असलेल्या इतर अनेक आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिकाही खेळल्या जाणार आहेत.

पहिली वहिली [[२०२७ आयसीसी महिला चॅम्पियन्स चषक]] स्पर्धा भारतात फेब्रुवारी २०२७ मध्ये आयोजित करण्याचे नियोजित आहे.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/venues-dates-confirmed-for-inaugural-icc-women-s-champions-trophy |trans-title= पहिल्या महिला चॅम्पियन्स ट्रॉफीसाठी ठिकाणे निश्चित |title=Venues confirmed for first Women's Champions Trophy |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |date=२ सप्टेंबर २०२६ |access-date=३० सप्टेंबर २०२६}}&lt;/ref&gt; 

कसोटी क्रिकेटची १५० वर्षे साजरी करण्यासाठी, मार्च २०२७ मध्ये इंग्लंडविरुद्ध एक [[दिवस-रात्र क्रिकेट|दिवस-रात्र]] कसोटी सामना आयोजित करण्याचे यजमानपद ऑस्ट्रेलियाकडे आहे.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/australia-to-host-england-in-one-off-match-in-2027-to-celebrate-150-years-of-test-cricket |trans-title=कसोटी क्रिकेटच्या १५० वर्षांच्या पूर्ततेनिमित्त २०२७ मध्ये ऑस्ट्रेलिया इंग्लंडविरुद्ध एका विशेष सामन्याचे यजमानपद भूषवणार. |title=Australia to host England in one-off match in 2027 to celebrate 150 years of Test cricket |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |date=18 August 2024 |access-date=३० सप्टेंबर २०२६}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/131339/australia-england-to-play-one-off-match-at-mcg-for-150th-test-anniversary-in-2027 |trans-title=२०२७ मध्ये कसोटी क्रिकेटच्या १५० व्या वर्धापनदिनानिमित्त ऑस्ट्रेलिया आणि इंग्लंड यांच्यात एमसीजीवर एक विशेष कसोटी सामना खेळला जाणार.|title=Australia, England to play one-off match at MCG for 150th Test anniversary in 2027 |work=[[क्रिकबझ्झ]] |access-date=३० सप्टेंबर २०२६}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cricinfo.com/story/australia-england-150th-anniversary-test-in-2027-to-be-a-pink-ball-day-night-match-at-mcg-1476705 |trans-title= २०२७ मधील ऑस्ट्रेलिया-इंग्लंड यांच्यातील १५० व्या वर्धापन दिनाची कसोटी सामना 'पिंक-बॉल' दिवस-रात्र सामना असेल. |title=Australia-England 150th anniversary Test in 2027 will be a pink-ball day-night match |work=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=३० सप्टेंबर २०२६}}&lt;/ref&gt;
==मोसम आढावा==
=== पुरुषांचे कार्यक्रम===
{| class=&quot;wikitable ubsortable&quot; style=&quot;text-align:center; white-space:nowrap&quot;
! colspan=6 | आंतरराष्ट्रीय दौरे
|-
! rowspan=2 | आरंभ दिनांक
! rowspan=2 | यजमान संघ
! rowspan=2 | पाहुणा संघ
! colspan=3 | निकाल [सामने]
|-
! width=100 | [[कसोटी क्रिकेट|कसोटी]]
! width=100 | [[आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय| आं.ए.दि.]]
! width=100 | [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|आं.टी२०]]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#ऑस्ट्रेलियाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा |२४ सप्टेंबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|SA}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|AUS}}
| [३] || २–१ [३] || {{n/a}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#वेस्ट इंडीजचा भारत दौरा |२७ सप्टेंबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|IND}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|WIN}}
| {{n/a}} || २–१ [३] || [५]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#बांगलादेश वि अफगाणिस्तान युएईमध्ये|९ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{flagicon|UAE}} {{cr|AFG|२०१३}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|BAN}}
| ०–० [१] || {{n/a}} || {{n/a}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#श्रीलंकेचा पाकिस्तान दौरा |९ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|PAK}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|SRI}}
| [२] || {{n/a}} || २–१ [३]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#भारताचा न्यू झीलंड दौरा|२२ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|NZ}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|IND}}
| [२] || [५] || २–२ [५]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#आयर्लंडचा नामिबिया दौरा |२२ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|NAM}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|IRE}}
| {{n/a}} || [२] || {{n/a}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#झिम्बाब्वे वि अफगाणिस्तान युएईमध्ये |२७ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{flagicon|UAE}} {{cr|AFG|२०१३}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|ZIM}}
| [२] || {{n/a}} || [३]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#वेस्ट इंडीजचा बांगलादेश दौरा |२८ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|BAN}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|WIN}}
| [२] || {{n/a}} || {{n/a}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#इंग्लंडचा ऑस्ट्रेलिया दौरा|१३ नोव्हेंबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|AUS}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|ENG}}
| [१] || [३] || [५]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#बांगलादेशचा दक्षिण आफ्रिका दौरा|१५ नोव्हेंबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|SA}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|BAN}}
| [२] || [३] || [३]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#न्यू झीलंडचा ऑस्ट्रेलिया दौरा|९ डिसेंबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|AUS}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|NZ}}
| [४] || {{n/a}} || {{n/a}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#श्रीलंकेचा भारत दौरा|१३ डिसेंबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|IND}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|SL}}
| {{n/a}}|| [३] || [३]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#इंग्लंडचा दक्षिण आफ्रिका दौरा |१७ डिसेंबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|SA}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|ENG}}
| [३] || [३] || {{n/a}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#झिम्बाब्वेचा भारत दौरा|३ जानेवारी २०२७]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|IND}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|ZIM}}
| {{n/a}} || [३] || {{n/a}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#श्रीलंकेचा न्यू झीलंड दौरा|१६ जानेवारी २०२७]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|NZ}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|SL}}
| [२] || [३] || [३]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#ऑस्ट्रेलियाचा भारत दौरा|२१ जानेवारी २०२७]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|IND}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|AUS}}
| [५] || {{n/a}} || {{n/a}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#अफगाणिस्तानचा वेस्ट इंडीज दौरा|फेब्रुवारी २०२७]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|WIN}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|AFG|२०१३}}
| [१] || [३] || [३]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#इंग्लंडचा बांगलादेश दौरा|फेब्रुवारी २०२७]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|BAN}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|ENG}}
| [२] || {{n/a}} || {{n/a}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#दक्षिण आफ्रिकेचा श्रीलंका दौरा| फेब्रुवारी २०२७]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|SL}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|SA}}
| [२] || {{n/a}} || {{n/a}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#आयर्लंड वि अफगाणिस्तान युएई मध्ये|मार्च २०२७]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|AFG|२०१३}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|IRE}}
| [१] || [३] || [३]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#न्यू झीलंडचा पाकिस्तान दौरा| मार्च २०२७]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|PAK}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|NZ}}
| [२] || {{n/a}} || {{n/a}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#बांगलादेशचा नेपाळ दौरा |२६ मार्च २०२७]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|NEP}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|BAN}}
| {{n/a}} || {{n/a}} || [३]
|-
! colspan=6 | आंतरराष्ट्रीय स्पर्धा
|-
! आरंभ दिनांक
! colspan=4 | स्पर्धा
! विजेते
|- style=&quot;text-align:left&quot;
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#२०२६ अमेरिका तिरंगी मालिका (२२वी फेरी)|५ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; colspan=4 | {{flagicon|USA}} [[२०२६ अमेरिका तिरंगी मालिका|२०२६ अमेरिका तिरंगी मालिका (२२वी फेरी)]]
| {{n/a}}
|- style=&quot;text-align:left&quot;
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#२०२६ ओमान तिरंगी मालिका (२३वी फेरी)|९ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; colspan=4 | {{flagicon|OMN}} [[२०२६ ओमान तिरंगी मालिका |२०२६ ओमान तिरंगी मालिका (२३वी फेरी)]]
| {{n/a}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#२०२६ अफगाणिस्तान तिरंगी मालिका|१७ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; colspan=4 |{{flagicon|UAE}} {{cricon|AFG|२०१३}} [[२०२६ अफगाणिस्तान तिरंगी मालिका]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{Cr|AFG|२०१३}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#२०२६ पाकिस्तान तिरंगी मालिका |१८ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; colspan=4 | {{flagicon|PAK}} [[२०२६ पाकिस्तान तिरंगी मालिका]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | 
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#२०२६ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग अ (केन्या) |२१ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; colspan=4 | {{flagicon|KEN}} [[२०२६ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग अ (केन्या)|२०२६ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग अ]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | 
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#२०२६ संयुक्त अरब अमिराती तिरंगी मालिका (२४वी फेरी)|२५ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; colspan=4 | {{flagicon|UAE}} [[२०२६ संयुक्त अरब अमिराती तिरंगी मालिका (२४वी फेरी)|२०२६ संयुक्त अरब अमिराती तिरंगी मालिका]]
| {{n/a}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#२०२७ क्रिकेट विश्वचषक पात्रता|२२ फेब्रुवारी २०२७]]
| style=&quot;text-align:left&quot; colspan=4 | {{flagicon|RSA}} {{flagicon|NAM}} [[२०२७ क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | 
|}

=== महिलांचे कार्यक्रम ===
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; white-space:nowrap&quot;
! colspan=&quot;6&quot; |महिला आंतरराष्ट्रीय दौरे
|-
! rowspan=&quot;2&quot; |आरंभ दिनांक
! rowspan=&quot;2&quot; |यजमान संघ
! rowspan=&quot;2&quot; |पाहुणा संघ
! colspan=&quot;3&quot; |निकाल [सामने]
|-
! width=80 | [[महिला कसोटी क्रिकेट| म. कसोटी]]
! width=80 | [[महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय|म.आं.ए.दि.]]
! width=80 | [[महिला आंतरराष्ट्रीय टी२०|म.आं.टी२०]]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#वेस्ट इंडीज महिलांचा झिम्बाब्वे दौरा |२४ सप्टेंबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{crw|ZIM}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{crw|WIN}}
| {{n/a}} || १–२ [३] || ०–३ [३]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#बांगलादेश महिलांचा ऑस्ट्रेलिया दौरा|९ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{crw|AUS}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{crw|BAN}}
| {{n/a}} || ३–० [३] || {{n/a}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#झिम्बाब्वे महिलांचा भारत दौरा |१६ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{crw|IND}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{crw|ZIM}}
| {{n/a}} || ३–० [३] || ३–० [३]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#न्यू झीलंड महिलांचा ऑस्ट्रेलिया दौरा |१८ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{crw|AUS}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{crw|NZL}}
| {{n/a}} || [३] || २–० [३] 
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#भारतीय महिलांचा दक्षिण आफ्रिका दौरा |९ डिसेंबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{crw|RSA}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{crw|IND}}
| [१] || [३] || [३]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#बांगलादेश महिलांचा न्यू झीलंड दौरा |१० डिसेंबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{crw|NZ}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{crw|BAN}}
| {{n/a}} || [३] || [३]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#ऑस्ट्रेलिया महिलांचा दक्षिण आफ्रिका दौरा |१८ मार्च २०२७]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{crw|RSA}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{crw|AUS}}
| [१] || [३] || [३] 
|-
! scope=colgroup colspan=6 | आंतरराष्ट्रीय स्पर्धा
|-
! scope=col | आरंभ दिनांक
! scope=colgroup colspan=4 | स्पर्धा
! scope=col | विजेते
|- 
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#२०२७ महिला चॅम्पियन्स चषक|१४ फेब्रुवारी २०२७]]
| style=&quot;text-align:left&quot; colspan=4 | {{nobr|{{flagicon|IND}} [[२०२७ आयसीसी महिला चॅम्पियन्स चषक |२०२७ महिला चॅम्पियन्स चषक]]}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | 
|}

==सप्टेंबर==
===वेस्ट इंडीज महिलांचा झिम्बाब्वे दौरा===
{{main| वेस्ट इंडीज महिला क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२६-२७}}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! colspan=&quot;4&quot; | {{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554975.html म.आं.ए.दि. १५६५] || २४ सप्टेंबर || [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|WIN}} ९९ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554976.html म.आं.ए.दि. १५६६] || २७ सप्टेंबर || [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|ZIM}} ४ गडी राखून
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554977.html म.आं.ए.दि. १५६७] || ३० सप्टेंबर|| [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|WIN}} ९१ धावांनी
|-
! colspan=&quot;4&quot;| म.आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554978.html म.आं.टी२० ३०२९] || ३ ऑक्टोबर|| [[ताकशिंगा क्रिकेट क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|WIN}} ८ गडी राखून 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554979.html म.आं.टी२० ३०३०] || ५ ऑक्टोबर || [[ताकशिंगा क्रिकेट क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|WIN}} ८ गडी राखून 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554980.html म.आं.टी२० ३०३१] || ७ ऑक्टोबर || [[ताकशिंगा क्रिकेट क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|WIN}} ८ गडी राखून 
|}

===ऑस्ट्रेलियाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा===
{{main|ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २०२६-२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;4&quot;| आं.ए.दि. मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525655.html आं.ए.दि. ५०१७] || २४ सप्टेंबर || [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान]], [[डर्बन]] || {{cr|SA}} ६७ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525656.html आं.ए.दि. ५०१९] || २७ सप्टेंबर || [[वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|SA}} ३२ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525657.html आं.ए.दि. ५०२३] || ३० सप्टेंबर|| [[जे बी मार्क्स ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{cr|AUS}} ४५ धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]])
|-
! colspan=&quot;4&quot;| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525659.html कसोटी २६३७] || ९–१३ ऑक्टोबर|| [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान]], [[डर्बन]] || {{cr|AUS}} २१४ धावांनी 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525660.html कसोटी २६३८] || १८–२२ ऑक्टोबर|| [[सेंट जॉर्ज पार्क क्रिकेट मैदान]], [[गेबेर्हा]] || {{cr|SA}} १ डाव आणि ३१ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525661.html कसोटी २६३९] || २७–३१ऑक्टोबर|| [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान]], [[केप टाउन]] || 
|}

===वेस्ट इंडीजचा भारत दौरा===
{{main| वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२६-२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;4&quot;| आं.ए.दि. मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529227.html आं.ए.दि. ५०२०] || २७ सप्टेंबर || [[ग्रीनफील्ड आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम]], [[तिरुवनंतपुरम]] || {{cr|IND}} ८ गडी राखून 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529228.html आं.ए.दि. ५०२२] || ३० सप्टेंबर|| [[आसाम क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[गुवाहाटी]] || {{cr|IND}} ८ गडी राखून
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529229.html आं.ए.दि. ५०२४] || ३ ऑक्टोबर|| [[महाराजा यादवेंद्र सिंग आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[मुल्लनपूर गरीबदास|मुल्लनपूर]] ||{{cr|WIN}} ५ गडी राखून
|-
! colspan=&quot;4&quot;| आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529230.html आं.टी२० ४१६६] || ६ ऑक्टोबर|| [[इकाना क्रिकेट स्टेडियम]], [[लखनौ]] ||{{cr|IND}} ८ गडी राखून
|-    
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529231.html आं.टी२० ४१७९] || ९ ऑक्टोबर|| [[जेएससीए आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम संकुल]], [[रांची]] ||{{cr|WIN}} ६ गडी राखून
|-    
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529232.html आं.टी२० ४१८७] || ११ ऑक्टोबर|| [[होळकर स्टेडियम]], [[इंदूर]] ||{{cr|IND}} १४ धावांनी
|-    
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529233.html आं.टी२० ४२०२] || १४ ऑक्टोबर|| [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] ||{{cr|WIN}} २४ धावांनी
|-    
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529234.html आं.टी२० ४२०३] || १७ ऑक्टोबर|| [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] ||अनिर्णित
|}

==ऑक्टोबर==
===२०२६ अमेरिका तिरंगी मालिका (२२वी फेरी)===
{{main|२०२६ अमेरिका तिरंगी मालिका}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;6&quot; | [[२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] – तिरंगी मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! संघ १
! संघ २
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554409.html आं.ए.दि. ५०२५] || ३ ऑक्टोबर|| {{cr|NAM}} || {{cr|UAE}} || [[ग्रँड प्रेरी स्टेडियम]], [[ग्रँड प्रेरी]] ||अनिर्णित
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554410.html आं.ए.दि. ५०२६] || ५ ऑक्टोबर|| {{cr|USA}} || {{cr|UAE}} || [[ग्रँड प्रेरी स्टेडियम]], [[ग्रँड प्रेरी]] ||{{cr|USA}} ६ गडी राखून
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554411.html आं.ए.दि. ५०२७] || ७ ऑक्टोबर|| {{cr|USA}} || {{cr|NAM}} || [[ग्रँड प्रेरी स्टेडियम]], [[ग्रँड प्रेरी]] ||{{cr|USA}} ४ गडी राखून
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554412.html आं.ए.दि. ५०२९] || ९ ऑक्टोबर|| {{cr|NAM}} || {{cr|UAE}} || [[ग्रँड प्रेरी स्टेडियम]], [[ग्रँड प्रेरी]] ||{{cr|NAM}} ८ गडी राखून
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554413.html आं.ए.दि. ५०३१] || ११ ऑक्टोबर|| {{cr|USA}} || {{cr|UAE}} || [[ग्रँड प्रेरी स्टेडियम]], [[ग्रँड प्रेरी]] ||{{cr|USA}} ५ गडी राखून
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554414.html आं.ए.दि. ५०३३] || १३ ऑक्टोबर|| {{cr|USA}} || {{cr|NAM}} || [[ग्रँड प्रेरी स्टेडियम]], [[ग्रँड प्रेरी]] ||{{cr|NAM}} ६ धावांनी
|}

===बांगलादेश महिलांचा ऑस्ट्रेलिया दौरा===
{{main| बांगलादेश महिला क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रेलिया दौरा, २०२६–२७}}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! colspan=&quot;4&quot;| {{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528716.html म.आं.ए.दि. १५६८] || ९ ऑक्टोबर|| [[ॲलन बॉर्डर फिल्ड]], [[ब्रिस्बेन]] || {{crw|AUS}} ७ गडी राखून 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528717.html म.आं.ए.दि. १५६९] || ११ ऑक्टोबर|| [[ॲलन बॉर्डर फिल्ड]], [[ब्रिस्बेन]] || {{crw|AUS}} ९ गडी राखून 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528718.html म.आं.ए.दि. १५७०] || १४ ऑक्टोबर|| [[ॲलन बॉर्डर फिल्ड]], [[ब्रिस्बेन]] || {{crw|AUS}} ८ गडी राखून 
|}

===बांगलादेश वि अफगाणिस्तान युएईमध्ये===
{{main| अफगाणिस्तान वि बांगलादेश क्रिकेट संघ युएईमध्ये, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;4&quot; | एकमेव कसोटी
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555116.html कसोटी २९३६] || ९–१३ ऑक्टोबर|| [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबु धाबी]]||सामना अनिर्णित 
|}

===२०२६ ओमान तिरंगी मालिका (२३वी फेरी)===
{{main|२०२६ ओमान तिरंगी मालिका}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;6&quot; | [[२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] – तिरंगी मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! संघ १
! संघ २
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554415.html आं.ए.दि. ५०२८] || ९ ऑक्टोबर|| {{cr|OMN}} || {{cr|CAN}} || [[अल अमारत क्रिकेट स्टेडियम|ओमान क्रिकेट अकादमी मैदान टर्फ १]], [[अल अमरात]] ||{{cr|OMN}} ४१ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554416.html आं.ए.दि. ५०३०] || ११ ऑक्टोबर|| {{cr|CAN}} || {{cr|NEP}} || [[अल अमारत क्रिकेट स्टेडियम|ओमान क्रिकेट अकादमी मैदान टर्फ १]], [[अल अमरात]] ||{{cr|NEP}} २४ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554417.html आं.ए.दि. ५०३२] || १३ ऑक्टोबर|| {{cr|OMN}} || {{cr|NEP}} || [[अल अमारत क्रिकेट स्टेडियम|ओमान क्रिकेट अकादमी मैदान टर्फ १]], [[अल अमरात]] ||{{cr|NEP}} ११३ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554418.html आं.ए.दि. ५०३४] || १५ ऑक्टोबर|| {{cr|OMN}} || {{cr|CAN}} || [[अल अमारत क्रिकेट स्टेडियम|ओमान क्रिकेट अकादमी मैदान टर्फ १]], [[अल अमरात]] ||{{cr|CAN}} ५८ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554419.html आं.ए.दि. ५०३५] || १७ ऑक्टोबर|| {{cr|CAN}} || {{cr|NEP}} || [[अल अमारत क्रिकेट स्टेडियम|ओमान क्रिकेट अकादमी मैदान टर्फ १]], [[अल अमरात]] ||{{cr|CAN}} २४ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554420.html आं.ए.दि. ५०३८] || १९ ऑक्टोबर|| {{cr|OMN}} || {{cr|NEP}} || [[अल अमारत क्रिकेट स्टेडियम|ओमान क्रिकेट अकादमी मैदान टर्फ १]], [[अल अमरात]] ||{{cr|NEP}} १० धावांनी
|}

===श्रीलंकेचा पाकिस्तान दौरा===
{{main| श्रीलंका क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०२६–२७}}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;4&quot;| आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550708.html आं.टी२० ४१८०] || ९ ऑक्टोबर|| [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] ||{{cr|PAK}} ४ गडी राखून
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550709.html आं.टी२० ४१८८] || ११ ऑक्टोबर|| [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] ||{{cr|PAK}} ८२ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550710.html आं.टी२० ४१९५] || १३ ऑक्टोबर|| [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] ||{{cr|SL}} ८ गडी राखून
|-
! colspan=&quot;4&quot;| [[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] — कसोटी मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550711.html १ली कसोटी] || ९–१३ नोव्हेंबर || [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] ||
|-    
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550712.html २री कसोटी] || १७–२१ नोव्हेंबर || [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] ||
|}

===झिम्बाब्वे महिलांचा भारत दौरा===
{{main| झिम्बाब्वे महिला क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२६–२७}}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! colspan=&quot;4&quot;| म.आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1535652.html म.आं.टी२० ३०३६] || १६ ऑक्टोबर|| [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || {{Crw|IND}} ४ गडी राखून 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1535653.html म.आं.टी२० ३०४२] || १८ ऑक्टोबर|| [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || {{Crw|IND}} ९ गडी राखून 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1535654.html म.आं.टी२० ३०४४] || २० ऑक्टोबर|| [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || {{Crw|IND}} ९२ धावांनी 
|-
! colspan=&quot;4&quot; | {{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1535655.html म.आं.ए.दि. १५९१] || २३ ऑक्टोबर|| [[बडोदा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[वडोदरा]] || {{Crw|IND}} ९ गडी राखून
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1535656.html म.आं.ए.दि. १५९२] || २५ ऑक्टोबर|| [[बडोदा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[वडोदरा]] || {{Crw|IND}} १२१ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1535657.html म.आं.ए.दि. १५९३] || २८ ऑक्टोबर|| [[बडोदा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[वडोदरा]] || {{Crw|IND}} ८ गडी राखून 
|}

===२०२६ अफगाणिस्तान तिरंगी मालिका===
{{main|२०२६ अफगाणिस्तान तिरंगी मालिका}}

{{#section: २०२६ अफगाणिस्तान तिरंगी मालिका |PTS}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;6&quot; |साखळी सामने
|-
! क्र.
! दिनांक
! संघ १
! संघ २
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555117.html आं.ए.दि. ५०३६] || १७ ऑक्टोबर|| {{cr|BAN}} || {{cr|ZIM}} ||  [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबु धाबी]]||{{cr|ZIM}} ९९ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555118.html आं.ए.दि. ५०३९] || १९ ऑक्टोबर|| {{cr|AFG|२०१३|२०१३}} || {{cr|ZIM}} ||  [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबु धाबी]]||{{cr|AFG|२०१३}} १५८ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555119.html आं.ए.दि. ५०४१] || २१ ऑक्टोबर|| {{cr|AFG|२०१३|२०१३}} || {{cr|BAN}} ||  [[शारजा क्रिकेट स्टेडियम]], [[शारजा]]||{{cr|AFG|२०१३}} ७ गडी राखून
|-
! colspan=&quot;6&quot; |अंतिम सामना
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1556871.html आं.ए.दि. ५०४३]|| २३ ऑक्टोबर|| {{cr|AFG|२०१३|२०१३}}|| {{cr|ZIM}}||  [[शारजा क्रिकेट स्टेडियम]], [[शारजा]]||{{cr|AFG|२०१३}} ७ गडी राखून
|}

===२०२६ पाकिस्तान तिरंगी मालिका===
{{main|२०२६ पाकिस्तान तिरंगी मालिका}}
{{#section: २०२६ पाकिस्तान तिरंगी मालिका|PTS}}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;6&quot; | साखळी सामने
|-
! क्र.
! दिनांक
! संघ १
! संघ २
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550713.html आं.ए.दि. ५०३७] || १८ ऑक्टोबर|| {{cr|PAK}} || {{cr|SL}} || [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] ||{{cr|PAK}} ३७ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550714.html आं.ए.दि. ५०४०] || २० ऑक्टोबर|| {{cr|PAK}} || {{cr|ENG}} || [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] ||{{cr|PAK}} ८७ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550715.html आं.ए.दि. ५०४२] || २२ ऑक्टोबर|| {{cr|ENG}} || {{cr|SL}} || [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] ||{{Cr|SRI}} २ गडी राखून
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550716.html आं.ए.दि. ५०४४] || २५ ऑक्टोबर|| {{cr|PAK}} || {{cr|ENG}} || [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] ||{{cr|PAK}} १ गडी राखून
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550717.html आं.ए.दि. ५०४५] || २७ ऑक्टोबर|| {{cr|PAK}} || {{cr|SL}} || [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{Cr|SRI}} ८ गडी राखून
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550718.html आं.ए.दि. ५०४६] || २९ ऑक्टोबर|| {{cr|ENG}} || {{cr|SL}} || [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{cr|ENG}} ५५ धावांनी 
|-
! colspan=&quot;6&quot; |अंतिम सामना
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550719.html आं.ए.दि. ५०४७] || ३१ ऑक्टोबर|| {{cr|PAK}} || {{cr|SL}} || [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || 
|}

===न्यू झीलंड महिलांचा ऑस्ट्रेलिया दौरा===
{{main| न्यू झीलंड महिला क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रेलिया दौरा, २०२६–२७}}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! colspan=&quot;4&quot; | म.आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528722.html म.आं.टी२० ३०४०] || १८ ऑक्टोबर|| [[नॉर्थ सिडनी ओव्हल]], [[सिडनी]] || {{Crw|AUS}} २ गडी राखून 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528723.html म.आं.टी२० ३०४३] || २० ऑक्टोबर|| [[नॉर्थ सिडनी ओव्हल]], [[सिडनी]] || {{Crw|AUS}} ४० धावांनी 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528724.html म.आं.टी२० ३०४५] || २२ ऑक्टोबर|| [[नॉर्थ सिडनी ओव्हल]], [[सिडनी]] ||अनिर्णित
|-
! colspan=&quot;4&quot;| {{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528725.html १ला म.आं.ए.दि.] || ६ मार्च || [[मानुका ओव्हल]], [[कॅनबेरा]] || 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528726.html २रा म.आं.ए.दि.] || ८ मार्च || [[जंक्शन ओव्हल|सिटीपॉवर सेंटर]], [[मेलबर्न]] || 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528727.html ३रा म.आं.ए.दि.] || १० मार्च || [[जंक्शन ओव्हल|सिटीपॉवर सेंटर]], [[मेलबर्न]] ||  
|}
===२०२६ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग अ (केनिया)===
{{main|२०२६ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग अ (केनिया)}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;7&quot; |[[२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग]] – लिस्ट अ मालिका
|-
!क्र.
!दिनांक
!संघ १
!संघ २
!ठिकाण
!निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559440.html १ला सामना]|| २१ ऑक्टोबर || {{cr|KEN}} || {{cr|DEN}} || [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]|| {{cr|KEN}} १०३ धावांनी
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559441.html २रा सामना]|| २२ ऑक्टोबर || {{cr|JER}} || {{cr|PNG}} || [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]||{{cr|JER}} १७२ धावांनी
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559442.html ३रा सामना]|| २२ ऑक्टोबर || {{cr|KUW}} || {{cr|QAT}} || [[रुआरका क्रीडा क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]||{{cr|QAT}} ५ गडी राखून 
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559443.html ४था सामना]|| २४ ऑक्टोबर || {{cr|DEN}} || {{cr|KUW}} || [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]||{{cr|DEN}} १०२ धावांनी
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559444.html ५वा सामना]|| २४ ऑक्टोबर || {{cr|KEN}} || {{cr|QAT}} || [[रुआरका क्रीडा क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]||{{cr|QAT}} ४ धावांनी
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559445.html ६वा सामना]|| २५ ऑक्टोबर || {{cr|KEN}} || {{cr|JER}} || [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]||{{cr|JER}} १२३ धावांनी
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559446.html ७वा सामना]|| २५ ऑक्टोबर || {{cr|DEN}} || {{cr|PNG}} || [[रुआरका क्रीडा क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]||{{cr|PNG}} ४ गडी राखून 
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559447.html ८वा सामना]|| २७ ऑक्टोबर || {{cr|PNG}} || {{cr|QAT}} || [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]|| {{cr|QAT}} ९ गडी राखून
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559448.html ९वा सामना]|| २७ ऑक्टोबर || {{cr|KUW}} || {{cr|JER}} || [[रुआरका क्रीडा क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]|| {{cr|KUW}} ७ गडी राखून 
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559449.html १०वा सामना]|| २८ ऑक्टोबर || {{cr|DEN}} || {{cr|QAT}} || [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]||{{cr|DEN}} ५२ धावांनी
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559450.html ११वा सामना]|| २८ ऑक्टोबर || {{cr|KEN}} || {{cr|KUW}} || [[रुआरका क्रीडा क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]||{{cr|KUW}} १५० धावांनी
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/15594451.html १२वा सामना]|| ३० ऑक्टोबर || {{cr|KUW}} || {{cr|PNG}} || [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]||{{cr|KUW}} १५० धावांनी
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559452.html १३वा सामना]|| ३० ऑक्टोबर || {{cr|DEN}} || {{cr|JER}} || [[रुआरका क्रीडा क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]||{{cr|JER}} १२३ धावांनी
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559453.html १४वा सामना]|| ३१ ऑक्टोबर || {{cr|KEN}} || {{cr|PNG}} || [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]||
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559454.html १५वा सामना]|| ३१ ऑक्टोबर || {{cr|JER}} || {{cr|QAT}} || [[रुआरका क्रीडा क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]||
|}

===भारताचा न्यू झीलंड दौरा ===

{{main|भारतीय क्रिकेट संघाचा न्यू झीलंड दौरा, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;4&quot; | आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539432.html आं.टी२० ४२१०] || २२ ऑक्टोबर|| [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] ||{{Cr|IND}} ४ गडी राखून
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539433.html आं.टी२० ४२१४] || २४ ऑक्टोबर|| [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] ||{{Cr|IND}} ४ गडी राखून
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539434.html आं.टी२० ४२२१] || २७ ऑक्टोबर|| [[वेलिंग्टन स्थानिक स्टेडियम]], [[वेलिंग्टन]] || {{Cr|IND}} ६ गडी राखून
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539435.html आं.टी२० ४२२४] || ३० ऑक्टोबर|| [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539436.html ५वा आं.टी२०] || १ नोव्हेंबर || [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन]] ||
|-
! colspan=&quot;4&quot; | आं.ए.दि. मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539437.html १ला आं.ए.दि.] || ४ नोव्हेंबर || [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539438.html २रा आं.ए.दि.] || ७ नोव्हेंबर || [[वेलिंग्टन स्थानिक स्टेडियम]], [[वेलिंग्टन]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539439.html ३रा आं.ए.दि.] || १० नोव्हेंबर || [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539440.html ४था आं.ए.दि.] || १३ नोव्हेंबर || [[बे ओव्हल]], [[तौरंगा]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539441.html ५वा आं.ए.दि.] || १५ नोव्हेंबर || [[बे ओव्हल]], [[तौरंगा]] ||
|-
! colspan=&quot;4&quot;| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539442.html १ली कसोटी] || १९–२३ नोव्हेंबर || [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]]||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539443.html २री कसोटी] || २७ नोव्हेंबर–१ डिसेंबर || [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] ||
|}

===आयर्लंडचा नामिबिया दौरा===
{{main|आयर्लंड क्रिकेट संघाचा नामिबिया दौरा, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;4&quot; | आं.ए.दि. मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1558231.html आं.ए.दि. ५०४३] || २२ ऑक्टोबर|| [[नामिबिया क्रिकेट मैदान|हाय परफॉर्मन्स ओव्हल]], [[विंडहोक]]||{{Cr|IRE}} ५५ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1558232.html आं.ए.दि. ५०४५] || २४ ऑक्टोबर|| [[नामिबिया क्रिकेट मैदान|हाय परफॉर्मन्स ओव्हल]], [[विंडहोक]]|| {{Cr|NAM}} ३१ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1558233.html आं.ए.दि. ५०४९] || २७ ऑक्टोबर || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान|हाय परफॉर्मन्स ओव्हल]], [[विंडहोक]]||{{Cr|NAM}} ६३ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1558234.html आं.ए.दि. ५०५३] || ३० ऑक्टोबर || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान|हाय परफॉर्मन्स ओव्हल]], [[विंडहोक]]||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1558235.html ५वा आं.ए.दि.] || १ नोव्हेंबर || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान|हाय परफॉर्मन्स ओव्हल]], [[विंडहोक]]||
|}

===२०२६ संयुक्त अरब अमिराती तिरंगी मालिका (२४वी फेरी)===
{{main|२०२६ संयुक्त अरब अमिराती तिरंगी मालिका}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;7&quot; |[[२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] – तिरंगी मालिका
|-
!क्र.
!दिनांक
!संघ १
!संघ २
!ठिकाण
!निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559563.html आं.ए.दि. ५०४६]|| २५ ऑक्टोबर || {{cr|UAE}} || {{cr|NED}} || [[आयसीसी अकादमी मैदान]], [[दुबई]]|| {{Cr|NED}} ३ गडी राखून
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559564.html आं.ए.दि. ५०४८]|| २७ ऑक्टोबर || {{cr|NED}} || {{cr|OMA}} || [[आयसीसी अकादमी मैदान]], [[दुबई]]|| {{Cr|NED}} १०६ धावांनी

|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559565.html आं.ए.दि. ५०५१]|| २९ ऑक्टोबर || {{cr|UAE}} || {{cr|OMA}} || [[आयसीसी अकादमी मैदान]], [[दुबई]]||
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559566.html आं.ए.दि. ५०५४]|| ३१ ऑक्टोबर || {{cr|UAE}} || {{cr|NED}} || [[आयसीसी अकादमी मैदान]], [[दुबई]]||
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559567.html ५वा आं.ए.दि.]|| २ नोव्हेंबर || {{cr|NED}} || {{cr|OMA}} || [[आयसीसी अकादमी मैदान]], [[दुबई]]||
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559568.html ६वा आं.ए.दि.]|| ४ नोव्हेंबर || {{cr|UAE}} || {{cr|OMA}} || [[आयसीसी अकादमी मैदान]], [[दुबई]]||
|}

===झिम्बाब्वे वि अफगाणिस्तान युएईमध्ये===
{{main|अफगाणिस्तान वि झिम्बाब्वे क्रिकेट संघ युएईमध्ये, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;4&quot; | आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555120.html आं.टी२० ४२२२] || २७ ऑक्टोबर|| [[शारजा क्रिकेट स्टेडियम]], [[शारजा]]|| {{Cr|AFG|२०१३}} ३७ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555121.html आं.टी२० ४२२३] || २९ ऑक्टोबर|| [[शारजा क्रिकेट स्टेडियम]], [[शारजा]]||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555122.html ३रा आं.टी२०] || १ नोव्हेंबर || [[शारजा क्रिकेट स्टेडियम]], [[शारजा]]||
|-
! colspan=&quot;4&quot;| कसोटी मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555123.html १ली कसोटी] || ५–९ नोव्हेंबर ||  [[शारजा क्रिकेट स्टेडियम]], [[शारजा]]||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555124.html २री कसोटी] || १३–१७ नोव्हेंबर ||  [[शारजा क्रिकेट स्टेडियम]], [[शारजा]]||
|}

===वेस्ट इंडीजचा बांगलादेश दौरा===
{{main|वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाचा बांगलादेश दौरा, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! colspan=&quot;4&quot;| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1553295.html कसोटी २६४०] || २८ ऑक्टोबर–१ नोव्हेंबर || [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1553296.html २री कसोटी] || ५–९ नोव्हेंबर || [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] ||
|}
==नोव्हेंबर==
=== इंग्लंडचा ऑस्ट्रेलिया दौरा===
{{Main|इंग्लंड क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रेलिया दौरा, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! colspan=&quot;4&quot;| आं.ए.दि. मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528703.html १ला आं.ए.दि.] || १३ नोव्हेंबर || [[पर्थ स्टेडियम]], [[पर्थ]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528704.html २रा आं.ए.दि.] || १५ नोव्हेंबर || [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528705.html ३रा आं.ए.दि.] || १८ नोव्हेंबर || [[बेलेराइव्ह ओव्हल]], [[होबार्ट]] ||
|-
! colspan=&quot;4&quot;| आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528706.html १ला आं.टी२०] || २१ नोव्हेंबर || [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528707.html २रा आं.टी२०] || २४ नोव्हेंबर || [[कॅरारा स्टेडियम]], [[गोल्ड कोस्ट]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528708.html ३रा आं.टी२०] || २७ नोव्हेंबर || [[द गब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528709.html ४था आं.टी२०] || २९ नोव्हेंबर || [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528710.html ५वा आं.टी२०] || २ डिसेंबर || [[मानुका ओव्हल]], [[कॅनबेरा]] ||
|-
! colspan=&quot;4&quot;| एकमेव कसोटी
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528715.html एकमेव कसोटी] || ११–१५ मार्च|| [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || 
|}

=== बांगलादेशचा दक्षिण आफ्रिका दौरा===
{{Main| बांगलादेश क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! colspan=&quot;4&quot;| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525662.html १ली कसोटी] || १५–१९ नोव्हेंबर || [[वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525663.html २री कसोटी] || २३–२७ नोव्हेंबर || [[सेंच्युरियन पार्क]], [[सेंच्युरियन]] ||
|-
! colspan=&quot;4&quot;| आं.ए.दि. मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525664.html १ला आं.ए.दि.] || १ डिसेंबर || [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525665.html २रा आं.ए.दि.] || ४ डिसेंबर || [[सेंट जॉर्ज पार्क क्रिकेट मैदान]], [[गेबेर्हा]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525666.html ३रा आं.ए.दि.] || ७ डिसेंबर || [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान]], [[केप टाउन]] ||
|-
! colspan=&quot;4&quot;| आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525667.html १ला आं.टी२०] || १० डिसेंबर || [[डि बीयर्स डायमंड ओव्हल]], [[किंबर्ले (नॉदर्न केप)|किंबर्ले]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525668.html २रा आं.टी२०] || १२ डिसेंबर || [[विलोमूर पार्क]], [[बेनोनी]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525669.html ३रा आं.टी२०] || १३ डिसेंबर || [[सेंच्युरियन पार्क]], [[सेंच्युरियन]] ||
|}
==डिसेंबर==
===न्यू झीलंडचा ऑस्ट्रेलिया दौरा===
{{main| न्यू झीलंड क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रेलिया दौरा, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! colspan=&quot;4&quot;| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528711.html १ली कसोटी] || ९–१३ डिसेंबर || [[पर्थ स्टेडियम]], [[पर्थ]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528712.html २री कसोटी] || १७–२१ डिसेंबर || [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528713.html ३री कसोटी] || २६–३० डिसेंबर || [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528714.html ४थी कसोटी] || ४–८ जानेवारी|| [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] ||
|}

===भारतीय महिलांचा दक्षिण आफ्रिका दौरा===
{{main| भारतीय महिला क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २०२६–२७}}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! colspan=&quot;4&quot;| महिला कसोटी सामना
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| एकमेव महिला कसोटी|| ९–१२ डिसेंबर || [[सेंट जॉर्ज पार्क क्रिकेट मैदान]], [[गेबेर्हा]] ||
|-
! colspan=&quot;4&quot;| {{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
|१ला म.आं.ए.दि. || १६ डिसेंबर || [[बोलँड पार्क]], [[पार्ल]] || 
|-
|२रा म.आं.ए.दि. || १९ डिसेंबर || [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान]], [[केप टाउन]] || 
|-
|३रा म.आं.ए.दि. || २२ डिसेंबर || [[मँगाँग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] || 
|-
! colspan=&quot;4&quot;| म.आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| १ला म.आं.टी२० || २६ डिसेंबर || [[विलोमूर पार्क]], [[बेनोनी]] || 
|-
|२रा म.आं.टी२०|| २९ डिसेंबर || [[जे बी मार्क्स ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || 
|-
|३रा म.आं.टी२०|| ३० डिसेंबर || [[जे बी मार्क्स ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || 
|-
|}

===बांगलादेश महिलांचा न्यू झीलंड दौरा===
{{main| बांगलादेश महिला क्रिकेट संघाचा न्यू झीलंड दौरा, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;4&quot; | म.आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| १ला म.आं.टी२० || १० डिसेंबर || [[सॅक्स्टन ओव्हल]], [[नेल्सन (न्यू झीलंड) | नेल्सन]] ||
|-
| २रा म.आं.टी२० || १२ डिसेंबर || [[सॅक्स्टन ओव्हल]], [[नेल्सन (न्यू झीलंड) | नेल्सन]] ||
|-
| ३रा म.आं.टी२० || १५ डिसेंबर || [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] ||
|-
! colspan=&quot;4&quot; | म.आं.ए.दि. मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| १ला म.आं.ए.दि. || १८ डिसेंबर || [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] ||
|-
| २रा म.आं.ए.दि. || २१ डिसेंबर || [[बे ओव्हल]], [[तौरंगा]] ||
|-
| ३रा म.आं.ए.दि. || २३ डिसेंबर || [[बे ओव्हल]], [[तौरंगा]] ||
|}

===श्रीलंकेचा भारत दौरा===
{{main| श्रीलंका क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;4&quot;| आं.ए.दि. मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529235.html १ला आं.ए.दि.] || १३ डिसेंबर || [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[नवी दिल्ली]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529236.html २रा आं.ए.दि.] || १६ डिसेंबर || [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529237.html ३रा आं.ए.दि.] || १९ डिसेंबर || [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] ||
|-
! colspan=&quot;4&quot;| आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529238.html १ला आं.टी२०] || २२ डिसेंबर || [[निरंजन शाह स्टेडियम]], [[राजकोट]] ||
|-    
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529239.html २रा आं.टी२०] || २४ डिसेंबर || [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] ||
|-    
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529240.html ३रा आं.टी२०] || २७ डिसेंबर || [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[पुणे]] ||
|}

===इंग्लंडचा दक्षिण आफ्रिका दौरा===
{{main| इंग्लंड क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २०२६–२७}}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! colspan=&quot;4&quot;| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525671.html १ली कसोटी] || १७–२१ डिसेंबर || [[वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525672.html २री कसोटी] || २६–३० डिसेंबर || [[सेंच्युरियन पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525673.html ३री कसोटी] || ३–७ जानेवारी || [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान]], [[केप टाउन]] || 
|-
! colspan=&quot;4&quot;| आं.ए.दि. मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525674.html १ला आं.ए.दि.] || १० जानेवारी || [[बोलँड पार्क]], [[पार्ल]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525675.html २रा आं.ए.दि.] || १३ जानेवारी || [[मँगाँग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525676.html ३रा आं.ए.दि.] || १५ जानेवारी || [[मँगाँग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] ||
|}
==जानेवारी==
===झिम्बाब्वेचा भारत दौरा ===
{{main|झिम्बाब्वे क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;4&quot;| आं.ए.दि. मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529241.html १ला आं.ए.दि.] || ३ जानेवारी || [[इडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529242.html २रा आं.ए.दि.] || ६ जानेवारी || [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529243.html ३रा आं.ए.दि.] || ९ जानेवारी || [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] ||
|}

===श्रीलंकेचा न्यू झीलंड दौरा===
{{main| श्रीलंका क्रिकेट संघाचा न्यू झीलंड दौरा, २०२६–२७}}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;4&quot; | आं.ए.दि. मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539444.html १ला आं.ए.दि.] || १६ जानेवारी || [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539445.html २रा आं.ए.दि.] || १९ जानेवारी || [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539446.html ३रा आं.ए.दि.] || २२ जानेवारी || [[ओटागो विद्यापीठ ओव्हल]], [[ड्युनेडिन]] ||
|-
! colspan=&quot;4&quot; | आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539447.html १ला आं.टी२०] || २६ जानेवारी || [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539448.html २रा आं.टी२०] || २९ जानेवारी || [[सॅक्स्टन ओव्हल]], [[नेल्सन (न्यू झीलंड) | नेल्सन]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539449.html ३रा आं.टी२०] || ३१ जानेवारी || [[सॅक्स्टन ओव्हल]], [[नेल्सन (न्यू झीलंड) | नेल्सन]] ||
|-
! colspan=&quot;4&quot;| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539450.html १ली कसोटी] || 4–8 फेब्रुवारी || [[बे ओव्हल]], [[तौरंगा]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539451.html २री कसोटी] || 12–16 फेब्रुवारी || [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन]] ||
|}

===ऑस्ट्रेलियाचा भारत दौरा===
{{main| ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;4&quot;| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529244.html १ली कसोटी] || २१–२५ जानेवारी || [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[नागपूर]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529245.html २री कसोटी] || २९ जानेवारी–२ फेब्रुवारी || [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529246.html ३री कसोटी] || ११–१५ फेब्रुवारी || [[आसाम क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[गुवाहाटी]] ||
|-    
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529247.html ४थी कसोटी] || १९–२३ फेब्रुवारी || [[जेएससीए आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम संकुल]], [[रांची]] ||
|-    
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529248.html ५वी कसोटी] || २७ फेब्रुवारी–३ मार्च|| [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] ||
|}
==फेब्रुवारी==
===इंग्लंडचा बांगलादेश दौरा===
{{main| इंग्लंड क्रिकेट संघाचा बांगलादेश दौरा, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! colspan=&quot;4&quot;| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| १ली कसोटी ||  ||  ||
|-
| २री कसोटी ||  ||  ||
|}

===दक्षिण आफ्रिकेचा श्रीलंका दौरा===
{{main| दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघाचा श्रीलंका दौरा, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! colspan=&quot;4&quot;| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| १ली कसोटी ||  ||  ||
|-
| २री कसोटी ||  ||  ||
|}

===२०२७ महिला चॅम्पियन्स चषक ===
{{main|२०२७ महिला चॅम्पियन्स चषक }}

===२०२७ क्रिकेट विश्वचषक पात्रता===
{{main|२०२७ क्रिकेट विश्वचषक पात्रता}}
==मार्च==
===ऑस्ट्रेलिया महिलांचा दक्षिण आफ्रिका दौरा===
{{main| ऑस्ट्रेलिया महिला क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! colspan=&quot;4&quot;| म.आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| १ला म.आं.टी२० || १८ मार्च|| [[डि बीयर्स डायमंड ओव्हल]], [[किंबर्ले (नॉदर्न केप)|किंबर्ले]]||
|-
| २रा म.आं.टी२० || २१ मार्च || [[विलोमूर पार्क]], [[बेनोनी]]||
|-
|३रा म.आं.टी२० || २३ मार्च || [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]]
|
|-
! colspan=&quot;4&quot;| {{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| १ला म.आं.ए.दि. || २७ मार्च || [[सेंट जॉर्ज पार्क क्रिकेट मैदान]], [[गेबेर्हा]]||
|-
| २रा म.आं.ए.दि. || ३१ मार्च || [[बोलँड पार्क]], [[पार्ल]]||
|-
| ३रा म.आं.ए.दि. || ३ मार्च || [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान]], [[डर्बन]]||
|-
! colspan=&quot;4&quot;| महिला कसोटी सामना
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| एकमेव महिला कसोटी || ८–११ एप्रिल|| [[जे बी मार्क्स ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] ||
|}

===बांगलादेशचा नेपाळ दौरा ===
{{Main| बांगलादेश क्रिकेट संघाचा नेपाळ दौरा, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;4&quot; | आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| १ला म.आं.टी२० || २६ मार्च|| [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किर्तीपूर]] || 
|-
| २रा म.आं.टी२० || २८ मार्च || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किर्तीपूर]] || 
|-
| ३रा म.आं.टी२० || ३० मार्च || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किर्तीपूर]] || 
|}
==संदर्भयादी==
{{संदर्भयादी}}
{{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६–२७}}</text>
      <sha1>iepcgrb02qxcq1vo3rwrpjyjid14scp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728392</id>
      <parentid>2728391</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T04:51:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nitin.kunjir</username>
        <id>4684</id>
      </contributor>
      <comment>/* २०२६ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग अ (केनिया) */</comment>
      <origin>2728392</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="85327" sha1="0z6ucnubt2zl0y8mvbxhfaa8vtxwk8m" xml:space="preserve">{{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट वर्षे|२०२६|२०२७}}
'''२०२६-२७ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट हंगाम''' सप्टेंबर २०२६ च्या उत्तरार्धापासून ते मार्च २०२७ पर्यंत चालणार आहे.&lt;ref&gt;{{Cite web |trans-title= पुरुषांचा २०२३ ते २०२७ भविष्यातील दौऱ्यांचा कार्यक्रम|title=Men's Future Tours Programme 2023 to 2027 |url=https://resources.pulse.icc-cricket.com/ICC/document/2022/08/17/9ecd5af8-4657-475f-ae1e-733b04f69750/Men-s-FTP-upto-2027.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20221110152130/https://resources.pulse.icc-cricket.com/ICC/document/2022/08/17/9ecd5af8-4657-475f-ae1e-733b04f69750/Men-s-FTP-upto-2027.pdf |archive-date=१० नोव्हेंबर २०२२ |access-date=३० सप्टेंबर २०२६|website=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/2747093 |trans-title=|title= २०२३-२०२७ पुरुषांचा भविष्यातील दौऱ्यांचा कार्यक्रम जाहीर | access-date=३० सप्टेंबर २०२६|work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]}}&lt;/ref&gt; या वेळापत्रकात [[कसोटी सामना|पुरुषांचे कसोटी]], [[आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय|पुरुषांचे आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय]] आणि [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|पुरुषांचे आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामने, तसेच [[महिला कसोटी क्रिकेट|महिलांचे कसोटी]], [[महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय|महिलांचे आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय]] आणि [[महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० |महिलांचे आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामने आणि इतर काही महत्त्वपूर्ण मालिकांचा समावेश असेल.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cricinfo.com/ci/engine/series/index.html |trans-title= हंगाम संग्रह |title=Season archive | access-date=३० सप्टेंबर २०२६|work=[[क्रिकइन्फो]]}}&lt;/ref&gt; येथे नमूद केलेल्या सामन्यांव्यतिरिक्त, या कालावधीत 'असोसिएट' (सहयोगी) देशांचा समावेश असलेल्या इतर अनेक आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिकाही खेळल्या जाणार आहेत.

पहिली वहिली [[२०२७ आयसीसी महिला चॅम्पियन्स चषक]] स्पर्धा भारतात फेब्रुवारी २०२७ मध्ये आयोजित करण्याचे नियोजित आहे.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/venues-dates-confirmed-for-inaugural-icc-women-s-champions-trophy |trans-title= पहिल्या महिला चॅम्पियन्स ट्रॉफीसाठी ठिकाणे निश्चित |title=Venues confirmed for first Women's Champions Trophy |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |date=२ सप्टेंबर २०२६ |access-date=३० सप्टेंबर २०२६}}&lt;/ref&gt; 

कसोटी क्रिकेटची १५० वर्षे साजरी करण्यासाठी, मार्च २०२७ मध्ये इंग्लंडविरुद्ध एक [[दिवस-रात्र क्रिकेट|दिवस-रात्र]] कसोटी सामना आयोजित करण्याचे यजमानपद ऑस्ट्रेलियाकडे आहे.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/australia-to-host-england-in-one-off-match-in-2027-to-celebrate-150-years-of-test-cricket |trans-title=कसोटी क्रिकेटच्या १५० वर्षांच्या पूर्ततेनिमित्त २०२७ मध्ये ऑस्ट्रेलिया इंग्लंडविरुद्ध एका विशेष सामन्याचे यजमानपद भूषवणार. |title=Australia to host England in one-off match in 2027 to celebrate 150 years of Test cricket |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |date=18 August 2024 |access-date=३० सप्टेंबर २०२६}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/131339/australia-england-to-play-one-off-match-at-mcg-for-150th-test-anniversary-in-2027 |trans-title=२०२७ मध्ये कसोटी क्रिकेटच्या १५० व्या वर्धापनदिनानिमित्त ऑस्ट्रेलिया आणि इंग्लंड यांच्यात एमसीजीवर एक विशेष कसोटी सामना खेळला जाणार.|title=Australia, England to play one-off match at MCG for 150th Test anniversary in 2027 |work=[[क्रिकबझ्झ]] |access-date=३० सप्टेंबर २०२६}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cricinfo.com/story/australia-england-150th-anniversary-test-in-2027-to-be-a-pink-ball-day-night-match-at-mcg-1476705 |trans-title= २०२७ मधील ऑस्ट्रेलिया-इंग्लंड यांच्यातील १५० व्या वर्धापन दिनाची कसोटी सामना 'पिंक-बॉल' दिवस-रात्र सामना असेल. |title=Australia-England 150th anniversary Test in 2027 will be a pink-ball day-night match |work=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=३० सप्टेंबर २०२६}}&lt;/ref&gt;
==मोसम आढावा==
=== पुरुषांचे कार्यक्रम===
{| class=&quot;wikitable ubsortable&quot; style=&quot;text-align:center; white-space:nowrap&quot;
! colspan=6 | आंतरराष्ट्रीय दौरे
|-
! rowspan=2 | आरंभ दिनांक
! rowspan=2 | यजमान संघ
! rowspan=2 | पाहुणा संघ
! colspan=3 | निकाल [सामने]
|-
! width=100 | [[कसोटी क्रिकेट|कसोटी]]
! width=100 | [[आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय| आं.ए.दि.]]
! width=100 | [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|आं.टी२०]]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#ऑस्ट्रेलियाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा |२४ सप्टेंबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|SA}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|AUS}}
| [३] || २–१ [३] || {{n/a}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#वेस्ट इंडीजचा भारत दौरा |२७ सप्टेंबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|IND}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|WIN}}
| {{n/a}} || २–१ [३] || [५]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#बांगलादेश वि अफगाणिस्तान युएईमध्ये|९ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{flagicon|UAE}} {{cr|AFG|२०१३}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|BAN}}
| ०–० [१] || {{n/a}} || {{n/a}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#श्रीलंकेचा पाकिस्तान दौरा |९ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|PAK}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|SRI}}
| [२] || {{n/a}} || २–१ [३]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#भारताचा न्यू झीलंड दौरा|२२ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|NZ}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|IND}}
| [२] || [५] || २–२ [५]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#आयर्लंडचा नामिबिया दौरा |२२ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|NAM}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|IRE}}
| {{n/a}} || [२] || {{n/a}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#झिम्बाब्वे वि अफगाणिस्तान युएईमध्ये |२७ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{flagicon|UAE}} {{cr|AFG|२०१३}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|ZIM}}
| [२] || {{n/a}} || [३]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#वेस्ट इंडीजचा बांगलादेश दौरा |२८ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|BAN}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|WIN}}
| [२] || {{n/a}} || {{n/a}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#इंग्लंडचा ऑस्ट्रेलिया दौरा|१३ नोव्हेंबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|AUS}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|ENG}}
| [१] || [३] || [५]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#बांगलादेशचा दक्षिण आफ्रिका दौरा|१५ नोव्हेंबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|SA}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|BAN}}
| [२] || [३] || [३]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#न्यू झीलंडचा ऑस्ट्रेलिया दौरा|९ डिसेंबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|AUS}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|NZ}}
| [४] || {{n/a}} || {{n/a}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#श्रीलंकेचा भारत दौरा|१३ डिसेंबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|IND}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|SL}}
| {{n/a}}|| [३] || [३]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#इंग्लंडचा दक्षिण आफ्रिका दौरा |१७ डिसेंबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|SA}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|ENG}}
| [३] || [३] || {{n/a}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#झिम्बाब्वेचा भारत दौरा|३ जानेवारी २०२७]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|IND}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|ZIM}}
| {{n/a}} || [३] || {{n/a}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#श्रीलंकेचा न्यू झीलंड दौरा|१६ जानेवारी २०२७]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|NZ}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|SL}}
| [२] || [३] || [३]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#ऑस्ट्रेलियाचा भारत दौरा|२१ जानेवारी २०२७]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|IND}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|AUS}}
| [५] || {{n/a}} || {{n/a}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#अफगाणिस्तानचा वेस्ट इंडीज दौरा|फेब्रुवारी २०२७]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|WIN}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|AFG|२०१३}}
| [१] || [३] || [३]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#इंग्लंडचा बांगलादेश दौरा|फेब्रुवारी २०२७]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|BAN}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|ENG}}
| [२] || {{n/a}} || {{n/a}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#दक्षिण आफ्रिकेचा श्रीलंका दौरा| फेब्रुवारी २०२७]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|SL}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|SA}}
| [२] || {{n/a}} || {{n/a}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#आयर्लंड वि अफगाणिस्तान युएई मध्ये|मार्च २०२७]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|AFG|२०१३}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|IRE}}
| [१] || [३] || [३]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#न्यू झीलंडचा पाकिस्तान दौरा| मार्च २०२७]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|PAK}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|NZ}}
| [२] || {{n/a}} || {{n/a}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#बांगलादेशचा नेपाळ दौरा |२६ मार्च २०२७]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|NEP}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|BAN}}
| {{n/a}} || {{n/a}} || [३]
|-
! colspan=6 | आंतरराष्ट्रीय स्पर्धा
|-
! आरंभ दिनांक
! colspan=4 | स्पर्धा
! विजेते
|- style=&quot;text-align:left&quot;
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#२०२६ अमेरिका तिरंगी मालिका (२२वी फेरी)|५ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; colspan=4 | {{flagicon|USA}} [[२०२६ अमेरिका तिरंगी मालिका|२०२६ अमेरिका तिरंगी मालिका (२२वी फेरी)]]
| {{n/a}}
|- style=&quot;text-align:left&quot;
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#२०२६ ओमान तिरंगी मालिका (२३वी फेरी)|९ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; colspan=4 | {{flagicon|OMN}} [[२०२६ ओमान तिरंगी मालिका |२०२६ ओमान तिरंगी मालिका (२३वी फेरी)]]
| {{n/a}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#२०२६ अफगाणिस्तान तिरंगी मालिका|१७ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; colspan=4 |{{flagicon|UAE}} {{cricon|AFG|२०१३}} [[२०२६ अफगाणिस्तान तिरंगी मालिका]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{Cr|AFG|२०१३}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#२०२६ पाकिस्तान तिरंगी मालिका |१८ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; colspan=4 | {{flagicon|PAK}} [[२०२६ पाकिस्तान तिरंगी मालिका]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | 
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#२०२६ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग अ (केन्या) |२१ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; colspan=4 | {{flagicon|KEN}} [[२०२६ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग अ (केन्या)|२०२६ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग अ]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | 
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#२०२६ संयुक्त अरब अमिराती तिरंगी मालिका (२४वी फेरी)|२५ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; colspan=4 | {{flagicon|UAE}} [[२०२६ संयुक्त अरब अमिराती तिरंगी मालिका (२४वी फेरी)|२०२६ संयुक्त अरब अमिराती तिरंगी मालिका]]
| {{n/a}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#२०२७ क्रिकेट विश्वचषक पात्रता|२२ फेब्रुवारी २०२७]]
| style=&quot;text-align:left&quot; colspan=4 | {{flagicon|RSA}} {{flagicon|NAM}} [[२०२७ क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | 
|}

=== महिलांचे कार्यक्रम ===
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; white-space:nowrap&quot;
! colspan=&quot;6&quot; |महिला आंतरराष्ट्रीय दौरे
|-
! rowspan=&quot;2&quot; |आरंभ दिनांक
! rowspan=&quot;2&quot; |यजमान संघ
! rowspan=&quot;2&quot; |पाहुणा संघ
! colspan=&quot;3&quot; |निकाल [सामने]
|-
! width=80 | [[महिला कसोटी क्रिकेट| म. कसोटी]]
! width=80 | [[महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय|म.आं.ए.दि.]]
! width=80 | [[महिला आंतरराष्ट्रीय टी२०|म.आं.टी२०]]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#वेस्ट इंडीज महिलांचा झिम्बाब्वे दौरा |२४ सप्टेंबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{crw|ZIM}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{crw|WIN}}
| {{n/a}} || १–२ [३] || ०–३ [३]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#बांगलादेश महिलांचा ऑस्ट्रेलिया दौरा|९ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{crw|AUS}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{crw|BAN}}
| {{n/a}} || ३–० [३] || {{n/a}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#झिम्बाब्वे महिलांचा भारत दौरा |१६ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{crw|IND}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{crw|ZIM}}
| {{n/a}} || ३–० [३] || ३–० [३]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#न्यू झीलंड महिलांचा ऑस्ट्रेलिया दौरा |१८ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{crw|AUS}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{crw|NZL}}
| {{n/a}} || [३] || २–० [३] 
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#भारतीय महिलांचा दक्षिण आफ्रिका दौरा |९ डिसेंबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{crw|RSA}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{crw|IND}}
| [१] || [३] || [३]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#बांगलादेश महिलांचा न्यू झीलंड दौरा |१० डिसेंबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{crw|NZ}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{crw|BAN}}
| {{n/a}} || [३] || [३]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#ऑस्ट्रेलिया महिलांचा दक्षिण आफ्रिका दौरा |१८ मार्च २०२७]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{crw|RSA}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{crw|AUS}}
| [१] || [३] || [३] 
|-
! scope=colgroup colspan=6 | आंतरराष्ट्रीय स्पर्धा
|-
! scope=col | आरंभ दिनांक
! scope=colgroup colspan=4 | स्पर्धा
! scope=col | विजेते
|- 
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#२०२७ महिला चॅम्पियन्स चषक|१४ फेब्रुवारी २०२७]]
| style=&quot;text-align:left&quot; colspan=4 | {{nobr|{{flagicon|IND}} [[२०२७ आयसीसी महिला चॅम्पियन्स चषक |२०२७ महिला चॅम्पियन्स चषक]]}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | 
|}

==सप्टेंबर==
===वेस्ट इंडीज महिलांचा झिम्बाब्वे दौरा===
{{main| वेस्ट इंडीज महिला क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२६-२७}}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! colspan=&quot;4&quot; | {{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554975.html म.आं.ए.दि. १५६५] || २४ सप्टेंबर || [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|WIN}} ९९ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554976.html म.आं.ए.दि. १५६६] || २७ सप्टेंबर || [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|ZIM}} ४ गडी राखून
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554977.html म.आं.ए.दि. १५६७] || ३० सप्टेंबर|| [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|WIN}} ९१ धावांनी
|-
! colspan=&quot;4&quot;| म.आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554978.html म.आं.टी२० ३०२९] || ३ ऑक्टोबर|| [[ताकशिंगा क्रिकेट क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|WIN}} ८ गडी राखून 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554979.html म.आं.टी२० ३०३०] || ५ ऑक्टोबर || [[ताकशिंगा क्रिकेट क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|WIN}} ८ गडी राखून 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554980.html म.आं.टी२० ३०३१] || ७ ऑक्टोबर || [[ताकशिंगा क्रिकेट क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|WIN}} ८ गडी राखून 
|}

===ऑस्ट्रेलियाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा===
{{main|ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २०२६-२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;4&quot;| आं.ए.दि. मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525655.html आं.ए.दि. ५०१७] || २४ सप्टेंबर || [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान]], [[डर्बन]] || {{cr|SA}} ६७ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525656.html आं.ए.दि. ५०१९] || २७ सप्टेंबर || [[वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|SA}} ३२ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525657.html आं.ए.दि. ५०२३] || ३० सप्टेंबर|| [[जे बी मार्क्स ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{cr|AUS}} ४५ धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]])
|-
! colspan=&quot;4&quot;| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525659.html कसोटी २६३७] || ९–१३ ऑक्टोबर|| [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान]], [[डर्बन]] || {{cr|AUS}} २१४ धावांनी 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525660.html कसोटी २६३८] || १८–२२ ऑक्टोबर|| [[सेंट जॉर्ज पार्क क्रिकेट मैदान]], [[गेबेर्हा]] || {{cr|SA}} १ डाव आणि ३१ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525661.html कसोटी २६३९] || २७–३१ऑक्टोबर|| [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान]], [[केप टाउन]] || 
|}

===वेस्ट इंडीजचा भारत दौरा===
{{main| वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२६-२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;4&quot;| आं.ए.दि. मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529227.html आं.ए.दि. ५०२०] || २७ सप्टेंबर || [[ग्रीनफील्ड आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम]], [[तिरुवनंतपुरम]] || {{cr|IND}} ८ गडी राखून 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529228.html आं.ए.दि. ५०२२] || ३० सप्टेंबर|| [[आसाम क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[गुवाहाटी]] || {{cr|IND}} ८ गडी राखून
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529229.html आं.ए.दि. ५०२४] || ३ ऑक्टोबर|| [[महाराजा यादवेंद्र सिंग आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[मुल्लनपूर गरीबदास|मुल्लनपूर]] ||{{cr|WIN}} ५ गडी राखून
|-
! colspan=&quot;4&quot;| आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529230.html आं.टी२० ४१६६] || ६ ऑक्टोबर|| [[इकाना क्रिकेट स्टेडियम]], [[लखनौ]] ||{{cr|IND}} ८ गडी राखून
|-    
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529231.html आं.टी२० ४१७९] || ९ ऑक्टोबर|| [[जेएससीए आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम संकुल]], [[रांची]] ||{{cr|WIN}} ६ गडी राखून
|-    
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529232.html आं.टी२० ४१८७] || ११ ऑक्टोबर|| [[होळकर स्टेडियम]], [[इंदूर]] ||{{cr|IND}} १४ धावांनी
|-    
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529233.html आं.टी२० ४२०२] || १४ ऑक्टोबर|| [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] ||{{cr|WIN}} २४ धावांनी
|-    
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529234.html आं.टी२० ४२०३] || १७ ऑक्टोबर|| [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] ||अनिर्णित
|}

==ऑक्टोबर==
===२०२६ अमेरिका तिरंगी मालिका (२२वी फेरी)===
{{main|२०२६ अमेरिका तिरंगी मालिका}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;6&quot; | [[२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] – तिरंगी मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! संघ १
! संघ २
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554409.html आं.ए.दि. ५०२५] || ३ ऑक्टोबर|| {{cr|NAM}} || {{cr|UAE}} || [[ग्रँड प्रेरी स्टेडियम]], [[ग्रँड प्रेरी]] ||अनिर्णित
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554410.html आं.ए.दि. ५०२६] || ५ ऑक्टोबर|| {{cr|USA}} || {{cr|UAE}} || [[ग्रँड प्रेरी स्टेडियम]], [[ग्रँड प्रेरी]] ||{{cr|USA}} ६ गडी राखून
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554411.html आं.ए.दि. ५०२७] || ७ ऑक्टोबर|| {{cr|USA}} || {{cr|NAM}} || [[ग्रँड प्रेरी स्टेडियम]], [[ग्रँड प्रेरी]] ||{{cr|USA}} ४ गडी राखून
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554412.html आं.ए.दि. ५०२९] || ९ ऑक्टोबर|| {{cr|NAM}} || {{cr|UAE}} || [[ग्रँड प्रेरी स्टेडियम]], [[ग्रँड प्रेरी]] ||{{cr|NAM}} ८ गडी राखून
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554413.html आं.ए.दि. ५०३१] || ११ ऑक्टोबर|| {{cr|USA}} || {{cr|UAE}} || [[ग्रँड प्रेरी स्टेडियम]], [[ग्रँड प्रेरी]] ||{{cr|USA}} ५ गडी राखून
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554414.html आं.ए.दि. ५०३३] || १३ ऑक्टोबर|| {{cr|USA}} || {{cr|NAM}} || [[ग्रँड प्रेरी स्टेडियम]], [[ग्रँड प्रेरी]] ||{{cr|NAM}} ६ धावांनी
|}

===बांगलादेश महिलांचा ऑस्ट्रेलिया दौरा===
{{main| बांगलादेश महिला क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रेलिया दौरा, २०२६–२७}}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! colspan=&quot;4&quot;| {{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528716.html म.आं.ए.दि. १५६८] || ९ ऑक्टोबर|| [[ॲलन बॉर्डर फिल्ड]], [[ब्रिस्बेन]] || {{crw|AUS}} ७ गडी राखून 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528717.html म.आं.ए.दि. १५६९] || ११ ऑक्टोबर|| [[ॲलन बॉर्डर फिल्ड]], [[ब्रिस्बेन]] || {{crw|AUS}} ९ गडी राखून 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528718.html म.आं.ए.दि. १५७०] || १४ ऑक्टोबर|| [[ॲलन बॉर्डर फिल्ड]], [[ब्रिस्बेन]] || {{crw|AUS}} ८ गडी राखून 
|}

===बांगलादेश वि अफगाणिस्तान युएईमध्ये===
{{main| अफगाणिस्तान वि बांगलादेश क्रिकेट संघ युएईमध्ये, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;4&quot; | एकमेव कसोटी
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555116.html कसोटी २९३६] || ९–१३ ऑक्टोबर|| [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबु धाबी]]||सामना अनिर्णित 
|}

===२०२६ ओमान तिरंगी मालिका (२३वी फेरी)===
{{main|२०२६ ओमान तिरंगी मालिका}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;6&quot; | [[२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] – तिरंगी मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! संघ १
! संघ २
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554415.html आं.ए.दि. ५०२८] || ९ ऑक्टोबर|| {{cr|OMN}} || {{cr|CAN}} || [[अल अमारत क्रिकेट स्टेडियम|ओमान क्रिकेट अकादमी मैदान टर्फ १]], [[अल अमरात]] ||{{cr|OMN}} ४१ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554416.html आं.ए.दि. ५०३०] || ११ ऑक्टोबर|| {{cr|CAN}} || {{cr|NEP}} || [[अल अमारत क्रिकेट स्टेडियम|ओमान क्रिकेट अकादमी मैदान टर्फ १]], [[अल अमरात]] ||{{cr|NEP}} २४ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554417.html आं.ए.दि. ५०३२] || १३ ऑक्टोबर|| {{cr|OMN}} || {{cr|NEP}} || [[अल अमारत क्रिकेट स्टेडियम|ओमान क्रिकेट अकादमी मैदान टर्फ १]], [[अल अमरात]] ||{{cr|NEP}} ११३ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554418.html आं.ए.दि. ५०३४] || १५ ऑक्टोबर|| {{cr|OMN}} || {{cr|CAN}} || [[अल अमारत क्रिकेट स्टेडियम|ओमान क्रिकेट अकादमी मैदान टर्फ १]], [[अल अमरात]] ||{{cr|CAN}} ५८ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554419.html आं.ए.दि. ५०३५] || १७ ऑक्टोबर|| {{cr|CAN}} || {{cr|NEP}} || [[अल अमारत क्रिकेट स्टेडियम|ओमान क्रिकेट अकादमी मैदान टर्फ १]], [[अल अमरात]] ||{{cr|CAN}} २४ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554420.html आं.ए.दि. ५०३८] || १९ ऑक्टोबर|| {{cr|OMN}} || {{cr|NEP}} || [[अल अमारत क्रिकेट स्टेडियम|ओमान क्रिकेट अकादमी मैदान टर्फ १]], [[अल अमरात]] ||{{cr|NEP}} १० धावांनी
|}

===श्रीलंकेचा पाकिस्तान दौरा===
{{main| श्रीलंका क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०२६–२७}}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;4&quot;| आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550708.html आं.टी२० ४१८०] || ९ ऑक्टोबर|| [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] ||{{cr|PAK}} ४ गडी राखून
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550709.html आं.टी२० ४१८८] || ११ ऑक्टोबर|| [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] ||{{cr|PAK}} ८२ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550710.html आं.टी२० ४१९५] || १३ ऑक्टोबर|| [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] ||{{cr|SL}} ८ गडी राखून
|-
! colspan=&quot;4&quot;| [[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] — कसोटी मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550711.html १ली कसोटी] || ९–१३ नोव्हेंबर || [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] ||
|-    
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550712.html २री कसोटी] || १७–२१ नोव्हेंबर || [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] ||
|}

===झिम्बाब्वे महिलांचा भारत दौरा===
{{main| झिम्बाब्वे महिला क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२६–२७}}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! colspan=&quot;4&quot;| म.आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1535652.html म.आं.टी२० ३०३६] || १६ ऑक्टोबर|| [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || {{Crw|IND}} ४ गडी राखून 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1535653.html म.आं.टी२० ३०४२] || १८ ऑक्टोबर|| [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || {{Crw|IND}} ९ गडी राखून 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1535654.html म.आं.टी२० ३०४४] || २० ऑक्टोबर|| [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || {{Crw|IND}} ९२ धावांनी 
|-
! colspan=&quot;4&quot; | {{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1535655.html म.आं.ए.दि. १५९१] || २३ ऑक्टोबर|| [[बडोदा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[वडोदरा]] || {{Crw|IND}} ९ गडी राखून
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1535656.html म.आं.ए.दि. १५९२] || २५ ऑक्टोबर|| [[बडोदा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[वडोदरा]] || {{Crw|IND}} १२१ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1535657.html म.आं.ए.दि. १५९३] || २८ ऑक्टोबर|| [[बडोदा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[वडोदरा]] || {{Crw|IND}} ८ गडी राखून 
|}

===२०२६ अफगाणिस्तान तिरंगी मालिका===
{{main|२०२६ अफगाणिस्तान तिरंगी मालिका}}

{{#section: २०२६ अफगाणिस्तान तिरंगी मालिका |PTS}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;6&quot; |साखळी सामने
|-
! क्र.
! दिनांक
! संघ १
! संघ २
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555117.html आं.ए.दि. ५०३६] || १७ ऑक्टोबर|| {{cr|BAN}} || {{cr|ZIM}} ||  [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबु धाबी]]||{{cr|ZIM}} ९९ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555118.html आं.ए.दि. ५०३९] || १९ ऑक्टोबर|| {{cr|AFG|२०१३|२०१३}} || {{cr|ZIM}} ||  [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबु धाबी]]||{{cr|AFG|२०१३}} १५८ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555119.html आं.ए.दि. ५०४१] || २१ ऑक्टोबर|| {{cr|AFG|२०१३|२०१३}} || {{cr|BAN}} ||  [[शारजा क्रिकेट स्टेडियम]], [[शारजा]]||{{cr|AFG|२०१३}} ७ गडी राखून
|-
! colspan=&quot;6&quot; |अंतिम सामना
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1556871.html आं.ए.दि. ५०४३]|| २३ ऑक्टोबर|| {{cr|AFG|२०१३|२०१३}}|| {{cr|ZIM}}||  [[शारजा क्रिकेट स्टेडियम]], [[शारजा]]||{{cr|AFG|२०१३}} ७ गडी राखून
|}

===२०२६ पाकिस्तान तिरंगी मालिका===
{{main|२०२६ पाकिस्तान तिरंगी मालिका}}
{{#section: २०२६ पाकिस्तान तिरंगी मालिका|PTS}}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;6&quot; | साखळी सामने
|-
! क्र.
! दिनांक
! संघ १
! संघ २
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550713.html आं.ए.दि. ५०३७] || १८ ऑक्टोबर|| {{cr|PAK}} || {{cr|SL}} || [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] ||{{cr|PAK}} ३७ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550714.html आं.ए.दि. ५०४०] || २० ऑक्टोबर|| {{cr|PAK}} || {{cr|ENG}} || [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] ||{{cr|PAK}} ८७ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550715.html आं.ए.दि. ५०४२] || २२ ऑक्टोबर|| {{cr|ENG}} || {{cr|SL}} || [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] ||{{Cr|SRI}} २ गडी राखून
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550716.html आं.ए.दि. ५०४४] || २५ ऑक्टोबर|| {{cr|PAK}} || {{cr|ENG}} || [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] ||{{cr|PAK}} १ गडी राखून
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550717.html आं.ए.दि. ५०४५] || २७ ऑक्टोबर|| {{cr|PAK}} || {{cr|SL}} || [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{Cr|SRI}} ८ गडी राखून
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550718.html आं.ए.दि. ५०४६] || २९ ऑक्टोबर|| {{cr|ENG}} || {{cr|SL}} || [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{cr|ENG}} ५५ धावांनी 
|-
! colspan=&quot;6&quot; |अंतिम सामना
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550719.html आं.ए.दि. ५०४७] || ३१ ऑक्टोबर|| {{cr|PAK}} || {{cr|SL}} || [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || 
|}

===न्यू झीलंड महिलांचा ऑस्ट्रेलिया दौरा===
{{main| न्यू झीलंड महिला क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रेलिया दौरा, २०२६–२७}}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! colspan=&quot;4&quot; | म.आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528722.html म.आं.टी२० ३०४०] || १८ ऑक्टोबर|| [[नॉर्थ सिडनी ओव्हल]], [[सिडनी]] || {{Crw|AUS}} २ गडी राखून 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528723.html म.आं.टी२० ३०४३] || २० ऑक्टोबर|| [[नॉर्थ सिडनी ओव्हल]], [[सिडनी]] || {{Crw|AUS}} ४० धावांनी 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528724.html म.आं.टी२० ३०४५] || २२ ऑक्टोबर|| [[नॉर्थ सिडनी ओव्हल]], [[सिडनी]] ||अनिर्णित
|-
! colspan=&quot;4&quot;| {{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528725.html १ला म.आं.ए.दि.] || ६ मार्च || [[मानुका ओव्हल]], [[कॅनबेरा]] || 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528726.html २रा म.आं.ए.दि.] || ८ मार्च || [[जंक्शन ओव्हल|सिटीपॉवर सेंटर]], [[मेलबर्न]] || 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528727.html ३रा म.आं.ए.दि.] || १० मार्च || [[जंक्शन ओव्हल|सिटीपॉवर सेंटर]], [[मेलबर्न]] ||  
|}
===२०२६ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग अ (केनिया)===
{{main|२०२६ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग अ (केनिया)}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;7&quot; |[[२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग]] – लिस्ट अ मालिका
|-
!क्र.
!दिनांक
!संघ १
!संघ २
!ठिकाण
!निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559440.html १ला सामना]|| २१ ऑक्टोबर || {{cr|KEN}} || {{cr|DEN}} || [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]|| {{cr|KEN}} १०३ धावांनी
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559441.html २रा सामना]|| २२ ऑक्टोबर || {{cr|JER}} || {{cr|PNG}} || [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]||{{cr|JER}} १७२ धावांनी
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559442.html ३रा सामना]|| २२ ऑक्टोबर || {{cr|KUW}} || {{cr|QAT}} || [[रुआरका क्रीडा क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]||{{cr|QAT}} ५ गडी राखून 
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559443.html ४था सामना]|| २४ ऑक्टोबर || {{cr|DEN}} || {{cr|KUW}} || [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]||{{cr|DEN}} १०२ धावांनी
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559444.html ५वा सामना]|| २४ ऑक्टोबर || {{cr|KEN}} || {{cr|QAT}} || [[रुआरका क्रीडा क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]||{{cr|QAT}} ४ धावांनी
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559445.html ६वा सामना]|| २५ ऑक्टोबर || {{cr|KEN}} || {{cr|JER}} || [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]||{{cr|JER}} १२३ धावांनी
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559446.html ७वा सामना]|| २५ ऑक्टोबर || {{cr|DEN}} || {{cr|PNG}} || [[रुआरका क्रीडा क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]||{{cr|PNG}} ४ गडी राखून 
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559447.html ८वा सामना]|| २७ ऑक्टोबर || {{cr|PNG}} || {{cr|QAT}} || [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]|| {{cr|QAT}} ९ गडी राखून
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559448.html ९वा सामना]|| २७ ऑक्टोबर || {{cr|KUW}} || {{cr|JER}} || [[रुआरका क्रीडा क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]|| {{cr|KUW}} ७ गडी राखून 
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559449.html १०वा सामना]|| २८ ऑक्टोबर || {{cr|DEN}} || {{cr|QAT}} || [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]||{{cr|DEN}} ५२ धावांनी
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559450.html ११वा सामना]|| २८ ऑक्टोबर || {{cr|KEN}} || {{cr|KUW}} || [[रुआरका क्रीडा क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]||{{cr|KUW}} १५० धावांनी
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/15594451.html १२वा सामना]|| ३० ऑक्टोबर || {{cr|KUW}} || {{cr|PNG}} || [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]||{{cr|KUW}} १० गडी राखून
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559452.html १३वा सामना]|| ३० ऑक्टोबर || {{cr|DEN}} || {{cr|JER}} || [[रुआरका क्रीडा क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]||{{cr|JER}} ७२ धावांनी
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559453.html १४वा सामना]|| ३१ ऑक्टोबर || {{cr|KEN}} || {{cr|PNG}} || [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]||
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559454.html १५वा सामना]|| ३१ ऑक्टोबर || {{cr|JER}} || {{cr|QAT}} || [[रुआरका क्रीडा क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]||
|}

===भारताचा न्यू झीलंड दौरा ===

{{main|भारतीय क्रिकेट संघाचा न्यू झीलंड दौरा, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;4&quot; | आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539432.html आं.टी२० ४२१०] || २२ ऑक्टोबर|| [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] ||{{Cr|IND}} ४ गडी राखून
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539433.html आं.टी२० ४२१४] || २४ ऑक्टोबर|| [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] ||{{Cr|IND}} ४ गडी राखून
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539434.html आं.टी२० ४२२१] || २७ ऑक्टोबर|| [[वेलिंग्टन स्थानिक स्टेडियम]], [[वेलिंग्टन]] || {{Cr|IND}} ६ गडी राखून
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539435.html आं.टी२० ४२२४] || ३० ऑक्टोबर|| [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539436.html ५वा आं.टी२०] || १ नोव्हेंबर || [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन]] ||
|-
! colspan=&quot;4&quot; | आं.ए.दि. मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539437.html १ला आं.ए.दि.] || ४ नोव्हेंबर || [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539438.html २रा आं.ए.दि.] || ७ नोव्हेंबर || [[वेलिंग्टन स्थानिक स्टेडियम]], [[वेलिंग्टन]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539439.html ३रा आं.ए.दि.] || १० नोव्हेंबर || [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539440.html ४था आं.ए.दि.] || १३ नोव्हेंबर || [[बे ओव्हल]], [[तौरंगा]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539441.html ५वा आं.ए.दि.] || १५ नोव्हेंबर || [[बे ओव्हल]], [[तौरंगा]] ||
|-
! colspan=&quot;4&quot;| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539442.html १ली कसोटी] || १९–२३ नोव्हेंबर || [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]]||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539443.html २री कसोटी] || २७ नोव्हेंबर–१ डिसेंबर || [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] ||
|}

===आयर्लंडचा नामिबिया दौरा===
{{main|आयर्लंड क्रिकेट संघाचा नामिबिया दौरा, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;4&quot; | आं.ए.दि. मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1558231.html आं.ए.दि. ५०४३] || २२ ऑक्टोबर|| [[नामिबिया क्रिकेट मैदान|हाय परफॉर्मन्स ओव्हल]], [[विंडहोक]]||{{Cr|IRE}} ५५ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1558232.html आं.ए.दि. ५०४५] || २४ ऑक्टोबर|| [[नामिबिया क्रिकेट मैदान|हाय परफॉर्मन्स ओव्हल]], [[विंडहोक]]|| {{Cr|NAM}} ३१ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1558233.html आं.ए.दि. ५०४९] || २७ ऑक्टोबर || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान|हाय परफॉर्मन्स ओव्हल]], [[विंडहोक]]||{{Cr|NAM}} ६३ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1558234.html आं.ए.दि. ५०५३] || ३० ऑक्टोबर || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान|हाय परफॉर्मन्स ओव्हल]], [[विंडहोक]]||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1558235.html ५वा आं.ए.दि.] || १ नोव्हेंबर || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान|हाय परफॉर्मन्स ओव्हल]], [[विंडहोक]]||
|}

===२०२६ संयुक्त अरब अमिराती तिरंगी मालिका (२४वी फेरी)===
{{main|२०२६ संयुक्त अरब अमिराती तिरंगी मालिका}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;7&quot; |[[२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] – तिरंगी मालिका
|-
!क्र.
!दिनांक
!संघ १
!संघ २
!ठिकाण
!निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559563.html आं.ए.दि. ५०४६]|| २५ ऑक्टोबर || {{cr|UAE}} || {{cr|NED}} || [[आयसीसी अकादमी मैदान]], [[दुबई]]|| {{Cr|NED}} ३ गडी राखून
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559564.html आं.ए.दि. ५०४८]|| २७ ऑक्टोबर || {{cr|NED}} || {{cr|OMA}} || [[आयसीसी अकादमी मैदान]], [[दुबई]]|| {{Cr|NED}} १०६ धावांनी

|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559565.html आं.ए.दि. ५०५१]|| २९ ऑक्टोबर || {{cr|UAE}} || {{cr|OMA}} || [[आयसीसी अकादमी मैदान]], [[दुबई]]||
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559566.html आं.ए.दि. ५०५४]|| ३१ ऑक्टोबर || {{cr|UAE}} || {{cr|NED}} || [[आयसीसी अकादमी मैदान]], [[दुबई]]||
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559567.html ५वा आं.ए.दि.]|| २ नोव्हेंबर || {{cr|NED}} || {{cr|OMA}} || [[आयसीसी अकादमी मैदान]], [[दुबई]]||
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559568.html ६वा आं.ए.दि.]|| ४ नोव्हेंबर || {{cr|UAE}} || {{cr|OMA}} || [[आयसीसी अकादमी मैदान]], [[दुबई]]||
|}

===झिम्बाब्वे वि अफगाणिस्तान युएईमध्ये===
{{main|अफगाणिस्तान वि झिम्बाब्वे क्रिकेट संघ युएईमध्ये, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;4&quot; | आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555120.html आं.टी२० ४२२२] || २७ ऑक्टोबर|| [[शारजा क्रिकेट स्टेडियम]], [[शारजा]]|| {{Cr|AFG|२०१३}} ३७ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555121.html आं.टी२० ४२२३] || २९ ऑक्टोबर|| [[शारजा क्रिकेट स्टेडियम]], [[शारजा]]||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555122.html ३रा आं.टी२०] || १ नोव्हेंबर || [[शारजा क्रिकेट स्टेडियम]], [[शारजा]]||
|-
! colspan=&quot;4&quot;| कसोटी मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555123.html १ली कसोटी] || ५–९ नोव्हेंबर ||  [[शारजा क्रिकेट स्टेडियम]], [[शारजा]]||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555124.html २री कसोटी] || १३–१७ नोव्हेंबर ||  [[शारजा क्रिकेट स्टेडियम]], [[शारजा]]||
|}

===वेस्ट इंडीजचा बांगलादेश दौरा===
{{main|वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाचा बांगलादेश दौरा, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! colspan=&quot;4&quot;| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1553295.html कसोटी २६४०] || २८ ऑक्टोबर–१ नोव्हेंबर || [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1553296.html २री कसोटी] || ५–९ नोव्हेंबर || [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] ||
|}
==नोव्हेंबर==
=== इंग्लंडचा ऑस्ट्रेलिया दौरा===
{{Main|इंग्लंड क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रेलिया दौरा, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! colspan=&quot;4&quot;| आं.ए.दि. मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528703.html १ला आं.ए.दि.] || १३ नोव्हेंबर || [[पर्थ स्टेडियम]], [[पर्थ]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528704.html २रा आं.ए.दि.] || १५ नोव्हेंबर || [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528705.html ३रा आं.ए.दि.] || १८ नोव्हेंबर || [[बेलेराइव्ह ओव्हल]], [[होबार्ट]] ||
|-
! colspan=&quot;4&quot;| आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528706.html १ला आं.टी२०] || २१ नोव्हेंबर || [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528707.html २रा आं.टी२०] || २४ नोव्हेंबर || [[कॅरारा स्टेडियम]], [[गोल्ड कोस्ट]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528708.html ३रा आं.टी२०] || २७ नोव्हेंबर || [[द गब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528709.html ४था आं.टी२०] || २९ नोव्हेंबर || [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528710.html ५वा आं.टी२०] || २ डिसेंबर || [[मानुका ओव्हल]], [[कॅनबेरा]] ||
|-
! colspan=&quot;4&quot;| एकमेव कसोटी
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528715.html एकमेव कसोटी] || ११–१५ मार्च|| [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || 
|}

=== बांगलादेशचा दक्षिण आफ्रिका दौरा===
{{Main| बांगलादेश क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! colspan=&quot;4&quot;| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525662.html १ली कसोटी] || १५–१९ नोव्हेंबर || [[वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525663.html २री कसोटी] || २३–२७ नोव्हेंबर || [[सेंच्युरियन पार्क]], [[सेंच्युरियन]] ||
|-
! colspan=&quot;4&quot;| आं.ए.दि. मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525664.html १ला आं.ए.दि.] || १ डिसेंबर || [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525665.html २रा आं.ए.दि.] || ४ डिसेंबर || [[सेंट जॉर्ज पार्क क्रिकेट मैदान]], [[गेबेर्हा]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525666.html ३रा आं.ए.दि.] || ७ डिसेंबर || [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान]], [[केप टाउन]] ||
|-
! colspan=&quot;4&quot;| आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525667.html १ला आं.टी२०] || १० डिसेंबर || [[डि बीयर्स डायमंड ओव्हल]], [[किंबर्ले (नॉदर्न केप)|किंबर्ले]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525668.html २रा आं.टी२०] || १२ डिसेंबर || [[विलोमूर पार्क]], [[बेनोनी]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525669.html ३रा आं.टी२०] || १३ डिसेंबर || [[सेंच्युरियन पार्क]], [[सेंच्युरियन]] ||
|}
==डिसेंबर==
===न्यू झीलंडचा ऑस्ट्रेलिया दौरा===
{{main| न्यू झीलंड क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रेलिया दौरा, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! colspan=&quot;4&quot;| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528711.html १ली कसोटी] || ९–१३ डिसेंबर || [[पर्थ स्टेडियम]], [[पर्थ]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528712.html २री कसोटी] || १७–२१ डिसेंबर || [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528713.html ३री कसोटी] || २६–३० डिसेंबर || [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528714.html ४थी कसोटी] || ४–८ जानेवारी|| [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] ||
|}

===भारतीय महिलांचा दक्षिण आफ्रिका दौरा===
{{main| भारतीय महिला क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २०२६–२७}}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! colspan=&quot;4&quot;| महिला कसोटी सामना
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| एकमेव महिला कसोटी|| ९–१२ डिसेंबर || [[सेंट जॉर्ज पार्क क्रिकेट मैदान]], [[गेबेर्हा]] ||
|-
! colspan=&quot;4&quot;| {{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
|१ला म.आं.ए.दि. || १६ डिसेंबर || [[बोलँड पार्क]], [[पार्ल]] || 
|-
|२रा म.आं.ए.दि. || १९ डिसेंबर || [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान]], [[केप टाउन]] || 
|-
|३रा म.आं.ए.दि. || २२ डिसेंबर || [[मँगाँग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] || 
|-
! colspan=&quot;4&quot;| म.आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| १ला म.आं.टी२० || २६ डिसेंबर || [[विलोमूर पार्क]], [[बेनोनी]] || 
|-
|२रा म.आं.टी२०|| २९ डिसेंबर || [[जे बी मार्क्स ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || 
|-
|३रा म.आं.टी२०|| ३० डिसेंबर || [[जे बी मार्क्स ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || 
|-
|}

===बांगलादेश महिलांचा न्यू झीलंड दौरा===
{{main| बांगलादेश महिला क्रिकेट संघाचा न्यू झीलंड दौरा, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;4&quot; | म.आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| १ला म.आं.टी२० || १० डिसेंबर || [[सॅक्स्टन ओव्हल]], [[नेल्सन (न्यू झीलंड) | नेल्सन]] ||
|-
| २रा म.आं.टी२० || १२ डिसेंबर || [[सॅक्स्टन ओव्हल]], [[नेल्सन (न्यू झीलंड) | नेल्सन]] ||
|-
| ३रा म.आं.टी२० || १५ डिसेंबर || [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] ||
|-
! colspan=&quot;4&quot; | म.आं.ए.दि. मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| १ला म.आं.ए.दि. || १८ डिसेंबर || [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] ||
|-
| २रा म.आं.ए.दि. || २१ डिसेंबर || [[बे ओव्हल]], [[तौरंगा]] ||
|-
| ३रा म.आं.ए.दि. || २३ डिसेंबर || [[बे ओव्हल]], [[तौरंगा]] ||
|}

===श्रीलंकेचा भारत दौरा===
{{main| श्रीलंका क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;4&quot;| आं.ए.दि. मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529235.html १ला आं.ए.दि.] || १३ डिसेंबर || [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[नवी दिल्ली]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529236.html २रा आं.ए.दि.] || १६ डिसेंबर || [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529237.html ३रा आं.ए.दि.] || १९ डिसेंबर || [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] ||
|-
! colspan=&quot;4&quot;| आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529238.html १ला आं.टी२०] || २२ डिसेंबर || [[निरंजन शाह स्टेडियम]], [[राजकोट]] ||
|-    
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529239.html २रा आं.टी२०] || २४ डिसेंबर || [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] ||
|-    
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529240.html ३रा आं.टी२०] || २७ डिसेंबर || [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[पुणे]] ||
|}

===इंग्लंडचा दक्षिण आफ्रिका दौरा===
{{main| इंग्लंड क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २०२६–२७}}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! colspan=&quot;4&quot;| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525671.html १ली कसोटी] || १७–२१ डिसेंबर || [[वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525672.html २री कसोटी] || २६–३० डिसेंबर || [[सेंच्युरियन पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525673.html ३री कसोटी] || ३–७ जानेवारी || [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान]], [[केप टाउन]] || 
|-
! colspan=&quot;4&quot;| आं.ए.दि. मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525674.html १ला आं.ए.दि.] || १० जानेवारी || [[बोलँड पार्क]], [[पार्ल]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525675.html २रा आं.ए.दि.] || १३ जानेवारी || [[मँगाँग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525676.html ३रा आं.ए.दि.] || १५ जानेवारी || [[मँगाँग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] ||
|}
==जानेवारी==
===झिम्बाब्वेचा भारत दौरा ===
{{main|झिम्बाब्वे क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;4&quot;| आं.ए.दि. मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529241.html १ला आं.ए.दि.] || ३ जानेवारी || [[इडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529242.html २रा आं.ए.दि.] || ६ जानेवारी || [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529243.html ३रा आं.ए.दि.] || ९ जानेवारी || [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] ||
|}

===श्रीलंकेचा न्यू झीलंड दौरा===
{{main| श्रीलंका क्रिकेट संघाचा न्यू झीलंड दौरा, २०२६–२७}}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;4&quot; | आं.ए.दि. मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539444.html १ला आं.ए.दि.] || १६ जानेवारी || [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539445.html २रा आं.ए.दि.] || १९ जानेवारी || [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539446.html ३रा आं.ए.दि.] || २२ जानेवारी || [[ओटागो विद्यापीठ ओव्हल]], [[ड्युनेडिन]] ||
|-
! colspan=&quot;4&quot; | आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539447.html १ला आं.टी२०] || २६ जानेवारी || [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539448.html २रा आं.टी२०] || २९ जानेवारी || [[सॅक्स्टन ओव्हल]], [[नेल्सन (न्यू झीलंड) | नेल्सन]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539449.html ३रा आं.टी२०] || ३१ जानेवारी || [[सॅक्स्टन ओव्हल]], [[नेल्सन (न्यू झीलंड) | नेल्सन]] ||
|-
! colspan=&quot;4&quot;| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539450.html १ली कसोटी] || 4–8 फेब्रुवारी || [[बे ओव्हल]], [[तौरंगा]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539451.html २री कसोटी] || 12–16 फेब्रुवारी || [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन]] ||
|}

===ऑस्ट्रेलियाचा भारत दौरा===
{{main| ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;4&quot;| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529244.html १ली कसोटी] || २१–२५ जानेवारी || [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[नागपूर]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529245.html २री कसोटी] || २९ जानेवारी–२ फेब्रुवारी || [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529246.html ३री कसोटी] || ११–१५ फेब्रुवारी || [[आसाम क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[गुवाहाटी]] ||
|-    
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529247.html ४थी कसोटी] || १९–२३ फेब्रुवारी || [[जेएससीए आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम संकुल]], [[रांची]] ||
|-    
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529248.html ५वी कसोटी] || २७ फेब्रुवारी–३ मार्च|| [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] ||
|}
==फेब्रुवारी==
===इंग्लंडचा बांगलादेश दौरा===
{{main| इंग्लंड क्रिकेट संघाचा बांगलादेश दौरा, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! colspan=&quot;4&quot;| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| १ली कसोटी ||  ||  ||
|-
| २री कसोटी ||  ||  ||
|}

===दक्षिण आफ्रिकेचा श्रीलंका दौरा===
{{main| दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघाचा श्रीलंका दौरा, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! colspan=&quot;4&quot;| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| १ली कसोटी ||  ||  ||
|-
| २री कसोटी ||  ||  ||
|}

===२०२७ महिला चॅम्पियन्स चषक ===
{{main|२०२७ महिला चॅम्पियन्स चषक }}

===२०२७ क्रिकेट विश्वचषक पात्रता===
{{main|२०२७ क्रिकेट विश्वचषक पात्रता}}
==मार्च==
===ऑस्ट्रेलिया महिलांचा दक्षिण आफ्रिका दौरा===
{{main| ऑस्ट्रेलिया महिला क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! colspan=&quot;4&quot;| म.आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| १ला म.आं.टी२० || १८ मार्च|| [[डि बीयर्स डायमंड ओव्हल]], [[किंबर्ले (नॉदर्न केप)|किंबर्ले]]||
|-
| २रा म.आं.टी२० || २१ मार्च || [[विलोमूर पार्क]], [[बेनोनी]]||
|-
|३रा म.आं.टी२० || २३ मार्च || [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]]
|
|-
! colspan=&quot;4&quot;| {{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| १ला म.आं.ए.दि. || २७ मार्च || [[सेंट जॉर्ज पार्क क्रिकेट मैदान]], [[गेबेर्हा]]||
|-
| २रा म.आं.ए.दि. || ३१ मार्च || [[बोलँड पार्क]], [[पार्ल]]||
|-
| ३रा म.आं.ए.दि. || ३ मार्च || [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान]], [[डर्बन]]||
|-
! colspan=&quot;4&quot;| महिला कसोटी सामना
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| एकमेव महिला कसोटी || ८–११ एप्रिल|| [[जे बी मार्क्स ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] ||
|}

===बांगलादेशचा नेपाळ दौरा ===
{{Main| बांगलादेश क्रिकेट संघाचा नेपाळ दौरा, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;4&quot; | आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| १ला म.आं.टी२० || २६ मार्च|| [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किर्तीपूर]] || 
|-
| २रा म.आं.टी२० || २८ मार्च || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किर्तीपूर]] || 
|-
| ३रा म.आं.टी२० || ३० मार्च || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किर्तीपूर]] || 
|}
==संदर्भयादी==
{{संदर्भयादी}}
{{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६–२७}}</text>
      <sha1>0z6ucnubt2zl0y8mvbxhfaa8vtxwk8m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728393</id>
      <parentid>2728392</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T04:54:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nitin.kunjir</username>
        <id>4684</id>
      </contributor>
      <comment>/* भारताचा न्यू झीलंड दौरा */</comment>
      <origin>2728393</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="85385" sha1="o7ujvpd1i2ko8vw81huiv4qajmy46u4" xml:space="preserve">{{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट वर्षे|२०२६|२०२७}}
'''२०२६-२७ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट हंगाम''' सप्टेंबर २०२६ च्या उत्तरार्धापासून ते मार्च २०२७ पर्यंत चालणार आहे.&lt;ref&gt;{{Cite web |trans-title= पुरुषांचा २०२३ ते २०२७ भविष्यातील दौऱ्यांचा कार्यक्रम|title=Men's Future Tours Programme 2023 to 2027 |url=https://resources.pulse.icc-cricket.com/ICC/document/2022/08/17/9ecd5af8-4657-475f-ae1e-733b04f69750/Men-s-FTP-upto-2027.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20221110152130/https://resources.pulse.icc-cricket.com/ICC/document/2022/08/17/9ecd5af8-4657-475f-ae1e-733b04f69750/Men-s-FTP-upto-2027.pdf |archive-date=१० नोव्हेंबर २०२२ |access-date=३० सप्टेंबर २०२६|website=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/2747093 |trans-title=|title= २०२३-२०२७ पुरुषांचा भविष्यातील दौऱ्यांचा कार्यक्रम जाहीर | access-date=३० सप्टेंबर २०२६|work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]}}&lt;/ref&gt; या वेळापत्रकात [[कसोटी सामना|पुरुषांचे कसोटी]], [[आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय|पुरुषांचे आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय]] आणि [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|पुरुषांचे आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामने, तसेच [[महिला कसोटी क्रिकेट|महिलांचे कसोटी]], [[महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय|महिलांचे आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय]] आणि [[महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० |महिलांचे आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामने आणि इतर काही महत्त्वपूर्ण मालिकांचा समावेश असेल.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cricinfo.com/ci/engine/series/index.html |trans-title= हंगाम संग्रह |title=Season archive | access-date=३० सप्टेंबर २०२६|work=[[क्रिकइन्फो]]}}&lt;/ref&gt; येथे नमूद केलेल्या सामन्यांव्यतिरिक्त, या कालावधीत 'असोसिएट' (सहयोगी) देशांचा समावेश असलेल्या इतर अनेक आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिकाही खेळल्या जाणार आहेत.

पहिली वहिली [[२०२७ आयसीसी महिला चॅम्पियन्स चषक]] स्पर्धा भारतात फेब्रुवारी २०२७ मध्ये आयोजित करण्याचे नियोजित आहे.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/venues-dates-confirmed-for-inaugural-icc-women-s-champions-trophy |trans-title= पहिल्या महिला चॅम्पियन्स ट्रॉफीसाठी ठिकाणे निश्चित |title=Venues confirmed for first Women's Champions Trophy |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |date=२ सप्टेंबर २०२६ |access-date=३० सप्टेंबर २०२६}}&lt;/ref&gt; 

कसोटी क्रिकेटची १५० वर्षे साजरी करण्यासाठी, मार्च २०२७ मध्ये इंग्लंडविरुद्ध एक [[दिवस-रात्र क्रिकेट|दिवस-रात्र]] कसोटी सामना आयोजित करण्याचे यजमानपद ऑस्ट्रेलियाकडे आहे.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/australia-to-host-england-in-one-off-match-in-2027-to-celebrate-150-years-of-test-cricket |trans-title=कसोटी क्रिकेटच्या १५० वर्षांच्या पूर्ततेनिमित्त २०२७ मध्ये ऑस्ट्रेलिया इंग्लंडविरुद्ध एका विशेष सामन्याचे यजमानपद भूषवणार. |title=Australia to host England in one-off match in 2027 to celebrate 150 years of Test cricket |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |date=18 August 2024 |access-date=३० सप्टेंबर २०२६}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/131339/australia-england-to-play-one-off-match-at-mcg-for-150th-test-anniversary-in-2027 |trans-title=२०२७ मध्ये कसोटी क्रिकेटच्या १५० व्या वर्धापनदिनानिमित्त ऑस्ट्रेलिया आणि इंग्लंड यांच्यात एमसीजीवर एक विशेष कसोटी सामना खेळला जाणार.|title=Australia, England to play one-off match at MCG for 150th Test anniversary in 2027 |work=[[क्रिकबझ्झ]] |access-date=३० सप्टेंबर २०२६}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cricinfo.com/story/australia-england-150th-anniversary-test-in-2027-to-be-a-pink-ball-day-night-match-at-mcg-1476705 |trans-title= २०२७ मधील ऑस्ट्रेलिया-इंग्लंड यांच्यातील १५० व्या वर्धापन दिनाची कसोटी सामना 'पिंक-बॉल' दिवस-रात्र सामना असेल. |title=Australia-England 150th anniversary Test in 2027 will be a pink-ball day-night match |work=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=३० सप्टेंबर २०२६}}&lt;/ref&gt;
==मोसम आढावा==
=== पुरुषांचे कार्यक्रम===
{| class=&quot;wikitable ubsortable&quot; style=&quot;text-align:center; white-space:nowrap&quot;
! colspan=6 | आंतरराष्ट्रीय दौरे
|-
! rowspan=2 | आरंभ दिनांक
! rowspan=2 | यजमान संघ
! rowspan=2 | पाहुणा संघ
! colspan=3 | निकाल [सामने]
|-
! width=100 | [[कसोटी क्रिकेट|कसोटी]]
! width=100 | [[आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय| आं.ए.दि.]]
! width=100 | [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|आं.टी२०]]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#ऑस्ट्रेलियाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा |२४ सप्टेंबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|SA}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|AUS}}
| [३] || २–१ [३] || {{n/a}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#वेस्ट इंडीजचा भारत दौरा |२७ सप्टेंबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|IND}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|WIN}}
| {{n/a}} || २–१ [३] || [५]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#बांगलादेश वि अफगाणिस्तान युएईमध्ये|९ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{flagicon|UAE}} {{cr|AFG|२०१३}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|BAN}}
| ०–० [१] || {{n/a}} || {{n/a}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#श्रीलंकेचा पाकिस्तान दौरा |९ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|PAK}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|SRI}}
| [२] || {{n/a}} || २–१ [३]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#भारताचा न्यू झीलंड दौरा|२२ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|NZ}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|IND}}
| [२] || [५] || २–२ [५]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#आयर्लंडचा नामिबिया दौरा |२२ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|NAM}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|IRE}}
| {{n/a}} || [२] || {{n/a}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#झिम्बाब्वे वि अफगाणिस्तान युएईमध्ये |२७ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{flagicon|UAE}} {{cr|AFG|२०१३}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|ZIM}}
| [२] || {{n/a}} || [३]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#वेस्ट इंडीजचा बांगलादेश दौरा |२८ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|BAN}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|WIN}}
| [२] || {{n/a}} || {{n/a}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#इंग्लंडचा ऑस्ट्रेलिया दौरा|१३ नोव्हेंबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|AUS}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|ENG}}
| [१] || [३] || [५]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#बांगलादेशचा दक्षिण आफ्रिका दौरा|१५ नोव्हेंबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|SA}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|BAN}}
| [२] || [३] || [३]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#न्यू झीलंडचा ऑस्ट्रेलिया दौरा|९ डिसेंबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|AUS}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|NZ}}
| [४] || {{n/a}} || {{n/a}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#श्रीलंकेचा भारत दौरा|१३ डिसेंबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|IND}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|SL}}
| {{n/a}}|| [३] || [३]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#इंग्लंडचा दक्षिण आफ्रिका दौरा |१७ डिसेंबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|SA}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|ENG}}
| [३] || [३] || {{n/a}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#झिम्बाब्वेचा भारत दौरा|३ जानेवारी २०२७]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|IND}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|ZIM}}
| {{n/a}} || [३] || {{n/a}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#श्रीलंकेचा न्यू झीलंड दौरा|१६ जानेवारी २०२७]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|NZ}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|SL}}
| [२] || [३] || [३]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#ऑस्ट्रेलियाचा भारत दौरा|२१ जानेवारी २०२७]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|IND}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|AUS}}
| [५] || {{n/a}} || {{n/a}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#अफगाणिस्तानचा वेस्ट इंडीज दौरा|फेब्रुवारी २०२७]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|WIN}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|AFG|२०१३}}
| [१] || [३] || [३]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#इंग्लंडचा बांगलादेश दौरा|फेब्रुवारी २०२७]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|BAN}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|ENG}}
| [२] || {{n/a}} || {{n/a}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#दक्षिण आफ्रिकेचा श्रीलंका दौरा| फेब्रुवारी २०२७]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|SL}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|SA}}
| [२] || {{n/a}} || {{n/a}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#आयर्लंड वि अफगाणिस्तान युएई मध्ये|मार्च २०२७]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|AFG|२०१३}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|IRE}}
| [१] || [३] || [३]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#न्यू झीलंडचा पाकिस्तान दौरा| मार्च २०२७]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|PAK}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|NZ}}
| [२] || {{n/a}} || {{n/a}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#बांगलादेशचा नेपाळ दौरा |२६ मार्च २०२७]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|NEP}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|BAN}}
| {{n/a}} || {{n/a}} || [३]
|-
! colspan=6 | आंतरराष्ट्रीय स्पर्धा
|-
! आरंभ दिनांक
! colspan=4 | स्पर्धा
! विजेते
|- style=&quot;text-align:left&quot;
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#२०२६ अमेरिका तिरंगी मालिका (२२वी फेरी)|५ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; colspan=4 | {{flagicon|USA}} [[२०२६ अमेरिका तिरंगी मालिका|२०२६ अमेरिका तिरंगी मालिका (२२वी फेरी)]]
| {{n/a}}
|- style=&quot;text-align:left&quot;
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#२०२६ ओमान तिरंगी मालिका (२३वी फेरी)|९ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; colspan=4 | {{flagicon|OMN}} [[२०२६ ओमान तिरंगी मालिका |२०२६ ओमान तिरंगी मालिका (२३वी फेरी)]]
| {{n/a}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#२०२६ अफगाणिस्तान तिरंगी मालिका|१७ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; colspan=4 |{{flagicon|UAE}} {{cricon|AFG|२०१३}} [[२०२६ अफगाणिस्तान तिरंगी मालिका]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{Cr|AFG|२०१३}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#२०२६ पाकिस्तान तिरंगी मालिका |१८ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; colspan=4 | {{flagicon|PAK}} [[२०२६ पाकिस्तान तिरंगी मालिका]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | 
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#२०२६ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग अ (केन्या) |२१ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; colspan=4 | {{flagicon|KEN}} [[२०२६ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग अ (केन्या)|२०२६ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग अ]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | 
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#२०२६ संयुक्त अरब अमिराती तिरंगी मालिका (२४वी फेरी)|२५ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; colspan=4 | {{flagicon|UAE}} [[२०२६ संयुक्त अरब अमिराती तिरंगी मालिका (२४वी फेरी)|२०२६ संयुक्त अरब अमिराती तिरंगी मालिका]]
| {{n/a}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#२०२७ क्रिकेट विश्वचषक पात्रता|२२ फेब्रुवारी २०२७]]
| style=&quot;text-align:left&quot; colspan=4 | {{flagicon|RSA}} {{flagicon|NAM}} [[२०२७ क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | 
|}

=== महिलांचे कार्यक्रम ===
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; white-space:nowrap&quot;
! colspan=&quot;6&quot; |महिला आंतरराष्ट्रीय दौरे
|-
! rowspan=&quot;2&quot; |आरंभ दिनांक
! rowspan=&quot;2&quot; |यजमान संघ
! rowspan=&quot;2&quot; |पाहुणा संघ
! colspan=&quot;3&quot; |निकाल [सामने]
|-
! width=80 | [[महिला कसोटी क्रिकेट| म. कसोटी]]
! width=80 | [[महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय|म.आं.ए.दि.]]
! width=80 | [[महिला आंतरराष्ट्रीय टी२०|म.आं.टी२०]]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#वेस्ट इंडीज महिलांचा झिम्बाब्वे दौरा |२४ सप्टेंबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{crw|ZIM}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{crw|WIN}}
| {{n/a}} || १–२ [३] || ०–३ [३]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#बांगलादेश महिलांचा ऑस्ट्रेलिया दौरा|९ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{crw|AUS}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{crw|BAN}}
| {{n/a}} || ३–० [३] || {{n/a}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#झिम्बाब्वे महिलांचा भारत दौरा |१६ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{crw|IND}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{crw|ZIM}}
| {{n/a}} || ३–० [३] || ३–० [३]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#न्यू झीलंड महिलांचा ऑस्ट्रेलिया दौरा |१८ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{crw|AUS}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{crw|NZL}}
| {{n/a}} || [३] || २–० [३] 
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#भारतीय महिलांचा दक्षिण आफ्रिका दौरा |९ डिसेंबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{crw|RSA}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{crw|IND}}
| [१] || [३] || [३]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#बांगलादेश महिलांचा न्यू झीलंड दौरा |१० डिसेंबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{crw|NZ}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{crw|BAN}}
| {{n/a}} || [३] || [३]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#ऑस्ट्रेलिया महिलांचा दक्षिण आफ्रिका दौरा |१८ मार्च २०२७]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{crw|RSA}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{crw|AUS}}
| [१] || [३] || [३] 
|-
! scope=colgroup colspan=6 | आंतरराष्ट्रीय स्पर्धा
|-
! scope=col | आरंभ दिनांक
! scope=colgroup colspan=4 | स्पर्धा
! scope=col | विजेते
|- 
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#२०२७ महिला चॅम्पियन्स चषक|१४ फेब्रुवारी २०२७]]
| style=&quot;text-align:left&quot; colspan=4 | {{nobr|{{flagicon|IND}} [[२०२७ आयसीसी महिला चॅम्पियन्स चषक |२०२७ महिला चॅम्पियन्स चषक]]}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | 
|}

==सप्टेंबर==
===वेस्ट इंडीज महिलांचा झिम्बाब्वे दौरा===
{{main| वेस्ट इंडीज महिला क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२६-२७}}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! colspan=&quot;4&quot; | {{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554975.html म.आं.ए.दि. १५६५] || २४ सप्टेंबर || [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|WIN}} ९९ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554976.html म.आं.ए.दि. १५६६] || २७ सप्टेंबर || [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|ZIM}} ४ गडी राखून
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554977.html म.आं.ए.दि. १५६७] || ३० सप्टेंबर|| [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|WIN}} ९१ धावांनी
|-
! colspan=&quot;4&quot;| म.आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554978.html म.आं.टी२० ३०२९] || ३ ऑक्टोबर|| [[ताकशिंगा क्रिकेट क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|WIN}} ८ गडी राखून 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554979.html म.आं.टी२० ३०३०] || ५ ऑक्टोबर || [[ताकशिंगा क्रिकेट क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|WIN}} ८ गडी राखून 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554980.html म.आं.टी२० ३०३१] || ७ ऑक्टोबर || [[ताकशिंगा क्रिकेट क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|WIN}} ८ गडी राखून 
|}

===ऑस्ट्रेलियाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा===
{{main|ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २०२६-२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;4&quot;| आं.ए.दि. मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525655.html आं.ए.दि. ५०१७] || २४ सप्टेंबर || [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान]], [[डर्बन]] || {{cr|SA}} ६७ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525656.html आं.ए.दि. ५०१९] || २७ सप्टेंबर || [[वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|SA}} ३२ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525657.html आं.ए.दि. ५०२३] || ३० सप्टेंबर|| [[जे बी मार्क्स ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{cr|AUS}} ४५ धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]])
|-
! colspan=&quot;4&quot;| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525659.html कसोटी २६३७] || ९–१३ ऑक्टोबर|| [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान]], [[डर्बन]] || {{cr|AUS}} २१४ धावांनी 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525660.html कसोटी २६३८] || १८–२२ ऑक्टोबर|| [[सेंट जॉर्ज पार्क क्रिकेट मैदान]], [[गेबेर्हा]] || {{cr|SA}} १ डाव आणि ३१ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525661.html कसोटी २६३९] || २७–३१ऑक्टोबर|| [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान]], [[केप टाउन]] || 
|}

===वेस्ट इंडीजचा भारत दौरा===
{{main| वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२६-२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;4&quot;| आं.ए.दि. मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529227.html आं.ए.दि. ५०२०] || २७ सप्टेंबर || [[ग्रीनफील्ड आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम]], [[तिरुवनंतपुरम]] || {{cr|IND}} ८ गडी राखून 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529228.html आं.ए.दि. ५०२२] || ३० सप्टेंबर|| [[आसाम क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[गुवाहाटी]] || {{cr|IND}} ८ गडी राखून
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529229.html आं.ए.दि. ५०२४] || ३ ऑक्टोबर|| [[महाराजा यादवेंद्र सिंग आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[मुल्लनपूर गरीबदास|मुल्लनपूर]] ||{{cr|WIN}} ५ गडी राखून
|-
! colspan=&quot;4&quot;| आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529230.html आं.टी२० ४१६६] || ६ ऑक्टोबर|| [[इकाना क्रिकेट स्टेडियम]], [[लखनौ]] ||{{cr|IND}} ८ गडी राखून
|-    
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529231.html आं.टी२० ४१७९] || ९ ऑक्टोबर|| [[जेएससीए आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम संकुल]], [[रांची]] ||{{cr|WIN}} ६ गडी राखून
|-    
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529232.html आं.टी२० ४१८७] || ११ ऑक्टोबर|| [[होळकर स्टेडियम]], [[इंदूर]] ||{{cr|IND}} १४ धावांनी
|-    
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529233.html आं.टी२० ४२०२] || १४ ऑक्टोबर|| [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] ||{{cr|WIN}} २४ धावांनी
|-    
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529234.html आं.टी२० ४२०३] || १७ ऑक्टोबर|| [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] ||अनिर्णित
|}

==ऑक्टोबर==
===२०२६ अमेरिका तिरंगी मालिका (२२वी फेरी)===
{{main|२०२६ अमेरिका तिरंगी मालिका}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;6&quot; | [[२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] – तिरंगी मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! संघ १
! संघ २
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554409.html आं.ए.दि. ५०२५] || ३ ऑक्टोबर|| {{cr|NAM}} || {{cr|UAE}} || [[ग्रँड प्रेरी स्टेडियम]], [[ग्रँड प्रेरी]] ||अनिर्णित
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554410.html आं.ए.दि. ५०२६] || ५ ऑक्टोबर|| {{cr|USA}} || {{cr|UAE}} || [[ग्रँड प्रेरी स्टेडियम]], [[ग्रँड प्रेरी]] ||{{cr|USA}} ६ गडी राखून
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554411.html आं.ए.दि. ५०२७] || ७ ऑक्टोबर|| {{cr|USA}} || {{cr|NAM}} || [[ग्रँड प्रेरी स्टेडियम]], [[ग्रँड प्रेरी]] ||{{cr|USA}} ४ गडी राखून
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554412.html आं.ए.दि. ५०२९] || ९ ऑक्टोबर|| {{cr|NAM}} || {{cr|UAE}} || [[ग्रँड प्रेरी स्टेडियम]], [[ग्रँड प्रेरी]] ||{{cr|NAM}} ८ गडी राखून
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554413.html आं.ए.दि. ५०३१] || ११ ऑक्टोबर|| {{cr|USA}} || {{cr|UAE}} || [[ग्रँड प्रेरी स्टेडियम]], [[ग्रँड प्रेरी]] ||{{cr|USA}} ५ गडी राखून
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554414.html आं.ए.दि. ५०३३] || १३ ऑक्टोबर|| {{cr|USA}} || {{cr|NAM}} || [[ग्रँड प्रेरी स्टेडियम]], [[ग्रँड प्रेरी]] ||{{cr|NAM}} ६ धावांनी
|}

===बांगलादेश महिलांचा ऑस्ट्रेलिया दौरा===
{{main| बांगलादेश महिला क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रेलिया दौरा, २०२६–२७}}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! colspan=&quot;4&quot;| {{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528716.html म.आं.ए.दि. १५६८] || ९ ऑक्टोबर|| [[ॲलन बॉर्डर फिल्ड]], [[ब्रिस्बेन]] || {{crw|AUS}} ७ गडी राखून 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528717.html म.आं.ए.दि. १५६९] || ११ ऑक्टोबर|| [[ॲलन बॉर्डर फिल्ड]], [[ब्रिस्बेन]] || {{crw|AUS}} ९ गडी राखून 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528718.html म.आं.ए.दि. १५७०] || १४ ऑक्टोबर|| [[ॲलन बॉर्डर फिल्ड]], [[ब्रिस्बेन]] || {{crw|AUS}} ८ गडी राखून 
|}

===बांगलादेश वि अफगाणिस्तान युएईमध्ये===
{{main| अफगाणिस्तान वि बांगलादेश क्रिकेट संघ युएईमध्ये, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;4&quot; | एकमेव कसोटी
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555116.html कसोटी २९३६] || ९–१३ ऑक्टोबर|| [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबु धाबी]]||सामना अनिर्णित 
|}

===२०२६ ओमान तिरंगी मालिका (२३वी फेरी)===
{{main|२०२६ ओमान तिरंगी मालिका}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;6&quot; | [[२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] – तिरंगी मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! संघ १
! संघ २
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554415.html आं.ए.दि. ५०२८] || ९ ऑक्टोबर|| {{cr|OMN}} || {{cr|CAN}} || [[अल अमारत क्रिकेट स्टेडियम|ओमान क्रिकेट अकादमी मैदान टर्फ १]], [[अल अमरात]] ||{{cr|OMN}} ४१ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554416.html आं.ए.दि. ५०३०] || ११ ऑक्टोबर|| {{cr|CAN}} || {{cr|NEP}} || [[अल अमारत क्रिकेट स्टेडियम|ओमान क्रिकेट अकादमी मैदान टर्फ १]], [[अल अमरात]] ||{{cr|NEP}} २४ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554417.html आं.ए.दि. ५०३२] || १३ ऑक्टोबर|| {{cr|OMN}} || {{cr|NEP}} || [[अल अमारत क्रिकेट स्टेडियम|ओमान क्रिकेट अकादमी मैदान टर्फ १]], [[अल अमरात]] ||{{cr|NEP}} ११३ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554418.html आं.ए.दि. ५०३४] || १५ ऑक्टोबर|| {{cr|OMN}} || {{cr|CAN}} || [[अल अमारत क्रिकेट स्टेडियम|ओमान क्रिकेट अकादमी मैदान टर्फ १]], [[अल अमरात]] ||{{cr|CAN}} ५८ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554419.html आं.ए.दि. ५०३५] || १७ ऑक्टोबर|| {{cr|CAN}} || {{cr|NEP}} || [[अल अमारत क्रिकेट स्टेडियम|ओमान क्रिकेट अकादमी मैदान टर्फ १]], [[अल अमरात]] ||{{cr|CAN}} २४ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554420.html आं.ए.दि. ५०३८] || १९ ऑक्टोबर|| {{cr|OMN}} || {{cr|NEP}} || [[अल अमारत क्रिकेट स्टेडियम|ओमान क्रिकेट अकादमी मैदान टर्फ १]], [[अल अमरात]] ||{{cr|NEP}} १० धावांनी
|}

===श्रीलंकेचा पाकिस्तान दौरा===
{{main| श्रीलंका क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०२६–२७}}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;4&quot;| आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550708.html आं.टी२० ४१८०] || ९ ऑक्टोबर|| [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] ||{{cr|PAK}} ४ गडी राखून
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550709.html आं.टी२० ४१८८] || ११ ऑक्टोबर|| [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] ||{{cr|PAK}} ८२ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550710.html आं.टी२० ४१९५] || १३ ऑक्टोबर|| [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] ||{{cr|SL}} ८ गडी राखून
|-
! colspan=&quot;4&quot;| [[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] — कसोटी मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550711.html १ली कसोटी] || ९–१३ नोव्हेंबर || [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] ||
|-    
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550712.html २री कसोटी] || १७–२१ नोव्हेंबर || [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] ||
|}

===झिम्बाब्वे महिलांचा भारत दौरा===
{{main| झिम्बाब्वे महिला क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२६–२७}}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! colspan=&quot;4&quot;| म.आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1535652.html म.आं.टी२० ३०३६] || १६ ऑक्टोबर|| [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || {{Crw|IND}} ४ गडी राखून 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1535653.html म.आं.टी२० ३०४२] || १८ ऑक्टोबर|| [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || {{Crw|IND}} ९ गडी राखून 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1535654.html म.आं.टी२० ३०४४] || २० ऑक्टोबर|| [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || {{Crw|IND}} ९२ धावांनी 
|-
! colspan=&quot;4&quot; | {{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1535655.html म.आं.ए.दि. १५९१] || २३ ऑक्टोबर|| [[बडोदा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[वडोदरा]] || {{Crw|IND}} ९ गडी राखून
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1535656.html म.आं.ए.दि. १५९२] || २५ ऑक्टोबर|| [[बडोदा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[वडोदरा]] || {{Crw|IND}} १२१ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1535657.html म.आं.ए.दि. १५९३] || २८ ऑक्टोबर|| [[बडोदा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[वडोदरा]] || {{Crw|IND}} ८ गडी राखून 
|}

===२०२६ अफगाणिस्तान तिरंगी मालिका===
{{main|२०२६ अफगाणिस्तान तिरंगी मालिका}}

{{#section: २०२६ अफगाणिस्तान तिरंगी मालिका |PTS}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;6&quot; |साखळी सामने
|-
! क्र.
! दिनांक
! संघ १
! संघ २
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555117.html आं.ए.दि. ५०३६] || १७ ऑक्टोबर|| {{cr|BAN}} || {{cr|ZIM}} ||  [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबु धाबी]]||{{cr|ZIM}} ९९ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555118.html आं.ए.दि. ५०३९] || १९ ऑक्टोबर|| {{cr|AFG|२०१३|२०१३}} || {{cr|ZIM}} ||  [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबु धाबी]]||{{cr|AFG|२०१३}} १५८ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555119.html आं.ए.दि. ५०४१] || २१ ऑक्टोबर|| {{cr|AFG|२०१३|२०१३}} || {{cr|BAN}} ||  [[शारजा क्रिकेट स्टेडियम]], [[शारजा]]||{{cr|AFG|२०१३}} ७ गडी राखून
|-
! colspan=&quot;6&quot; |अंतिम सामना
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1556871.html आं.ए.दि. ५०४३]|| २३ ऑक्टोबर|| {{cr|AFG|२०१३|२०१३}}|| {{cr|ZIM}}||  [[शारजा क्रिकेट स्टेडियम]], [[शारजा]]||{{cr|AFG|२०१३}} ७ गडी राखून
|}

===२०२६ पाकिस्तान तिरंगी मालिका===
{{main|२०२६ पाकिस्तान तिरंगी मालिका}}
{{#section: २०२६ पाकिस्तान तिरंगी मालिका|PTS}}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;6&quot; | साखळी सामने
|-
! क्र.
! दिनांक
! संघ १
! संघ २
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550713.html आं.ए.दि. ५०३७] || १८ ऑक्टोबर|| {{cr|PAK}} || {{cr|SL}} || [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] ||{{cr|PAK}} ३७ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550714.html आं.ए.दि. ५०४०] || २० ऑक्टोबर|| {{cr|PAK}} || {{cr|ENG}} || [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] ||{{cr|PAK}} ८७ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550715.html आं.ए.दि. ५०४२] || २२ ऑक्टोबर|| {{cr|ENG}} || {{cr|SL}} || [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] ||{{Cr|SRI}} २ गडी राखून
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550716.html आं.ए.दि. ५०४४] || २५ ऑक्टोबर|| {{cr|PAK}} || {{cr|ENG}} || [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] ||{{cr|PAK}} १ गडी राखून
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550717.html आं.ए.दि. ५०४५] || २७ ऑक्टोबर|| {{cr|PAK}} || {{cr|SL}} || [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{Cr|SRI}} ८ गडी राखून
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550718.html आं.ए.दि. ५०४६] || २९ ऑक्टोबर|| {{cr|ENG}} || {{cr|SL}} || [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{cr|ENG}} ५५ धावांनी 
|-
! colspan=&quot;6&quot; |अंतिम सामना
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550719.html आं.ए.दि. ५०४७] || ३१ ऑक्टोबर|| {{cr|PAK}} || {{cr|SL}} || [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || 
|}

===न्यू झीलंड महिलांचा ऑस्ट्रेलिया दौरा===
{{main| न्यू झीलंड महिला क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रेलिया दौरा, २०२६–२७}}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! colspan=&quot;4&quot; | म.आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528722.html म.आं.टी२० ३०४०] || १८ ऑक्टोबर|| [[नॉर्थ सिडनी ओव्हल]], [[सिडनी]] || {{Crw|AUS}} २ गडी राखून 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528723.html म.आं.टी२० ३०४३] || २० ऑक्टोबर|| [[नॉर्थ सिडनी ओव्हल]], [[सिडनी]] || {{Crw|AUS}} ४० धावांनी 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528724.html म.आं.टी२० ३०४५] || २२ ऑक्टोबर|| [[नॉर्थ सिडनी ओव्हल]], [[सिडनी]] ||अनिर्णित
|-
! colspan=&quot;4&quot;| {{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528725.html १ला म.आं.ए.दि.] || ६ मार्च || [[मानुका ओव्हल]], [[कॅनबेरा]] || 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528726.html २रा म.आं.ए.दि.] || ८ मार्च || [[जंक्शन ओव्हल|सिटीपॉवर सेंटर]], [[मेलबर्न]] || 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528727.html ३रा म.आं.ए.दि.] || १० मार्च || [[जंक्शन ओव्हल|सिटीपॉवर सेंटर]], [[मेलबर्न]] ||  
|}
===२०२६ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग अ (केनिया)===
{{main|२०२६ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग अ (केनिया)}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;7&quot; |[[२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग]] – लिस्ट अ मालिका
|-
!क्र.
!दिनांक
!संघ १
!संघ २
!ठिकाण
!निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559440.html १ला सामना]|| २१ ऑक्टोबर || {{cr|KEN}} || {{cr|DEN}} || [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]|| {{cr|KEN}} १०३ धावांनी
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559441.html २रा सामना]|| २२ ऑक्टोबर || {{cr|JER}} || {{cr|PNG}} || [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]||{{cr|JER}} १७२ धावांनी
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559442.html ३रा सामना]|| २२ ऑक्टोबर || {{cr|KUW}} || {{cr|QAT}} || [[रुआरका क्रीडा क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]||{{cr|QAT}} ५ गडी राखून 
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559443.html ४था सामना]|| २४ ऑक्टोबर || {{cr|DEN}} || {{cr|KUW}} || [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]||{{cr|DEN}} १०२ धावांनी
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559444.html ५वा सामना]|| २४ ऑक्टोबर || {{cr|KEN}} || {{cr|QAT}} || [[रुआरका क्रीडा क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]||{{cr|QAT}} ४ धावांनी
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559445.html ६वा सामना]|| २५ ऑक्टोबर || {{cr|KEN}} || {{cr|JER}} || [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]||{{cr|JER}} १२३ धावांनी
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559446.html ७वा सामना]|| २५ ऑक्टोबर || {{cr|DEN}} || {{cr|PNG}} || [[रुआरका क्रीडा क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]||{{cr|PNG}} ४ गडी राखून 
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559447.html ८वा सामना]|| २७ ऑक्टोबर || {{cr|PNG}} || {{cr|QAT}} || [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]|| {{cr|QAT}} ९ गडी राखून
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559448.html ९वा सामना]|| २७ ऑक्टोबर || {{cr|KUW}} || {{cr|JER}} || [[रुआरका क्रीडा क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]|| {{cr|KUW}} ७ गडी राखून 
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559449.html १०वा सामना]|| २८ ऑक्टोबर || {{cr|DEN}} || {{cr|QAT}} || [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]||{{cr|DEN}} ५२ धावांनी
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559450.html ११वा सामना]|| २८ ऑक्टोबर || {{cr|KEN}} || {{cr|KUW}} || [[रुआरका क्रीडा क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]||{{cr|KUW}} १५० धावांनी
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/15594451.html १२वा सामना]|| ३० ऑक्टोबर || {{cr|KUW}} || {{cr|PNG}} || [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]||{{cr|KUW}} १० गडी राखून
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559452.html १३वा सामना]|| ३० ऑक्टोबर || {{cr|DEN}} || {{cr|JER}} || [[रुआरका क्रीडा क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]||{{cr|JER}} ७२ धावांनी
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559453.html १४वा सामना]|| ३१ ऑक्टोबर || {{cr|KEN}} || {{cr|PNG}} || [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]||
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559454.html १५वा सामना]|| ३१ ऑक्टोबर || {{cr|JER}} || {{cr|QAT}} || [[रुआरका क्रीडा क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]||
|}

===भारताचा न्यू झीलंड दौरा ===

{{main|भारतीय क्रिकेट संघाचा न्यू झीलंड दौरा, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;4&quot; | आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539432.html आं.टी२० ४२१०] || २२ ऑक्टोबर|| [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] ||{{Cr|IND}} ४ गडी राखून
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539433.html आं.टी२० ४२१४] || २४ ऑक्टोबर|| [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] ||{{Cr|IND}} ४ गडी राखून
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539434.html आं.टी२० ४२२१] || २७ ऑक्टोबर|| [[वेलिंग्टन स्थानिक स्टेडियम]], [[वेलिंग्टन]] || {{Cr|IND}} ६ गडी राखून
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539435.html आं.टी२० ४२२४] || ३० ऑक्टोबर|| [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{Cr|NZ}} ८७ धावांनी 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539436.html आं.टी२० ४२२५] || १ नोव्हेंबर || [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन]] ||
|-
! colspan=&quot;4&quot; | आं.ए.दि. मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539437.html आं.ए.दि. ५०५८] || ४ नोव्हेंबर || [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539438.html आं.ए.दि. ५०६०] || ७ नोव्हेंबर || [[वेलिंग्टन स्थानिक स्टेडियम]], [[वेलिंग्टन]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539439.html आं.ए.दि. ५०६१] || १० नोव्हेंबर || [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539440.html आं.ए.दि. ५०६२] || १३ नोव्हेंबर || [[बे ओव्हल]], [[तौरंगा]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539441.html आं.ए.दि. ५०६४] || १५ नोव्हेंबर || [[बे ओव्हल]], [[तौरंगा]] ||
|-
! colspan=&quot;4&quot;| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539442.html १ली कसोटी] || १९–२३ नोव्हेंबर || [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]]||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539443.html २री कसोटी] || २७ नोव्हेंबर–१ डिसेंबर || [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] ||
|}

===आयर्लंडचा नामिबिया दौरा===
{{main|आयर्लंड क्रिकेट संघाचा नामिबिया दौरा, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;4&quot; | आं.ए.दि. मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1558231.html आं.ए.दि. ५०४३] || २२ ऑक्टोबर|| [[नामिबिया क्रिकेट मैदान|हाय परफॉर्मन्स ओव्हल]], [[विंडहोक]]||{{Cr|IRE}} ५५ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1558232.html आं.ए.दि. ५०४५] || २४ ऑक्टोबर|| [[नामिबिया क्रिकेट मैदान|हाय परफॉर्मन्स ओव्हल]], [[विंडहोक]]|| {{Cr|NAM}} ३१ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1558233.html आं.ए.दि. ५०४९] || २७ ऑक्टोबर || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान|हाय परफॉर्मन्स ओव्हल]], [[विंडहोक]]||{{Cr|NAM}} ६३ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1558234.html आं.ए.दि. ५०५३] || ३० ऑक्टोबर || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान|हाय परफॉर्मन्स ओव्हल]], [[विंडहोक]]||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1558235.html ५वा आं.ए.दि.] || १ नोव्हेंबर || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान|हाय परफॉर्मन्स ओव्हल]], [[विंडहोक]]||
|}

===२०२६ संयुक्त अरब अमिराती तिरंगी मालिका (२४वी फेरी)===
{{main|२०२६ संयुक्त अरब अमिराती तिरंगी मालिका}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;7&quot; |[[२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] – तिरंगी मालिका
|-
!क्र.
!दिनांक
!संघ १
!संघ २
!ठिकाण
!निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559563.html आं.ए.दि. ५०४६]|| २५ ऑक्टोबर || {{cr|UAE}} || {{cr|NED}} || [[आयसीसी अकादमी मैदान]], [[दुबई]]|| {{Cr|NED}} ३ गडी राखून
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559564.html आं.ए.दि. ५०४८]|| २७ ऑक्टोबर || {{cr|NED}} || {{cr|OMA}} || [[आयसीसी अकादमी मैदान]], [[दुबई]]|| {{Cr|NED}} १०६ धावांनी

|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559565.html आं.ए.दि. ५०५१]|| २९ ऑक्टोबर || {{cr|UAE}} || {{cr|OMA}} || [[आयसीसी अकादमी मैदान]], [[दुबई]]||
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559566.html आं.ए.दि. ५०५४]|| ३१ ऑक्टोबर || {{cr|UAE}} || {{cr|NED}} || [[आयसीसी अकादमी मैदान]], [[दुबई]]||
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559567.html ५वा आं.ए.दि.]|| २ नोव्हेंबर || {{cr|NED}} || {{cr|OMA}} || [[आयसीसी अकादमी मैदान]], [[दुबई]]||
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559568.html ६वा आं.ए.दि.]|| ४ नोव्हेंबर || {{cr|UAE}} || {{cr|OMA}} || [[आयसीसी अकादमी मैदान]], [[दुबई]]||
|}

===झिम्बाब्वे वि अफगाणिस्तान युएईमध्ये===
{{main|अफगाणिस्तान वि झिम्बाब्वे क्रिकेट संघ युएईमध्ये, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;4&quot; | आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555120.html आं.टी२० ४२२२] || २७ ऑक्टोबर|| [[शारजा क्रिकेट स्टेडियम]], [[शारजा]]|| {{Cr|AFG|२०१३}} ३७ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555121.html आं.टी२० ४२२३] || २९ ऑक्टोबर|| [[शारजा क्रिकेट स्टेडियम]], [[शारजा]]||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555122.html ३रा आं.टी२०] || १ नोव्हेंबर || [[शारजा क्रिकेट स्टेडियम]], [[शारजा]]||
|-
! colspan=&quot;4&quot;| कसोटी मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555123.html १ली कसोटी] || ५–९ नोव्हेंबर ||  [[शारजा क्रिकेट स्टेडियम]], [[शारजा]]||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555124.html २री कसोटी] || १३–१७ नोव्हेंबर ||  [[शारजा क्रिकेट स्टेडियम]], [[शारजा]]||
|}

===वेस्ट इंडीजचा बांगलादेश दौरा===
{{main|वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाचा बांगलादेश दौरा, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! colspan=&quot;4&quot;| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1553295.html कसोटी २६४०] || २८ ऑक्टोबर–१ नोव्हेंबर || [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1553296.html २री कसोटी] || ५–९ नोव्हेंबर || [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] ||
|}
==नोव्हेंबर==
=== इंग्लंडचा ऑस्ट्रेलिया दौरा===
{{Main|इंग्लंड क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रेलिया दौरा, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! colspan=&quot;4&quot;| आं.ए.दि. मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528703.html १ला आं.ए.दि.] || १३ नोव्हेंबर || [[पर्थ स्टेडियम]], [[पर्थ]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528704.html २रा आं.ए.दि.] || १५ नोव्हेंबर || [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528705.html ३रा आं.ए.दि.] || १८ नोव्हेंबर || [[बेलेराइव्ह ओव्हल]], [[होबार्ट]] ||
|-
! colspan=&quot;4&quot;| आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528706.html १ला आं.टी२०] || २१ नोव्हेंबर || [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528707.html २रा आं.टी२०] || २४ नोव्हेंबर || [[कॅरारा स्टेडियम]], [[गोल्ड कोस्ट]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528708.html ३रा आं.टी२०] || २७ नोव्हेंबर || [[द गब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528709.html ४था आं.टी२०] || २९ नोव्हेंबर || [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528710.html ५वा आं.टी२०] || २ डिसेंबर || [[मानुका ओव्हल]], [[कॅनबेरा]] ||
|-
! colspan=&quot;4&quot;| एकमेव कसोटी
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528715.html एकमेव कसोटी] || ११–१५ मार्च|| [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || 
|}

=== बांगलादेशचा दक्षिण आफ्रिका दौरा===
{{Main| बांगलादेश क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! colspan=&quot;4&quot;| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525662.html १ली कसोटी] || १५–१९ नोव्हेंबर || [[वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525663.html २री कसोटी] || २३–२७ नोव्हेंबर || [[सेंच्युरियन पार्क]], [[सेंच्युरियन]] ||
|-
! colspan=&quot;4&quot;| आं.ए.दि. मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525664.html १ला आं.ए.दि.] || १ डिसेंबर || [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525665.html २रा आं.ए.दि.] || ४ डिसेंबर || [[सेंट जॉर्ज पार्क क्रिकेट मैदान]], [[गेबेर्हा]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525666.html ३रा आं.ए.दि.] || ७ डिसेंबर || [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान]], [[केप टाउन]] ||
|-
! colspan=&quot;4&quot;| आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525667.html १ला आं.टी२०] || १० डिसेंबर || [[डि बीयर्स डायमंड ओव्हल]], [[किंबर्ले (नॉदर्न केप)|किंबर्ले]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525668.html २रा आं.टी२०] || १२ डिसेंबर || [[विलोमूर पार्क]], [[बेनोनी]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525669.html ३रा आं.टी२०] || १३ डिसेंबर || [[सेंच्युरियन पार्क]], [[सेंच्युरियन]] ||
|}
==डिसेंबर==
===न्यू झीलंडचा ऑस्ट्रेलिया दौरा===
{{main| न्यू झीलंड क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रेलिया दौरा, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! colspan=&quot;4&quot;| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528711.html १ली कसोटी] || ९–१३ डिसेंबर || [[पर्थ स्टेडियम]], [[पर्थ]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528712.html २री कसोटी] || १७–२१ डिसेंबर || [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528713.html ३री कसोटी] || २६–३० डिसेंबर || [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528714.html ४थी कसोटी] || ४–८ जानेवारी|| [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] ||
|}

===भारतीय महिलांचा दक्षिण आफ्रिका दौरा===
{{main| भारतीय महिला क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २०२६–२७}}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! colspan=&quot;4&quot;| महिला कसोटी सामना
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| एकमेव महिला कसोटी|| ९–१२ डिसेंबर || [[सेंट जॉर्ज पार्क क्रिकेट मैदान]], [[गेबेर्हा]] ||
|-
! colspan=&quot;4&quot;| {{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
|१ला म.आं.ए.दि. || १६ डिसेंबर || [[बोलँड पार्क]], [[पार्ल]] || 
|-
|२रा म.आं.ए.दि. || १९ डिसेंबर || [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान]], [[केप टाउन]] || 
|-
|३रा म.आं.ए.दि. || २२ डिसेंबर || [[मँगाँग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] || 
|-
! colspan=&quot;4&quot;| म.आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| १ला म.आं.टी२० || २६ डिसेंबर || [[विलोमूर पार्क]], [[बेनोनी]] || 
|-
|२रा म.आं.टी२०|| २९ डिसेंबर || [[जे बी मार्क्स ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || 
|-
|३रा म.आं.टी२०|| ३० डिसेंबर || [[जे बी मार्क्स ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || 
|-
|}

===बांगलादेश महिलांचा न्यू झीलंड दौरा===
{{main| बांगलादेश महिला क्रिकेट संघाचा न्यू झीलंड दौरा, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;4&quot; | म.आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| १ला म.आं.टी२० || १० डिसेंबर || [[सॅक्स्टन ओव्हल]], [[नेल्सन (न्यू झीलंड) | नेल्सन]] ||
|-
| २रा म.आं.टी२० || १२ डिसेंबर || [[सॅक्स्टन ओव्हल]], [[नेल्सन (न्यू झीलंड) | नेल्सन]] ||
|-
| ३रा म.आं.टी२० || १५ डिसेंबर || [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] ||
|-
! colspan=&quot;4&quot; | म.आं.ए.दि. मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| १ला म.आं.ए.दि. || १८ डिसेंबर || [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] ||
|-
| २रा म.आं.ए.दि. || २१ डिसेंबर || [[बे ओव्हल]], [[तौरंगा]] ||
|-
| ३रा म.आं.ए.दि. || २३ डिसेंबर || [[बे ओव्हल]], [[तौरंगा]] ||
|}

===श्रीलंकेचा भारत दौरा===
{{main| श्रीलंका क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;4&quot;| आं.ए.दि. मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529235.html १ला आं.ए.दि.] || १३ डिसेंबर || [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[नवी दिल्ली]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529236.html २रा आं.ए.दि.] || १६ डिसेंबर || [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529237.html ३रा आं.ए.दि.] || १९ डिसेंबर || [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] ||
|-
! colspan=&quot;4&quot;| आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529238.html १ला आं.टी२०] || २२ डिसेंबर || [[निरंजन शाह स्टेडियम]], [[राजकोट]] ||
|-    
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529239.html २रा आं.टी२०] || २४ डिसेंबर || [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] ||
|-    
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529240.html ३रा आं.टी२०] || २७ डिसेंबर || [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[पुणे]] ||
|}

===इंग्लंडचा दक्षिण आफ्रिका दौरा===
{{main| इंग्लंड क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २०२६–२७}}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! colspan=&quot;4&quot;| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525671.html १ली कसोटी] || १७–२१ डिसेंबर || [[वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525672.html २री कसोटी] || २६–३० डिसेंबर || [[सेंच्युरियन पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525673.html ३री कसोटी] || ३–७ जानेवारी || [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान]], [[केप टाउन]] || 
|-
! colspan=&quot;4&quot;| आं.ए.दि. मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525674.html १ला आं.ए.दि.] || १० जानेवारी || [[बोलँड पार्क]], [[पार्ल]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525675.html २रा आं.ए.दि.] || १३ जानेवारी || [[मँगाँग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525676.html ३रा आं.ए.दि.] || १५ जानेवारी || [[मँगाँग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] ||
|}
==जानेवारी==
===झिम्बाब्वेचा भारत दौरा ===
{{main|झिम्बाब्वे क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;4&quot;| आं.ए.दि. मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529241.html १ला आं.ए.दि.] || ३ जानेवारी || [[इडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529242.html २रा आं.ए.दि.] || ६ जानेवारी || [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529243.html ३रा आं.ए.दि.] || ९ जानेवारी || [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] ||
|}

===श्रीलंकेचा न्यू झीलंड दौरा===
{{main| श्रीलंका क्रिकेट संघाचा न्यू झीलंड दौरा, २०२६–२७}}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;4&quot; | आं.ए.दि. मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539444.html १ला आं.ए.दि.] || १६ जानेवारी || [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539445.html २रा आं.ए.दि.] || १९ जानेवारी || [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539446.html ३रा आं.ए.दि.] || २२ जानेवारी || [[ओटागो विद्यापीठ ओव्हल]], [[ड्युनेडिन]] ||
|-
! colspan=&quot;4&quot; | आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539447.html १ला आं.टी२०] || २६ जानेवारी || [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539448.html २रा आं.टी२०] || २९ जानेवारी || [[सॅक्स्टन ओव्हल]], [[नेल्सन (न्यू झीलंड) | नेल्सन]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539449.html ३रा आं.टी२०] || ३१ जानेवारी || [[सॅक्स्टन ओव्हल]], [[नेल्सन (न्यू झीलंड) | नेल्सन]] ||
|-
! colspan=&quot;4&quot;| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539450.html १ली कसोटी] || 4–8 फेब्रुवारी || [[बे ओव्हल]], [[तौरंगा]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539451.html २री कसोटी] || 12–16 फेब्रुवारी || [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन]] ||
|}

===ऑस्ट्रेलियाचा भारत दौरा===
{{main| ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;4&quot;| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529244.html १ली कसोटी] || २१–२५ जानेवारी || [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[नागपूर]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529245.html २री कसोटी] || २९ जानेवारी–२ फेब्रुवारी || [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529246.html ३री कसोटी] || ११–१५ फेब्रुवारी || [[आसाम क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[गुवाहाटी]] ||
|-    
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529247.html ४थी कसोटी] || १९–२३ फेब्रुवारी || [[जेएससीए आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम संकुल]], [[रांची]] ||
|-    
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529248.html ५वी कसोटी] || २७ फेब्रुवारी–३ मार्च|| [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] ||
|}
==फेब्रुवारी==
===इंग्लंडचा बांगलादेश दौरा===
{{main| इंग्लंड क्रिकेट संघाचा बांगलादेश दौरा, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! colspan=&quot;4&quot;| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| १ली कसोटी ||  ||  ||
|-
| २री कसोटी ||  ||  ||
|}

===दक्षिण आफ्रिकेचा श्रीलंका दौरा===
{{main| दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघाचा श्रीलंका दौरा, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! colspan=&quot;4&quot;| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| १ली कसोटी ||  ||  ||
|-
| २री कसोटी ||  ||  ||
|}

===२०२७ महिला चॅम्पियन्स चषक ===
{{main|२०२७ महिला चॅम्पियन्स चषक }}

===२०२७ क्रिकेट विश्वचषक पात्रता===
{{main|२०२७ क्रिकेट विश्वचषक पात्रता}}
==मार्च==
===ऑस्ट्रेलिया महिलांचा दक्षिण आफ्रिका दौरा===
{{main| ऑस्ट्रेलिया महिला क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! colspan=&quot;4&quot;| म.आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| १ला म.आं.टी२० || १८ मार्च|| [[डि बीयर्स डायमंड ओव्हल]], [[किंबर्ले (नॉदर्न केप)|किंबर्ले]]||
|-
| २रा म.आं.टी२० || २१ मार्च || [[विलोमूर पार्क]], [[बेनोनी]]||
|-
|३रा म.आं.टी२० || २३ मार्च || [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]]
|
|-
! colspan=&quot;4&quot;| {{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| १ला म.आं.ए.दि. || २७ मार्च || [[सेंट जॉर्ज पार्क क्रिकेट मैदान]], [[गेबेर्हा]]||
|-
| २रा म.आं.ए.दि. || ३१ मार्च || [[बोलँड पार्क]], [[पार्ल]]||
|-
| ३रा म.आं.ए.दि. || ३ मार्च || [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान]], [[डर्बन]]||
|-
! colspan=&quot;4&quot;| महिला कसोटी सामना
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| एकमेव महिला कसोटी || ८–११ एप्रिल|| [[जे बी मार्क्स ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] ||
|}

===बांगलादेशचा नेपाळ दौरा ===
{{Main| बांगलादेश क्रिकेट संघाचा नेपाळ दौरा, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;4&quot; | आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| १ला म.आं.टी२० || २६ मार्च|| [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किर्तीपूर]] || 
|-
| २रा म.आं.टी२० || २८ मार्च || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किर्तीपूर]] || 
|-
| ३रा म.आं.टी२० || ३० मार्च || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किर्तीपूर]] || 
|}
==संदर्भयादी==
{{संदर्भयादी}}
{{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६–२७}}</text>
      <sha1>o7ujvpd1i2ko8vw81huiv4qajmy46u4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728394</id>
      <parentid>2728393</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T04:55:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nitin.kunjir</username>
        <id>4684</id>
      </contributor>
      <comment>/* आयर्लंडचा नामिबिया दौरा */</comment>
      <origin>2728394</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="85431" sha1="2vk9r8ejx5x22shx2702m0qemg8i9o2" xml:space="preserve">{{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट वर्षे|२०२६|२०२७}}
'''२०२६-२७ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट हंगाम''' सप्टेंबर २०२६ च्या उत्तरार्धापासून ते मार्च २०२७ पर्यंत चालणार आहे.&lt;ref&gt;{{Cite web |trans-title= पुरुषांचा २०२३ ते २०२७ भविष्यातील दौऱ्यांचा कार्यक्रम|title=Men's Future Tours Programme 2023 to 2027 |url=https://resources.pulse.icc-cricket.com/ICC/document/2022/08/17/9ecd5af8-4657-475f-ae1e-733b04f69750/Men-s-FTP-upto-2027.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20221110152130/https://resources.pulse.icc-cricket.com/ICC/document/2022/08/17/9ecd5af8-4657-475f-ae1e-733b04f69750/Men-s-FTP-upto-2027.pdf |archive-date=१० नोव्हेंबर २०२२ |access-date=३० सप्टेंबर २०२६|website=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/2747093 |trans-title=|title= २०२३-२०२७ पुरुषांचा भविष्यातील दौऱ्यांचा कार्यक्रम जाहीर | access-date=३० सप्टेंबर २०२६|work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]}}&lt;/ref&gt; या वेळापत्रकात [[कसोटी सामना|पुरुषांचे कसोटी]], [[आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय|पुरुषांचे आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय]] आणि [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|पुरुषांचे आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामने, तसेच [[महिला कसोटी क्रिकेट|महिलांचे कसोटी]], [[महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय|महिलांचे आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय]] आणि [[महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० |महिलांचे आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामने आणि इतर काही महत्त्वपूर्ण मालिकांचा समावेश असेल.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cricinfo.com/ci/engine/series/index.html |trans-title= हंगाम संग्रह |title=Season archive | access-date=३० सप्टेंबर २०२६|work=[[क्रिकइन्फो]]}}&lt;/ref&gt; येथे नमूद केलेल्या सामन्यांव्यतिरिक्त, या कालावधीत 'असोसिएट' (सहयोगी) देशांचा समावेश असलेल्या इतर अनेक आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिकाही खेळल्या जाणार आहेत.

पहिली वहिली [[२०२७ आयसीसी महिला चॅम्पियन्स चषक]] स्पर्धा भारतात फेब्रुवारी २०२७ मध्ये आयोजित करण्याचे नियोजित आहे.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/venues-dates-confirmed-for-inaugural-icc-women-s-champions-trophy |trans-title= पहिल्या महिला चॅम्पियन्स ट्रॉफीसाठी ठिकाणे निश्चित |title=Venues confirmed for first Women's Champions Trophy |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |date=२ सप्टेंबर २०२६ |access-date=३० सप्टेंबर २०२६}}&lt;/ref&gt; 

कसोटी क्रिकेटची १५० वर्षे साजरी करण्यासाठी, मार्च २०२७ मध्ये इंग्लंडविरुद्ध एक [[दिवस-रात्र क्रिकेट|दिवस-रात्र]] कसोटी सामना आयोजित करण्याचे यजमानपद ऑस्ट्रेलियाकडे आहे.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/australia-to-host-england-in-one-off-match-in-2027-to-celebrate-150-years-of-test-cricket |trans-title=कसोटी क्रिकेटच्या १५० वर्षांच्या पूर्ततेनिमित्त २०२७ मध्ये ऑस्ट्रेलिया इंग्लंडविरुद्ध एका विशेष सामन्याचे यजमानपद भूषवणार. |title=Australia to host England in one-off match in 2027 to celebrate 150 years of Test cricket |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |date=18 August 2024 |access-date=३० सप्टेंबर २०२६}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/131339/australia-england-to-play-one-off-match-at-mcg-for-150th-test-anniversary-in-2027 |trans-title=२०२७ मध्ये कसोटी क्रिकेटच्या १५० व्या वर्धापनदिनानिमित्त ऑस्ट्रेलिया आणि इंग्लंड यांच्यात एमसीजीवर एक विशेष कसोटी सामना खेळला जाणार.|title=Australia, England to play one-off match at MCG for 150th Test anniversary in 2027 |work=[[क्रिकबझ्झ]] |access-date=३० सप्टेंबर २०२६}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cricinfo.com/story/australia-england-150th-anniversary-test-in-2027-to-be-a-pink-ball-day-night-match-at-mcg-1476705 |trans-title= २०२७ मधील ऑस्ट्रेलिया-इंग्लंड यांच्यातील १५० व्या वर्धापन दिनाची कसोटी सामना 'पिंक-बॉल' दिवस-रात्र सामना असेल. |title=Australia-England 150th anniversary Test in 2027 will be a pink-ball day-night match |work=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=३० सप्टेंबर २०२६}}&lt;/ref&gt;
==मोसम आढावा==
=== पुरुषांचे कार्यक्रम===
{| class=&quot;wikitable ubsortable&quot; style=&quot;text-align:center; white-space:nowrap&quot;
! colspan=6 | आंतरराष्ट्रीय दौरे
|-
! rowspan=2 | आरंभ दिनांक
! rowspan=2 | यजमान संघ
! rowspan=2 | पाहुणा संघ
! colspan=3 | निकाल [सामने]
|-
! width=100 | [[कसोटी क्रिकेट|कसोटी]]
! width=100 | [[आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय| आं.ए.दि.]]
! width=100 | [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|आं.टी२०]]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#ऑस्ट्रेलियाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा |२४ सप्टेंबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|SA}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|AUS}}
| [३] || २–१ [३] || {{n/a}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#वेस्ट इंडीजचा भारत दौरा |२७ सप्टेंबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|IND}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|WIN}}
| {{n/a}} || २–१ [३] || [५]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#बांगलादेश वि अफगाणिस्तान युएईमध्ये|९ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{flagicon|UAE}} {{cr|AFG|२०१३}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|BAN}}
| ०–० [१] || {{n/a}} || {{n/a}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#श्रीलंकेचा पाकिस्तान दौरा |९ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|PAK}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|SRI}}
| [२] || {{n/a}} || २–१ [३]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#भारताचा न्यू झीलंड दौरा|२२ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|NZ}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|IND}}
| [२] || [५] || २–२ [५]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#आयर्लंडचा नामिबिया दौरा |२२ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|NAM}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|IRE}}
| {{n/a}} || [२] || {{n/a}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#झिम्बाब्वे वि अफगाणिस्तान युएईमध्ये |२७ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{flagicon|UAE}} {{cr|AFG|२०१३}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|ZIM}}
| [२] || {{n/a}} || [३]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#वेस्ट इंडीजचा बांगलादेश दौरा |२८ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|BAN}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|WIN}}
| [२] || {{n/a}} || {{n/a}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#इंग्लंडचा ऑस्ट्रेलिया दौरा|१३ नोव्हेंबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|AUS}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|ENG}}
| [१] || [३] || [५]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#बांगलादेशचा दक्षिण आफ्रिका दौरा|१५ नोव्हेंबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|SA}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|BAN}}
| [२] || [३] || [३]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#न्यू झीलंडचा ऑस्ट्रेलिया दौरा|९ डिसेंबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|AUS}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|NZ}}
| [४] || {{n/a}} || {{n/a}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#श्रीलंकेचा भारत दौरा|१३ डिसेंबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|IND}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|SL}}
| {{n/a}}|| [३] || [३]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#इंग्लंडचा दक्षिण आफ्रिका दौरा |१७ डिसेंबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|SA}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|ENG}}
| [३] || [३] || {{n/a}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#झिम्बाब्वेचा भारत दौरा|३ जानेवारी २०२७]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|IND}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|ZIM}}
| {{n/a}} || [३] || {{n/a}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#श्रीलंकेचा न्यू झीलंड दौरा|१६ जानेवारी २०२७]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|NZ}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|SL}}
| [२] || [३] || [३]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#ऑस्ट्रेलियाचा भारत दौरा|२१ जानेवारी २०२७]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|IND}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|AUS}}
| [५] || {{n/a}} || {{n/a}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#अफगाणिस्तानचा वेस्ट इंडीज दौरा|फेब्रुवारी २०२७]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|WIN}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|AFG|२०१३}}
| [१] || [३] || [३]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#इंग्लंडचा बांगलादेश दौरा|फेब्रुवारी २०२७]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|BAN}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|ENG}}
| [२] || {{n/a}} || {{n/a}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#दक्षिण आफ्रिकेचा श्रीलंका दौरा| फेब्रुवारी २०२७]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|SL}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|SA}}
| [२] || {{n/a}} || {{n/a}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#आयर्लंड वि अफगाणिस्तान युएई मध्ये|मार्च २०२७]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|AFG|२०१३}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|IRE}}
| [१] || [३] || [३]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#न्यू झीलंडचा पाकिस्तान दौरा| मार्च २०२७]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|PAK}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|NZ}}
| [२] || {{n/a}} || {{n/a}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#बांगलादेशचा नेपाळ दौरा |२६ मार्च २०२७]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|NEP}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|BAN}}
| {{n/a}} || {{n/a}} || [३]
|-
! colspan=6 | आंतरराष्ट्रीय स्पर्धा
|-
! आरंभ दिनांक
! colspan=4 | स्पर्धा
! विजेते
|- style=&quot;text-align:left&quot;
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#२०२६ अमेरिका तिरंगी मालिका (२२वी फेरी)|५ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; colspan=4 | {{flagicon|USA}} [[२०२६ अमेरिका तिरंगी मालिका|२०२६ अमेरिका तिरंगी मालिका (२२वी फेरी)]]
| {{n/a}}
|- style=&quot;text-align:left&quot;
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#२०२६ ओमान तिरंगी मालिका (२३वी फेरी)|९ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; colspan=4 | {{flagicon|OMN}} [[२०२६ ओमान तिरंगी मालिका |२०२६ ओमान तिरंगी मालिका (२३वी फेरी)]]
| {{n/a}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#२०२६ अफगाणिस्तान तिरंगी मालिका|१७ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; colspan=4 |{{flagicon|UAE}} {{cricon|AFG|२०१३}} [[२०२६ अफगाणिस्तान तिरंगी मालिका]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{Cr|AFG|२०१३}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#२०२६ पाकिस्तान तिरंगी मालिका |१८ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; colspan=4 | {{flagicon|PAK}} [[२०२६ पाकिस्तान तिरंगी मालिका]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | 
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#२०२६ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग अ (केन्या) |२१ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; colspan=4 | {{flagicon|KEN}} [[२०२६ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग अ (केन्या)|२०२६ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग अ]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | 
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#२०२६ संयुक्त अरब अमिराती तिरंगी मालिका (२४वी फेरी)|२५ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; colspan=4 | {{flagicon|UAE}} [[२०२६ संयुक्त अरब अमिराती तिरंगी मालिका (२४वी फेरी)|२०२६ संयुक्त अरब अमिराती तिरंगी मालिका]]
| {{n/a}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#२०२७ क्रिकेट विश्वचषक पात्रता|२२ फेब्रुवारी २०२७]]
| style=&quot;text-align:left&quot; colspan=4 | {{flagicon|RSA}} {{flagicon|NAM}} [[२०२७ क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | 
|}

=== महिलांचे कार्यक्रम ===
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; white-space:nowrap&quot;
! colspan=&quot;6&quot; |महिला आंतरराष्ट्रीय दौरे
|-
! rowspan=&quot;2&quot; |आरंभ दिनांक
! rowspan=&quot;2&quot; |यजमान संघ
! rowspan=&quot;2&quot; |पाहुणा संघ
! colspan=&quot;3&quot; |निकाल [सामने]
|-
! width=80 | [[महिला कसोटी क्रिकेट| म. कसोटी]]
! width=80 | [[महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय|म.आं.ए.दि.]]
! width=80 | [[महिला आंतरराष्ट्रीय टी२०|म.आं.टी२०]]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#वेस्ट इंडीज महिलांचा झिम्बाब्वे दौरा |२४ सप्टेंबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{crw|ZIM}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{crw|WIN}}
| {{n/a}} || १–२ [३] || ०–३ [३]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#बांगलादेश महिलांचा ऑस्ट्रेलिया दौरा|९ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{crw|AUS}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{crw|BAN}}
| {{n/a}} || ३–० [३] || {{n/a}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#झिम्बाब्वे महिलांचा भारत दौरा |१६ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{crw|IND}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{crw|ZIM}}
| {{n/a}} || ३–० [३] || ३–० [३]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#न्यू झीलंड महिलांचा ऑस्ट्रेलिया दौरा |१८ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{crw|AUS}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{crw|NZL}}
| {{n/a}} || [३] || २–० [३] 
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#भारतीय महिलांचा दक्षिण आफ्रिका दौरा |९ डिसेंबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{crw|RSA}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{crw|IND}}
| [१] || [३] || [३]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#बांगलादेश महिलांचा न्यू झीलंड दौरा |१० डिसेंबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{crw|NZ}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{crw|BAN}}
| {{n/a}} || [३] || [३]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#ऑस्ट्रेलिया महिलांचा दक्षिण आफ्रिका दौरा |१८ मार्च २०२७]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{crw|RSA}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{crw|AUS}}
| [१] || [३] || [३] 
|-
! scope=colgroup colspan=6 | आंतरराष्ट्रीय स्पर्धा
|-
! scope=col | आरंभ दिनांक
! scope=colgroup colspan=4 | स्पर्धा
! scope=col | विजेते
|- 
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#२०२७ महिला चॅम्पियन्स चषक|१४ फेब्रुवारी २०२७]]
| style=&quot;text-align:left&quot; colspan=4 | {{nobr|{{flagicon|IND}} [[२०२७ आयसीसी महिला चॅम्पियन्स चषक |२०२७ महिला चॅम्पियन्स चषक]]}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | 
|}

==सप्टेंबर==
===वेस्ट इंडीज महिलांचा झिम्बाब्वे दौरा===
{{main| वेस्ट इंडीज महिला क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२६-२७}}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! colspan=&quot;4&quot; | {{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554975.html म.आं.ए.दि. १५६५] || २४ सप्टेंबर || [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|WIN}} ९९ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554976.html म.आं.ए.दि. १५६६] || २७ सप्टेंबर || [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|ZIM}} ४ गडी राखून
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554977.html म.आं.ए.दि. १५६७] || ३० सप्टेंबर|| [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|WIN}} ९१ धावांनी
|-
! colspan=&quot;4&quot;| म.आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554978.html म.आं.टी२० ३०२९] || ३ ऑक्टोबर|| [[ताकशिंगा क्रिकेट क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|WIN}} ८ गडी राखून 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554979.html म.आं.टी२० ३०३०] || ५ ऑक्टोबर || [[ताकशिंगा क्रिकेट क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|WIN}} ८ गडी राखून 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554980.html म.आं.टी२० ३०३१] || ७ ऑक्टोबर || [[ताकशिंगा क्रिकेट क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|WIN}} ८ गडी राखून 
|}

===ऑस्ट्रेलियाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा===
{{main|ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २०२६-२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;4&quot;| आं.ए.दि. मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525655.html आं.ए.दि. ५०१७] || २४ सप्टेंबर || [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान]], [[डर्बन]] || {{cr|SA}} ६७ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525656.html आं.ए.दि. ५०१९] || २७ सप्टेंबर || [[वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|SA}} ३२ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525657.html आं.ए.दि. ५०२३] || ३० सप्टेंबर|| [[जे बी मार्क्स ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{cr|AUS}} ४५ धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]])
|-
! colspan=&quot;4&quot;| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525659.html कसोटी २६३७] || ९–१३ ऑक्टोबर|| [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान]], [[डर्बन]] || {{cr|AUS}} २१४ धावांनी 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525660.html कसोटी २६३८] || १८–२२ ऑक्टोबर|| [[सेंट जॉर्ज पार्क क्रिकेट मैदान]], [[गेबेर्हा]] || {{cr|SA}} १ डाव आणि ३१ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525661.html कसोटी २६३९] || २७–३१ऑक्टोबर|| [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान]], [[केप टाउन]] || 
|}

===वेस्ट इंडीजचा भारत दौरा===
{{main| वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२६-२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;4&quot;| आं.ए.दि. मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529227.html आं.ए.दि. ५०२०] || २७ सप्टेंबर || [[ग्रीनफील्ड आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम]], [[तिरुवनंतपुरम]] || {{cr|IND}} ८ गडी राखून 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529228.html आं.ए.दि. ५०२२] || ३० सप्टेंबर|| [[आसाम क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[गुवाहाटी]] || {{cr|IND}} ८ गडी राखून
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529229.html आं.ए.दि. ५०२४] || ३ ऑक्टोबर|| [[महाराजा यादवेंद्र सिंग आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[मुल्लनपूर गरीबदास|मुल्लनपूर]] ||{{cr|WIN}} ५ गडी राखून
|-
! colspan=&quot;4&quot;| आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529230.html आं.टी२० ४१६६] || ६ ऑक्टोबर|| [[इकाना क्रिकेट स्टेडियम]], [[लखनौ]] ||{{cr|IND}} ८ गडी राखून
|-    
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529231.html आं.टी२० ४१७९] || ९ ऑक्टोबर|| [[जेएससीए आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम संकुल]], [[रांची]] ||{{cr|WIN}} ६ गडी राखून
|-    
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529232.html आं.टी२० ४१८७] || ११ ऑक्टोबर|| [[होळकर स्टेडियम]], [[इंदूर]] ||{{cr|IND}} १४ धावांनी
|-    
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529233.html आं.टी२० ४२०२] || १४ ऑक्टोबर|| [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] ||{{cr|WIN}} २४ धावांनी
|-    
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529234.html आं.टी२० ४२०३] || १७ ऑक्टोबर|| [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] ||अनिर्णित
|}

==ऑक्टोबर==
===२०२६ अमेरिका तिरंगी मालिका (२२वी फेरी)===
{{main|२०२६ अमेरिका तिरंगी मालिका}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;6&quot; | [[२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] – तिरंगी मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! संघ १
! संघ २
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554409.html आं.ए.दि. ५०२५] || ३ ऑक्टोबर|| {{cr|NAM}} || {{cr|UAE}} || [[ग्रँड प्रेरी स्टेडियम]], [[ग्रँड प्रेरी]] ||अनिर्णित
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554410.html आं.ए.दि. ५०२६] || ५ ऑक्टोबर|| {{cr|USA}} || {{cr|UAE}} || [[ग्रँड प्रेरी स्टेडियम]], [[ग्रँड प्रेरी]] ||{{cr|USA}} ६ गडी राखून
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554411.html आं.ए.दि. ५०२७] || ७ ऑक्टोबर|| {{cr|USA}} || {{cr|NAM}} || [[ग्रँड प्रेरी स्टेडियम]], [[ग्रँड प्रेरी]] ||{{cr|USA}} ४ गडी राखून
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554412.html आं.ए.दि. ५०२९] || ९ ऑक्टोबर|| {{cr|NAM}} || {{cr|UAE}} || [[ग्रँड प्रेरी स्टेडियम]], [[ग्रँड प्रेरी]] ||{{cr|NAM}} ८ गडी राखून
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554413.html आं.ए.दि. ५०३१] || ११ ऑक्टोबर|| {{cr|USA}} || {{cr|UAE}} || [[ग्रँड प्रेरी स्टेडियम]], [[ग्रँड प्रेरी]] ||{{cr|USA}} ५ गडी राखून
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554414.html आं.ए.दि. ५०३३] || १३ ऑक्टोबर|| {{cr|USA}} || {{cr|NAM}} || [[ग्रँड प्रेरी स्टेडियम]], [[ग्रँड प्रेरी]] ||{{cr|NAM}} ६ धावांनी
|}

===बांगलादेश महिलांचा ऑस्ट्रेलिया दौरा===
{{main| बांगलादेश महिला क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रेलिया दौरा, २०२६–२७}}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! colspan=&quot;4&quot;| {{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528716.html म.आं.ए.दि. १५६८] || ९ ऑक्टोबर|| [[ॲलन बॉर्डर फिल्ड]], [[ब्रिस्बेन]] || {{crw|AUS}} ७ गडी राखून 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528717.html म.आं.ए.दि. १५६९] || ११ ऑक्टोबर|| [[ॲलन बॉर्डर फिल्ड]], [[ब्रिस्बेन]] || {{crw|AUS}} ९ गडी राखून 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528718.html म.आं.ए.दि. १५७०] || १४ ऑक्टोबर|| [[ॲलन बॉर्डर फिल्ड]], [[ब्रिस्बेन]] || {{crw|AUS}} ८ गडी राखून 
|}

===बांगलादेश वि अफगाणिस्तान युएईमध्ये===
{{main| अफगाणिस्तान वि बांगलादेश क्रिकेट संघ युएईमध्ये, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;4&quot; | एकमेव कसोटी
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555116.html कसोटी २९३६] || ९–१३ ऑक्टोबर|| [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबु धाबी]]||सामना अनिर्णित 
|}

===२०२६ ओमान तिरंगी मालिका (२३वी फेरी)===
{{main|२०२६ ओमान तिरंगी मालिका}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;6&quot; | [[२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] – तिरंगी मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! संघ १
! संघ २
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554415.html आं.ए.दि. ५०२८] || ९ ऑक्टोबर|| {{cr|OMN}} || {{cr|CAN}} || [[अल अमारत क्रिकेट स्टेडियम|ओमान क्रिकेट अकादमी मैदान टर्फ १]], [[अल अमरात]] ||{{cr|OMN}} ४१ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554416.html आं.ए.दि. ५०३०] || ११ ऑक्टोबर|| {{cr|CAN}} || {{cr|NEP}} || [[अल अमारत क्रिकेट स्टेडियम|ओमान क्रिकेट अकादमी मैदान टर्फ १]], [[अल अमरात]] ||{{cr|NEP}} २४ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554417.html आं.ए.दि. ५०३२] || १३ ऑक्टोबर|| {{cr|OMN}} || {{cr|NEP}} || [[अल अमारत क्रिकेट स्टेडियम|ओमान क्रिकेट अकादमी मैदान टर्फ १]], [[अल अमरात]] ||{{cr|NEP}} ११३ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554418.html आं.ए.दि. ५०३४] || १५ ऑक्टोबर|| {{cr|OMN}} || {{cr|CAN}} || [[अल अमारत क्रिकेट स्टेडियम|ओमान क्रिकेट अकादमी मैदान टर्फ १]], [[अल अमरात]] ||{{cr|CAN}} ५८ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554419.html आं.ए.दि. ५०३५] || १७ ऑक्टोबर|| {{cr|CAN}} || {{cr|NEP}} || [[अल अमारत क्रिकेट स्टेडियम|ओमान क्रिकेट अकादमी मैदान टर्फ १]], [[अल अमरात]] ||{{cr|CAN}} २४ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554420.html आं.ए.दि. ५०३८] || १९ ऑक्टोबर|| {{cr|OMN}} || {{cr|NEP}} || [[अल अमारत क्रिकेट स्टेडियम|ओमान क्रिकेट अकादमी मैदान टर्फ १]], [[अल अमरात]] ||{{cr|NEP}} १० धावांनी
|}

===श्रीलंकेचा पाकिस्तान दौरा===
{{main| श्रीलंका क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०२६–२७}}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;4&quot;| आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550708.html आं.टी२० ४१८०] || ९ ऑक्टोबर|| [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] ||{{cr|PAK}} ४ गडी राखून
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550709.html आं.टी२० ४१८८] || ११ ऑक्टोबर|| [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] ||{{cr|PAK}} ८२ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550710.html आं.टी२० ४१९५] || १३ ऑक्टोबर|| [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] ||{{cr|SL}} ८ गडी राखून
|-
! colspan=&quot;4&quot;| [[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] — कसोटी मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550711.html १ली कसोटी] || ९–१३ नोव्हेंबर || [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] ||
|-    
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550712.html २री कसोटी] || १७–२१ नोव्हेंबर || [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] ||
|}

===झिम्बाब्वे महिलांचा भारत दौरा===
{{main| झिम्बाब्वे महिला क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२६–२७}}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! colspan=&quot;4&quot;| म.आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1535652.html म.आं.टी२० ३०३६] || १६ ऑक्टोबर|| [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || {{Crw|IND}} ४ गडी राखून 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1535653.html म.आं.टी२० ३०४२] || १८ ऑक्टोबर|| [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || {{Crw|IND}} ९ गडी राखून 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1535654.html म.आं.टी२० ३०४४] || २० ऑक्टोबर|| [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || {{Crw|IND}} ९२ धावांनी 
|-
! colspan=&quot;4&quot; | {{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1535655.html म.आं.ए.दि. १५९१] || २३ ऑक्टोबर|| [[बडोदा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[वडोदरा]] || {{Crw|IND}} ९ गडी राखून
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1535656.html म.आं.ए.दि. १५९२] || २५ ऑक्टोबर|| [[बडोदा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[वडोदरा]] || {{Crw|IND}} १२१ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1535657.html म.आं.ए.दि. १५९३] || २८ ऑक्टोबर|| [[बडोदा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[वडोदरा]] || {{Crw|IND}} ८ गडी राखून 
|}

===२०२६ अफगाणिस्तान तिरंगी मालिका===
{{main|२०२६ अफगाणिस्तान तिरंगी मालिका}}

{{#section: २०२६ अफगाणिस्तान तिरंगी मालिका |PTS}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;6&quot; |साखळी सामने
|-
! क्र.
! दिनांक
! संघ १
! संघ २
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555117.html आं.ए.दि. ५०३६] || १७ ऑक्टोबर|| {{cr|BAN}} || {{cr|ZIM}} ||  [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबु धाबी]]||{{cr|ZIM}} ९९ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555118.html आं.ए.दि. ५०३९] || १९ ऑक्टोबर|| {{cr|AFG|२०१३|२०१३}} || {{cr|ZIM}} ||  [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबु धाबी]]||{{cr|AFG|२०१३}} १५८ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555119.html आं.ए.दि. ५०४१] || २१ ऑक्टोबर|| {{cr|AFG|२०१३|२०१३}} || {{cr|BAN}} ||  [[शारजा क्रिकेट स्टेडियम]], [[शारजा]]||{{cr|AFG|२०१३}} ७ गडी राखून
|-
! colspan=&quot;6&quot; |अंतिम सामना
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1556871.html आं.ए.दि. ५०४३]|| २३ ऑक्टोबर|| {{cr|AFG|२०१३|२०१३}}|| {{cr|ZIM}}||  [[शारजा क्रिकेट स्टेडियम]], [[शारजा]]||{{cr|AFG|२०१३}} ७ गडी राखून
|}

===२०२६ पाकिस्तान तिरंगी मालिका===
{{main|२०२६ पाकिस्तान तिरंगी मालिका}}
{{#section: २०२६ पाकिस्तान तिरंगी मालिका|PTS}}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;6&quot; | साखळी सामने
|-
! क्र.
! दिनांक
! संघ १
! संघ २
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550713.html आं.ए.दि. ५०३७] || १८ ऑक्टोबर|| {{cr|PAK}} || {{cr|SL}} || [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] ||{{cr|PAK}} ३७ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550714.html आं.ए.दि. ५०४०] || २० ऑक्टोबर|| {{cr|PAK}} || {{cr|ENG}} || [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] ||{{cr|PAK}} ८७ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550715.html आं.ए.दि. ५०४२] || २२ ऑक्टोबर|| {{cr|ENG}} || {{cr|SL}} || [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] ||{{Cr|SRI}} २ गडी राखून
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550716.html आं.ए.दि. ५०४४] || २५ ऑक्टोबर|| {{cr|PAK}} || {{cr|ENG}} || [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] ||{{cr|PAK}} १ गडी राखून
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550717.html आं.ए.दि. ५०४५] || २७ ऑक्टोबर|| {{cr|PAK}} || {{cr|SL}} || [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{Cr|SRI}} ८ गडी राखून
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550718.html आं.ए.दि. ५०४६] || २९ ऑक्टोबर|| {{cr|ENG}} || {{cr|SL}} || [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{cr|ENG}} ५५ धावांनी 
|-
! colspan=&quot;6&quot; |अंतिम सामना
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550719.html आं.ए.दि. ५०४७] || ३१ ऑक्टोबर|| {{cr|PAK}} || {{cr|SL}} || [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || 
|}

===न्यू झीलंड महिलांचा ऑस्ट्रेलिया दौरा===
{{main| न्यू झीलंड महिला क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रेलिया दौरा, २०२६–२७}}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! colspan=&quot;4&quot; | म.आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528722.html म.आं.टी२० ३०४०] || १८ ऑक्टोबर|| [[नॉर्थ सिडनी ओव्हल]], [[सिडनी]] || {{Crw|AUS}} २ गडी राखून 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528723.html म.आं.टी२० ३०४३] || २० ऑक्टोबर|| [[नॉर्थ सिडनी ओव्हल]], [[सिडनी]] || {{Crw|AUS}} ४० धावांनी 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528724.html म.आं.टी२० ३०४५] || २२ ऑक्टोबर|| [[नॉर्थ सिडनी ओव्हल]], [[सिडनी]] ||अनिर्णित
|-
! colspan=&quot;4&quot;| {{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528725.html १ला म.आं.ए.दि.] || ६ मार्च || [[मानुका ओव्हल]], [[कॅनबेरा]] || 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528726.html २रा म.आं.ए.दि.] || ८ मार्च || [[जंक्शन ओव्हल|सिटीपॉवर सेंटर]], [[मेलबर्न]] || 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528727.html ३रा म.आं.ए.दि.] || १० मार्च || [[जंक्शन ओव्हल|सिटीपॉवर सेंटर]], [[मेलबर्न]] ||  
|}
===२०२६ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग अ (केनिया)===
{{main|२०२६ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग अ (केनिया)}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;7&quot; |[[२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग]] – लिस्ट अ मालिका
|-
!क्र.
!दिनांक
!संघ १
!संघ २
!ठिकाण
!निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559440.html १ला सामना]|| २१ ऑक्टोबर || {{cr|KEN}} || {{cr|DEN}} || [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]|| {{cr|KEN}} १०३ धावांनी
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559441.html २रा सामना]|| २२ ऑक्टोबर || {{cr|JER}} || {{cr|PNG}} || [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]||{{cr|JER}} १७२ धावांनी
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559442.html ३रा सामना]|| २२ ऑक्टोबर || {{cr|KUW}} || {{cr|QAT}} || [[रुआरका क्रीडा क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]||{{cr|QAT}} ५ गडी राखून 
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559443.html ४था सामना]|| २४ ऑक्टोबर || {{cr|DEN}} || {{cr|KUW}} || [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]||{{cr|DEN}} १०२ धावांनी
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559444.html ५वा सामना]|| २४ ऑक्टोबर || {{cr|KEN}} || {{cr|QAT}} || [[रुआरका क्रीडा क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]||{{cr|QAT}} ४ धावांनी
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559445.html ६वा सामना]|| २५ ऑक्टोबर || {{cr|KEN}} || {{cr|JER}} || [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]||{{cr|JER}} १२३ धावांनी
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559446.html ७वा सामना]|| २५ ऑक्टोबर || {{cr|DEN}} || {{cr|PNG}} || [[रुआरका क्रीडा क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]||{{cr|PNG}} ४ गडी राखून 
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559447.html ८वा सामना]|| २७ ऑक्टोबर || {{cr|PNG}} || {{cr|QAT}} || [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]|| {{cr|QAT}} ९ गडी राखून
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559448.html ९वा सामना]|| २७ ऑक्टोबर || {{cr|KUW}} || {{cr|JER}} || [[रुआरका क्रीडा क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]|| {{cr|KUW}} ७ गडी राखून 
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559449.html १०वा सामना]|| २८ ऑक्टोबर || {{cr|DEN}} || {{cr|QAT}} || [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]||{{cr|DEN}} ५२ धावांनी
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559450.html ११वा सामना]|| २८ ऑक्टोबर || {{cr|KEN}} || {{cr|KUW}} || [[रुआरका क्रीडा क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]||{{cr|KUW}} १५० धावांनी
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/15594451.html १२वा सामना]|| ३० ऑक्टोबर || {{cr|KUW}} || {{cr|PNG}} || [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]||{{cr|KUW}} १० गडी राखून
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559452.html १३वा सामना]|| ३० ऑक्टोबर || {{cr|DEN}} || {{cr|JER}} || [[रुआरका क्रीडा क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]||{{cr|JER}} ७२ धावांनी
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559453.html १४वा सामना]|| ३१ ऑक्टोबर || {{cr|KEN}} || {{cr|PNG}} || [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]||
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559454.html १५वा सामना]|| ३१ ऑक्टोबर || {{cr|JER}} || {{cr|QAT}} || [[रुआरका क्रीडा क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]||
|}

===भारताचा न्यू झीलंड दौरा ===

{{main|भारतीय क्रिकेट संघाचा न्यू झीलंड दौरा, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;4&quot; | आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539432.html आं.टी२० ४२१०] || २२ ऑक्टोबर|| [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] ||{{Cr|IND}} ४ गडी राखून
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539433.html आं.टी२० ४२१४] || २४ ऑक्टोबर|| [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] ||{{Cr|IND}} ४ गडी राखून
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539434.html आं.टी२० ४२२१] || २७ ऑक्टोबर|| [[वेलिंग्टन स्थानिक स्टेडियम]], [[वेलिंग्टन]] || {{Cr|IND}} ६ गडी राखून
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539435.html आं.टी२० ४२२४] || ३० ऑक्टोबर|| [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{Cr|NZ}} ८७ धावांनी 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539436.html आं.टी२० ४२२५] || १ नोव्हेंबर || [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन]] ||
|-
! colspan=&quot;4&quot; | आं.ए.दि. मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539437.html आं.ए.दि. ५०५८] || ४ नोव्हेंबर || [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539438.html आं.ए.दि. ५०६०] || ७ नोव्हेंबर || [[वेलिंग्टन स्थानिक स्टेडियम]], [[वेलिंग्टन]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539439.html आं.ए.दि. ५०६१] || १० नोव्हेंबर || [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539440.html आं.ए.दि. ५०६२] || १३ नोव्हेंबर || [[बे ओव्हल]], [[तौरंगा]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539441.html आं.ए.दि. ५०६४] || १५ नोव्हेंबर || [[बे ओव्हल]], [[तौरंगा]] ||
|-
! colspan=&quot;4&quot;| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539442.html १ली कसोटी] || १९–२३ नोव्हेंबर || [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]]||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539443.html २री कसोटी] || २७ नोव्हेंबर–१ डिसेंबर || [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] ||
|}

===आयर्लंडचा नामिबिया दौरा===
{{main|आयर्लंड क्रिकेट संघाचा नामिबिया दौरा, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;4&quot; | आं.ए.दि. मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1558231.html आं.ए.दि. ५०४३] || २२ ऑक्टोबर|| [[नामिबिया क्रिकेट मैदान|हाय परफॉर्मन्स ओव्हल]], [[विंडहोक]]||{{Cr|IRE}} ५५ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1558232.html आं.ए.दि. ५०४५] || २४ ऑक्टोबर|| [[नामिबिया क्रिकेट मैदान|हाय परफॉर्मन्स ओव्हल]], [[विंडहोक]]|| {{Cr|NAM}} ३१ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1558233.html आं.ए.दि. ५०४९] || २७ ऑक्टोबर || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान|हाय परफॉर्मन्स ओव्हल]], [[विंडहोक]]||{{Cr|NAM}} ६३ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1558234.html आं.ए.दि. ५०५३] || ३० ऑक्टोबर || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान|हाय परफॉर्मन्स ओव्हल]], [[विंडहोक]]|| {{Cr|IRE}} १३० धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1558235.html आं.ए.दि. ५०५६] || १ नोव्हेंबर || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान|हाय परफॉर्मन्स ओव्हल]], [[विंडहोक]]||
|}

===२०२६ संयुक्त अरब अमिराती तिरंगी मालिका (२४वी फेरी)===
{{main|२०२६ संयुक्त अरब अमिराती तिरंगी मालिका}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;7&quot; |[[२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] – तिरंगी मालिका
|-
!क्र.
!दिनांक
!संघ १
!संघ २
!ठिकाण
!निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559563.html आं.ए.दि. ५०४६]|| २५ ऑक्टोबर || {{cr|UAE}} || {{cr|NED}} || [[आयसीसी अकादमी मैदान]], [[दुबई]]|| {{Cr|NED}} ३ गडी राखून
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559564.html आं.ए.दि. ५०४८]|| २७ ऑक्टोबर || {{cr|NED}} || {{cr|OMA}} || [[आयसीसी अकादमी मैदान]], [[दुबई]]|| {{Cr|NED}} १०६ धावांनी

|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559565.html आं.ए.दि. ५०५१]|| २९ ऑक्टोबर || {{cr|UAE}} || {{cr|OMA}} || [[आयसीसी अकादमी मैदान]], [[दुबई]]||
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559566.html आं.ए.दि. ५०५४]|| ३१ ऑक्टोबर || {{cr|UAE}} || {{cr|NED}} || [[आयसीसी अकादमी मैदान]], [[दुबई]]||
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559567.html ५वा आं.ए.दि.]|| २ नोव्हेंबर || {{cr|NED}} || {{cr|OMA}} || [[आयसीसी अकादमी मैदान]], [[दुबई]]||
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559568.html ६वा आं.ए.दि.]|| ४ नोव्हेंबर || {{cr|UAE}} || {{cr|OMA}} || [[आयसीसी अकादमी मैदान]], [[दुबई]]||
|}

===झिम्बाब्वे वि अफगाणिस्तान युएईमध्ये===
{{main|अफगाणिस्तान वि झिम्बाब्वे क्रिकेट संघ युएईमध्ये, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;4&quot; | आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555120.html आं.टी२० ४२२२] || २७ ऑक्टोबर|| [[शारजा क्रिकेट स्टेडियम]], [[शारजा]]|| {{Cr|AFG|२०१३}} ३७ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555121.html आं.टी२० ४२२३] || २९ ऑक्टोबर|| [[शारजा क्रिकेट स्टेडियम]], [[शारजा]]||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555122.html ३रा आं.टी२०] || १ नोव्हेंबर || [[शारजा क्रिकेट स्टेडियम]], [[शारजा]]||
|-
! colspan=&quot;4&quot;| कसोटी मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555123.html १ली कसोटी] || ५–९ नोव्हेंबर ||  [[शारजा क्रिकेट स्टेडियम]], [[शारजा]]||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555124.html २री कसोटी] || १३–१७ नोव्हेंबर ||  [[शारजा क्रिकेट स्टेडियम]], [[शारजा]]||
|}

===वेस्ट इंडीजचा बांगलादेश दौरा===
{{main|वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाचा बांगलादेश दौरा, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! colspan=&quot;4&quot;| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1553295.html कसोटी २६४०] || २८ ऑक्टोबर–१ नोव्हेंबर || [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1553296.html २री कसोटी] || ५–९ नोव्हेंबर || [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] ||
|}
==नोव्हेंबर==
=== इंग्लंडचा ऑस्ट्रेलिया दौरा===
{{Main|इंग्लंड क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रेलिया दौरा, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! colspan=&quot;4&quot;| आं.ए.दि. मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528703.html १ला आं.ए.दि.] || १३ नोव्हेंबर || [[पर्थ स्टेडियम]], [[पर्थ]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528704.html २रा आं.ए.दि.] || १५ नोव्हेंबर || [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528705.html ३रा आं.ए.दि.] || १८ नोव्हेंबर || [[बेलेराइव्ह ओव्हल]], [[होबार्ट]] ||
|-
! colspan=&quot;4&quot;| आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528706.html १ला आं.टी२०] || २१ नोव्हेंबर || [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528707.html २रा आं.टी२०] || २४ नोव्हेंबर || [[कॅरारा स्टेडियम]], [[गोल्ड कोस्ट]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528708.html ३रा आं.टी२०] || २७ नोव्हेंबर || [[द गब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528709.html ४था आं.टी२०] || २९ नोव्हेंबर || [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528710.html ५वा आं.टी२०] || २ डिसेंबर || [[मानुका ओव्हल]], [[कॅनबेरा]] ||
|-
! colspan=&quot;4&quot;| एकमेव कसोटी
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528715.html एकमेव कसोटी] || ११–१५ मार्च|| [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || 
|}

=== बांगलादेशचा दक्षिण आफ्रिका दौरा===
{{Main| बांगलादेश क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! colspan=&quot;4&quot;| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525662.html १ली कसोटी] || १५–१९ नोव्हेंबर || [[वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525663.html २री कसोटी] || २३–२७ नोव्हेंबर || [[सेंच्युरियन पार्क]], [[सेंच्युरियन]] ||
|-
! colspan=&quot;4&quot;| आं.ए.दि. मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525664.html १ला आं.ए.दि.] || १ डिसेंबर || [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525665.html २रा आं.ए.दि.] || ४ डिसेंबर || [[सेंट जॉर्ज पार्क क्रिकेट मैदान]], [[गेबेर्हा]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525666.html ३रा आं.ए.दि.] || ७ डिसेंबर || [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान]], [[केप टाउन]] ||
|-
! colspan=&quot;4&quot;| आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525667.html १ला आं.टी२०] || १० डिसेंबर || [[डि बीयर्स डायमंड ओव्हल]], [[किंबर्ले (नॉदर्न केप)|किंबर्ले]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525668.html २रा आं.टी२०] || १२ डिसेंबर || [[विलोमूर पार्क]], [[बेनोनी]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525669.html ३रा आं.टी२०] || १३ डिसेंबर || [[सेंच्युरियन पार्क]], [[सेंच्युरियन]] ||
|}
==डिसेंबर==
===न्यू झीलंडचा ऑस्ट्रेलिया दौरा===
{{main| न्यू झीलंड क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रेलिया दौरा, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! colspan=&quot;4&quot;| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528711.html १ली कसोटी] || ९–१३ डिसेंबर || [[पर्थ स्टेडियम]], [[पर्थ]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528712.html २री कसोटी] || १७–२१ डिसेंबर || [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528713.html ३री कसोटी] || २६–३० डिसेंबर || [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528714.html ४थी कसोटी] || ४–८ जानेवारी|| [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] ||
|}

===भारतीय महिलांचा दक्षिण आफ्रिका दौरा===
{{main| भारतीय महिला क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २०२६–२७}}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! colspan=&quot;4&quot;| महिला कसोटी सामना
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| एकमेव महिला कसोटी|| ९–१२ डिसेंबर || [[सेंट जॉर्ज पार्क क्रिकेट मैदान]], [[गेबेर्हा]] ||
|-
! colspan=&quot;4&quot;| {{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
|१ला म.आं.ए.दि. || १६ डिसेंबर || [[बोलँड पार्क]], [[पार्ल]] || 
|-
|२रा म.आं.ए.दि. || १९ डिसेंबर || [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान]], [[केप टाउन]] || 
|-
|३रा म.आं.ए.दि. || २२ डिसेंबर || [[मँगाँग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] || 
|-
! colspan=&quot;4&quot;| म.आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| १ला म.आं.टी२० || २६ डिसेंबर || [[विलोमूर पार्क]], [[बेनोनी]] || 
|-
|२रा म.आं.टी२०|| २९ डिसेंबर || [[जे बी मार्क्स ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || 
|-
|३रा म.आं.टी२०|| ३० डिसेंबर || [[जे बी मार्क्स ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || 
|-
|}

===बांगलादेश महिलांचा न्यू झीलंड दौरा===
{{main| बांगलादेश महिला क्रिकेट संघाचा न्यू झीलंड दौरा, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;4&quot; | म.आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| १ला म.आं.टी२० || १० डिसेंबर || [[सॅक्स्टन ओव्हल]], [[नेल्सन (न्यू झीलंड) | नेल्सन]] ||
|-
| २रा म.आं.टी२० || १२ डिसेंबर || [[सॅक्स्टन ओव्हल]], [[नेल्सन (न्यू झीलंड) | नेल्सन]] ||
|-
| ३रा म.आं.टी२० || १५ डिसेंबर || [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] ||
|-
! colspan=&quot;4&quot; | म.आं.ए.दि. मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| १ला म.आं.ए.दि. || १८ डिसेंबर || [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] ||
|-
| २रा म.आं.ए.दि. || २१ डिसेंबर || [[बे ओव्हल]], [[तौरंगा]] ||
|-
| ३रा म.आं.ए.दि. || २३ डिसेंबर || [[बे ओव्हल]], [[तौरंगा]] ||
|}

===श्रीलंकेचा भारत दौरा===
{{main| श्रीलंका क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;4&quot;| आं.ए.दि. मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529235.html १ला आं.ए.दि.] || १३ डिसेंबर || [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[नवी दिल्ली]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529236.html २रा आं.ए.दि.] || १६ डिसेंबर || [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529237.html ३रा आं.ए.दि.] || १९ डिसेंबर || [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] ||
|-
! colspan=&quot;4&quot;| आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529238.html १ला आं.टी२०] || २२ डिसेंबर || [[निरंजन शाह स्टेडियम]], [[राजकोट]] ||
|-    
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529239.html २रा आं.टी२०] || २४ डिसेंबर || [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] ||
|-    
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529240.html ३रा आं.टी२०] || २७ डिसेंबर || [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[पुणे]] ||
|}

===इंग्लंडचा दक्षिण आफ्रिका दौरा===
{{main| इंग्लंड क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २०२६–२७}}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! colspan=&quot;4&quot;| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525671.html १ली कसोटी] || १७–२१ डिसेंबर || [[वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525672.html २री कसोटी] || २६–३० डिसेंबर || [[सेंच्युरियन पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525673.html ३री कसोटी] || ३–७ जानेवारी || [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान]], [[केप टाउन]] || 
|-
! colspan=&quot;4&quot;| आं.ए.दि. मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525674.html १ला आं.ए.दि.] || १० जानेवारी || [[बोलँड पार्क]], [[पार्ल]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525675.html २रा आं.ए.दि.] || १३ जानेवारी || [[मँगाँग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525676.html ३रा आं.ए.दि.] || १५ जानेवारी || [[मँगाँग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] ||
|}
==जानेवारी==
===झिम्बाब्वेचा भारत दौरा ===
{{main|झिम्बाब्वे क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;4&quot;| आं.ए.दि. मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529241.html १ला आं.ए.दि.] || ३ जानेवारी || [[इडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529242.html २रा आं.ए.दि.] || ६ जानेवारी || [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529243.html ३रा आं.ए.दि.] || ९ जानेवारी || [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] ||
|}

===श्रीलंकेचा न्यू झीलंड दौरा===
{{main| श्रीलंका क्रिकेट संघाचा न्यू झीलंड दौरा, २०२६–२७}}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;4&quot; | आं.ए.दि. मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539444.html १ला आं.ए.दि.] || १६ जानेवारी || [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539445.html २रा आं.ए.दि.] || १९ जानेवारी || [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539446.html ३रा आं.ए.दि.] || २२ जानेवारी || [[ओटागो विद्यापीठ ओव्हल]], [[ड्युनेडिन]] ||
|-
! colspan=&quot;4&quot; | आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539447.html १ला आं.टी२०] || २६ जानेवारी || [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539448.html २रा आं.टी२०] || २९ जानेवारी || [[सॅक्स्टन ओव्हल]], [[नेल्सन (न्यू झीलंड) | नेल्सन]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539449.html ३रा आं.टी२०] || ३१ जानेवारी || [[सॅक्स्टन ओव्हल]], [[नेल्सन (न्यू झीलंड) | नेल्सन]] ||
|-
! colspan=&quot;4&quot;| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539450.html १ली कसोटी] || 4–8 फेब्रुवारी || [[बे ओव्हल]], [[तौरंगा]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539451.html २री कसोटी] || 12–16 फेब्रुवारी || [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन]] ||
|}

===ऑस्ट्रेलियाचा भारत दौरा===
{{main| ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;4&quot;| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529244.html १ली कसोटी] || २१–२५ जानेवारी || [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[नागपूर]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529245.html २री कसोटी] || २९ जानेवारी–२ फेब्रुवारी || [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529246.html ३री कसोटी] || ११–१५ फेब्रुवारी || [[आसाम क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[गुवाहाटी]] ||
|-    
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529247.html ४थी कसोटी] || १९–२३ फेब्रुवारी || [[जेएससीए आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम संकुल]], [[रांची]] ||
|-    
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529248.html ५वी कसोटी] || २७ फेब्रुवारी–३ मार्च|| [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] ||
|}
==फेब्रुवारी==
===इंग्लंडचा बांगलादेश दौरा===
{{main| इंग्लंड क्रिकेट संघाचा बांगलादेश दौरा, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! colspan=&quot;4&quot;| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| १ली कसोटी ||  ||  ||
|-
| २री कसोटी ||  ||  ||
|}

===दक्षिण आफ्रिकेचा श्रीलंका दौरा===
{{main| दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघाचा श्रीलंका दौरा, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! colspan=&quot;4&quot;| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| १ली कसोटी ||  ||  ||
|-
| २री कसोटी ||  ||  ||
|}

===२०२७ महिला चॅम्पियन्स चषक ===
{{main|२०२७ महिला चॅम्पियन्स चषक }}

===२०२७ क्रिकेट विश्वचषक पात्रता===
{{main|२०२७ क्रिकेट विश्वचषक पात्रता}}
==मार्च==
===ऑस्ट्रेलिया महिलांचा दक्षिण आफ्रिका दौरा===
{{main| ऑस्ट्रेलिया महिला क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! colspan=&quot;4&quot;| म.आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| १ला म.आं.टी२० || १८ मार्च|| [[डि बीयर्स डायमंड ओव्हल]], [[किंबर्ले (नॉदर्न केप)|किंबर्ले]]||
|-
| २रा म.आं.टी२० || २१ मार्च || [[विलोमूर पार्क]], [[बेनोनी]]||
|-
|३रा म.आं.टी२० || २३ मार्च || [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]]
|
|-
! colspan=&quot;4&quot;| {{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| १ला म.आं.ए.दि. || २७ मार्च || [[सेंट जॉर्ज पार्क क्रिकेट मैदान]], [[गेबेर्हा]]||
|-
| २रा म.आं.ए.दि. || ३१ मार्च || [[बोलँड पार्क]], [[पार्ल]]||
|-
| ३रा म.आं.ए.दि. || ३ मार्च || [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान]], [[डर्बन]]||
|-
! colspan=&quot;4&quot;| महिला कसोटी सामना
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| एकमेव महिला कसोटी || ८–११ एप्रिल|| [[जे बी मार्क्स ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] ||
|}

===बांगलादेशचा नेपाळ दौरा ===
{{Main| बांगलादेश क्रिकेट संघाचा नेपाळ दौरा, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;4&quot; | आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| १ला म.आं.टी२० || २६ मार्च|| [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किर्तीपूर]] || 
|-
| २रा म.आं.टी२० || २८ मार्च || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किर्तीपूर]] || 
|-
| ३रा म.आं.टी२० || ३० मार्च || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किर्तीपूर]] || 
|}
==संदर्भयादी==
{{संदर्भयादी}}
{{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६–२७}}</text>
      <sha1>2vk9r8ejx5x22shx2702m0qemg8i9o2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728395</id>
      <parentid>2728394</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T04:56:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nitin.kunjir</username>
        <id>4684</id>
      </contributor>
      <comment>/* २०२६ संयुक्त अरब अमिराती तिरंगी मालिका (२४वी फेरी) */</comment>
      <origin>2728395</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="85478" sha1="3s8z4jblh895lvqtga5pvxfacwi4mvu" xml:space="preserve">{{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट वर्षे|२०२६|२०२७}}
'''२०२६-२७ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट हंगाम''' सप्टेंबर २०२६ च्या उत्तरार्धापासून ते मार्च २०२७ पर्यंत चालणार आहे.&lt;ref&gt;{{Cite web |trans-title= पुरुषांचा २०२३ ते २०२७ भविष्यातील दौऱ्यांचा कार्यक्रम|title=Men's Future Tours Programme 2023 to 2027 |url=https://resources.pulse.icc-cricket.com/ICC/document/2022/08/17/9ecd5af8-4657-475f-ae1e-733b04f69750/Men-s-FTP-upto-2027.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20221110152130/https://resources.pulse.icc-cricket.com/ICC/document/2022/08/17/9ecd5af8-4657-475f-ae1e-733b04f69750/Men-s-FTP-upto-2027.pdf |archive-date=१० नोव्हेंबर २०२२ |access-date=३० सप्टेंबर २०२६|website=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/2747093 |trans-title=|title= २०२३-२०२७ पुरुषांचा भविष्यातील दौऱ्यांचा कार्यक्रम जाहीर | access-date=३० सप्टेंबर २०२६|work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]}}&lt;/ref&gt; या वेळापत्रकात [[कसोटी सामना|पुरुषांचे कसोटी]], [[आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय|पुरुषांचे आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय]] आणि [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|पुरुषांचे आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामने, तसेच [[महिला कसोटी क्रिकेट|महिलांचे कसोटी]], [[महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय|महिलांचे आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय]] आणि [[महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० |महिलांचे आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामने आणि इतर काही महत्त्वपूर्ण मालिकांचा समावेश असेल.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cricinfo.com/ci/engine/series/index.html |trans-title= हंगाम संग्रह |title=Season archive | access-date=३० सप्टेंबर २०२६|work=[[क्रिकइन्फो]]}}&lt;/ref&gt; येथे नमूद केलेल्या सामन्यांव्यतिरिक्त, या कालावधीत 'असोसिएट' (सहयोगी) देशांचा समावेश असलेल्या इतर अनेक आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिकाही खेळल्या जाणार आहेत.

पहिली वहिली [[२०२७ आयसीसी महिला चॅम्पियन्स चषक]] स्पर्धा भारतात फेब्रुवारी २०२७ मध्ये आयोजित करण्याचे नियोजित आहे.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/venues-dates-confirmed-for-inaugural-icc-women-s-champions-trophy |trans-title= पहिल्या महिला चॅम्पियन्स ट्रॉफीसाठी ठिकाणे निश्चित |title=Venues confirmed for first Women's Champions Trophy |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |date=२ सप्टेंबर २०२६ |access-date=३० सप्टेंबर २०२६}}&lt;/ref&gt; 

कसोटी क्रिकेटची १५० वर्षे साजरी करण्यासाठी, मार्च २०२७ मध्ये इंग्लंडविरुद्ध एक [[दिवस-रात्र क्रिकेट|दिवस-रात्र]] कसोटी सामना आयोजित करण्याचे यजमानपद ऑस्ट्रेलियाकडे आहे.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/australia-to-host-england-in-one-off-match-in-2027-to-celebrate-150-years-of-test-cricket |trans-title=कसोटी क्रिकेटच्या १५० वर्षांच्या पूर्ततेनिमित्त २०२७ मध्ये ऑस्ट्रेलिया इंग्लंडविरुद्ध एका विशेष सामन्याचे यजमानपद भूषवणार. |title=Australia to host England in one-off match in 2027 to celebrate 150 years of Test cricket |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |date=18 August 2024 |access-date=३० सप्टेंबर २०२६}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/131339/australia-england-to-play-one-off-match-at-mcg-for-150th-test-anniversary-in-2027 |trans-title=२०२७ मध्ये कसोटी क्रिकेटच्या १५० व्या वर्धापनदिनानिमित्त ऑस्ट्रेलिया आणि इंग्लंड यांच्यात एमसीजीवर एक विशेष कसोटी सामना खेळला जाणार.|title=Australia, England to play one-off match at MCG for 150th Test anniversary in 2027 |work=[[क्रिकबझ्झ]] |access-date=३० सप्टेंबर २०२६}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cricinfo.com/story/australia-england-150th-anniversary-test-in-2027-to-be-a-pink-ball-day-night-match-at-mcg-1476705 |trans-title= २०२७ मधील ऑस्ट्रेलिया-इंग्लंड यांच्यातील १५० व्या वर्धापन दिनाची कसोटी सामना 'पिंक-बॉल' दिवस-रात्र सामना असेल. |title=Australia-England 150th anniversary Test in 2027 will be a pink-ball day-night match |work=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=३० सप्टेंबर २०२६}}&lt;/ref&gt;
==मोसम आढावा==
=== पुरुषांचे कार्यक्रम===
{| class=&quot;wikitable ubsortable&quot; style=&quot;text-align:center; white-space:nowrap&quot;
! colspan=6 | आंतरराष्ट्रीय दौरे
|-
! rowspan=2 | आरंभ दिनांक
! rowspan=2 | यजमान संघ
! rowspan=2 | पाहुणा संघ
! colspan=3 | निकाल [सामने]
|-
! width=100 | [[कसोटी क्रिकेट|कसोटी]]
! width=100 | [[आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय| आं.ए.दि.]]
! width=100 | [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|आं.टी२०]]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#ऑस्ट्रेलियाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा |२४ सप्टेंबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|SA}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|AUS}}
| [३] || २–१ [३] || {{n/a}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#वेस्ट इंडीजचा भारत दौरा |२७ सप्टेंबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|IND}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|WIN}}
| {{n/a}} || २–१ [३] || [५]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#बांगलादेश वि अफगाणिस्तान युएईमध्ये|९ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{flagicon|UAE}} {{cr|AFG|२०१३}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|BAN}}
| ०–० [१] || {{n/a}} || {{n/a}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#श्रीलंकेचा पाकिस्तान दौरा |९ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|PAK}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|SRI}}
| [२] || {{n/a}} || २–१ [३]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#भारताचा न्यू झीलंड दौरा|२२ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|NZ}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|IND}}
| [२] || [५] || २–२ [५]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#आयर्लंडचा नामिबिया दौरा |२२ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|NAM}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|IRE}}
| {{n/a}} || [२] || {{n/a}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#झिम्बाब्वे वि अफगाणिस्तान युएईमध्ये |२७ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{flagicon|UAE}} {{cr|AFG|२०१३}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|ZIM}}
| [२] || {{n/a}} || [३]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#वेस्ट इंडीजचा बांगलादेश दौरा |२८ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|BAN}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|WIN}}
| [२] || {{n/a}} || {{n/a}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#इंग्लंडचा ऑस्ट्रेलिया दौरा|१३ नोव्हेंबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|AUS}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|ENG}}
| [१] || [३] || [५]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#बांगलादेशचा दक्षिण आफ्रिका दौरा|१५ नोव्हेंबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|SA}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|BAN}}
| [२] || [३] || [३]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#न्यू झीलंडचा ऑस्ट्रेलिया दौरा|९ डिसेंबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|AUS}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|NZ}}
| [४] || {{n/a}} || {{n/a}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#श्रीलंकेचा भारत दौरा|१३ डिसेंबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|IND}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|SL}}
| {{n/a}}|| [३] || [३]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#इंग्लंडचा दक्षिण आफ्रिका दौरा |१७ डिसेंबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|SA}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|ENG}}
| [३] || [३] || {{n/a}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#झिम्बाब्वेचा भारत दौरा|३ जानेवारी २०२७]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|IND}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|ZIM}}
| {{n/a}} || [३] || {{n/a}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#श्रीलंकेचा न्यू झीलंड दौरा|१६ जानेवारी २०२७]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|NZ}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|SL}}
| [२] || [३] || [३]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#ऑस्ट्रेलियाचा भारत दौरा|२१ जानेवारी २०२७]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|IND}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|AUS}}
| [५] || {{n/a}} || {{n/a}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#अफगाणिस्तानचा वेस्ट इंडीज दौरा|फेब्रुवारी २०२७]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|WIN}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|AFG|२०१३}}
| [१] || [३] || [३]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#इंग्लंडचा बांगलादेश दौरा|फेब्रुवारी २०२७]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|BAN}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|ENG}}
| [२] || {{n/a}} || {{n/a}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#दक्षिण आफ्रिकेचा श्रीलंका दौरा| फेब्रुवारी २०२७]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|SL}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|SA}}
| [२] || {{n/a}} || {{n/a}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#आयर्लंड वि अफगाणिस्तान युएई मध्ये|मार्च २०२७]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|AFG|२०१३}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|IRE}}
| [१] || [३] || [३]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#न्यू झीलंडचा पाकिस्तान दौरा| मार्च २०२७]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|PAK}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|NZ}}
| [२] || {{n/a}} || {{n/a}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#बांगलादेशचा नेपाळ दौरा |२६ मार्च २०२७]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|NEP}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|BAN}}
| {{n/a}} || {{n/a}} || [३]
|-
! colspan=6 | आंतरराष्ट्रीय स्पर्धा
|-
! आरंभ दिनांक
! colspan=4 | स्पर्धा
! विजेते
|- style=&quot;text-align:left&quot;
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#२०२६ अमेरिका तिरंगी मालिका (२२वी फेरी)|५ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; colspan=4 | {{flagicon|USA}} [[२०२६ अमेरिका तिरंगी मालिका|२०२६ अमेरिका तिरंगी मालिका (२२वी फेरी)]]
| {{n/a}}
|- style=&quot;text-align:left&quot;
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#२०२६ ओमान तिरंगी मालिका (२३वी फेरी)|९ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; colspan=4 | {{flagicon|OMN}} [[२०२६ ओमान तिरंगी मालिका |२०२६ ओमान तिरंगी मालिका (२३वी फेरी)]]
| {{n/a}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#२०२६ अफगाणिस्तान तिरंगी मालिका|१७ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; colspan=4 |{{flagicon|UAE}} {{cricon|AFG|२०१३}} [[२०२६ अफगाणिस्तान तिरंगी मालिका]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{Cr|AFG|२०१३}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#२०२६ पाकिस्तान तिरंगी मालिका |१८ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; colspan=4 | {{flagicon|PAK}} [[२०२६ पाकिस्तान तिरंगी मालिका]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | 
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#२०२६ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग अ (केन्या) |२१ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; colspan=4 | {{flagicon|KEN}} [[२०२६ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग अ (केन्या)|२०२६ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग अ]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | 
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#२०२६ संयुक्त अरब अमिराती तिरंगी मालिका (२४वी फेरी)|२५ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; colspan=4 | {{flagicon|UAE}} [[२०२६ संयुक्त अरब अमिराती तिरंगी मालिका (२४वी फेरी)|२०२६ संयुक्त अरब अमिराती तिरंगी मालिका]]
| {{n/a}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#२०२७ क्रिकेट विश्वचषक पात्रता|२२ फेब्रुवारी २०२७]]
| style=&quot;text-align:left&quot; colspan=4 | {{flagicon|RSA}} {{flagicon|NAM}} [[२०२७ क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | 
|}

=== महिलांचे कार्यक्रम ===
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; white-space:nowrap&quot;
! colspan=&quot;6&quot; |महिला आंतरराष्ट्रीय दौरे
|-
! rowspan=&quot;2&quot; |आरंभ दिनांक
! rowspan=&quot;2&quot; |यजमान संघ
! rowspan=&quot;2&quot; |पाहुणा संघ
! colspan=&quot;3&quot; |निकाल [सामने]
|-
! width=80 | [[महिला कसोटी क्रिकेट| म. कसोटी]]
! width=80 | [[महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय|म.आं.ए.दि.]]
! width=80 | [[महिला आंतरराष्ट्रीय टी२०|म.आं.टी२०]]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#वेस्ट इंडीज महिलांचा झिम्बाब्वे दौरा |२४ सप्टेंबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{crw|ZIM}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{crw|WIN}}
| {{n/a}} || १–२ [३] || ०–३ [३]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#बांगलादेश महिलांचा ऑस्ट्रेलिया दौरा|९ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{crw|AUS}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{crw|BAN}}
| {{n/a}} || ३–० [३] || {{n/a}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#झिम्बाब्वे महिलांचा भारत दौरा |१६ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{crw|IND}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{crw|ZIM}}
| {{n/a}} || ३–० [३] || ३–० [३]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#न्यू झीलंड महिलांचा ऑस्ट्रेलिया दौरा |१८ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{crw|AUS}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{crw|NZL}}
| {{n/a}} || [३] || २–० [३] 
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#भारतीय महिलांचा दक्षिण आफ्रिका दौरा |९ डिसेंबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{crw|RSA}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{crw|IND}}
| [१] || [३] || [३]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#बांगलादेश महिलांचा न्यू झीलंड दौरा |१० डिसेंबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{crw|NZ}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{crw|BAN}}
| {{n/a}} || [३] || [३]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#ऑस्ट्रेलिया महिलांचा दक्षिण आफ्रिका दौरा |१८ मार्च २०२७]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{crw|RSA}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{crw|AUS}}
| [१] || [३] || [३] 
|-
! scope=colgroup colspan=6 | आंतरराष्ट्रीय स्पर्धा
|-
! scope=col | आरंभ दिनांक
! scope=colgroup colspan=4 | स्पर्धा
! scope=col | विजेते
|- 
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#२०२७ महिला चॅम्पियन्स चषक|१४ फेब्रुवारी २०२७]]
| style=&quot;text-align:left&quot; colspan=4 | {{nobr|{{flagicon|IND}} [[२०२७ आयसीसी महिला चॅम्पियन्स चषक |२०२७ महिला चॅम्पियन्स चषक]]}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | 
|}

==सप्टेंबर==
===वेस्ट इंडीज महिलांचा झिम्बाब्वे दौरा===
{{main| वेस्ट इंडीज महिला क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२६-२७}}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! colspan=&quot;4&quot; | {{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554975.html म.आं.ए.दि. १५६५] || २४ सप्टेंबर || [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|WIN}} ९९ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554976.html म.आं.ए.दि. १५६६] || २७ सप्टेंबर || [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|ZIM}} ४ गडी राखून
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554977.html म.आं.ए.दि. १५६७] || ३० सप्टेंबर|| [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|WIN}} ९१ धावांनी
|-
! colspan=&quot;4&quot;| म.आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554978.html म.आं.टी२० ३०२९] || ३ ऑक्टोबर|| [[ताकशिंगा क्रिकेट क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|WIN}} ८ गडी राखून 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554979.html म.आं.टी२० ३०३०] || ५ ऑक्टोबर || [[ताकशिंगा क्रिकेट क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|WIN}} ८ गडी राखून 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554980.html म.आं.टी२० ३०३१] || ७ ऑक्टोबर || [[ताकशिंगा क्रिकेट क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|WIN}} ८ गडी राखून 
|}

===ऑस्ट्रेलियाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा===
{{main|ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २०२६-२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;4&quot;| आं.ए.दि. मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525655.html आं.ए.दि. ५०१७] || २४ सप्टेंबर || [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान]], [[डर्बन]] || {{cr|SA}} ६७ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525656.html आं.ए.दि. ५०१९] || २७ सप्टेंबर || [[वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|SA}} ३२ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525657.html आं.ए.दि. ५०२३] || ३० सप्टेंबर|| [[जे बी मार्क्स ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{cr|AUS}} ४५ धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]])
|-
! colspan=&quot;4&quot;| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525659.html कसोटी २६३७] || ९–१३ ऑक्टोबर|| [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान]], [[डर्बन]] || {{cr|AUS}} २१४ धावांनी 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525660.html कसोटी २६३८] || १८–२२ ऑक्टोबर|| [[सेंट जॉर्ज पार्क क्रिकेट मैदान]], [[गेबेर्हा]] || {{cr|SA}} १ डाव आणि ३१ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525661.html कसोटी २६३९] || २७–३१ऑक्टोबर|| [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान]], [[केप टाउन]] || 
|}

===वेस्ट इंडीजचा भारत दौरा===
{{main| वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२६-२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;4&quot;| आं.ए.दि. मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529227.html आं.ए.दि. ५०२०] || २७ सप्टेंबर || [[ग्रीनफील्ड आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम]], [[तिरुवनंतपुरम]] || {{cr|IND}} ८ गडी राखून 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529228.html आं.ए.दि. ५०२२] || ३० सप्टेंबर|| [[आसाम क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[गुवाहाटी]] || {{cr|IND}} ८ गडी राखून
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529229.html आं.ए.दि. ५०२४] || ३ ऑक्टोबर|| [[महाराजा यादवेंद्र सिंग आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[मुल्लनपूर गरीबदास|मुल्लनपूर]] ||{{cr|WIN}} ५ गडी राखून
|-
! colspan=&quot;4&quot;| आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529230.html आं.टी२० ४१६६] || ६ ऑक्टोबर|| [[इकाना क्रिकेट स्टेडियम]], [[लखनौ]] ||{{cr|IND}} ८ गडी राखून
|-    
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529231.html आं.टी२० ४१७९] || ९ ऑक्टोबर|| [[जेएससीए आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम संकुल]], [[रांची]] ||{{cr|WIN}} ६ गडी राखून
|-    
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529232.html आं.टी२० ४१८७] || ११ ऑक्टोबर|| [[होळकर स्टेडियम]], [[इंदूर]] ||{{cr|IND}} १४ धावांनी
|-    
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529233.html आं.टी२० ४२०२] || १४ ऑक्टोबर|| [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] ||{{cr|WIN}} २४ धावांनी
|-    
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529234.html आं.टी२० ४२०३] || १७ ऑक्टोबर|| [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] ||अनिर्णित
|}

==ऑक्टोबर==
===२०२६ अमेरिका तिरंगी मालिका (२२वी फेरी)===
{{main|२०२६ अमेरिका तिरंगी मालिका}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;6&quot; | [[२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] – तिरंगी मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! संघ १
! संघ २
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554409.html आं.ए.दि. ५०२५] || ३ ऑक्टोबर|| {{cr|NAM}} || {{cr|UAE}} || [[ग्रँड प्रेरी स्टेडियम]], [[ग्रँड प्रेरी]] ||अनिर्णित
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554410.html आं.ए.दि. ५०२६] || ५ ऑक्टोबर|| {{cr|USA}} || {{cr|UAE}} || [[ग्रँड प्रेरी स्टेडियम]], [[ग्रँड प्रेरी]] ||{{cr|USA}} ६ गडी राखून
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554411.html आं.ए.दि. ५०२७] || ७ ऑक्टोबर|| {{cr|USA}} || {{cr|NAM}} || [[ग्रँड प्रेरी स्टेडियम]], [[ग्रँड प्रेरी]] ||{{cr|USA}} ४ गडी राखून
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554412.html आं.ए.दि. ५०२९] || ९ ऑक्टोबर|| {{cr|NAM}} || {{cr|UAE}} || [[ग्रँड प्रेरी स्टेडियम]], [[ग्रँड प्रेरी]] ||{{cr|NAM}} ८ गडी राखून
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554413.html आं.ए.दि. ५०३१] || ११ ऑक्टोबर|| {{cr|USA}} || {{cr|UAE}} || [[ग्रँड प्रेरी स्टेडियम]], [[ग्रँड प्रेरी]] ||{{cr|USA}} ५ गडी राखून
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554414.html आं.ए.दि. ५०३३] || १३ ऑक्टोबर|| {{cr|USA}} || {{cr|NAM}} || [[ग्रँड प्रेरी स्टेडियम]], [[ग्रँड प्रेरी]] ||{{cr|NAM}} ६ धावांनी
|}

===बांगलादेश महिलांचा ऑस्ट्रेलिया दौरा===
{{main| बांगलादेश महिला क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रेलिया दौरा, २०२६–२७}}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! colspan=&quot;4&quot;| {{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528716.html म.आं.ए.दि. १५६८] || ९ ऑक्टोबर|| [[ॲलन बॉर्डर फिल्ड]], [[ब्रिस्बेन]] || {{crw|AUS}} ७ गडी राखून 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528717.html म.आं.ए.दि. १५६९] || ११ ऑक्टोबर|| [[ॲलन बॉर्डर फिल्ड]], [[ब्रिस्बेन]] || {{crw|AUS}} ९ गडी राखून 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528718.html म.आं.ए.दि. १५७०] || १४ ऑक्टोबर|| [[ॲलन बॉर्डर फिल्ड]], [[ब्रिस्बेन]] || {{crw|AUS}} ८ गडी राखून 
|}

===बांगलादेश वि अफगाणिस्तान युएईमध्ये===
{{main| अफगाणिस्तान वि बांगलादेश क्रिकेट संघ युएईमध्ये, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;4&quot; | एकमेव कसोटी
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555116.html कसोटी २९३६] || ९–१३ ऑक्टोबर|| [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबु धाबी]]||सामना अनिर्णित 
|}

===२०२६ ओमान तिरंगी मालिका (२३वी फेरी)===
{{main|२०२६ ओमान तिरंगी मालिका}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;6&quot; | [[२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] – तिरंगी मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! संघ १
! संघ २
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554415.html आं.ए.दि. ५०२८] || ९ ऑक्टोबर|| {{cr|OMN}} || {{cr|CAN}} || [[अल अमारत क्रिकेट स्टेडियम|ओमान क्रिकेट अकादमी मैदान टर्फ १]], [[अल अमरात]] ||{{cr|OMN}} ४१ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554416.html आं.ए.दि. ५०३०] || ११ ऑक्टोबर|| {{cr|CAN}} || {{cr|NEP}} || [[अल अमारत क्रिकेट स्टेडियम|ओमान क्रिकेट अकादमी मैदान टर्फ १]], [[अल अमरात]] ||{{cr|NEP}} २४ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554417.html आं.ए.दि. ५०३२] || १३ ऑक्टोबर|| {{cr|OMN}} || {{cr|NEP}} || [[अल अमारत क्रिकेट स्टेडियम|ओमान क्रिकेट अकादमी मैदान टर्फ १]], [[अल अमरात]] ||{{cr|NEP}} ११३ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554418.html आं.ए.दि. ५०३४] || १५ ऑक्टोबर|| {{cr|OMN}} || {{cr|CAN}} || [[अल अमारत क्रिकेट स्टेडियम|ओमान क्रिकेट अकादमी मैदान टर्फ १]], [[अल अमरात]] ||{{cr|CAN}} ५८ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554419.html आं.ए.दि. ५०३५] || १७ ऑक्टोबर|| {{cr|CAN}} || {{cr|NEP}} || [[अल अमारत क्रिकेट स्टेडियम|ओमान क्रिकेट अकादमी मैदान टर्फ १]], [[अल अमरात]] ||{{cr|CAN}} २४ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554420.html आं.ए.दि. ५०३८] || १९ ऑक्टोबर|| {{cr|OMN}} || {{cr|NEP}} || [[अल अमारत क्रिकेट स्टेडियम|ओमान क्रिकेट अकादमी मैदान टर्फ १]], [[अल अमरात]] ||{{cr|NEP}} १० धावांनी
|}

===श्रीलंकेचा पाकिस्तान दौरा===
{{main| श्रीलंका क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०२६–२७}}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;4&quot;| आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550708.html आं.टी२० ४१८०] || ९ ऑक्टोबर|| [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] ||{{cr|PAK}} ४ गडी राखून
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550709.html आं.टी२० ४१८८] || ११ ऑक्टोबर|| [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] ||{{cr|PAK}} ८२ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550710.html आं.टी२० ४१९५] || १३ ऑक्टोबर|| [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] ||{{cr|SL}} ८ गडी राखून
|-
! colspan=&quot;4&quot;| [[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] — कसोटी मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550711.html १ली कसोटी] || ९–१३ नोव्हेंबर || [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] ||
|-    
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550712.html २री कसोटी] || १७–२१ नोव्हेंबर || [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] ||
|}

===झिम्बाब्वे महिलांचा भारत दौरा===
{{main| झिम्बाब्वे महिला क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२६–२७}}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! colspan=&quot;4&quot;| म.आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1535652.html म.आं.टी२० ३०३६] || १६ ऑक्टोबर|| [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || {{Crw|IND}} ४ गडी राखून 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1535653.html म.आं.टी२० ३०४२] || १८ ऑक्टोबर|| [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || {{Crw|IND}} ९ गडी राखून 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1535654.html म.आं.टी२० ३०४४] || २० ऑक्टोबर|| [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || {{Crw|IND}} ९२ धावांनी 
|-
! colspan=&quot;4&quot; | {{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1535655.html म.आं.ए.दि. १५९१] || २३ ऑक्टोबर|| [[बडोदा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[वडोदरा]] || {{Crw|IND}} ९ गडी राखून
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1535656.html म.आं.ए.दि. १५९२] || २५ ऑक्टोबर|| [[बडोदा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[वडोदरा]] || {{Crw|IND}} १२१ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1535657.html म.आं.ए.दि. १५९३] || २८ ऑक्टोबर|| [[बडोदा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[वडोदरा]] || {{Crw|IND}} ८ गडी राखून 
|}

===२०२६ अफगाणिस्तान तिरंगी मालिका===
{{main|२०२६ अफगाणिस्तान तिरंगी मालिका}}

{{#section: २०२६ अफगाणिस्तान तिरंगी मालिका |PTS}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;6&quot; |साखळी सामने
|-
! क्र.
! दिनांक
! संघ १
! संघ २
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555117.html आं.ए.दि. ५०३६] || १७ ऑक्टोबर|| {{cr|BAN}} || {{cr|ZIM}} ||  [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबु धाबी]]||{{cr|ZIM}} ९९ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555118.html आं.ए.दि. ५०३९] || १९ ऑक्टोबर|| {{cr|AFG|२०१३|२०१३}} || {{cr|ZIM}} ||  [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबु धाबी]]||{{cr|AFG|२०१३}} १५८ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555119.html आं.ए.दि. ५०४१] || २१ ऑक्टोबर|| {{cr|AFG|२०१३|२०१३}} || {{cr|BAN}} ||  [[शारजा क्रिकेट स्टेडियम]], [[शारजा]]||{{cr|AFG|२०१३}} ७ गडी राखून
|-
! colspan=&quot;6&quot; |अंतिम सामना
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1556871.html आं.ए.दि. ५०४३]|| २३ ऑक्टोबर|| {{cr|AFG|२०१३|२०१३}}|| {{cr|ZIM}}||  [[शारजा क्रिकेट स्टेडियम]], [[शारजा]]||{{cr|AFG|२०१३}} ७ गडी राखून
|}

===२०२६ पाकिस्तान तिरंगी मालिका===
{{main|२०२६ पाकिस्तान तिरंगी मालिका}}
{{#section: २०२६ पाकिस्तान तिरंगी मालिका|PTS}}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;6&quot; | साखळी सामने
|-
! क्र.
! दिनांक
! संघ १
! संघ २
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550713.html आं.ए.दि. ५०३७] || १८ ऑक्टोबर|| {{cr|PAK}} || {{cr|SL}} || [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] ||{{cr|PAK}} ३७ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550714.html आं.ए.दि. ५०४०] || २० ऑक्टोबर|| {{cr|PAK}} || {{cr|ENG}} || [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] ||{{cr|PAK}} ८७ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550715.html आं.ए.दि. ५०४२] || २२ ऑक्टोबर|| {{cr|ENG}} || {{cr|SL}} || [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] ||{{Cr|SRI}} २ गडी राखून
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550716.html आं.ए.दि. ५०४४] || २५ ऑक्टोबर|| {{cr|PAK}} || {{cr|ENG}} || [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] ||{{cr|PAK}} १ गडी राखून
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550717.html आं.ए.दि. ५०४५] || २७ ऑक्टोबर|| {{cr|PAK}} || {{cr|SL}} || [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{Cr|SRI}} ८ गडी राखून
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550718.html आं.ए.दि. ५०४६] || २९ ऑक्टोबर|| {{cr|ENG}} || {{cr|SL}} || [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{cr|ENG}} ५५ धावांनी 
|-
! colspan=&quot;6&quot; |अंतिम सामना
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550719.html आं.ए.दि. ५०४७] || ३१ ऑक्टोबर|| {{cr|PAK}} || {{cr|SL}} || [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || 
|}

===न्यू झीलंड महिलांचा ऑस्ट्रेलिया दौरा===
{{main| न्यू झीलंड महिला क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रेलिया दौरा, २०२६–२७}}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! colspan=&quot;4&quot; | म.आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528722.html म.आं.टी२० ३०४०] || १८ ऑक्टोबर|| [[नॉर्थ सिडनी ओव्हल]], [[सिडनी]] || {{Crw|AUS}} २ गडी राखून 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528723.html म.आं.टी२० ३०४३] || २० ऑक्टोबर|| [[नॉर्थ सिडनी ओव्हल]], [[सिडनी]] || {{Crw|AUS}} ४० धावांनी 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528724.html म.आं.टी२० ३०४५] || २२ ऑक्टोबर|| [[नॉर्थ सिडनी ओव्हल]], [[सिडनी]] ||अनिर्णित
|-
! colspan=&quot;4&quot;| {{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528725.html १ला म.आं.ए.दि.] || ६ मार्च || [[मानुका ओव्हल]], [[कॅनबेरा]] || 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528726.html २रा म.आं.ए.दि.] || ८ मार्च || [[जंक्शन ओव्हल|सिटीपॉवर सेंटर]], [[मेलबर्न]] || 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528727.html ३रा म.आं.ए.दि.] || १० मार्च || [[जंक्शन ओव्हल|सिटीपॉवर सेंटर]], [[मेलबर्न]] ||  
|}
===२०२६ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग अ (केनिया)===
{{main|२०२६ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग अ (केनिया)}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;7&quot; |[[२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग]] – लिस्ट अ मालिका
|-
!क्र.
!दिनांक
!संघ १
!संघ २
!ठिकाण
!निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559440.html १ला सामना]|| २१ ऑक्टोबर || {{cr|KEN}} || {{cr|DEN}} || [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]|| {{cr|KEN}} १०३ धावांनी
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559441.html २रा सामना]|| २२ ऑक्टोबर || {{cr|JER}} || {{cr|PNG}} || [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]||{{cr|JER}} १७२ धावांनी
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559442.html ३रा सामना]|| २२ ऑक्टोबर || {{cr|KUW}} || {{cr|QAT}} || [[रुआरका क्रीडा क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]||{{cr|QAT}} ५ गडी राखून 
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559443.html ४था सामना]|| २४ ऑक्टोबर || {{cr|DEN}} || {{cr|KUW}} || [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]||{{cr|DEN}} १०२ धावांनी
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559444.html ५वा सामना]|| २४ ऑक्टोबर || {{cr|KEN}} || {{cr|QAT}} || [[रुआरका क्रीडा क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]||{{cr|QAT}} ४ धावांनी
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559445.html ६वा सामना]|| २५ ऑक्टोबर || {{cr|KEN}} || {{cr|JER}} || [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]||{{cr|JER}} १२३ धावांनी
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559446.html ७वा सामना]|| २५ ऑक्टोबर || {{cr|DEN}} || {{cr|PNG}} || [[रुआरका क्रीडा क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]||{{cr|PNG}} ४ गडी राखून 
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559447.html ८वा सामना]|| २७ ऑक्टोबर || {{cr|PNG}} || {{cr|QAT}} || [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]|| {{cr|QAT}} ९ गडी राखून
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559448.html ९वा सामना]|| २७ ऑक्टोबर || {{cr|KUW}} || {{cr|JER}} || [[रुआरका क्रीडा क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]|| {{cr|KUW}} ७ गडी राखून 
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559449.html १०वा सामना]|| २८ ऑक्टोबर || {{cr|DEN}} || {{cr|QAT}} || [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]||{{cr|DEN}} ५२ धावांनी
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559450.html ११वा सामना]|| २८ ऑक्टोबर || {{cr|KEN}} || {{cr|KUW}} || [[रुआरका क्रीडा क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]||{{cr|KUW}} १५० धावांनी
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/15594451.html १२वा सामना]|| ३० ऑक्टोबर || {{cr|KUW}} || {{cr|PNG}} || [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]||{{cr|KUW}} १० गडी राखून
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559452.html १३वा सामना]|| ३० ऑक्टोबर || {{cr|DEN}} || {{cr|JER}} || [[रुआरका क्रीडा क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]||{{cr|JER}} ७२ धावांनी
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559453.html १४वा सामना]|| ३१ ऑक्टोबर || {{cr|KEN}} || {{cr|PNG}} || [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]||
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559454.html १५वा सामना]|| ३१ ऑक्टोबर || {{cr|JER}} || {{cr|QAT}} || [[रुआरका क्रीडा क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]||
|}

===भारताचा न्यू झीलंड दौरा ===

{{main|भारतीय क्रिकेट संघाचा न्यू झीलंड दौरा, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;4&quot; | आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539432.html आं.टी२० ४२१०] || २२ ऑक्टोबर|| [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] ||{{Cr|IND}} ४ गडी राखून
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539433.html आं.टी२० ४२१४] || २४ ऑक्टोबर|| [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] ||{{Cr|IND}} ४ गडी राखून
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539434.html आं.टी२० ४२२१] || २७ ऑक्टोबर|| [[वेलिंग्टन स्थानिक स्टेडियम]], [[वेलिंग्टन]] || {{Cr|IND}} ६ गडी राखून
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539435.html आं.टी२० ४२२४] || ३० ऑक्टोबर|| [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{Cr|NZ}} ८७ धावांनी 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539436.html आं.टी२० ४२२५] || १ नोव्हेंबर || [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन]] ||
|-
! colspan=&quot;4&quot; | आं.ए.दि. मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539437.html आं.ए.दि. ५०५८] || ४ नोव्हेंबर || [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539438.html आं.ए.दि. ५०६०] || ७ नोव्हेंबर || [[वेलिंग्टन स्थानिक स्टेडियम]], [[वेलिंग्टन]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539439.html आं.ए.दि. ५०६१] || १० नोव्हेंबर || [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539440.html आं.ए.दि. ५०६२] || १३ नोव्हेंबर || [[बे ओव्हल]], [[तौरंगा]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539441.html आं.ए.दि. ५०६४] || १५ नोव्हेंबर || [[बे ओव्हल]], [[तौरंगा]] ||
|-
! colspan=&quot;4&quot;| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539442.html १ली कसोटी] || १९–२३ नोव्हेंबर || [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]]||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539443.html २री कसोटी] || २७ नोव्हेंबर–१ डिसेंबर || [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] ||
|}

===आयर्लंडचा नामिबिया दौरा===
{{main|आयर्लंड क्रिकेट संघाचा नामिबिया दौरा, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;4&quot; | आं.ए.दि. मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1558231.html आं.ए.दि. ५०४३] || २२ ऑक्टोबर|| [[नामिबिया क्रिकेट मैदान|हाय परफॉर्मन्स ओव्हल]], [[विंडहोक]]||{{Cr|IRE}} ५५ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1558232.html आं.ए.दि. ५०४५] || २४ ऑक्टोबर|| [[नामिबिया क्रिकेट मैदान|हाय परफॉर्मन्स ओव्हल]], [[विंडहोक]]|| {{Cr|NAM}} ३१ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1558233.html आं.ए.दि. ५०४९] || २७ ऑक्टोबर || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान|हाय परफॉर्मन्स ओव्हल]], [[विंडहोक]]||{{Cr|NAM}} ६३ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1558234.html आं.ए.दि. ५०५३] || ३० ऑक्टोबर || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान|हाय परफॉर्मन्स ओव्हल]], [[विंडहोक]]|| {{Cr|IRE}} १३० धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1558235.html आं.ए.दि. ५०५६] || १ नोव्हेंबर || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान|हाय परफॉर्मन्स ओव्हल]], [[विंडहोक]]||
|}

===२०२६ संयुक्त अरब अमिराती तिरंगी मालिका (२४वी फेरी)===
{{main|२०२६ संयुक्त अरब अमिराती तिरंगी मालिका}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;7&quot; |[[२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] – तिरंगी मालिका
|-
!क्र.
!दिनांक
!संघ १
!संघ २
!ठिकाण
!निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559563.html आं.ए.दि. ५०४६]|| २५ ऑक्टोबर || {{cr|UAE}} || {{cr|NED}} || [[आयसीसी अकादमी मैदान]], [[दुबई]]|| {{Cr|NED}} ३ गडी राखून
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559564.html आं.ए.दि. ५०४८]|| २७ ऑक्टोबर || {{cr|NED}} || {{cr|OMA}} || [[आयसीसी अकादमी मैदान]], [[दुबई]]|| {{Cr|NED}} १०६ धावांनी

|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559565.html आं.ए.दि. ५०५१]|| २९ ऑक्टोबर || {{cr|UAE}} || {{cr|OMA}} || [[आयसीसी अकादमी मैदान]], [[दुबई]]|| {{cr|UAE}} ४ गडी राखून
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559566.html आं.ए.दि. ५०५४]|| ३१ ऑक्टोबर || {{cr|UAE}} || {{cr|NED}} || [[आयसीसी अकादमी मैदान]], [[दुबई]]||
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559567.html आं.ए.दि. ५०५७]|| २ नोव्हेंबर || {{cr|NED}} || {{cr|OMA}} || [[आयसीसी अकादमी मैदान]], [[दुबई]]||
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559568.html आं.ए.दि. ५०५९]|| ४ नोव्हेंबर || {{cr|UAE}} || {{cr|OMA}} || [[आयसीसी अकादमी मैदान]], [[दुबई]]||
|}

===झिम्बाब्वे वि अफगाणिस्तान युएईमध्ये===
{{main|अफगाणिस्तान वि झिम्बाब्वे क्रिकेट संघ युएईमध्ये, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;4&quot; | आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555120.html आं.टी२० ४२२२] || २७ ऑक्टोबर|| [[शारजा क्रिकेट स्टेडियम]], [[शारजा]]|| {{Cr|AFG|२०१३}} ३७ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555121.html आं.टी२० ४२२३] || २९ ऑक्टोबर|| [[शारजा क्रिकेट स्टेडियम]], [[शारजा]]||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555122.html ३रा आं.टी२०] || १ नोव्हेंबर || [[शारजा क्रिकेट स्टेडियम]], [[शारजा]]||
|-
! colspan=&quot;4&quot;| कसोटी मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555123.html १ली कसोटी] || ५–९ नोव्हेंबर ||  [[शारजा क्रिकेट स्टेडियम]], [[शारजा]]||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555124.html २री कसोटी] || १३–१७ नोव्हेंबर ||  [[शारजा क्रिकेट स्टेडियम]], [[शारजा]]||
|}

===वेस्ट इंडीजचा बांगलादेश दौरा===
{{main|वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाचा बांगलादेश दौरा, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! colspan=&quot;4&quot;| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1553295.html कसोटी २६४०] || २८ ऑक्टोबर–१ नोव्हेंबर || [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1553296.html २री कसोटी] || ५–९ नोव्हेंबर || [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] ||
|}
==नोव्हेंबर==
=== इंग्लंडचा ऑस्ट्रेलिया दौरा===
{{Main|इंग्लंड क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रेलिया दौरा, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! colspan=&quot;4&quot;| आं.ए.दि. मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528703.html १ला आं.ए.दि.] || १३ नोव्हेंबर || [[पर्थ स्टेडियम]], [[पर्थ]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528704.html २रा आं.ए.दि.] || १५ नोव्हेंबर || [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528705.html ३रा आं.ए.दि.] || १८ नोव्हेंबर || [[बेलेराइव्ह ओव्हल]], [[होबार्ट]] ||
|-
! colspan=&quot;4&quot;| आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528706.html १ला आं.टी२०] || २१ नोव्हेंबर || [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528707.html २रा आं.टी२०] || २४ नोव्हेंबर || [[कॅरारा स्टेडियम]], [[गोल्ड कोस्ट]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528708.html ३रा आं.टी२०] || २७ नोव्हेंबर || [[द गब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528709.html ४था आं.टी२०] || २९ नोव्हेंबर || [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528710.html ५वा आं.टी२०] || २ डिसेंबर || [[मानुका ओव्हल]], [[कॅनबेरा]] ||
|-
! colspan=&quot;4&quot;| एकमेव कसोटी
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528715.html एकमेव कसोटी] || ११–१५ मार्च|| [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || 
|}

=== बांगलादेशचा दक्षिण आफ्रिका दौरा===
{{Main| बांगलादेश क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! colspan=&quot;4&quot;| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525662.html १ली कसोटी] || १५–१९ नोव्हेंबर || [[वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525663.html २री कसोटी] || २३–२७ नोव्हेंबर || [[सेंच्युरियन पार्क]], [[सेंच्युरियन]] ||
|-
! colspan=&quot;4&quot;| आं.ए.दि. मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525664.html १ला आं.ए.दि.] || १ डिसेंबर || [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525665.html २रा आं.ए.दि.] || ४ डिसेंबर || [[सेंट जॉर्ज पार्क क्रिकेट मैदान]], [[गेबेर्हा]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525666.html ३रा आं.ए.दि.] || ७ डिसेंबर || [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान]], [[केप टाउन]] ||
|-
! colspan=&quot;4&quot;| आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525667.html १ला आं.टी२०] || १० डिसेंबर || [[डि बीयर्स डायमंड ओव्हल]], [[किंबर्ले (नॉदर्न केप)|किंबर्ले]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525668.html २रा आं.टी२०] || १२ डिसेंबर || [[विलोमूर पार्क]], [[बेनोनी]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525669.html ३रा आं.टी२०] || १३ डिसेंबर || [[सेंच्युरियन पार्क]], [[सेंच्युरियन]] ||
|}
==डिसेंबर==
===न्यू झीलंडचा ऑस्ट्रेलिया दौरा===
{{main| न्यू झीलंड क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रेलिया दौरा, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! colspan=&quot;4&quot;| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528711.html १ली कसोटी] || ९–१३ डिसेंबर || [[पर्थ स्टेडियम]], [[पर्थ]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528712.html २री कसोटी] || १७–२१ डिसेंबर || [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528713.html ३री कसोटी] || २६–३० डिसेंबर || [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528714.html ४थी कसोटी] || ४–८ जानेवारी|| [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] ||
|}

===भारतीय महिलांचा दक्षिण आफ्रिका दौरा===
{{main| भारतीय महिला क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २०२६–२७}}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! colspan=&quot;4&quot;| महिला कसोटी सामना
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| एकमेव महिला कसोटी|| ९–१२ डिसेंबर || [[सेंट जॉर्ज पार्क क्रिकेट मैदान]], [[गेबेर्हा]] ||
|-
! colspan=&quot;4&quot;| {{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
|१ला म.आं.ए.दि. || १६ डिसेंबर || [[बोलँड पार्क]], [[पार्ल]] || 
|-
|२रा म.आं.ए.दि. || १९ डिसेंबर || [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान]], [[केप टाउन]] || 
|-
|३रा म.आं.ए.दि. || २२ डिसेंबर || [[मँगाँग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] || 
|-
! colspan=&quot;4&quot;| म.आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| १ला म.आं.टी२० || २६ डिसेंबर || [[विलोमूर पार्क]], [[बेनोनी]] || 
|-
|२रा म.आं.टी२०|| २९ डिसेंबर || [[जे बी मार्क्स ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || 
|-
|३रा म.आं.टी२०|| ३० डिसेंबर || [[जे बी मार्क्स ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || 
|-
|}

===बांगलादेश महिलांचा न्यू झीलंड दौरा===
{{main| बांगलादेश महिला क्रिकेट संघाचा न्यू झीलंड दौरा, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;4&quot; | म.आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| १ला म.आं.टी२० || १० डिसेंबर || [[सॅक्स्टन ओव्हल]], [[नेल्सन (न्यू झीलंड) | नेल्सन]] ||
|-
| २रा म.आं.टी२० || १२ डिसेंबर || [[सॅक्स्टन ओव्हल]], [[नेल्सन (न्यू झीलंड) | नेल्सन]] ||
|-
| ३रा म.आं.टी२० || १५ डिसेंबर || [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] ||
|-
! colspan=&quot;4&quot; | म.आं.ए.दि. मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| १ला म.आं.ए.दि. || १८ डिसेंबर || [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] ||
|-
| २रा म.आं.ए.दि. || २१ डिसेंबर || [[बे ओव्हल]], [[तौरंगा]] ||
|-
| ३रा म.आं.ए.दि. || २३ डिसेंबर || [[बे ओव्हल]], [[तौरंगा]] ||
|}

===श्रीलंकेचा भारत दौरा===
{{main| श्रीलंका क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;4&quot;| आं.ए.दि. मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529235.html १ला आं.ए.दि.] || १३ डिसेंबर || [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[नवी दिल्ली]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529236.html २रा आं.ए.दि.] || १६ डिसेंबर || [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529237.html ३रा आं.ए.दि.] || १९ डिसेंबर || [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] ||
|-
! colspan=&quot;4&quot;| आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529238.html १ला आं.टी२०] || २२ डिसेंबर || [[निरंजन शाह स्टेडियम]], [[राजकोट]] ||
|-    
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529239.html २रा आं.टी२०] || २४ डिसेंबर || [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] ||
|-    
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529240.html ३रा आं.टी२०] || २७ डिसेंबर || [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[पुणे]] ||
|}

===इंग्लंडचा दक्षिण आफ्रिका दौरा===
{{main| इंग्लंड क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २०२६–२७}}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! colspan=&quot;4&quot;| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525671.html १ली कसोटी] || १७–२१ डिसेंबर || [[वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525672.html २री कसोटी] || २६–३० डिसेंबर || [[सेंच्युरियन पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525673.html ३री कसोटी] || ३–७ जानेवारी || [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान]], [[केप टाउन]] || 
|-
! colspan=&quot;4&quot;| आं.ए.दि. मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525674.html १ला आं.ए.दि.] || १० जानेवारी || [[बोलँड पार्क]], [[पार्ल]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525675.html २रा आं.ए.दि.] || १३ जानेवारी || [[मँगाँग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525676.html ३रा आं.ए.दि.] || १५ जानेवारी || [[मँगाँग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] ||
|}
==जानेवारी==
===झिम्बाब्वेचा भारत दौरा ===
{{main|झिम्बाब्वे क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;4&quot;| आं.ए.दि. मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529241.html १ला आं.ए.दि.] || ३ जानेवारी || [[इडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529242.html २रा आं.ए.दि.] || ६ जानेवारी || [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529243.html ३रा आं.ए.दि.] || ९ जानेवारी || [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] ||
|}

===श्रीलंकेचा न्यू झीलंड दौरा===
{{main| श्रीलंका क्रिकेट संघाचा न्यू झीलंड दौरा, २०२६–२७}}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;4&quot; | आं.ए.दि. मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539444.html १ला आं.ए.दि.] || १६ जानेवारी || [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539445.html २रा आं.ए.दि.] || १९ जानेवारी || [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539446.html ३रा आं.ए.दि.] || २२ जानेवारी || [[ओटागो विद्यापीठ ओव्हल]], [[ड्युनेडिन]] ||
|-
! colspan=&quot;4&quot; | आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539447.html १ला आं.टी२०] || २६ जानेवारी || [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539448.html २रा आं.टी२०] || २९ जानेवारी || [[सॅक्स्टन ओव्हल]], [[नेल्सन (न्यू झीलंड) | नेल्सन]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539449.html ३रा आं.टी२०] || ३१ जानेवारी || [[सॅक्स्टन ओव्हल]], [[नेल्सन (न्यू झीलंड) | नेल्सन]] ||
|-
! colspan=&quot;4&quot;| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539450.html १ली कसोटी] || 4–8 फेब्रुवारी || [[बे ओव्हल]], [[तौरंगा]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539451.html २री कसोटी] || 12–16 फेब्रुवारी || [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन]] ||
|}

===ऑस्ट्रेलियाचा भारत दौरा===
{{main| ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;4&quot;| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529244.html १ली कसोटी] || २१–२५ जानेवारी || [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[नागपूर]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529245.html २री कसोटी] || २९ जानेवारी–२ फेब्रुवारी || [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529246.html ३री कसोटी] || ११–१५ फेब्रुवारी || [[आसाम क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[गुवाहाटी]] ||
|-    
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529247.html ४थी कसोटी] || १९–२३ फेब्रुवारी || [[जेएससीए आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम संकुल]], [[रांची]] ||
|-    
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529248.html ५वी कसोटी] || २७ फेब्रुवारी–३ मार्च|| [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] ||
|}
==फेब्रुवारी==
===इंग्लंडचा बांगलादेश दौरा===
{{main| इंग्लंड क्रिकेट संघाचा बांगलादेश दौरा, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! colspan=&quot;4&quot;| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| १ली कसोटी ||  ||  ||
|-
| २री कसोटी ||  ||  ||
|}

===दक्षिण आफ्रिकेचा श्रीलंका दौरा===
{{main| दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघाचा श्रीलंका दौरा, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! colspan=&quot;4&quot;| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| १ली कसोटी ||  ||  ||
|-
| २री कसोटी ||  ||  ||
|}

===२०२७ महिला चॅम्पियन्स चषक ===
{{main|२०२७ महिला चॅम्पियन्स चषक }}

===२०२७ क्रिकेट विश्वचषक पात्रता===
{{main|२०२७ क्रिकेट विश्वचषक पात्रता}}
==मार्च==
===ऑस्ट्रेलिया महिलांचा दक्षिण आफ्रिका दौरा===
{{main| ऑस्ट्रेलिया महिला क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! colspan=&quot;4&quot;| म.आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| १ला म.आं.टी२० || १८ मार्च|| [[डि बीयर्स डायमंड ओव्हल]], [[किंबर्ले (नॉदर्न केप)|किंबर्ले]]||
|-
| २रा म.आं.टी२० || २१ मार्च || [[विलोमूर पार्क]], [[बेनोनी]]||
|-
|३रा म.आं.टी२० || २३ मार्च || [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]]
|
|-
! colspan=&quot;4&quot;| {{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| १ला म.आं.ए.दि. || २७ मार्च || [[सेंट जॉर्ज पार्क क्रिकेट मैदान]], [[गेबेर्हा]]||
|-
| २रा म.आं.ए.दि. || ३१ मार्च || [[बोलँड पार्क]], [[पार्ल]]||
|-
| ३रा म.आं.ए.दि. || ३ मार्च || [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान]], [[डर्बन]]||
|-
! colspan=&quot;4&quot;| महिला कसोटी सामना
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| एकमेव महिला कसोटी || ८–११ एप्रिल|| [[जे बी मार्क्स ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] ||
|}

===बांगलादेशचा नेपाळ दौरा ===
{{Main| बांगलादेश क्रिकेट संघाचा नेपाळ दौरा, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;4&quot; | आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| १ला म.आं.टी२० || २६ मार्च|| [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किर्तीपूर]] || 
|-
| २रा म.आं.टी२० || २८ मार्च || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किर्तीपूर]] || 
|-
| ३रा म.आं.टी२० || ३० मार्च || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किर्तीपूर]] || 
|}
==संदर्भयादी==
{{संदर्भयादी}}
{{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६–२७}}</text>
      <sha1>3s8z4jblh895lvqtga5pvxfacwi4mvu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728396</id>
      <parentid>2728395</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T04:58:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nitin.kunjir</username>
        <id>4684</id>
      </contributor>
      <comment>/* झिम्बाब्वे वि अफगाणिस्तान युएईमध्ये */</comment>
      <origin>2728396</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="85540" sha1="k8665kahupkudi39kzxi7xw8a45psze" xml:space="preserve">{{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट वर्षे|२०२६|२०२७}}
'''२०२६-२७ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट हंगाम''' सप्टेंबर २०२६ च्या उत्तरार्धापासून ते मार्च २०२७ पर्यंत चालणार आहे.&lt;ref&gt;{{Cite web |trans-title= पुरुषांचा २०२३ ते २०२७ भविष्यातील दौऱ्यांचा कार्यक्रम|title=Men's Future Tours Programme 2023 to 2027 |url=https://resources.pulse.icc-cricket.com/ICC/document/2022/08/17/9ecd5af8-4657-475f-ae1e-733b04f69750/Men-s-FTP-upto-2027.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20221110152130/https://resources.pulse.icc-cricket.com/ICC/document/2022/08/17/9ecd5af8-4657-475f-ae1e-733b04f69750/Men-s-FTP-upto-2027.pdf |archive-date=१० नोव्हेंबर २०२२ |access-date=३० सप्टेंबर २०२६|website=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/2747093 |trans-title=|title= २०२३-२०२७ पुरुषांचा भविष्यातील दौऱ्यांचा कार्यक्रम जाहीर | access-date=३० सप्टेंबर २०२६|work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]}}&lt;/ref&gt; या वेळापत्रकात [[कसोटी सामना|पुरुषांचे कसोटी]], [[आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय|पुरुषांचे आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय]] आणि [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|पुरुषांचे आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामने, तसेच [[महिला कसोटी क्रिकेट|महिलांचे कसोटी]], [[महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय|महिलांचे आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय]] आणि [[महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० |महिलांचे आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामने आणि इतर काही महत्त्वपूर्ण मालिकांचा समावेश असेल.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cricinfo.com/ci/engine/series/index.html |trans-title= हंगाम संग्रह |title=Season archive | access-date=३० सप्टेंबर २०२६|work=[[क्रिकइन्फो]]}}&lt;/ref&gt; येथे नमूद केलेल्या सामन्यांव्यतिरिक्त, या कालावधीत 'असोसिएट' (सहयोगी) देशांचा समावेश असलेल्या इतर अनेक आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिकाही खेळल्या जाणार आहेत.

पहिली वहिली [[२०२७ आयसीसी महिला चॅम्पियन्स चषक]] स्पर्धा भारतात फेब्रुवारी २०२७ मध्ये आयोजित करण्याचे नियोजित आहे.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/venues-dates-confirmed-for-inaugural-icc-women-s-champions-trophy |trans-title= पहिल्या महिला चॅम्पियन्स ट्रॉफीसाठी ठिकाणे निश्चित |title=Venues confirmed for first Women's Champions Trophy |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |date=२ सप्टेंबर २०२६ |access-date=३० सप्टेंबर २०२६}}&lt;/ref&gt; 

कसोटी क्रिकेटची १५० वर्षे साजरी करण्यासाठी, मार्च २०२७ मध्ये इंग्लंडविरुद्ध एक [[दिवस-रात्र क्रिकेट|दिवस-रात्र]] कसोटी सामना आयोजित करण्याचे यजमानपद ऑस्ट्रेलियाकडे आहे.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/australia-to-host-england-in-one-off-match-in-2027-to-celebrate-150-years-of-test-cricket |trans-title=कसोटी क्रिकेटच्या १५० वर्षांच्या पूर्ततेनिमित्त २०२७ मध्ये ऑस्ट्रेलिया इंग्लंडविरुद्ध एका विशेष सामन्याचे यजमानपद भूषवणार. |title=Australia to host England in one-off match in 2027 to celebrate 150 years of Test cricket |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |date=18 August 2024 |access-date=३० सप्टेंबर २०२६}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/131339/australia-england-to-play-one-off-match-at-mcg-for-150th-test-anniversary-in-2027 |trans-title=२०२७ मध्ये कसोटी क्रिकेटच्या १५० व्या वर्धापनदिनानिमित्त ऑस्ट्रेलिया आणि इंग्लंड यांच्यात एमसीजीवर एक विशेष कसोटी सामना खेळला जाणार.|title=Australia, England to play one-off match at MCG for 150th Test anniversary in 2027 |work=[[क्रिकबझ्झ]] |access-date=३० सप्टेंबर २०२६}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cricinfo.com/story/australia-england-150th-anniversary-test-in-2027-to-be-a-pink-ball-day-night-match-at-mcg-1476705 |trans-title= २०२७ मधील ऑस्ट्रेलिया-इंग्लंड यांच्यातील १५० व्या वर्धापन दिनाची कसोटी सामना 'पिंक-बॉल' दिवस-रात्र सामना असेल. |title=Australia-England 150th anniversary Test in 2027 will be a pink-ball day-night match |work=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=३० सप्टेंबर २०२६}}&lt;/ref&gt;
==मोसम आढावा==
=== पुरुषांचे कार्यक्रम===
{| class=&quot;wikitable ubsortable&quot; style=&quot;text-align:center; white-space:nowrap&quot;
! colspan=6 | आंतरराष्ट्रीय दौरे
|-
! rowspan=2 | आरंभ दिनांक
! rowspan=2 | यजमान संघ
! rowspan=2 | पाहुणा संघ
! colspan=3 | निकाल [सामने]
|-
! width=100 | [[कसोटी क्रिकेट|कसोटी]]
! width=100 | [[आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय| आं.ए.दि.]]
! width=100 | [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|आं.टी२०]]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#ऑस्ट्रेलियाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा |२४ सप्टेंबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|SA}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|AUS}}
| [३] || २–१ [३] || {{n/a}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#वेस्ट इंडीजचा भारत दौरा |२७ सप्टेंबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|IND}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|WIN}}
| {{n/a}} || २–१ [३] || [५]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#बांगलादेश वि अफगाणिस्तान युएईमध्ये|९ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{flagicon|UAE}} {{cr|AFG|२०१३}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|BAN}}
| ०–० [१] || {{n/a}} || {{n/a}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#श्रीलंकेचा पाकिस्तान दौरा |९ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|PAK}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|SRI}}
| [२] || {{n/a}} || २–१ [३]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#भारताचा न्यू झीलंड दौरा|२२ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|NZ}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|IND}}
| [२] || [५] || २–२ [५]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#आयर्लंडचा नामिबिया दौरा |२२ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|NAM}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|IRE}}
| {{n/a}} || [२] || {{n/a}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#झिम्बाब्वे वि अफगाणिस्तान युएईमध्ये |२७ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{flagicon|UAE}} {{cr|AFG|२०१३}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|ZIM}}
| [२] || {{n/a}} || [३]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#वेस्ट इंडीजचा बांगलादेश दौरा |२८ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|BAN}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|WIN}}
| [२] || {{n/a}} || {{n/a}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#इंग्लंडचा ऑस्ट्रेलिया दौरा|१३ नोव्हेंबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|AUS}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|ENG}}
| [१] || [३] || [५]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#बांगलादेशचा दक्षिण आफ्रिका दौरा|१५ नोव्हेंबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|SA}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|BAN}}
| [२] || [३] || [३]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#न्यू झीलंडचा ऑस्ट्रेलिया दौरा|९ डिसेंबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|AUS}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|NZ}}
| [४] || {{n/a}} || {{n/a}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#श्रीलंकेचा भारत दौरा|१३ डिसेंबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|IND}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|SL}}
| {{n/a}}|| [३] || [३]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#इंग्लंडचा दक्षिण आफ्रिका दौरा |१७ डिसेंबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|SA}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|ENG}}
| [३] || [३] || {{n/a}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#झिम्बाब्वेचा भारत दौरा|३ जानेवारी २०२७]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|IND}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|ZIM}}
| {{n/a}} || [३] || {{n/a}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#श्रीलंकेचा न्यू झीलंड दौरा|१६ जानेवारी २०२७]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|NZ}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|SL}}
| [२] || [३] || [३]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#ऑस्ट्रेलियाचा भारत दौरा|२१ जानेवारी २०२७]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|IND}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|AUS}}
| [५] || {{n/a}} || {{n/a}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#अफगाणिस्तानचा वेस्ट इंडीज दौरा|फेब्रुवारी २०२७]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|WIN}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|AFG|२०१३}}
| [१] || [३] || [३]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#इंग्लंडचा बांगलादेश दौरा|फेब्रुवारी २०२७]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|BAN}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|ENG}}
| [२] || {{n/a}} || {{n/a}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#दक्षिण आफ्रिकेचा श्रीलंका दौरा| फेब्रुवारी २०२७]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|SL}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|SA}}
| [२] || {{n/a}} || {{n/a}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#आयर्लंड वि अफगाणिस्तान युएई मध्ये|मार्च २०२७]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|AFG|२०१३}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|IRE}}
| [१] || [३] || [३]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#न्यू झीलंडचा पाकिस्तान दौरा| मार्च २०२७]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|PAK}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|NZ}}
| [२] || {{n/a}} || {{n/a}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#बांगलादेशचा नेपाळ दौरा |२६ मार्च २०२७]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|NEP}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|BAN}}
| {{n/a}} || {{n/a}} || [३]
|-
! colspan=6 | आंतरराष्ट्रीय स्पर्धा
|-
! आरंभ दिनांक
! colspan=4 | स्पर्धा
! विजेते
|- style=&quot;text-align:left&quot;
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#२०२६ अमेरिका तिरंगी मालिका (२२वी फेरी)|५ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; colspan=4 | {{flagicon|USA}} [[२०२६ अमेरिका तिरंगी मालिका|२०२६ अमेरिका तिरंगी मालिका (२२वी फेरी)]]
| {{n/a}}
|- style=&quot;text-align:left&quot;
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#२०२६ ओमान तिरंगी मालिका (२३वी फेरी)|९ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; colspan=4 | {{flagicon|OMN}} [[२०२६ ओमान तिरंगी मालिका |२०२६ ओमान तिरंगी मालिका (२३वी फेरी)]]
| {{n/a}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#२०२६ अफगाणिस्तान तिरंगी मालिका|१७ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; colspan=4 |{{flagicon|UAE}} {{cricon|AFG|२०१३}} [[२०२६ अफगाणिस्तान तिरंगी मालिका]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{Cr|AFG|२०१३}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#२०२६ पाकिस्तान तिरंगी मालिका |१८ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; colspan=4 | {{flagicon|PAK}} [[२०२६ पाकिस्तान तिरंगी मालिका]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | 
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#२०२६ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग अ (केन्या) |२१ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; colspan=4 | {{flagicon|KEN}} [[२०२६ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग अ (केन्या)|२०२६ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग अ]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | 
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#२०२६ संयुक्त अरब अमिराती तिरंगी मालिका (२४वी फेरी)|२५ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; colspan=4 | {{flagicon|UAE}} [[२०२६ संयुक्त अरब अमिराती तिरंगी मालिका (२४वी फेरी)|२०२६ संयुक्त अरब अमिराती तिरंगी मालिका]]
| {{n/a}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#२०२७ क्रिकेट विश्वचषक पात्रता|२२ फेब्रुवारी २०२७]]
| style=&quot;text-align:left&quot; colspan=4 | {{flagicon|RSA}} {{flagicon|NAM}} [[२०२७ क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | 
|}

=== महिलांचे कार्यक्रम ===
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; white-space:nowrap&quot;
! colspan=&quot;6&quot; |महिला आंतरराष्ट्रीय दौरे
|-
! rowspan=&quot;2&quot; |आरंभ दिनांक
! rowspan=&quot;2&quot; |यजमान संघ
! rowspan=&quot;2&quot; |पाहुणा संघ
! colspan=&quot;3&quot; |निकाल [सामने]
|-
! width=80 | [[महिला कसोटी क्रिकेट| म. कसोटी]]
! width=80 | [[महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय|म.आं.ए.दि.]]
! width=80 | [[महिला आंतरराष्ट्रीय टी२०|म.आं.टी२०]]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#वेस्ट इंडीज महिलांचा झिम्बाब्वे दौरा |२४ सप्टेंबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{crw|ZIM}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{crw|WIN}}
| {{n/a}} || १–२ [३] || ०–३ [३]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#बांगलादेश महिलांचा ऑस्ट्रेलिया दौरा|९ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{crw|AUS}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{crw|BAN}}
| {{n/a}} || ३–० [३] || {{n/a}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#झिम्बाब्वे महिलांचा भारत दौरा |१६ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{crw|IND}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{crw|ZIM}}
| {{n/a}} || ३–० [३] || ३–० [३]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#न्यू झीलंड महिलांचा ऑस्ट्रेलिया दौरा |१८ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{crw|AUS}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{crw|NZL}}
| {{n/a}} || [३] || २–० [३] 
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#भारतीय महिलांचा दक्षिण आफ्रिका दौरा |९ डिसेंबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{crw|RSA}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{crw|IND}}
| [१] || [३] || [३]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#बांगलादेश महिलांचा न्यू झीलंड दौरा |१० डिसेंबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{crw|NZ}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{crw|BAN}}
| {{n/a}} || [३] || [३]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#ऑस्ट्रेलिया महिलांचा दक्षिण आफ्रिका दौरा |१८ मार्च २०२७]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{crw|RSA}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{crw|AUS}}
| [१] || [३] || [३] 
|-
! scope=colgroup colspan=6 | आंतरराष्ट्रीय स्पर्धा
|-
! scope=col | आरंभ दिनांक
! scope=colgroup colspan=4 | स्पर्धा
! scope=col | विजेते
|- 
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#२०२७ महिला चॅम्पियन्स चषक|१४ फेब्रुवारी २०२७]]
| style=&quot;text-align:left&quot; colspan=4 | {{nobr|{{flagicon|IND}} [[२०२७ आयसीसी महिला चॅम्पियन्स चषक |२०२७ महिला चॅम्पियन्स चषक]]}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | 
|}

==सप्टेंबर==
===वेस्ट इंडीज महिलांचा झिम्बाब्वे दौरा===
{{main| वेस्ट इंडीज महिला क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२६-२७}}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! colspan=&quot;4&quot; | {{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554975.html म.आं.ए.दि. १५६५] || २४ सप्टेंबर || [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|WIN}} ९९ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554976.html म.आं.ए.दि. १५६६] || २७ सप्टेंबर || [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|ZIM}} ४ गडी राखून
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554977.html म.आं.ए.दि. १५६७] || ३० सप्टेंबर|| [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|WIN}} ९१ धावांनी
|-
! colspan=&quot;4&quot;| म.आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554978.html म.आं.टी२० ३०२९] || ३ ऑक्टोबर|| [[ताकशिंगा क्रिकेट क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|WIN}} ८ गडी राखून 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554979.html म.आं.टी२० ३०३०] || ५ ऑक्टोबर || [[ताकशिंगा क्रिकेट क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|WIN}} ८ गडी राखून 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554980.html म.आं.टी२० ३०३१] || ७ ऑक्टोबर || [[ताकशिंगा क्रिकेट क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|WIN}} ८ गडी राखून 
|}

===ऑस्ट्रेलियाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा===
{{main|ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २०२६-२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;4&quot;| आं.ए.दि. मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525655.html आं.ए.दि. ५०१७] || २४ सप्टेंबर || [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान]], [[डर्बन]] || {{cr|SA}} ६७ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525656.html आं.ए.दि. ५०१९] || २७ सप्टेंबर || [[वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|SA}} ३२ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525657.html आं.ए.दि. ५०२३] || ३० सप्टेंबर|| [[जे बी मार्क्स ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{cr|AUS}} ४५ धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]])
|-
! colspan=&quot;4&quot;| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525659.html कसोटी २६३७] || ९–१३ ऑक्टोबर|| [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान]], [[डर्बन]] || {{cr|AUS}} २१४ धावांनी 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525660.html कसोटी २६३८] || १८–२२ ऑक्टोबर|| [[सेंट जॉर्ज पार्क क्रिकेट मैदान]], [[गेबेर्हा]] || {{cr|SA}} १ डाव आणि ३१ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525661.html कसोटी २६३९] || २७–३१ऑक्टोबर|| [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान]], [[केप टाउन]] || 
|}

===वेस्ट इंडीजचा भारत दौरा===
{{main| वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२६-२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;4&quot;| आं.ए.दि. मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529227.html आं.ए.दि. ५०२०] || २७ सप्टेंबर || [[ग्रीनफील्ड आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम]], [[तिरुवनंतपुरम]] || {{cr|IND}} ८ गडी राखून 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529228.html आं.ए.दि. ५०२२] || ३० सप्टेंबर|| [[आसाम क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[गुवाहाटी]] || {{cr|IND}} ८ गडी राखून
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529229.html आं.ए.दि. ५०२४] || ३ ऑक्टोबर|| [[महाराजा यादवेंद्र सिंग आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[मुल्लनपूर गरीबदास|मुल्लनपूर]] ||{{cr|WIN}} ५ गडी राखून
|-
! colspan=&quot;4&quot;| आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529230.html आं.टी२० ४१६६] || ६ ऑक्टोबर|| [[इकाना क्रिकेट स्टेडियम]], [[लखनौ]] ||{{cr|IND}} ८ गडी राखून
|-    
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529231.html आं.टी२० ४१७९] || ९ ऑक्टोबर|| [[जेएससीए आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम संकुल]], [[रांची]] ||{{cr|WIN}} ६ गडी राखून
|-    
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529232.html आं.टी२० ४१८७] || ११ ऑक्टोबर|| [[होळकर स्टेडियम]], [[इंदूर]] ||{{cr|IND}} १४ धावांनी
|-    
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529233.html आं.टी२० ४२०२] || १४ ऑक्टोबर|| [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] ||{{cr|WIN}} २४ धावांनी
|-    
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529234.html आं.टी२० ४२०३] || १७ ऑक्टोबर|| [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] ||अनिर्णित
|}

==ऑक्टोबर==
===२०२६ अमेरिका तिरंगी मालिका (२२वी फेरी)===
{{main|२०२६ अमेरिका तिरंगी मालिका}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;6&quot; | [[२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] – तिरंगी मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! संघ १
! संघ २
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554409.html आं.ए.दि. ५०२५] || ३ ऑक्टोबर|| {{cr|NAM}} || {{cr|UAE}} || [[ग्रँड प्रेरी स्टेडियम]], [[ग्रँड प्रेरी]] ||अनिर्णित
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554410.html आं.ए.दि. ५०२६] || ५ ऑक्टोबर|| {{cr|USA}} || {{cr|UAE}} || [[ग्रँड प्रेरी स्टेडियम]], [[ग्रँड प्रेरी]] ||{{cr|USA}} ६ गडी राखून
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554411.html आं.ए.दि. ५०२७] || ७ ऑक्टोबर|| {{cr|USA}} || {{cr|NAM}} || [[ग्रँड प्रेरी स्टेडियम]], [[ग्रँड प्रेरी]] ||{{cr|USA}} ४ गडी राखून
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554412.html आं.ए.दि. ५०२९] || ९ ऑक्टोबर|| {{cr|NAM}} || {{cr|UAE}} || [[ग्रँड प्रेरी स्टेडियम]], [[ग्रँड प्रेरी]] ||{{cr|NAM}} ८ गडी राखून
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554413.html आं.ए.दि. ५०३१] || ११ ऑक्टोबर|| {{cr|USA}} || {{cr|UAE}} || [[ग्रँड प्रेरी स्टेडियम]], [[ग्रँड प्रेरी]] ||{{cr|USA}} ५ गडी राखून
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554414.html आं.ए.दि. ५०३३] || १३ ऑक्टोबर|| {{cr|USA}} || {{cr|NAM}} || [[ग्रँड प्रेरी स्टेडियम]], [[ग्रँड प्रेरी]] ||{{cr|NAM}} ६ धावांनी
|}

===बांगलादेश महिलांचा ऑस्ट्रेलिया दौरा===
{{main| बांगलादेश महिला क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रेलिया दौरा, २०२६–२७}}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! colspan=&quot;4&quot;| {{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528716.html म.आं.ए.दि. १५६८] || ९ ऑक्टोबर|| [[ॲलन बॉर्डर फिल्ड]], [[ब्रिस्बेन]] || {{crw|AUS}} ७ गडी राखून 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528717.html म.आं.ए.दि. १५६९] || ११ ऑक्टोबर|| [[ॲलन बॉर्डर फिल्ड]], [[ब्रिस्बेन]] || {{crw|AUS}} ९ गडी राखून 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528718.html म.आं.ए.दि. १५७०] || १४ ऑक्टोबर|| [[ॲलन बॉर्डर फिल्ड]], [[ब्रिस्बेन]] || {{crw|AUS}} ८ गडी राखून 
|}

===बांगलादेश वि अफगाणिस्तान युएईमध्ये===
{{main| अफगाणिस्तान वि बांगलादेश क्रिकेट संघ युएईमध्ये, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;4&quot; | एकमेव कसोटी
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555116.html कसोटी २९३६] || ९–१३ ऑक्टोबर|| [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबु धाबी]]||सामना अनिर्णित 
|}

===२०२६ ओमान तिरंगी मालिका (२३वी फेरी)===
{{main|२०२६ ओमान तिरंगी मालिका}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;6&quot; | [[२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] – तिरंगी मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! संघ १
! संघ २
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554415.html आं.ए.दि. ५०२८] || ९ ऑक्टोबर|| {{cr|OMN}} || {{cr|CAN}} || [[अल अमारत क्रिकेट स्टेडियम|ओमान क्रिकेट अकादमी मैदान टर्फ १]], [[अल अमरात]] ||{{cr|OMN}} ४१ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554416.html आं.ए.दि. ५०३०] || ११ ऑक्टोबर|| {{cr|CAN}} || {{cr|NEP}} || [[अल अमारत क्रिकेट स्टेडियम|ओमान क्रिकेट अकादमी मैदान टर्फ १]], [[अल अमरात]] ||{{cr|NEP}} २४ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554417.html आं.ए.दि. ५०३२] || १३ ऑक्टोबर|| {{cr|OMN}} || {{cr|NEP}} || [[अल अमारत क्रिकेट स्टेडियम|ओमान क्रिकेट अकादमी मैदान टर्फ १]], [[अल अमरात]] ||{{cr|NEP}} ११३ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554418.html आं.ए.दि. ५०३४] || १५ ऑक्टोबर|| {{cr|OMN}} || {{cr|CAN}} || [[अल अमारत क्रिकेट स्टेडियम|ओमान क्रिकेट अकादमी मैदान टर्फ १]], [[अल अमरात]] ||{{cr|CAN}} ५८ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554419.html आं.ए.दि. ५०३५] || १७ ऑक्टोबर|| {{cr|CAN}} || {{cr|NEP}} || [[अल अमारत क्रिकेट स्टेडियम|ओमान क्रिकेट अकादमी मैदान टर्फ १]], [[अल अमरात]] ||{{cr|CAN}} २४ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554420.html आं.ए.दि. ५०३८] || १९ ऑक्टोबर|| {{cr|OMN}} || {{cr|NEP}} || [[अल अमारत क्रिकेट स्टेडियम|ओमान क्रिकेट अकादमी मैदान टर्फ १]], [[अल अमरात]] ||{{cr|NEP}} १० धावांनी
|}

===श्रीलंकेचा पाकिस्तान दौरा===
{{main| श्रीलंका क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०२६–२७}}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;4&quot;| आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550708.html आं.टी२० ४१८०] || ९ ऑक्टोबर|| [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] ||{{cr|PAK}} ४ गडी राखून
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550709.html आं.टी२० ४१८८] || ११ ऑक्टोबर|| [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] ||{{cr|PAK}} ८२ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550710.html आं.टी२० ४१९५] || १३ ऑक्टोबर|| [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] ||{{cr|SL}} ८ गडी राखून
|-
! colspan=&quot;4&quot;| [[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] — कसोटी मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550711.html १ली कसोटी] || ९–१३ नोव्हेंबर || [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] ||
|-    
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550712.html २री कसोटी] || १७–२१ नोव्हेंबर || [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] ||
|}

===झिम्बाब्वे महिलांचा भारत दौरा===
{{main| झिम्बाब्वे महिला क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२६–२७}}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! colspan=&quot;4&quot;| म.आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1535652.html म.आं.टी२० ३०३६] || १६ ऑक्टोबर|| [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || {{Crw|IND}} ४ गडी राखून 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1535653.html म.आं.टी२० ३०४२] || १८ ऑक्टोबर|| [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || {{Crw|IND}} ९ गडी राखून 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1535654.html म.आं.टी२० ३०४४] || २० ऑक्टोबर|| [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || {{Crw|IND}} ९२ धावांनी 
|-
! colspan=&quot;4&quot; | {{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1535655.html म.आं.ए.दि. १५९१] || २३ ऑक्टोबर|| [[बडोदा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[वडोदरा]] || {{Crw|IND}} ९ गडी राखून
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1535656.html म.आं.ए.दि. १५९२] || २५ ऑक्टोबर|| [[बडोदा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[वडोदरा]] || {{Crw|IND}} १२१ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1535657.html म.आं.ए.दि. १५९३] || २८ ऑक्टोबर|| [[बडोदा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[वडोदरा]] || {{Crw|IND}} ८ गडी राखून 
|}

===२०२६ अफगाणिस्तान तिरंगी मालिका===
{{main|२०२६ अफगाणिस्तान तिरंगी मालिका}}

{{#section: २०२६ अफगाणिस्तान तिरंगी मालिका |PTS}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;6&quot; |साखळी सामने
|-
! क्र.
! दिनांक
! संघ १
! संघ २
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555117.html आं.ए.दि. ५०३६] || १७ ऑक्टोबर|| {{cr|BAN}} || {{cr|ZIM}} ||  [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबु धाबी]]||{{cr|ZIM}} ९९ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555118.html आं.ए.दि. ५०३९] || १९ ऑक्टोबर|| {{cr|AFG|२०१३|२०१३}} || {{cr|ZIM}} ||  [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबु धाबी]]||{{cr|AFG|२०१३}} १५८ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555119.html आं.ए.दि. ५०४१] || २१ ऑक्टोबर|| {{cr|AFG|२०१३|२०१३}} || {{cr|BAN}} ||  [[शारजा क्रिकेट स्टेडियम]], [[शारजा]]||{{cr|AFG|२०१३}} ७ गडी राखून
|-
! colspan=&quot;6&quot; |अंतिम सामना
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1556871.html आं.ए.दि. ५०४३]|| २३ ऑक्टोबर|| {{cr|AFG|२०१३|२०१३}}|| {{cr|ZIM}}||  [[शारजा क्रिकेट स्टेडियम]], [[शारजा]]||{{cr|AFG|२०१३}} ७ गडी राखून
|}

===२०२६ पाकिस्तान तिरंगी मालिका===
{{main|२०२६ पाकिस्तान तिरंगी मालिका}}
{{#section: २०२६ पाकिस्तान तिरंगी मालिका|PTS}}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;6&quot; | साखळी सामने
|-
! क्र.
! दिनांक
! संघ १
! संघ २
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550713.html आं.ए.दि. ५०३७] || १८ ऑक्टोबर|| {{cr|PAK}} || {{cr|SL}} || [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] ||{{cr|PAK}} ३७ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550714.html आं.ए.दि. ५०४०] || २० ऑक्टोबर|| {{cr|PAK}} || {{cr|ENG}} || [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] ||{{cr|PAK}} ८७ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550715.html आं.ए.दि. ५०४२] || २२ ऑक्टोबर|| {{cr|ENG}} || {{cr|SL}} || [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] ||{{Cr|SRI}} २ गडी राखून
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550716.html आं.ए.दि. ५०४४] || २५ ऑक्टोबर|| {{cr|PAK}} || {{cr|ENG}} || [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] ||{{cr|PAK}} १ गडी राखून
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550717.html आं.ए.दि. ५०४५] || २७ ऑक्टोबर|| {{cr|PAK}} || {{cr|SL}} || [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{Cr|SRI}} ८ गडी राखून
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550718.html आं.ए.दि. ५०४६] || २९ ऑक्टोबर|| {{cr|ENG}} || {{cr|SL}} || [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{cr|ENG}} ५५ धावांनी 
|-
! colspan=&quot;6&quot; |अंतिम सामना
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550719.html आं.ए.दि. ५०४७] || ३१ ऑक्टोबर|| {{cr|PAK}} || {{cr|SL}} || [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || 
|}

===न्यू झीलंड महिलांचा ऑस्ट्रेलिया दौरा===
{{main| न्यू झीलंड महिला क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रेलिया दौरा, २०२६–२७}}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! colspan=&quot;4&quot; | म.आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528722.html म.आं.टी२० ३०४०] || १८ ऑक्टोबर|| [[नॉर्थ सिडनी ओव्हल]], [[सिडनी]] || {{Crw|AUS}} २ गडी राखून 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528723.html म.आं.टी२० ३०४३] || २० ऑक्टोबर|| [[नॉर्थ सिडनी ओव्हल]], [[सिडनी]] || {{Crw|AUS}} ४० धावांनी 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528724.html म.आं.टी२० ३०४५] || २२ ऑक्टोबर|| [[नॉर्थ सिडनी ओव्हल]], [[सिडनी]] ||अनिर्णित
|-
! colspan=&quot;4&quot;| {{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528725.html १ला म.आं.ए.दि.] || ६ मार्च || [[मानुका ओव्हल]], [[कॅनबेरा]] || 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528726.html २रा म.आं.ए.दि.] || ८ मार्च || [[जंक्शन ओव्हल|सिटीपॉवर सेंटर]], [[मेलबर्न]] || 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528727.html ३रा म.आं.ए.दि.] || १० मार्च || [[जंक्शन ओव्हल|सिटीपॉवर सेंटर]], [[मेलबर्न]] ||  
|}
===२०२६ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग अ (केनिया)===
{{main|२०२६ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग अ (केनिया)}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;7&quot; |[[२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग]] – लिस्ट अ मालिका
|-
!क्र.
!दिनांक
!संघ १
!संघ २
!ठिकाण
!निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559440.html १ला सामना]|| २१ ऑक्टोबर || {{cr|KEN}} || {{cr|DEN}} || [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]|| {{cr|KEN}} १०३ धावांनी
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559441.html २रा सामना]|| २२ ऑक्टोबर || {{cr|JER}} || {{cr|PNG}} || [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]||{{cr|JER}} १७२ धावांनी
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559442.html ३रा सामना]|| २२ ऑक्टोबर || {{cr|KUW}} || {{cr|QAT}} || [[रुआरका क्रीडा क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]||{{cr|QAT}} ५ गडी राखून 
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559443.html ४था सामना]|| २४ ऑक्टोबर || {{cr|DEN}} || {{cr|KUW}} || [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]||{{cr|DEN}} १०२ धावांनी
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559444.html ५वा सामना]|| २४ ऑक्टोबर || {{cr|KEN}} || {{cr|QAT}} || [[रुआरका क्रीडा क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]||{{cr|QAT}} ४ धावांनी
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559445.html ६वा सामना]|| २५ ऑक्टोबर || {{cr|KEN}} || {{cr|JER}} || [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]||{{cr|JER}} १२३ धावांनी
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559446.html ७वा सामना]|| २५ ऑक्टोबर || {{cr|DEN}} || {{cr|PNG}} || [[रुआरका क्रीडा क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]||{{cr|PNG}} ४ गडी राखून 
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559447.html ८वा सामना]|| २७ ऑक्टोबर || {{cr|PNG}} || {{cr|QAT}} || [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]|| {{cr|QAT}} ९ गडी राखून
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559448.html ९वा सामना]|| २७ ऑक्टोबर || {{cr|KUW}} || {{cr|JER}} || [[रुआरका क्रीडा क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]|| {{cr|KUW}} ७ गडी राखून 
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559449.html १०वा सामना]|| २८ ऑक्टोबर || {{cr|DEN}} || {{cr|QAT}} || [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]||{{cr|DEN}} ५२ धावांनी
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559450.html ११वा सामना]|| २८ ऑक्टोबर || {{cr|KEN}} || {{cr|KUW}} || [[रुआरका क्रीडा क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]||{{cr|KUW}} १५० धावांनी
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/15594451.html १२वा सामना]|| ३० ऑक्टोबर || {{cr|KUW}} || {{cr|PNG}} || [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]||{{cr|KUW}} १० गडी राखून
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559452.html १३वा सामना]|| ३० ऑक्टोबर || {{cr|DEN}} || {{cr|JER}} || [[रुआरका क्रीडा क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]||{{cr|JER}} ७२ धावांनी
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559453.html १४वा सामना]|| ३१ ऑक्टोबर || {{cr|KEN}} || {{cr|PNG}} || [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]||
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559454.html १५वा सामना]|| ३१ ऑक्टोबर || {{cr|JER}} || {{cr|QAT}} || [[रुआरका क्रीडा क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]||
|}

===भारताचा न्यू झीलंड दौरा ===

{{main|भारतीय क्रिकेट संघाचा न्यू झीलंड दौरा, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;4&quot; | आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539432.html आं.टी२० ४२१०] || २२ ऑक्टोबर|| [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] ||{{Cr|IND}} ४ गडी राखून
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539433.html आं.टी२० ४२१४] || २४ ऑक्टोबर|| [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] ||{{Cr|IND}} ४ गडी राखून
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539434.html आं.टी२० ४२२१] || २७ ऑक्टोबर|| [[वेलिंग्टन स्थानिक स्टेडियम]], [[वेलिंग्टन]] || {{Cr|IND}} ६ गडी राखून
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539435.html आं.टी२० ४२२४] || ३० ऑक्टोबर|| [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{Cr|NZ}} ८७ धावांनी 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539436.html आं.टी२० ४२२५] || १ नोव्हेंबर || [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन]] ||
|-
! colspan=&quot;4&quot; | आं.ए.दि. मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539437.html आं.ए.दि. ५०५८] || ४ नोव्हेंबर || [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539438.html आं.ए.दि. ५०६०] || ७ नोव्हेंबर || [[वेलिंग्टन स्थानिक स्टेडियम]], [[वेलिंग्टन]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539439.html आं.ए.दि. ५०६१] || १० नोव्हेंबर || [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539440.html आं.ए.दि. ५०६२] || १३ नोव्हेंबर || [[बे ओव्हल]], [[तौरंगा]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539441.html आं.ए.दि. ५०६४] || १५ नोव्हेंबर || [[बे ओव्हल]], [[तौरंगा]] ||
|-
! colspan=&quot;4&quot;| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539442.html १ली कसोटी] || १९–२३ नोव्हेंबर || [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]]||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539443.html २री कसोटी] || २७ नोव्हेंबर–१ डिसेंबर || [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] ||
|}

===आयर्लंडचा नामिबिया दौरा===
{{main|आयर्लंड क्रिकेट संघाचा नामिबिया दौरा, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;4&quot; | आं.ए.दि. मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1558231.html आं.ए.दि. ५०४३] || २२ ऑक्टोबर|| [[नामिबिया क्रिकेट मैदान|हाय परफॉर्मन्स ओव्हल]], [[विंडहोक]]||{{Cr|IRE}} ५५ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1558232.html आं.ए.दि. ५०४५] || २४ ऑक्टोबर|| [[नामिबिया क्रिकेट मैदान|हाय परफॉर्मन्स ओव्हल]], [[विंडहोक]]|| {{Cr|NAM}} ३१ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1558233.html आं.ए.दि. ५०४९] || २७ ऑक्टोबर || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान|हाय परफॉर्मन्स ओव्हल]], [[विंडहोक]]||{{Cr|NAM}} ६३ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1558234.html आं.ए.दि. ५०५३] || ३० ऑक्टोबर || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान|हाय परफॉर्मन्स ओव्हल]], [[विंडहोक]]|| {{Cr|IRE}} १३० धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1558235.html आं.ए.दि. ५०५६] || १ नोव्हेंबर || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान|हाय परफॉर्मन्स ओव्हल]], [[विंडहोक]]||
|}

===२०२६ संयुक्त अरब अमिराती तिरंगी मालिका (२४वी फेरी)===
{{main|२०२६ संयुक्त अरब अमिराती तिरंगी मालिका}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;7&quot; |[[२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] – तिरंगी मालिका
|-
!क्र.
!दिनांक
!संघ १
!संघ २
!ठिकाण
!निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559563.html आं.ए.दि. ५०४६]|| २५ ऑक्टोबर || {{cr|UAE}} || {{cr|NED}} || [[आयसीसी अकादमी मैदान]], [[दुबई]]|| {{Cr|NED}} ३ गडी राखून
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559564.html आं.ए.दि. ५०४८]|| २७ ऑक्टोबर || {{cr|NED}} || {{cr|OMA}} || [[आयसीसी अकादमी मैदान]], [[दुबई]]|| {{Cr|NED}} १०६ धावांनी

|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559565.html आं.ए.दि. ५०५१]|| २९ ऑक्टोबर || {{cr|UAE}} || {{cr|OMA}} || [[आयसीसी अकादमी मैदान]], [[दुबई]]|| {{cr|UAE}} ४ गडी राखून
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559566.html आं.ए.दि. ५०५४]|| ३१ ऑक्टोबर || {{cr|UAE}} || {{cr|NED}} || [[आयसीसी अकादमी मैदान]], [[दुबई]]||
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559567.html आं.ए.दि. ५०५७]|| २ नोव्हेंबर || {{cr|NED}} || {{cr|OMA}} || [[आयसीसी अकादमी मैदान]], [[दुबई]]||
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559568.html आं.ए.दि. ५०५९]|| ४ नोव्हेंबर || {{cr|UAE}} || {{cr|OMA}} || [[आयसीसी अकादमी मैदान]], [[दुबई]]||
|}

===झिम्बाब्वे वि अफगाणिस्तान युएईमध्ये===
{{main|अफगाणिस्तान वि झिम्बाब्वे क्रिकेट संघ युएईमध्ये, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;4&quot; | आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555120.html आं.टी२० ४२२२] || २७ ऑक्टोबर|| [[शारजा क्रिकेट स्टेडियम]], [[शारजा]]|| {{Cr|AFG|२०१३}} ३७ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555121.html आं.टी२० ४२२३] || २९ ऑक्टोबर|| [[शारजा क्रिकेट स्टेडियम]], [[शारजा]]|| {{Cr|AFG|२०१३}} १९ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555122.html आं.टी२० ४२२६] || १ नोव्हेंबर || [[शारजा क्रिकेट स्टेडियम]], [[शारजा]]||
|-
! colspan=&quot;4&quot;| कसोटी मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555123.html कसोटी २६४२] || ५–९ नोव्हेंबर ||  [[शारजा क्रिकेट स्टेडियम]], [[शारजा]]||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555124.html कसोटी २६४३] || १३–१७ नोव्हेंबर ||  [[शारजा क्रिकेट स्टेडियम]], [[शारजा]]||
|}

===वेस्ट इंडीजचा बांगलादेश दौरा===
{{main|वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाचा बांगलादेश दौरा, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! colspan=&quot;4&quot;| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1553295.html कसोटी २६४०] || २८ ऑक्टोबर–१ नोव्हेंबर || [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1553296.html २री कसोटी] || ५–९ नोव्हेंबर || [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] ||
|}
==नोव्हेंबर==
=== इंग्लंडचा ऑस्ट्रेलिया दौरा===
{{Main|इंग्लंड क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रेलिया दौरा, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! colspan=&quot;4&quot;| आं.ए.दि. मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528703.html १ला आं.ए.दि.] || १३ नोव्हेंबर || [[पर्थ स्टेडियम]], [[पर्थ]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528704.html २रा आं.ए.दि.] || १५ नोव्हेंबर || [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528705.html ३रा आं.ए.दि.] || १८ नोव्हेंबर || [[बेलेराइव्ह ओव्हल]], [[होबार्ट]] ||
|-
! colspan=&quot;4&quot;| आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528706.html १ला आं.टी२०] || २१ नोव्हेंबर || [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528707.html २रा आं.टी२०] || २४ नोव्हेंबर || [[कॅरारा स्टेडियम]], [[गोल्ड कोस्ट]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528708.html ३रा आं.टी२०] || २७ नोव्हेंबर || [[द गब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528709.html ४था आं.टी२०] || २९ नोव्हेंबर || [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528710.html ५वा आं.टी२०] || २ डिसेंबर || [[मानुका ओव्हल]], [[कॅनबेरा]] ||
|-
! colspan=&quot;4&quot;| एकमेव कसोटी
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528715.html एकमेव कसोटी] || ११–१५ मार्च|| [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || 
|}

=== बांगलादेशचा दक्षिण आफ्रिका दौरा===
{{Main| बांगलादेश क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! colspan=&quot;4&quot;| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525662.html १ली कसोटी] || १५–१९ नोव्हेंबर || [[वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525663.html २री कसोटी] || २३–२७ नोव्हेंबर || [[सेंच्युरियन पार्क]], [[सेंच्युरियन]] ||
|-
! colspan=&quot;4&quot;| आं.ए.दि. मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525664.html १ला आं.ए.दि.] || १ डिसेंबर || [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525665.html २रा आं.ए.दि.] || ४ डिसेंबर || [[सेंट जॉर्ज पार्क क्रिकेट मैदान]], [[गेबेर्हा]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525666.html ३रा आं.ए.दि.] || ७ डिसेंबर || [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान]], [[केप टाउन]] ||
|-
! colspan=&quot;4&quot;| आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525667.html १ला आं.टी२०] || १० डिसेंबर || [[डि बीयर्स डायमंड ओव्हल]], [[किंबर्ले (नॉदर्न केप)|किंबर्ले]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525668.html २रा आं.टी२०] || १२ डिसेंबर || [[विलोमूर पार्क]], [[बेनोनी]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525669.html ३रा आं.टी२०] || १३ डिसेंबर || [[सेंच्युरियन पार्क]], [[सेंच्युरियन]] ||
|}
==डिसेंबर==
===न्यू झीलंडचा ऑस्ट्रेलिया दौरा===
{{main| न्यू झीलंड क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रेलिया दौरा, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! colspan=&quot;4&quot;| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528711.html १ली कसोटी] || ९–१३ डिसेंबर || [[पर्थ स्टेडियम]], [[पर्थ]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528712.html २री कसोटी] || १७–२१ डिसेंबर || [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528713.html ३री कसोटी] || २६–३० डिसेंबर || [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528714.html ४थी कसोटी] || ४–८ जानेवारी|| [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] ||
|}

===भारतीय महिलांचा दक्षिण आफ्रिका दौरा===
{{main| भारतीय महिला क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २०२६–२७}}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! colspan=&quot;4&quot;| महिला कसोटी सामना
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| एकमेव महिला कसोटी|| ९–१२ डिसेंबर || [[सेंट जॉर्ज पार्क क्रिकेट मैदान]], [[गेबेर्हा]] ||
|-
! colspan=&quot;4&quot;| {{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
|१ला म.आं.ए.दि. || १६ डिसेंबर || [[बोलँड पार्क]], [[पार्ल]] || 
|-
|२रा म.आं.ए.दि. || १९ डिसेंबर || [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान]], [[केप टाउन]] || 
|-
|३रा म.आं.ए.दि. || २२ डिसेंबर || [[मँगाँग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] || 
|-
! colspan=&quot;4&quot;| म.आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| १ला म.आं.टी२० || २६ डिसेंबर || [[विलोमूर पार्क]], [[बेनोनी]] || 
|-
|२रा म.आं.टी२०|| २९ डिसेंबर || [[जे बी मार्क्स ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || 
|-
|३रा म.आं.टी२०|| ३० डिसेंबर || [[जे बी मार्क्स ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || 
|-
|}

===बांगलादेश महिलांचा न्यू झीलंड दौरा===
{{main| बांगलादेश महिला क्रिकेट संघाचा न्यू झीलंड दौरा, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;4&quot; | म.आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| १ला म.आं.टी२० || १० डिसेंबर || [[सॅक्स्टन ओव्हल]], [[नेल्सन (न्यू झीलंड) | नेल्सन]] ||
|-
| २रा म.आं.टी२० || १२ डिसेंबर || [[सॅक्स्टन ओव्हल]], [[नेल्सन (न्यू झीलंड) | नेल्सन]] ||
|-
| ३रा म.आं.टी२० || १५ डिसेंबर || [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] ||
|-
! colspan=&quot;4&quot; | म.आं.ए.दि. मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| १ला म.आं.ए.दि. || १८ डिसेंबर || [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] ||
|-
| २रा म.आं.ए.दि. || २१ डिसेंबर || [[बे ओव्हल]], [[तौरंगा]] ||
|-
| ३रा म.आं.ए.दि. || २३ डिसेंबर || [[बे ओव्हल]], [[तौरंगा]] ||
|}

===श्रीलंकेचा भारत दौरा===
{{main| श्रीलंका क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;4&quot;| आं.ए.दि. मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529235.html १ला आं.ए.दि.] || १३ डिसेंबर || [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[नवी दिल्ली]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529236.html २रा आं.ए.दि.] || १६ डिसेंबर || [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529237.html ३रा आं.ए.दि.] || १९ डिसेंबर || [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] ||
|-
! colspan=&quot;4&quot;| आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529238.html १ला आं.टी२०] || २२ डिसेंबर || [[निरंजन शाह स्टेडियम]], [[राजकोट]] ||
|-    
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529239.html २रा आं.टी२०] || २४ डिसेंबर || [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] ||
|-    
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529240.html ३रा आं.टी२०] || २७ डिसेंबर || [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[पुणे]] ||
|}

===इंग्लंडचा दक्षिण आफ्रिका दौरा===
{{main| इंग्लंड क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २०२६–२७}}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! colspan=&quot;4&quot;| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525671.html १ली कसोटी] || १७–२१ डिसेंबर || [[वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525672.html २री कसोटी] || २६–३० डिसेंबर || [[सेंच्युरियन पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525673.html ३री कसोटी] || ३–७ जानेवारी || [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान]], [[केप टाउन]] || 
|-
! colspan=&quot;4&quot;| आं.ए.दि. मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525674.html १ला आं.ए.दि.] || १० जानेवारी || [[बोलँड पार्क]], [[पार्ल]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525675.html २रा आं.ए.दि.] || १३ जानेवारी || [[मँगाँग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525676.html ३रा आं.ए.दि.] || १५ जानेवारी || [[मँगाँग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] ||
|}
==जानेवारी==
===झिम्बाब्वेचा भारत दौरा ===
{{main|झिम्बाब्वे क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;4&quot;| आं.ए.दि. मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529241.html १ला आं.ए.दि.] || ३ जानेवारी || [[इडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529242.html २रा आं.ए.दि.] || ६ जानेवारी || [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529243.html ३रा आं.ए.दि.] || ९ जानेवारी || [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] ||
|}

===श्रीलंकेचा न्यू झीलंड दौरा===
{{main| श्रीलंका क्रिकेट संघाचा न्यू झीलंड दौरा, २०२६–२७}}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;4&quot; | आं.ए.दि. मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539444.html १ला आं.ए.दि.] || १६ जानेवारी || [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539445.html २रा आं.ए.दि.] || १९ जानेवारी || [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539446.html ३रा आं.ए.दि.] || २२ जानेवारी || [[ओटागो विद्यापीठ ओव्हल]], [[ड्युनेडिन]] ||
|-
! colspan=&quot;4&quot; | आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539447.html १ला आं.टी२०] || २६ जानेवारी || [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539448.html २रा आं.टी२०] || २९ जानेवारी || [[सॅक्स्टन ओव्हल]], [[नेल्सन (न्यू झीलंड) | नेल्सन]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539449.html ३रा आं.टी२०] || ३१ जानेवारी || [[सॅक्स्टन ओव्हल]], [[नेल्सन (न्यू झीलंड) | नेल्सन]] ||
|-
! colspan=&quot;4&quot;| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539450.html १ली कसोटी] || 4–8 फेब्रुवारी || [[बे ओव्हल]], [[तौरंगा]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539451.html २री कसोटी] || 12–16 फेब्रुवारी || [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन]] ||
|}

===ऑस्ट्रेलियाचा भारत दौरा===
{{main| ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;4&quot;| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529244.html १ली कसोटी] || २१–२५ जानेवारी || [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[नागपूर]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529245.html २री कसोटी] || २९ जानेवारी–२ फेब्रुवारी || [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529246.html ३री कसोटी] || ११–१५ फेब्रुवारी || [[आसाम क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[गुवाहाटी]] ||
|-    
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529247.html ४थी कसोटी] || १९–२३ फेब्रुवारी || [[जेएससीए आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम संकुल]], [[रांची]] ||
|-    
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529248.html ५वी कसोटी] || २७ फेब्रुवारी–३ मार्च|| [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] ||
|}
==फेब्रुवारी==
===इंग्लंडचा बांगलादेश दौरा===
{{main| इंग्लंड क्रिकेट संघाचा बांगलादेश दौरा, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! colspan=&quot;4&quot;| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| १ली कसोटी ||  ||  ||
|-
| २री कसोटी ||  ||  ||
|}

===दक्षिण आफ्रिकेचा श्रीलंका दौरा===
{{main| दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघाचा श्रीलंका दौरा, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! colspan=&quot;4&quot;| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| १ली कसोटी ||  ||  ||
|-
| २री कसोटी ||  ||  ||
|}

===२०२७ महिला चॅम्पियन्स चषक ===
{{main|२०२७ महिला चॅम्पियन्स चषक }}

===२०२७ क्रिकेट विश्वचषक पात्रता===
{{main|२०२७ क्रिकेट विश्वचषक पात्रता}}
==मार्च==
===ऑस्ट्रेलिया महिलांचा दक्षिण आफ्रिका दौरा===
{{main| ऑस्ट्रेलिया महिला क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! colspan=&quot;4&quot;| म.आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| १ला म.आं.टी२० || १८ मार्च|| [[डि बीयर्स डायमंड ओव्हल]], [[किंबर्ले (नॉदर्न केप)|किंबर्ले]]||
|-
| २रा म.आं.टी२० || २१ मार्च || [[विलोमूर पार्क]], [[बेनोनी]]||
|-
|३रा म.आं.टी२० || २३ मार्च || [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]]
|
|-
! colspan=&quot;4&quot;| {{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| १ला म.आं.ए.दि. || २७ मार्च || [[सेंट जॉर्ज पार्क क्रिकेट मैदान]], [[गेबेर्हा]]||
|-
| २रा म.आं.ए.दि. || ३१ मार्च || [[बोलँड पार्क]], [[पार्ल]]||
|-
| ३रा म.आं.ए.दि. || ३ मार्च || [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान]], [[डर्बन]]||
|-
! colspan=&quot;4&quot;| महिला कसोटी सामना
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| एकमेव महिला कसोटी || ८–११ एप्रिल|| [[जे बी मार्क्स ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] ||
|}

===बांगलादेशचा नेपाळ दौरा ===
{{Main| बांगलादेश क्रिकेट संघाचा नेपाळ दौरा, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;4&quot; | आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| १ला म.आं.टी२० || २६ मार्च|| [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किर्तीपूर]] || 
|-
| २रा म.आं.टी२० || २८ मार्च || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किर्तीपूर]] || 
|-
| ३रा म.आं.टी२० || ३० मार्च || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किर्तीपूर]] || 
|}
==संदर्भयादी==
{{संदर्भयादी}}
{{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६–२७}}</text>
      <sha1>k8665kahupkudi39kzxi7xw8a45psze</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728397</id>
      <parentid>2728396</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T04:58:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nitin.kunjir</username>
        <id>4684</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* वेस्ट इंडीजचा बांगलादेश दौरा */</comment>
      <origin>2728397</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="85544" sha1="iljpz8td18fkzqc878x8q021ag3epdt" xml:space="preserve">{{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट वर्षे|२०२६|२०२७}}
'''२०२६-२७ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट हंगाम''' सप्टेंबर २०२६ च्या उत्तरार्धापासून ते मार्च २०२७ पर्यंत चालणार आहे.&lt;ref&gt;{{Cite web |trans-title= पुरुषांचा २०२३ ते २०२७ भविष्यातील दौऱ्यांचा कार्यक्रम|title=Men's Future Tours Programme 2023 to 2027 |url=https://resources.pulse.icc-cricket.com/ICC/document/2022/08/17/9ecd5af8-4657-475f-ae1e-733b04f69750/Men-s-FTP-upto-2027.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20221110152130/https://resources.pulse.icc-cricket.com/ICC/document/2022/08/17/9ecd5af8-4657-475f-ae1e-733b04f69750/Men-s-FTP-upto-2027.pdf |archive-date=१० नोव्हेंबर २०२२ |access-date=३० सप्टेंबर २०२६|website=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/2747093 |trans-title=|title= २०२३-२०२७ पुरुषांचा भविष्यातील दौऱ्यांचा कार्यक्रम जाहीर | access-date=३० सप्टेंबर २०२६|work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]}}&lt;/ref&gt; या वेळापत्रकात [[कसोटी सामना|पुरुषांचे कसोटी]], [[आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय|पुरुषांचे आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय]] आणि [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|पुरुषांचे आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामने, तसेच [[महिला कसोटी क्रिकेट|महिलांचे कसोटी]], [[महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय|महिलांचे आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय]] आणि [[महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० |महिलांचे आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामने आणि इतर काही महत्त्वपूर्ण मालिकांचा समावेश असेल.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cricinfo.com/ci/engine/series/index.html |trans-title= हंगाम संग्रह |title=Season archive | access-date=३० सप्टेंबर २०२६|work=[[क्रिकइन्फो]]}}&lt;/ref&gt; येथे नमूद केलेल्या सामन्यांव्यतिरिक्त, या कालावधीत 'असोसिएट' (सहयोगी) देशांचा समावेश असलेल्या इतर अनेक आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिकाही खेळल्या जाणार आहेत.

पहिली वहिली [[२०२७ आयसीसी महिला चॅम्पियन्स चषक]] स्पर्धा भारतात फेब्रुवारी २०२७ मध्ये आयोजित करण्याचे नियोजित आहे.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/venues-dates-confirmed-for-inaugural-icc-women-s-champions-trophy |trans-title= पहिल्या महिला चॅम्पियन्स ट्रॉफीसाठी ठिकाणे निश्चित |title=Venues confirmed for first Women's Champions Trophy |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |date=२ सप्टेंबर २०२६ |access-date=३० सप्टेंबर २०२६}}&lt;/ref&gt; 

कसोटी क्रिकेटची १५० वर्षे साजरी करण्यासाठी, मार्च २०२७ मध्ये इंग्लंडविरुद्ध एक [[दिवस-रात्र क्रिकेट|दिवस-रात्र]] कसोटी सामना आयोजित करण्याचे यजमानपद ऑस्ट्रेलियाकडे आहे.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/australia-to-host-england-in-one-off-match-in-2027-to-celebrate-150-years-of-test-cricket |trans-title=कसोटी क्रिकेटच्या १५० वर्षांच्या पूर्ततेनिमित्त २०२७ मध्ये ऑस्ट्रेलिया इंग्लंडविरुद्ध एका विशेष सामन्याचे यजमानपद भूषवणार. |title=Australia to host England in one-off match in 2027 to celebrate 150 years of Test cricket |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |date=18 August 2024 |access-date=३० सप्टेंबर २०२६}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/131339/australia-england-to-play-one-off-match-at-mcg-for-150th-test-anniversary-in-2027 |trans-title=२०२७ मध्ये कसोटी क्रिकेटच्या १५० व्या वर्धापनदिनानिमित्त ऑस्ट्रेलिया आणि इंग्लंड यांच्यात एमसीजीवर एक विशेष कसोटी सामना खेळला जाणार.|title=Australia, England to play one-off match at MCG for 150th Test anniversary in 2027 |work=[[क्रिकबझ्झ]] |access-date=३० सप्टेंबर २०२६}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cricinfo.com/story/australia-england-150th-anniversary-test-in-2027-to-be-a-pink-ball-day-night-match-at-mcg-1476705 |trans-title= २०२७ मधील ऑस्ट्रेलिया-इंग्लंड यांच्यातील १५० व्या वर्धापन दिनाची कसोटी सामना 'पिंक-बॉल' दिवस-रात्र सामना असेल. |title=Australia-England 150th anniversary Test in 2027 will be a pink-ball day-night match |work=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=३० सप्टेंबर २०२६}}&lt;/ref&gt;
==मोसम आढावा==
=== पुरुषांचे कार्यक्रम===
{| class=&quot;wikitable ubsortable&quot; style=&quot;text-align:center; white-space:nowrap&quot;
! colspan=6 | आंतरराष्ट्रीय दौरे
|-
! rowspan=2 | आरंभ दिनांक
! rowspan=2 | यजमान संघ
! rowspan=2 | पाहुणा संघ
! colspan=3 | निकाल [सामने]
|-
! width=100 | [[कसोटी क्रिकेट|कसोटी]]
! width=100 | [[आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय| आं.ए.दि.]]
! width=100 | [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|आं.टी२०]]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#ऑस्ट्रेलियाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा |२४ सप्टेंबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|SA}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|AUS}}
| [३] || २–१ [३] || {{n/a}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#वेस्ट इंडीजचा भारत दौरा |२७ सप्टेंबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|IND}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|WIN}}
| {{n/a}} || २–१ [३] || [५]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#बांगलादेश वि अफगाणिस्तान युएईमध्ये|९ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{flagicon|UAE}} {{cr|AFG|२०१३}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|BAN}}
| ०–० [१] || {{n/a}} || {{n/a}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#श्रीलंकेचा पाकिस्तान दौरा |९ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|PAK}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|SRI}}
| [२] || {{n/a}} || २–१ [३]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#भारताचा न्यू झीलंड दौरा|२२ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|NZ}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|IND}}
| [२] || [५] || २–२ [५]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#आयर्लंडचा नामिबिया दौरा |२२ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|NAM}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|IRE}}
| {{n/a}} || [२] || {{n/a}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#झिम्बाब्वे वि अफगाणिस्तान युएईमध्ये |२७ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{flagicon|UAE}} {{cr|AFG|२०१३}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|ZIM}}
| [२] || {{n/a}} || [३]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#वेस्ट इंडीजचा बांगलादेश दौरा |२८ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|BAN}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|WIN}}
| [२] || {{n/a}} || {{n/a}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#इंग्लंडचा ऑस्ट्रेलिया दौरा|१३ नोव्हेंबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|AUS}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|ENG}}
| [१] || [३] || [५]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#बांगलादेशचा दक्षिण आफ्रिका दौरा|१५ नोव्हेंबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|SA}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|BAN}}
| [२] || [३] || [३]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#न्यू झीलंडचा ऑस्ट्रेलिया दौरा|९ डिसेंबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|AUS}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|NZ}}
| [४] || {{n/a}} || {{n/a}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#श्रीलंकेचा भारत दौरा|१३ डिसेंबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|IND}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|SL}}
| {{n/a}}|| [३] || [३]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#इंग्लंडचा दक्षिण आफ्रिका दौरा |१७ डिसेंबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|SA}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|ENG}}
| [३] || [३] || {{n/a}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#झिम्बाब्वेचा भारत दौरा|३ जानेवारी २०२७]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|IND}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|ZIM}}
| {{n/a}} || [३] || {{n/a}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#श्रीलंकेचा न्यू झीलंड दौरा|१६ जानेवारी २०२७]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|NZ}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|SL}}
| [२] || [३] || [३]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#ऑस्ट्रेलियाचा भारत दौरा|२१ जानेवारी २०२७]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|IND}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|AUS}}
| [५] || {{n/a}} || {{n/a}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#अफगाणिस्तानचा वेस्ट इंडीज दौरा|फेब्रुवारी २०२७]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|WIN}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|AFG|२०१३}}
| [१] || [३] || [३]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#इंग्लंडचा बांगलादेश दौरा|फेब्रुवारी २०२७]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|BAN}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|ENG}}
| [२] || {{n/a}} || {{n/a}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#दक्षिण आफ्रिकेचा श्रीलंका दौरा| फेब्रुवारी २०२७]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|SL}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|SA}}
| [२] || {{n/a}} || {{n/a}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#आयर्लंड वि अफगाणिस्तान युएई मध्ये|मार्च २०२७]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|AFG|२०१३}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|IRE}}
| [१] || [३] || [३]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#न्यू झीलंडचा पाकिस्तान दौरा| मार्च २०२७]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|PAK}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|NZ}}
| [२] || {{n/a}} || {{n/a}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#बांगलादेशचा नेपाळ दौरा |२६ मार्च २०२७]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|NEP}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{cr|BAN}}
| {{n/a}} || {{n/a}} || [३]
|-
! colspan=6 | आंतरराष्ट्रीय स्पर्धा
|-
! आरंभ दिनांक
! colspan=4 | स्पर्धा
! विजेते
|- style=&quot;text-align:left&quot;
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#२०२६ अमेरिका तिरंगी मालिका (२२वी फेरी)|५ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; colspan=4 | {{flagicon|USA}} [[२०२६ अमेरिका तिरंगी मालिका|२०२६ अमेरिका तिरंगी मालिका (२२वी फेरी)]]
| {{n/a}}
|- style=&quot;text-align:left&quot;
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#२०२६ ओमान तिरंगी मालिका (२३वी फेरी)|९ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; colspan=4 | {{flagicon|OMN}} [[२०२६ ओमान तिरंगी मालिका |२०२६ ओमान तिरंगी मालिका (२३वी फेरी)]]
| {{n/a}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#२०२६ अफगाणिस्तान तिरंगी मालिका|१७ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; colspan=4 |{{flagicon|UAE}} {{cricon|AFG|२०१३}} [[२०२६ अफगाणिस्तान तिरंगी मालिका]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{Cr|AFG|२०१३}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#२०२६ पाकिस्तान तिरंगी मालिका |१८ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; colspan=4 | {{flagicon|PAK}} [[२०२६ पाकिस्तान तिरंगी मालिका]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | 
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#२०२६ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग अ (केन्या) |२१ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; colspan=4 | {{flagicon|KEN}} [[२०२६ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग अ (केन्या)|२०२६ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग अ]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | 
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#२०२६ संयुक्त अरब अमिराती तिरंगी मालिका (२४वी फेरी)|२५ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; colspan=4 | {{flagicon|UAE}} [[२०२६ संयुक्त अरब अमिराती तिरंगी मालिका (२४वी फेरी)|२०२६ संयुक्त अरब अमिराती तिरंगी मालिका]]
| {{n/a}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#२०२७ क्रिकेट विश्वचषक पात्रता|२२ फेब्रुवारी २०२७]]
| style=&quot;text-align:left&quot; colspan=4 | {{flagicon|RSA}} {{flagicon|NAM}} [[२०२७ क्रिकेट विश्वचषक पात्रता]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | 
|}

=== महिलांचे कार्यक्रम ===
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; white-space:nowrap&quot;
! colspan=&quot;6&quot; |महिला आंतरराष्ट्रीय दौरे
|-
! rowspan=&quot;2&quot; |आरंभ दिनांक
! rowspan=&quot;2&quot; |यजमान संघ
! rowspan=&quot;2&quot; |पाहुणा संघ
! colspan=&quot;3&quot; |निकाल [सामने]
|-
! width=80 | [[महिला कसोटी क्रिकेट| म. कसोटी]]
! width=80 | [[महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय|म.आं.ए.दि.]]
! width=80 | [[महिला आंतरराष्ट्रीय टी२०|म.आं.टी२०]]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#वेस्ट इंडीज महिलांचा झिम्बाब्वे दौरा |२४ सप्टेंबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{crw|ZIM}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{crw|WIN}}
| {{n/a}} || १–२ [३] || ०–३ [३]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#बांगलादेश महिलांचा ऑस्ट्रेलिया दौरा|९ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{crw|AUS}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{crw|BAN}}
| {{n/a}} || ३–० [३] || {{n/a}}
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#झिम्बाब्वे महिलांचा भारत दौरा |१६ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{crw|IND}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{crw|ZIM}}
| {{n/a}} || ३–० [३] || ३–० [३]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#न्यू झीलंड महिलांचा ऑस्ट्रेलिया दौरा |१८ ऑक्टोबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{crw|AUS}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{crw|NZL}}
| {{n/a}} || [३] || २–० [३] 
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#भारतीय महिलांचा दक्षिण आफ्रिका दौरा |९ डिसेंबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{crw|RSA}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{crw|IND}}
| [१] || [३] || [३]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#बांगलादेश महिलांचा न्यू झीलंड दौरा |१० डिसेंबर २०२६]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{crw|NZ}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{crw|BAN}}
| {{n/a}} || [३] || [३]
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#ऑस्ट्रेलिया महिलांचा दक्षिण आफ्रिका दौरा |१८ मार्च २०२७]]
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{crw|RSA}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{crw|AUS}}
| [१] || [३] || [३] 
|-
! scope=colgroup colspan=6 | आंतरराष्ट्रीय स्पर्धा
|-
! scope=col | आरंभ दिनांक
! scope=colgroup colspan=4 | स्पर्धा
! scope=col | विजेते
|- 
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[#२०२७ महिला चॅम्पियन्स चषक|१४ फेब्रुवारी २०२७]]
| style=&quot;text-align:left&quot; colspan=4 | {{nobr|{{flagicon|IND}} [[२०२७ आयसीसी महिला चॅम्पियन्स चषक |२०२७ महिला चॅम्पियन्स चषक]]}}
| style=&quot;text-align:left&quot; | 
|}

==सप्टेंबर==
===वेस्ट इंडीज महिलांचा झिम्बाब्वे दौरा===
{{main| वेस्ट इंडीज महिला क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२६-२७}}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! colspan=&quot;4&quot; | {{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554975.html म.आं.ए.दि. १५६५] || २४ सप्टेंबर || [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|WIN}} ९९ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554976.html म.आं.ए.दि. १५६६] || २७ सप्टेंबर || [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|ZIM}} ४ गडी राखून
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554977.html म.आं.ए.दि. १५६७] || ३० सप्टेंबर|| [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|WIN}} ९१ धावांनी
|-
! colspan=&quot;4&quot;| म.आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554978.html म.आं.टी२० ३०२९] || ३ ऑक्टोबर|| [[ताकशिंगा क्रिकेट क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|WIN}} ८ गडी राखून 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554979.html म.आं.टी२० ३०३०] || ५ ऑक्टोबर || [[ताकशिंगा क्रिकेट क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|WIN}} ८ गडी राखून 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554980.html म.आं.टी२० ३०३१] || ७ ऑक्टोबर || [[ताकशिंगा क्रिकेट क्लब]], [[हरारे]] || {{crw|WIN}} ८ गडी राखून 
|}

===ऑस्ट्रेलियाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा===
{{main|ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २०२६-२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;4&quot;| आं.ए.दि. मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525655.html आं.ए.दि. ५०१७] || २४ सप्टेंबर || [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान]], [[डर्बन]] || {{cr|SA}} ६७ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525656.html आं.ए.दि. ५०१९] || २७ सप्टेंबर || [[वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|SA}} ३२ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525657.html आं.ए.दि. ५०२३] || ३० सप्टेंबर|| [[जे बी मार्क्स ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{cr|AUS}} ४५ धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]])
|-
! colspan=&quot;4&quot;| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525659.html कसोटी २६३७] || ९–१३ ऑक्टोबर|| [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान]], [[डर्बन]] || {{cr|AUS}} २१४ धावांनी 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525660.html कसोटी २६३८] || १८–२२ ऑक्टोबर|| [[सेंट जॉर्ज पार्क क्रिकेट मैदान]], [[गेबेर्हा]] || {{cr|SA}} १ डाव आणि ३१ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525661.html कसोटी २६३९] || २७–३१ऑक्टोबर|| [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान]], [[केप टाउन]] || 
|}

===वेस्ट इंडीजचा भारत दौरा===
{{main| वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२६-२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;4&quot;| आं.ए.दि. मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529227.html आं.ए.दि. ५०२०] || २७ सप्टेंबर || [[ग्रीनफील्ड आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम]], [[तिरुवनंतपुरम]] || {{cr|IND}} ८ गडी राखून 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529228.html आं.ए.दि. ५०२२] || ३० सप्टेंबर|| [[आसाम क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[गुवाहाटी]] || {{cr|IND}} ८ गडी राखून
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529229.html आं.ए.दि. ५०२४] || ३ ऑक्टोबर|| [[महाराजा यादवेंद्र सिंग आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[मुल्लनपूर गरीबदास|मुल्लनपूर]] ||{{cr|WIN}} ५ गडी राखून
|-
! colspan=&quot;4&quot;| आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529230.html आं.टी२० ४१६६] || ६ ऑक्टोबर|| [[इकाना क्रिकेट स्टेडियम]], [[लखनौ]] ||{{cr|IND}} ८ गडी राखून
|-    
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529231.html आं.टी२० ४१७९] || ९ ऑक्टोबर|| [[जेएससीए आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम संकुल]], [[रांची]] ||{{cr|WIN}} ६ गडी राखून
|-    
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529232.html आं.टी२० ४१८७] || ११ ऑक्टोबर|| [[होळकर स्टेडियम]], [[इंदूर]] ||{{cr|IND}} १४ धावांनी
|-    
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529233.html आं.टी२० ४२०२] || १४ ऑक्टोबर|| [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] ||{{cr|WIN}} २४ धावांनी
|-    
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529234.html आं.टी२० ४२०३] || १७ ऑक्टोबर|| [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] ||अनिर्णित
|}

==ऑक्टोबर==
===२०२६ अमेरिका तिरंगी मालिका (२२वी फेरी)===
{{main|२०२६ अमेरिका तिरंगी मालिका}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;6&quot; | [[२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] – तिरंगी मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! संघ १
! संघ २
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554409.html आं.ए.दि. ५०२५] || ३ ऑक्टोबर|| {{cr|NAM}} || {{cr|UAE}} || [[ग्रँड प्रेरी स्टेडियम]], [[ग्रँड प्रेरी]] ||अनिर्णित
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554410.html आं.ए.दि. ५०२६] || ५ ऑक्टोबर|| {{cr|USA}} || {{cr|UAE}} || [[ग्रँड प्रेरी स्टेडियम]], [[ग्रँड प्रेरी]] ||{{cr|USA}} ६ गडी राखून
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554411.html आं.ए.दि. ५०२७] || ७ ऑक्टोबर|| {{cr|USA}} || {{cr|NAM}} || [[ग्रँड प्रेरी स्टेडियम]], [[ग्रँड प्रेरी]] ||{{cr|USA}} ४ गडी राखून
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554412.html आं.ए.दि. ५०२९] || ९ ऑक्टोबर|| {{cr|NAM}} || {{cr|UAE}} || [[ग्रँड प्रेरी स्टेडियम]], [[ग्रँड प्रेरी]] ||{{cr|NAM}} ८ गडी राखून
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554413.html आं.ए.दि. ५०३१] || ११ ऑक्टोबर|| {{cr|USA}} || {{cr|UAE}} || [[ग्रँड प्रेरी स्टेडियम]], [[ग्रँड प्रेरी]] ||{{cr|USA}} ५ गडी राखून
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554414.html आं.ए.दि. ५०३३] || १३ ऑक्टोबर|| {{cr|USA}} || {{cr|NAM}} || [[ग्रँड प्रेरी स्टेडियम]], [[ग्रँड प्रेरी]] ||{{cr|NAM}} ६ धावांनी
|}

===बांगलादेश महिलांचा ऑस्ट्रेलिया दौरा===
{{main| बांगलादेश महिला क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रेलिया दौरा, २०२६–२७}}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! colspan=&quot;4&quot;| {{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528716.html म.आं.ए.दि. १५६८] || ९ ऑक्टोबर|| [[ॲलन बॉर्डर फिल्ड]], [[ब्रिस्बेन]] || {{crw|AUS}} ७ गडी राखून 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528717.html म.आं.ए.दि. १५६९] || ११ ऑक्टोबर|| [[ॲलन बॉर्डर फिल्ड]], [[ब्रिस्बेन]] || {{crw|AUS}} ९ गडी राखून 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528718.html म.आं.ए.दि. १५७०] || १४ ऑक्टोबर|| [[ॲलन बॉर्डर फिल्ड]], [[ब्रिस्बेन]] || {{crw|AUS}} ८ गडी राखून 
|}

===बांगलादेश वि अफगाणिस्तान युएईमध्ये===
{{main| अफगाणिस्तान वि बांगलादेश क्रिकेट संघ युएईमध्ये, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;4&quot; | एकमेव कसोटी
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555116.html कसोटी २९३६] || ९–१३ ऑक्टोबर|| [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबु धाबी]]||सामना अनिर्णित 
|}

===२०२६ ओमान तिरंगी मालिका (२३वी फेरी)===
{{main|२०२६ ओमान तिरंगी मालिका}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;6&quot; | [[२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] – तिरंगी मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! संघ १
! संघ २
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554415.html आं.ए.दि. ५०२८] || ९ ऑक्टोबर|| {{cr|OMN}} || {{cr|CAN}} || [[अल अमारत क्रिकेट स्टेडियम|ओमान क्रिकेट अकादमी मैदान टर्फ १]], [[अल अमरात]] ||{{cr|OMN}} ४१ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554416.html आं.ए.दि. ५०३०] || ११ ऑक्टोबर|| {{cr|CAN}} || {{cr|NEP}} || [[अल अमारत क्रिकेट स्टेडियम|ओमान क्रिकेट अकादमी मैदान टर्फ १]], [[अल अमरात]] ||{{cr|NEP}} २४ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554417.html आं.ए.दि. ५०३२] || १३ ऑक्टोबर|| {{cr|OMN}} || {{cr|NEP}} || [[अल अमारत क्रिकेट स्टेडियम|ओमान क्रिकेट अकादमी मैदान टर्फ १]], [[अल अमरात]] ||{{cr|NEP}} ११३ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554418.html आं.ए.दि. ५०३४] || १५ ऑक्टोबर|| {{cr|OMN}} || {{cr|CAN}} || [[अल अमारत क्रिकेट स्टेडियम|ओमान क्रिकेट अकादमी मैदान टर्फ १]], [[अल अमरात]] ||{{cr|CAN}} ५८ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554419.html आं.ए.दि. ५०३५] || १७ ऑक्टोबर|| {{cr|CAN}} || {{cr|NEP}} || [[अल अमारत क्रिकेट स्टेडियम|ओमान क्रिकेट अकादमी मैदान टर्फ १]], [[अल अमरात]] ||{{cr|CAN}} २४ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554420.html आं.ए.दि. ५०३८] || १९ ऑक्टोबर|| {{cr|OMN}} || {{cr|NEP}} || [[अल अमारत क्रिकेट स्टेडियम|ओमान क्रिकेट अकादमी मैदान टर्फ १]], [[अल अमरात]] ||{{cr|NEP}} १० धावांनी
|}

===श्रीलंकेचा पाकिस्तान दौरा===
{{main| श्रीलंका क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०२६–२७}}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;4&quot;| आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550708.html आं.टी२० ४१८०] || ९ ऑक्टोबर|| [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] ||{{cr|PAK}} ४ गडी राखून
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550709.html आं.टी२० ४१८८] || ११ ऑक्टोबर|| [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] ||{{cr|PAK}} ८२ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550710.html आं.टी२० ४१९५] || १३ ऑक्टोबर|| [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] ||{{cr|SL}} ८ गडी राखून
|-
! colspan=&quot;4&quot;| [[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] — कसोटी मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550711.html १ली कसोटी] || ९–१३ नोव्हेंबर || [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] ||
|-    
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550712.html २री कसोटी] || १७–२१ नोव्हेंबर || [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] ||
|}

===झिम्बाब्वे महिलांचा भारत दौरा===
{{main| झिम्बाब्वे महिला क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२६–२७}}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! colspan=&quot;4&quot;| म.आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1535652.html म.आं.टी२० ३०३६] || १६ ऑक्टोबर|| [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || {{Crw|IND}} ४ गडी राखून 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1535653.html म.आं.टी२० ३०४२] || १८ ऑक्टोबर|| [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || {{Crw|IND}} ९ गडी राखून 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1535654.html म.आं.टी२० ३०४४] || २० ऑक्टोबर|| [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || {{Crw|IND}} ९२ धावांनी 
|-
! colspan=&quot;4&quot; | {{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1535655.html म.आं.ए.दि. १५९१] || २३ ऑक्टोबर|| [[बडोदा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[वडोदरा]] || {{Crw|IND}} ९ गडी राखून
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1535656.html म.आं.ए.दि. १५९२] || २५ ऑक्टोबर|| [[बडोदा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[वडोदरा]] || {{Crw|IND}} १२१ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1535657.html म.आं.ए.दि. १५९३] || २८ ऑक्टोबर|| [[बडोदा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[वडोदरा]] || {{Crw|IND}} ८ गडी राखून 
|}

===२०२६ अफगाणिस्तान तिरंगी मालिका===
{{main|२०२६ अफगाणिस्तान तिरंगी मालिका}}

{{#section: २०२६ अफगाणिस्तान तिरंगी मालिका |PTS}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;6&quot; |साखळी सामने
|-
! क्र.
! दिनांक
! संघ १
! संघ २
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555117.html आं.ए.दि. ५०३६] || १७ ऑक्टोबर|| {{cr|BAN}} || {{cr|ZIM}} ||  [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबु धाबी]]||{{cr|ZIM}} ९९ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555118.html आं.ए.दि. ५०३९] || १९ ऑक्टोबर|| {{cr|AFG|२०१३|२०१३}} || {{cr|ZIM}} ||  [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबु धाबी]]||{{cr|AFG|२०१३}} १५८ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555119.html आं.ए.दि. ५०४१] || २१ ऑक्टोबर|| {{cr|AFG|२०१३|२०१३}} || {{cr|BAN}} ||  [[शारजा क्रिकेट स्टेडियम]], [[शारजा]]||{{cr|AFG|२०१३}} ७ गडी राखून
|-
! colspan=&quot;6&quot; |अंतिम सामना
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1556871.html आं.ए.दि. ५०४३]|| २३ ऑक्टोबर|| {{cr|AFG|२०१३|२०१३}}|| {{cr|ZIM}}||  [[शारजा क्रिकेट स्टेडियम]], [[शारजा]]||{{cr|AFG|२०१३}} ७ गडी राखून
|}

===२०२६ पाकिस्तान तिरंगी मालिका===
{{main|२०२६ पाकिस्तान तिरंगी मालिका}}
{{#section: २०२६ पाकिस्तान तिरंगी मालिका|PTS}}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;6&quot; | साखळी सामने
|-
! क्र.
! दिनांक
! संघ १
! संघ २
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550713.html आं.ए.दि. ५०३७] || १८ ऑक्टोबर|| {{cr|PAK}} || {{cr|SL}} || [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] ||{{cr|PAK}} ३७ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550714.html आं.ए.दि. ५०४०] || २० ऑक्टोबर|| {{cr|PAK}} || {{cr|ENG}} || [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] ||{{cr|PAK}} ८७ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550715.html आं.ए.दि. ५०४२] || २२ ऑक्टोबर|| {{cr|ENG}} || {{cr|SL}} || [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] ||{{Cr|SRI}} २ गडी राखून
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550716.html आं.ए.दि. ५०४४] || २५ ऑक्टोबर|| {{cr|PAK}} || {{cr|ENG}} || [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] ||{{cr|PAK}} १ गडी राखून
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550717.html आं.ए.दि. ५०४५] || २७ ऑक्टोबर|| {{cr|PAK}} || {{cr|SL}} || [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{Cr|SRI}} ८ गडी राखून
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550718.html आं.ए.दि. ५०४६] || २९ ऑक्टोबर|| {{cr|ENG}} || {{cr|SL}} || [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{cr|ENG}} ५५ धावांनी 
|-
! colspan=&quot;6&quot; |अंतिम सामना
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550719.html आं.ए.दि. ५०४७] || ३१ ऑक्टोबर|| {{cr|PAK}} || {{cr|SL}} || [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || 
|}

===न्यू झीलंड महिलांचा ऑस्ट्रेलिया दौरा===
{{main| न्यू झीलंड महिला क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रेलिया दौरा, २०२६–२७}}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! colspan=&quot;4&quot; | म.आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528722.html म.आं.टी२० ३०४०] || १८ ऑक्टोबर|| [[नॉर्थ सिडनी ओव्हल]], [[सिडनी]] || {{Crw|AUS}} २ गडी राखून 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528723.html म.आं.टी२० ३०४३] || २० ऑक्टोबर|| [[नॉर्थ सिडनी ओव्हल]], [[सिडनी]] || {{Crw|AUS}} ४० धावांनी 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528724.html म.आं.टी२० ३०४५] || २२ ऑक्टोबर|| [[नॉर्थ सिडनी ओव्हल]], [[सिडनी]] ||अनिर्णित
|-
! colspan=&quot;4&quot;| {{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528725.html १ला म.आं.ए.दि.] || ६ मार्च || [[मानुका ओव्हल]], [[कॅनबेरा]] || 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528726.html २रा म.आं.ए.दि.] || ८ मार्च || [[जंक्शन ओव्हल|सिटीपॉवर सेंटर]], [[मेलबर्न]] || 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528727.html ३रा म.आं.ए.दि.] || १० मार्च || [[जंक्शन ओव्हल|सिटीपॉवर सेंटर]], [[मेलबर्न]] ||  
|}
===२०२६ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग अ (केनिया)===
{{main|२०२६ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग अ (केनिया)}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;7&quot; |[[२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग]] – लिस्ट अ मालिका
|-
!क्र.
!दिनांक
!संघ १
!संघ २
!ठिकाण
!निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559440.html १ला सामना]|| २१ ऑक्टोबर || {{cr|KEN}} || {{cr|DEN}} || [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]|| {{cr|KEN}} १०३ धावांनी
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559441.html २रा सामना]|| २२ ऑक्टोबर || {{cr|JER}} || {{cr|PNG}} || [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]||{{cr|JER}} १७२ धावांनी
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559442.html ३रा सामना]|| २२ ऑक्टोबर || {{cr|KUW}} || {{cr|QAT}} || [[रुआरका क्रीडा क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]||{{cr|QAT}} ५ गडी राखून 
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559443.html ४था सामना]|| २४ ऑक्टोबर || {{cr|DEN}} || {{cr|KUW}} || [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]||{{cr|DEN}} १०२ धावांनी
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559444.html ५वा सामना]|| २४ ऑक्टोबर || {{cr|KEN}} || {{cr|QAT}} || [[रुआरका क्रीडा क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]||{{cr|QAT}} ४ धावांनी
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559445.html ६वा सामना]|| २५ ऑक्टोबर || {{cr|KEN}} || {{cr|JER}} || [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]||{{cr|JER}} १२३ धावांनी
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559446.html ७वा सामना]|| २५ ऑक्टोबर || {{cr|DEN}} || {{cr|PNG}} || [[रुआरका क्रीडा क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]||{{cr|PNG}} ४ गडी राखून 
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559447.html ८वा सामना]|| २७ ऑक्टोबर || {{cr|PNG}} || {{cr|QAT}} || [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]|| {{cr|QAT}} ९ गडी राखून
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559448.html ९वा सामना]|| २७ ऑक्टोबर || {{cr|KUW}} || {{cr|JER}} || [[रुआरका क्रीडा क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]|| {{cr|KUW}} ७ गडी राखून 
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559449.html १०वा सामना]|| २८ ऑक्टोबर || {{cr|DEN}} || {{cr|QAT}} || [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]||{{cr|DEN}} ५२ धावांनी
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559450.html ११वा सामना]|| २८ ऑक्टोबर || {{cr|KEN}} || {{cr|KUW}} || [[रुआरका क्रीडा क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]||{{cr|KUW}} १५० धावांनी
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/15594451.html १२वा सामना]|| ३० ऑक्टोबर || {{cr|KUW}} || {{cr|PNG}} || [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]||{{cr|KUW}} १० गडी राखून
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559452.html १३वा सामना]|| ३० ऑक्टोबर || {{cr|DEN}} || {{cr|JER}} || [[रुआरका क्रीडा क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]||{{cr|JER}} ७२ धावांनी
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559453.html १४वा सामना]|| ३१ ऑक्टोबर || {{cr|KEN}} || {{cr|PNG}} || [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]||
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559454.html १५वा सामना]|| ३१ ऑक्टोबर || {{cr|JER}} || {{cr|QAT}} || [[रुआरका क्रीडा क्लब मैदान]], [[नैरोबी]]||
|}

===भारताचा न्यू झीलंड दौरा ===

{{main|भारतीय क्रिकेट संघाचा न्यू झीलंड दौरा, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;4&quot; | आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539432.html आं.टी२० ४२१०] || २२ ऑक्टोबर|| [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] ||{{Cr|IND}} ४ गडी राखून
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539433.html आं.टी२० ४२१४] || २४ ऑक्टोबर|| [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] ||{{Cr|IND}} ४ गडी राखून
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539434.html आं.टी२० ४२२१] || २७ ऑक्टोबर|| [[वेलिंग्टन स्थानिक स्टेडियम]], [[वेलिंग्टन]] || {{Cr|IND}} ६ गडी राखून
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539435.html आं.टी२० ४२२४] || ३० ऑक्टोबर|| [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{Cr|NZ}} ८७ धावांनी 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539436.html आं.टी२० ४२२५] || १ नोव्हेंबर || [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन]] ||
|-
! colspan=&quot;4&quot; | आं.ए.दि. मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539437.html आं.ए.दि. ५०५८] || ४ नोव्हेंबर || [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539438.html आं.ए.दि. ५०६०] || ७ नोव्हेंबर || [[वेलिंग्टन स्थानिक स्टेडियम]], [[वेलिंग्टन]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539439.html आं.ए.दि. ५०६१] || १० नोव्हेंबर || [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539440.html आं.ए.दि. ५०६२] || १३ नोव्हेंबर || [[बे ओव्हल]], [[तौरंगा]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539441.html आं.ए.दि. ५०६४] || १५ नोव्हेंबर || [[बे ओव्हल]], [[तौरंगा]] ||
|-
! colspan=&quot;4&quot;| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539442.html १ली कसोटी] || १९–२३ नोव्हेंबर || [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]]||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539443.html २री कसोटी] || २७ नोव्हेंबर–१ डिसेंबर || [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] ||
|}

===आयर्लंडचा नामिबिया दौरा===
{{main|आयर्लंड क्रिकेट संघाचा नामिबिया दौरा, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;4&quot; | आं.ए.दि. मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1558231.html आं.ए.दि. ५०४३] || २२ ऑक्टोबर|| [[नामिबिया क्रिकेट मैदान|हाय परफॉर्मन्स ओव्हल]], [[विंडहोक]]||{{Cr|IRE}} ५५ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1558232.html आं.ए.दि. ५०४५] || २४ ऑक्टोबर|| [[नामिबिया क्रिकेट मैदान|हाय परफॉर्मन्स ओव्हल]], [[विंडहोक]]|| {{Cr|NAM}} ३१ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1558233.html आं.ए.दि. ५०४९] || २७ ऑक्टोबर || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान|हाय परफॉर्मन्स ओव्हल]], [[विंडहोक]]||{{Cr|NAM}} ६३ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1558234.html आं.ए.दि. ५०५३] || ३० ऑक्टोबर || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान|हाय परफॉर्मन्स ओव्हल]], [[विंडहोक]]|| {{Cr|IRE}} १३० धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1558235.html आं.ए.दि. ५०५६] || १ नोव्हेंबर || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान|हाय परफॉर्मन्स ओव्हल]], [[विंडहोक]]||
|}

===२०२६ संयुक्त अरब अमिराती तिरंगी मालिका (२४वी फेरी)===
{{main|२०२६ संयुक्त अरब अमिराती तिरंगी मालिका}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;7&quot; |[[२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] – तिरंगी मालिका
|-
!क्र.
!दिनांक
!संघ १
!संघ २
!ठिकाण
!निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559563.html आं.ए.दि. ५०४६]|| २५ ऑक्टोबर || {{cr|UAE}} || {{cr|NED}} || [[आयसीसी अकादमी मैदान]], [[दुबई]]|| {{Cr|NED}} ३ गडी राखून
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559564.html आं.ए.दि. ५०४८]|| २७ ऑक्टोबर || {{cr|NED}} || {{cr|OMA}} || [[आयसीसी अकादमी मैदान]], [[दुबई]]|| {{Cr|NED}} १०६ धावांनी

|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559565.html आं.ए.दि. ५०५१]|| २९ ऑक्टोबर || {{cr|UAE}} || {{cr|OMA}} || [[आयसीसी अकादमी मैदान]], [[दुबई]]|| {{cr|UAE}} ४ गडी राखून
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559566.html आं.ए.दि. ५०५४]|| ३१ ऑक्टोबर || {{cr|UAE}} || {{cr|NED}} || [[आयसीसी अकादमी मैदान]], [[दुबई]]||
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559567.html आं.ए.दि. ५०५७]|| २ नोव्हेंबर || {{cr|NED}} || {{cr|OMA}} || [[आयसीसी अकादमी मैदान]], [[दुबई]]||
|-                                                              
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559568.html आं.ए.दि. ५०५९]|| ४ नोव्हेंबर || {{cr|UAE}} || {{cr|OMA}} || [[आयसीसी अकादमी मैदान]], [[दुबई]]||
|}

===झिम्बाब्वे वि अफगाणिस्तान युएईमध्ये===
{{main|अफगाणिस्तान वि झिम्बाब्वे क्रिकेट संघ युएईमध्ये, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;4&quot; | आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555120.html आं.टी२० ४२२२] || २७ ऑक्टोबर|| [[शारजा क्रिकेट स्टेडियम]], [[शारजा]]|| {{Cr|AFG|२०१३}} ३७ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555121.html आं.टी२० ४२२३] || २९ ऑक्टोबर|| [[शारजा क्रिकेट स्टेडियम]], [[शारजा]]|| {{Cr|AFG|२०१३}} १९ धावांनी
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555122.html आं.टी२० ४२२६] || १ नोव्हेंबर || [[शारजा क्रिकेट स्टेडियम]], [[शारजा]]||
|-
! colspan=&quot;4&quot;| कसोटी मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555123.html कसोटी २६४२] || ५–९ नोव्हेंबर ||  [[शारजा क्रिकेट स्टेडियम]], [[शारजा]]||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1555124.html कसोटी २६४३] || १३–१७ नोव्हेंबर ||  [[शारजा क्रिकेट स्टेडियम]], [[शारजा]]||
|}

===वेस्ट इंडीजचा बांगलादेश दौरा===
{{main|वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाचा बांगलादेश दौरा, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! colspan=&quot;4&quot;| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1553295.html कसोटी २६४०] || २८ ऑक्टोबर–१ नोव्हेंबर || [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1553296.html कसोटी २६४१] || ५–९ नोव्हेंबर || [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] ||
|}

==नोव्हेंबर==
=== इंग्लंडचा ऑस्ट्रेलिया दौरा===
{{Main|इंग्लंड क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रेलिया दौरा, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! colspan=&quot;4&quot;| आं.ए.दि. मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528703.html १ला आं.ए.दि.] || १३ नोव्हेंबर || [[पर्थ स्टेडियम]], [[पर्थ]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528704.html २रा आं.ए.दि.] || १५ नोव्हेंबर || [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528705.html ३रा आं.ए.दि.] || १८ नोव्हेंबर || [[बेलेराइव्ह ओव्हल]], [[होबार्ट]] ||
|-
! colspan=&quot;4&quot;| आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528706.html १ला आं.टी२०] || २१ नोव्हेंबर || [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528707.html २रा आं.टी२०] || २४ नोव्हेंबर || [[कॅरारा स्टेडियम]], [[गोल्ड कोस्ट]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528708.html ३रा आं.टी२०] || २७ नोव्हेंबर || [[द गब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528709.html ४था आं.टी२०] || २९ नोव्हेंबर || [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528710.html ५वा आं.टी२०] || २ डिसेंबर || [[मानुका ओव्हल]], [[कॅनबेरा]] ||
|-
! colspan=&quot;4&quot;| एकमेव कसोटी
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528715.html एकमेव कसोटी] || ११–१५ मार्च|| [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || 
|}

=== बांगलादेशचा दक्षिण आफ्रिका दौरा===
{{Main| बांगलादेश क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! colspan=&quot;4&quot;| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525662.html १ली कसोटी] || १५–१९ नोव्हेंबर || [[वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525663.html २री कसोटी] || २३–२७ नोव्हेंबर || [[सेंच्युरियन पार्क]], [[सेंच्युरियन]] ||
|-
! colspan=&quot;4&quot;| आं.ए.दि. मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525664.html १ला आं.ए.दि.] || १ डिसेंबर || [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525665.html २रा आं.ए.दि.] || ४ डिसेंबर || [[सेंट जॉर्ज पार्क क्रिकेट मैदान]], [[गेबेर्हा]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525666.html ३रा आं.ए.दि.] || ७ डिसेंबर || [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान]], [[केप टाउन]] ||
|-
! colspan=&quot;4&quot;| आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525667.html १ला आं.टी२०] || १० डिसेंबर || [[डि बीयर्स डायमंड ओव्हल]], [[किंबर्ले (नॉदर्न केप)|किंबर्ले]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525668.html २रा आं.टी२०] || १२ डिसेंबर || [[विलोमूर पार्क]], [[बेनोनी]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525669.html ३रा आं.टी२०] || १३ डिसेंबर || [[सेंच्युरियन पार्क]], [[सेंच्युरियन]] ||
|}
==डिसेंबर==
===न्यू झीलंडचा ऑस्ट्रेलिया दौरा===
{{main| न्यू झीलंड क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रेलिया दौरा, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! colspan=&quot;4&quot;| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528711.html १ली कसोटी] || ९–१३ डिसेंबर || [[पर्थ स्टेडियम]], [[पर्थ]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528712.html २री कसोटी] || १७–२१ डिसेंबर || [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528713.html ३री कसोटी] || २६–३० डिसेंबर || [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528714.html ४थी कसोटी] || ४–८ जानेवारी|| [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] ||
|}

===भारतीय महिलांचा दक्षिण आफ्रिका दौरा===
{{main| भारतीय महिला क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २०२६–२७}}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! colspan=&quot;4&quot;| महिला कसोटी सामना
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| एकमेव महिला कसोटी|| ९–१२ डिसेंबर || [[सेंट जॉर्ज पार्क क्रिकेट मैदान]], [[गेबेर्हा]] ||
|-
! colspan=&quot;4&quot;| {{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
|१ला म.आं.ए.दि. || १६ डिसेंबर || [[बोलँड पार्क]], [[पार्ल]] || 
|-
|२रा म.आं.ए.दि. || १९ डिसेंबर || [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान]], [[केप टाउन]] || 
|-
|३रा म.आं.ए.दि. || २२ डिसेंबर || [[मँगाँग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] || 
|-
! colspan=&quot;4&quot;| म.आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| १ला म.आं.टी२० || २६ डिसेंबर || [[विलोमूर पार्क]], [[बेनोनी]] || 
|-
|२रा म.आं.टी२०|| २९ डिसेंबर || [[जे बी मार्क्स ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || 
|-
|३रा म.आं.टी२०|| ३० डिसेंबर || [[जे बी मार्क्स ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || 
|-
|}

===बांगलादेश महिलांचा न्यू झीलंड दौरा===
{{main| बांगलादेश महिला क्रिकेट संघाचा न्यू झीलंड दौरा, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;4&quot; | म.आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| १ला म.आं.टी२० || १० डिसेंबर || [[सॅक्स्टन ओव्हल]], [[नेल्सन (न्यू झीलंड) | नेल्सन]] ||
|-
| २रा म.आं.टी२० || १२ डिसेंबर || [[सॅक्स्टन ओव्हल]], [[नेल्सन (न्यू झीलंड) | नेल्सन]] ||
|-
| ३रा म.आं.टी२० || १५ डिसेंबर || [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] ||
|-
! colspan=&quot;4&quot; | म.आं.ए.दि. मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| १ला म.आं.ए.दि. || १८ डिसेंबर || [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] ||
|-
| २रा म.आं.ए.दि. || २१ डिसेंबर || [[बे ओव्हल]], [[तौरंगा]] ||
|-
| ३रा म.आं.ए.दि. || २३ डिसेंबर || [[बे ओव्हल]], [[तौरंगा]] ||
|}

===श्रीलंकेचा भारत दौरा===
{{main| श्रीलंका क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;4&quot;| आं.ए.दि. मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529235.html १ला आं.ए.दि.] || १३ डिसेंबर || [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[नवी दिल्ली]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529236.html २रा आं.ए.दि.] || १६ डिसेंबर || [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529237.html ३रा आं.ए.दि.] || १९ डिसेंबर || [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] ||
|-
! colspan=&quot;4&quot;| आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529238.html १ला आं.टी२०] || २२ डिसेंबर || [[निरंजन शाह स्टेडियम]], [[राजकोट]] ||
|-    
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529239.html २रा आं.टी२०] || २४ डिसेंबर || [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] ||
|-    
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529240.html ३रा आं.टी२०] || २७ डिसेंबर || [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[पुणे]] ||
|}

===इंग्लंडचा दक्षिण आफ्रिका दौरा===
{{main| इंग्लंड क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २०२६–२७}}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! colspan=&quot;4&quot;| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525671.html १ली कसोटी] || १७–२१ डिसेंबर || [[वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525672.html २री कसोटी] || २६–३० डिसेंबर || [[सेंच्युरियन पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || 
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525673.html ३री कसोटी] || ३–७ जानेवारी || [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान]], [[केप टाउन]] || 
|-
! colspan=&quot;4&quot;| आं.ए.दि. मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525674.html १ला आं.ए.दि.] || १० जानेवारी || [[बोलँड पार्क]], [[पार्ल]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525675.html २रा आं.ए.दि.] || १३ जानेवारी || [[मँगाँग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1525676.html ३रा आं.ए.दि.] || १५ जानेवारी || [[मँगाँग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] ||
|}
==जानेवारी==
===झिम्बाब्वेचा भारत दौरा ===
{{main|झिम्बाब्वे क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;4&quot;| आं.ए.दि. मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529241.html १ला आं.ए.दि.] || ३ जानेवारी || [[इडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529242.html २रा आं.ए.दि.] || ६ जानेवारी || [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529243.html ३रा आं.ए.दि.] || ९ जानेवारी || [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] ||
|}

===श्रीलंकेचा न्यू झीलंड दौरा===
{{main| श्रीलंका क्रिकेट संघाचा न्यू झीलंड दौरा, २०२६–२७}}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;4&quot; | आं.ए.दि. मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539444.html १ला आं.ए.दि.] || १६ जानेवारी || [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539445.html २रा आं.ए.दि.] || १९ जानेवारी || [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539446.html ३रा आं.ए.दि.] || २२ जानेवारी || [[ओटागो विद्यापीठ ओव्हल]], [[ड्युनेडिन]] ||
|-
! colspan=&quot;4&quot; | आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539447.html १ला आं.टी२०] || २६ जानेवारी || [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539448.html २रा आं.टी२०] || २९ जानेवारी || [[सॅक्स्टन ओव्हल]], [[नेल्सन (न्यू झीलंड) | नेल्सन]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539449.html ३रा आं.टी२०] || ३१ जानेवारी || [[सॅक्स्टन ओव्हल]], [[नेल्सन (न्यू झीलंड) | नेल्सन]] ||
|-
! colspan=&quot;4&quot;| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539450.html १ली कसोटी] || 4–8 फेब्रुवारी || [[बे ओव्हल]], [[तौरंगा]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539451.html २री कसोटी] || 12–16 फेब्रुवारी || [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन]] ||
|}

===ऑस्ट्रेलियाचा भारत दौरा===
{{main| ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;4&quot;| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529244.html १ली कसोटी] || २१–२५ जानेवारी || [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[नागपूर]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529245.html २री कसोटी] || २९ जानेवारी–२ फेब्रुवारी || [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] ||
|-
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529246.html ३री कसोटी] || ११–१५ फेब्रुवारी || [[आसाम क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[गुवाहाटी]] ||
|-    
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529247.html ४थी कसोटी] || १९–२३ फेब्रुवारी || [[जेएससीए आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम संकुल]], [[रांची]] ||
|-    
| [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1529248.html ५वी कसोटी] || २७ फेब्रुवारी–३ मार्च|| [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] ||
|}
==फेब्रुवारी==
===इंग्लंडचा बांगलादेश दौरा===
{{main| इंग्लंड क्रिकेट संघाचा बांगलादेश दौरा, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! colspan=&quot;4&quot;| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| १ली कसोटी ||  ||  ||
|-
| २री कसोटी ||  ||  ||
|}

===दक्षिण आफ्रिकेचा श्रीलंका दौरा===
{{main| दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघाचा श्रीलंका दौरा, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! colspan=&quot;4&quot;| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| १ली कसोटी ||  ||  ||
|-
| २री कसोटी ||  ||  ||
|}

===२०२७ महिला चॅम्पियन्स चषक ===
{{main|२०२७ महिला चॅम्पियन्स चषक }}

===२०२७ क्रिकेट विश्वचषक पात्रता===
{{main|२०२७ क्रिकेट विश्वचषक पात्रता}}
==मार्च==
===ऑस्ट्रेलिया महिलांचा दक्षिण आफ्रिका दौरा===
{{main| ऑस्ट्रेलिया महिला क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! colspan=&quot;4&quot;| म.आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| १ला म.आं.टी२० || १८ मार्च|| [[डि बीयर्स डायमंड ओव्हल]], [[किंबर्ले (नॉदर्न केप)|किंबर्ले]]||
|-
| २रा म.आं.टी२० || २१ मार्च || [[विलोमूर पार्क]], [[बेनोनी]]||
|-
|३रा म.आं.टी२० || २३ मार्च || [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]]
|
|-
! colspan=&quot;4&quot;| {{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}}
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| १ला म.आं.ए.दि. || २७ मार्च || [[सेंट जॉर्ज पार्क क्रिकेट मैदान]], [[गेबेर्हा]]||
|-
| २रा म.आं.ए.दि. || ३१ मार्च || [[बोलँड पार्क]], [[पार्ल]]||
|-
| ३रा म.आं.ए.दि. || ३ मार्च || [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान]], [[डर्बन]]||
|-
! colspan=&quot;4&quot;| महिला कसोटी सामना
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| एकमेव महिला कसोटी || ८–११ एप्रिल|| [[जे बी मार्क्स ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] ||
|}

===बांगलादेशचा नेपाळ दौरा ===
{{Main| बांगलादेश क्रिकेट संघाचा नेपाळ दौरा, २०२६–२७}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;4&quot; | आं.टी२० मालिका
|-
! क्र.
! दिनांक
! ठिकाण
! निकाल
|-
| १ला म.आं.टी२० || २६ मार्च|| [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किर्तीपूर]] || 
|-
| २रा म.आं.टी२० || २८ मार्च || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किर्तीपूर]] || 
|-
| ३रा म.आं.टी२० || ३० मार्च || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किर्तीपूर]] || 
|}
==संदर्भयादी==
{{संदर्भयादी}}
{{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६–२७}}</text>
      <sha1>iljpz8td18fkzqc878x8q021ag3epdt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>साचा:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६–२७</title>
    <ns>10</ns>
    <id>384665</id>
    <revision>
      <id>2728398</id>
      <parentid>2721608</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T05:02:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nitin.kunjir</username>
        <id>4684</id>
      </contributor>
      <origin>2728398</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9777" sha1="8o063l98jq2ftz55evwvnsa3bgahdsh" xml:space="preserve">{{Navbox
|name   = आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६–२७
|title  = [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६–२७]]
|listclass = hlist
|state = collapsed
|above  = आधीचा मोसम: [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६]]

|group1 = सप्टेंबर २०२६
|list1 =

* [[वेस्ट इंडीज महिला क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२६-२७|वेस्ट इंडीज महिलांचा झिम्बाब्वे दौरा]]
* [[ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २०२६-२७|ऑस्ट्रेलियाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा]]
* [[वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२६-२७|वेस्ट इंडीजचा भारत दौरा]]

|group2 = ऑक्टोबर २०२६
|list2 =

*  [[इंडोनेशिया क्रिकेट संघाचा दक्षिण कोरिया दौरा, २०२६-२७|इंडोनेशियाचा दक्षिण कोरिया दौरा]]
* [[२०२६ अमेरिका तिरंगी मालिका|युएसए तिरंगी मालिका]]
* [[२०२६ पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता स्पर्धा अ|पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता अ]]
* [[२०२६ पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता स्पर्धा ब|पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता ब]]
* [[बांगलादेश महिला क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रेलिया दौरा, २०२६–२७|बांगलादेश महिलांचा ऑस्ट्रेलिया दौरा]]
* [[बांगलादेश क्रिकेट संघाचा अफगाणिस्तान दौरा (संयुक्त अरब अमीरातीमध्ये), २०२६–२७|बांगलादेश विरुद्ध अफगाणिस्तान युएईमध्ये]]
* [[२०२६ ओमान तिरंगी मालिका|ओमान तिरंगी मालिका]]
* [[श्रीलंका क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०२६–२७|श्रीलंकेचा पाकिस्तान दौरा]]
* [[झिम्बाब्वे महिला क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२६–२७|झिम्बाब्वे महिलांचा भारत दौरा]]
* [[२०२६ अफगाणिस्तान तिरंगी मालिका|अफगाणिस्तान तिरंगी मालिका युएईमध्ये]]
* [[२०२६ पाकिस्तान तिरंगी मालिका|पाकिस्तान तिरंगी मालिका]]
* [[न्यू झीलंड महिला क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रेलिया दौरा, २०२६–२७|न्यू झीलंड महिलांचा ऑस्ट्रेलिया दौरा]]
* [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक आफ्रिका उप-प्रादेशिक पात्रता क|पुरुष टी२० विश्वचषक आफ्रिका उप-प्रादेशिक पात्रता क]]
* [[२०२६ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग अ (केनिया)|क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग अ (केनिया)]]
* [[भारतीय क्रिकेट संघाचा न्यू झीलंड दौरा, २०२६–२७|भारताचा न्यू झीलंड दौरा]]
* [[आयर्लंड क्रिकेट संघाचा नामिबिया दौरा, २०२६–२७|आयर्लंडचा नामिबिया दौरा]]
* [[२०२६ संयुक्त अरब अमिराती तिरंगी मालिका (२४वी फेरी)|संयुक्त अरब अमिराती तिरंगी मालिका]]
* [[झिम्बाब्वे क्रिकेट संघ अफगाणिस्तान विरुद्ध युएई मध्ये, २०२६–२७|झिम्बाब्वे विरुद्ध अफगाणिस्तान युएईमध्ये]]
* [[वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाचा बांगलादेश दौरा, २०२६–२७|वेस्ट इंडीजचा बांगलादेश दौरा]]

|group3 = नोव्हेंबर २०२६
|list3 =

* [[इंग्लंड क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रेलिया दौरा, २०२६–२७|इंग्लंडचा ऑस्ट्रेलिया दौरा]]
* [[बांगलादेश क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २०२६–२७|बांगलादेशचा दक्षिण आफ्रिका दौरा]]
* २०२६ महिला उदयोन्मुख राष्ट्रे ट्रॉफी

|group4 = डिसेंबर २०२६
|list4 =

* [[न्यू झीलंड क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रेलिया दौरा, २०२६–२७|न्यू झीलंडचा ऑस्ट्रेलिया दौरा]]
* [[भारतीय महिला क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २०२६–२७|भारतीय महिलांचा दक्षिण आफ्रिका दौरा]]
* [[बांगलादेश महिला क्रिकेट संघाचा न्यू झीलंड दौरा, २०२६–२७|बांगलादेश महिलांचा न्यू झीलंड दौरा]]
* [[श्रीलंका क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२६–२७|श्रीलंकेचा भारत दौरा]]
* [[इंग्लंड क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २०२६–२७|इंग्लंडचा दक्षिण आफ्रिका दौरा]]
* [[२०२६ क्रिकेट विश्वचषक पात्रता प्ले-ऑफ|विश्वचषक पात्रता प्ले-ऑफ]]

|group5 = जानेवारी २०२७
|list5 =

* [[झिम्बाब्वे क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२६–२७|झिम्बाब्वेचा भारत दौरा]]
* [[श्रीलंका क्रिकेट संघाचा न्यू झीलंड दौरा, २०२६–२७|श्रीलंकेचा न्यू झीलंड दौरा]]
* [[ऑस्ट्रेलिया संघाचा भारत दौरा, २०२६–२७|ऑस्ट्रेलियाचा भारत दौरा]]

|group6 = फेब्रुवारी २०२७
|list6 =

* [[२०२७ आयसीसी महिला चॅम्पियन्स चषक|महिला चॅम्पियन्स चषक]]

|group7 = मार्च २०२७
|list7 =

* [[बांगलादेश क्रिकेट संघाचा नेपाळ दौरा, २०२६–२७|बांगलादेशचा नेपाळ दौरा]]

|group8 = चालू स्पर्धा
|list8 =

* [[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा|विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]]
* [[२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक लीग २|क्रिकेट विश्वचषक लीग २]]
* [[२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग|क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग]]
* [[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद|महिला अजिंक्यपद]]
* असोसिएट आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेट

|below  = पुढील मोसम: [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२७]]
}}&lt;noinclude&gt;
{{Collapsible option}}
[[वर्ग:International cricket by year navigational boxes]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8o063l98jq2ftz55evwvnsa3bgahdsh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728399</id>
      <parentid>2728398</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T05:03:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nitin.kunjir</username>
        <id>4684</id>
      </contributor>
      <origin>2728399</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9749" sha1="cmag8ugltf5vfb10hybhfykja9dkmdk" xml:space="preserve">{{Navbox
|name   = आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६–२७
|title  = [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६–२७]]
|listclass = hlist
|state = collapsed
|above  = आधीचा मोसम: [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६]]

|group1 = सप्टेंबर २०२६
|list1 =

* [[वेस्ट इंडीज महिला क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२६-२७|वेस्ट इंडीज महिलांचा झिम्बाब्वे दौरा]]
* [[ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २०२६-२७|ऑस्ट्रेलियाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा]]
* [[वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२६-२७|वेस्ट इंडीजचा भारत दौरा]]

|group2 = ऑक्टोबर २०२६
|list2 =

*  [[इंडोनेशिया क्रिकेट संघाचा दक्षिण कोरिया दौरा, २०२६-२७|इंडोनेशियाचा दक्षिण कोरिया दौरा]]
* [[२०२६ अमेरिका तिरंगी मालिका|युएसए तिरंगी मालिका]]
* [[२०२६ पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता स्पर्धा अ|पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता अ]]
* [[२०२६ पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता स्पर्धा ब|पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता ब]]
* [[बांगलादेश महिला क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रेलिया दौरा, २०२६–२७|बांगलादेश महिलांचा ऑस्ट्रेलिया दौरा]]
* [[बांगलादेश क्रिकेट संघाचा अफगाणिस्तान दौरा (संयुक्त अरब अमीरातीमध्ये), २०२६–२७|बांगलादेश विरुद्ध अफगाणिस्तान युएईमध्ये]]
* [[२०२६ ओमान तिरंगी मालिका|ओमान तिरंगी मालिका]]
* [[श्रीलंका क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०२६–२७|श्रीलंकेचा पाकिस्तान दौरा]]
* [[झिम्बाब्वे महिला क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२६–२७|झिम्बाब्वे महिलांचा भारत दौरा]]
* [[२०२६ अफगाणिस्तान तिरंगी मालिका|अफगाणिस्तान तिरंगी मालिका युएईमध्ये]]
* [[२०२६ पाकिस्तान तिरंगी मालिका|पाकिस्तान तिरंगी मालिका]]
* [[न्यू झीलंड महिला क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रेलिया दौरा, २०२६–२७|न्यू झीलंड महिलांचा ऑस्ट्रेलिया दौरा]]
* [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक आफ्रिका उप-प्रादेशिक पात्रता क|पुरुष टी२० विश्वचषक आफ्रिका उप-प्रादेशिक पात्रता क]]
* [[२०२६ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग अ (केनिया)|क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग अ (केनिया)]]
* [[भारतीय क्रिकेट संघाचा न्यू झीलंड दौरा, २०२६–२७|भारताचा न्यू झीलंड दौरा]]
* [[आयर्लंड क्रिकेट संघाचा नामिबिया दौरा, २०२६–२७|आयर्लंडचा नामिबिया दौरा]]
* [[२०२६ संयुक्त अरब अमिराती तिरंगी मालिका|संयुक्त अरब अमिराती तिरंगी मालिका]]
* [[झिम्बाब्वे क्रिकेट संघ अफगाणिस्तान विरुद्ध युएई मध्ये, २०२६–२७|झिम्बाब्वे विरुद्ध अफगाणिस्तान युएईमध्ये]]
* [[वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाचा बांगलादेश दौरा, २०२६–२७|वेस्ट इंडीजचा बांगलादेश दौरा]]

|group3 = नोव्हेंबर २०२६
|list3 =

* [[इंग्लंड क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रेलिया दौरा, २०२६–२७|इंग्लंडचा ऑस्ट्रेलिया दौरा]]
* [[बांगलादेश क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २०२६–२७|बांगलादेशचा दक्षिण आफ्रिका दौरा]]
* २०२६ महिला उदयोन्मुख राष्ट्रे ट्रॉफी

|group4 = डिसेंबर २०२६
|list4 =

* [[न्यू झीलंड क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रेलिया दौरा, २०२६–२७|न्यू झीलंडचा ऑस्ट्रेलिया दौरा]]
* [[भारतीय महिला क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २०२६–२७|भारतीय महिलांचा दक्षिण आफ्रिका दौरा]]
* [[बांगलादेश महिला क्रिकेट संघाचा न्यू झीलंड दौरा, २०२६–२७|बांगलादेश महिलांचा न्यू झीलंड दौरा]]
* [[श्रीलंका क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२६–२७|श्रीलंकेचा भारत दौरा]]
* [[इंग्लंड क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २०२६–२७|इंग्लंडचा दक्षिण आफ्रिका दौरा]]
* [[२०२६ क्रिकेट विश्वचषक पात्रता प्ले-ऑफ|विश्वचषक पात्रता प्ले-ऑफ]]

|group5 = जानेवारी २०२७
|list5 =

* [[झिम्बाब्वे क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२६–२७|झिम्बाब्वेचा भारत दौरा]]
* [[श्रीलंका क्रिकेट संघाचा न्यू झीलंड दौरा, २०२६–२७|श्रीलंकेचा न्यू झीलंड दौरा]]
* [[ऑस्ट्रेलिया संघाचा भारत दौरा, २०२६–२७|ऑस्ट्रेलियाचा भारत दौरा]]

|group6 = फेब्रुवारी २०२७
|list6 =

* [[२०२७ आयसीसी महिला चॅम्पियन्स चषक|महिला चॅम्पियन्स चषक]]

|group7 = मार्च २०२७
|list7 =

* [[बांगलादेश क्रिकेट संघाचा नेपाळ दौरा, २०२६–२७|बांगलादेशचा नेपाळ दौरा]]

|group8 = चालू स्पर्धा
|list8 =

* [[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा|विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]]
* [[२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक लीग २|क्रिकेट विश्वचषक लीग २]]
* [[२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग|क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग]]
* [[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद|महिला अजिंक्यपद]]
* असोसिएट आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेट

|below  = पुढील मोसम: [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२७]]
}}&lt;noinclude&gt;
{{Collapsible option}}
[[वर्ग:International cricket by year navigational boxes]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cmag8ugltf5vfb10hybhfykja9dkmdk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>२०२६ पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता स्पर्धा ब</title>
    <ns>0</ns>
    <id>385163</id>
    <revision>
      <id>2728347</id>
      <parentid>2728222</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T23:24:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ganesh591</username>
        <id>62733</id>
      </contributor>
      <comment>/* खेळाडू */</comment>
      <origin>2728347</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34072" sha1="mtcpxl0yrf19inn5ghfl9r7bxjf0r59" xml:space="preserve">{{Infobox cricket tournament
| name = २०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक&lt;br/&gt;आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता स्पर्धा ब
| image =
| fromdate = ८
| todate = १४ ऑक्टोबर २०२६
| administrator = [[आयसीसी आशिया]]
| cricket format = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]]
| tournament format = [[साखळी सामने|साखळी]]
| host = {{flag|मलेशिया}}
| champions = {{cr|SAU}}
| runners-up = {{cr|HK}}
| participants = ६
| matches = १५
| player of the series = {{cricon|MAS}} [[विरेनदीप सिंग]]
| most runs = {{cricon|SAU}} अब्दुल वहीद (१८९)
| most wickets = {{cricon|MAS}} [[विरेनदीप सिंग]] (११)
| previous_year = २०२४
| previous_tournament = २०२४ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता ब
| next_year =
| next_tournament =
}}

'''२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता स्पर्धा ब''' ही एक क्रिकेट स्पर्धा असून ती [[२०२८ पुरुष टी२० विश्वचषक पात्रता प्रक्रिया|२०२८ पुरुष टी२० विश्वचषकाच्या पात्रता प्रक्रियेचा]] भाग आहे. ही स्पर्धा [[मलेशिया]]मध्ये ८ ते १४ ऑक्टोबर २०२६ दरम्यान आयोजित केली जात आहे.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://czarsportzauto.com/2028-icc-mens-t20-world-cup-asia-sub-regional-qualifier-b/ |title=Malaysia Cricket to host 2028 ICC Men’s T20 World Cup Asia Sub-regional Qualifier B in October 2026 |trans-title=मलेशिया क्रिकेट ऑक्टोबर २०२६ मध्ये २०२८ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता स्पर्धा बचे यजमानपद भूषवणार |work=झारस्पोर्ट्स |date=२८ ऑगस्ट २०२६ |access-date=३१ ऑगस्ट २०२६}}&lt;/ref&gt;

स्पर्धेतील अव्वल संघ प्रादेशिक अंतिम फेरीत प्रवेश करतील, जिथे त्यांच्यासोबत [[२०२६ पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता स्पर्धा अ|उप-प्रादेशिक पात्रता स्पर्धा अ]]मधील संघ सहभागी होतील.

==खेळाडू==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:left; white-space:nowrap; margin:auto&quot;
|-
! {{cr|CHN}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/13257/icc-mens-t20-world-cup-asia-sub-regional-qualifier-b-2026/squads |title=China squad |work=[[क्रिकबझ]] |access-date=८ ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;
! {{cr|HK}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.hkcricket.org/CricketHongKong/news/7n78gKRraBnvJnMYCAraUQ |title=Hong Kong, China’s Men team to compete in ICC Men's T20I World Cup Asia Sub-regional Qualifier B |work=[[हाँग काँग क्रिकेट असोसिएशन|क्रिकेट हाँग काँग, चीन]] |date=२ ऑक्टोबर २०२६ |access-date=२ ऑक्टोबर २०२६}} {{मृत दुवा|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
! {{cr|MAS}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/13257/icc-mens-t20-world-cup-asia-sub-regional-qualifier-b-2026/squads |title=Malaysia squad |work=[[क्रिकबझ]] |access-date=९ ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;
! {{cr|MDV}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.maldivescricket.org/maldives-national-mens-team-announcement-for-icc-mens-t20-world-cup-2028-sub-regional-qualifier/ |title=Maldives National Men’s Team Announcement for ICC Men’s T20 World Cup 2028 Sub Regional Qualifier |work=[[मालदीव क्रिकेट बोर्ड]] |date=२० सप्टेंबर २०२६ |access-date=७ ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;
! {{cr|SAU}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.facebook.com/share/p/18f8bxmFwm/ |title=قائمة منتخبنا الوطني المشاركة في ملحق التصفيات الآسيوية المؤهلة لكأس العالم |trans-title=विश्वचषकासाठी आशियाई पात्रता स्पर्धेत सहभागी होणारे आमचे राष्ट्रीय संघाचे पथक |work=[[सौदी अरेबिया क्रिकेट फेडरेशन]] |date=७ ऑक्टोबर २०२६ |access-date=८ ऑक्टोबर २०२६ |via=फेसबुक}}&lt;/ref&gt;
! {{cr|SIN}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.facebook.com/share/p/19L7WLTvgQ/ |title=Singapore Men’s Squad, ICC Men’s T20 World Cup – Sub-Regional Qualifier B |work=[[सिंगापूर क्रिकेट असोसिएशन]] |date=५ ऑक्टोबर २०२६ |access-date=५ ऑक्टोबर २०२६ |via=फेसबुक}}&lt;/ref&gt;
|-
| valign=top|

* [[तियान सेन कुन]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]])
* [[दू जियानहाओ]]
* [[मेंग जियानहाओ]] ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]])
* [[दू जियानयाओ]] ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]])
* [[देंग जिन्छी]]
* [[याओ जुनटिंग]]
* [[मा छियानचेंग]]
* [[लिऊ छिंगझे]]
* [[ची शुआई]]
* [[यांग वांगजिए]]
* [[चेन झुओ ये]]
* [[झोंग युएचाओ]]
* [[शेनजियान झेंग]]
* [[झाओ झिलिंग]]
  | valign=top|
* [[यासिम मुर्तझा]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]])
* [[बाबर हयात]] (उपकर्णधार)
* [[झीशान अली] ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]])
* [[मोहम्मद गझनफर]]
* [[अतीक इक्बाल]]
* [[एजाज खान (क्रिकेट खेळाडू)|एजाज खान]]
* [[एहसान खान]]
* [[हसन खान मोहम्मद]]
* [[नस्रुला राणा]]
* [[अंशुमन रथ]]
* [[किंचित शाह]]
* [[रेयांश शर्मा]]
* [[आयुष शुक्ला]]
* [[शाहिद वासीफ]] ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]])
  | valign=top|
* [[सय्यद अझीज]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]])
* मुहम्मद आमिर
* अझरी अझहर
* मुहम्मद अक्रम
* अस्लम खान
* प्रशांत मधुकर
* [[शर्विन मुनिआन्दी]]
* नझमुस साकिब ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]])
* [[पवनदीप सिंग]]
* [[विरेनदीप सिंग]]
* [[मुहम्मद स्याहादत]]
* विजय उन्नी
* [[मुहम्मद वफिक]]
* अकील वहीद
  | valign=top|
* हसन रशीद ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]], [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]])
* अझ्यान फरहात (उपकर्णधार)
* मबसार अब्दुल्ला
* उमर ॲडम
* इस्माइल अली
* हर्षा अमरसिंघे
* शेराझ इक्बाल
* नझवान इस्माइल
* शफराज जलील ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]])
* थरुषा कविंदा
* अमील मऊरूफ
* मोहम्मद रिश्वान
* इब्राहिम रिझान
* अशान यापा
  | valign=top|
* वाजी उल हसन ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]])
* झैन उल आबिदीन
* इश्तियाक अहमद
* मनान अली ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]])
* मुहम्मद आतिफ
* उस्मान खालिद
* फैसल खान
* उस्मान नजीब
* सिद्धार्थ शंकर ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]])
* मुहम्मद साकिब
* हिशाम शेख
* अब्दुल वहीद
* अब्दुल वाहिद
* इम्रान युसुफ
  | valign=top|
* [[मनप्रीत सिंग]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]], [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]])
* जीवन संथानम (उपकर्णधार)
* [[सुरेंद्रन चंद्रमोहन]]
* सूर्यांश गुलेचा
* गिरिन गुने
* अमर्त्य कौल
* रियान नाईक
* अक्षय पुरी
* चंद्रमौली श्रीदेव
* प्रणव सुदर्शन
* दक्ष त्यागी
* हर्ष वेंकटराम
* आहान वुथंडम
* कबीर झंदानी ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]])
  |}
हरमन सिंगचा सिंगापूरच्या प्रारंभिक पथकात समावेश नव्हता, परंतु त्याने स्पर्धेदरम्यान खेळले.

==गुणतालिका==

&lt;section begin=qualB /&gt;
{{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR
|title=पात्रता स्पर्धा ब गुणतालिका
|show_tie=no
|source=[[क्रिकइन्फो]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.cricinfo.com/series/t20-world-cup-sub-regional-asia-qualifier-2026-2026-27-1554555/points-table-standings |title=T20 World Cup Sub Regional Asia Qualifier 2026 Points Table &amp; Team Standings |trans-title=टी२० विश्वचषक उप-प्रादेशिक आशिया पात्रता स्पर्धा २०२६ गुणतालिका आणि संघ क्रमवारी |work=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=१४ ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;
|update=complete|team_order= SAU, HK, MAS, SIN, MDV, CHN

|win_CHN= |loss_CHN=5 |nr_CHN= |nrr_CHN=-5.074
|win_HK=3 |loss_HK=1 |nr_HK=1 |nrr_HK=2.471
|win_MAS=3 |loss_MAS=2 |nr_MAS= |nrr_MAS=2.506 |status_MAS=H
|win_MDV=1 |loss_MDV=3 |nr_MDV=1 |nrr_MDV=-2.390
|win_SAU=5 |loss_SAU= |nr_SAU= |nrr_SAU=3.147
|win_SIN=2 |loss_SIN=3 |nr_SIN= |nrr_SIN=-0.670

|name_CHN={{cr|CHN}}
|name_HK={{cr|HK}}
|name_MAS={{cr|MAS}}
|name_MDV={{cr|MDV}}
|name_SAU={{cr|SAU}}
|name_SIN={{cr|SIN}}

|result1=Q
|result2=Q
|result3=Q
|result4=E
|result5=E
|result6=E

|res_col_header=पात्रता
|text_Q={{nobr|पुढील}} [[२०२७ पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया प्रादेशिक अंतिम फेरी|प्रादेशिक अंतिम फेरी]]साठी पात्र
|col_Q=green1
|text_E=बाद
}}&lt;section end=qualB /&gt;

==सामने==
{{Single-innings cricket match
| date = ८ ऑक्टोबर २०२६
| time = १४:००
| team1 = {{cr-rt|CHN}}
| team2 = {{cr|MDV}}
| score1 = ९६ (१६.३ षटके)
| runs1 = झोंग युएचाओ १५ (१५)
| wickets1 = अझ्यान फरहात ३/३३ (४ षटके)
| score2 = १००/० (१०.१ षटके)
| runs2 = अझ्यान फरहात ५२[[नाबाद|*]] (३३)
| wickets2 = 
| result = मालदीव १० गडी राखून विजयी
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1554568.html धावफलक]
| venue = [[बायुएमास ओव्हल]], [[पांडामारन]]
| umpires = [[तबारक दर]] (हाँग काँग) आणि [[विश्वनादन कालिदास]] (मलेशिया)
| motm = अझ्यान फरहात (मालदीव)
| toss = चीनने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला.
| notes = याओ जुनटिंग, लिऊ छिंगझे (चीन), हर्षा अमरसिंघे, शेराझ इक्बाल, थरुषा कविंदा आणि अशान यापा (मालदीव) या सर्वांनी आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले.
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = ८ ऑक्टोबर २०२६
| time = १४:००
| team1 = {{cr-rt|SAU}}
| team2 = {{cr|SIN}}
| score1 = १७४/७ (२० षटके)
| runs1 = अब्दुल वहीद ५४ (३२)
| wickets1 = दक्ष त्यागी ३/३८ (४ षटके)
| score2 = ९९/७ (२० षटके)
| runs2 = दक्ष त्यागी १८ (१७)
| wickets2 = उस्मान खालिद २/१६ (३ षटके)
| result = सौदी अरेबिया ७५ धावांनी विजयी
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1554569.html धावफलक]
| venue = [[यूकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]]
| umpires = आसिफ इक्बाल (संयुक्त अरब अमिराती) आणि [[दुर्गा सुबेदी]] (नेपाळ)
| motm = अब्दुल वहीद (सौदी अरेबिया)
| toss = सौदी अरेबियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला.
* मुहम्मद आतिफ (सौदी अरेबिया) याने आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले.
| notes = 
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = ८ ऑक्टोबर २०२६
| time = १४:००
| team1 = {{cr-rt|HK}}
| team2 = {{cr|MAS}}
| score1 = १४०/५ (२० षटके)
| runs1 = [[झीशान आली]] ४८ (३८)
| wickets1 = विजय उन्नी ३/१६ (४ षटके)
| score2 = ७२/५ (१० षटके)
| runs2 = [[सय्यद अझीज]] ४० (२१)
| wickets2 = [[आयुष शुक्ला]] ३/२४ (३ षटके)
| result = हाँग काँग ७ धावांनी विजयी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस पद्धत]])
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1554570.html धावफलक]
| venue = [[सेलंगोर टर्फ क्लब]], [[क्वालालंपूर]]
| umpires = [[अहमद शाह दुराणी (पंच)|अहमद शाह दुराणी]] (अफगाणिस्तान) आणि [[बुद्धी प्रधान]] (नेपाळ)
| motm = [[आयुष शुक्ला]] (हाँग काँग)
| toss = हाँग काँगने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला.
| rain = पावसामुळे मलेशियासमोर १० षटकांत ८० धावांचे सुधारित लक्ष्य ठेवण्यात आले.
| notes = रेयांश शर्मा (हाँग काँग) याने आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले.
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = ९ ऑक्टोबर २०२६
| time = १४:००
| team1 = {{cr-rt|MAS}}
| team2 = {{cr|SAU}}
| score1 = १३७/२ (२० षटके)
| runs1 = [[विरेनदीप सिंग]] ६१[[नाबाद|*]] (५३)
| wickets1 = इश्तियाक अहमद १/१८ (४ षटके)
| score2 = १३९/७ (१९.१ षटके)
| runs2 = अब्दुल वहीद ६७[[नाबाद|*]] (४४)
| wickets2 = [[विरेनदीप सिंग]] ३/१५ (४ षटके)
| result = सौदी अरेबिया ३ गडी राखून विजयी
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1554571.html धावफलक]
| venue = [[बायुएमास ओव्हल]], [[पांडामारन]]
| umpires = [[अहमद शाह दुराणी]] (अफगाणिस्तान) आणि [[दुर्गा सुबेदी]] (नेपाळ)
| motm = अब्दुल वहीद (सौदी अरेबिया)
| toss = मलेशियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला.
| notes =
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = ९ ऑक्टोबर २०२६
| time = १४:००
| team1 = {{cr-rt|CHN}}
| team2 = {{cr|HK}}
| score1 = ४० (१३.२ षटके)
| runs1 = झोंग युएचाओ १५ (२७)
| wickets1 = [[एहसान खान]] ३/५ (३.२ षटके)
| score2 = ४१/२ (३.४ षटके)
| runs2 = [[अंशुमन रथ]] २० (७)
| wickets2 = मा छियानचेंग १/८ (१ षटक)
| result = हाँग काँग ८ गडी राखून विजयी
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1554572.html धावफलक]
| venue = [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]]
| umpires = आसिफ इक्बाल (संयुक्त अरब अमिराती) आणि [[विश्वनादन कालिदास]] (मलेशिया)
| motm = [[एहसान खान]] (हाँग काँग)
| toss = चीनने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला.
| notes =
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = ९ ऑक्टोबर २०२६
| time = १४:००
| team1 = {{cr-rt|SIN}}
| team2 = {{cr|MDV}}
| score1 = १८८/६ (२० षटके)
| runs1 = सुरेंद्रन चंद्रमोहन १०५ (६१)
| wickets1 = हर्षा अमरसिंघे २/३७ (४ षटके)
| score2 = १५५/७ (२० षटके)
| runs2 = शेराझ इक्बाल ४० (३४)
| wickets2 = जीवन संथानम २/२८ (४ षटके)
| result = सिंगापूर ३३ धावांनी विजयी
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1554573.html धावफलक]
| venue = [[सेलंगोर टर्फ क्लब]], [[क्वालालंपूर]]
| umpires = [[तबारक दर]] (हाँग काँग) आणि [[अहमद शाह पक्तीन]] (अफगाणिस्तान)
| motm = सुरेंद्रन चंद्रमोहन (सिंगापूर)
| toss = सिंगापूरने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला.
| notes = कबीर झंदानी (सिंगापूर) याने आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले.
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = ११ ऑक्टोबर २०२६
| time = ०९:१५
| team1 = {{cr-rt|SAU}}
| team2 = {{cr|HK}}
| score1 = १६८/६ (२० षटके)
| runs1 = अब्दुल वहीद ६७ (४६)
| wickets1 = [[एहसान खान]] १/२० (३ षटके)
| score2 = १५८ (१९.३ षटके)
| runs2 = रेयांश शर्मा ७१[[नाबाद|*]] (४८)
| wickets2 = इश्तियाक अहमद ४/२५ (४ षटके)
| result = सौदी अरेबिया १० धावांनी विजयी
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1554574.html धावफलक]
| venue = [[बायुएमास ओव्हल]], [[पांडामारन]]
| umpires = [[बुद्धी प्रधान]] (नेपाळ) आणि नारायणन शिवन (मलेशिया)
| motm = इश्तियाक अहमद (सौदी अरेबिया)
| toss = हाँग काँगने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला.
| notes = इश्तियाक अहमद (सौदी अरेबिया) याने आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील आपली पहिली [[हॅटट्रिक]] घेतली.
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = ११ ऑक्टोबर २०२६
| time = ०९:१५
| team1 = {{cr-rt|MDV}}
| team2 = {{cr|MAS}}
| score1 = १२५/९ (२० षटके)
| runs1 = शेराझ इक्बाल ४७ (३६)
| wickets1 = [[पवनदीप सिंग]] ४/१३ (४ षटके)
| score2 = १२७/४ (८.५ षटके)
| runs2 = [[सय्यद अझीज]] ५७ (१८)
| wickets2 = उमर ॲडम ३/४३ (४ षटके)
| result = मलेशिया ६ गडी राखून विजयी
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1554575.html धावफलक]
| venue = [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]]
| umpires = [[अहमद शाह दुराणी]] (अफगाणिस्तान) आणि [[मोर्शेद अली खान]] (बांगलादेश)
| motm = [[पवनदीप सिंग]] (मलेशिया)
| toss = मलेशियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला.
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = ११ ऑक्टोबर २०२६
| time = ०९:१५
| team1 = {{cr-rt|SIN}}
| team2 = {{cr|CHN}}
| score1 = १३९ (२० षटके)
| runs1 = रियान नाईक ४६ (२९)
| wickets1 = तियान सेन कुन ३/२३ (३ षटके)
| score2 = ८९/६ (२० षटके)
| runs2 = दू जियानहाओ ३२ (४४)
| wickets2 = [[मनप्रीत सिंग]] ३/४ (३ षटके)
| result = सिंगापूर ५० धावांनी विजयी
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1554576.html धावफलक]
| venue = [[सेलंगोर टर्फ क्लब]], [[सेरी केंबंगन]]
| umpires = [[तबारक दर]] (हाँग काँग) आणि आसिफ इक्बाल (संयुक्त अरब अमिराती)
| motm = [[मनप्रीत सिंग]] (सिंगापूर)
| toss = चीनने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला.
| notes = हरमन सिंग (सिंगापूर) याने आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले.
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = १२ ऑक्टोबर २०२६
| time = ०९:१५
| team1 = {{cr-rt|MAS}}
| team2 = {{cr|SIN}}
| score1 = १४९/५ (२० षटके)
| runs1 = [[विरेनदीप सिंग]] ६५[[नाबाद|*]] (५२)
| wickets1 = हर्ष वेंकटराम २/२३ (२ षटके)
| score2 = ११२ (१९ षटके)
| runs2 = सूर्यांश गुलेचा ३२ (२७)
| wickets2 = [[विरेनदीप सिंग]] ५/१४ (४ षटके)
| result = मलेशिया ३७ धावांनी विजयी
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1554577.html धावफलक]
| venue = [[बायुएमास ओव्हल]], [[पांडामारन]]
| umpires = आसिफ इक्बाल (संयुक्त अरब अमिराती) आणि [[बुद्धी प्रधान]] (नेपाळ)
| motm = [[विरेनदीप सिंग]] (मलेशिया)
| toss = सिंगापूरने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला.
| notes = [[विरेनदीप सिंग]] (मलेशिया) याने आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील आपली पहिली पाच बळींची कामगिरी केली.
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = १२ ऑक्टोबर २०२६
| time = ०९:१५
| team1 = {{cr-rt|HK}}
| team2 = {{cr|MDV}}
| score1 = १०४/३ (१३ षटके)
| runs1 = [[शाहिद वासीफ]] ५५[[नाबाद|*]] (३४)
| wickets1 = उमर ॲडम २/२६ (४ षटके)
| score2 = 
| result = निकाल नाही
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1554578.html धावफलक]
| venue = [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]]
| umpires = [[अहमद शाह दुराणी]] (अफगाणिस्तान) आणि [[दुर्गा सुबेदी]] (नेपाळ)
| toss = मालदीवने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला.
| rain = पावसामुळे पुढील खेळ होऊ शकला नाही.
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = १२ ऑक्टोबर २०२६
| time = ०९:१५
| team1 = {{cr-rt|SAU}}
| team2 = {{cr|CHN}}
| score1 = ९८/६ (१० षटके)
| runs1 = वाजी उल हसन ४९ (२७)
| wickets1 = तियान सेन कुन ३/२२ (२ षटके)
| score2 = ३४/८ (१० षटके)
| runs2 = तियान सेन कुन १३[[नाबाद|*]] (२२)
| wickets2 = हिशाम शेख २/२ (२ षटके)
| result = सौदी अरेबिया ६४ धावांनी विजयी
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1554579.html धावफलक]
| venue = [[सेलंगोर टर्फ क्लब]], [[सेरी केंबंगन]]
| umpires = [[विश्वनादन कालिदास]] (मलेशिया) आणि रामासामी वेंकटेश (हाँग काँग)
| motm = उस्मान खालिद (सौदी अरेबिया)
| toss = चीनने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला.
| rain = पावसामुळे सामना प्रत्येकी १० षटकांचा करण्यात आला.
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = १४ ऑक्टोबर २०२६
| time = ०९:१५
| team1 = {{cr-rt|CHN}}
| team2 = {{cr|MAS}}
| score1 = ६० (२० षटके)
| runs1 = दू जियानयाओ १४[[नाबाद|*]] (३८)
| wickets1 = [[सय्यद अझीज]] ४/८ (४ षटके)
| score2 = ६३/४ (७.२ षटके)
| runs2 = अस्लम खान २७ (१५)
| wickets2 = मा छियानचेंग २/२१ (३ षटके)
| result = मलेशिया ६ गडी राखून विजयी
| report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554580.html धावफलक]
| venue = [[बायुएमास ओव्हल]], [[पांडामारन]]
| umpires = आसिफ इक्बाल (संयुक्त अरब अमिराती) आणि [[अहमद शाह पक्तीन]] (अफगाणिस्तान)
| motm = [[सय्यद अझीज]] (मलेशिया)
| toss = मलेशियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला.
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = १४ ऑक्टोबर २०२६
| time = १४:००
| team1 = {{cr-rt|HK}}
| team2 = {{cr|SIN}}
| score1 = १७२/५ (२० षटके)
| runs1 = [[अंशुमन रथ]] ९५[[नाबाद|*]] (५६)
| wickets1 = मनप्रीत सिंग ३/२२ (४ षटके)
| score2 = १३४ (१८ षटके)
| runs2 = मनप्रीत सिंग ६९ (४०)
| wickets2 = [[एहसान खान]] ५/२६ (४ षटके)
| result = हाँग काँग ३८ धावांनी विजयी
| report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554581.html धावफलक]
| venue = [[बायुएमास ओव्हल]], [[पांडामारन]]
| umpires = आसिफ इक्बाल (संयुक्त अरब अमिराती) आणि [[बुद्धी प्रधान]] (नेपाळ)
| motm = [[एहसान खान]] (हाँग काँग)
| toss = हाँग काँगने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला.
| notes = आहान वुथंडमने (सिंगापूर) आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले.
* [[एहसान खान]]ने (हाँग काँग) आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील पहिली हॅटट्रिक घेतली.
  }}
----
{{Single-innings cricket match
| date = १४ ऑक्टोबर २०२६
| time = १४:००
| team1 = {{cr-rt|SAU}}
| team2 = {{cr|MDV}}
| score1 = १९४/५ (२० षटके)
| runs1 = मुहम्मद आतिफ १००[[नाबाद|*]] (५८)
| wickets1 = शेराझ इक्बाल २/२४ (२ षटके)
| score2 = ६९ (१७.१ षटके)
| runs2 = अझ्यान फरहात १८ (१७)
| wickets2 = मुहम्मद आतिफ ४/११ (३ षटके)
| result = सौदी अरेबिया १२५ धावांनी विजयी
| report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554582.html धावफलक]
| venue = [[यूकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]]
| umpires = [[अहमद शाह दुराणी (पंच)|अहमद शाह दुर्रानी]] (अफगाणिस्तान) आणि रामासामी व्यंकटेश (हाँग काँग)
| motm = मुहम्मद आतिफ (सौदी अरेबिया)
| toss = सौदी अरेबियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला.
}}

==हेही पहा==

* [[२०२६ पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता स्पर्धा अ]]

==संदर्भ==
{{संदर्भयादी}}

==बाह्य दुवे==

* [https://www.cricinfo.com/series/t20-world-cup-sub-regional-asia-qualifier-2026-2026-27-1554555 क्रिकइन्फोवरील स्पर्धेचे पान]

&lt;!--{{२०२८ पुरुष टी२० विश्वचषक}}--&gt;{{२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा}}
{{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६–२७}}

{{DEFAULTSORT:२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता स्पर्धा ब}}
[[वर्ग:इ.स. २०२६ मधील क्रिकेट]]</text>
      <sha1>mtcpxl0yrf19inn5ghfl9r7bxjf0r59</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728348</id>
      <parentid>2728347</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T23:24:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ganesh591</username>
        <id>62733</id>
      </contributor>
      <comment>/* खेळाडू */</comment>
      <origin>2728348</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34073" sha1="it2798u5eo6lt6ae2yh6ghg20r0nlsx" xml:space="preserve">{{Infobox cricket tournament
| name = २०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक&lt;br/&gt;आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता स्पर्धा ब
| image =
| fromdate = ८
| todate = १४ ऑक्टोबर २०२६
| administrator = [[आयसीसी आशिया]]
| cricket format = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]]
| tournament format = [[साखळी सामने|साखळी]]
| host = {{flag|मलेशिया}}
| champions = {{cr|SAU}}
| runners-up = {{cr|HK}}
| participants = ६
| matches = १५
| player of the series = {{cricon|MAS}} [[विरेनदीप सिंग]]
| most runs = {{cricon|SAU}} अब्दुल वहीद (१८९)
| most wickets = {{cricon|MAS}} [[विरेनदीप सिंग]] (११)
| previous_year = २०२४
| previous_tournament = २०२४ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता ब
| next_year =
| next_tournament =
}}

'''२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता स्पर्धा ब''' ही एक क्रिकेट स्पर्धा असून ती [[२०२८ पुरुष टी२० विश्वचषक पात्रता प्रक्रिया|२०२८ पुरुष टी२० विश्वचषकाच्या पात्रता प्रक्रियेचा]] भाग आहे. ही स्पर्धा [[मलेशिया]]मध्ये ८ ते १४ ऑक्टोबर २०२६ दरम्यान आयोजित केली जात आहे.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://czarsportzauto.com/2028-icc-mens-t20-world-cup-asia-sub-regional-qualifier-b/ |title=Malaysia Cricket to host 2028 ICC Men’s T20 World Cup Asia Sub-regional Qualifier B in October 2026 |trans-title=मलेशिया क्रिकेट ऑक्टोबर २०२६ मध्ये २०२८ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता स्पर्धा बचे यजमानपद भूषवणार |work=झारस्पोर्ट्स |date=२८ ऑगस्ट २०२६ |access-date=३१ ऑगस्ट २०२६}}&lt;/ref&gt;

स्पर्धेतील अव्वल संघ प्रादेशिक अंतिम फेरीत प्रवेश करतील, जिथे त्यांच्यासोबत [[२०२६ पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता स्पर्धा अ|उप-प्रादेशिक पात्रता स्पर्धा अ]]मधील संघ सहभागी होतील.

==खेळाडू==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:left; white-space:nowrap; margin:auto&quot;
|-
! {{cr|CHN}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/13257/icc-mens-t20-world-cup-asia-sub-regional-qualifier-b-2026/squads |title=China squad |work=[[क्रिकबझ]] |access-date=८ ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;
! {{cr|HK}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.hkcricket.org/CricketHongKong/news/7n78gKRraBnvJnMYCAraUQ |title=Hong Kong, China’s Men team to compete in ICC Men's T20I World Cup Asia Sub-regional Qualifier B |work=[[हाँग काँग क्रिकेट असोसिएशन|क्रिकेट हाँग काँग, चीन]] |date=२ ऑक्टोबर २०२६ |access-date=२ ऑक्टोबर २०२६}} {{मृत दुवा|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
! {{cr|MAS}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/13257/icc-mens-t20-world-cup-asia-sub-regional-qualifier-b-2026/squads |title=Malaysia squad |work=[[क्रिकबझ]] |access-date=९ ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;
! {{cr|MDV}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.maldivescricket.org/maldives-national-mens-team-announcement-for-icc-mens-t20-world-cup-2028-sub-regional-qualifier/ |title=Maldives National Men’s Team Announcement for ICC Men’s T20 World Cup 2028 Sub Regional Qualifier |work=[[मालदीव क्रिकेट बोर्ड]] |date=२० सप्टेंबर २०२६ |access-date=७ ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;
! {{cr|SAU}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.facebook.com/share/p/18f8bxmFwm/ |title=قائمة منتخبنا الوطني المشاركة في ملحق التصفيات الآسيوية المؤهلة لكأس العالم |trans-title=विश्वचषकासाठी आशियाई पात्रता स्पर्धेत सहभागी होणारे आमचे राष्ट्रीय संघाचे पथक |work=[[सौदी अरेबिया क्रिकेट फेडरेशन]] |date=७ ऑक्टोबर २०२६ |access-date=८ ऑक्टोबर २०२६ |via=फेसबुक}}&lt;/ref&gt;
! {{cr|SIN}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.facebook.com/share/p/19L7WLTvgQ/ |title=Singapore Men’s Squad, ICC Men’s T20 World Cup – Sub-Regional Qualifier B |work=[[सिंगापूर क्रिकेट असोसिएशन]] |date=५ ऑक्टोबर २०२६ |access-date=५ ऑक्टोबर २०२६ |via=फेसबुक}}&lt;/ref&gt;
|-
| valign=top|

* [[तियान सेन कुन]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]])
* [[दू जियानहाओ]]
* [[मेंग जियानहाओ]] ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]])
* [[दू जियानयाओ]] ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]])
* [[देंग जिन्छी]]
* [[याओ जुनटिंग]]
* [[मा छियानचेंग]]
* [[लिऊ छिंगझे]]
* [[ची शुआई]]
* [[यांग वांगजिए]]
* [[चेन झुओ ये]]
* [[झोंग युएचाओ]]
* [[शेनजियान झेंग]]
* [[झाओ झिलिंग]]
  | valign=top|
* [[यासिम मुर्तझा]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]])
* [[बाबर हयात]] (उपकर्णधार)
* [[झीशान अली]] ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]])
* [[मोहम्मद गझनफर]]
* [[अतीक इक्बाल]]
* [[एजाज खान (क्रिकेट खेळाडू)|एजाज खान]]
* [[एहसान खान]]
* [[हसन खान मोहम्मद]]
* [[नस्रुला राणा]]
* [[अंशुमन रथ]]
* [[किंचित शाह]]
* [[रेयांश शर्मा]]
* [[आयुष शुक्ला]]
* [[शाहिद वासीफ]] ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]])
  | valign=top|
* [[सय्यद अझीज]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]])
* मुहम्मद आमिर
* अझरी अझहर
* मुहम्मद अक्रम
* अस्लम खान
* प्रशांत मधुकर
* [[शर्विन मुनिआन्दी]]
* नझमुस साकिब ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]])
* [[पवनदीप सिंग]]
* [[विरेनदीप सिंग]]
* [[मुहम्मद स्याहादत]]
* विजय उन्नी
* [[मुहम्मद वफिक]]
* अकील वहीद
  | valign=top|
* हसन रशीद ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]], [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]])
* अझ्यान फरहात (उपकर्णधार)
* मबसार अब्दुल्ला
* उमर ॲडम
* इस्माइल अली
* हर्षा अमरसिंघे
* शेराझ इक्बाल
* नझवान इस्माइल
* शफराज जलील ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]])
* थरुषा कविंदा
* अमील मऊरूफ
* मोहम्मद रिश्वान
* इब्राहिम रिझान
* अशान यापा
  | valign=top|
* वाजी उल हसन ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]])
* झैन उल आबिदीन
* इश्तियाक अहमद
* मनान अली ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]])
* मुहम्मद आतिफ
* उस्मान खालिद
* फैसल खान
* उस्मान नजीब
* सिद्धार्थ शंकर ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]])
* मुहम्मद साकिब
* हिशाम शेख
* अब्दुल वहीद
* अब्दुल वाहिद
* इम्रान युसुफ
  | valign=top|
* [[मनप्रीत सिंग]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]], [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]])
* जीवन संथानम (उपकर्णधार)
* [[सुरेंद्रन चंद्रमोहन]]
* सूर्यांश गुलेचा
* गिरिन गुने
* अमर्त्य कौल
* रियान नाईक
* अक्षय पुरी
* चंद्रमौली श्रीदेव
* प्रणव सुदर्शन
* दक्ष त्यागी
* हर्ष वेंकटराम
* आहान वुथंडम
* कबीर झंदानी ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]])
  |}
हरमन सिंगचा सिंगापूरच्या प्रारंभिक पथकात समावेश नव्हता, परंतु त्याने स्पर्धेदरम्यान खेळले.

==गुणतालिका==

&lt;section begin=qualB /&gt;
{{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR
|title=पात्रता स्पर्धा ब गुणतालिका
|show_tie=no
|source=[[क्रिकइन्फो]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.cricinfo.com/series/t20-world-cup-sub-regional-asia-qualifier-2026-2026-27-1554555/points-table-standings |title=T20 World Cup Sub Regional Asia Qualifier 2026 Points Table &amp; Team Standings |trans-title=टी२० विश्वचषक उप-प्रादेशिक आशिया पात्रता स्पर्धा २०२६ गुणतालिका आणि संघ क्रमवारी |work=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=१४ ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;
|update=complete|team_order= SAU, HK, MAS, SIN, MDV, CHN

|win_CHN= |loss_CHN=5 |nr_CHN= |nrr_CHN=-5.074
|win_HK=3 |loss_HK=1 |nr_HK=1 |nrr_HK=2.471
|win_MAS=3 |loss_MAS=2 |nr_MAS= |nrr_MAS=2.506 |status_MAS=H
|win_MDV=1 |loss_MDV=3 |nr_MDV=1 |nrr_MDV=-2.390
|win_SAU=5 |loss_SAU= |nr_SAU= |nrr_SAU=3.147
|win_SIN=2 |loss_SIN=3 |nr_SIN= |nrr_SIN=-0.670

|name_CHN={{cr|CHN}}
|name_HK={{cr|HK}}
|name_MAS={{cr|MAS}}
|name_MDV={{cr|MDV}}
|name_SAU={{cr|SAU}}
|name_SIN={{cr|SIN}}

|result1=Q
|result2=Q
|result3=Q
|result4=E
|result5=E
|result6=E

|res_col_header=पात्रता
|text_Q={{nobr|पुढील}} [[२०२७ पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया प्रादेशिक अंतिम फेरी|प्रादेशिक अंतिम फेरी]]साठी पात्र
|col_Q=green1
|text_E=बाद
}}&lt;section end=qualB /&gt;

==सामने==
{{Single-innings cricket match
| date = ८ ऑक्टोबर २०२६
| time = १४:००
| team1 = {{cr-rt|CHN}}
| team2 = {{cr|MDV}}
| score1 = ९६ (१६.३ षटके)
| runs1 = झोंग युएचाओ १५ (१५)
| wickets1 = अझ्यान फरहात ३/३३ (४ षटके)
| score2 = १००/० (१०.१ षटके)
| runs2 = अझ्यान फरहात ५२[[नाबाद|*]] (३३)
| wickets2 = 
| result = मालदीव १० गडी राखून विजयी
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1554568.html धावफलक]
| venue = [[बायुएमास ओव्हल]], [[पांडामारन]]
| umpires = [[तबारक दर]] (हाँग काँग) आणि [[विश्वनादन कालिदास]] (मलेशिया)
| motm = अझ्यान फरहात (मालदीव)
| toss = चीनने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला.
| notes = याओ जुनटिंग, लिऊ छिंगझे (चीन), हर्षा अमरसिंघे, शेराझ इक्बाल, थरुषा कविंदा आणि अशान यापा (मालदीव) या सर्वांनी आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले.
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = ८ ऑक्टोबर २०२६
| time = १४:००
| team1 = {{cr-rt|SAU}}
| team2 = {{cr|SIN}}
| score1 = १७४/७ (२० षटके)
| runs1 = अब्दुल वहीद ५४ (३२)
| wickets1 = दक्ष त्यागी ३/३८ (४ षटके)
| score2 = ९९/७ (२० षटके)
| runs2 = दक्ष त्यागी १८ (१७)
| wickets2 = उस्मान खालिद २/१६ (३ षटके)
| result = सौदी अरेबिया ७५ धावांनी विजयी
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1554569.html धावफलक]
| venue = [[यूकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]]
| umpires = आसिफ इक्बाल (संयुक्त अरब अमिराती) आणि [[दुर्गा सुबेदी]] (नेपाळ)
| motm = अब्दुल वहीद (सौदी अरेबिया)
| toss = सौदी अरेबियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला.
* मुहम्मद आतिफ (सौदी अरेबिया) याने आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले.
| notes = 
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = ८ ऑक्टोबर २०२६
| time = १४:००
| team1 = {{cr-rt|HK}}
| team2 = {{cr|MAS}}
| score1 = १४०/५ (२० षटके)
| runs1 = [[झीशान आली]] ४८ (३८)
| wickets1 = विजय उन्नी ३/१६ (४ षटके)
| score2 = ७२/५ (१० षटके)
| runs2 = [[सय्यद अझीज]] ४० (२१)
| wickets2 = [[आयुष शुक्ला]] ३/२४ (३ षटके)
| result = हाँग काँग ७ धावांनी विजयी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस पद्धत]])
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1554570.html धावफलक]
| venue = [[सेलंगोर टर्फ क्लब]], [[क्वालालंपूर]]
| umpires = [[अहमद शाह दुराणी (पंच)|अहमद शाह दुराणी]] (अफगाणिस्तान) आणि [[बुद्धी प्रधान]] (नेपाळ)
| motm = [[आयुष शुक्ला]] (हाँग काँग)
| toss = हाँग काँगने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला.
| rain = पावसामुळे मलेशियासमोर १० षटकांत ८० धावांचे सुधारित लक्ष्य ठेवण्यात आले.
| notes = रेयांश शर्मा (हाँग काँग) याने आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले.
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = ९ ऑक्टोबर २०२६
| time = १४:००
| team1 = {{cr-rt|MAS}}
| team2 = {{cr|SAU}}
| score1 = १३७/२ (२० षटके)
| runs1 = [[विरेनदीप सिंग]] ६१[[नाबाद|*]] (५३)
| wickets1 = इश्तियाक अहमद १/१८ (४ षटके)
| score2 = १३९/७ (१९.१ षटके)
| runs2 = अब्दुल वहीद ६७[[नाबाद|*]] (४४)
| wickets2 = [[विरेनदीप सिंग]] ३/१५ (४ षटके)
| result = सौदी अरेबिया ३ गडी राखून विजयी
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1554571.html धावफलक]
| venue = [[बायुएमास ओव्हल]], [[पांडामारन]]
| umpires = [[अहमद शाह दुराणी]] (अफगाणिस्तान) आणि [[दुर्गा सुबेदी]] (नेपाळ)
| motm = अब्दुल वहीद (सौदी अरेबिया)
| toss = मलेशियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला.
| notes =
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = ९ ऑक्टोबर २०२६
| time = १४:००
| team1 = {{cr-rt|CHN}}
| team2 = {{cr|HK}}
| score1 = ४० (१३.२ षटके)
| runs1 = झोंग युएचाओ १५ (२७)
| wickets1 = [[एहसान खान]] ३/५ (३.२ षटके)
| score2 = ४१/२ (३.४ षटके)
| runs2 = [[अंशुमन रथ]] २० (७)
| wickets2 = मा छियानचेंग १/८ (१ षटक)
| result = हाँग काँग ८ गडी राखून विजयी
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1554572.html धावफलक]
| venue = [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]]
| umpires = आसिफ इक्बाल (संयुक्त अरब अमिराती) आणि [[विश्वनादन कालिदास]] (मलेशिया)
| motm = [[एहसान खान]] (हाँग काँग)
| toss = चीनने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला.
| notes =
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = ९ ऑक्टोबर २०२६
| time = १४:००
| team1 = {{cr-rt|SIN}}
| team2 = {{cr|MDV}}
| score1 = १८८/६ (२० षटके)
| runs1 = सुरेंद्रन चंद्रमोहन १०५ (६१)
| wickets1 = हर्षा अमरसिंघे २/३७ (४ षटके)
| score2 = १५५/७ (२० षटके)
| runs2 = शेराझ इक्बाल ४० (३४)
| wickets2 = जीवन संथानम २/२८ (४ षटके)
| result = सिंगापूर ३३ धावांनी विजयी
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1554573.html धावफलक]
| venue = [[सेलंगोर टर्फ क्लब]], [[क्वालालंपूर]]
| umpires = [[तबारक दर]] (हाँग काँग) आणि [[अहमद शाह पक्तीन]] (अफगाणिस्तान)
| motm = सुरेंद्रन चंद्रमोहन (सिंगापूर)
| toss = सिंगापूरने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला.
| notes = कबीर झंदानी (सिंगापूर) याने आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले.
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = ११ ऑक्टोबर २०२६
| time = ०९:१५
| team1 = {{cr-rt|SAU}}
| team2 = {{cr|HK}}
| score1 = १६८/६ (२० षटके)
| runs1 = अब्दुल वहीद ६७ (४६)
| wickets1 = [[एहसान खान]] १/२० (३ षटके)
| score2 = १५८ (१९.३ षटके)
| runs2 = रेयांश शर्मा ७१[[नाबाद|*]] (४८)
| wickets2 = इश्तियाक अहमद ४/२५ (४ षटके)
| result = सौदी अरेबिया १० धावांनी विजयी
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1554574.html धावफलक]
| venue = [[बायुएमास ओव्हल]], [[पांडामारन]]
| umpires = [[बुद्धी प्रधान]] (नेपाळ) आणि नारायणन शिवन (मलेशिया)
| motm = इश्तियाक अहमद (सौदी अरेबिया)
| toss = हाँग काँगने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला.
| notes = इश्तियाक अहमद (सौदी अरेबिया) याने आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील आपली पहिली [[हॅटट्रिक]] घेतली.
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = ११ ऑक्टोबर २०२६
| time = ०९:१५
| team1 = {{cr-rt|MDV}}
| team2 = {{cr|MAS}}
| score1 = १२५/९ (२० षटके)
| runs1 = शेराझ इक्बाल ४७ (३६)
| wickets1 = [[पवनदीप सिंग]] ४/१३ (४ षटके)
| score2 = १२७/४ (८.५ षटके)
| runs2 = [[सय्यद अझीज]] ५७ (१८)
| wickets2 = उमर ॲडम ३/४३ (४ षटके)
| result = मलेशिया ६ गडी राखून विजयी
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1554575.html धावफलक]
| venue = [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]]
| umpires = [[अहमद शाह दुराणी]] (अफगाणिस्तान) आणि [[मोर्शेद अली खान]] (बांगलादेश)
| motm = [[पवनदीप सिंग]] (मलेशिया)
| toss = मलेशियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला.
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = ११ ऑक्टोबर २०२६
| time = ०९:१५
| team1 = {{cr-rt|SIN}}
| team2 = {{cr|CHN}}
| score1 = १३९ (२० षटके)
| runs1 = रियान नाईक ४६ (२९)
| wickets1 = तियान सेन कुन ३/२३ (३ षटके)
| score2 = ८९/६ (२० षटके)
| runs2 = दू जियानहाओ ३२ (४४)
| wickets2 = [[मनप्रीत सिंग]] ३/४ (३ षटके)
| result = सिंगापूर ५० धावांनी विजयी
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1554576.html धावफलक]
| venue = [[सेलंगोर टर्फ क्लब]], [[सेरी केंबंगन]]
| umpires = [[तबारक दर]] (हाँग काँग) आणि आसिफ इक्बाल (संयुक्त अरब अमिराती)
| motm = [[मनप्रीत सिंग]] (सिंगापूर)
| toss = चीनने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला.
| notes = हरमन सिंग (सिंगापूर) याने आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले.
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = १२ ऑक्टोबर २०२६
| time = ०९:१५
| team1 = {{cr-rt|MAS}}
| team2 = {{cr|SIN}}
| score1 = १४९/५ (२० षटके)
| runs1 = [[विरेनदीप सिंग]] ६५[[नाबाद|*]] (५२)
| wickets1 = हर्ष वेंकटराम २/२३ (२ षटके)
| score2 = ११२ (१९ षटके)
| runs2 = सूर्यांश गुलेचा ३२ (२७)
| wickets2 = [[विरेनदीप सिंग]] ५/१४ (४ षटके)
| result = मलेशिया ३७ धावांनी विजयी
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1554577.html धावफलक]
| venue = [[बायुएमास ओव्हल]], [[पांडामारन]]
| umpires = आसिफ इक्बाल (संयुक्त अरब अमिराती) आणि [[बुद्धी प्रधान]] (नेपाळ)
| motm = [[विरेनदीप सिंग]] (मलेशिया)
| toss = सिंगापूरने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला.
| notes = [[विरेनदीप सिंग]] (मलेशिया) याने आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील आपली पहिली पाच बळींची कामगिरी केली.
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = १२ ऑक्टोबर २०२६
| time = ०९:१५
| team1 = {{cr-rt|HK}}
| team2 = {{cr|MDV}}
| score1 = १०४/३ (१३ षटके)
| runs1 = [[शाहिद वासीफ]] ५५[[नाबाद|*]] (३४)
| wickets1 = उमर ॲडम २/२६ (४ षटके)
| score2 = 
| result = निकाल नाही
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1554578.html धावफलक]
| venue = [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]]
| umpires = [[अहमद शाह दुराणी]] (अफगाणिस्तान) आणि [[दुर्गा सुबेदी]] (नेपाळ)
| toss = मालदीवने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला.
| rain = पावसामुळे पुढील खेळ होऊ शकला नाही.
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = १२ ऑक्टोबर २०२६
| time = ०९:१५
| team1 = {{cr-rt|SAU}}
| team2 = {{cr|CHN}}
| score1 = ९८/६ (१० षटके)
| runs1 = वाजी उल हसन ४९ (२७)
| wickets1 = तियान सेन कुन ३/२२ (२ षटके)
| score2 = ३४/८ (१० षटके)
| runs2 = तियान सेन कुन १३[[नाबाद|*]] (२२)
| wickets2 = हिशाम शेख २/२ (२ षटके)
| result = सौदी अरेबिया ६४ धावांनी विजयी
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1554579.html धावफलक]
| venue = [[सेलंगोर टर्फ क्लब]], [[सेरी केंबंगन]]
| umpires = [[विश्वनादन कालिदास]] (मलेशिया) आणि रामासामी वेंकटेश (हाँग काँग)
| motm = उस्मान खालिद (सौदी अरेबिया)
| toss = चीनने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला.
| rain = पावसामुळे सामना प्रत्येकी १० षटकांचा करण्यात आला.
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = १४ ऑक्टोबर २०२६
| time = ०९:१५
| team1 = {{cr-rt|CHN}}
| team2 = {{cr|MAS}}
| score1 = ६० (२० षटके)
| runs1 = दू जियानयाओ १४[[नाबाद|*]] (३८)
| wickets1 = [[सय्यद अझीज]] ४/८ (४ षटके)
| score2 = ६३/४ (७.२ षटके)
| runs2 = अस्लम खान २७ (१५)
| wickets2 = मा छियानचेंग २/२१ (३ षटके)
| result = मलेशिया ६ गडी राखून विजयी
| report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554580.html धावफलक]
| venue = [[बायुएमास ओव्हल]], [[पांडामारन]]
| umpires = आसिफ इक्बाल (संयुक्त अरब अमिराती) आणि [[अहमद शाह पक्तीन]] (अफगाणिस्तान)
| motm = [[सय्यद अझीज]] (मलेशिया)
| toss = मलेशियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला.
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = १४ ऑक्टोबर २०२६
| time = १४:००
| team1 = {{cr-rt|HK}}
| team2 = {{cr|SIN}}
| score1 = १७२/५ (२० षटके)
| runs1 = [[अंशुमन रथ]] ९५[[नाबाद|*]] (५६)
| wickets1 = मनप्रीत सिंग ३/२२ (४ षटके)
| score2 = १३४ (१८ षटके)
| runs2 = मनप्रीत सिंग ६९ (४०)
| wickets2 = [[एहसान खान]] ५/२६ (४ षटके)
| result = हाँग काँग ३८ धावांनी विजयी
| report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554581.html धावफलक]
| venue = [[बायुएमास ओव्हल]], [[पांडामारन]]
| umpires = आसिफ इक्बाल (संयुक्त अरब अमिराती) आणि [[बुद्धी प्रधान]] (नेपाळ)
| motm = [[एहसान खान]] (हाँग काँग)
| toss = हाँग काँगने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला.
| notes = आहान वुथंडमने (सिंगापूर) आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले.
* [[एहसान खान]]ने (हाँग काँग) आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील पहिली हॅटट्रिक घेतली.
  }}
----
{{Single-innings cricket match
| date = १४ ऑक्टोबर २०२६
| time = १४:००
| team1 = {{cr-rt|SAU}}
| team2 = {{cr|MDV}}
| score1 = १९४/५ (२० षटके)
| runs1 = मुहम्मद आतिफ १००[[नाबाद|*]] (५८)
| wickets1 = शेराझ इक्बाल २/२४ (२ षटके)
| score2 = ६९ (१७.१ षटके)
| runs2 = अझ्यान फरहात १८ (१७)
| wickets2 = मुहम्मद आतिफ ४/११ (३ षटके)
| result = सौदी अरेबिया १२५ धावांनी विजयी
| report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554582.html धावफलक]
| venue = [[यूकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]]
| umpires = [[अहमद शाह दुराणी (पंच)|अहमद शाह दुर्रानी]] (अफगाणिस्तान) आणि रामासामी व्यंकटेश (हाँग काँग)
| motm = मुहम्मद आतिफ (सौदी अरेबिया)
| toss = सौदी अरेबियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला.
}}

==हेही पहा==

* [[२०२६ पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता स्पर्धा अ]]

==संदर्भ==
{{संदर्भयादी}}

==बाह्य दुवे==

* [https://www.cricinfo.com/series/t20-world-cup-sub-regional-asia-qualifier-2026-2026-27-1554555 क्रिकइन्फोवरील स्पर्धेचे पान]

&lt;!--{{२०२८ पुरुष टी२० विश्वचषक}}--&gt;{{२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा}}
{{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६–२७}}

{{DEFAULTSORT:२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता स्पर्धा ब}}
[[वर्ग:इ.स. २०२६ मधील क्रिकेट]]</text>
      <sha1>it2798u5eo6lt6ae2yh6ghg20r0nlsx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728349</id>
      <parentid>2728348</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T23:26:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ganesh591</username>
        <id>62733</id>
      </contributor>
      <comment>/* खेळाडू */</comment>
      <origin>2728349</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34168" sha1="1wex2osufsav1epgx37f2l5p4ngfx50" xml:space="preserve">{{Infobox cricket tournament
| name = २०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक&lt;br/&gt;आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता स्पर्धा ब
| image =
| fromdate = ८
| todate = १४ ऑक्टोबर २०२६
| administrator = [[आयसीसी आशिया]]
| cricket format = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]]
| tournament format = [[साखळी सामने|साखळी]]
| host = {{flag|मलेशिया}}
| champions = {{cr|SAU}}
| runners-up = {{cr|HK}}
| participants = ६
| matches = १५
| player of the series = {{cricon|MAS}} [[विरेनदीप सिंग]]
| most runs = {{cricon|SAU}} अब्दुल वहीद (१८९)
| most wickets = {{cricon|MAS}} [[विरेनदीप सिंग]] (११)
| previous_year = २०२४
| previous_tournament = २०२४ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता ब
| next_year =
| next_tournament =
}}

'''२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता स्पर्धा ब''' ही एक क्रिकेट स्पर्धा असून ती [[२०२८ पुरुष टी२० विश्वचषक पात्रता प्रक्रिया|२०२८ पुरुष टी२० विश्वचषकाच्या पात्रता प्रक्रियेचा]] भाग आहे. ही स्पर्धा [[मलेशिया]]मध्ये ८ ते १४ ऑक्टोबर २०२६ दरम्यान आयोजित केली जात आहे.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://czarsportzauto.com/2028-icc-mens-t20-world-cup-asia-sub-regional-qualifier-b/ |title=Malaysia Cricket to host 2028 ICC Men’s T20 World Cup Asia Sub-regional Qualifier B in October 2026 |trans-title=मलेशिया क्रिकेट ऑक्टोबर २०२६ मध्ये २०२८ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता स्पर्धा बचे यजमानपद भूषवणार |work=झारस्पोर्ट्स |date=२८ ऑगस्ट २०२६ |access-date=३१ ऑगस्ट २०२६}}&lt;/ref&gt;

स्पर्धेतील अव्वल संघ प्रादेशिक अंतिम फेरीत प्रवेश करतील, जिथे त्यांच्यासोबत [[२०२६ पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता स्पर्धा अ|उप-प्रादेशिक पात्रता स्पर्धा अ]]मधील संघ सहभागी होतील.

==खेळाडू==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:left; white-space:nowrap; margin:auto&quot;
|-
! {{cr|CHN}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/13257/icc-mens-t20-world-cup-asia-sub-regional-qualifier-b-2026/squads |title=China squad |work=[[क्रिकबझ]] |access-date=८ ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;
! {{cr|HK}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.hkcricket.org/CricketHongKong/news/7n78gKRraBnvJnMYCAraUQ |title=Hong Kong, China’s Men team to compete in ICC Men's T20I World Cup Asia Sub-regional Qualifier B |work=[[हाँग काँग क्रिकेट असोसिएशन|क्रिकेट हाँग काँग, चीन]] |date=२ ऑक्टोबर २०२६ |access-date=२ ऑक्टोबर २०२६}} {{मृत दुवा|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
! {{cr|MAS}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/13257/icc-mens-t20-world-cup-asia-sub-regional-qualifier-b-2026/squads |title=Malaysia squad |work=[[क्रिकबझ]] |access-date=९ ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;
! {{cr|MDV}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.maldivescricket.org/maldives-national-mens-team-announcement-for-icc-mens-t20-world-cup-2028-sub-regional-qualifier/ |title=Maldives National Men’s Team Announcement for ICC Men’s T20 World Cup 2028 Sub Regional Qualifier |work=[[मालदीव क्रिकेट बोर्ड]] |date=२० सप्टेंबर २०२६ |access-date=७ ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;
! {{cr|SAU}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.facebook.com/share/p/18f8bxmFwm/ |title=قائمة منتخبنا الوطني المشاركة في ملحق التصفيات الآسيوية المؤهلة لكأس العالم |trans-title=विश्वचषकासाठी आशियाई पात्रता स्पर्धेत सहभागी होणारे आमचे राष्ट्रीय संघाचे पथक |work=[[सौदी अरेबिया क्रिकेट फेडरेशन]] |date=७ ऑक्टोबर २०२६ |access-date=८ ऑक्टोबर २०२६ |via=फेसबुक}}&lt;/ref&gt;
! {{cr|SIN}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.facebook.com/share/p/19L7WLTvgQ/ |title=Singapore Men’s Squad, ICC Men’s T20 World Cup – Sub-Regional Qualifier B |work=[[सिंगापूर क्रिकेट असोसिएशन]] |date=५ ऑक्टोबर २०२६ |access-date=५ ऑक्टोबर २०२६ |via=फेसबुक}}&lt;/ref&gt;
|-
| valign=top|

* [[तियान सेन कुन]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]])
* [[दू जियानहाओ]]
* [[मेंग जियानहाओ]] ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]])
* [[दू जियानयाओ]] ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]])
* [[देंग जिन्छी]]
* [[याओ जुनटिंग]]
* [[मा छियानचेंग]]
* [[लिऊ छिंगझे]]
* [[ची शुआई]]
* [[यांग वांगजिए]]
* [[चेन झुओ ये]]
* [[झोंग युएचाओ]]
* [[शेनजियान झेंग]]
* [[झाओ झिलिंग]]
  | valign=top|
* [[यासिम मुर्तझा]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]])
* [[बाबर हयात]] (उपकर्णधार)
* [[झीशान अली (हाँग काँग क्रिकेट खेळाडू)|झीशान अली]] ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]])
* [[मोहम्मद गझनफर]]
* [[अतीक इक्बाल]]
* [[एजाज खान (क्रिकेट खेळाडू)|एजाज खान]]
* [[एहसान खान]]
* [[हसन खान मोहम्मद]]
* [[नस्रुला राणा]]
* [[अंशुमन रथ]]
* [[किंचित शाह]]
* [[रेयांश शर्मा]]
* [[आयुष शुक्ला]]
* [[शाहिद वासीफ]] ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]])
  | valign=top|
* [[सय्यद अझीज]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]])
* मुहम्मद आमिर
* अझरी अझहर
* मुहम्मद अक्रम
* अस्लम खान
* प्रशांत मधुकर
* [[शर्विन मुनिआन्दी]]
* नझमुस साकिब ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]])
* [[पवनदीप सिंग]]
* [[विरेनदीप सिंग]]
* [[मुहम्मद स्याहादत]]
* विजय उन्नी
* [[मुहम्मद वफिक]]
* अकील वहीद
  | valign=top|
* हसन रशीद ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]], [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]])
* अझ्यान फरहात (उपकर्णधार)
* मबसार अब्दुल्ला
* उमर ॲडम
* इस्माइल अली
* हर्षा अमरसिंघे
* शेराझ इक्बाल
* नझवान इस्माइल
* शफराज जलील ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]])
* थरुषा कविंदा
* अमील मऊरूफ
* मोहम्मद रिश्वान
* इब्राहिम रिझान
* अशान यापा
  | valign=top|
* वाजी उल हसन ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]])
* झैन उल आबिदीन
* इश्तियाक अहमद
* मनान अली ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]])
* मुहम्मद आतिफ
* उस्मान खालिद
* फैसल खान
* उस्मान नजीब
* सिद्धार्थ शंकर ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]])
* मुहम्मद साकिब
* हिशाम शेख
* अब्दुल वहीद
* अब्दुल वाहिद
* इम्रान युसुफ
  | valign=top|
* [[मनप्रीत सिंग]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]], [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]])
* जीवन संथानम (उपकर्णधार)
* [[सुरेंद्रन चंद्रमोहन]]
* सूर्यांश गुलेचा
* गिरिन गुने
* अमर्त्य कौल
* रियान नाईक
* अक्षय पुरी
* चंद्रमौली श्रीदेव
* प्रणव सुदर्शन
* दक्ष त्यागी
* हर्ष वेंकटराम
* आहान वुथंडम
* कबीर झंदानी ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]])
  |}
हरमन सिंगचा सिंगापूरच्या प्रारंभिक पथकात समावेश नव्हता, परंतु त्याने स्पर्धेदरम्यान खेळले.

==गुणतालिका==

&lt;section begin=qualB /&gt;
{{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR
|title=पात्रता स्पर्धा ब गुणतालिका
|show_tie=no
|source=[[क्रिकइन्फो]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.cricinfo.com/series/t20-world-cup-sub-regional-asia-qualifier-2026-2026-27-1554555/points-table-standings |title=T20 World Cup Sub Regional Asia Qualifier 2026 Points Table &amp; Team Standings |trans-title=टी२० विश्वचषक उप-प्रादेशिक आशिया पात्रता स्पर्धा २०२६ गुणतालिका आणि संघ क्रमवारी |work=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=१४ ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;
|update=complete|team_order= SAU, HK, MAS, SIN, MDV, CHN

|win_CHN= |loss_CHN=5 |nr_CHN= |nrr_CHN=-5.074
|win_HK=3 |loss_HK=1 |nr_HK=1 |nrr_HK=2.471
|win_MAS=3 |loss_MAS=2 |nr_MAS= |nrr_MAS=2.506 |status_MAS=H
|win_MDV=1 |loss_MDV=3 |nr_MDV=1 |nrr_MDV=-2.390
|win_SAU=5 |loss_SAU= |nr_SAU= |nrr_SAU=3.147
|win_SIN=2 |loss_SIN=3 |nr_SIN= |nrr_SIN=-0.670

|name_CHN={{cr|CHN}}
|name_HK={{cr|HK}}
|name_MAS={{cr|MAS}}
|name_MDV={{cr|MDV}}
|name_SAU={{cr|SAU}}
|name_SIN={{cr|SIN}}

|result1=Q
|result2=Q
|result3=Q
|result4=E
|result5=E
|result6=E

|res_col_header=पात्रता
|text_Q={{nobr|पुढील}} [[२०२७ पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया प्रादेशिक अंतिम फेरी|प्रादेशिक अंतिम फेरी]]साठी पात्र
|col_Q=green1
|text_E=बाद
}}&lt;section end=qualB /&gt;

==सामने==
{{Single-innings cricket match
| date = ८ ऑक्टोबर २०२६
| time = १४:००
| team1 = {{cr-rt|CHN}}
| team2 = {{cr|MDV}}
| score1 = ९६ (१६.३ षटके)
| runs1 = झोंग युएचाओ १५ (१५)
| wickets1 = अझ्यान फरहात ३/३३ (४ षटके)
| score2 = १००/० (१०.१ षटके)
| runs2 = अझ्यान फरहात ५२[[नाबाद|*]] (३३)
| wickets2 = 
| result = मालदीव १० गडी राखून विजयी
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1554568.html धावफलक]
| venue = [[बायुएमास ओव्हल]], [[पांडामारन]]
| umpires = [[तबारक दर]] (हाँग काँग) आणि [[विश्वनादन कालिदास]] (मलेशिया)
| motm = अझ्यान फरहात (मालदीव)
| toss = चीनने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला.
| notes = याओ जुनटिंग, लिऊ छिंगझे (चीन), हर्षा अमरसिंघे, शेराझ इक्बाल, थरुषा कविंदा आणि अशान यापा (मालदीव) या सर्वांनी आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले.
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = ८ ऑक्टोबर २०२६
| time = १४:००
| team1 = {{cr-rt|SAU}}
| team2 = {{cr|SIN}}
| score1 = १७४/७ (२० षटके)
| runs1 = अब्दुल वहीद ५४ (३२)
| wickets1 = दक्ष त्यागी ३/३८ (४ षटके)
| score2 = ९९/७ (२० षटके)
| runs2 = दक्ष त्यागी १८ (१७)
| wickets2 = उस्मान खालिद २/१६ (३ षटके)
| result = सौदी अरेबिया ७५ धावांनी विजयी
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1554569.html धावफलक]
| venue = [[यूकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]]
| umpires = आसिफ इक्बाल (संयुक्त अरब अमिराती) आणि [[दुर्गा सुबेदी]] (नेपाळ)
| motm = अब्दुल वहीद (सौदी अरेबिया)
| toss = सौदी अरेबियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला.
* मुहम्मद आतिफ (सौदी अरेबिया) याने आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले.
| notes = 
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = ८ ऑक्टोबर २०२६
| time = १४:००
| team1 = {{cr-rt|HK}}
| team2 = {{cr|MAS}}
| score1 = १४०/५ (२० षटके)
| runs1 = [[झीशान आली]] ४८ (३८)
| wickets1 = विजय उन्नी ३/१६ (४ षटके)
| score2 = ७२/५ (१० षटके)
| runs2 = [[सय्यद अझीज]] ४० (२१)
| wickets2 = [[आयुष शुक्ला]] ३/२४ (३ षटके)
| result = हाँग काँग ७ धावांनी विजयी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस पद्धत]])
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1554570.html धावफलक]
| venue = [[सेलंगोर टर्फ क्लब]], [[क्वालालंपूर]]
| umpires = [[अहमद शाह दुराणी (पंच)|अहमद शाह दुराणी]] (अफगाणिस्तान) आणि [[बुद्धी प्रधान]] (नेपाळ)
| motm = [[आयुष शुक्ला]] (हाँग काँग)
| toss = हाँग काँगने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला.
| rain = पावसामुळे मलेशियासमोर १० षटकांत ८० धावांचे सुधारित लक्ष्य ठेवण्यात आले.
| notes = रेयांश शर्मा (हाँग काँग) याने आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले.
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = ९ ऑक्टोबर २०२६
| time = १४:००
| team1 = {{cr-rt|MAS}}
| team2 = {{cr|SAU}}
| score1 = १३७/२ (२० षटके)
| runs1 = [[विरेनदीप सिंग]] ६१[[नाबाद|*]] (५३)
| wickets1 = इश्तियाक अहमद १/१८ (४ षटके)
| score2 = १३९/७ (१९.१ षटके)
| runs2 = अब्दुल वहीद ६७[[नाबाद|*]] (४४)
| wickets2 = [[विरेनदीप सिंग]] ३/१५ (४ षटके)
| result = सौदी अरेबिया ३ गडी राखून विजयी
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1554571.html धावफलक]
| venue = [[बायुएमास ओव्हल]], [[पांडामारन]]
| umpires = [[अहमद शाह दुराणी]] (अफगाणिस्तान) आणि [[दुर्गा सुबेदी]] (नेपाळ)
| motm = अब्दुल वहीद (सौदी अरेबिया)
| toss = मलेशियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला.
| notes =
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = ९ ऑक्टोबर २०२६
| time = १४:००
| team1 = {{cr-rt|CHN}}
| team2 = {{cr|HK}}
| score1 = ४० (१३.२ षटके)
| runs1 = झोंग युएचाओ १५ (२७)
| wickets1 = [[एहसान खान]] ३/५ (३.२ षटके)
| score2 = ४१/२ (३.४ षटके)
| runs2 = [[अंशुमन रथ]] २० (७)
| wickets2 = मा छियानचेंग १/८ (१ षटक)
| result = हाँग काँग ८ गडी राखून विजयी
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1554572.html धावफलक]
| venue = [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]]
| umpires = आसिफ इक्बाल (संयुक्त अरब अमिराती) आणि [[विश्वनादन कालिदास]] (मलेशिया)
| motm = [[एहसान खान]] (हाँग काँग)
| toss = चीनने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला.
| notes =
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = ९ ऑक्टोबर २०२६
| time = १४:००
| team1 = {{cr-rt|SIN}}
| team2 = {{cr|MDV}}
| score1 = १८८/६ (२० षटके)
| runs1 = सुरेंद्रन चंद्रमोहन १०५ (६१)
| wickets1 = हर्षा अमरसिंघे २/३७ (४ षटके)
| score2 = १५५/७ (२० षटके)
| runs2 = शेराझ इक्बाल ४० (३४)
| wickets2 = जीवन संथानम २/२८ (४ षटके)
| result = सिंगापूर ३३ धावांनी विजयी
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1554573.html धावफलक]
| venue = [[सेलंगोर टर्फ क्लब]], [[क्वालालंपूर]]
| umpires = [[तबारक दर]] (हाँग काँग) आणि [[अहमद शाह पक्तीन]] (अफगाणिस्तान)
| motm = सुरेंद्रन चंद्रमोहन (सिंगापूर)
| toss = सिंगापूरने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला.
| notes = कबीर झंदानी (सिंगापूर) याने आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले.
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = ११ ऑक्टोबर २०२६
| time = ०९:१५
| team1 = {{cr-rt|SAU}}
| team2 = {{cr|HK}}
| score1 = १६८/६ (२० षटके)
| runs1 = अब्दुल वहीद ६७ (४६)
| wickets1 = [[एहसान खान]] १/२० (३ षटके)
| score2 = १५८ (१९.३ षटके)
| runs2 = रेयांश शर्मा ७१[[नाबाद|*]] (४८)
| wickets2 = इश्तियाक अहमद ४/२५ (४ षटके)
| result = सौदी अरेबिया १० धावांनी विजयी
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1554574.html धावफलक]
| venue = [[बायुएमास ओव्हल]], [[पांडामारन]]
| umpires = [[बुद्धी प्रधान]] (नेपाळ) आणि नारायणन शिवन (मलेशिया)
| motm = इश्तियाक अहमद (सौदी अरेबिया)
| toss = हाँग काँगने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला.
| notes = इश्तियाक अहमद (सौदी अरेबिया) याने आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील आपली पहिली [[हॅटट्रिक]] घेतली.
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = ११ ऑक्टोबर २०२६
| time = ०९:१५
| team1 = {{cr-rt|MDV}}
| team2 = {{cr|MAS}}
| score1 = १२५/९ (२० षटके)
| runs1 = शेराझ इक्बाल ४७ (३६)
| wickets1 = [[पवनदीप सिंग]] ४/१३ (४ षटके)
| score2 = १२७/४ (८.५ षटके)
| runs2 = [[सय्यद अझीज]] ५७ (१८)
| wickets2 = उमर ॲडम ३/४३ (४ षटके)
| result = मलेशिया ६ गडी राखून विजयी
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1554575.html धावफलक]
| venue = [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]]
| umpires = [[अहमद शाह दुराणी]] (अफगाणिस्तान) आणि [[मोर्शेद अली खान]] (बांगलादेश)
| motm = [[पवनदीप सिंग]] (मलेशिया)
| toss = मलेशियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला.
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = ११ ऑक्टोबर २०२६
| time = ०९:१५
| team1 = {{cr-rt|SIN}}
| team2 = {{cr|CHN}}
| score1 = १३९ (२० षटके)
| runs1 = रियान नाईक ४६ (२९)
| wickets1 = तियान सेन कुन ३/२३ (३ षटके)
| score2 = ८९/६ (२० षटके)
| runs2 = दू जियानहाओ ३२ (४४)
| wickets2 = [[मनप्रीत सिंग]] ३/४ (३ षटके)
| result = सिंगापूर ५० धावांनी विजयी
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1554576.html धावफलक]
| venue = [[सेलंगोर टर्फ क्लब]], [[सेरी केंबंगन]]
| umpires = [[तबारक दर]] (हाँग काँग) आणि आसिफ इक्बाल (संयुक्त अरब अमिराती)
| motm = [[मनप्रीत सिंग]] (सिंगापूर)
| toss = चीनने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला.
| notes = हरमन सिंग (सिंगापूर) याने आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले.
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = १२ ऑक्टोबर २०२६
| time = ०९:१५
| team1 = {{cr-rt|MAS}}
| team2 = {{cr|SIN}}
| score1 = १४९/५ (२० षटके)
| runs1 = [[विरेनदीप सिंग]] ६५[[नाबाद|*]] (५२)
| wickets1 = हर्ष वेंकटराम २/२३ (२ षटके)
| score2 = ११२ (१९ षटके)
| runs2 = सूर्यांश गुलेचा ३२ (२७)
| wickets2 = [[विरेनदीप सिंग]] ५/१४ (४ षटके)
| result = मलेशिया ३७ धावांनी विजयी
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1554577.html धावफलक]
| venue = [[बायुएमास ओव्हल]], [[पांडामारन]]
| umpires = आसिफ इक्बाल (संयुक्त अरब अमिराती) आणि [[बुद्धी प्रधान]] (नेपाळ)
| motm = [[विरेनदीप सिंग]] (मलेशिया)
| toss = सिंगापूरने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला.
| notes = [[विरेनदीप सिंग]] (मलेशिया) याने आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील आपली पहिली पाच बळींची कामगिरी केली.
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = १२ ऑक्टोबर २०२६
| time = ०९:१५
| team1 = {{cr-rt|HK}}
| team2 = {{cr|MDV}}
| score1 = १०४/३ (१३ षटके)
| runs1 = [[शाहिद वासीफ]] ५५[[नाबाद|*]] (३४)
| wickets1 = उमर ॲडम २/२६ (४ षटके)
| score2 = 
| result = निकाल नाही
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1554578.html धावफलक]
| venue = [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]]
| umpires = [[अहमद शाह दुराणी]] (अफगाणिस्तान) आणि [[दुर्गा सुबेदी]] (नेपाळ)
| toss = मालदीवने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला.
| rain = पावसामुळे पुढील खेळ होऊ शकला नाही.
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = १२ ऑक्टोबर २०२६
| time = ०९:१५
| team1 = {{cr-rt|SAU}}
| team2 = {{cr|CHN}}
| score1 = ९८/६ (१० षटके)
| runs1 = वाजी उल हसन ४९ (२७)
| wickets1 = तियान सेन कुन ३/२२ (२ षटके)
| score2 = ३४/८ (१० षटके)
| runs2 = तियान सेन कुन १३[[नाबाद|*]] (२२)
| wickets2 = हिशाम शेख २/२ (२ षटके)
| result = सौदी अरेबिया ६४ धावांनी विजयी
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1554579.html धावफलक]
| venue = [[सेलंगोर टर्फ क्लब]], [[सेरी केंबंगन]]
| umpires = [[विश्वनादन कालिदास]] (मलेशिया) आणि रामासामी वेंकटेश (हाँग काँग)
| motm = उस्मान खालिद (सौदी अरेबिया)
| toss = चीनने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला.
| rain = पावसामुळे सामना प्रत्येकी १० षटकांचा करण्यात आला.
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = १४ ऑक्टोबर २०२६
| time = ०९:१५
| team1 = {{cr-rt|CHN}}
| team2 = {{cr|MAS}}
| score1 = ६० (२० षटके)
| runs1 = दू जियानयाओ १४[[नाबाद|*]] (३८)
| wickets1 = [[सय्यद अझीज]] ४/८ (४ षटके)
| score2 = ६३/४ (७.२ षटके)
| runs2 = अस्लम खान २७ (१५)
| wickets2 = मा छियानचेंग २/२१ (३ षटके)
| result = मलेशिया ६ गडी राखून विजयी
| report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554580.html धावफलक]
| venue = [[बायुएमास ओव्हल]], [[पांडामारन]]
| umpires = आसिफ इक्बाल (संयुक्त अरब अमिराती) आणि [[अहमद शाह पक्तीन]] (अफगाणिस्तान)
| motm = [[सय्यद अझीज]] (मलेशिया)
| toss = मलेशियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला.
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = १४ ऑक्टोबर २०२६
| time = १४:००
| team1 = {{cr-rt|HK}}
| team2 = {{cr|SIN}}
| score1 = १७२/५ (२० षटके)
| runs1 = [[अंशुमन रथ]] ९५[[नाबाद|*]] (५६)
| wickets1 = मनप्रीत सिंग ३/२२ (४ षटके)
| score2 = १३४ (१८ षटके)
| runs2 = मनप्रीत सिंग ६९ (४०)
| wickets2 = [[एहसान खान]] ५/२६ (४ षटके)
| result = हाँग काँग ३८ धावांनी विजयी
| report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554581.html धावफलक]
| venue = [[बायुएमास ओव्हल]], [[पांडामारन]]
| umpires = आसिफ इक्बाल (संयुक्त अरब अमिराती) आणि [[बुद्धी प्रधान]] (नेपाळ)
| motm = [[एहसान खान]] (हाँग काँग)
| toss = हाँग काँगने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला.
| notes = आहान वुथंडमने (सिंगापूर) आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले.
* [[एहसान खान]]ने (हाँग काँग) आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील पहिली हॅटट्रिक घेतली.
  }}
----
{{Single-innings cricket match
| date = १४ ऑक्टोबर २०२६
| time = १४:००
| team1 = {{cr-rt|SAU}}
| team2 = {{cr|MDV}}
| score1 = १९४/५ (२० षटके)
| runs1 = मुहम्मद आतिफ १००[[नाबाद|*]] (५८)
| wickets1 = शेराझ इक्बाल २/२४ (२ षटके)
| score2 = ६९ (१७.१ षटके)
| runs2 = अझ्यान फरहात १८ (१७)
| wickets2 = मुहम्मद आतिफ ४/११ (३ षटके)
| result = सौदी अरेबिया १२५ धावांनी विजयी
| report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554582.html धावफलक]
| venue = [[यूकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]]
| umpires = [[अहमद शाह दुराणी (पंच)|अहमद शाह दुर्रानी]] (अफगाणिस्तान) आणि रामासामी व्यंकटेश (हाँग काँग)
| motm = मुहम्मद आतिफ (सौदी अरेबिया)
| toss = सौदी अरेबियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला.
}}

==हेही पहा==

* [[२०२६ पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता स्पर्धा अ]]

==संदर्भ==
{{संदर्भयादी}}

==बाह्य दुवे==

* [https://www.cricinfo.com/series/t20-world-cup-sub-regional-asia-qualifier-2026-2026-27-1554555 क्रिकइन्फोवरील स्पर्धेचे पान]

&lt;!--{{२०२८ पुरुष टी२० विश्वचषक}}--&gt;{{२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा}}
{{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६–२७}}

{{DEFAULTSORT:२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता स्पर्धा ब}}
[[वर्ग:इ.स. २०२६ मधील क्रिकेट]]</text>
      <sha1>1wex2osufsav1epgx37f2l5p4ngfx50</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728353</id>
      <parentid>2728349</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T23:36:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ganesh591</username>
        <id>62733</id>
      </contributor>
      <comment>/* खेळाडू */</comment>
      <origin>2728353</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34196" sha1="32pu5odnier3ldctozf9w1danmpv3v9" xml:space="preserve">{{Infobox cricket tournament
| name = २०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक&lt;br/&gt;आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता स्पर्धा ब
| image =
| fromdate = ८
| todate = १४ ऑक्टोबर २०२६
| administrator = [[आयसीसी आशिया]]
| cricket format = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]]
| tournament format = [[साखळी सामने|साखळी]]
| host = {{flag|मलेशिया}}
| champions = {{cr|SAU}}
| runners-up = {{cr|HK}}
| participants = ६
| matches = १५
| player of the series = {{cricon|MAS}} [[विरेनदीप सिंग]]
| most runs = {{cricon|SAU}} अब्दुल वहीद (१८९)
| most wickets = {{cricon|MAS}} [[विरेनदीप सिंग]] (११)
| previous_year = २०२४
| previous_tournament = २०२४ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता ब
| next_year =
| next_tournament =
}}

'''२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता स्पर्धा ब''' ही एक क्रिकेट स्पर्धा असून ती [[२०२८ पुरुष टी२० विश्वचषक पात्रता प्रक्रिया|२०२८ पुरुष टी२० विश्वचषकाच्या पात्रता प्रक्रियेचा]] भाग आहे. ही स्पर्धा [[मलेशिया]]मध्ये ८ ते १४ ऑक्टोबर २०२६ दरम्यान आयोजित केली जात आहे.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://czarsportzauto.com/2028-icc-mens-t20-world-cup-asia-sub-regional-qualifier-b/ |title=Malaysia Cricket to host 2028 ICC Men’s T20 World Cup Asia Sub-regional Qualifier B in October 2026 |trans-title=मलेशिया क्रिकेट ऑक्टोबर २०२६ मध्ये २०२८ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता स्पर्धा बचे यजमानपद भूषवणार |work=झारस्पोर्ट्स |date=२८ ऑगस्ट २०२६ |access-date=३१ ऑगस्ट २०२६}}&lt;/ref&gt;

स्पर्धेतील अव्वल संघ प्रादेशिक अंतिम फेरीत प्रवेश करतील, जिथे त्यांच्यासोबत [[२०२६ पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता स्पर्धा अ|उप-प्रादेशिक पात्रता स्पर्धा अ]]मधील संघ सहभागी होतील.

==खेळाडू==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:left; white-space:nowrap; margin:auto&quot;
|-
! {{cr|CHN}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/13257/icc-mens-t20-world-cup-asia-sub-regional-qualifier-b-2026/squads |title=China squad |work=[[क्रिकबझ]] |access-date=८ ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;
! {{cr|HK}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.hkcricket.org/CricketHongKong/news/7n78gKRraBnvJnMYCAraUQ |title=Hong Kong, China’s Men team to compete in ICC Men's T20I World Cup Asia Sub-regional Qualifier B |work=[[हाँग काँग क्रिकेट असोसिएशन|क्रिकेट हाँग काँग, चीन]] |date=२ ऑक्टोबर २०२६ |access-date=२ ऑक्टोबर २०२६}} {{मृत दुवा|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
! {{cr|MAS}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/13257/icc-mens-t20-world-cup-asia-sub-regional-qualifier-b-2026/squads |title=Malaysia squad |work=[[क्रिकबझ]] |access-date=९ ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;
! {{cr|MDV}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.maldivescricket.org/maldives-national-mens-team-announcement-for-icc-mens-t20-world-cup-2028-sub-regional-qualifier/ |title=Maldives National Men’s Team Announcement for ICC Men’s T20 World Cup 2028 Sub Regional Qualifier |work=[[मालदीव क्रिकेट बोर्ड]] |date=२० सप्टेंबर २०२६ |access-date=७ ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;
! {{cr|SAU}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.facebook.com/share/p/18f8bxmFwm/ |title=قائمة منتخبنا الوطني المشاركة في ملحق التصفيات الآسيوية المؤهلة لكأس العالم |trans-title=विश्वचषकासाठी आशियाई पात्रता स्पर्धेत सहभागी होणारे आमचे राष्ट्रीय संघाचे पथक |work=[[सौदी अरेबिया क्रिकेट फेडरेशन]] |date=७ ऑक्टोबर २०२६ |access-date=८ ऑक्टोबर २०२६ |via=फेसबुक}}&lt;/ref&gt;
! {{cr|SIN}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.facebook.com/share/p/19L7WLTvgQ/ |title=Singapore Men’s Squad, ICC Men’s T20 World Cup – Sub-Regional Qualifier B |work=[[सिंगापूर क्रिकेट असोसिएशन]] |date=५ ऑक्टोबर २०२६ |access-date=५ ऑक्टोबर २०२६ |via=फेसबुक}}&lt;/ref&gt;
|-
| valign=top|

* [[तियान सेन कुन]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]])
* [[दू जियानहाओ]]
* [[मेंग जियानहाओ]] ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]])
* [[दू जियानयाओ]] ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]])
* [[देंग जिन्छी]]
* [[याओ जुनटिंग]]
* [[मा छियानचेंग]]
* [[लिऊ छिंगझे]]
* [[ची शुआई]]
* [[यांग वांगजिए]]
* [[चेन झुओ ये]]
* [[झोंग युएचाओ]]
* [[शेनजियान झेंग]]
* [[झाओ झिलिंग]]
  | valign=top|
* [[यासिम मुर्तझा]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]])
* [[बाबर हयात]] (उपकर्णधार)
* [[झीशान अली (हाँग काँग क्रिकेट खेळाडू)|झीशान अली]] ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]])
* [[मोहम्मद गझनफर]]
* [[अतीक इक्बाल]]
* [[एजाज खान (क्रिकेट खेळाडू)|एजाज खान]]
* [[एहसान खान]]
* [[हसन खान मोहम्मद]]
* [[नस्रुला राणा]]
* [[अंशुमन रथ]]
* [[किंचित शाह]]
* [[रेयांश शर्मा]]
* [[आयुष शुक्ला]]
* [[शाहिद वासीफ]] ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]])
  | valign=top|
* [[सय्यद अझीज]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]])
* [[मुहम्मद आमिर]]
* [[अझरी अझहर]]
* [[मुहम्मद अक्रम]]
* [[अस्लम खान]]
* [[प्रशांत मधुकर]]
* [[शर्विन मुनिआन्दी]]
* [[नझमुस साकिब]] ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]])
* [[पवनदीप सिंग]]
* [[विरेनदीप सिंग]]
* [[मुहम्मद स्याहादत]]
* [[विजय उन्नी]]
* [[मुहम्मद वफिक]]
* अकील वहीद
  | valign=top|
* हसन रशीद ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]], [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]])
* अझ्यान फरहात (उपकर्णधार)
* मबसार अब्दुल्ला
* उमर ॲडम
* इस्माइल अली
* हर्षा अमरसिंघे
* शेराझ इक्बाल
* नझवान इस्माइल
* शफराज जलील ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]])
* थरुषा कविंदा
* अमील मऊरूफ
* मोहम्मद रिश्वान
* इब्राहिम रिझान
* अशान यापा
  | valign=top|
* वाजी उल हसन ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]])
* झैन उल आबिदीन
* इश्तियाक अहमद
* मनान अली ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]])
* मुहम्मद आतिफ
* उस्मान खालिद
* फैसल खान
* उस्मान नजीब
* सिद्धार्थ शंकर ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]])
* मुहम्मद साकिब
* हिशाम शेख
* अब्दुल वहीद
* अब्दुल वाहिद
* इम्रान युसुफ
  | valign=top|
* [[मनप्रीत सिंग]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]], [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]])
* जीवन संथानम (उपकर्णधार)
* [[सुरेंद्रन चंद्रमोहन]]
* सूर्यांश गुलेचा
* गिरिन गुने
* अमर्त्य कौल
* रियान नाईक
* अक्षय पुरी
* चंद्रमौली श्रीदेव
* प्रणव सुदर्शन
* दक्ष त्यागी
* हर्ष वेंकटराम
* आहान वुथंडम
* कबीर झंदानी ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]])
  |}
हरमन सिंगचा सिंगापूरच्या प्रारंभिक पथकात समावेश नव्हता, परंतु त्याने स्पर्धेदरम्यान खेळले.

==गुणतालिका==

&lt;section begin=qualB /&gt;
{{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR
|title=पात्रता स्पर्धा ब गुणतालिका
|show_tie=no
|source=[[क्रिकइन्फो]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.cricinfo.com/series/t20-world-cup-sub-regional-asia-qualifier-2026-2026-27-1554555/points-table-standings |title=T20 World Cup Sub Regional Asia Qualifier 2026 Points Table &amp; Team Standings |trans-title=टी२० विश्वचषक उप-प्रादेशिक आशिया पात्रता स्पर्धा २०२६ गुणतालिका आणि संघ क्रमवारी |work=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=१४ ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;
|update=complete|team_order= SAU, HK, MAS, SIN, MDV, CHN

|win_CHN= |loss_CHN=5 |nr_CHN= |nrr_CHN=-5.074
|win_HK=3 |loss_HK=1 |nr_HK=1 |nrr_HK=2.471
|win_MAS=3 |loss_MAS=2 |nr_MAS= |nrr_MAS=2.506 |status_MAS=H
|win_MDV=1 |loss_MDV=3 |nr_MDV=1 |nrr_MDV=-2.390
|win_SAU=5 |loss_SAU= |nr_SAU= |nrr_SAU=3.147
|win_SIN=2 |loss_SIN=3 |nr_SIN= |nrr_SIN=-0.670

|name_CHN={{cr|CHN}}
|name_HK={{cr|HK}}
|name_MAS={{cr|MAS}}
|name_MDV={{cr|MDV}}
|name_SAU={{cr|SAU}}
|name_SIN={{cr|SIN}}

|result1=Q
|result2=Q
|result3=Q
|result4=E
|result5=E
|result6=E

|res_col_header=पात्रता
|text_Q={{nobr|पुढील}} [[२०२७ पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया प्रादेशिक अंतिम फेरी|प्रादेशिक अंतिम फेरी]]साठी पात्र
|col_Q=green1
|text_E=बाद
}}&lt;section end=qualB /&gt;

==सामने==
{{Single-innings cricket match
| date = ८ ऑक्टोबर २०२६
| time = १४:००
| team1 = {{cr-rt|CHN}}
| team2 = {{cr|MDV}}
| score1 = ९६ (१६.३ षटके)
| runs1 = झोंग युएचाओ १५ (१५)
| wickets1 = अझ्यान फरहात ३/३३ (४ षटके)
| score2 = १००/० (१०.१ षटके)
| runs2 = अझ्यान फरहात ५२[[नाबाद|*]] (३३)
| wickets2 = 
| result = मालदीव १० गडी राखून विजयी
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1554568.html धावफलक]
| venue = [[बायुएमास ओव्हल]], [[पांडामारन]]
| umpires = [[तबारक दर]] (हाँग काँग) आणि [[विश्वनादन कालिदास]] (मलेशिया)
| motm = अझ्यान फरहात (मालदीव)
| toss = चीनने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला.
| notes = याओ जुनटिंग, लिऊ छिंगझे (चीन), हर्षा अमरसिंघे, शेराझ इक्बाल, थरुषा कविंदा आणि अशान यापा (मालदीव) या सर्वांनी आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले.
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = ८ ऑक्टोबर २०२६
| time = १४:००
| team1 = {{cr-rt|SAU}}
| team2 = {{cr|SIN}}
| score1 = १७४/७ (२० षटके)
| runs1 = अब्दुल वहीद ५४ (३२)
| wickets1 = दक्ष त्यागी ३/३८ (४ षटके)
| score2 = ९९/७ (२० षटके)
| runs2 = दक्ष त्यागी १८ (१७)
| wickets2 = उस्मान खालिद २/१६ (३ षटके)
| result = सौदी अरेबिया ७५ धावांनी विजयी
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1554569.html धावफलक]
| venue = [[यूकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]]
| umpires = आसिफ इक्बाल (संयुक्त अरब अमिराती) आणि [[दुर्गा सुबेदी]] (नेपाळ)
| motm = अब्दुल वहीद (सौदी अरेबिया)
| toss = सौदी अरेबियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला.
* मुहम्मद आतिफ (सौदी अरेबिया) याने आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले.
| notes = 
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = ८ ऑक्टोबर २०२६
| time = १४:००
| team1 = {{cr-rt|HK}}
| team2 = {{cr|MAS}}
| score1 = १४०/५ (२० षटके)
| runs1 = [[झीशान आली]] ४८ (३८)
| wickets1 = विजय उन्नी ३/१६ (४ षटके)
| score2 = ७२/५ (१० षटके)
| runs2 = [[सय्यद अझीज]] ४० (२१)
| wickets2 = [[आयुष शुक्ला]] ३/२४ (३ षटके)
| result = हाँग काँग ७ धावांनी विजयी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस पद्धत]])
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1554570.html धावफलक]
| venue = [[सेलंगोर टर्फ क्लब]], [[क्वालालंपूर]]
| umpires = [[अहमद शाह दुराणी (पंच)|अहमद शाह दुराणी]] (अफगाणिस्तान) आणि [[बुद्धी प्रधान]] (नेपाळ)
| motm = [[आयुष शुक्ला]] (हाँग काँग)
| toss = हाँग काँगने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला.
| rain = पावसामुळे मलेशियासमोर १० षटकांत ८० धावांचे सुधारित लक्ष्य ठेवण्यात आले.
| notes = रेयांश शर्मा (हाँग काँग) याने आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले.
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = ९ ऑक्टोबर २०२६
| time = १४:००
| team1 = {{cr-rt|MAS}}
| team2 = {{cr|SAU}}
| score1 = १३७/२ (२० षटके)
| runs1 = [[विरेनदीप सिंग]] ६१[[नाबाद|*]] (५३)
| wickets1 = इश्तियाक अहमद १/१८ (४ षटके)
| score2 = १३९/७ (१९.१ षटके)
| runs2 = अब्दुल वहीद ६७[[नाबाद|*]] (४४)
| wickets2 = [[विरेनदीप सिंग]] ३/१५ (४ षटके)
| result = सौदी अरेबिया ३ गडी राखून विजयी
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1554571.html धावफलक]
| venue = [[बायुएमास ओव्हल]], [[पांडामारन]]
| umpires = [[अहमद शाह दुराणी]] (अफगाणिस्तान) आणि [[दुर्गा सुबेदी]] (नेपाळ)
| motm = अब्दुल वहीद (सौदी अरेबिया)
| toss = मलेशियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला.
| notes =
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = ९ ऑक्टोबर २०२६
| time = १४:००
| team1 = {{cr-rt|CHN}}
| team2 = {{cr|HK}}
| score1 = ४० (१३.२ षटके)
| runs1 = झोंग युएचाओ १५ (२७)
| wickets1 = [[एहसान खान]] ३/५ (३.२ षटके)
| score2 = ४१/२ (३.४ षटके)
| runs2 = [[अंशुमन रथ]] २० (७)
| wickets2 = मा छियानचेंग १/८ (१ षटक)
| result = हाँग काँग ८ गडी राखून विजयी
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1554572.html धावफलक]
| venue = [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]]
| umpires = आसिफ इक्बाल (संयुक्त अरब अमिराती) आणि [[विश्वनादन कालिदास]] (मलेशिया)
| motm = [[एहसान खान]] (हाँग काँग)
| toss = चीनने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला.
| notes =
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = ९ ऑक्टोबर २०२६
| time = १४:००
| team1 = {{cr-rt|SIN}}
| team2 = {{cr|MDV}}
| score1 = १८८/६ (२० षटके)
| runs1 = सुरेंद्रन चंद्रमोहन १०५ (६१)
| wickets1 = हर्षा अमरसिंघे २/३७ (४ षटके)
| score2 = १५५/७ (२० षटके)
| runs2 = शेराझ इक्बाल ४० (३४)
| wickets2 = जीवन संथानम २/२८ (४ षटके)
| result = सिंगापूर ३३ धावांनी विजयी
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1554573.html धावफलक]
| venue = [[सेलंगोर टर्फ क्लब]], [[क्वालालंपूर]]
| umpires = [[तबारक दर]] (हाँग काँग) आणि [[अहमद शाह पक्तीन]] (अफगाणिस्तान)
| motm = सुरेंद्रन चंद्रमोहन (सिंगापूर)
| toss = सिंगापूरने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला.
| notes = कबीर झंदानी (सिंगापूर) याने आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले.
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = ११ ऑक्टोबर २०२६
| time = ०९:१५
| team1 = {{cr-rt|SAU}}
| team2 = {{cr|HK}}
| score1 = १६८/६ (२० षटके)
| runs1 = अब्दुल वहीद ६७ (४६)
| wickets1 = [[एहसान खान]] १/२० (३ षटके)
| score2 = १५८ (१९.३ षटके)
| runs2 = रेयांश शर्मा ७१[[नाबाद|*]] (४८)
| wickets2 = इश्तियाक अहमद ४/२५ (४ षटके)
| result = सौदी अरेबिया १० धावांनी विजयी
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1554574.html धावफलक]
| venue = [[बायुएमास ओव्हल]], [[पांडामारन]]
| umpires = [[बुद्धी प्रधान]] (नेपाळ) आणि नारायणन शिवन (मलेशिया)
| motm = इश्तियाक अहमद (सौदी अरेबिया)
| toss = हाँग काँगने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला.
| notes = इश्तियाक अहमद (सौदी अरेबिया) याने आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील आपली पहिली [[हॅटट्रिक]] घेतली.
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = ११ ऑक्टोबर २०२६
| time = ०९:१५
| team1 = {{cr-rt|MDV}}
| team2 = {{cr|MAS}}
| score1 = १२५/९ (२० षटके)
| runs1 = शेराझ इक्बाल ४७ (३६)
| wickets1 = [[पवनदीप सिंग]] ४/१३ (४ षटके)
| score2 = १२७/४ (८.५ षटके)
| runs2 = [[सय्यद अझीज]] ५७ (१८)
| wickets2 = उमर ॲडम ३/४३ (४ षटके)
| result = मलेशिया ६ गडी राखून विजयी
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1554575.html धावफलक]
| venue = [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]]
| umpires = [[अहमद शाह दुराणी]] (अफगाणिस्तान) आणि [[मोर्शेद अली खान]] (बांगलादेश)
| motm = [[पवनदीप सिंग]] (मलेशिया)
| toss = मलेशियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला.
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = ११ ऑक्टोबर २०२६
| time = ०९:१५
| team1 = {{cr-rt|SIN}}
| team2 = {{cr|CHN}}
| score1 = १३९ (२० षटके)
| runs1 = रियान नाईक ४६ (२९)
| wickets1 = तियान सेन कुन ३/२३ (३ षटके)
| score2 = ८९/६ (२० षटके)
| runs2 = दू जियानहाओ ३२ (४४)
| wickets2 = [[मनप्रीत सिंग]] ३/४ (३ षटके)
| result = सिंगापूर ५० धावांनी विजयी
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1554576.html धावफलक]
| venue = [[सेलंगोर टर्फ क्लब]], [[सेरी केंबंगन]]
| umpires = [[तबारक दर]] (हाँग काँग) आणि आसिफ इक्बाल (संयुक्त अरब अमिराती)
| motm = [[मनप्रीत सिंग]] (सिंगापूर)
| toss = चीनने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला.
| notes = हरमन सिंग (सिंगापूर) याने आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले.
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = १२ ऑक्टोबर २०२६
| time = ०९:१५
| team1 = {{cr-rt|MAS}}
| team2 = {{cr|SIN}}
| score1 = १४९/५ (२० षटके)
| runs1 = [[विरेनदीप सिंग]] ६५[[नाबाद|*]] (५२)
| wickets1 = हर्ष वेंकटराम २/२३ (२ षटके)
| score2 = ११२ (१९ षटके)
| runs2 = सूर्यांश गुलेचा ३२ (२७)
| wickets2 = [[विरेनदीप सिंग]] ५/१४ (४ षटके)
| result = मलेशिया ३७ धावांनी विजयी
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1554577.html धावफलक]
| venue = [[बायुएमास ओव्हल]], [[पांडामारन]]
| umpires = आसिफ इक्बाल (संयुक्त अरब अमिराती) आणि [[बुद्धी प्रधान]] (नेपाळ)
| motm = [[विरेनदीप सिंग]] (मलेशिया)
| toss = सिंगापूरने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला.
| notes = [[विरेनदीप सिंग]] (मलेशिया) याने आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील आपली पहिली पाच बळींची कामगिरी केली.
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = १२ ऑक्टोबर २०२६
| time = ०९:१५
| team1 = {{cr-rt|HK}}
| team2 = {{cr|MDV}}
| score1 = १०४/३ (१३ षटके)
| runs1 = [[शाहिद वासीफ]] ५५[[नाबाद|*]] (३४)
| wickets1 = उमर ॲडम २/२६ (४ षटके)
| score2 = 
| result = निकाल नाही
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1554578.html धावफलक]
| venue = [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]]
| umpires = [[अहमद शाह दुराणी]] (अफगाणिस्तान) आणि [[दुर्गा सुबेदी]] (नेपाळ)
| toss = मालदीवने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला.
| rain = पावसामुळे पुढील खेळ होऊ शकला नाही.
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = १२ ऑक्टोबर २०२६
| time = ०९:१५
| team1 = {{cr-rt|SAU}}
| team2 = {{cr|CHN}}
| score1 = ९८/६ (१० षटके)
| runs1 = वाजी उल हसन ४९ (२७)
| wickets1 = तियान सेन कुन ३/२२ (२ षटके)
| score2 = ३४/८ (१० षटके)
| runs2 = तियान सेन कुन १३[[नाबाद|*]] (२२)
| wickets2 = हिशाम शेख २/२ (२ षटके)
| result = सौदी अरेबिया ६४ धावांनी विजयी
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1554579.html धावफलक]
| venue = [[सेलंगोर टर्फ क्लब]], [[सेरी केंबंगन]]
| umpires = [[विश्वनादन कालिदास]] (मलेशिया) आणि रामासामी वेंकटेश (हाँग काँग)
| motm = उस्मान खालिद (सौदी अरेबिया)
| toss = चीनने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला.
| rain = पावसामुळे सामना प्रत्येकी १० षटकांचा करण्यात आला.
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = १४ ऑक्टोबर २०२६
| time = ०९:१५
| team1 = {{cr-rt|CHN}}
| team2 = {{cr|MAS}}
| score1 = ६० (२० षटके)
| runs1 = दू जियानयाओ १४[[नाबाद|*]] (३८)
| wickets1 = [[सय्यद अझीज]] ४/८ (४ षटके)
| score2 = ६३/४ (७.२ षटके)
| runs2 = अस्लम खान २७ (१५)
| wickets2 = मा छियानचेंग २/२१ (३ षटके)
| result = मलेशिया ६ गडी राखून विजयी
| report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554580.html धावफलक]
| venue = [[बायुएमास ओव्हल]], [[पांडामारन]]
| umpires = आसिफ इक्बाल (संयुक्त अरब अमिराती) आणि [[अहमद शाह पक्तीन]] (अफगाणिस्तान)
| motm = [[सय्यद अझीज]] (मलेशिया)
| toss = मलेशियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला.
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = १४ ऑक्टोबर २०२६
| time = १४:००
| team1 = {{cr-rt|HK}}
| team2 = {{cr|SIN}}
| score1 = १७२/५ (२० षटके)
| runs1 = [[अंशुमन रथ]] ९५[[नाबाद|*]] (५६)
| wickets1 = मनप्रीत सिंग ३/२२ (४ षटके)
| score2 = १३४ (१८ षटके)
| runs2 = मनप्रीत सिंग ६९ (४०)
| wickets2 = [[एहसान खान]] ५/२६ (४ षटके)
| result = हाँग काँग ३८ धावांनी विजयी
| report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554581.html धावफलक]
| venue = [[बायुएमास ओव्हल]], [[पांडामारन]]
| umpires = आसिफ इक्बाल (संयुक्त अरब अमिराती) आणि [[बुद्धी प्रधान]] (नेपाळ)
| motm = [[एहसान खान]] (हाँग काँग)
| toss = हाँग काँगने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला.
| notes = आहान वुथंडमने (सिंगापूर) आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले.
* [[एहसान खान]]ने (हाँग काँग) आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील पहिली हॅटट्रिक घेतली.
  }}
----
{{Single-innings cricket match
| date = १४ ऑक्टोबर २०२६
| time = १४:००
| team1 = {{cr-rt|SAU}}
| team2 = {{cr|MDV}}
| score1 = १९४/५ (२० षटके)
| runs1 = मुहम्मद आतिफ १००[[नाबाद|*]] (५८)
| wickets1 = शेराझ इक्बाल २/२४ (२ षटके)
| score2 = ६९ (१७.१ षटके)
| runs2 = अझ्यान फरहात १८ (१७)
| wickets2 = मुहम्मद आतिफ ४/११ (३ षटके)
| result = सौदी अरेबिया १२५ धावांनी विजयी
| report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554582.html धावफलक]
| venue = [[यूकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]]
| umpires = [[अहमद शाह दुराणी (पंच)|अहमद शाह दुर्रानी]] (अफगाणिस्तान) आणि रामासामी व्यंकटेश (हाँग काँग)
| motm = मुहम्मद आतिफ (सौदी अरेबिया)
| toss = सौदी अरेबियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला.
}}

==हेही पहा==

* [[२०२६ पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता स्पर्धा अ]]

==संदर्भ==
{{संदर्भयादी}}

==बाह्य दुवे==

* [https://www.cricinfo.com/series/t20-world-cup-sub-regional-asia-qualifier-2026-2026-27-1554555 क्रिकइन्फोवरील स्पर्धेचे पान]

&lt;!--{{२०२८ पुरुष टी२० विश्वचषक}}--&gt;{{२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा}}
{{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६–२७}}

{{DEFAULTSORT:२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता स्पर्धा ब}}
[[वर्ग:इ.स. २०२६ मधील क्रिकेट]]</text>
      <sha1>32pu5odnier3ldctozf9w1danmpv3v9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728354</id>
      <parentid>2728353</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T23:39:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ganesh591</username>
        <id>62733</id>
      </contributor>
      <comment>/* खेळाडू */</comment>
      <origin>2728354</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34300" sha1="hlxe6krkf8ui1gllkmkys4jc1udzchh" xml:space="preserve">{{Infobox cricket tournament
| name = २०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक&lt;br/&gt;आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता स्पर्धा ब
| image =
| fromdate = ८
| todate = १४ ऑक्टोबर २०२६
| administrator = [[आयसीसी आशिया]]
| cricket format = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]]
| tournament format = [[साखळी सामने|साखळी]]
| host = {{flag|मलेशिया}}
| champions = {{cr|SAU}}
| runners-up = {{cr|HK}}
| participants = ६
| matches = १५
| player of the series = {{cricon|MAS}} [[विरेनदीप सिंग]]
| most runs = {{cricon|SAU}} अब्दुल वहीद (१८९)
| most wickets = {{cricon|MAS}} [[विरेनदीप सिंग]] (११)
| previous_year = २०२४
| previous_tournament = २०२४ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता ब
| next_year =
| next_tournament =
}}

'''२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता स्पर्धा ब''' ही एक क्रिकेट स्पर्धा असून ती [[२०२८ पुरुष टी२० विश्वचषक पात्रता प्रक्रिया|२०२८ पुरुष टी२० विश्वचषकाच्या पात्रता प्रक्रियेचा]] भाग आहे. ही स्पर्धा [[मलेशिया]]मध्ये ८ ते १४ ऑक्टोबर २०२६ दरम्यान आयोजित केली जात आहे.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://czarsportzauto.com/2028-icc-mens-t20-world-cup-asia-sub-regional-qualifier-b/ |title=Malaysia Cricket to host 2028 ICC Men’s T20 World Cup Asia Sub-regional Qualifier B in October 2026 |trans-title=मलेशिया क्रिकेट ऑक्टोबर २०२६ मध्ये २०२८ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता स्पर्धा बचे यजमानपद भूषवणार |work=झारस्पोर्ट्स |date=२८ ऑगस्ट २०२६ |access-date=३१ ऑगस्ट २०२६}}&lt;/ref&gt;

स्पर्धेतील अव्वल संघ प्रादेशिक अंतिम फेरीत प्रवेश करतील, जिथे त्यांच्यासोबत [[२०२६ पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता स्पर्धा अ|उप-प्रादेशिक पात्रता स्पर्धा अ]]मधील संघ सहभागी होतील.

==खेळाडू==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:left; white-space:nowrap; margin:auto&quot;
|-
! {{cr|CHN}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/13257/icc-mens-t20-world-cup-asia-sub-regional-qualifier-b-2026/squads |title=China squad |work=[[क्रिकबझ]] |access-date=८ ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;
! {{cr|HK}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.hkcricket.org/CricketHongKong/news/7n78gKRraBnvJnMYCAraUQ |title=Hong Kong, China’s Men team to compete in ICC Men's T20I World Cup Asia Sub-regional Qualifier B |work=[[हाँग काँग क्रिकेट असोसिएशन|क्रिकेट हाँग काँग, चीन]] |date=२ ऑक्टोबर २०२६ |access-date=२ ऑक्टोबर २०२६}} {{मृत दुवा|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
! {{cr|MAS}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/13257/icc-mens-t20-world-cup-asia-sub-regional-qualifier-b-2026/squads |title=Malaysia squad |work=[[क्रिकबझ]] |access-date=९ ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;
! {{cr|MDV}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.maldivescricket.org/maldives-national-mens-team-announcement-for-icc-mens-t20-world-cup-2028-sub-regional-qualifier/ |title=Maldives National Men’s Team Announcement for ICC Men’s T20 World Cup 2028 Sub Regional Qualifier |work=[[मालदीव क्रिकेट बोर्ड]] |date=२० सप्टेंबर २०२६ |access-date=७ ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;
! {{cr|SAU}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.facebook.com/share/p/18f8bxmFwm/ |title=قائمة منتخبنا الوطني المشاركة في ملحق التصفيات الآسيوية المؤهلة لكأس العالم |trans-title=विश्वचषकासाठी आशियाई पात्रता स्पर्धेत सहभागी होणारे आमचे राष्ट्रीय संघाचे पथक |work=[[सौदी अरेबिया क्रिकेट फेडरेशन]] |date=७ ऑक्टोबर २०२६ |access-date=८ ऑक्टोबर २०२६ |via=फेसबुक}}&lt;/ref&gt;
! {{cr|SIN}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.facebook.com/share/p/19L7WLTvgQ/ |title=Singapore Men’s Squad, ICC Men’s T20 World Cup – Sub-Regional Qualifier B |work=[[सिंगापूर क्रिकेट असोसिएशन]] |date=५ ऑक्टोबर २०२६ |access-date=५ ऑक्टोबर २०२६ |via=फेसबुक}}&lt;/ref&gt;
|-
| valign=top|

* [[तियान सेन कुन]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]])
* [[दू जियानहाओ]]
* [[मेंग जियानहाओ]] ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]])
* [[दू जियानयाओ]] ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]])
* [[देंग जिन्छी]]
* [[याओ जुनटिंग]]
* [[मा छियानचेंग]]
* [[लिऊ छिंगझे]]
* [[ची शुआई]]
* [[यांग वांगजिए]]
* [[चेन झुओ ये]]
* [[झोंग युएचाओ]]
* [[शेनजियान झेंग]]
* [[झाओ झिलिंग]]
  | valign=top|
* [[यासिम मुर्तझा]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]])
* [[बाबर हयात]] (उपकर्णधार)
* [[झीशान अली (हाँग काँग क्रिकेट खेळाडू)|झीशान अली]] ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]])
* [[मोहम्मद गझनफर]]
* [[अतीक इक्बाल]]
* [[एजाज खान (क्रिकेट खेळाडू)|एजाज खान]]
* [[एहसान खान]]
* [[हसन खान मोहम्मद]]
* [[नस्रुला राणा]]
* [[अंशुमन रथ]]
* [[किंचित शाह]]
* [[रेयांश शर्मा]]
* [[आयुष शुक्ला]]
* [[शाहिद वासीफ]] ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]])
  | valign=top|
* [[सय्यद अझीज]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]])
* [[मुहम्मद आमिर (मलेशिया क्रिकेट खेळाडू)|मुहम्मद आमिर]]
* [[अझरी अझहर]]
* [[मुहम्मद अक्रम]]
* [[अस्लम खान]]
* [[प्रशांत मधुकर]]
* [[शर्विन मुनिआन्दी]]
* [[नझमुस साकिब]] ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]])
* [[पवनदीप सिंग]]
* [[विरेनदीप सिंग]]
* [[मुहम्मद स्याहादत]]
* [[विजय उन्नी]]
* [[मुहम्मद वफिक]]
* [[अकील वहीद]]
  | valign=top|
* हसन रशीद ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]], [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]])
* अझ्यान फरहात (उपकर्णधार)
* मबसार अब्दुल्ला
* उमर ॲडम
* इस्माइल अली
* हर्षा अमरसिंघे
* शेराझ इक्बाल
* नझवान इस्माइल
* शफराज जलील ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]])
* थरुषा कविंदा
* अमील मऊरूफ
* मोहम्मद रिश्वान
* इब्राहिम रिझान
* अशान यापा
  | valign=top|
* वाजी उल हसन ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]])
* झैन उल आबिदीन
* इश्तियाक अहमद
* मनान अली ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]])
* मुहम्मद आतिफ
* उस्मान खालिद
* फैसल खान
* उस्मान नजीब
* सिद्धार्थ शंकर ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]])
* मुहम्मद साकिब
* हिशाम शेख
* अब्दुल वहीद
* अब्दुल वाहिद
* इम्रान युसुफ
  | valign=top|
* [[मनप्रीत सिंग]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]], [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]])
* जीवन संथानम (उपकर्णधार)
* [[सुरेंद्रन चंद्रमोहन]]
* सूर्यांश गुलेचा
* गिरिन गुने
* अमर्त्य कौल
* रियान नाईक
* अक्षय पुरी
* चंद्रमौली श्रीदेव
* प्रणव सुदर्शन
* दक्ष त्यागी
* हर्ष वेंकटराम
* आहान वुथंडम
* कबीर झंदानी ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]])
  |}
हरमन सिंगचा सिंगापूरच्या प्रारंभिक पथकात समावेश नव्हता, परंतु त्याने स्पर्धेदरम्यान खेळले.

==गुणतालिका==

&lt;section begin=qualB /&gt;
{{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR
|title=पात्रता स्पर्धा ब गुणतालिका
|show_tie=no
|source=[[क्रिकइन्फो]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.cricinfo.com/series/t20-world-cup-sub-regional-asia-qualifier-2026-2026-27-1554555/points-table-standings |title=T20 World Cup Sub Regional Asia Qualifier 2026 Points Table &amp; Team Standings |trans-title=टी२० विश्वचषक उप-प्रादेशिक आशिया पात्रता स्पर्धा २०२६ गुणतालिका आणि संघ क्रमवारी |work=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=१४ ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;
|update=complete|team_order= SAU, HK, MAS, SIN, MDV, CHN

|win_CHN= |loss_CHN=5 |nr_CHN= |nrr_CHN=-5.074
|win_HK=3 |loss_HK=1 |nr_HK=1 |nrr_HK=2.471
|win_MAS=3 |loss_MAS=2 |nr_MAS= |nrr_MAS=2.506 |status_MAS=H
|win_MDV=1 |loss_MDV=3 |nr_MDV=1 |nrr_MDV=-2.390
|win_SAU=5 |loss_SAU= |nr_SAU= |nrr_SAU=3.147
|win_SIN=2 |loss_SIN=3 |nr_SIN= |nrr_SIN=-0.670

|name_CHN={{cr|CHN}}
|name_HK={{cr|HK}}
|name_MAS={{cr|MAS}}
|name_MDV={{cr|MDV}}
|name_SAU={{cr|SAU}}
|name_SIN={{cr|SIN}}

|result1=Q
|result2=Q
|result3=Q
|result4=E
|result5=E
|result6=E

|res_col_header=पात्रता
|text_Q={{nobr|पुढील}} [[२०२७ पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया प्रादेशिक अंतिम फेरी|प्रादेशिक अंतिम फेरी]]साठी पात्र
|col_Q=green1
|text_E=बाद
}}&lt;section end=qualB /&gt;

==सामने==
{{Single-innings cricket match
| date = ८ ऑक्टोबर २०२६
| time = १४:००
| team1 = {{cr-rt|CHN}}
| team2 = {{cr|MDV}}
| score1 = ९६ (१६.३ षटके)
| runs1 = झोंग युएचाओ १५ (१५)
| wickets1 = अझ्यान फरहात ३/३३ (४ षटके)
| score2 = १००/० (१०.१ षटके)
| runs2 = अझ्यान फरहात ५२[[नाबाद|*]] (३३)
| wickets2 = 
| result = मालदीव १० गडी राखून विजयी
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1554568.html धावफलक]
| venue = [[बायुएमास ओव्हल]], [[पांडामारन]]
| umpires = [[तबारक दर]] (हाँग काँग) आणि [[विश्वनादन कालिदास]] (मलेशिया)
| motm = अझ्यान फरहात (मालदीव)
| toss = चीनने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला.
| notes = याओ जुनटिंग, लिऊ छिंगझे (चीन), हर्षा अमरसिंघे, शेराझ इक्बाल, थरुषा कविंदा आणि अशान यापा (मालदीव) या सर्वांनी आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले.
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = ८ ऑक्टोबर २०२६
| time = १४:००
| team1 = {{cr-rt|SAU}}
| team2 = {{cr|SIN}}
| score1 = १७४/७ (२० षटके)
| runs1 = अब्दुल वहीद ५४ (३२)
| wickets1 = दक्ष त्यागी ३/३८ (४ षटके)
| score2 = ९९/७ (२० षटके)
| runs2 = दक्ष त्यागी १८ (१७)
| wickets2 = उस्मान खालिद २/१६ (३ षटके)
| result = सौदी अरेबिया ७५ धावांनी विजयी
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1554569.html धावफलक]
| venue = [[यूकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]]
| umpires = आसिफ इक्बाल (संयुक्त अरब अमिराती) आणि [[दुर्गा सुबेदी]] (नेपाळ)
| motm = अब्दुल वहीद (सौदी अरेबिया)
| toss = सौदी अरेबियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला.
* मुहम्मद आतिफ (सौदी अरेबिया) याने आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले.
| notes = 
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = ८ ऑक्टोबर २०२६
| time = १४:००
| team1 = {{cr-rt|HK}}
| team2 = {{cr|MAS}}
| score1 = १४०/५ (२० षटके)
| runs1 = [[झीशान आली]] ४८ (३८)
| wickets1 = विजय उन्नी ३/१६ (४ षटके)
| score2 = ७२/५ (१० षटके)
| runs2 = [[सय्यद अझीज]] ४० (२१)
| wickets2 = [[आयुष शुक्ला]] ३/२४ (३ षटके)
| result = हाँग काँग ७ धावांनी विजयी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस पद्धत]])
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1554570.html धावफलक]
| venue = [[सेलंगोर टर्फ क्लब]], [[क्वालालंपूर]]
| umpires = [[अहमद शाह दुराणी (पंच)|अहमद शाह दुराणी]] (अफगाणिस्तान) आणि [[बुद्धी प्रधान]] (नेपाळ)
| motm = [[आयुष शुक्ला]] (हाँग काँग)
| toss = हाँग काँगने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला.
| rain = पावसामुळे मलेशियासमोर १० षटकांत ८० धावांचे सुधारित लक्ष्य ठेवण्यात आले.
| notes = रेयांश शर्मा (हाँग काँग) याने आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले.
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = ९ ऑक्टोबर २०२६
| time = १४:००
| team1 = {{cr-rt|MAS}}
| team2 = {{cr|SAU}}
| score1 = १३७/२ (२० षटके)
| runs1 = [[विरेनदीप सिंग]] ६१[[नाबाद|*]] (५३)
| wickets1 = इश्तियाक अहमद १/१८ (४ षटके)
| score2 = १३९/७ (१९.१ षटके)
| runs2 = अब्दुल वहीद ६७[[नाबाद|*]] (४४)
| wickets2 = [[विरेनदीप सिंग]] ३/१५ (४ षटके)
| result = सौदी अरेबिया ३ गडी राखून विजयी
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1554571.html धावफलक]
| venue = [[बायुएमास ओव्हल]], [[पांडामारन]]
| umpires = [[अहमद शाह दुराणी]] (अफगाणिस्तान) आणि [[दुर्गा सुबेदी]] (नेपाळ)
| motm = अब्दुल वहीद (सौदी अरेबिया)
| toss = मलेशियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला.
| notes =
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = ९ ऑक्टोबर २०२६
| time = १४:००
| team1 = {{cr-rt|CHN}}
| team2 = {{cr|HK}}
| score1 = ४० (१३.२ षटके)
| runs1 = झोंग युएचाओ १५ (२७)
| wickets1 = [[एहसान खान]] ३/५ (३.२ षटके)
| score2 = ४१/२ (३.४ षटके)
| runs2 = [[अंशुमन रथ]] २० (७)
| wickets2 = मा छियानचेंग १/८ (१ षटक)
| result = हाँग काँग ८ गडी राखून विजयी
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1554572.html धावफलक]
| venue = [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]]
| umpires = आसिफ इक्बाल (संयुक्त अरब अमिराती) आणि [[विश्वनादन कालिदास]] (मलेशिया)
| motm = [[एहसान खान]] (हाँग काँग)
| toss = चीनने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला.
| notes =
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = ९ ऑक्टोबर २०२६
| time = १४:००
| team1 = {{cr-rt|SIN}}
| team2 = {{cr|MDV}}
| score1 = १८८/६ (२० षटके)
| runs1 = सुरेंद्रन चंद्रमोहन १०५ (६१)
| wickets1 = हर्षा अमरसिंघे २/३७ (४ षटके)
| score2 = १५५/७ (२० षटके)
| runs2 = शेराझ इक्बाल ४० (३४)
| wickets2 = जीवन संथानम २/२८ (४ षटके)
| result = सिंगापूर ३३ धावांनी विजयी
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1554573.html धावफलक]
| venue = [[सेलंगोर टर्फ क्लब]], [[क्वालालंपूर]]
| umpires = [[तबारक दर]] (हाँग काँग) आणि [[अहमद शाह पक्तीन]] (अफगाणिस्तान)
| motm = सुरेंद्रन चंद्रमोहन (सिंगापूर)
| toss = सिंगापूरने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला.
| notes = कबीर झंदानी (सिंगापूर) याने आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले.
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = ११ ऑक्टोबर २०२६
| time = ०९:१५
| team1 = {{cr-rt|SAU}}
| team2 = {{cr|HK}}
| score1 = १६८/६ (२० षटके)
| runs1 = अब्दुल वहीद ६७ (४६)
| wickets1 = [[एहसान खान]] १/२० (३ षटके)
| score2 = १५८ (१९.३ षटके)
| runs2 = रेयांश शर्मा ७१[[नाबाद|*]] (४८)
| wickets2 = इश्तियाक अहमद ४/२५ (४ षटके)
| result = सौदी अरेबिया १० धावांनी विजयी
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1554574.html धावफलक]
| venue = [[बायुएमास ओव्हल]], [[पांडामारन]]
| umpires = [[बुद्धी प्रधान]] (नेपाळ) आणि नारायणन शिवन (मलेशिया)
| motm = इश्तियाक अहमद (सौदी अरेबिया)
| toss = हाँग काँगने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला.
| notes = इश्तियाक अहमद (सौदी अरेबिया) याने आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील आपली पहिली [[हॅटट्रिक]] घेतली.
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = ११ ऑक्टोबर २०२६
| time = ०९:१५
| team1 = {{cr-rt|MDV}}
| team2 = {{cr|MAS}}
| score1 = १२५/९ (२० षटके)
| runs1 = शेराझ इक्बाल ४७ (३६)
| wickets1 = [[पवनदीप सिंग]] ४/१३ (४ षटके)
| score2 = १२७/४ (८.५ षटके)
| runs2 = [[सय्यद अझीज]] ५७ (१८)
| wickets2 = उमर ॲडम ३/४३ (४ षटके)
| result = मलेशिया ६ गडी राखून विजयी
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1554575.html धावफलक]
| venue = [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]]
| umpires = [[अहमद शाह दुराणी]] (अफगाणिस्तान) आणि [[मोर्शेद अली खान]] (बांगलादेश)
| motm = [[पवनदीप सिंग]] (मलेशिया)
| toss = मलेशियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला.
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = ११ ऑक्टोबर २०२६
| time = ०९:१५
| team1 = {{cr-rt|SIN}}
| team2 = {{cr|CHN}}
| score1 = १३९ (२० षटके)
| runs1 = रियान नाईक ४६ (२९)
| wickets1 = तियान सेन कुन ३/२३ (३ षटके)
| score2 = ८९/६ (२० षटके)
| runs2 = दू जियानहाओ ३२ (४४)
| wickets2 = [[मनप्रीत सिंग]] ३/४ (३ षटके)
| result = सिंगापूर ५० धावांनी विजयी
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1554576.html धावफलक]
| venue = [[सेलंगोर टर्फ क्लब]], [[सेरी केंबंगन]]
| umpires = [[तबारक दर]] (हाँग काँग) आणि आसिफ इक्बाल (संयुक्त अरब अमिराती)
| motm = [[मनप्रीत सिंग]] (सिंगापूर)
| toss = चीनने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला.
| notes = हरमन सिंग (सिंगापूर) याने आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले.
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = १२ ऑक्टोबर २०२६
| time = ०९:१५
| team1 = {{cr-rt|MAS}}
| team2 = {{cr|SIN}}
| score1 = १४९/५ (२० षटके)
| runs1 = [[विरेनदीप सिंग]] ६५[[नाबाद|*]] (५२)
| wickets1 = हर्ष वेंकटराम २/२३ (२ षटके)
| score2 = ११२ (१९ षटके)
| runs2 = सूर्यांश गुलेचा ३२ (२७)
| wickets2 = [[विरेनदीप सिंग]] ५/१४ (४ षटके)
| result = मलेशिया ३७ धावांनी विजयी
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1554577.html धावफलक]
| venue = [[बायुएमास ओव्हल]], [[पांडामारन]]
| umpires = आसिफ इक्बाल (संयुक्त अरब अमिराती) आणि [[बुद्धी प्रधान]] (नेपाळ)
| motm = [[विरेनदीप सिंग]] (मलेशिया)
| toss = सिंगापूरने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला.
| notes = [[विरेनदीप सिंग]] (मलेशिया) याने आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील आपली पहिली पाच बळींची कामगिरी केली.
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = १२ ऑक्टोबर २०२६
| time = ०९:१५
| team1 = {{cr-rt|HK}}
| team2 = {{cr|MDV}}
| score1 = १०४/३ (१३ षटके)
| runs1 = [[शाहिद वासीफ]] ५५[[नाबाद|*]] (३४)
| wickets1 = उमर ॲडम २/२६ (४ षटके)
| score2 = 
| result = निकाल नाही
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1554578.html धावफलक]
| venue = [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]]
| umpires = [[अहमद शाह दुराणी]] (अफगाणिस्तान) आणि [[दुर्गा सुबेदी]] (नेपाळ)
| toss = मालदीवने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला.
| rain = पावसामुळे पुढील खेळ होऊ शकला नाही.
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = १२ ऑक्टोबर २०२६
| time = ०९:१५
| team1 = {{cr-rt|SAU}}
| team2 = {{cr|CHN}}
| score1 = ९८/६ (१० षटके)
| runs1 = वाजी उल हसन ४९ (२७)
| wickets1 = तियान सेन कुन ३/२२ (२ षटके)
| score2 = ३४/८ (१० षटके)
| runs2 = तियान सेन कुन १३[[नाबाद|*]] (२२)
| wickets2 = हिशाम शेख २/२ (२ षटके)
| result = सौदी अरेबिया ६४ धावांनी विजयी
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1554579.html धावफलक]
| venue = [[सेलंगोर टर्फ क्लब]], [[सेरी केंबंगन]]
| umpires = [[विश्वनादन कालिदास]] (मलेशिया) आणि रामासामी वेंकटेश (हाँग काँग)
| motm = उस्मान खालिद (सौदी अरेबिया)
| toss = चीनने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला.
| rain = पावसामुळे सामना प्रत्येकी १० षटकांचा करण्यात आला.
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = १४ ऑक्टोबर २०२६
| time = ०९:१५
| team1 = {{cr-rt|CHN}}
| team2 = {{cr|MAS}}
| score1 = ६० (२० षटके)
| runs1 = दू जियानयाओ १४[[नाबाद|*]] (३८)
| wickets1 = [[सय्यद अझीज]] ४/८ (४ षटके)
| score2 = ६३/४ (७.२ षटके)
| runs2 = अस्लम खान २७ (१५)
| wickets2 = मा छियानचेंग २/२१ (३ षटके)
| result = मलेशिया ६ गडी राखून विजयी
| report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554580.html धावफलक]
| venue = [[बायुएमास ओव्हल]], [[पांडामारन]]
| umpires = आसिफ इक्बाल (संयुक्त अरब अमिराती) आणि [[अहमद शाह पक्तीन]] (अफगाणिस्तान)
| motm = [[सय्यद अझीज]] (मलेशिया)
| toss = मलेशियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला.
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = १४ ऑक्टोबर २०२६
| time = १४:००
| team1 = {{cr-rt|HK}}
| team2 = {{cr|SIN}}
| score1 = १७२/५ (२० षटके)
| runs1 = [[अंशुमन रथ]] ९५[[नाबाद|*]] (५६)
| wickets1 = मनप्रीत सिंग ३/२२ (४ षटके)
| score2 = १३४ (१८ षटके)
| runs2 = मनप्रीत सिंग ६९ (४०)
| wickets2 = [[एहसान खान]] ५/२६ (४ षटके)
| result = हाँग काँग ३८ धावांनी विजयी
| report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554581.html धावफलक]
| venue = [[बायुएमास ओव्हल]], [[पांडामारन]]
| umpires = आसिफ इक्बाल (संयुक्त अरब अमिराती) आणि [[बुद्धी प्रधान]] (नेपाळ)
| motm = [[एहसान खान]] (हाँग काँग)
| toss = हाँग काँगने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला.
| notes = आहान वुथंडमने (सिंगापूर) आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले.
* [[एहसान खान]]ने (हाँग काँग) आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील पहिली हॅटट्रिक घेतली.
  }}
----
{{Single-innings cricket match
| date = १४ ऑक्टोबर २०२६
| time = १४:००
| team1 = {{cr-rt|SAU}}
| team2 = {{cr|MDV}}
| score1 = १९४/५ (२० षटके)
| runs1 = मुहम्मद आतिफ १००[[नाबाद|*]] (५८)
| wickets1 = शेराझ इक्बाल २/२४ (२ षटके)
| score2 = ६९ (१७.१ षटके)
| runs2 = अझ्यान फरहात १८ (१७)
| wickets2 = मुहम्मद आतिफ ४/११ (३ षटके)
| result = सौदी अरेबिया १२५ धावांनी विजयी
| report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554582.html धावफलक]
| venue = [[यूकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]]
| umpires = [[अहमद शाह दुराणी (पंच)|अहमद शाह दुर्रानी]] (अफगाणिस्तान) आणि रामासामी व्यंकटेश (हाँग काँग)
| motm = मुहम्मद आतिफ (सौदी अरेबिया)
| toss = सौदी अरेबियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला.
}}

==हेही पहा==

* [[२०२६ पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता स्पर्धा अ]]

==संदर्भ==
{{संदर्भयादी}}

==बाह्य दुवे==

* [https://www.cricinfo.com/series/t20-world-cup-sub-regional-asia-qualifier-2026-2026-27-1554555 क्रिकइन्फोवरील स्पर्धेचे पान]

&lt;!--{{२०२८ पुरुष टी२० विश्वचषक}}--&gt;{{२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा}}
{{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६–२७}}

{{DEFAULTSORT:२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता स्पर्धा ब}}
[[वर्ग:इ.स. २०२६ मधील क्रिकेट]]</text>
      <sha1>hlxe6krkf8ui1gllkmkys4jc1udzchh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728366</id>
      <parentid>2728354</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T00:06:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ganesh591</username>
        <id>62733</id>
      </contributor>
      <comment>/* खेळाडू */</comment>
      <origin>2728366</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34356" sha1="3wpg00iualhfs61j4lrdo6cfrmnyrjm" xml:space="preserve">{{Infobox cricket tournament
| name = २०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक&lt;br/&gt;आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता स्पर्धा ब
| image =
| fromdate = ८
| todate = १४ ऑक्टोबर २०२६
| administrator = [[आयसीसी आशिया]]
| cricket format = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]]
| tournament format = [[साखळी सामने|साखळी]]
| host = {{flag|मलेशिया}}
| champions = {{cr|SAU}}
| runners-up = {{cr|HK}}
| participants = ६
| matches = १५
| player of the series = {{cricon|MAS}} [[विरेनदीप सिंग]]
| most runs = {{cricon|SAU}} अब्दुल वहीद (१८९)
| most wickets = {{cricon|MAS}} [[विरेनदीप सिंग]] (११)
| previous_year = २०२४
| previous_tournament = २०२४ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता ब
| next_year =
| next_tournament =
}}

'''२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता स्पर्धा ब''' ही एक क्रिकेट स्पर्धा असून ती [[२०२८ पुरुष टी२० विश्वचषक पात्रता प्रक्रिया|२०२८ पुरुष टी२० विश्वचषकाच्या पात्रता प्रक्रियेचा]] भाग आहे. ही स्पर्धा [[मलेशिया]]मध्ये ८ ते १४ ऑक्टोबर २०२६ दरम्यान आयोजित केली जात आहे.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://czarsportzauto.com/2028-icc-mens-t20-world-cup-asia-sub-regional-qualifier-b/ |title=Malaysia Cricket to host 2028 ICC Men’s T20 World Cup Asia Sub-regional Qualifier B in October 2026 |trans-title=मलेशिया क्रिकेट ऑक्टोबर २०२६ मध्ये २०२८ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता स्पर्धा बचे यजमानपद भूषवणार |work=झारस्पोर्ट्स |date=२८ ऑगस्ट २०२६ |access-date=३१ ऑगस्ट २०२६}}&lt;/ref&gt;

स्पर्धेतील अव्वल संघ प्रादेशिक अंतिम फेरीत प्रवेश करतील, जिथे त्यांच्यासोबत [[२०२६ पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता स्पर्धा अ|उप-प्रादेशिक पात्रता स्पर्धा अ]]मधील संघ सहभागी होतील.

==खेळाडू==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:left; white-space:nowrap; margin:auto&quot;
|-
! {{cr|CHN}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/13257/icc-mens-t20-world-cup-asia-sub-regional-qualifier-b-2026/squads |title=China squad |work=[[क्रिकबझ]] |access-date=८ ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;
! {{cr|HK}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.hkcricket.org/CricketHongKong/news/7n78gKRraBnvJnMYCAraUQ |title=Hong Kong, China’s Men team to compete in ICC Men's T20I World Cup Asia Sub-regional Qualifier B |work=[[हाँग काँग क्रिकेट असोसिएशन|क्रिकेट हाँग काँग, चीन]] |date=२ ऑक्टोबर २०२६ |access-date=२ ऑक्टोबर २०२६}} {{मृत दुवा|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
! {{cr|MAS}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/13257/icc-mens-t20-world-cup-asia-sub-regional-qualifier-b-2026/squads |title=Malaysia squad |work=[[क्रिकबझ]] |access-date=९ ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;
! {{cr|MDV}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.maldivescricket.org/maldives-national-mens-team-announcement-for-icc-mens-t20-world-cup-2028-sub-regional-qualifier/ |title=Maldives National Men’s Team Announcement for ICC Men’s T20 World Cup 2028 Sub Regional Qualifier |work=[[मालदीव क्रिकेट बोर्ड]] |date=२० सप्टेंबर २०२६ |access-date=७ ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;
! {{cr|SAU}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.facebook.com/share/p/18f8bxmFwm/ |title=قائمة منتخبنا الوطني المشاركة في ملحق التصفيات الآسيوية المؤهلة لكأس العالم |trans-title=विश्वचषकासाठी आशियाई पात्रता स्पर्धेत सहभागी होणारे आमचे राष्ट्रीय संघाचे पथक |work=[[सौदी अरेबिया क्रिकेट फेडरेशन]] |date=७ ऑक्टोबर २०२६ |access-date=८ ऑक्टोबर २०२६ |via=फेसबुक}}&lt;/ref&gt;
! {{cr|SIN}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.facebook.com/share/p/19L7WLTvgQ/ |title=Singapore Men’s Squad, ICC Men’s T20 World Cup – Sub-Regional Qualifier B |work=[[सिंगापूर क्रिकेट असोसिएशन]] |date=५ ऑक्टोबर २०२६ |access-date=५ ऑक्टोबर २०२६ |via=फेसबुक}}&lt;/ref&gt;
|-
| valign=top|

* [[तियान सेन कुन]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]])
* [[दू जियानहाओ]]
* [[मेंग जियानहाओ]] ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]])
* [[दू जियानयाओ]] ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]])
* [[देंग जिन्छी]]
* [[याओ जुनटिंग]]
* [[मा छियानचेंग]]
* [[लिऊ छिंगझे]]
* [[ची शुआई]]
* [[यांग वांगजिए]]
* [[चेन झुओ ये]]
* [[झोंग युएचाओ]]
* [[शेनजियान झेंग]]
* [[झाओ झिलिंग]]
  | valign=top|
* [[यासिम मुर्तझा]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]])
* [[बाबर हयात]] (उपकर्णधार)
* [[झीशान अली (हाँग काँग क्रिकेट खेळाडू)|झीशान अली]] ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]])
* [[मोहम्मद गझनफर]]
* [[अतीक इक्बाल]]
* [[एजाज खान (क्रिकेट खेळाडू)|एजाज खान]]
* [[एहसान खान]]
* [[हसन खान मोहम्मद]]
* [[नस्रुला राणा]]
* [[अंशुमन रथ]]
* [[किंचित शाह]]
* [[रेयांश शर्मा]]
* [[आयुष शुक्ला]]
* [[शाहिद वासीफ]] ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]])
  | valign=top|
* [[सय्यद अझीज]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]])
* [[मुहम्मद आमिर (मलेशिया क्रिकेट खेळाडू)|मुहम्मद आमिर]]
* [[अझरी अझहर]]
* [[मुहम्मद अक्रम]]
* [[अस्लम खान]]
* [[प्रशांत मधुकर]]
* [[शर्विन मुनिआन्दी]]
* [[नझमुस साकिब]] ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]])
* [[पवनदीप सिंग]]
* [[विरेनदीप सिंग]]
* [[मुहम्मद स्याहादत]]
* [[विजय उन्नी]]
* [[मुहम्मद वफिक]]
* [[अकील वहीद]]
  | valign=top|
* [[हसन रशीद]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]], [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]])
* [[अझ्यान फरहात]] (उपकर्णधार)
* [[मबसार अब्दुल्ला]]
* [[उमर ॲडम]]
* [[इस्माइल अली]]
* [[हर्षा अमरसिंघे]]
* [[शेराझ इक्बाल]]
* [[नझवान इस्माइल]]
* [[शफराज जलील]] ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]])
* [[थरुषा कविंदा]]
* [[अमील मऊरूफ]]
* [[मोहम्मद रिश्वान]]
* [[इब्राहिम रिझान]]
* [[अशान यापा]]
  | valign=top|
* वाजी उल हसन ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]])
* झैन उल आबिदीन
* इश्तियाक अहमद
* मनान अली ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]])
* मुहम्मद आतिफ
* उस्मान खालिद
* फैसल खान
* उस्मान नजीब
* सिद्धार्थ शंकर ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]])
* मुहम्मद साकिब
* हिशाम शेख
* अब्दुल वहीद
* अब्दुल वाहिद
* इम्रान युसुफ
  | valign=top|
* [[मनप्रीत सिंग]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]], [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]])
* जीवन संथानम (उपकर्णधार)
* [[सुरेंद्रन चंद्रमोहन]]
* सूर्यांश गुलेचा
* गिरिन गुने
* अमर्त्य कौल
* रियान नाईक
* अक्षय पुरी
* चंद्रमौली श्रीदेव
* प्रणव सुदर्शन
* दक्ष त्यागी
* हर्ष वेंकटराम
* आहान वुथंडम
* कबीर झंदानी ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]])
  |}
हरमन सिंगचा सिंगापूरच्या प्रारंभिक पथकात समावेश नव्हता, परंतु त्याने स्पर्धेदरम्यान खेळले.

==गुणतालिका==

&lt;section begin=qualB /&gt;
{{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR
|title=पात्रता स्पर्धा ब गुणतालिका
|show_tie=no
|source=[[क्रिकइन्फो]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.cricinfo.com/series/t20-world-cup-sub-regional-asia-qualifier-2026-2026-27-1554555/points-table-standings |title=T20 World Cup Sub Regional Asia Qualifier 2026 Points Table &amp; Team Standings |trans-title=टी२० विश्वचषक उप-प्रादेशिक आशिया पात्रता स्पर्धा २०२६ गुणतालिका आणि संघ क्रमवारी |work=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=१४ ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;
|update=complete|team_order= SAU, HK, MAS, SIN, MDV, CHN

|win_CHN= |loss_CHN=5 |nr_CHN= |nrr_CHN=-5.074
|win_HK=3 |loss_HK=1 |nr_HK=1 |nrr_HK=2.471
|win_MAS=3 |loss_MAS=2 |nr_MAS= |nrr_MAS=2.506 |status_MAS=H
|win_MDV=1 |loss_MDV=3 |nr_MDV=1 |nrr_MDV=-2.390
|win_SAU=5 |loss_SAU= |nr_SAU= |nrr_SAU=3.147
|win_SIN=2 |loss_SIN=3 |nr_SIN= |nrr_SIN=-0.670

|name_CHN={{cr|CHN}}
|name_HK={{cr|HK}}
|name_MAS={{cr|MAS}}
|name_MDV={{cr|MDV}}
|name_SAU={{cr|SAU}}
|name_SIN={{cr|SIN}}

|result1=Q
|result2=Q
|result3=Q
|result4=E
|result5=E
|result6=E

|res_col_header=पात्रता
|text_Q={{nobr|पुढील}} [[२०२७ पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया प्रादेशिक अंतिम फेरी|प्रादेशिक अंतिम फेरी]]साठी पात्र
|col_Q=green1
|text_E=बाद
}}&lt;section end=qualB /&gt;

==सामने==
{{Single-innings cricket match
| date = ८ ऑक्टोबर २०२६
| time = १४:००
| team1 = {{cr-rt|CHN}}
| team2 = {{cr|MDV}}
| score1 = ९६ (१६.३ षटके)
| runs1 = झोंग युएचाओ १५ (१५)
| wickets1 = अझ्यान फरहात ३/३३ (४ षटके)
| score2 = १००/० (१०.१ षटके)
| runs2 = अझ्यान फरहात ५२[[नाबाद|*]] (३३)
| wickets2 = 
| result = मालदीव १० गडी राखून विजयी
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1554568.html धावफलक]
| venue = [[बायुएमास ओव्हल]], [[पांडामारन]]
| umpires = [[तबारक दर]] (हाँग काँग) आणि [[विश्वनादन कालिदास]] (मलेशिया)
| motm = अझ्यान फरहात (मालदीव)
| toss = चीनने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला.
| notes = याओ जुनटिंग, लिऊ छिंगझे (चीन), हर्षा अमरसिंघे, शेराझ इक्बाल, थरुषा कविंदा आणि अशान यापा (मालदीव) या सर्वांनी आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले.
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = ८ ऑक्टोबर २०२६
| time = १४:००
| team1 = {{cr-rt|SAU}}
| team2 = {{cr|SIN}}
| score1 = १७४/७ (२० षटके)
| runs1 = अब्दुल वहीद ५४ (३२)
| wickets1 = दक्ष त्यागी ३/३८ (४ षटके)
| score2 = ९९/७ (२० षटके)
| runs2 = दक्ष त्यागी १८ (१७)
| wickets2 = उस्मान खालिद २/१६ (३ षटके)
| result = सौदी अरेबिया ७५ धावांनी विजयी
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1554569.html धावफलक]
| venue = [[यूकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]]
| umpires = आसिफ इक्बाल (संयुक्त अरब अमिराती) आणि [[दुर्गा सुबेदी]] (नेपाळ)
| motm = अब्दुल वहीद (सौदी अरेबिया)
| toss = सौदी अरेबियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला.
* मुहम्मद आतिफ (सौदी अरेबिया) याने आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले.
| notes = 
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = ८ ऑक्टोबर २०२६
| time = १४:००
| team1 = {{cr-rt|HK}}
| team2 = {{cr|MAS}}
| score1 = १४०/५ (२० षटके)
| runs1 = [[झीशान आली]] ४८ (३८)
| wickets1 = विजय उन्नी ३/१६ (४ षटके)
| score2 = ७२/५ (१० षटके)
| runs2 = [[सय्यद अझीज]] ४० (२१)
| wickets2 = [[आयुष शुक्ला]] ३/२४ (३ षटके)
| result = हाँग काँग ७ धावांनी विजयी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस पद्धत]])
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1554570.html धावफलक]
| venue = [[सेलंगोर टर्फ क्लब]], [[क्वालालंपूर]]
| umpires = [[अहमद शाह दुराणी (पंच)|अहमद शाह दुराणी]] (अफगाणिस्तान) आणि [[बुद्धी प्रधान]] (नेपाळ)
| motm = [[आयुष शुक्ला]] (हाँग काँग)
| toss = हाँग काँगने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला.
| rain = पावसामुळे मलेशियासमोर १० षटकांत ८० धावांचे सुधारित लक्ष्य ठेवण्यात आले.
| notes = रेयांश शर्मा (हाँग काँग) याने आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले.
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = ९ ऑक्टोबर २०२६
| time = १४:००
| team1 = {{cr-rt|MAS}}
| team2 = {{cr|SAU}}
| score1 = १३७/२ (२० षटके)
| runs1 = [[विरेनदीप सिंग]] ६१[[नाबाद|*]] (५३)
| wickets1 = इश्तियाक अहमद १/१८ (४ षटके)
| score2 = १३९/७ (१९.१ षटके)
| runs2 = अब्दुल वहीद ६७[[नाबाद|*]] (४४)
| wickets2 = [[विरेनदीप सिंग]] ३/१५ (४ षटके)
| result = सौदी अरेबिया ३ गडी राखून विजयी
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1554571.html धावफलक]
| venue = [[बायुएमास ओव्हल]], [[पांडामारन]]
| umpires = [[अहमद शाह दुराणी]] (अफगाणिस्तान) आणि [[दुर्गा सुबेदी]] (नेपाळ)
| motm = अब्दुल वहीद (सौदी अरेबिया)
| toss = मलेशियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला.
| notes =
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = ९ ऑक्टोबर २०२६
| time = १४:००
| team1 = {{cr-rt|CHN}}
| team2 = {{cr|HK}}
| score1 = ४० (१३.२ षटके)
| runs1 = झोंग युएचाओ १५ (२७)
| wickets1 = [[एहसान खान]] ३/५ (३.२ षटके)
| score2 = ४१/२ (३.४ षटके)
| runs2 = [[अंशुमन रथ]] २० (७)
| wickets2 = मा छियानचेंग १/८ (१ षटक)
| result = हाँग काँग ८ गडी राखून विजयी
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1554572.html धावफलक]
| venue = [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]]
| umpires = आसिफ इक्बाल (संयुक्त अरब अमिराती) आणि [[विश्वनादन कालिदास]] (मलेशिया)
| motm = [[एहसान खान]] (हाँग काँग)
| toss = चीनने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला.
| notes =
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = ९ ऑक्टोबर २०२६
| time = १४:००
| team1 = {{cr-rt|SIN}}
| team2 = {{cr|MDV}}
| score1 = १८८/६ (२० षटके)
| runs1 = सुरेंद्रन चंद्रमोहन १०५ (६१)
| wickets1 = हर्षा अमरसिंघे २/३७ (४ षटके)
| score2 = १५५/७ (२० षटके)
| runs2 = शेराझ इक्बाल ४० (३४)
| wickets2 = जीवन संथानम २/२८ (४ षटके)
| result = सिंगापूर ३३ धावांनी विजयी
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1554573.html धावफलक]
| venue = [[सेलंगोर टर्फ क्लब]], [[क्वालालंपूर]]
| umpires = [[तबारक दर]] (हाँग काँग) आणि [[अहमद शाह पक्तीन]] (अफगाणिस्तान)
| motm = सुरेंद्रन चंद्रमोहन (सिंगापूर)
| toss = सिंगापूरने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला.
| notes = कबीर झंदानी (सिंगापूर) याने आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले.
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = ११ ऑक्टोबर २०२६
| time = ०९:१५
| team1 = {{cr-rt|SAU}}
| team2 = {{cr|HK}}
| score1 = १६८/६ (२० षटके)
| runs1 = अब्दुल वहीद ६७ (४६)
| wickets1 = [[एहसान खान]] १/२० (३ षटके)
| score2 = १५८ (१९.३ षटके)
| runs2 = रेयांश शर्मा ७१[[नाबाद|*]] (४८)
| wickets2 = इश्तियाक अहमद ४/२५ (४ षटके)
| result = सौदी अरेबिया १० धावांनी विजयी
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1554574.html धावफलक]
| venue = [[बायुएमास ओव्हल]], [[पांडामारन]]
| umpires = [[बुद्धी प्रधान]] (नेपाळ) आणि नारायणन शिवन (मलेशिया)
| motm = इश्तियाक अहमद (सौदी अरेबिया)
| toss = हाँग काँगने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला.
| notes = इश्तियाक अहमद (सौदी अरेबिया) याने आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील आपली पहिली [[हॅटट्रिक]] घेतली.
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = ११ ऑक्टोबर २०२६
| time = ०९:१५
| team1 = {{cr-rt|MDV}}
| team2 = {{cr|MAS}}
| score1 = १२५/९ (२० षटके)
| runs1 = शेराझ इक्बाल ४७ (३६)
| wickets1 = [[पवनदीप सिंग]] ४/१३ (४ षटके)
| score2 = १२७/४ (८.५ षटके)
| runs2 = [[सय्यद अझीज]] ५७ (१८)
| wickets2 = उमर ॲडम ३/४३ (४ षटके)
| result = मलेशिया ६ गडी राखून विजयी
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1554575.html धावफलक]
| venue = [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]]
| umpires = [[अहमद शाह दुराणी]] (अफगाणिस्तान) आणि [[मोर्शेद अली खान]] (बांगलादेश)
| motm = [[पवनदीप सिंग]] (मलेशिया)
| toss = मलेशियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला.
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = ११ ऑक्टोबर २०२६
| time = ०९:१५
| team1 = {{cr-rt|SIN}}
| team2 = {{cr|CHN}}
| score1 = १३९ (२० षटके)
| runs1 = रियान नाईक ४६ (२९)
| wickets1 = तियान सेन कुन ३/२३ (३ षटके)
| score2 = ८९/६ (२० षटके)
| runs2 = दू जियानहाओ ३२ (४४)
| wickets2 = [[मनप्रीत सिंग]] ३/४ (३ षटके)
| result = सिंगापूर ५० धावांनी विजयी
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1554576.html धावफलक]
| venue = [[सेलंगोर टर्फ क्लब]], [[सेरी केंबंगन]]
| umpires = [[तबारक दर]] (हाँग काँग) आणि आसिफ इक्बाल (संयुक्त अरब अमिराती)
| motm = [[मनप्रीत सिंग]] (सिंगापूर)
| toss = चीनने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला.
| notes = हरमन सिंग (सिंगापूर) याने आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले.
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = १२ ऑक्टोबर २०२६
| time = ०९:१५
| team1 = {{cr-rt|MAS}}
| team2 = {{cr|SIN}}
| score1 = १४९/५ (२० षटके)
| runs1 = [[विरेनदीप सिंग]] ६५[[नाबाद|*]] (५२)
| wickets1 = हर्ष वेंकटराम २/२३ (२ षटके)
| score2 = ११२ (१९ षटके)
| runs2 = सूर्यांश गुलेचा ३२ (२७)
| wickets2 = [[विरेनदीप सिंग]] ५/१४ (४ षटके)
| result = मलेशिया ३७ धावांनी विजयी
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1554577.html धावफलक]
| venue = [[बायुएमास ओव्हल]], [[पांडामारन]]
| umpires = आसिफ इक्बाल (संयुक्त अरब अमिराती) आणि [[बुद्धी प्रधान]] (नेपाळ)
| motm = [[विरेनदीप सिंग]] (मलेशिया)
| toss = सिंगापूरने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला.
| notes = [[विरेनदीप सिंग]] (मलेशिया) याने आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील आपली पहिली पाच बळींची कामगिरी केली.
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = १२ ऑक्टोबर २०२६
| time = ०९:१५
| team1 = {{cr-rt|HK}}
| team2 = {{cr|MDV}}
| score1 = १०४/३ (१३ षटके)
| runs1 = [[शाहिद वासीफ]] ५५[[नाबाद|*]] (३४)
| wickets1 = उमर ॲडम २/२६ (४ षटके)
| score2 = 
| result = निकाल नाही
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1554578.html धावफलक]
| venue = [[युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]]
| umpires = [[अहमद शाह दुराणी]] (अफगाणिस्तान) आणि [[दुर्गा सुबेदी]] (नेपाळ)
| toss = मालदीवने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला.
| rain = पावसामुळे पुढील खेळ होऊ शकला नाही.
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = १२ ऑक्टोबर २०२६
| time = ०९:१५
| team1 = {{cr-rt|SAU}}
| team2 = {{cr|CHN}}
| score1 = ९८/६ (१० षटके)
| runs1 = वाजी उल हसन ४९ (२७)
| wickets1 = तियान सेन कुन ३/२२ (२ षटके)
| score2 = ३४/८ (१० षटके)
| runs2 = तियान सेन कुन १३[[नाबाद|*]] (२२)
| wickets2 = हिशाम शेख २/२ (२ षटके)
| result = सौदी अरेबिया ६४ धावांनी विजयी
| report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1554579.html धावफलक]
| venue = [[सेलंगोर टर्फ क्लब]], [[सेरी केंबंगन]]
| umpires = [[विश्वनादन कालिदास]] (मलेशिया) आणि रामासामी वेंकटेश (हाँग काँग)
| motm = उस्मान खालिद (सौदी अरेबिया)
| toss = चीनने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला.
| rain = पावसामुळे सामना प्रत्येकी १० षटकांचा करण्यात आला.
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = १४ ऑक्टोबर २०२६
| time = ०९:१५
| team1 = {{cr-rt|CHN}}
| team2 = {{cr|MAS}}
| score1 = ६० (२० षटके)
| runs1 = दू जियानयाओ १४[[नाबाद|*]] (३८)
| wickets1 = [[सय्यद अझीज]] ४/८ (४ षटके)
| score2 = ६३/४ (७.२ षटके)
| runs2 = अस्लम खान २७ (१५)
| wickets2 = मा छियानचेंग २/२१ (३ षटके)
| result = मलेशिया ६ गडी राखून विजयी
| report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554580.html धावफलक]
| venue = [[बायुएमास ओव्हल]], [[पांडामारन]]
| umpires = आसिफ इक्बाल (संयुक्त अरब अमिराती) आणि [[अहमद शाह पक्तीन]] (अफगाणिस्तान)
| motm = [[सय्यद अझीज]] (मलेशिया)
| toss = मलेशियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला.
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = १४ ऑक्टोबर २०२६
| time = १४:००
| team1 = {{cr-rt|HK}}
| team2 = {{cr|SIN}}
| score1 = १७२/५ (२० षटके)
| runs1 = [[अंशुमन रथ]] ९५[[नाबाद|*]] (५६)
| wickets1 = मनप्रीत सिंग ३/२२ (४ षटके)
| score2 = १३४ (१८ षटके)
| runs2 = मनप्रीत सिंग ६९ (४०)
| wickets2 = [[एहसान खान]] ५/२६ (४ षटके)
| result = हाँग काँग ३८ धावांनी विजयी
| report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554581.html धावफलक]
| venue = [[बायुएमास ओव्हल]], [[पांडामारन]]
| umpires = आसिफ इक्बाल (संयुक्त अरब अमिराती) आणि [[बुद्धी प्रधान]] (नेपाळ)
| motm = [[एहसान खान]] (हाँग काँग)
| toss = हाँग काँगने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला.
| notes = आहान वुथंडमने (सिंगापूर) आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले.
* [[एहसान खान]]ने (हाँग काँग) आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील पहिली हॅटट्रिक घेतली.
  }}
----
{{Single-innings cricket match
| date = १४ ऑक्टोबर २०२६
| time = १४:००
| team1 = {{cr-rt|SAU}}
| team2 = {{cr|MDV}}
| score1 = १९४/५ (२० षटके)
| runs1 = मुहम्मद आतिफ १००[[नाबाद|*]] (५८)
| wickets1 = शेराझ इक्बाल २/२४ (२ षटके)
| score2 = ६९ (१७.१ षटके)
| runs2 = अझ्यान फरहात १८ (१७)
| wickets2 = मुहम्मद आतिफ ४/११ (३ षटके)
| result = सौदी अरेबिया १२५ धावांनी विजयी
| report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1554582.html धावफलक]
| venue = [[यूकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]]
| umpires = [[अहमद शाह दुराणी (पंच)|अहमद शाह दुर्रानी]] (अफगाणिस्तान) आणि रामासामी व्यंकटेश (हाँग काँग)
| motm = मुहम्मद आतिफ (सौदी अरेबिया)
| toss = सौदी अरेबियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला.
}}

==हेही पहा==

* [[२०२६ पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता स्पर्धा अ]]

==संदर्भ==
{{संदर्भयादी}}

==बाह्य दुवे==

* [https://www.cricinfo.com/series/t20-world-cup-sub-regional-asia-qualifier-2026-2026-27-1554555 क्रिकइन्फोवरील स्पर्धेचे पान]

&lt;!--{{२०२८ पुरुष टी२० विश्वचषक}}--&gt;{{२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा}}
{{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६–२७}}

{{DEFAULTSORT:२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता स्पर्धा ब}}
[[वर्ग:इ.स. २०२६ मधील क्रिकेट]]</text>
      <sha1>3wpg00iualhfs61j4lrdo6cfrmnyrjm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>२०२६ फॉर्म्युला वन हंगाम</title>
    <ns>0</ns>
    <id>385206</id>
    <revision>
      <id>2728328</id>
      <parentid>2721978</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T18:50:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Koolkrazy</username>
        <id>1591</id>
      </contributor>
      <comment>/* बाह्य दुवे */</comment>
      <origin>2728328</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="195236" sha1="jncskrxh1w0jf4ki1epg7kwsgutm23q" xml:space="preserve">{{एफ१ हंगाम
| मागील_हंगाम = २०२५
| सद्य_हंगाम = २०२६
| पुढील_हंगाम = २०२७
}}

'''२०२६ फॉर्म्युला वन हंगाम''' हा [[आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|एफ.आय.ए.]] [[फॉर्म्युला वन]] शर्यतीचा ७७ वा हंगाम आहे. ह्या हंगामामध्ये २३ शर्यती खेळवल्या जाणार आहेत, ज्यात ११ संघांच्या एकूण २३ चालकांनी सहभाग घेतला. ८ मार्च २०२६ रोजी [[मेलबर्न]] मध्ये पहिली तर ६ डिसेंबर रोजी [[अबु धाबी]] मध्ये अखेरची शर्यत खेळवली जाणार आहे.

==संघ आणि चालक==
२०२६ फॉर्म्युला वन हंगामात एकुन ११ संघांनी भाग घेतला. खालील यादीत २०२६ हंगामात भाग घेतेलेल्या सर्व संघ व संघांच्या चालकांची माहिती आहे. चालकांचे क्रमांक फॉर्म्युला वन संघटनेच्या २०२६ हंगामाच्या अधिक्रुत सोत्राप्रमाणे आहेत. सर्व संघाची माहिती सुद्धा फॉर्म्युला वन संघटनेच्या २०२६ हंगामाच्या अधिक्रुत सोत्राप्रमाणे आहे. काही ऐतिहासिक रुढिंमुळे क्रमांक १३ कोणत्याही चालकाला दिले गेले नव्हते.
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:85%&quot;
|-
!संघ
!कारनिर्माता 
!चेसिस 
!इंजिन† 
!चालक क्र.
!चालक 
!शर्यत क्र.
|-
| {{flagicon|फ्रांस}}[[मर्सिडीज-बेंझ|बि.डब्ल्यु.टी.]] अल्पाइन एफ.१ संघ&lt;ref&gt;{{cite press release|दुवा=https://www.bwt-wam.com/it/azienda/a-proposito-di-bwt/bwt-and-alpine-f1/|title=बी.डब्ल्यु.टी. आणि अल्पाइन एफ.१ संघाने शाश्वततेला प्रोत्साहन देण्याच्या उद्देशाने धोरणात्मक भागीदारीची घोषणा केली|प्रकाशक=BWT|दिनांक=११ फेब्रुवारी २०२२|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220211164813/https://www.bwt-wam.com/it/azienda/a-proposito-di-bwt/bwt-and-alpine-f1/ |archive-date=११ फेब्रुवारी २०२२ |अ‍ॅक्सेसदिनांक=२४ एप्रिल २०२४}}&lt;/ref&gt;
! [[अल्पाइन एफ.१ संघ]] - [[मर्सिडीज-बेंझ]]
| आल्पाइन ऐ.५२६&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी |title=अल्पाइन २०२६ साठीच्या पवन बोगद्यातील काम आधीच करत आहे |दुवा=https://www.autohebdof1.com/news/f1/alpine-already-working-in-wind-tunnel-on-2026.html |अ‍ॅक्सेसदिनांक=२५ नोव्हेंबर २०२५ |प्रकाशक=Auto Hebdo |दिनांक=८ जानेवारी २०२५|}}&lt;/ref&gt;
| {{nowrap|मर्सिडीज-बेंझ-ए.एम.जी एफ.१ एम.१७&lt;ref name=&quot;RenaultShutdown&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/alpine-confirm-they-are-to-shut-down-works-engine-programme-at-the-end-of.2Bcubn03U8oaIOMFVggZDl|title=२०२५ च्या अखेरीस स्वतःचे इंजिन विकसित करण्याचा कार्यक्रम बंद करणार असल्याची अल्पाइनची पुष्टी|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|दिनांक=३० सप्टेंबर २०२४|archive-url=https://web.archive.org/web/20240930161623/https://www.formula1.com/en/latest/article/alpine-confirm-they-are-to-shut-down-works-engine-programme-at-the-end-of.2Bcubn03U8oaIOMFVggZDl |archive-date=३० सप्टेंबर २०२४ |अ‍ॅक्सेसदिनांक=३० सप्टेंबर २०२४|}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Alpineमर्सिडीज-बेंझ&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|दिनांक=१२ नोव्हेंबर २०२४|title=२०२६ पासून अल्पाइन मर्सिडीज-बेंझची पॉवर युनिट्स आणि गिअरबॉक्स वापरणार |दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/alpine-to-use-mercedes-power-units-and-gearbox-from-2026.5jzzbQeHx7aPT3hoP5hRtc |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |archive-url=https://web.archive.org/web/20241112114125/https://www.formula1.com/en/latest/article/alpine-to-use-mercedes-power-units-and-gearbox-from-2026.5jzzbQeHx7aPT3hoP5hRtc |archive-date=१२ नोव्हेंबर २०२४ |अ‍ॅक्सेसदिनांक=१२ नोव्हेंबर २०२४|}}&lt;/ref&gt;}}
| align=&quot;center&quot;|१०&lt;br/&gt;४३
|{{flagicon|फ्रांस}}[[पियर गॅस्ली]]&lt;br/&gt;{{nowrap|{{flagicon|आर्जेन्टिना}}[[फ्रँको कोलापिंटो]]}}
| align=&quot;center&quot; nowrap|१-१७&lt;br/&gt;१-१७
|-
|{{flagicon|युनायटेड किंग्डम}}अ‍ॅस्टन मार्टिन [[आरामको]] एफ.१ संघ&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|title=२०२६ मध्ये होंडा फॉर्म्युला वनमध्ये पूर्ण क्षमतेने पुनरागमन करणार; अ‍ॅस्टन मार्टिनसोबत भागीदारी|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-honda-to-make-full-scale-f1-return-in-2026-as-they-join-forces-with.WlzHSedIbSrZpXEXdC5QQ |दिनांक=२४ मे २०२३ |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |archive-url=https://web.archive.org/web/20240411163915/https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-honda-to-make-full-scale-f1-return-in-2026-as-they-join-forces-with.WlzHSedIbSrZpXEXdC5QQ |archive-date=११ एप्रिल २०२४ |अ‍ॅक्सेसदिनांक=५ जुलै २०२४|}}&lt;/ref&gt;
! [[अ‍ॅस्टन मार्टिन आरामको]] - [[होंडा]]
| अ‍ॅस्टन मार्टिन ए.एम्.आर.२६&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी |title=जॅक क्रॉफर्ड मेक्सिको सिटी ग्रांप्रीमध्ये पहिल्यांदा पहिल्या सराव सत्रात सहभागी होणार |दुवा=https://www.astonmartinf1.com/en-GB/news/announcement/jak-crawford-to-drive-in-maiden-fp1-at-mexico-city-grand-prix |प्रकाशक=अ‍ॅस्टन मार्टिन एफ.१ |अ‍ॅक्सेसदिनांक=२५ नोव्हेंबर २०२५|}}&lt;/ref&gt;
| होंडा आर.ए.६२६एच.&lt;ref name=&quot;AstonहोंडाSky&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |title=२०२६ पासून होंडा एफ.१ इंजिन भागीदार असेल, अशी अ‍ॅस्टन मार्टिनची पुष्टी; जपानी उत्पादकाचे खेळात अधिकृत पुनरागमन |दुवा=https://www.skysports.com/f1/news/12477/12887654/aston-martin-confirm-honda-as-f1-engine-partner-from-2026-as-japanese-manufacturer-makes-official-return-to-sport |अ‍ॅक्सेसदिनांक=८ फेब्रुवारी २०२४ |प्रकाशक=Sky Sports |दिनांक=२४ मे २०२३ |archive-url=https://web.archive.org/web/20230524092225/https://www.skysports.com/f1/news/12477/12887654/aston-martin-confirm-honda-as-f1-engine-partner-from-2026-as-japanese-manufacturer-makes-official-return-to-sport |archive-date=२४ मे २०२३|}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी |दिनांक=२० जानेवारी २०२६ |title=अ‍ॅस्टन मार्टिनसोबतच्या नव्या भागीदारीत होंडाने २०२६ चे एफ.१ पॉवर युनिट सादर केले |दुवा=https://www.motorsport.com/f1/news/honda-f1-2026-aston-martin-power-unit/10791254/ |प्रकाशक=Motorsport |अ‍ॅक्सेसदिनांक=२० जानेवारी २०२६|}}&lt;/ref&gt;
| style=&quot;text-align:center&quot; |१४&lt;br/&gt;१८
|{{flagicon|स्पेन}}[[फर्नांदो अलोन्सो]]&lt;br/&gt;{{flagicon|कॅनडा}}[[लान्स स्ट्रोल]]
| align=&quot;center&quot; nowrap|१-१७&lt;br/&gt;१-१७
|-
|{{flagicon|युनायटेड किंग्डम}}[[अ‍ॅटलासियन]] विलियम्स एफ१ संघ&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी |title=अ‍ॅटलासियनसोबतचा करार जाहीर; विलियम्स एफ१ संघाला विक्रमी शीर्षक प्रायोजकत्व |दुवा=https://www.autosport.com/f1/news/record-title-sponsorship-for-williams-f1-as-atlassian-deal-announced/10695069/ |अ‍ॅक्सेसदिनांक=११ फेब्रुवारी २०२५ |प्रकाशक=ओटोस्पोर्ट डॉट कॉम |दिनांक=११ फेब्रुवारी २०२५ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250211134608/https://www.autosport.com/f1/news/record-title-sponsorship-for-williams-f1-as-atlassian-deal-announced/10695069 |archive-date=११ फेब्रुवारी २०२५|}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite press release|दुवा=https://www.williamsf1.com/evolution-of-an-icon |title=एका प्रतीकाची उत्क्रांती |प्रकाशक=विलियम्स एफ१ संघ |दिनांक=३ नोव्हेंबर २०२५ |अ‍ॅक्सेसदिनांक=३ नोव्हेंबर २०२५}}&lt;/ref&gt;
![[विलियम्स रेसींग|अ‍ॅटलासियन विलियम्स]] - [[मर्सिडीज-बेंझ]]
| विलियम्स एफ.डब्ल्यु.४८&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी |title=२०२६ च्या हंगामपूर्व चाचण्यांच्या तारखा आणि वेळापत्रकातील बदलाची पुष्टी |दुवा=https://www.williamsf1.com/posts/6b16cc71-b1a3-457c-8801-26590ae0bcd3/2026-pre-season-testing-dates-and-calendar-update-confirmed |प्रकाशक=अ‍ॅटलासियन विलियम्स रेसींग |अ‍ॅक्सेसदिनांक=२५ नोव्हेंबर २०२५ |archive-date=२ जुलै २०२५ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250702190343/https://www.williamsf1.com/posts/6b16cc71-b1a3-457c-8801-26590ae0bcd3/2026-pre-season-testing-dates-and-calendar-update-confirmed |}}&lt;/ref&gt;
| मर्सिडीज-बेंझ-ए.एम.जी एफ.१ एम.१७&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी |title=विलियम्स एफ१ संघ किमान २०३० पर्यंत मर्सिडीज-बेंझची इंजिने वापरणार |दुवा=https://www.reuters.com/sports/motor-sports/williams-f1-team-use-mercedes-engines-until-least-2030-2024-01-08/ |अ‍ॅक्सेसदिनांक=८ फेब्रुवारी २०२४ |प्रकाशक=Reuters |दिनांक=८ जानेवारी २०२४|}}&lt;/ref&gt;
| align=&quot;center&quot;|२३&lt;br/&gt;५५
|{{nowrap|{{flagicon|थायलंड}}[[अलेक्झांडर आल्बॉन]]}}&lt;br/&gt;{{flagicon|ESP}} [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]]
| align=&quot;center&quot; nowrap|१-१७&lt;br/&gt;१-१७
|-
|{{flagicon|जर्मनी}}ऑडी [[रेव्होल्यूट]] एफ.१ संघ&lt;ref name=&quot;ऑडीExpands&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी |title=स्विस एफ.१ चाहत्यांसाठी वाईट बातमी: ऑडीने जर्मन राष्ट्रगीताची निवड केली |दुवा=https://www.gpblog.com/en/news/audi-lets-sauber-race-under-german-flag.html |अ‍ॅक्सेसदिनांक=१४ मे २०२४ |प्रकाशक=GPBlog |दिनांक=२ एप्रिल २०२४ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250617061201/https://www.gpblog.com/en/news/audi-lets-sauber-race-under-german-flag.html |archive-date=१७ जून २०२५|}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी |title=ऑडीने एफ.१ मधील पदार्पणासाठी नवा शीर्षक प्रायोजक जाहीर केला |दुवा= https://www.the-race.com/formula-1/audi-reveals-new-title-sponsor-for-its-f1-debut/ |प्रकाशक=The Race |दिनांक= ३० जुलै २०२५ |अ‍ॅक्सेसदिनांक=३० जुलै २०२५ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250730082205/https://www.the-race.com/formula-1/audi-reveals-new-title-sponsor-for-its-f1-debut |archive-date=३० जुलै २०२५|}}&lt;/ref&gt;
! [[ऑडी]]
| ऑडी आर.२६&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी |दिनांक=१२ नोव्हेंबर २०२५ |title=ऑडीने २०२६ मध्ये एफ.१ मधील पदार्पणासाठी नवे संकल्पनात्मक रंगरूप सादर केले |दुवा=https://www.the-race.com/formula-1/audi-reveals-new-concept-livery-for-its-f1-debut-in-2026/ |अ‍ॅक्सेसदिनांक=१२ नोव्हेंबर २०२५ |प्रकाशक=The Race|}}&lt;/ref&gt;
| ऑडी ए.एफ.आर.२६ हायब्रिड&lt;ref name=&quot;ऑडीExpands&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |title=सॉबरचे १०० टक्के अधिग्रहण करून ऑडीने फॉर्म्युला वनमधील आपली बांधिलकी वाढवली |दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/audi-expands-commitment-to-formula-1-with-100-takeover-of-sauber.4g5fNv9jl03sw5btt4LuSw |अ‍ॅक्सेसदिनांक=७ मे २०२४ |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |दिनांक=८ मार्च २०२४ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240322022125/https://www.formula1.com/en/latest/article/audi-expands-commitment-to-formula-1-with-100-takeover-of-sauber.4g5fNv9jl03sw5btt4LuSw |archive-date=२२ मार्च २०२४|}}&lt;/ref&gt;
| align=&quot;center&quot;|५&lt;br/&gt;२७
|{{nowrap|{{flagicon|ब्राझिल}}[[गॅब्रिएल बोर्टोलेटो]]}}&lt;br/&gt;{{flagicon|जर्मनी}}[[निको हल्केनबर्ग]]
| align=&quot;center&quot; nowrap|१-१७&lt;br/&gt;१-१७
|-
|{{flagicon|युनायटेड स्टेट्स}}कॅडिलॅक फॉर्म्युला वन संघ&lt;ref name=&quot;कॅडिलॅक&quot;&gt;{{Cite press release |title=२०२६ मध्ये एफआयए फॉर्म्युला वन हंगामात सहभागी होण्यासाठी जनरल मोटर्सच्या अर्जाबाबत निवेदन|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/statement-on-general-motors-application-to-join-fia-formula-one-world.६९uoRएफ.१uwHwXkr४efkpnhc |अ‍ॅक्सेसदिनांक=२५ नोव्हेंबर २०२४|दिनांक=२५ नोव्हेंबर २०२४|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20241125183206/https://www.formula1.com/en/latest/article/statement-on-general-motors-application-to-join-fia-formula-one-world.६९uoRएफ.१uwHwXkr४efkpnhc|archive-date=२५ नोव्हेंबर २०२४}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;कॅडिलॅक GM&quot;&gt;{{Cite press release |दिनांक=२५ नोव्हेंबर २०२४ |title=जनरल मोटर्सने कॅडिलॅक फॉर्म्युला वन संघ आणि पॉवर युनिटची घोषणा केली |दुवा=https://news.gm.com/home.detail.html/Pages/news/us/en/2024/nov/1125-f1.html |url-status=live |अ‍ॅक्सेसदिनांक=२५ नोव्हेंबर २०२४ |प्रकाशक=General Motors|archive-url=https://web.archive.org/web/20241126112429/https://news.gm.com/home.detail.html/Pages/news/us/en/२०२४/nov/११२५-एफ.१.html|archive-date=२६ नोव्हेंबर २०२४}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;कॅडिलॅकApproved&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |title=२०२६ मध्ये एफ.१ ग्रिडमध्ये सहभागी होण्यासाठी कॅडिलॅकला अंतिम मंजुरी |दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/cadillac-receive-final-approval-to-join-formula-1-grid-in-2026-as-11th-team.1saxQLtLPc7k9TFl4eNrQN |अ‍ॅक्सेसदिनांक=७ मार्च २०२५ |दिनांक=७ मार्च २०२५ |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन |archive-url=https://web.archive.org/web/20250307165811/https://www.formula1.com/en/latest/article/cadillac-receive-final-approval-to-join-formula-1-grid-in-2026-as-11th-team.1saxQLtLPc7k9TFl4eNrQN |archive-date=७ मार्च २०२५|}}&lt;/ref&gt;
! [[कॅडिलॅक]] - [[स्कुदेरिआ फेरारी]]
| कॅडिलॅक एम्.ए.सी.-२६&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी |दिनांक=२७ फेब्रुवारी २०२६ |title=कॅडिलॅकने अखेर आपल्या पहिल्या एफ.१ कारचे नाव जाहीर केले; ही कार चेको पेरेझ चालवणार |दुवा=https://lat.motorsport.com/f1/news/cadillac-revela-nombre-primer-coche-f1-checo-perez/10800882/ |प्रकाशक=motorsport.com |अ‍ॅक्सेसदिनांक=२७ फेब्रुवारी २०२६ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260227164954/https://lat.motorsport.com/f1/news/cadillac-revela-nombre-primer-coche-f1-checo-perez/10800882/ |archive-date=२७ फेब्रुवारी २०२६ |}}&lt;/ref&gt;
|फेरारी ०६७/६&lt;ref name=&quot;कॅडिलॅक-फेरारी&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|title=फेरारीने अँड्रेटी फॉर्म्युला रेसिंगसोबत बहुवर्षीय करार केला |दुवा=https://www.ferrari.com/en-EN/corporate/articles/ferrari-enters-a-multi-year-agreement-with-andretti-formula-racing |दिनांक=१० डिसेंबर २०२४ |अ‍ॅक्सेसदिनांक=१० डिसेंबर २०२४ |प्रकाशक=फेरारी |archive-url=https://web.archive.org/web/20241210145151/https://www.ferrari.com/en-EN/corporate/articles/ferrari-enters-a-multi-year-agreement-with-andretti-formula-racing |archive-date=१० डिसेंबर २०२४ |}}&lt;/ref&gt;
| align=&quot;center&quot;|११&lt;br/&gt;७७
|{{Flagicon|MEX}} [[सर्गिओ पेरेझ]]&lt;br/&gt;{{Flagicon|FIN}} [[वालट्टेरी बोट्टास]]
| align=&quot;center&quot; nowrap|१-१७&lt;br/&gt;१-१७
|-
|{{flagicon|इटली}}स्कुदेरिआ फेरारी [[ह्युलेट-पॅकार्ड|एच.पी.]]&lt;ref&gt;{{cite press release |title=फेरारी आणि एच.पी. यांनी शीर्षक भागीदारीची घोषणा केली |दुवा=https://press.hp.com/us/en/press-kits/2024/scuderia-ferrari-hp.html |प्रकाशक=HP |दिनांक=२४ एप्रिल २०२४ |url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240526052713/https://press.hp.com/us/en/press-kits/2024/scuderia-ferrari-hp.html |archive-date=2024-05-26 |अ‍ॅक्सेसदिनांक=२४ एप्रिल २०२४}}&lt;/ref&gt;
! [[स्कुदेरिआ फेरारी]]
| फेरारी एफ.-२६&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी |दिनांक=९ जानेवारी २०२६ |title=फेरारीने २०२६ च्या महत्त्वपूर्ण एफ.१ कारचे नाव जाहीर केले |दुवा=https://motorsport.com/f1/news/ferrari-reveals-name-of-2026-f1-car/10788955/ |प्रकाशक=Motorsport |अ‍ॅक्सेसदिनांक=९ जानेवारी २०२६ |}}{{Dead link|दिनांक=मार्च २०२६ |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;
| फेरारी ०६७/६&lt;ref name=&quot;TheRaceUntil२०२६&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |title=२०२६ च्या नियमांनुसार प्रत्येक एफ.१ संघ कोणते इंजिन वापरणार? |दुवा=https://www.the-race.com/formula-1/2026-f1-team-engines/ |अ‍ॅक्सेसदिनांक=१६ ऑक्टोबर २०२५ |प्रकाशक=The Race |दिनांक=२६ ऑगस्ट २०२५ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250920181834/https://www.the-race.com/formula-1/2026-f1-team-engines |archive-date=२० सप्टेंबर २०२५|}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी |दिनांक=२३ जानेवारी २०२६ |title=एस.एफ.-२६: फेरारीची नवी २०२६ सिंगल-सीटर कार |दुवा=https://www.ferrari.com/en-EN/formula1/sf-26 |अ‍ॅक्सेसदिनांक=२३ जानेवारी २०२६ |प्रकाशक=फेरारी|}}&lt;/ref&gt;
| align=&quot;center&quot;|१६&lt;br/&gt;४४
|{{flagicon|मोनॅको}}[[शार्ल लक्लेर]]&lt;br/&gt;{{flagicon|युनायटेड किंग्डम}}[[लुइस हॅमिल्टन]]
| align=&quot;center&quot; nowrap|१-१७&lt;br/&gt;१-१७
|-
|{{flagicon|युनायटेड स्टेट्स}}टोयोटा गाझू रेसिंग हास एफ.१ संघ&lt;ref name=&quot;Race HAAS TOYOTA&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दिनांक=४ डिसेंबर २०२५ |title=टोयोटासोबतचा वाढीव करार; २०२६ साठी हासच्या नावात बदल |दुवा=https://www.the-race.com/formula-1/bigger-toyota-deal-prompts-haas-rebrand-for-f1-2026/ |अ‍ॅक्सेसदिनांक=४ डिसेंबर २०२५ |प्रकाशक=The Race|}}&lt;/ref&gt;
! [[हास एफ.१ संघ]] - [[स्कुदेरिआ फेरारी]]
|हास व्हि.एफ.२६&lt;ref name=&quot;Race HAAS TOYOTA&quot; /&gt;
| फेरारी ०६७/६&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|title=इंजिन संकटाच्या पार्श्वभूमीवर हास फेरारीसोबतच राहणार|दुवा=http://www.grandprix.com//news/haas-to-stick-with-ferrari-amid-engine-crisis.html|दिनांक=३० ऑगस्ट २०२०|अ‍ॅक्सेसदिनांक=३० ऑगस्ट २०२०|प्रकाशक=Grand Prix|archive-date=३० ऑगस्ट २०२०|archive-url=https://web.archive.org/web/20200830231958/http://www.grandprix.com//news/haas-to-stick-with-ferrari-amid-engine-crisis.html|}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी |title=हासने फेरारीसोबतची तांत्रिक भागीदारी २०२८ एफ.१ हंगामाच्या अखेरपर्यंत वाढवली |दुवा=https://www.crash.net/f1/news/1052251/1/haas-extend-ferrari-technical-partnership-until-end-2028-f1-season |archive-url=https://web.archive.org/web/20240716124119/https://www.crash.net/f1/news/1052251/1/haas-extend-ferrari-technical-partnership-until-end-2028-f1-season |archive-date=१६ जुलै २०२४ |अ‍ॅक्सेसदिनांक=१६ जुलै २०२४ |प्रकाशक=Crash |दिनांक=१६ जुलै २०२४|}}&lt;/ref&gt;
| align=&quot;center&quot;|३१&lt;br/&gt;८७
|{{flagicon|फ्रांस}}[[एस्टेबन ओकन]]&lt;br/&gt;{{flagicon|युनायटेड किंग्डम}}[[ऑलिवर बेअरमॅन]]
| align=&quot;center&quot; nowrap|१-१७&lt;br/&gt;१-१७
|-
|{{nowrap|{{flagicon|युनायटेड किंग्डम}}मॅकलारेन मास्टरकार्ड एफ.१ संघ}}&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी |दिनांक=२७ ऑगस्ट २०२५ |title=शीर्षक प्रायोजकाशिवाय दशकभर राहिल्यानंतर मॅकलारेन एफ.१ ने मास्टरकार्डला अखेर होकार का दिला |दुवा=https://www.nytimes.com/athletic/6578523/2025/08/27/mclaren-mastercard-f1-title-sponsor/ |url-access=registration |अ‍ॅक्सेसदिनांक=२७ ऑगस्ट २०२५ |प्रकाशक=The New York Times |department=[[The Athletic]] |issn=0362-4331|}}&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;row&quot; nowrap | [[मॅकलारेन]] - [[मर्सिडीज-बेंझ]]
|मॅकलारेन एम.सी.एल.४०
| मर्सिडीज-बेंझ-ए.एम.जी एफ.१ एम.१७&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी |title=मॅकलारेन फॉर्म्युला वन संघ आणि मर्सिडीज-बेंझ यांनी पॉवर युनिटचा करार २०३० पर्यंत वाढवला |दुवा=https://www.mclaren.com/racing/formula-1/2023/mclaren-formula-1-team-and-mercedes-benz-renew-power-unit-agreement-until-2030/ |अ‍ॅक्सेसदिनांक=२२ डिसेंबर २०२५ |प्रकाशक=मॅकलारेन |दिनांक=२४ नोव्हेंबर २०२३ |archive-date=६ जानेवारी २०२६ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260106075930/https://www.mclaren.com/racing/formula-1/2023/mclaren-formula-1-team-and-mercedes-benz-renew-power-unit-agreement-until-2030/ |}}&lt;/ref&gt;
| align=&quot;center&quot;|१&lt;br/&gt;८१
|{{flagicon|युनायटेड किंग्डम}}[[लॅन्डो नॉरिस]]&lt;br/&gt;{{flagicon|ऑस्ट्रेलिया}}[[ऑस्कर पियास्त्री]]
| align=&quot;center&quot; nowrap|१-१७&lt;br/&gt;१-१७
|-
|{{nowrap|{{flagicon|जर्मनी}}मर्सिडीज-बेंझ-ए.एम.जी [[पेट्रोनास]] एफ.१ संघ}}&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी |title=२०२६ च्या नव्या एफ.१ नियमांपूर्वी मर्सिडीज-बेंझने पेट्रोनाससोबतचा करार मुदतीआधी वाढवला |दुवा=https://us.motorsport.com/f1/news/mercedes-signs-early-petronas-deal-extension-ahead-of-new-f1-2026-rules/10375423/ |अ‍ॅक्सेसदिनांक=२४ एप्रिल २०२४ |प्रकाशक=Motorsport.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20220928082507/https://www.motorsport.com/f1/news/mercedes-signs-early-petronas-deal-extension-ahead-of-new-f1-2026-rules/10375422/ |archive-date=२८ सप्टेंबर २०२२ |दिनांक=२८ सप्टेंबर २०२2|}}&lt;/ref&gt;
! [[मर्सिडीज-बेंझ]]
| मर्सिडीज-बेंझ डब्ल्यू.१७&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी |title=मर्सिडीज-बेंझने डब्ल्यू.१७ च्या रंगरूपाच्या अनावरणाची तारीख आणि २०२६ एफ.१ हंगामाच्या उद्घाटन कार्यक्रमाची घोषणा केली |दुवा=https://www.motorsport.com/f1/news/mercedes-announces-w17-livery-reveal-date-and-2026-f1-season-launch-event/10788127/ |अ‍ॅक्सेसदिनांक=५ जानेवारी २०२६ |प्रकाशक=Motorsport.com |archive-date=५ जानेवारी २०२६ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260105142744/https://www.motorsport.com/f1/news/mercedes-announces-w17-livery-reveal-date-and-2026-f1-season-launch-event/10788127/ |}}&lt;/ref&gt;
| मर्सिडीज-बेंझ-ए.एम.जी एफ.१ एम.१७&lt;ref name=&quot;TheRaceUntil२०२६&quot;/&gt; 
| align=&quot;center&quot;|१२&lt;br/&gt;६३
|{{flagicon|इटली}} [[किमी अँटोनेली]]&lt;br/&gt;{{flagicon|युनायटेड किंग्डम}} [[जॉर्ज रसल]]
| align=&quot;center&quot; nowrap|१-१७&lt;br/&gt;१-१७
|-
|{{nowrap|{{flagicon|इटली}}व्हिसा कॅश ॲप रेसिंग बुल्स एफ.१ संघ}}&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|अ‍ॅक्सेसदिनांक=२५ जानेवारी २०२४|दिनांक=२४ जानेवारी २०२४|title=२०२४ साठी अल्फाटौरीचे नवे नाव निश्चित|दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article.alphatauri-rebrand-confirmed-for-2024-season-as-new-team-name-revealed.4xAWHWI66d5L9mFELLGb6J.html|प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|archive-url=https://web.archive.org/web/20240319201242/https://www.formula1.com/en/latest/article/alphatauri-rebrand-confirmed-for-2024-season-as-new-team-name-revealed.4xAWHWI66d5L9mFELLGb6J|archive-date=१९ मार्च २०२४|}}&lt;/ref&gt;
![[रेसिंग बुल्स]] - [[रेड बुल पॉवरट्रेन्स]]
|{{nowrap|रेसिंग बुल्स व्ही.सी.ए.आर.बी. ०३&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी |title=रेसिंग बुल्स व्ही.सी.ए.आर.बी. ०३ च्या रंगरूपाचे अनावरण: ब्रिटिश किशोरवयीन आर्विड लिंडब्लॅडने पदार्पणाच्या एफ.१ हंगामापूर्वी 'अविश्वसनीय क्षण' असे वर्णन केले |दुवा=https://www.skysports.com/f1/news/12433/13494645/racing-bulls-vcarb-03-livery-reveal-british-teenager-arvid-lindblad-hails-surreal-moment-ahead-of-rookie-f1-season |प्रकाशक=Sky Sports |अ‍ॅक्सेसदिनांक=१६ जानेवारी २०२६ |दिनांक=१६ जानेवारी २०२६|}}&lt;/ref&gt;}}
| {{nowrap|रेड बुल फोर्ड डि.एम.०१&lt;ref name=&quot;FordBull&quot;&gt;{{Cite press release |दिनांक=३ फेब्रुवारी २०२४ |title=फोर्डचे फॉर्म्युला वनमध्ये पुनरागमन; २०२६ च्या हंगामापासून आणि त्यानंतर ओरॅकल रेड बुल रेसिंगसोबत धोरणात्मक भागीदारी {{!}} फोर्ड मीडिया सेंटर |दुवा=https://media.ford.com/content/fordmedia/fna/us/en/news/२०२३/०१/०३/ford-returns-to-formula-१--strategic-partner-to-oracle-red-bull-.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230204013314/https://media.ford.com/content/fordmedia/fna/us/en/news/२०२३/०१/०३/ford-returns-to-formula-१--strategic-partner-to-oracle-red-bull-.html |archive-date=४ फेब्रुवारी २०२३ |अ‍ॅक्सेसदिनांक=८ मे २०२४ |प्रकाशक=Ford |quote=२०२६ पासून किमान २०३० पर्यंत रेड बुल फोर्ड ओरॅकल रेड बुल रेसिंग आणि स्कुदेरिआ अल्फाटौरी या दोन्ही संघांना पॉवर युनिट्स पुरवेल.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;एफ.१ Mekies Engine&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |title=रेड बुलच्या पॉवर युनिट प्रकल्पातील अडचणींबाबत मेकिस यांची अपेक्षा |दुवा=https://www.formula1.com/en/latest/article/bear-with-us-in-the-first-months-mekies-expecting-struggles-amid-challenge.6M3NWHmS1Wamy76dcM6sOD |अ‍ॅक्सेसदिनांक=१६ जानेवारी २०२६ |प्रकाशक=फॉर्म्युला वन|}}&lt;/ref&gt;}}
| align=&quot;center&quot;|३०&lt;br/&gt;२२&lt;br/&gt;४१
|{{flagicon|न्यू झीलँड}} [[लियाम लॉसन]]&lt;br/&gt;{{flagicon|जपान}} [[युकि सुनोडा]]&lt;br/&gt;{{flagicon|युनायटेड किंग्डम}} [[आर्विड लिंडब्लॅड]]
| align=&quot;center&quot; nowrap|१-११, १५-१७&lt;br/&gt;१२-१४&lt;br/&gt;१-१७
|-
|{{flagicon|ऑस्ट्रिया}}[[ऑरॅकल]] रेड बुल रेसिंग&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी |दिनांक=९ फेब्रुवारी २०२२ |title=रेड बुलने ५० कोटी डॉलरच्या करारात तंत्रज्ञान कंपनी ओरॅकलला शीर्षक प्रायोजक म्हणून घोषित केले |दुवा=https://www.espn.com.au/f1/story/_/id/33253423/red-bull-name-tech-firm-oracle-title-sponsor-500m-deal |प्रकाशक=ESPN |archive-url=https://web.archive.org/web/20220209233955/https://www.espn.com.au/f1/story/_/id/33253423/red-bull-name-tech-firm-oracle-title-sponsor-500m-deal |archive-date=९ फेब्रुवारी २०२२ |अ‍ॅक्सेसदिनांक=१६ ऑक्टोबर २०२५|}}&lt;/ref&gt;
!{{nowrap|[[रेड बुल रेसिंग]] - [[रेड बुल पॉवरट्रेन्स]]}}
|रेड बुल रेसिंग आर.बी.२२&lt;ref name=&quot;Hadjar&quot;&gt;{{Cite press release|date=२ डिसेंबर २०२५ |title=२०२६ साठी आमच्या चालकांची घोषणा|url=https://www.visacashapprb.com/int-en/2026-driver-live-up-announcement|access-date=२ डिसेंबर २०२५ |website=[[रेसिंग बुल्स]]}}&lt;/ref&gt;
| रेड बुल फोर्ड डि.एम.०१&lt;ref name=&quot;FordBull&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;एफ.१ Mekies Engine&quot; /&gt;
| align=&quot;center&quot;|३&lt;br/&gt;६&lt;br/&gt;३०
|{{nowrap|{{flagicon|नेदरलँड्स}}[[मॅक्स व्हर्सटॅपन]]}}&lt;br/&gt;{{flagicon|फ्रांस}} [[आयझॅक हॅजार]]&lt;br/&gt;{{flagicon|न्यू झीलँड}} [[लियाम लॉसन]]
| align=&quot;center&quot; nowrap|१-१७&lt;br/&gt;१-११, १५-१७&lt;br/&gt;१२-१४
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot; |'''संदर्भ:'''&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|दुवा=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2026/2026-fia-formula-one-world-championship-entry|दिनांक=२७ फेब्रुवारी २०२६|title=२०२६ एफआयए फॉर्म्युला वन हंगाम - प्रवेश यादी|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|अ‍ॅक्सेसदिनांक=६ मार्च २०२६|archive-date=१ जानेवारी २०२६|archive-url=https://web.archive.org/web/20260101024006/https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2026/2026-fia-formula-one-world-championship-entry|}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;entry lists&quot;&gt;अधिकृत प्रवेश याद्या:
*{{स्रोत बातमी|दुवा=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_australian_grand_prix_-_entry_list_v2.pdf|title=२०२६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री - प्रवेश यादी V२|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=६ मार्च २०२६|अ‍ॅक्सेसदिनांक=६ मार्च २०२६|author-link३=पेड्रो लामी|format=PDF|archive-date=६ मार्च २०२६|archive-url=https://web.archive.org/web/20260306025302/https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_australian_grand_prix_-_entry_list_v2.pdf|}}
*{{स्रोत बातमी|दुवा=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_chinese_grand_prix_-_entry_list.pdf|title=२०२६ चिनी ग्रांप्री - प्रवेश यादी|प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|दिनांक=१३ मार्च २०२६|अ‍ॅक्सेसदिनांक=१३ मार्च २०२६|format=PDF|author-link३=पेड्रो लामी|}}
*{{स्रोत बातमी |author-link४=डेरेक वारविक |दिनांक=२७ मार्च २०२६ |title=२०२६ जपानी ग्रांप्री - प्रवेश यादी |दुवा=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_japanese_grand_prix_-_entry_list.pdf |अ‍ॅक्सेसदिनांक=२७ मार्च २०२६ |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|}}
*{{स्रोत बातमी |author-link३=विटांटोनियो लिउझी |दिनांक=१ मे २०२६ |title=२०२६ मायामी ग्रांप्री - प्रवेश यादी |दुवा=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_miami_grand_prix_-_entry_list.pdf |अ‍ॅक्सेसदिनांक=१ मे २०२६ |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|}}
*{{स्रोत बातमी |author-link=Garry Connelly|author-link३=पेड्रो लामी |दिनांक=२२ मे २०२६ |title=२०२६ कॅनेडियन ग्रांप्री - प्रवेश यादी |दुवा=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_canadian_grand_prix_-_entry_list.pdf |अ‍ॅक्सेसदिनांक=२२ मे २०२६ |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|}}
*{{स्रोत बातमी |author-link=Garry Connelly|author-link३=डेरेक वारविक |दिनांक=५ जून २०२६ |title=२०२६ मोनॅको ग्रांप्री - प्रवेश यादी |दुवा=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_monaco_grand_prix_-_entry_list.pdf |अ‍ॅक्सेसदिनांक=५ जून २०२६ |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|}}
*{{स्रोत बातमी |author-link४=डेरेक वारविक |दिनांक=१२ जून २०२६ |title=२०२६ बार्सिलोना-कातालुन्या ग्रांप्री - प्रवेश यादी |दुवा=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_barcelona-catalunya_grand_prix_-_entry_list.pdf |अ‍ॅक्सेसदिनांक=१२ जून २०२६ |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|}}
*{{स्रोत बातमी |author-link३=पेड्रो लामी |दिनांक=२६ जून २०२६ |title=२०२६ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री - प्रवेश यादी |दुवा=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_austrian_grand_prix_-_entry_list.pdf |अ‍ॅक्सेसदिनांक=२६ जून २०२६ |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|}} 
*{{स्रोत बातमी |author-link४=पेड्रो लामी |दिनांक=३ जुलै २०२६ |title=२०२६ ब्रिटिश ग्रांप्री - प्रवेश यादी |दुवा=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_british_grand_prix_-_entry_list.pdf |अ‍ॅक्सेसदिनांक=३ जुलै २०२६ |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|}}
*{{स्रोत बातमी |author-link४=पेड्रो लामी |दिनांक=१७ जुलै २०२६ |title=२०२६ बेल्जियम ग्रांप्री - प्रवेश यादी |दुवा=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_belgian_grand_prix_-_entry_list.pdf |अ‍ॅक्सेसदिनांक=१७ जुलै २०२६ |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|}}
*{{स्रोत बातमी |author-link=Garry Connelly |author-link४=विटांटोनियो लिउझी |दिनांक=२४ जुलै २०२६ |title=२०२६ हंगेरियन ग्रांप्री - प्रवेश यादी |दुवा=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_hungarian_grand_prix_-_entry_list.pdf |अ‍ॅक्सेसदिनांक=२४ जुलै २०२६ |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|}}
*{{स्रोत बातमी |author-link४=विटांटोनियो लिउझी |दिनांक=२१ ऑगस्ट २०२६ |title=२०२६ डच ग्रांप्री - प्रवेश यादी |दुवा=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_dutch_grand_prix_-_entry_list.pdf |अ‍ॅक्सेसदिनांक=२१ ऑगस्ट २०२६ |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|}}
*{{स्रोत बातमी |author-link=Garry Connelly|author-link३=विटांटोनियो लिउझी |दिनांक=४ सप्टेंबर २०२६ |title=२०२६ इटालियन ग्रांप्री - प्रवेश यादी |दुवा=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_italian_grand_prix_-_entry_list.pdf |अ‍ॅक्सेसदिनांक=४ सप्टेंबर २०२६ |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|}}
*{{स्रोत बातमी |author-link४=डेरेक वारविक |दिनांक=११ सप्टेंबर २०२६ |title=२०२६ स्पॅनिश ग्रांप्री - प्रवेश यादी |दुवा=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_spanish_grand_prix_-_entry_list.pdf |अ‍ॅक्सेसदिनांक=११ सप्टेंबर २०२६ |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|}}
*{{स्रोत बातमी |author-link४=डेरेक वारविक |दिनांक=२४ सप्टेंबर २०२६ |title=२०२६ अझरबैजान ग्रांप्री - प्रवेश यादी |दुवा=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_azerbaijan_grand_prix_-_entry_list.pdf |अ‍ॅक्सेसदिनांक=२४ सप्टेंबर २०२६ |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|}}
*{{स्रोत बातमी |author-link३=पेड्रो लामी |दिनांक=२ ऑक्टोबर २०२६ |title=मलेशियातील २०२६ बहरैन ग्रांप्री - प्रवेश यादी |दुवा=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_bahrain_grand_prix_in_malaysia_-_entry_list.pdf |अ‍ॅक्सेसदिनांक=२ ऑक्टोबर २०२६ |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|}}
*{{स्रोत बातमी |author-link३=पेड्रो लामी |दिनांक=९ ऑक्टोबर २०२६ |title=२०२६ सिंगापूर ग्रांप्री - प्रवेश यादी |दुवा=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_singapore_grand_prix_-_entry_list.pdf |अ‍ॅक्सेसदिनांक=९ ऑक्टोबर २०२६ |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|}}&lt;/ref&gt;
|}

=== सराव चालक ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:85%&quot;
|+ {{nowrap|पहिल्या किंवा दुसऱ्या सराव सत्रात भाग घेणारे चालक}}
!scope=&quot;col&quot;|कारनिर्माता
!scope=&quot;col&quot;|क्र.
!scope=&quot;col&quot;|चालक
!फेऱ्या
|-
![[अल्पाइन एफ.१ संघ]] - [[मर्सिडीज-बेंझ]]
| style=&quot;text-align:center&quot;|६१
|nowrap|{{flagicon|Estonia}}[[पॉल आरोन]]
| style=&quot;text-align:center&quot;|११, १३
|-
!nowrap|[[अ‍ॅस्टन मार्टिन आरामको]] - [[होंडा]]
| style=&quot;text-align:center&quot; nowrap|३४
|nowrap|{{flagicon|युनायटेड स्टेट्स}}[[जॅक क्रॉफर्ड]]
| style=&quot;text-align:center&quot; nowrap|३, ८, १०
|-
!nowrap|[[विलियम्स रेसींग|अ‍ॅटलासियन विलियम्स]] - [[मर्सिडीज-बेंझ]]
| style=&quot;text-align:center&quot; nowrap|४६
|nowrap|{{flagicon|Great Britain}}[[ल्यूक ब्राउनिंग]]
| style=&quot;text-align:center&quot; nowrap|७-८,{{refn|group=टीप|[[विलियम्स रेसींग]] संघासाठी [[२०२६ बार्सिलोना-बार्सिलोना-काटलुन्या ग्रांप्री|बार्सिलोना-काटलुन्या ग्रांप्री]]च्या पहिल्या सराव सत्रात सहभागी होण्यासाठी सुरुवातीला नोंदणी करण्यात आली असली, तरी कारमधील विद्युत बिघाडामुळे [[ल्यूक ब्राउनिंग]]ला सत्रात सहभागी होता आले नाही.&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी |दिनांक=१२ जून २०२६ |title=२०२६ बार्सिलोना-काटलुन्या ग्रांप्री – पात्रता फेरीचे निकाल |दुवा=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_barcelona-catalunya_grand_prix_-_entry_list.pdf |अ‍ॅक्सेसदिनांक=१२ जून २०२६ |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ|}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_barcelona-catalunya_grand_prix_-_free_practice_1_classification.pdf |title=२०२६ बार्सिलोना-कॅटालुन्या ग्रांप्री – पहिल्या सराव सत्राचे वर्गीकरण |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=१२ जून २०२६|अ‍ॅक्सेसदिनांक=१४ जून २०२६|}}&lt;/ref&gt;}} १३
|-
![[ऑडी in फॉर्म्युला वन|ऑडी]]
| style=&quot;text-align:center&quot;|९७
|nowrap|{{flagicon|Estonia}}[[पॉल आरोन]]
| style=&quot;text-align:center&quot;|७-८
|-
![[कॅडिलॅक in फॉर्म्युला वन|कॅडिलॅक]] - [[स्कुदेरिआ फेरारी]]
| style=&quot;text-align:center&quot;|२५
|{{flagicon|युनायटेड स्टेट्स}}[[कोल्टन हर्टा]]
| style=&quot;text-align:center&quot;|७, ११, १३
|-
![[स्कुदेरिआ फेरारी]]
| style=&quot;text-align:center&quot;|३८
|{{flagicon|स्वीडन}}[[डिनो बेगानोविच]]
| style=&quot;text-align:center&quot;|७-८
|-
![[हास एफ.१ संघ]] - [[स्कुदेरिआ फेरारी]]
| style=&quot;text-align:center&quot;|५०
|{{flagicon|जपान}}[[रयो हिराकावा]]
| style=&quot;text-align:center&quot;|८, ११
|-
![[मॅकलारेन]] - [[मर्सिडीज-बेंझ]]
| style=&quot;text-align:center&quot;|६७
|nowrap|{{flagicon|इटली}}[[लिओनार्डो फोर्नारोली]]
| style=&quot;text-align:center&quot;|७, ११
|-
![[मर्सिडीज-बेंझ]]
| style=&quot;text-align:center&quot;|७२
|nowrap|{{flagicon|डेन्मार्क}}[[फ्रेडरिक वेस्टी]]
| style=&quot;text-align:center&quot;|७, ११
|-
![[रेसिंग बुल्स]] - [[रेड बुल पॉवरट्रेन्स]]
| style=&quot;text-align:center&quot;|९०
|{{flagicon|जपान}}[[आयुमु इवसा]]
| style=&quot;text-align:center&quot;|८ 
|-
!nowrap|[[रेड बुल रेसिंग]] - [[रेड बुल पॉवरट्रेन्स]]
| style=&quot;text-align:center&quot;|३६
|{{flagicon|जपान}}[[आयुमु इवसा]]
| style=&quot;text-align:center&quot;|७, १३
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background-color:#EAECF0;text-align:center&quot;|'''संदर्भ:'''&lt;ref name=&quot;entry lists&quot; /&gt;
|}

=== संघातील बदल ===
=== चालक बदल ===
=== हंगामातील बदल ===

==हंगामाचे वेळापत्रक==
[[एफ.आय.ए]] संघटनेने २०२६ फॉर्म्युला वन हंगामाचे वेळापत्रक [[जून १०]], [[इ.स. २०२५]] रोजी जाहीर केले. 

२०२६ च्या वेळापत्रकात सुरुवातीला मागील २ हंगामांप्रमाणेच २४ ग्रांप्रींचा समावेश होता.&lt;ref name=&quot;२०२६ calendar&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/formula-1-reveals-calendar-for-2026-season.YctbMZWqBvrgyddrnauo8|title=फॉर्म्युला वनने २०२६ हंगामाचे वेळापत्रक जाहीर केले|work=Formula 1|date=10 June 2025|access-date=10 June 2025|archive-date=10 June 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250610055338/https://www.formula1.com/en/latest/article/formula-1-reveals-calendar-for-2026-season.YctbMZWqBvrgyddrnauo8|url-status=live}}&lt;/ref&gt; [[सौदी अरेबियन ग्रांप्री]] इराण युद्धा चा उद्रेक झाल्यानंतर रद्द करण्यात आली, त्यामुळे निश्चित झालेल्या ग्रांप्रींची संख्या २३ झाली. [[२०२६ चिनी ग्रांप्री|चिनी ग्रांप्री]], [[२०२६ मायामी ग्रांप्री|मायामी ग्रांप्री]], [[२०२६ कॅनेडियन ग्रांप्री|कॅनेडियन ग्रांप्री]], [[२०२६ ब्रिटिश ग्रांप्री|ब्रिटिश ग्रांप्री]], [[२०२६ डच ग्रांप्री|डच ग्रांप्री]] आणि [[२०२६ सिंगापूर ग्रांप्री|सिंगापूर ग्रांप्री]] मध्ये स्प्रिंट शर्यत खेळवण्यात येणार आहे.&lt;ref name=&quot;sprint&quot;&gt;{{Cite news |title=फॉर्म्युला वन आणि एफ.आय.ए.ने २०२६ चे स्प्रिंट वेळापत्रक जाहीर केले |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/formula-1-and-fia-announce-2026-sprint-calendar.3PyLPAazrBNe8kQIS3wOfY |access-date=16 September 2025 |work=Formula 1}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
!rowspan=&quot;2&quot;| फेरी  
!rowspan=&quot;2&quot;| अधिकृत शर्यतीचे नाव 
!rowspan=&quot;2&quot;| [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी|ग्रांप्री]]
!rowspan=&quot;2&quot;| [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी|सर्किट]]
!rowspan=&quot;2&quot;| शहर 
!rowspan=&quot;2&quot;| तारीख 
!colspan=&quot;2&quot;| वेळ 
|-
! [[प्रमाणवेळ|स्थानिय]]
! [[ग्रीनविच प्रमाणवेळ|जी.एम.टी.]]
|-
!१
| कतार एरवेझ [[ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री]]
|[[ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री]]
|{{flagicon|AUS}} [[आल्बर्ट पार्क सर्किट]]
| [[मेलबर्न]]
|८ मार्च
|
|
|-
!२
|हेनेकेन [[चिनी ग्रांप्री]]h
|[[चिनी ग्रांप्री]]
|{{flagicon|CHN}} [[शांघाय आंतरराष्ट्रीय सर्किट]]
|[[शांघाय]]
|१५ मार्च
|
|
|-
!३
|आरामको [[जपानी ग्रांप्री]]
|[[जपानी ग्रांप्री]]
|{{flagicon|JPN}} [[सुझुका सर्किट]]
|[[सुझुका]]
|२९ मार्च
|
|
|-
!४
|क्रिप्टो डॉट कॉम [[मायामी ग्रांप्री]]
|[[मायामी ग्रांप्री]]
|nowrap|{{flagicon|USA}} [[मायामी आंतरराष्ट्रीय ऑटोड्रोम]]
|[[मायामी]]
|३ मे
|
|
|-
!५
|लेनोव्हो [[कॅनेडियन ग्रांप्री]]
|[[कॅनेडियन ग्रांप्री]]
|{{flagicon|CAN}} [[सर्किटगिलेस व्हिलनव्ह]]
|[[माँत्रियाल]]
|२४ मे
|
|
|-
!६
|लुई व्हिटॉन [[मोनॅको ग्रांप्री|ग्रांप्री डी मोनॅको]]
|[[मोनॅको ग्रांप्री]]
|{{flagicon|MON}} [[सर्किट डी मोनॅको]]
|[[मोनॅको]]
|७ जून
|
|
|-
!७
|एम.एस.सी क्रुझेस [[बार्सिलोना-काटलुन्या ग्रांप्री|ग्रान प्रीमिओ डी बार्सिलोना-काटलुन्या]]
|nowrap|[[बार्सिलोना-काटलुन्या ग्रांप्री]]
|{{flagicon|ESP}} [[सर्किट डी बार्सिलोना-काटलुन्या]]
|[[मॉन्टमेलो]]
|१४ जून
|
|
|-
!८
|लेनोव्हो [[ऑस्ट्रियन ग्रांप्री]]
|[[ऑस्ट्रियन ग्रांप्री]]
|{{flagicon|AUT}} [[रेड बुल रिंग]]
|[[स्पीलबर्ग, स्टायरिया|स्पीलबर्ग]]
|२८ जून
|
|
|-
!९
|पिरेली [[ब्रिटिश ग्रांप्री]]
|[[ब्रिटिश ग्रांप्री]]
|{{flagicon|GBR}} [[सिल्वेरस्टोन सर्किट]]
|[[सिल्वेरस्टोन]]
|५ जुलै
|
|
|-
!१०
|मोएट &amp; चांडन [[बेल्जियम ग्रांप्री]]
|[[बेल्जियम ग्रांप्री]]
|{{flagicon|BEL}} [[सर्किट डी स्पा-फ्रांसोरचॅम्पस]]
|[[बेल्जियम]]
|१९ जुलै
|
|
|-
!११
|ए.डब्ल्यू.एस. [[हंगेरियन ग्रांप्री]]
|[[हंगेरियन ग्रांप्री]]
|{{flagicon|HUN}} [[हंगरोरिंग]]
|[[मोग्योरोद]]
|२६ जुलै
|
|
|-
!१२
|हेनेकेन [[डच ग्रांप्री]]
|[[डच ग्रांप्री]]
|{{flagicon|NED}} [[सर्किट झॉन्डवुर्ट]]
|[[झॉन्डवुर्ट]]
|२३ ऑगस्ट
|
|
|-
!१३
|पिरेली [[इटालियन ग्रांप्री|ग्रान प्रीमिओ डीइटालिया]]
|[[इटालियन ग्रांप्री]]
|{{flagicon|ITA}} [[मोंझा सर्किट]]
|[[मोंझा]]
|६ सप्टेंबर
|
|
|-
!१४
|टॅग हीअर [[स्पॅनिश ग्रांप्री|ग्रान प्रीमिओ डी इस्पाना]]
|[[स्पॅनिश ग्रांप्री]]
|{{flagicon|ESP}} [[सर्किटो दे माद्रिंग]]
|[[माद्रिद]]
|१३ सप्टेंबर
|
|
|-
!१५
|कतार एरवेझ [[अझरबैजान ग्रांप्री]]
|[[अझरबैजान ग्रांप्री]]
|{{flagicon|AZE}} [[बाकु सिटी सर्किट]]
|[[बाकु]]
|{{nowrap|२६ सप्टेंबर{{refn|group=टीप|शनिवारी होणारी शर्यत.|name=Saturday race}}{{refn|group=टीप|[[अझरबैजान ग्रांप्री]] सुरुवातीला २७ सप्टेंबर रोजी नियोजित होती; परंतु आयोजक आणि संबंधित सरकारी भागधारकांच्या विनंतीनंतर [[Remembrance Day (अझरबैजान)|स्मृतिदिनाशी]] जुळवून घेण्यासाठी ती एक दिवस आधी, म्हणजे २६ सप्टेंबर रोजी हलवण्यात आली.&lt;ref name=&quot;२०२६ calendar&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;test&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/formula-1-confirms-2026-pre-season-testing-dates-and-issues-calendar-update.5VKfdqe7JcdsCJcEnQE0xw|title=फॉर्म्युला वनने २०२६ च्या हंगामपूर्व चाचण्यांच्या तारखांची पुष्टी केली आणि वेळापत्रकात बदल जाहीर केला|work=फॉर्म्युला वन|date=३० जून २०२५|access-date=३० जून २०२५|archive-date=३० जून २०२५|archive-url=https://web.archive.org/web/20250630104038/https://www.formula1.com/en/latest/article/formula-1-confirms-2026-pre-season-testing-dates-and-issues-calendar-update.5VKfdqe7JcdsCJcEnQE0xw|url-status=live}}&lt;/ref&gt;}}}}
|
|
|-
!१६
|गल्फ एर [[बहरैन ग्रांप्री]]
|[[बहरैन ग्रांप्री]]
|{{flagicon|MYS}} [[सेपांग आंतरराष्ट्रीय सर्किट]]
|[[सेपांग]]
|४ ऑक्टोबर{{refn|group=टीप|[[बहरैन ग्रांप्री]] सुरुवातीला १२ एप्रिल रोजी [[बहरैन आंतरराष्ट्रीय सर्किट]] येथे नियोजित होती; परंतु [[२०२६ Iran war|इराण युद्धा]]चा उद्रेक झाल्यानंतर ती पुढे ढकलण्यात आली आणि [[मलेशिया]]तील [[सेपांग आंतरराष्ट्रीय सर्किट]] येथे हलवण्यात आली.&lt;ref name=BahMalV1/&gt;&lt;ref name=BahMalV2/&gt;}}
|
|
|-
!१७
|सिंगापूर एरलाइन्स [[सिंगापूर ग्रांप्री]]
|[[सिंगापूर ग्रांप्री]]
|{{flagicon|SIN}} [[मरीना बे स्ट्रीट सर्किट]]
|[[सिंगापूर]]
|११ ऑक्टोबर
|
|
|-
!१८
|एम.एस.सी क्रुझेस [[युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री]]
|[[युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री]]
|{{flagicon|USA}} [[सर्किट ऑफ द अमेरीकाज]]
|[[ऑस्टिन]]
|२५ ऑक्टोबर
|
|
|-
!१९
|[[मेक्सिको सिटी ग्रांप्री|ग्रान प्रीमिओ डी ला सियुदाद डी मेक्सिको]]
|[[मेक्सिको सिटी ग्रांप्री]]
|{{flagicon|MEX}} [[अटोड्रोमो हर्मानोस रॉड्रिगेझ]]
|[[मेक्सिको शहर]]
|१ नोव्हेंबर
|
|
|-
!२०
|एम.एस.सी क्रुझेस [[साओ पावलो ग्रांप्री|ग्रान प्रीमिओ डी साओ पाउलो]]
|[[साओ पावलो ग्रांप्री]]
|{{flagicon|BRA}} [[इंटरलागोस सर्किट]]
|[[साओ पाउलो]]
|८ नोव्हेंबर
|
|
|-
!२१
|हेनेकेन [[लास व्हेगस ग्रांप्री]]
|[[लास व्हेगस ग्रांप्री]]
|{{flagicon|USA}} [[लास व्हेगस स्ट्रिप सर्किट]]
|[[नेवाडा]]
|nowrap|२१ नोव्हेंबर{{refn|group=टीप|name=Saturday race}}
|
|
|-
!२२
|कतार एरवेझ [[कतार ग्रांप्री]]
|[[कतार ग्रांप्री]]
|{{flagicon|QAT}} [[लोसेल आंतरराष्ट्रीय सर्किट]]
|[[लोसेल]]
|२९ नोव्हेंबर
|
|
|-
!२३
|एतिहाद एअरवेज [[अबु धाबी ग्रांप्री]]
|[[अबु धाबी ग्रांप्री]]
|{{flagicon|UAE}} [[यास मरिना सर्किट]]
|[[अबु धाबी]]
|६ डिसेंबर
|
|
|-
! colspan=&quot;8&quot; |संदर्भ:&lt;ref name=&quot;२०२६ calendar&quot;/&gt;
|}

=== वेळापत्रकातील विस्तार आणि बदल ===
[[२०२६ बहरैन ग्रांप्री|बहरैन]] आणि [[२०२६ सौदी अरेबियन ग्रांप्री|सौदी अरेबियन]] ग्रांप्रींचा एफ.आय.एने प्रकाशित केलेल्या मूळ वेळापत्रकात समावेश होता आणि त्या २०२६ हंगामासाठी निश्चित करण्यात आल्या होत्या; परंतु इराण युद्धाचा उद्रेक झाल्यानंतर त्या पुढे ढकलण्यात आल्या. युद्ध सुरू झाल्यानंतर सुरक्षेबाबत निर्माण झालेल्या चिंतांचा विचार करण्यात आला आणि परिस्थिती जसजशी विकसित होत गेली, तसतसे एफ.आय.ए.ने तिच्यावर लक्ष ठेवले.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.crash.net/f1/feature/1090711/1/revealed-middle-east-f1-races-wont-be-replaced-if-they-are-cancelled-heres-why |title=मध्यपूर्वेतील एफ.१ शर्यती रद्द झाल्यास त्यांच्या जागी दुसऱ्या शर्यती घेतल्या जाणार नाहीत, यामागील कारण उघड|website=Crash.net |date=13 March 2026 |last=Cooper |first=Adam}}&lt;/ref&gt; अखेरीस, दोन्ही शर्यती एप्रिलमध्ये त्यांच्या मूळ नियोजित तारखांना होणार नसल्याचे जाहीर करण्यात आले.&lt;ref name=autosport20260314&gt;{{cite web |last1=Cleeren |first1=Filip |title=इराण संघर्ष सुरू असताना बहरैन आणि सौदी अरेबियाच्या एफ.१ शर्यती अधिकृतपणे रद्द|url=https://www.autosport.com/f1/news/bahrain-and-saudi-arabian-f1-races-officially-called-off-as-iran-conflict-rages/10805328/ |website=Autosport |access-date=14 March 2026 |date=14 March 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Benson |first=Andrew |date=2026-03-14 |title=इराण युद्धाच्या परिणामांमुळे एफ.१ ने बहरैन आणि सौदी अरेबियाच्या ग्रांप्री रद्द केल्या|url=https://www.bbc.com/sport/formula1/articles/c5ykne3g305o |access-date=2026-03-15 |website=BBC Sport |language=en-GB |archive-date=14 March 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260314223508/https://www.bbc.com/sport/formula1/articles/c5ykne3g305o |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=f1bahsau&gt;{{cite web |title=बहरैन आणि सौदी अरेबियाच्या ग्रांप्री एप्रिलमध्ये होणार नाहीत|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/bahrain-and-saudi-arabian-grands-prix-will-not-take-place-in-april.1hnqllVG85RSt8pbFc5Ivx |website=Formula One |access-date=14 March 2026 |date=14 March 2026 |archive-date=15 March 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260315063310/https://www.formula1.com/en/latest/article/bahrain-and-saudi-arabian-grands-prix-will-not-take-place-in-april.1hnqllVG85RSt8pbFc5Ivx |url-status=live }}&lt;/ref&gt; या ग्रांप्री हंगामाच्या सुरुवातीलाच होणार असल्याने, अल्पावधीत त्यांच्या जागी पर्यायी शर्यती आयोजित करणे शक्य नव्हते.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.crash.net/f1/news/1091231/1/exclusive-f1-bahrain-saudi-arabian-gp-cancellations-set-be-confirmed-weekend |title=बहरैन आणि सौदी अरेबियाच्या ग्रांप्री रद्द होण्याची घोषणा या आठवड्याच्या अखेरीस निश्चित होण्याची शक्यता|website=Crash.net |date=13 March 2026 |last=Cooper |first=Adam}}&lt;/ref&gt; सौदी अरेबियन ग्रांप्री पुन्हा वेळापत्रकात समाविष्ट करण्यात आली नाही; मात्र बहरैन ग्रांप्रीचे वेळापत्रक बदलून ती [[Malaysia|मलेशिया]]तील [[Sepang International Circuit|सेपांग आंतरराष्ट्रीय सर्किट]] येथे हलवण्यात आली. त्यामुळे ती मूळ नियोजित स्थळ असलेल्या [[Bahrain International Circuit|बहरैन आंतरराष्ट्रीय सर्किट]] येथे आयोजित करण्यात आली नाही. स्थळ बदलले असले तरी या स्पर्धेचे मूळ नाव कायम ठेवण्यात आले, कारण बहरैन सरकार हा तिचा प्रमुख आर्थिक प्रायोजक राहिला.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Baldwin |first=Alan |date=26 July 2026 |title=बहरैन ग्रांप्रीचे यजमानपद भूषवण्यासाठी मलेशिया ऑक्टोबरमध्ये एफ.१ मध्ये पुनरागमन करणार|url=https://www.reuters.com/sports/formula1/malaysias-sepang-circuit-host-bahrain-f1-replacement-race-2026-07-26/ |access-date=26 July 2026 |work=[[Reuters]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=सेपांग येथे होणाऱ्या एफ.१ शर्यतीतून मिळणारे सर्व उत्पन्न बहरैनला मिळणार|url=https://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2026/07/28/bahrain-to-receive-all-proceeds-from-f1-race-in-sepang |website=Free Malaysia Today |access-date=29 July 2026 |language=en |date=28 July 2026}}&lt;/ref&gt; त्यामुळे ही स्पर्धा [[Malaysian Grand Prix|मलेशियन ग्रांप्री]] म्हणून आयोजित करण्यात आली नाही.&lt;ref name=BahMalV1&gt;{{cite web |title=२०२६ च्या वेळापत्रकात बहरैन ग्रांप्रीचे यजमान स्थळ म्हणून मलेशियाचा समावेश होणार असल्याची फॉर्म्युला वन आणि एफ.आय.ए.ची घोषणा|url=https://corp.formula1.com/formula-1-and-fia-confirm-that-malaysia-will-join-the-2026-calendar-as-host-venue-for-the-bahrain-grand-prix/ |website=corp.formula1.com |access-date=26 July 2026 |date=26 July 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=BahMalV2&gt;{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/formula-1-and-fia-confirm-malaysia-will-join-2026-calendar-as-host-venue-for-bahrain-grand-prix.6lL7vjFEM2VVynRHvg1TCf|title=२०२६ च्या वेळापत्रकात बहरैन ग्रांप्रीचे यजमान स्थळ म्हणून मलेशियाचा समावेश होणार असल्याची फॉर्म्युला वन आणि एफ.आय.ए.ची घोषणा|website=Formula1.com|date=26 July 2026|access-date=26 July 2026}}&lt;/ref&gt;

== हंगामाचा सारांश ==
===पूर्वहंगाम चाचणी===
=== सुरुवातीच्या फेऱ्या ===
=== मधल्या फेऱ्या ===
=== अंतिम फेऱ्या ===
=== हंगामाचा नंतरचे विश्लेषण ===

==हंगामाचे निकाल==
===ग्रांप्री===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! शर्यत क्र.
! ग्रांप्री
! पोल पोझिशन
! जलद फेरी
! विजेता चालक
! विजेता कारनिर्माता
! माहिती
|-
|-
! १
| {{flagicon|ऑस्ट्रेलिया}}[[ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री]]
|{{flagicon|GBR}} [[जॉर्ज रसल]]
|{{flagicon|NED}} [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]]
|{{flagicon|GBR}} [[जॉर्ज रसल]]
|{{flagicon|GER}} [[मर्सिडीज-बेंझ]]
| style=&quot;text-align:center&quot;|[[२०२६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री|माहिती]]
|-
! २
| {{flagicon|चीन}}[[चिनी ग्रांप्री]]
|{{flagicon|ITA}} [[किमी अँटोनेली]]
|{{flagicon|ITA}} [[किमी अँटोनेली]]
|{{flagicon|ITA}} [[किमी अँटोनेली]]
|{{flagicon|GER}} [[मर्सिडीज-बेंझ]]
| style=&quot;text-align:center&quot;|[[२०२६ चिनी ग्रांप्री|माहिती]]
|-
! ३
| {{flagicon|जपान}}[[जपानी ग्रांप्री]]
|{{flagicon|ITA}} [[किमी अँटोनेली]]
|{{flagicon|ITA}} [[किमी अँटोनेली]]
|{{flagicon|ITA}} [[किमी अँटोनेली]]
|{{flagicon|GER}} [[मर्सिडीज-बेंझ]]
| style=&quot;text-align:center&quot;|[[२०२६ जपानी ग्रांप्री|माहिती]]
|-
! ४
| {{flagicon|युनायटेड स्टेट्स}}[[मायामी ग्रांप्री]]
|{{flagicon|ITA}} [[किमी अँटोनेली]]
|{{flagicon|GBR}} [[लॅन्डो नॉरिस]]
|{{flagicon|ITA}} [[किमी अँटोनेली]]
|{{flagicon|GER}} [[मर्सिडीज-बेंझ]]
| style=&quot;text-align:center&quot;|[[२०२६ मायामी ग्रांप्री|माहिती]]
|-
! ५
| {{flagicon|कॅनडा}}[[कॅनेडियन ग्रांप्री]]
|{{flagicon|GBR}} [[जॉर्ज रसल]]
|{{flagicon|ITA}} [[किमी अँटोनेली]]
|{{flagicon|ITA}} [[किमी अँटोनेली]]
|{{flagicon|GER}} [[मर्सिडीज-बेंझ]]
| style=&quot;text-align:center&quot;|[[२०२६ कॅनेडियन ग्रांप्री|माहिती]]
|-
! ६
| {{flagicon|मोनॅको}}[[मोनॅको ग्रांप्री]]
|{{flagicon|ITA}} [[किमी अँटोनेली]]
|{{flagicon|ITA}} [[किमी अँटोनेली]]
|{{flagicon|ITA}} [[किमी अँटोनेली]]
|{{flagicon|GER}} [[मर्सिडीज-बेंझ]]
| style=&quot;text-align:center&quot;|[[२०२६ मोनॅको ग्रांप्री|माहिती]]
|-
! ७
| {{nowrap|{{flagicon|स्पेन}}[[बार्सिलोना-काटलुन्या ग्रांप्री]]}}
|{{flagicon|GBR}} [[जॉर्ज रसल]]
|{{flagicon|GBR}} [[लुइस हॅमिल्टन]]
|{{flagicon|GBR}} [[लुइस हॅमिल्टन]]
|{{flagicon|ITA}} [[स्कुदेरिआ फेरारी]]
| style=&quot;text-align:center&quot;|[[२०२६ बार्सिलोना-काटलुन्या ग्रांप्री|माहिती]]
|-
! ८
| {{flagicon|ऑस्ट्रिया}}[[ऑस्ट्रियन ग्रांप्री]]
|{{flagicon|GBR}} [[जॉर्ज रसल]]
|{{flagicon|ITA}} [[किमी अँटोनेली]]
|{{flagicon|GBR}} [[जॉर्ज रसल]]
|{{flagicon|GER}} [[मर्सिडीज-बेंझ]]
| style=&quot;text-align:center&quot;|[[२०२६ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री|माहिती]]
|-
! ९
| {{flagicon|युनायटेड किंग्डम}}[[ब्रिटिश ग्रांप्री]]
|{{flagicon|ITA}} [[किमी अँटोनेली]]
|{{flagicon|ITA}} [[किमी अँटोनेली]]
|{{flagicon|MON}} [[शार्ल लक्लेर]]
|{{flagicon|ITA}} [[स्कुदेरिआ फेरारी]]
| style=&quot;text-align:center&quot;|[[२०२६ ब्रिटिश ग्रांप्री|माहिती]]
|-
! १०
| {{flagicon|बेल्जियम}}[[बेल्जियम ग्रांप्री]]
|{{flagicon|ITA}} [[किमी अँटोनेली]]
|{{flagicon|GBR}} [[लॅन्डो नॉरिस]]
|{{flagicon|ITA}} [[किमी अँटोनेली]]
|{{flagicon|GER}} [[मर्सिडीज-बेंझ]]
| style=&quot;text-align:center&quot;|[[२०२६ बेल्जियम ग्रांप्री|माहिती]]
|-
! ११
| {{flagicon|हंगेरी}}[[हंगेरियन ग्रांप्री]]
|{{flagicon|GBR}} [[लॅन्डो नॉरिस]]
|{{flagicon|MON}} [[शार्ल लक्लेर]]
|{{flagicon|GBR}} [[लॅन्डो नॉरिस]]
|{{flagicon|GBR}} [[मॅकलारेन]] - [[मर्सिडीज-बेंझ]]
| style=&quot;text-align:center&quot;|[[२०२६ हंगेरियन ग्रांप्री|माहिती]]
|-
! १२
| {{flagicon|नेदरलँड्स}}[[डच ग्रांप्री]]
|{{flagicon|GBR}} [[लॅन्डो नॉरिस]]
|{{flagicon|MON}} [[शार्ल लक्लेर]]
|{{flagicon|GBR}} [[लॅन्डो नॉरिस]]
|{{flagicon|GBR}} [[मॅकलारेन]] - [[मर्सिडीज-बेंझ]]
| style=&quot;text-align:center&quot;|[[२०२६ डच ग्रांप्री|माहिती]]
|-
! १३
| {{flagicon|इटली}}[[इटालियन ग्रांप्री]]
|{{flagicon|FRA}} [[पियर गॅस्ली]]
|{{flagicon|ITA}} [[किमी अँटोनेली]]
|{{flagicon|ITA}} [[किमी अँटोनेली]]
|{{flagicon|GER}} [[मर्सिडीज-बेंझ]]
| style=&quot;text-align:center&quot;|[[२०२६ इटालियन ग्रांप्री|माहिती]]
|-
! १४
| {{flagicon|स्पेन}}[[स्पॅनिश ग्रांप्री]]
|{{flagicon|GBR}} [[लॅन्डो नॉरिस]]
|{{flagicon|GBR}} [[जॉर्ज रसल]]
|{{flagicon|ITA}} [[किमी अँटोनेली]]
|{{flagicon|GER}} [[मर्सिडीज-बेंझ]]
| style=&quot;text-align:center&quot;|[[२०२६ स्पॅनिश ग्रांप्री|माहिती]]
|-
! १५
| {{flagicon|अझरबैजान}}[[अझरबैजान ग्रांप्री]]
|{{flagicon|GBR}} [[जॉर्ज रसल]]
|{{flagicon|GBR}} [[जॉर्ज रसल]]
|{{flagicon|GBR}} [[जॉर्ज रसल]]
|{{flagicon|GER}} [[मर्सिडीज-बेंझ]]
| style=&quot;text-align:center&quot;|[[२०२६ अझरबैजान ग्रांप्री|माहिती]]
|-
! १६
| {{flagicon|मलेशिया}}[[बहरैन ग्रांप्री]]
|{{flagicon|NED}} [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]]
|{{flagicon|NED}} [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]]
|{{flagicon|NED}} [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]]
|{{flagicon|AUT}} [[रेड बुल रेसिंग]] - [[रेड बुल पॉवरट्रेन्स]]
| style=&quot;text-align:center&quot;|[[२०२६ बहरैन ग्रांप्री|माहिती]]
|-
! १७
| {{flagicon|सिंगापूर}}[[सिंगापूर ग्रांप्री]]
|{{flagicon|NED}} [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]]
|{{flagicon|MON}} [[शार्ल लक्लेर]]
|{{flagicon|NED}} [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]]
|{{flagicon|AUT}} [[रेड बुल रेसिंग]] - [[रेड बुल पॉवरट्रेन्स]]
| style=&quot;text-align:center&quot;|[[२०२६ सिंगापूर ग्रांप्री|माहिती]]
|-
! १८
| {{flagicon|युनायटेड स्टेट्स}}[[युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री]]
| 
| 
| 
| 
| style=&quot;text-align:center&quot;|[[२०२६ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री|माहिती]]
|-
! १९
| {{flagicon|मेक्सिको}}[[मेक्सिको सिटी ग्रांप्री]]
| 
| 
| 
| 
| style=&quot;text-align:center&quot;|[[२०२६ मेक्सिको सिटी ग्रांप्री|माहिती]]
|-
! २०
| {{flagicon|ब्राझिल}}[[साओ पावलो ग्रांप्री]]
| 
| 
| 
| 
| style=&quot;text-align:center&quot;|[[२०२६ साओ पावलो ग्रांप्री|माहिती]]
|-
! २१
| {{flagicon|युनायटेड स्टेट्स}}[[लास व्हेगस ग्रांप्री]]
| 
| 
| 
| 
| style=&quot;text-align:center&quot;|[[२०२६ लास व्हेगस ग्रांप्री|माहिती]]
|-
! २२
| {{flagicon|कतार}}[[कतार ग्रांप्री]]
| 
| 
| 
| 
| style=&quot;text-align:center&quot;|[[२०२६ कतार ग्रांप्री|माहिती]]
|-
! २३
| {{flagicon|संयुक्त अरब अमिराती}}[[अबु धाबी ग्रांप्री]]
| 
| 
| 
| 
| style=&quot;text-align:center&quot;|[[२०२६ अबु धाबी ग्रांप्री|माहिती]]
|- class=&quot;sortbottom&quot;
!colspan=&quot;7&quot;|संदर्भ:&lt;ref name=&quot;२०२६ calendar&quot; /&gt;
|}

===गुण प्रणाली===
मुख्य शर्यतीत पहिल्या १० वर्गीकृत चालक आणि सर्वात जलद फेरी नोंदवणाऱ्या चालकाला गुण देण्यात आले. स्प्रिन्ट शर्यतीत पहिल्या ८ वर्गीकृत चालकांना खालिल रचना वापरून प्रत्येक शर्यतीत असे गुण देण्यात आले.&lt;ref name=&quot;points regs&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दिनांक=१९ जुलै २०२२ |title=२०२२ फॉर्म्युला वन sporting regulations |दुवा=https://www.fia.com/sites/default/files/fia_2022_formula_1_sporting_regulations_-_issue_8_-_2022-07-19.pdf |अ‍ॅक्सेसदिनांक=१० ऑक्टोबर २०२२ |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |at=Articles ६.४-६.५|archive-date=७ ऑक्टोबर २०२२ |archive-url=https://web.archive.org/web/20221007084259/https://www.fia.com/sites/default/files/fia_2022_formula_1_sporting_regulations_-_issue_8_-_2022-07-19.pdf |}}&lt;/ref&gt;

{|class=&quot;wikitable&quot;
!निकालातील स्थान
|style=&quot;background-color:#ffffbf&quot; align=&quot;center&quot;|'''१ला'''
|style=&quot;background-color:#dfdfdf&quot; align=&quot;center&quot;|'''२रा'''
|style=&quot;background-color:#ffdf9f&quot; align=&quot;center&quot;|'''३रा'''
|style=&quot;background-color:#dfffdf&quot; align=&quot;center&quot;|'''४था'''
|style=&quot;background-color:#dfffdf&quot; align=&quot;center&quot;|'''५वा'''
|style=&quot;background-color:#dfffdf&quot; align=&quot;center&quot;|'''६वा'''
|style=&quot;background-color:#dfffdf&quot; align=&quot;center&quot;|'''७वा'''
|style=&quot;background-color:#dfffdf&quot; align=&quot;center&quot;|'''८वा'''
|style=&quot;background-color:#dfffdf&quot; align=&quot;center&quot;|'''९वा'''
|style=&quot;background-color:#dfffdf&quot; align=&quot;center&quot;|'''१०वा'''
|-
!गुण
|style=&quot;background-color:#ffffbf&quot; align=&quot;center&quot;|२५
|style=&quot;background-color:#dfdfdf&quot; align=&quot;center&quot;|१८
|style=&quot;background-color:#ffdf9f&quot; align=&quot;center&quot;|१५
|style=&quot;background-color:#dfffdf&quot; align=&quot;center&quot;|१२
|style=&quot;background-color:#dfffdf&quot; align=&quot;center&quot;|१०
|style=&quot;background-color:#dfffdf&quot; align=&quot;center&quot;|८
|style=&quot;background-color:#dfffdf&quot; align=&quot;center&quot;|६
|style=&quot;background-color:#dfffdf&quot; align=&quot;center&quot;|४
|style=&quot;background-color:#dfffdf&quot; align=&quot;center&quot;|२
|style=&quot;background-color:#dfffdf&quot; align=&quot;center&quot;|१
|-
!स्प्रिन्ट
| align=&quot;center&quot;| ८
| align=&quot;center&quot;| ७
| align=&quot;center&quot;| ६
| align=&quot;center&quot;| ५
| align=&quot;center&quot;| ४
| align=&quot;center&quot;| ३
| align=&quot;center&quot;| २
| align=&quot;center&quot;| १
| align=&quot;center&quot;| -
| align=&quot;center&quot;| -
|}


===चालक===
{|
|-
|
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 85%&quot;
!valign=&quot;middle&quot;| स्थान
!valign=&quot;middle&quot;| चालक
!valign=&quot;middle&quot;| चालक&lt;br /&gt;क्र.
![[२०२६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री|ऑस्ट्रे]]&lt;br /&gt;{{flagicon|AUS}}
![[२०२६ चिनी ग्रांप्री|चिनी]]&lt;br /&gt;{{flagicon|CHN}}
![[२०२६ जपानी ग्रांप्री|जपान]]&lt;br /&gt;{{flagicon|JPN}}
![[२०२६ मायामी ग्रांप्री|मायामी]]&lt;br /&gt;{{flagicon|USA}}
![[२०२६ कॅनेडियन ग्रांप्री|कॅनडा]]&lt;br /&gt;{{flagicon|CAN}}
![[२०२६ मोनॅको ग्रांप्री|मोनॅको]]&lt;br /&gt;{{flagicon|MON}}
![[२०२६ बार्सिलोना-काटलुन्या ग्रांप्री|बार्सिलोना&lt;br /&gt;काटलुन्या]]&lt;br /&gt;{{flagicon|ESP}}
![[२०२६ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री|ऑस्ट्रि]]&lt;br /&gt;{{flagicon|AUT}}
![[२०२६ ब्रिटिश ग्रांप्री|ब्रिटिश]]&lt;br /&gt;{{flagicon|GBR}}
![[२०२६ बेल्जियम ग्रांप्री|बेल्जि]]&lt;br /&gt;{{flagicon|BEL}}
![[२०२६ हंगेरियन ग्रांप्री|हंगेरि]]&lt;br /&gt;{{flagicon|HUN}}
![[२०२६ डच ग्रांप्री|डच]]&lt;br /&gt;{{flagicon|NED}}
![[२०२६ इटालियन ग्रांप्री|इटालि]]&lt;br /&gt;{{flagicon|ITA}}
![[२०२६ स्पॅनिश ग्रांप्री|स्पॅनिश]]&lt;br /&gt;{{flagicon|ESP}}
![[२०२६ अझरबैजान ग्रांप्री|अझरबै]]&lt;br /&gt;{{flagicon|AZE}}
![[२०२६ बहरैन ग्रांप्री|बहरैन]]&lt;br /&gt;{{flagicon|MYS}}
![[२०२६ सिंगापूर ग्रांप्री|सिंगापू]]&lt;br /&gt;{{flagicon|SIN}}
![[२०२६ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री|यु.एस.ए.]]&lt;br /&gt;{{flagicon|USA}}
![[२०२६ मेक्सिको सिटी ग्रांप्री|मेक्सिको&lt;br/&gt;सिटी]]&lt;br /&gt;{{flagicon|MEX}}
![[२०२६ साओ पावलो ग्रांप्री|साओ]]&lt;br /&gt;{{flagicon|BRA}}
![[२०२६ लास व्हेगस ग्रांप्री|व्हेगस]]&lt;br /&gt;{{flagicon|USA}}
![[२०२६ कतार ग्रांप्री|कतार]]&lt;br /&gt;{{flagicon|QAT}}
![[२०२६ अबु धाबी ग्रांप्री|अबुधा]]&lt;br /&gt;{{flagicon|UAE}}
!style=&quot; border:1px solid #a2a9b1; position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: inherit;&quot; |गुण
|-
! १
| style=&quot;text-align:left&quot; |{{flagicon|ITA}} [[किमी अँटोनेली]]
| align=&quot;center&quot; | [[#१२|१२]]
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ANT|AUS}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ANT|CHN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ANT|JPN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ANT|MIA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ANT|CAN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ANT|MON}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ANT|BCN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ANT|AUT}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ANT|GBR}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ANT|BEL}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ANT|HUN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ANT|NED}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ANT|ITA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ANT|ESP}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ANT|AZE}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ANT|BHR}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ANT|SIN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ANT|USA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ANT|MXC}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ANT|SAP}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ANT|LVG}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ANT|QAT}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ANT|ABU}}
!style=&quot;position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: inherit;&quot;|३४०
|-
! २
| style=&quot;text-align:left&quot;|{{flagicon|GBR}} [[जॉर्ज रसल]]
| align=&quot;center&quot; | [[#६३|६३]]
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|RUS|AUS}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|RUS|CHN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|RUS|JPN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|RUS|MIA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|RUS|CAN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|RUS|MON}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|RUS|BCN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|RUS|AUT}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|RUS|GBR}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|RUS|BEL}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|RUS|HUN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|RUS|NED}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|RUS|ITA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|RUS|ESP}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|RUS|AZE}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|RUS|BHR}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|RUS|SIN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|RUS|USA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|RUS|MXC}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|RUS|SAP}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|RUS|LVG}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|RUS|QAT}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|RUS|ABU}}
!style=&quot;position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: inherit;&quot;|२३८
|-
! ३
| style=&quot;text-align:left&quot;|{{flagicon|GBR}} [[लुइस हॅमिल्टन]]
| align=&quot;center&quot; | [[#४४|४४]]
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAM|AUS}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAM|CHN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAM|JPN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAM|MIA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAM|CAN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAM|MON}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAM|BCN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAM|AUT}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAM|GBR}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAM|BEL}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAM|HUN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAM|NED}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAM|ITA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAM|ESP}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAM|AZE}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAM|BHR}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAM|SIN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAM|USA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAM|MXC}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAM|SAP}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAM|LVG}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAM|QAT}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAM|ABU}}
!style=&quot;position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: inherit;&quot;|२२९
|-
! ४
| style=&quot;text-align:left&quot; |{{flagicon|NED}} [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]]
| align=&quot;center&quot; | [[#३|३]]
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|VER|AUS}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|VER|CHN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|VER|JPN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|VER|MIA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|VER|CAN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|VER|MON}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|VER|BCN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|VER|AUT}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|VER|GBR}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|VER|BEL}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|VER|HUN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|VER|NED}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|VER|ITA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|VER|ESP}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|VER|AZE}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|VER|BHR}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|VER|SIN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|VER|USA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|VER|MXC}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|VER|SAP}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|VER|LVG}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|VER|QAT}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|VER|ABU}}
!style=&quot;position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: inherit;&quot;|२२१
|-
! ५
| style=&quot;text-align:left&quot;|{{flagicon|MON}} [[शार्ल लक्लेर]]
| align=&quot;center&quot; | [[#१६|१६]]
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LEC|AUS}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LEC|CHN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LEC|JPN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LEC|MIA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LEC|CAN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LEC|MON}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LEC|BCN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LEC|AUT}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LEC|GBR}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LEC|BEL}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LEC|HUN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LEC|NED}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LEC|ITA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LEC|ESP}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LEC|AZE}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LEC|BHR}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LEC|SIN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LEC|USA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LEC|MXC}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LEC|SAP}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LEC|LVG}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LEC|QAT}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LEC|ABU}}
!style=&quot;position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: inherit;&quot;|२१५
|-
! ६
| style=&quot;text-align:left&quot;|{{flagicon|GBR}} [[लॅन्डो नॉरिस]]
| align=&quot;center&quot; | [[#१|१]]
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUS}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|CHN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|JPN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|MIA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|CAN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|MON}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|BCN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUT}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|GBR}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|BEL}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|HUN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|NED}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|ITA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|ESP}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|AZE}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|BHR}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|SIN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|USA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|MXC}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAP}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|LVG}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|QAT}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|ABU}}
!style=&quot;position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: inherit;&quot;|२०१
|-
! ७
| style=&quot;text-align:left&quot;|{{flagicon|AUS}} [[ऑस्कर पियास्त्री]]
| align=&quot;center&quot; | [[#८१|८१]]
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|PIA|AUS}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|PIA|CHN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|PIA|JPN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|PIA|MIA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|PIA|CAN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|PIA|MON}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|PIA|BCN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|PIA|AUT}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|PIA|GBR}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|PIA|BEL}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|PIA|HUN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|PIA|NED}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|PIA|ITA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|PIA|ESP}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|PIA|AZE}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|PIA|BHR}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|PIA|SIN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|PIA|USA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|PIA|MXC}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|PIA|SAP}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|PIA|LVG}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|PIA|QAT}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|PIA|ABU}}
!style=&quot;position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: inherit;&quot;|१३८
|-
! ८
| style=&quot;text-align:left&quot;|{{flagicon|FRA}} [[आयझॅक हॅजार]]
| align=&quot;center&quot; | [[#६|६]]
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAD|AUS}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAD|CHN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAD|JPN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAD|MIA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAD|CAN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAD|MON}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAD|BCN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAD|AUT}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAD|GBR}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAD|BEL}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAD|HUN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAD|NED}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAD|ITA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAD|ESP}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAD|AZE}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAD|BHR}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAD|SIN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAD|USA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAD|MXC}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAD|SAP}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAD|LVG}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAD|QAT}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAD|ABU}}
!style=&quot;position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: inherit;&quot;|९७ 
|-
! ९
| style=&quot;text-align:left&quot; |{{flagicon|NZL}} [[लियाम लॉसन]]
| align=&quot;center&quot; | [[#३०|३०]]
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LAW|AUS}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LAW|CHN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LAW|JPN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LAW|MIA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LAW|CAN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LAW|MON}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LAW|BCN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LAW|AUT}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LAW|GBR}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LAW|BEL}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LAW|HUN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LAW|NED}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LAW|ITA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LAW|ESP}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LAW|AZE}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LAW|BHR}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LAW|SIN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LAW|USA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LAW|MXC}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LAW|SAP}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LAW|LVG}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LAW|QAT}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LAW|ABU}}
!style=&quot;position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: inherit;&quot;|७५
|-
! १०
| style=&quot;text-align:left&quot;|{{flagicon|FRA}} [[पियर गॅस्ली]]
| align=&quot;center&quot; | [[#१०|१०]]
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|GAS|AUS}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|GAS|CHN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|GAS|JPN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|GAS|MIA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|GAS|CAN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|GAS|MON}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|GAS|BCN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|GAS|AUT}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|GAS|GBR}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|GAS|BEL}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|GAS|HUN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|GAS|NED}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|GAS|ITA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|GAS|ESP}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|GAS|AZE}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|GAS|BHR}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|GAS|SIN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|GAS|USA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|GAS|MXC}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|GAS|SAP}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|GAS|LVG}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|GAS|QAT}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|GAS|ABU}}
!style=&quot;position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: inherit;&quot;|४१
|-
! ११
| style=&quot;text-align:left&quot;|{{flagicon|GBR}} [[आर्विड लिंडब्लाड]]
| align=&quot;center&quot; | [[#४१|४१]]
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LIN|AUS}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LIN|CHN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LIN|JPN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LIN|MIA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LIN|CAN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LIN|MON}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LIN|BCN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LIN|AUT}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LIN|GBR}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LIN|BEL}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LIN|HUN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LIN|NED}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LIN|ITA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LIN|ESP}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LIN|AZE}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LIN|BHR}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LIN|SIN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LIN|USA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LIN|MXC}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LIN|SAP}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LIN|LVG}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LIN|QAT}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LIN|ABU}}
!style=&quot;position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: inherit;&quot;|३८
|-
! १२
| style=&quot;text-align:left&quot; |{{flagicon|ARG}} [[फ्रँको कोलापिंटो]]
| align=&quot;center&quot; | [[#४३|४३]]
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|COL|AUS}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|COL|CHN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|COL|JPN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|COL|MIA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|COL|CAN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|COL|MON}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|COL|BCN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|COL|AUT}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|COL|GBR}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|COL|BEL}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|COL|HUN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|COL|NED}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|COL|ITA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|COL|ESP}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|COL|AZE}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|COL|BHR}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|COL|SIN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|COL|USA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|COL|MXC}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|COL|SAP}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|COL|LVG}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|COL|QAT}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|COL|ABU}}
!style=&quot;position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: inherit;&quot;|२७
|-
! १३
| style=&quot;text-align:left&quot; |{{flagicon|GBR}} [[ऑलिवर बेअरमॅन]]
| align=&quot;center&quot; | [[#८७|८७]]
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BEA|AUS}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BEA|CHN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BEA|JPN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BEA|MIA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BEA|CAN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BEA|MON}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BEA|BCN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BEA|AUT}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BEA|GBR}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BEA|BEL}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BEA|HUN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BEA|NED}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BEA|ITA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BEA|ESP}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BEA|AZE}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BEA|BHR}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BEA|SIN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BEA|USA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BEA|MXC}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BEA|SAP}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BEA|LVG}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BEA|QAT}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BEA|ABU}}
!style=&quot;position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: inherit;&quot;|२३
|-
! १४
| style=&quot;text-align:left&quot;|{{flagicon|GER}} [[निको हल्केनबर्ग]]
| align=&quot;center&quot; | [[#२७|२७]]
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HUL|AUS}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HUL|CHN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HUL|JPN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HUL|MIA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HUL|CAN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HUL|MON}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HUL|BCN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HUL|AUT}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HUL|GBR}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HUL|BEL}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HUL|HUN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HUL|NED}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HUL|ITA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HUL|ESP}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HUL|AZE}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HUL|BHR}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HUL|SIN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HUL|USA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HUL|MXC}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HUL|SAP}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HUL|LVG}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HUL|QAT}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HUL|ABU}}
!style=&quot;position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: inherit;&quot;|१३
|-
! १५
| style=&quot;text-align:left&quot; |{{flagicon|BRA}} [[गॅब्रिएल बोर्टोलेटो]]
| align=&quot;center&quot; | [[#५|५]]
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BOR|AUS}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BOR|CHN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BOR|JPN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BOR|MIA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BOR|CAN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BOR|MON}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BOR|BCN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BOR|AUT}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BOR|GBR}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BOR|BEL}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BOR|HUN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BOR|NED}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BOR|ITA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BOR|ESP}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BOR|AZE}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BOR|BHR}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BOR|SIN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BOR|USA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BOR|MXC}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BOR|SAP}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BOR|LVG}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BOR|QAT}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BOR|ABU}}
!style=&quot;position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: inherit;&quot;|१० 
|-
! १६
| style=&quot;text-align:left&quot;|{{flagicon|FRA}} [[एस्टेबन ओकन]]
| align=&quot;center&quot; | [[#३१|३१]]
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|OCO|AUS}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|OCO|CHN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|OCO|JPN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|OCO|MIA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|OCO|CAN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|OCO|MON}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|OCO|BCN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|OCO|AUT}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|OCO|GBR}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|OCO|BEL}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|OCO|HUN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|OCO|NED}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|OCO|ITA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|OCO|ESP}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|OCO|AZE}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|OCO|BHR}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|OCO|SIN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|OCO|USA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|OCO|MXC}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|OCO|SAP}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|OCO|LVG}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|OCO|QAT}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|OCO|ABU}}
!style=&quot;position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: inherit;&quot;|७
|-
! १७
| style=&quot;text-align:left&quot; |{{flagicon|ESP}} [[फर्नांदो अलोन्सो]]
| align=&quot;center&quot; | [[#१४|१४]]
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ALO|AUS}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ALO|CHN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ALO|JPN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ALO|MIA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ALO|CAN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ALO|MON}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ALO|BCN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ALO|AUT}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ALO|GBR}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ALO|BEL}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ALO|HUN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ALO|NED}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ALO|ITA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ALO|ESP}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ALO|AZE}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ALO|BHR}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ALO|SIN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ALO|USA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ALO|MXC}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ALO|SAP}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ALO|LVG}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ALO|QAT}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ALO|ABU}}
!style=&quot;position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: inherit;&quot;|७
|-
! १८
| style=&quot;text-align:left&quot;|{{flagicon|ESP}} [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]]
| align=&quot;center&quot; | [[#५५|५५]]
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|SAI|AUS}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|SAI|CHN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|SAI|JPN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|SAI|MIA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|SAI|CAN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|SAI|MON}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|SAI|BCN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|SAI|AUT}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|SAI|GBR}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|SAI|BEL}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|SAI|HUN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|SAI|NED}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|SAI|ITA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|SAI|ESP}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|SAI|AZE}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|SAI|BHR}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|SAI|SIN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|SAI|USA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|SAI|MXC}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|SAI|SAP}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|SAI|LVG}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|SAI|QAT}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|SAI|ABU}}
!style=&quot;position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: inherit;&quot;|७ 
|-
! १९
| style=&quot;text-align:left&quot;|{{flagicon|THA}} [[अलेक्झांडर आल्बॉन]]
| align=&quot;center&quot; | [[#२३|२३]]
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ALB|AUS}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ALB|CHN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ALB|JPN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ALB|MIA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ALB|CAN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ALB|MON}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ALB|BCN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ALB|AUT}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ALB|GBR}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ALB|BEL}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ALB|HUN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ALB|NED}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ALB|ITA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ALB|ESP}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ALB|AZE}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ALB|BHR}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ALB|SIN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ALB|USA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ALB|MXC}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ALB|SAP}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ALB|LVG}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ALB|QAT}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ALB|ABU}}
!style=&quot;position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: inherit;&quot;|५ 
|-
! २०
| style=&quot;text-align:left&quot; |{{flagicon|JPN}} [[युकि सुनोडा]]
| align=&quot;center&quot; | [[#२२|२२]]
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|TSU|AUS}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|TSU|CHN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|TSU|JPN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|TSU|MIA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|TSU|CAN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|TSU|MON}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|TSU|BCN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|TSU|AUT}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|TSU|GBR}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|TSU|BEL}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|TSU|HUN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|TSU|NED}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|TSU|ITA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|TSU|ESP}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|TSU|AZE}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|TSU|BHR}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|TSU|SIN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|TSU|USA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|TSU|MXC}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|TSU|SAP}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|TSU|LVG}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|TSU|QAT}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|TSU|ABU}}
!style=&quot;position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: inherit;&quot;|१
|-
! २१
| style=&quot;text-align:left&quot;|{{flagicon|CAN}} [[लान्स स्ट्रोल]]
| align=&quot;center&quot; | [[#१८|१८]]
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|STR|AUS}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|STR|CHN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|STR|JPN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|STR|MIA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|STR|CAN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|STR|MON}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|STR|BCN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|STR|AUT}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|STR|GBR}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|STR|BEL}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|STR|HUN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|STR|NED}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|STR|ITA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|STR|ESP}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|STR|AZE}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|STR|BHR}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|STR|SIN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|STR|USA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|STR|MXC}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|STR|SAP}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|STR|LVG}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|STR|QAT}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|STR|ABU}}
!style=&quot;position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: inherit;&quot;|०
|-
! २२
| style=&quot;text-align:left&quot;|{{flagicon|FIN}} [[वालट्टेरी बोट्टास]]
| align=&quot;center&quot; | [[#७७|७७]]
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BOT|AUS}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BOT|CHN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BOT|JPN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BOT|MIA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BOT|CAN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BOT|MON}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BOT|BCN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BOT|AUT}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BOT|GBR}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BOT|BEL}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BOT|HUN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BOT|NED}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BOT|ITA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BOT|ESP}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BOT|AZE}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BOT|BHR}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BOT|SIN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BOT|USA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BOT|MXC}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BOT|SAP}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BOT|LVG}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BOT|QAT}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BOT|ABU}}
!style=&quot;position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: inherit;&quot;|०
|-
! २३
| style=&quot;text-align:left&quot; |{{flagicon|MEX}} [[सर्गिओ पेरेझ]]
| align=&quot;center&quot; | [[#११|११]]
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|PER|AUS}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|PER|CHN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|PER|JPN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|PER|MIA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|PER|CAN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|PER|MON}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|PER|BCN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|PER|AUT}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|PER|GBR}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|PER|BEL}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|PER|HUN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|PER|NED}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|PER|ITA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|PER|ESP}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|PER|AZE}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|PER|BHR}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|PER|SIN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|PER|USA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|PER|MXC}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|PER|SAP}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|PER|LVG}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|PER|QAT}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|PER|ABU}}
!style=&quot;position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: inherit;&quot;|०
|-
!valign=&quot;middle&quot;| स्थान
!valign=&quot;middle&quot;| चालक
!valign=&quot;middle&quot;| चालक&lt;br /&gt;क्र.
![[२०२६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री|ऑस्ट्रे]]&lt;br /&gt;{{flagicon|AUS}}
![[२०२६ चिनी ग्रांप्री|चिनी]]&lt;br /&gt;{{flagicon|CHN}}
![[२०२६ जपानी ग्रांप्री|जपान]]&lt;br /&gt;{{flagicon|JPN}}
![[२०२६ मायामी ग्रांप्री|मायामी]]&lt;br /&gt;{{flagicon|USA}}
![[२०२६ कॅनेडियन ग्रांप्री|कॅनडा]]&lt;br /&gt;{{flagicon|CAN}}
![[२०२६ मोनॅको ग्रांप्री|मोनॅको]]&lt;br /&gt;{{flagicon|MON}}
![[२०२६ बार्सिलोना-काटलुन्या ग्रांप्री|बार्सिलोना&lt;br /&gt;काटलुन्या]]&lt;br /&gt;{{flagicon|ESP}}
![[२०२६ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री|ऑस्ट्रि]]&lt;br /&gt;{{flagicon|AUT}}
![[२०२६ ब्रिटिश ग्रांप्री|ब्रिटिश]]&lt;br /&gt;{{flagicon|GBR}}
![[२०२६ बेल्जियम ग्रांप्री|बेल्जि]]&lt;br /&gt;{{flagicon|BEL}}
![[२०२६ हंगेरियन ग्रांप्री|हंगेरि]]&lt;br /&gt;{{flagicon|HUN}}
![[२०२६ डच ग्रांप्री|डच]]&lt;br /&gt;{{flagicon|NED}}
![[२०२६ इटालियन ग्रांप्री|इटालि]]&lt;br /&gt;{{flagicon|ITA}}
![[२०२६ स्पॅनिश ग्रांप्री|स्पॅनिश]]&lt;br /&gt;{{flagicon|ESP}}
![[२०२६ अझरबैजान ग्रांप्री|अझरबै]]&lt;br /&gt;{{flagicon|AZE}}
![[२०२६ बहरैन ग्रांप्री|बहरैन]]&lt;br /&gt;{{flagicon|MYS}}
![[२०२६ सिंगापूर ग्रांप्री|सिंगापू]]&lt;br /&gt;{{flagicon|SIN}}
![[२०२६ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री|यु.एस.ए.]]&lt;br /&gt;{{flagicon|USA}}
![[२०२६ मेक्सिको सिटी ग्रांप्री|मेक्सिको&lt;br/&gt;सिटी]]&lt;br /&gt;{{flagicon|MEX}}
![[२०२६ साओ पावलो ग्रांप्री|साओ]]&lt;br /&gt;{{flagicon|BRA}}
![[२०२६ लास व्हेगस ग्रांप्री|व्हेगस]]&lt;br /&gt;{{flagicon|USA}}
![[२०२६ कतार ग्रांप्री|कतार]]&lt;br /&gt;{{flagicon|QAT}}
![[२०२६ अबु धाबी ग्रांप्री|अबुधा]]&lt;br /&gt;{{flagicon|UAE}}
! style=&quot;position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: inherit;&quot; |गुण
|-
!colspan=&quot;26&quot;|संदर्भ:&lt;ref name=&quot;ChampionshipPoints&quot;&gt;{{स्रोत बातमी |दुवा=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_singapore_grand_prix_-_championship_points_after_sprint.pdf |title=२०२६ सिंगापूर ग्रांप्री  - निकाल Points |प्रकाशक=आंतरराष्ट्रीय ऑटोमोबाइल महासंघ |दिनांक=१० ऑक्टोबर २०२६ |अ‍ॅक्सेसदिनांक=१० ऑक्टोबर २०२६ |author-link३=पेड्रो लामी |format=PDF|}}&lt;/ref&gt;
|}
|valign=&quot;top&quot;|
{{फॉर्म्युला वन निकाल संदर्भ (उभा)}}
|}
† चालकाने ग्रांप्री पुर्ण केली नाही, परंतु ९०% पेक्षा जास्त रेस पुर्ण केल्या मुळे त्यांना गुण देण्यात आले.

===कारनिर्माते===
{|
|-
|
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 85%;&quot;
!style=&quot;vertical-align:middle&quot;|स्थान
!style=&quot;vertical-align:middle;background&quot;| कारनिर्माता
!valign=&quot;middle&quot;| चालक&lt;br /&gt;क्र.
![[२०२६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री|ऑस्ट्रे]]&lt;br /&gt;{{flagicon|AUS}}
![[२०२६ चिनी ग्रांप्री|चिनी]]&lt;br /&gt;{{flagicon|CHN}}
![[२०२६ जपानी ग्रांप्री|जपान]]&lt;br /&gt;{{flagicon|JPN}}
![[२०२६ मायामी ग्रांप्री|मायामी]]&lt;br /&gt;{{flagicon|USA}}
![[२०२६ कॅनेडियन ग्रांप्री|कॅनडा]]&lt;br /&gt;{{flagicon|CAN}}
![[२०२६ मोनॅको ग्रांप्री|मोनॅको]]&lt;br /&gt;{{flagicon|MON}}
![[२०२६ बार्सिलोना-काटलुन्या ग्रांप्री|बार्सिलोना&lt;br /&gt;काटलुन्या]]&lt;br /&gt;{{flagicon|ESP}}
![[२०२६ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री|ऑस्ट्रि]]&lt;br /&gt;{{flagicon|AUT}}
![[२०२६ ब्रिटिश ग्रांप्री|ब्रिटिश]]&lt;br /&gt;{{flagicon|GBR}}
![[२०२६ बेल्जियम ग्रांप्री|बेल्जि]]&lt;br /&gt;{{flagicon|BEL}}
![[२०२६ हंगेरियन ग्रांप्री|हंगेरि]]&lt;br /&gt;{{flagicon|HUN}}
![[२०२६ डच ग्रांप्री|डच]]&lt;br /&gt;{{flagicon|NED}}
![[२०२६ इटालियन ग्रांप्री|इटालि]]&lt;br /&gt;{{flagicon|ITA}}
![[२०२६ स्पॅनिश ग्रांप्री|स्पॅनिश]]&lt;br /&gt;{{flagicon|ESP}}
![[२०२६ अझरबैजान ग्रांप्री|अझरबै]]&lt;br /&gt;{{flagicon|AZE}}
![[२०२६ बहरैन ग्रांप्री|बहरैन]]&lt;br /&gt;{{flagicon|MYS}}
![[२०२६ सिंगापूर ग्रांप्री|सिंगापू]]&lt;br /&gt;{{flagicon|SIN}}
![[२०२६ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री|यु.एस.ए.]]&lt;br /&gt;{{flagicon|USA}}
![[२०२६ मेक्सिको सिटी ग्रांप्री|मेक्सिको&lt;br/&gt;सिटी]]&lt;br /&gt;{{flagicon|MEX}}
![[२०२६ साओ पावलो ग्रांप्री|साओ]]&lt;br /&gt;{{flagicon|BRA}}
![[२०२६ लास व्हेगस ग्रांप्री|व्हेगस]]&lt;br /&gt;{{flagicon|USA}}
![[२०२६ कतार ग्रांप्री|कतार]]&lt;br /&gt;{{flagicon|QAT}}
![[२०२६ अबु धाबी ग्रांप्री|अबुधा]]&lt;br /&gt;{{flagicon|UAE}}
!style=&quot; border:1px solid #a2a9b1; position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: inherit;&quot; |गुण
|-
! rowspan=&quot;2&quot;| १
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:left&quot;|{{flagicon|GER}} [[मर्सिडीज-बेंझ]]
| align=&quot;center&quot; | [[#१२|१२]]
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ANT|AUS}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ANT|CHN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ANT|JPN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ANT|MIA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ANT|CAN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ANT|MON}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ANT|BCN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ANT|AUT}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ANT|GBR}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ANT|BEL}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ANT|HUN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ANT|NED}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ANT|ITA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ANT|ESP}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ANT|AZE}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ANT|BHR}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ANT|SIN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ANT|USA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ANT|MXC}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ANT|SAP}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ANT|LVG}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ANT|QAT}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ANT|ABU}}
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: inherit;&quot;|{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ANT|points }}
|-
| align=&quot;center&quot; | [[#६३|६३]]
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|RUS|AUS}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|RUS|CHN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|RUS|JPN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|RUS|MIA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|RUS|CAN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|RUS|MON}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|RUS|BCN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|RUS|AUT}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|RUS|GBR}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|RUS|BEL}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|RUS|HUN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|RUS|NED}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|RUS|ITA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|RUS|ESP}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|RUS|AZE}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|RUS|BHR}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|RUS|SIN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|RUS|USA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|RUS|MXC}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|RUS|SAP}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|RUS|LVG}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|RUS|QAT}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|RUS|ABU}}
|-
! rowspan=&quot;2&quot;| २
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:left&quot;|{{flagicon|ITA}} [[स्कुदेरिआ फेरारी]]
| align=&quot;center&quot; | [[#१६|१६]]
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LEC|AUS}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LEC|CHN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LEC|JPN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LEC|MIA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LEC|CAN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LEC|MON}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LEC|BCN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LEC|AUT}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LEC|GBR}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LEC|BEL}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LEC|HUN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LEC|NED}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LEC|ITA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LEC|ESP}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LEC|AZE}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LEC|BHR}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LEC|SIN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LEC|USA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LEC|MXC}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LEC|SAP}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LEC|LVG}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LEC|QAT}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LEC|ABU}}
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: inherit;&quot;|{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAM|points }}
|-
| align=&quot;center&quot; | [[#४४|४४]]
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAM|AUS}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAM|CHN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAM|JPN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAM|MIA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAM|CAN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAM|MON}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAM|BCN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAM|AUT}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAM|GBR}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAM|BEL}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAM|HUN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAM|NED}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAM|ITA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAM|ESP}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAM|AZE}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAM|BHR}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAM|SIN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAM|USA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAM|MXC}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAM|SAP}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAM|LVG}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAM|QAT}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAM|ABU}}
|-
! rowspan=&quot;2&quot;| ३
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:left&quot;|{{flagicon|GBR}} [[मॅकलारेन]] - [[मर्सिडीज-बेंझ]]
| align=&quot;center&quot; | [[#१|१]]
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUS}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|CHN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|JPN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|MIA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|CAN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|MON}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|BCN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|AUT}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|GBR}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|BEL}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|HUN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|NED}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|ITA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|ESP}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|AZE}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|BHR}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|SIN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|USA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|MXC}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|SAP}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|LVG}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|QAT}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|NOR|ABU}}
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: inherit;&quot;|{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|PIA|points }}
|-
| align=&quot;center&quot; | [[#८१|८१]]
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|PIA|AUS}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|PIA|CHN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|PIA|JPN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|PIA|MIA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|PIA|CAN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|PIA|MON}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|PIA|BCN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|PIA|AUT}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|PIA|GBR}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|PIA|BEL}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|PIA|HUN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|PIA|NED}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|PIA|ITA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|PIA|ESP}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|PIA|AZE}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|PIA|BHR}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|PIA|SIN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|PIA|USA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|PIA|MXC}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|PIA|SAP}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|PIA|LVG}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|PIA|QAT}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|PIA|ABU}}
|-
! rowspan=&quot;3&quot;| ४
| rowspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:left;span-class:nowrap&quot;|{{nowrap|{{flagicon|AUT}} [[रेड बुल रेसिंग]] - [[रेड बुल पॉवरट्रेन्स]]}}
| align=&quot;center&quot; | [[#३|३]]
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|VER|AUS}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|VER|CHN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|VER|JPN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|VER|MIA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|VER|CAN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|VER|MON}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|VER|BCN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|VER|AUT}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|VER|GBR}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|VER|BEL}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|VER|HUN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|VER|NED}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|VER|ITA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|VER|ESP}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|VER|AZE}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|VER|BHR}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|VER|SIN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|VER|USA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|VER|MXC}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|VER|SAP}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|VER|LVG}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|VER|QAT}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|VER|ABU}}
! rowspan=&quot;3&quot; style=&quot;position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: inherit;&quot;|३३२
|-
| align=&quot;center&quot; | [[#६|६]]
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAD|AUS}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAD|CHN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAD|JPN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAD|MIA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAD|CAN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAD|MON}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAD|BCN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAD|AUT}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAD|GBR}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAD|BEL}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAD|HUN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAD|NED}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAD|ITA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAD|ESP}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAD|AZE}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAD|BHR}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAD|SIN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAD|USA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAD|MXC}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAD|SAP}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAD|LVG}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAD|QAT}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HAD|ABU}}
|-
| align=&quot;center&quot; | [[#३०|३०]]
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LAW|NED}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LAW|ITA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LAW|ESP}}
| 
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
! rowspan=&quot;3&quot;| ५
| rowspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:left&quot;|{{flagicon|ITA}} [[रेसिंग बुल्स]] - [[रेड बुल पॉवरट्रेन्स]]
| align=&quot;center&quot; | [[#४१|४१]]
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LIN|AUS}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LIN|CHN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LIN|JPN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LIN|MIA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LIN|CAN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LIN|MON}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LIN|BCN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LIN|AUT}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LIN|GBR}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LIN|BEL}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LIN|HUN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LIN|NED}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LIN|ITA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LIN|ESP}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LIN|AZE}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LIN|BHR}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LIN|SIN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LIN|USA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LIN|MXC}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LIN|SAP}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LIN|LVG}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LIN|QAT}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LIN|ABU}}
! rowspan=&quot;3&quot; style=&quot;position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: inherit;&quot;|१००
|-
| align=&quot;center&quot; | [[#३०|३०]]
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LAW|AUS}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LAW|CHN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LAW|JPN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LAW|MIA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LAW|CAN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LAW|MON}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LAW|BCN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LAW|AUT}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LAW|GBR}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LAW|BEL}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LAW|HUN}}
| 
| 
| 
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LAW|AZE}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LAW|BHR}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LAW|SIN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LAW|USA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LAW|MXC}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LAW|SAP}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LAW|LVG}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LAW|QAT}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|LAW|ABU}}
|-
| align=&quot;center&quot; | [[#२२|२२]]
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|TSU|AUS}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|TSU|CHN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|TSU|JPN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|TSU|MIA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|TSU|CAN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|TSU|MON}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|TSU|BCN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|TSU|AUT}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|TSU|GBR}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|TSU|BEL}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|TSU|HUN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|TSU|NED}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|TSU|ITA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|TSU|ESP}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|TSU|AZE}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|TSU|BHR}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|TSU|SIN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|TSU|USA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|TSU|MXC}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|TSU|SAP}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|TSU|LVG}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|TSU|QAT}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|TSU|ABU}}
|-
! rowspan=&quot;2&quot;| ६
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:left&quot;|{{flagicon|FRA}} [[अल्पाइन एफ.१ संघ]] - [[मर्सिडीज-बेंझ]]
| align=&quot;center&quot; | [[#१०|१०]]
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|GAS|AUS}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|GAS|CHN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|GAS|JPN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|GAS|MIA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|GAS|CAN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|GAS|MON}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|GAS|BCN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|GAS|AUT}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|GAS|GBR}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|GAS|BEL}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|GAS|HUN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|GAS|NED}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|GAS|ITA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|GAS|ESP}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|GAS|AZE}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|GAS|BHR}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|GAS|SIN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|GAS|USA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|GAS|MXC}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|GAS|SAP}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|GAS|LVG}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|GAS|QAT}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|GAS|ABU}}
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: inherit;&quot;|६८
|-
| align=&quot;center&quot; | [[#४३|४३]]
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|COL|AUS}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|COL|CHN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|COL|JPN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|COL|MIA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|COL|CAN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|COL|MON}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|COL|BCN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|COL|AUT}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|COL|GBR}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|COL|BEL}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|COL|HUN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|COL|NED}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|COL|ITA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|COL|ESP}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|COL|AZE}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|COL|BHR}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|COL|SIN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|COL|USA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|COL|MXC}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|COL|SAP}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|COL|LVG}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|COL|QAT}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|COL|ABU}}
|-
! rowspan=&quot;2&quot;| ७
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:left&quot;|{{flagicon|USA}} [[हास एफ.१ संघ]] - [[स्कुदेरिआ फेरारी]]
| align=&quot;center&quot; | [[#८७|८७]]
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BEA|AUS}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BEA|CHN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BEA|JPN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BEA|MIA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BEA|CAN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BEA|MON}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BEA|BCN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BEA|AUT}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BEA|GBR}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BEA|BEL}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BEA|HUN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BEA|NED}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BEA|ITA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BEA|ESP}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BEA|AZE}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BEA|BHR}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BEA|SIN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BEA|USA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BEA|MXC}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BEA|SAP}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BEA|LVG}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BEA|QAT}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BEA|ABU}}
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: inherit;&quot;|{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|OCO|points }}
|-
| align=&quot;center&quot; | [[#३१|३१]]
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|OCO|AUS}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|OCO|CHN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|OCO|JPN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|OCO|MIA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|OCO|CAN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|OCO|MON}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|OCO|BCN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|OCO|AUT}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|OCO|GBR}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|OCO|BEL}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|OCO|HUN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|OCO|NED}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|OCO|ITA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|OCO|ESP}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|OCO|AZE}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|OCO|BHR}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|OCO|SIN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|OCO|USA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|OCO|MXC}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|OCO|SAP}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|OCO|LVG}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|OCO|QAT}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|OCO|ABU}} 
|-
! rowspan=&quot;2&quot;| ८
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:left&quot;|{{flagicon|GER}} [[ऑडी]]
| align=&quot;center&quot; | [[#५|५]]
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BOR|AUS}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BOR|CHN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BOR|JPN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BOR|MIA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BOR|CAN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BOR|MON}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BOR|BCN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BOR|AUT}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BOR|GBR}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BOR|BEL}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BOR|HUN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BOR|NED}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BOR|ITA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BOR|ESP}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BOR|AZE}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BOR|BHR}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BOR|SIN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BOR|USA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BOR|MXC}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BOR|SAP}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BOR|LVG}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BOR|QAT}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BOR|ABU}}
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: inherit;&quot;|{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BOR|points }}
|-
| align=&quot;center&quot; | [[#२७|२७]]
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HUL|AUS}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HUL|CHN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HUL|JPN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HUL|MIA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HUL|CAN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HUL|MON}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HUL|BCN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HUL|AUT}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HUL|GBR}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HUL|BEL}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HUL|HUN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HUL|NED}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HUL|ITA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HUL|ESP}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HUL|AZE}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HUL|BHR}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HUL|SIN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HUL|USA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HUL|MXC}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HUL|SAP}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HUL|LVG}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HUL|QAT}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|HUL|ABU}}
|-
! rowspan=&quot;2&quot;| ९
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:left&quot;|{{flagicon|GBR}} [[विलियम्स रेसींग|अ‍ॅटलासियन विलियम्स]] - [[मर्सिडीज-बेंझ]]
| align=&quot;center&quot; | [[#५५|५५]]
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|SAI|AUS}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|SAI|CHN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|SAI|JPN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|SAI|MIA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|SAI|CAN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|SAI|MON}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|SAI|BCN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|SAI|AUT}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|SAI|GBR}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|SAI|BEL}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|SAI|HUN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|SAI|NED}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|SAI|ITA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|SAI|ESP}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|SAI|AZE}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|SAI|BHR}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|SAI|SIN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|SAI|USA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|SAI|MXC}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|SAI|SAP}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|SAI|LVG}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|SAI|QAT}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|SAI|ABU}}
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: inherit;&quot;|२२
|-
| align=&quot;center&quot; | [[#२३|२३]]
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ALB|AUS}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ALB|CHN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ALB|JPN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ALB|MIA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ALB|CAN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ALB|MON}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ALB|BCN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ALB|AUT}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ALB|GBR}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ALB|BEL}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ALB|HUN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ALB|NED}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ALB|ITA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ALB|ESP}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ALB|AZE}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ALB|BHR}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ALB|SIN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ALB|USA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ALB|MXC}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ALB|SAP}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ALB|LVG}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ALB|QAT}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ALB|ABU}}
|-
! rowspan=&quot;2&quot;| १०
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:left&quot;|{{flagicon|GBR}} [[अ‍ॅस्टन मार्टिन आरामको]] - [[होंडा]]
| align=&quot;center&quot; | [[#१४|१४]]
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ALO|AUS}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ALO|CHN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ALO|JPN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ALO|MIA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ALO|CAN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ALO|MON}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ALO|BCN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ALO|AUT}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ALO|GBR}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ALO|BEL}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ALO|HUN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ALO|NED}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ALO|ITA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ALO|ESP}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ALO|AZE}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ALO|BHR}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ALO|SIN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ALO|USA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ALO|MXC}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ALO|SAP}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ALO|LVG}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ALO|QAT}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|ALO|ABU}}
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: inherit;&quot;|{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|STR|points }}
|-
| align=&quot;center&quot; | [[#१८|१८]]
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|STR|AUS}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|STR|CHN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|STR|JPN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|STR|MIA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|STR|CAN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|STR|MON}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|STR|BCN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|STR|AUT}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|STR|GBR}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|STR|BEL}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|STR|HUN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|STR|NED}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|STR|ITA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|STR|ESP}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|STR|AZE}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|STR|BHR}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|STR|SIN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|STR|USA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|STR|MXC}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|STR|SAP}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|STR|LVG}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|STR|QAT}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|STR|ABU}}
|-
! rowspan=&quot;2&quot;| ११
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:left&quot;|{{flagicon|USA}} [[कॅडिलॅक in फॉर्म्युला वन|कॅडिलॅक]] - [[स्कुदेरिआ फेरारी]]
| align=&quot;center&quot; | [[#११|११]]
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|PER|AUS}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|PER|CHN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|PER|JPN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|PER|MIA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|PER|CAN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|PER|MON}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|PER|BCN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|PER|AUT}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|PER|GBR}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|PER|BEL}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|PER|HUN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|PER|NED}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|PER|ITA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|PER|ESP}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|PER|AZE}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|PER|BHR}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|PER|SIN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|PER|USA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|PER|MXC}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|PER|SAP}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|PER|LVG}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|PER|QAT}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|PER|ABU}}
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: inherit;&quot;|{{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BOT|points }}
|-
| align=&quot;center&quot; | [[#७७|७७]]
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BOT|AUS}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BOT|CHN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BOT|JPN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BOT|MIA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BOT|CAN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BOT|MON}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BOT|BCN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BOT|AUT}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BOT|GBR}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BOT|BEL}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BOT|HUN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BOT|NED}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BOT|ITA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BOT|ESP}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BOT|AZE}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BOT|BHR}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BOT|SIN}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BOT|USA}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BOT|MXC}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BOT|SAP}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BOT|LVG}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BOT|QAT}}
| {{एफ.१. २०२६ हंगाम आकडेवारी|BOT|ABU}}
|-
!valign=&quot;middle&quot;| स्थान
!valign=&quot;middle&quot;| कारनिर्माता
!valign=&quot;middle&quot;| चालक&lt;br /&gt;क्र.
![[२०२६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री|ऑस्ट्रे]]&lt;br /&gt;{{flagicon|AUS}}
![[२०२६ चिनी ग्रांप्री|चिनी]]&lt;br /&gt;{{flagicon|CHN}}
![[२०२६ जपानी ग्रांप्री|जपान]]&lt;br /&gt;{{flagicon|JPN}}
![[२०२६ मायामी ग्रांप्री|मायामी]]&lt;br /&gt;{{flagicon|USA}}
![[२०२६ कॅनेडियन ग्रांप्री|कॅनडा]]&lt;br /&gt;{{flagicon|CAN}}
![[२०२६ मोनॅको ग्रांप्री|मोनॅको]]&lt;br /&gt;{{flagicon|MON}}
![[२०२६ बार्सिलोना-काटलुन्या ग्रांप्री|बार्सिलोना&lt;br /&gt;काटलुन्या]]&lt;br /&gt;{{flagicon|ESP}}
![[२०२६ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री|ऑस्ट्रि]]&lt;br /&gt;{{flagicon|AUT}}
![[२०२६ ब्रिटिश ग्रांप्री|ब्रिटिश]]&lt;br /&gt;{{flagicon|GBR}}
![[२०२६ बेल्जियम ग्रांप्री|बेल्जि]]&lt;br /&gt;{{flagicon|BEL}}
![[२०२६ हंगेरियन ग्रांप्री|हंगेरि]]&lt;br /&gt;{{flagicon|HUN}}
![[२०२६ डच ग्रांप्री|डच]]&lt;br /&gt;{{flagicon|NED}}
![[२०२६ इटालियन ग्रांप्री|इटालि]]&lt;br /&gt;{{flagicon|ITA}}
![[२०२६ स्पॅनिश ग्रांप्री|स्पॅनिश]]&lt;br /&gt;{{flagicon|ESP}}
![[२०२६ अझरबैजान ग्रांप्री|अझरबै]]&lt;br /&gt;{{flagicon|AZE}}
![[२०२६ बहरैन ग्रांप्री|बहरैन]]&lt;br /&gt;{{flagicon|MYS}}
![[२०२६ सिंगापूर ग्रांप्री|सिंगापू]]&lt;br /&gt;{{flagicon|SIN}}
![[२०२६ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री|यु.एस.ए.]]&lt;br /&gt;{{flagicon|USA}}
![[२०२६ मेक्सिको सिटी ग्रांप्री|मेक्सिको&lt;br/&gt;सिटी]]&lt;br /&gt;{{flagicon|MEX}}
![[२०२६ साओ पावलो ग्रांप्री|साओ]]&lt;br /&gt;{{flagicon|BRA}}
![[२०२६ लास व्हेगस ग्रांप्री|व्हेगस]]&lt;br /&gt;{{flagicon|USA}}
![[२०२६ कतार ग्रांप्री|कतार]]&lt;br /&gt;{{flagicon|QAT}}
![[२०२६ अबु धाबी ग्रांप्री|अबुधा]]&lt;br /&gt;{{flagicon|UAE}}
! style=&quot;position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: inherit;&quot; |गुण
|}
|valign=&quot;top&quot;|
{{फॉर्म्युला वन निकाल संदर्भ (उभा)}}
|}
† चालकाने ग्रांप्री पुर्ण केली नाही, परंतु ९०% पेक्षा जास्त रेस पुर्ण केल्या मुळे त्यांना गुण देण्यात आले.

== हे सुद्धा पाहा ==
# [[फॉर्म्युला वन]]
# [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]]
# [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]]
# [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]]
# [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]]

== संदर्भ ==
{{reflist}}

==तळटीप==
{{reflist|group=टीप}}

== बाह्य दुवे ==
# [http://www.formula1.com/ फॉर्म्युला वन ग्रांप्रीचे अधिकृत संकेतस्थळ.]

{{२०२६ फॉर्म्युला वन हंगाम}}
{{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}}

[[वर्ग:फॉर्म्युला वन हंगाम]]</text>
      <sha1>jncskrxh1w0jf4ki1epg7kwsgutm23q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>२०२६ पाकिस्तान तिरंगी मालिका</title>
    <ns>0</ns>
    <id>385443</id>
    <revision>
      <id>2728401</id>
      <parentid>2727350</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T05:10:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nitin.kunjir</username>
        <id>4684</id>
      </contributor>
      <comment>/* साखळी सामने */</comment>
      <origin>2728401</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27654" sha1="j4wt7jan7d34crh0r3pjwgdy4bvdori" xml:space="preserve">{{Infobox cricket series
| series = २०२६–२७ पाकिस्तान तिरंगी मालिका
| image = 
| date = १८–३१ ऑक्टोबर २०२६
| place = [[पाकिस्तान]]
| result = 
| player of series = 
| matches = 
| team1 = {{cr|ENG}}
| team2 = {{cr|PAK}}
| team3 = {{cr|SL}}
| captain1 = [[हॅरी ब्रूक]]
| captain2 =  [[शाहीन शाह आफ्रिदी]]
| captain3 = [[कुशल मेंडिस]]
| runs1 = 
| runs2 = 
| runs3 = 
| wickets1 = 
| wickets2 = 
| wickets3 = 
| notes = 
| previous = 
| next = 
}}

'''२०२६–२७ पाकिस्तान एकदिवसीय तिरंगी मालिका''' ही क्रिकेट स्पर्धा ऑक्टोबर २०२६ मध्ये [[पाकिस्तान]]&lt;nowiki/&gt;मध्ये आयोजित केली जात आहे. ही तीन देशांमधील मालिका असून, यात [[इंग्लंड क्रिकेट संघ|इंग्लंड]], [[पाकिस्तान राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पाकिस्तान]] आणि [[श्रीलंका राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|श्रीलंका]] या देशांचे पुरुष राष्ट्रीय संघ सहभागी होणार आहेत.&lt;ref&gt;{{cite web|date=१९ ऑगस्ट २०२६|first=अहसान |last=इफ्तिकार नेगी|url=https://www.cricinfo.com/story/pakistan-to-host-sri-lanka-for-tests-and-t20is-and-odi-tri-series-with-england-1550668 | trans-title= पाकिस्तान श्रीलंकेविरुद्ध कसोटी आणि टी२० मालिकांचे आयोजन करणार; तसेच इंग्लंडसह एकदिवसीय तिरंगी मालिकाही खेळवली जाणार | title=Pakistan to host SL for Tests and T20Is, and ODI tri-series with England |work=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=१५ ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=१० सप्टेंबर २०२६| trans-title=पाकिस्तान दौऱ्यादरम्यान श्रीलंका इंग्लंडसोबत तिरंगी मालिका खेळणार | title=Sri Lanka to play tri-series with England during Pakistan tour |url=https://supersport.com/cricket/news/740aea74-2175-4f1c-a0ee-49140871a53e/sri-lanka-to-play-tri-series-with-england-during-pakistan-tour |access-date=१५ ऑक्टोबर २०२६|work=सुपर स्पोर्ट}}&lt;/ref&gt;ऑगस्ट २०२६ मध्ये, [[पाकिस्तान क्रिकेट बोर्ड]]ाने या तिरंगी मालिकेचे वेळापत्रक निश्चित केले. &lt;ref&gt;{{cite web|date=१९ ऑगस्ट २०२६|url=https://www.pcb.com.pk/press-release-detail/pakistan-to-host-sri-lanka-and-england-for-t20is-odi-tri-series-and-tests.html | trans-title=पाकिस्तान श्रीलंका आणि इंग्लंडचे यजमानपद भूषवणार; आंतरराष्ट्रीय टी२० सामने, एकदिवसीय तिरंगी मालिका आणि कसोटी सामन्यांचे आयोजन होणार | title=Pakistan to host Sri Lanka and England for T20Is, ODI tri-series and Tests |work=[[पाकिस्तान क्रिकेट बोर्ड]] |access-date=१५ ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.pakistantoday.com.pk/2026/08/19/pcb-announces-pakistan-home-schedule-featuring-sri-lanka-and-england | trans-title= पीसीबीने श्रीलंका आणि इंग्लंडविरुद्धच्या पाकिस्तानमधील मालिकेचे वेळापत्रक जाहीर केले |title=PCB announces Pakistan home schedule featuring Sri Lanka and England |work=पाकिस्तान टुडे |date=१९ ऑगस्ट २०२६|access-date=१५ ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;  ही मालिका प्रत्येक संघाला [[२०२७ क्रिकेट विश्वचषक]] स्पर्धेच्या तयारीसाठी उपयुक्त ठरेल.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=१९ ऑगस्ट २०२६| trans-title=पाकिस्तानमध्ये श्रीलंका आणि इंग्लंडसह तिरंगी मालिका होणार | title=Pakistan to host Sri Lanka, England for tri-series action |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/icc-cricket-world-cup-2027/news/pakistan-to-host-sri-lanka-england-in-upcoming-home-series |access-date=१५ ऑक्टोबर २०२६|work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]}}&lt;/ref&gt;
==संघ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:left;white-space:nowrap ;margin:auto&quot;
|- 
!{{cr|ENG}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ecb.co.uk/news/4584937/england-men-announce-squad-for-odi-triseries-against-pakistan-and-sri-lanka |work=[[इंग्लंड आणि वेल्स क्रिकेट बोर्ड]] | trans-title= पाकिस्तान आणि श्रीलंका यांच्याविरुद्धच्या एकदिवसीय तिरंगी मालिकेसाठी इंग्लंड पुरुष संघाची घोषणा | title= England Men announce squad for ODI tri-series against Pakistan and Sri Lanka|access-date= १५ ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;
!{{cr|PAK}}&lt;ref&gt;{{cite web |access-date=१५ ऑक्टोबर २०२६ | trans-title= श्रीलंकेविरुद्धच्या टी२० मालिका आणि एकदिवसीय तिरंगी मालिकेसाठी पाकिस्तानच्या संघांची घोषणा | title=Pakistan squads announced for Sri Lanka T20Is and ODI tri-series |url=https://www.pcb.com.pk/press-release-detail/pakistan-squads-announced-for-sri-lanka-t20is-and-odi-tri-series.html |website=[[पाकिस्तान क्रिकेट बोर्ड]]}}&lt;/ref&gt;
!{{cr|SL}}&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cricinfo.com/story/avishka-fernando-recalled-to-sri-lanka-s-odi-side-for-tri-series-in-pakistan-1557114| trans-title= पाकिस्तानमध्ये होणाऱ्या तिरंगी मालिकेसाठी अविष्का फर्नांडोचे श्रीलंकेच्या एकदिवसीय संघात पुनरागमन | title=Avishka Fernando recalled to Sri Lanka's ODI side for tri-series in Pakistan|access-date=१५ ऑक्टोबर २०२६|work=क्रिकइन्फो}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |work=द संडे टाइम्स (श्रीलंका) |url=https://www.sundaytimes.lk/261004/sports/fernando-arachchige-recalled-as-asalanka-hasaranga-miss-out-659175.html | trans-title= फर्नांडो, अरचिगेचे  पुनरागमन, हसरंगा असालंकाला बाहेर| title=Fernando, Arachchige recalled as Asalanka, Hasaranga miss out |access-date=१५ ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;
|-
|valign=&quot;top&quot;|
* [[हॅरी ब्रूक]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]])
* [[आदिल रशीद]]
* [[गस ॲटकिन्सन]]
* [[जेमी ओव्हरटन]]
* [[जेम्स कोल्स]]
* [[जॉर्डन कॉक्स]] ([[यष्टीरक्षक|य]])
* [[जॉश टँग]]
* [[जो रूट]]
* [[टॉम बँटन]]
* [[बेन डकेट]]
* [[मेसन क्रेन]]
* [[लियाम डॉसन]]
* [[विल जॅक्स]]
* [[सॅम करन]]
* [[सॉनी बेकर]]
* [[हेन्री क्रोकॉम]]
|valign=&quot;top&quot;|
* [[शाहीन शाह आफ्रिदी]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]])
* [[अबरार अहमद]]
* [[अराफत मिन्हास]]
* [[गाझी घोरी]] ([[यष्टीरक्षक|य]])
* [[नसीम शाह]]
* [[फखर जमान]]
* [[फहीम अश्रफ]]
* [[बाबर आझम]]
* [[रझाउल्लाह मशवानी]]
* [[शादाब खान]]
* [[सलमान अली आगा]]
* [[साद बेग]] ([[यष्टीरक्षक|य]])
* [[सुफियान मुकीम]]
* [[सैम अयुब]]
* [[हरिस रौफ]]
* [[हसन नवाझ]]
|valign=&quot;top&quot;|
* [[कुसल मेंडिस]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]], [[यष्टीरक्षक|य]])
* [[अविष्का फर्नांडो]]
* [[असिथा फर्नांडो]]
* [[एशान मलिंगा]]
* [[कमिंदू मेंडिस]]
* [[कामिल मिशारा]] ([[यष्टीरक्षक|य]])
* [[जनिथ लियानागे]]
* [[दसुन शनाका]]
* [[दिलशान मधुशंका]]
* [[दुनिथ वेल्लालागे]]
* [[दुष्मंथा चमीरा]]
* [[पवन रथनायके]]
* &lt;s&gt;[[पथुम निस्संका]]&lt;/s&gt;
* [[महीश थीकशाना]]
* [[लाहिरू उदारा]] ([[यष्टीरक्षक|य]])
* [[सचिंदु कोलंबगे]]
* [[सहान अरचिगे]]
|}
हॅमस्ट्रिंग दुखापतीमुळे [[पथुम निस्संका]]च्या जागी [[श्रीलंका राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|श्रीलंकेच्या]] संघात [[लाहिरू उदारा]]चा समावेश करण्यात आला .&lt;ref&gt;{{cite web |last=फिडेल फर्नांडो |first=अँड्र्यू |date=१५ ऑक्टोबर २०२६ |url=https://www.cricinfo.com/story/pathum-nissanka-ruled-out-of-odi-tri-series-in-pakistan-due-to-hamstring-injury-1558564 |title=हॅमस्ट्रिंग दुखापतीमुळे पथुम निस्संका पाकिस्तानमधील एकदिवसीय तिरंगी मालिकेतून बाहेर |work=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=१९ ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;

==साखळी सामने==
===गुणफलक===
&lt;section begin=&quot;PTS&quot; /&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
! style=&quot;width:25px&quot;| स्थान
! style=&quot;width:125px&quot;| संघ
! style=&quot;width:30px&quot;| {{abbr|सा|सामने}}
! style=&quot;width:30px&quot;| {{abbr|वि|विजय}}
! style=&quot;width:30px&quot;| {{abbr|प|पराभव}}
! style=&quot;width:30px&quot;| {{abbr|अ|अनिर्णित}}
! style=&quot;width:30px&quot;| गुण
! {{abbr|धावगती|निव्वळ धावगती}}
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| १ || style=&quot;text-align:left&quot; | {{Cr|PAK}} || ४ || ३ || १ || ० || '''६''' || −०.११४
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| २ || style=&quot;text-align:left&quot; | {{Cr|SRI}} || ४ || २ || २ || ० || '''४''' || ०.६५४
|-
| ३ || style=&quot;text-align:left&quot; | {{Cr|ENG}} || ४ || १ || ३ || ० || '''२''' || −०.२७४
|}
स्रोत: [https://www.cricinfo.com/series/pakistan-triangular-series-2026-27-1550706/points-table-standings ईएसपीएन क्रिकइन्फो]&lt;br&gt;
&lt;section end=&quot;PTS&quot; /&gt;

===सामने===
====१ला आं.ए.दि. सामना ====
{{Single-innings cricket match
| date = १८ ऑक्टोबर २०२६
| time = १३:००
| daynight = Y 
| team1 = {{cr-rt|PAK}}
| team2 = {{cr|SL}}
| score1 = ३०५ (४९.५ षटके)
| runs1 = [[सलमान अली आगा]] १०७ (९०)
| wickets1 = [[एशान मलिंगा]] ४/४६ (९.५ षटके)
| score2 = २६८ (४८.१ षटके)
| runs2 = [[पवन रथनायके]] ७९ (७४)
| wickets2 = [[शाहीन शाह आफ्रिदी]] ३/५५ (१० षटके)
| result = पाकिस्तान ३७ धावांनी विजयी
| report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550713.html धावफलक] 
| venue = [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]]
| umpires = [[वेन नाईट्स]] (न्यू) आणि [[आसिफ याकूब]] (पा)
| motm = [[सलमान अली आगा]] (पा)
| toss = श्रीलंकेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला .
| rain =
| notes = [[साद बेग]] (पा) याने आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय पदार्पण केले.
}}

====२रा आं.ए.दि. सामना ====
{{Single-innings cricket match
| date = २० ऑक्टोबर २०२६
| time = १३:००
| daynight = Y 
| team1 = {{cr-rt|PAK}}
| team2 = {{cr|ENG}}
| score1 = ३०२/९ (५० षटके)
| runs1 = [[हसन नवाझ]] ७९ (७४)
| wickets1 = [[सॉनी बेकर]] ३/६५ (९ षटके)
| score2 = २१५ (३८.४ षटके)
| runs2 = [[टॉम बँटन]] ५७ (५३)
| wickets2 = [[अराफत मिन्हास]] ६/४० (८.४ षटके)
| result = पाकिस्तान ८७ धावांनी विजयी
| report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550714.html धावफलक] 
| venue = [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]]
| umpires = [[फैसल अफ्रिदी]] (पा) आणि [[शारफुदौला]] (बां)
| motm = [[अराफत मिन्हास]] (पा)
| toss = इंग्लंडने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला.
| rain = 
}}

====३रा आं.ए.दि. सामना====
{{Single-innings cricket match
| date = २२ ऑक्टोबर २०२६
| time = १३:००
| daynight = y
| team1 = {{cr-rt|ENG}}
| team2 = {{cr|SL}}
| score1 = ४२९/४ (५० षटके)
| runs1 = [[हॅरी ब्रूक]] २०२ (११६)
| wickets1 = [[दुनिथ वेल्लालागे]] २/५६ (१० षटके)
| score2 = ४३०/८ (४९.५ षटके)
| runs2 = [[पवन रथनायके]] १३० (१०६)
| wickets2 = [[जॉश टँग]] ३/७९ (८.५ षटके)
| result = श्रीलंका २ गडी राखून विजयी
| report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550715.html धावफलक] 
| venue = [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]]
| umpires = [[वेन नाईट्स]] (न्यू) आणि [[आसिफ याकूब]] (पा))
| motm = [[पवन रथनायके]] (श्री)
| toss = श्रीलंकेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला.
| notes = [[जो रूट]]च्या (इं) एकदिवसीय कारकिर्दीतील ८,००० धावा पूर्ण.&lt;ref&gt;{{cite web |access-date=२६ ऑक्टोबर २०२६ |trans-title= जो रूटने रचला इतिहास, एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये ८,००० धावा पूर्ण करणारा पहिला इंग्लिश फलंदाज ठरला |title=Joe Root Scripts History, Becomes First England Batter To Reach 8,000 ODI Runs |url=https://sports.ndtv.com/cricket/joe-root-scripts-history-becomes-first-england-batter-to-reach-8-000-odi-runs-12220463 |work=[[एनडीटीव्ही स्पोर्ट]]}}&lt;/ref&gt;
* [[हॅरी ब्रूक]]ने (इं) एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये आपल्या कारकिर्दीतील पहिले द्विशतक झळकावले.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.news18.com/cricket/harry-brook-hits-double-century-against-sri-lanka-becomes-1st-englishman-to-the-mark-ws-l-10393179.html |trans-title=हॅरी ब्रूकने श्रीलंकेविरुद्धच्या एकदिवसीय सामन्यात द्विशतक झळकावले; असा पराक्रम करणारा तो पहिला इंग्लिश खेळाडू ठरला. |title=Harry Brook Hits ODI Double Century Against Sri Lanka, Becomes 1st Englishman To The Mark |work= [[न्यूज१८]] |date=२२ ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt; एकदिवसीय क्रिकेटच्या इतिहासात चेंडूंच्या संख्येचा विचार करता (११४ चेंडू), हे सर्वात जलद द्विशतक ठरले.&lt;ref&gt;{{cite web |access-date=२६ ऑक्टोबर २०२६|trans-title=ब्रुकने सर्वात जलद द्विशतक झळकावून एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये इतिहास रचला. |title=Brook makes ODI history with record-fastest double ton |url=https://www.icc-cricket.com/news/brook-makes-odi-history-with-record-fastest-double-ton |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]}}&lt;/ref&gt; तसेच, एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये द्विशतक करणारा तो पहिला इंग्लिश फलंदाज ठरला.&lt;ref&gt;{{cite web |access-date=२६ ऑक्टोबर २०२६|trans-title=श्रीलंकेने ४३० धावांचे लक्ष्य गाठून इंग्लंडवर विजय मिळवला; हा एक विक्रम ठरला. |title=Sri Lanka pull off record-breaking 430-run chase to beat England |url=https://www.dailymirror.lk/breaking-news/Sri-Lanka-pull-off-record-breaking-430-run-chase-to-beat-England/108-353195 |work=डेली मिरर (श्रीलंका)}}&lt;/ref&gt;
* श्रीलंकेचा हा एकदिवसीय क्रिकेटमधील आतापर्यंतचा धावांचा सर्वात मोठा यशस्वी पाठलाग होता.&lt;ref&gt;{{cite web |access-date=२६ ऑक्टोबर २०२६|trans-title=श्रीलंकेने इंग्लंडविरुद्ध ४३० धावांचा यशस्वी पाठलाग करत एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये घडवला इतिहास |title=Sri Lanka Make ODI History With Record-Breaking Chase of 430 Against England |url=https://www.newsfirst.lk/2026/10/22/sri-lanka-make-odi-history-with-record-breaking-chase-of-430-against-england |work=[[न्यूजफर्स्ट]]}}&lt;/ref&gt; 
* हा एकदिवसीय क्रिकेटमधील धावांचा दुसरा सर्वात मोठा यशस्वी पाठलाग होता.&lt;ref&gt;{{cite web |trans-title= ब्रुकच्या २०२ धावांच्या खेळीनंतरही, श्रीलंकेने एकदिवसीय सामन्यांमधील दुसऱ्या क्रमांकाचा सर्वात मोठा पाठलाग करून इंग्लंडला दिला धक्का.|title=Sri Lanka stun England with second-highest ODI chase despite Brook’s 202 |url=https://www.theguardian.com/sport/2026/oct/22/sri-lanka-england-odi-match-report-brook-202  |access-date=२६ ऑक्टोबर २०२६|work=[[द गार्डियन]]}}&lt;/ref&gt;
}}

====४था आं.ए.दि. सामना ====
{{Single-innings cricket match
| date = २५ ऑक्टोबर २०२६
| time = १३:००
| daynight = y
| team1 = {{cr-rt|ENG}}
| team2 = {{cr|PAK}}
| score1 = २४१ (४६.४ षटके)
| runs1 = [[बेन डकेट]] १०५ (१११)
| wickets1 = [[शाहीन शाह आफ्रिदी]] ४/४६ (८.४ षटके)
| score2 = २४३/९ (४७.१ षटके)
| runs2 = [[शादाब खान]] ११३[[नाबाद|*]] (९६)
| wickets2 = [[जेमी ओव्हरटन]] ३/४३ (१० षटके)
| result = पाकिस्तान १ गडी राखून विजयी
| report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550716.html धावफलक] 
| venue = [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]]
| umpires = [[शारफुदौला]] (बां) आणि [[राशिद रियाझ]] (पा)
| motm = [[शादाब खान]] (पा)
| toss = पाकिस्तानने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला.
| notes = [[रझाउल्लाह मशवानी]] (पा) आणि [[हेन्री क्रोकॉम]] (इं) या दोघांनीही आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.
* शाहीन शाह आफ्रिदीने (पा) आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय कारकिर्दीतील १५०वा बळी घेतला.&lt;ref&gt;{{cite news |trans-title= शाहीन आफ्रिदीने एकदिवसीय क्रिकेटमधील टप्प्यांच्या बाबतीत वकार युनिस आणि शोएब अख्तर यांना मागे टाकले |title=Shaheen Afridi surpasses Waqar Younis, Shoaib Akhtar in ODI milestone |access-date=२६ ऑक्टोबर २०२६|work=जिओ सुपर |url=https://www.geosuper.tv/amp/60736-shaheen-afridi-surpasses-waqar-younis-shoaib-akhtar-in-odi-milestone}}&lt;/ref&gt;
* शादाब खानने (पाकिस्तान) एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये आपले पहिले शतक पूर्ण केले आणि या फॉरमॅटमध्ये १,००० धावांचा टप्पाही गाठला.&lt;ref&gt;{{cite news |work=अदा देराना |access-date=२६ ऑक्टोबर २०२६|url=https://adaderana.lk/news/250517 |trans-title=शादाब खानच्या शतकाच्या जोरावर पाकिस्तानचा इंग्लंडवर थरारक एकदिवसीय विजय |title=Shadab Khan's century guides Pakistan to thrilling ODI win over England}}&lt;/ref&gt;
}}

====५वा आं.ए.दि. सामना ====
{{Single-innings cricket match
| date = २७ ऑक्टोबर २०२६
| time = १३:००
| daynight = 
| team1 = {{cr-rt|PAK}}
| team2 = {{cr|ENG}}
| score1 = ११० (२५.३ षटके)
| runs1 = [[बाबर आझम]] २९ (३३)
| wickets1 = [[दिलशान मधुशंका]] ५/३४ (८.३ षटके)
| score2 = ११४/२ (१८.१ षटके)
| runs2 = [[कमिंदू मेंडिस]] ६२[[नाबाद|*]] (६०)
| wickets2 = [[अराफत मिन्हास]] १/२३ (५ षटके)
| result = श्रीलंका ८ गडी राखून विजयी
| report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550717.html धावफलक] 
| report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550717.html धावफलक] 
| venue = [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]]
| umpires = [[शारफुदौला]] (बां) आणि [[अहसान रझा]] (पा)
| motm = [[दिलशान मधुशंका]] (श्री)
| toss = श्रीलंकेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला.
| rain = 
}}

====६वा आं.ए.दि. सामना ====
{{Single-innings cricket match
| date = २९ ऑक्टोबर २०२६
| time = 
| daynight = 
| team1 = {{cr-rt|ENG}}
| team2 = {{cr|SL}}
| score1 = 
| score2 = 
| result = 
| report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550718.html धावफलक] 
| venue = [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]]
| umpires = [[वेन नाईट्स]] (न्यू) आणि [[अहसान रझा]] (पा)
| toss = 
| rain = 
}}

==अंतिम सामना==
{{Single-innings cricket match
| date = ३१ ऑक्टोबर २०२६
| time = 
| daynight = 
| team1 = १ल्या स्थानावरील संघ
| team2 = २ऱ्या स्थानावरील संघ
| score1 = 
| score2 = 
| result = 
| report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550719.html धावफलक] 
| venue = [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]]
| umpires = [[वेन नाईट्स]] (न्यू) आणि [[अहसान रझा]] (पा)
| toss = 
| rain = 
}}
==संदर्भयादी==
{{संदर्भयादी}}

==बाह्यदुवे==
* [https://www.cricinfo.com/series/pakistan-triangular-series-2026-27-1550706 Series home] at [[क्रिकइन्फो]]

{{पाकिस्तानचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट दौरे}}
{{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६–२७}}

[[वर्ग:इंग्लंड क्रिकेट संघाचे पाकिस्तान दौरे]]
[[वर्ग:इंग्लंड क्रिकेट संघाचे परदेशी दौरे|पाकिस्तान]]
[[वर्ग:श्रीलंका क्रिकेट संघाचे पाकिस्तान दौरे]]
[[वर्ग:श्रीलंका क्रिकेट संघाचे परदेशी दौरे|पाकिस्तान]]
[[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट संघाचे पाकिस्तान दौरे]]</text>
      <sha1>j4wt7jan7d34crh0r3pjwgdy4bvdori</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728402</id>
      <parentid>2728401</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T05:11:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nitin.kunjir</username>
        <id>4684</id>
      </contributor>
      <comment>/* ६वा आं.ए.दि. सामना */</comment>
      <origin>2728402</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28269" sha1="oo6jbnc91isy8s2yk5gncve4mx4q6d2" xml:space="preserve">{{Infobox cricket series
| series = २०२६–२७ पाकिस्तान तिरंगी मालिका
| image = 
| date = १८–३१ ऑक्टोबर २०२६
| place = [[पाकिस्तान]]
| result = 
| player of series = 
| matches = 
| team1 = {{cr|ENG}}
| team2 = {{cr|PAK}}
| team3 = {{cr|SL}}
| captain1 = [[हॅरी ब्रूक]]
| captain2 =  [[शाहीन शाह आफ्रिदी]]
| captain3 = [[कुशल मेंडिस]]
| runs1 = 
| runs2 = 
| runs3 = 
| wickets1 = 
| wickets2 = 
| wickets3 = 
| notes = 
| previous = 
| next = 
}}

'''२०२६–२७ पाकिस्तान एकदिवसीय तिरंगी मालिका''' ही क्रिकेट स्पर्धा ऑक्टोबर २०२६ मध्ये [[पाकिस्तान]]&lt;nowiki/&gt;मध्ये आयोजित केली जात आहे. ही तीन देशांमधील मालिका असून, यात [[इंग्लंड क्रिकेट संघ|इंग्लंड]], [[पाकिस्तान राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पाकिस्तान]] आणि [[श्रीलंका राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|श्रीलंका]] या देशांचे पुरुष राष्ट्रीय संघ सहभागी होणार आहेत.&lt;ref&gt;{{cite web|date=१९ ऑगस्ट २०२६|first=अहसान |last=इफ्तिकार नेगी|url=https://www.cricinfo.com/story/pakistan-to-host-sri-lanka-for-tests-and-t20is-and-odi-tri-series-with-england-1550668 | trans-title= पाकिस्तान श्रीलंकेविरुद्ध कसोटी आणि टी२० मालिकांचे आयोजन करणार; तसेच इंग्लंडसह एकदिवसीय तिरंगी मालिकाही खेळवली जाणार | title=Pakistan to host SL for Tests and T20Is, and ODI tri-series with England |work=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=१५ ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=१० सप्टेंबर २०२६| trans-title=पाकिस्तान दौऱ्यादरम्यान श्रीलंका इंग्लंडसोबत तिरंगी मालिका खेळणार | title=Sri Lanka to play tri-series with England during Pakistan tour |url=https://supersport.com/cricket/news/740aea74-2175-4f1c-a0ee-49140871a53e/sri-lanka-to-play-tri-series-with-england-during-pakistan-tour |access-date=१५ ऑक्टोबर २०२६|work=सुपर स्पोर्ट}}&lt;/ref&gt;ऑगस्ट २०२६ मध्ये, [[पाकिस्तान क्रिकेट बोर्ड]]ाने या तिरंगी मालिकेचे वेळापत्रक निश्चित केले. &lt;ref&gt;{{cite web|date=१९ ऑगस्ट २०२६|url=https://www.pcb.com.pk/press-release-detail/pakistan-to-host-sri-lanka-and-england-for-t20is-odi-tri-series-and-tests.html | trans-title=पाकिस्तान श्रीलंका आणि इंग्लंडचे यजमानपद भूषवणार; आंतरराष्ट्रीय टी२० सामने, एकदिवसीय तिरंगी मालिका आणि कसोटी सामन्यांचे आयोजन होणार | title=Pakistan to host Sri Lanka and England for T20Is, ODI tri-series and Tests |work=[[पाकिस्तान क्रिकेट बोर्ड]] |access-date=१५ ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.pakistantoday.com.pk/2026/08/19/pcb-announces-pakistan-home-schedule-featuring-sri-lanka-and-england | trans-title= पीसीबीने श्रीलंका आणि इंग्लंडविरुद्धच्या पाकिस्तानमधील मालिकेचे वेळापत्रक जाहीर केले |title=PCB announces Pakistan home schedule featuring Sri Lanka and England |work=पाकिस्तान टुडे |date=१९ ऑगस्ट २०२६|access-date=१५ ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;  ही मालिका प्रत्येक संघाला [[२०२७ क्रिकेट विश्वचषक]] स्पर्धेच्या तयारीसाठी उपयुक्त ठरेल.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=१९ ऑगस्ट २०२६| trans-title=पाकिस्तानमध्ये श्रीलंका आणि इंग्लंडसह तिरंगी मालिका होणार | title=Pakistan to host Sri Lanka, England for tri-series action |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/icc-cricket-world-cup-2027/news/pakistan-to-host-sri-lanka-england-in-upcoming-home-series |access-date=१५ ऑक्टोबर २०२६|work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]}}&lt;/ref&gt;
==संघ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:left;white-space:nowrap ;margin:auto&quot;
|- 
!{{cr|ENG}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ecb.co.uk/news/4584937/england-men-announce-squad-for-odi-triseries-against-pakistan-and-sri-lanka |work=[[इंग्लंड आणि वेल्स क्रिकेट बोर्ड]] | trans-title= पाकिस्तान आणि श्रीलंका यांच्याविरुद्धच्या एकदिवसीय तिरंगी मालिकेसाठी इंग्लंड पुरुष संघाची घोषणा | title= England Men announce squad for ODI tri-series against Pakistan and Sri Lanka|access-date= १५ ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;
!{{cr|PAK}}&lt;ref&gt;{{cite web |access-date=१५ ऑक्टोबर २०२६ | trans-title= श्रीलंकेविरुद्धच्या टी२० मालिका आणि एकदिवसीय तिरंगी मालिकेसाठी पाकिस्तानच्या संघांची घोषणा | title=Pakistan squads announced for Sri Lanka T20Is and ODI tri-series |url=https://www.pcb.com.pk/press-release-detail/pakistan-squads-announced-for-sri-lanka-t20is-and-odi-tri-series.html |website=[[पाकिस्तान क्रिकेट बोर्ड]]}}&lt;/ref&gt;
!{{cr|SL}}&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cricinfo.com/story/avishka-fernando-recalled-to-sri-lanka-s-odi-side-for-tri-series-in-pakistan-1557114| trans-title= पाकिस्तानमध्ये होणाऱ्या तिरंगी मालिकेसाठी अविष्का फर्नांडोचे श्रीलंकेच्या एकदिवसीय संघात पुनरागमन | title=Avishka Fernando recalled to Sri Lanka's ODI side for tri-series in Pakistan|access-date=१५ ऑक्टोबर २०२६|work=क्रिकइन्फो}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |work=द संडे टाइम्स (श्रीलंका) |url=https://www.sundaytimes.lk/261004/sports/fernando-arachchige-recalled-as-asalanka-hasaranga-miss-out-659175.html | trans-title= फर्नांडो, अरचिगेचे  पुनरागमन, हसरंगा असालंकाला बाहेर| title=Fernando, Arachchige recalled as Asalanka, Hasaranga miss out |access-date=१५ ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;
|-
|valign=&quot;top&quot;|
* [[हॅरी ब्रूक]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]])
* [[आदिल रशीद]]
* [[गस ॲटकिन्सन]]
* [[जेमी ओव्हरटन]]
* [[जेम्स कोल्स]]
* [[जॉर्डन कॉक्स]] ([[यष्टीरक्षक|य]])
* [[जॉश टँग]]
* [[जो रूट]]
* [[टॉम बँटन]]
* [[बेन डकेट]]
* [[मेसन क्रेन]]
* [[लियाम डॉसन]]
* [[विल जॅक्स]]
* [[सॅम करन]]
* [[सॉनी बेकर]]
* [[हेन्री क्रोकॉम]]
|valign=&quot;top&quot;|
* [[शाहीन शाह आफ्रिदी]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]])
* [[अबरार अहमद]]
* [[अराफत मिन्हास]]
* [[गाझी घोरी]] ([[यष्टीरक्षक|य]])
* [[नसीम शाह]]
* [[फखर जमान]]
* [[फहीम अश्रफ]]
* [[बाबर आझम]]
* [[रझाउल्लाह मशवानी]]
* [[शादाब खान]]
* [[सलमान अली आगा]]
* [[साद बेग]] ([[यष्टीरक्षक|य]])
* [[सुफियान मुकीम]]
* [[सैम अयुब]]
* [[हरिस रौफ]]
* [[हसन नवाझ]]
|valign=&quot;top&quot;|
* [[कुसल मेंडिस]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]], [[यष्टीरक्षक|य]])
* [[अविष्का फर्नांडो]]
* [[असिथा फर्नांडो]]
* [[एशान मलिंगा]]
* [[कमिंदू मेंडिस]]
* [[कामिल मिशारा]] ([[यष्टीरक्षक|य]])
* [[जनिथ लियानागे]]
* [[दसुन शनाका]]
* [[दिलशान मधुशंका]]
* [[दुनिथ वेल्लालागे]]
* [[दुष्मंथा चमीरा]]
* [[पवन रथनायके]]
* &lt;s&gt;[[पथुम निस्संका]]&lt;/s&gt;
* [[महीश थीकशाना]]
* [[लाहिरू उदारा]] ([[यष्टीरक्षक|य]])
* [[सचिंदु कोलंबगे]]
* [[सहान अरचिगे]]
|}
हॅमस्ट्रिंग दुखापतीमुळे [[पथुम निस्संका]]च्या जागी [[श्रीलंका राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|श्रीलंकेच्या]] संघात [[लाहिरू उदारा]]चा समावेश करण्यात आला .&lt;ref&gt;{{cite web |last=फिडेल फर्नांडो |first=अँड्र्यू |date=१५ ऑक्टोबर २०२६ |url=https://www.cricinfo.com/story/pathum-nissanka-ruled-out-of-odi-tri-series-in-pakistan-due-to-hamstring-injury-1558564 |title=हॅमस्ट्रिंग दुखापतीमुळे पथुम निस्संका पाकिस्तानमधील एकदिवसीय तिरंगी मालिकेतून बाहेर |work=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=१९ ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;

==साखळी सामने==
===गुणफलक===
&lt;section begin=&quot;PTS&quot; /&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
! style=&quot;width:25px&quot;| स्थान
! style=&quot;width:125px&quot;| संघ
! style=&quot;width:30px&quot;| {{abbr|सा|सामने}}
! style=&quot;width:30px&quot;| {{abbr|वि|विजय}}
! style=&quot;width:30px&quot;| {{abbr|प|पराभव}}
! style=&quot;width:30px&quot;| {{abbr|अ|अनिर्णित}}
! style=&quot;width:30px&quot;| गुण
! {{abbr|धावगती|निव्वळ धावगती}}
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| १ || style=&quot;text-align:left&quot; | {{Cr|PAK}} || ४ || ३ || १ || ० || '''६''' || −०.११४
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| २ || style=&quot;text-align:left&quot; | {{Cr|SRI}} || ४ || २ || २ || ० || '''४''' || ०.६५४
|-
| ३ || style=&quot;text-align:left&quot; | {{Cr|ENG}} || ४ || १ || ३ || ० || '''२''' || −०.२७४
|}
स्रोत: [https://www.cricinfo.com/series/pakistan-triangular-series-2026-27-1550706/points-table-standings ईएसपीएन क्रिकइन्फो]&lt;br&gt;
&lt;section end=&quot;PTS&quot; /&gt;

===सामने===
====१ला आं.ए.दि. सामना ====
{{Single-innings cricket match
| date = १८ ऑक्टोबर २०२६
| time = १३:००
| daynight = Y 
| team1 = {{cr-rt|PAK}}
| team2 = {{cr|SL}}
| score1 = ३०५ (४९.५ षटके)
| runs1 = [[सलमान अली आगा]] १०७ (९०)
| wickets1 = [[एशान मलिंगा]] ४/४६ (९.५ षटके)
| score2 = २६८ (४८.१ षटके)
| runs2 = [[पवन रथनायके]] ७९ (७४)
| wickets2 = [[शाहीन शाह आफ्रिदी]] ३/५५ (१० षटके)
| result = पाकिस्तान ३७ धावांनी विजयी
| report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550713.html धावफलक] 
| venue = [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]]
| umpires = [[वेन नाईट्स]] (न्यू) आणि [[आसिफ याकूब]] (पा)
| motm = [[सलमान अली आगा]] (पा)
| toss = श्रीलंकेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला .
| rain =
| notes = [[साद बेग]] (पा) याने आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय पदार्पण केले.
}}

====२रा आं.ए.दि. सामना ====
{{Single-innings cricket match
| date = २० ऑक्टोबर २०२६
| time = १३:००
| daynight = Y 
| team1 = {{cr-rt|PAK}}
| team2 = {{cr|ENG}}
| score1 = ३०२/९ (५० षटके)
| runs1 = [[हसन नवाझ]] ७९ (७४)
| wickets1 = [[सॉनी बेकर]] ३/६५ (९ षटके)
| score2 = २१५ (३८.४ षटके)
| runs2 = [[टॉम बँटन]] ५७ (५३)
| wickets2 = [[अराफत मिन्हास]] ६/४० (८.४ षटके)
| result = पाकिस्तान ८७ धावांनी विजयी
| report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550714.html धावफलक] 
| venue = [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]]
| umpires = [[फैसल अफ्रिदी]] (पा) आणि [[शारफुदौला]] (बां)
| motm = [[अराफत मिन्हास]] (पा)
| toss = इंग्लंडने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला.
| rain = 
}}

====३रा आं.ए.दि. सामना====
{{Single-innings cricket match
| date = २२ ऑक्टोबर २०२६
| time = १३:००
| daynight = y
| team1 = {{cr-rt|ENG}}
| team2 = {{cr|SL}}
| score1 = ४२९/४ (५० षटके)
| runs1 = [[हॅरी ब्रूक]] २०२ (११६)
| wickets1 = [[दुनिथ वेल्लालागे]] २/५६ (१० षटके)
| score2 = ४३०/८ (४९.५ षटके)
| runs2 = [[पवन रथनायके]] १३० (१०६)
| wickets2 = [[जॉश टँग]] ३/७९ (८.५ षटके)
| result = श्रीलंका २ गडी राखून विजयी
| report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550715.html धावफलक] 
| venue = [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]]
| umpires = [[वेन नाईट्स]] (न्यू) आणि [[आसिफ याकूब]] (पा))
| motm = [[पवन रथनायके]] (श्री)
| toss = श्रीलंकेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला.
| notes = [[जो रूट]]च्या (इं) एकदिवसीय कारकिर्दीतील ८,००० धावा पूर्ण.&lt;ref&gt;{{cite web |access-date=२६ ऑक्टोबर २०२६ |trans-title= जो रूटने रचला इतिहास, एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये ८,००० धावा पूर्ण करणारा पहिला इंग्लिश फलंदाज ठरला |title=Joe Root Scripts History, Becomes First England Batter To Reach 8,000 ODI Runs |url=https://sports.ndtv.com/cricket/joe-root-scripts-history-becomes-first-england-batter-to-reach-8-000-odi-runs-12220463 |work=[[एनडीटीव्ही स्पोर्ट]]}}&lt;/ref&gt;
* [[हॅरी ब्रूक]]ने (इं) एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये आपल्या कारकिर्दीतील पहिले द्विशतक झळकावले.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.news18.com/cricket/harry-brook-hits-double-century-against-sri-lanka-becomes-1st-englishman-to-the-mark-ws-l-10393179.html |trans-title=हॅरी ब्रूकने श्रीलंकेविरुद्धच्या एकदिवसीय सामन्यात द्विशतक झळकावले; असा पराक्रम करणारा तो पहिला इंग्लिश खेळाडू ठरला. |title=Harry Brook Hits ODI Double Century Against Sri Lanka, Becomes 1st Englishman To The Mark |work= [[न्यूज१८]] |date=२२ ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt; एकदिवसीय क्रिकेटच्या इतिहासात चेंडूंच्या संख्येचा विचार करता (११४ चेंडू), हे सर्वात जलद द्विशतक ठरले.&lt;ref&gt;{{cite web |access-date=२६ ऑक्टोबर २०२६|trans-title=ब्रुकने सर्वात जलद द्विशतक झळकावून एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये इतिहास रचला. |title=Brook makes ODI history with record-fastest double ton |url=https://www.icc-cricket.com/news/brook-makes-odi-history-with-record-fastest-double-ton |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]}}&lt;/ref&gt; तसेच, एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये द्विशतक करणारा तो पहिला इंग्लिश फलंदाज ठरला.&lt;ref&gt;{{cite web |access-date=२६ ऑक्टोबर २०२६|trans-title=श्रीलंकेने ४३० धावांचे लक्ष्य गाठून इंग्लंडवर विजय मिळवला; हा एक विक्रम ठरला. |title=Sri Lanka pull off record-breaking 430-run chase to beat England |url=https://www.dailymirror.lk/breaking-news/Sri-Lanka-pull-off-record-breaking-430-run-chase-to-beat-England/108-353195 |work=डेली मिरर (श्रीलंका)}}&lt;/ref&gt;
* श्रीलंकेचा हा एकदिवसीय क्रिकेटमधील आतापर्यंतचा धावांचा सर्वात मोठा यशस्वी पाठलाग होता.&lt;ref&gt;{{cite web |access-date=२६ ऑक्टोबर २०२६|trans-title=श्रीलंकेने इंग्लंडविरुद्ध ४३० धावांचा यशस्वी पाठलाग करत एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये घडवला इतिहास |title=Sri Lanka Make ODI History With Record-Breaking Chase of 430 Against England |url=https://www.newsfirst.lk/2026/10/22/sri-lanka-make-odi-history-with-record-breaking-chase-of-430-against-england |work=[[न्यूजफर्स्ट]]}}&lt;/ref&gt; 
* हा एकदिवसीय क्रिकेटमधील धावांचा दुसरा सर्वात मोठा यशस्वी पाठलाग होता.&lt;ref&gt;{{cite web |trans-title= ब्रुकच्या २०२ धावांच्या खेळीनंतरही, श्रीलंकेने एकदिवसीय सामन्यांमधील दुसऱ्या क्रमांकाचा सर्वात मोठा पाठलाग करून इंग्लंडला दिला धक्का.|title=Sri Lanka stun England with second-highest ODI chase despite Brook’s 202 |url=https://www.theguardian.com/sport/2026/oct/22/sri-lanka-england-odi-match-report-brook-202  |access-date=२६ ऑक्टोबर २०२६|work=[[द गार्डियन]]}}&lt;/ref&gt;
}}

====४था आं.ए.दि. सामना ====
{{Single-innings cricket match
| date = २५ ऑक्टोबर २०२६
| time = १३:००
| daynight = y
| team1 = {{cr-rt|ENG}}
| team2 = {{cr|PAK}}
| score1 = २४१ (४६.४ षटके)
| runs1 = [[बेन डकेट]] १०५ (१११)
| wickets1 = [[शाहीन शाह आफ्रिदी]] ४/४६ (८.४ षटके)
| score2 = २४३/९ (४७.१ षटके)
| runs2 = [[शादाब खान]] ११३[[नाबाद|*]] (९६)
| wickets2 = [[जेमी ओव्हरटन]] ३/४३ (१० षटके)
| result = पाकिस्तान १ गडी राखून विजयी
| report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550716.html धावफलक] 
| venue = [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]]
| umpires = [[शारफुदौला]] (बां) आणि [[राशिद रियाझ]] (पा)
| motm = [[शादाब खान]] (पा)
| toss = पाकिस्तानने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला.
| notes = [[रझाउल्लाह मशवानी]] (पा) आणि [[हेन्री क्रोकॉम]] (इं) या दोघांनीही आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.
* शाहीन शाह आफ्रिदीने (पा) आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय कारकिर्दीतील १५०वा बळी घेतला.&lt;ref&gt;{{cite news |trans-title= शाहीन आफ्रिदीने एकदिवसीय क्रिकेटमधील टप्प्यांच्या बाबतीत वकार युनिस आणि शोएब अख्तर यांना मागे टाकले |title=Shaheen Afridi surpasses Waqar Younis, Shoaib Akhtar in ODI milestone |access-date=२६ ऑक्टोबर २०२६|work=जिओ सुपर |url=https://www.geosuper.tv/amp/60736-shaheen-afridi-surpasses-waqar-younis-shoaib-akhtar-in-odi-milestone}}&lt;/ref&gt;
* शादाब खानने (पाकिस्तान) एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये आपले पहिले शतक पूर्ण केले आणि या फॉरमॅटमध्ये १,००० धावांचा टप्पाही गाठला.&lt;ref&gt;{{cite news |work=अदा देराना |access-date=२६ ऑक्टोबर २०२६|url=https://adaderana.lk/news/250517 |trans-title=शादाब खानच्या शतकाच्या जोरावर पाकिस्तानचा इंग्लंडवर थरारक एकदिवसीय विजय |title=Shadab Khan's century guides Pakistan to thrilling ODI win over England}}&lt;/ref&gt;
}}

====५वा आं.ए.दि. सामना ====
{{Single-innings cricket match
| date = २७ ऑक्टोबर २०२६
| time = १३:००
| daynight = 
| team1 = {{cr-rt|PAK}}
| team2 = {{cr|ENG}}
| score1 = ११० (२५.३ षटके)
| runs1 = [[बाबर आझम]] २९ (३३)
| wickets1 = [[दिलशान मधुशंका]] ५/३४ (८.३ षटके)
| score2 = ११४/२ (१८.१ षटके)
| runs2 = [[कमिंदू मेंडिस]] ६२[[नाबाद|*]] (६०)
| wickets2 = [[अराफत मिन्हास]] १/२३ (५ षटके)
| result = श्रीलंका ८ गडी राखून विजयी
| report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550717.html धावफलक] 
| report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550717.html धावफलक] 
| venue = [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]]
| umpires = [[शारफुदौला]] (बां) आणि [[अहसान रझा]] (पा)
| motm = [[दिलशान मधुशंका]] (श्री)
| toss = श्रीलंकेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला.
| rain = 
}}

====६वा आं.ए.दि. सामना ====
{{Single-innings cricket match
| date = २९ ऑक्टोबर २०२६
| time = 
| daynight = 
| team1 = {{cr-rt|ENG}}
| team2 = {{cr|SL}}
| score1 = ३८६/५ (५० षटके)
| runs1 = [[बेन डकेट]] १६७ (१३२)
| wickets1 = [[असिथा फर्नांडो]] २/६३ (१० षटके)
| score2 = ३३१ (४५.१ षटके)
| runs2 = [[पवन रथनायके]] ११८ (७७)
| wickets2 = [[लियाम डॉसन]] ४/४९ (१० षटके)
| result = इंग्लंड ५५ धावांनी विजयी 
| report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550718.html धावफलक] 
| venue = [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]]
| umpires = [[अहसान रझा]] (पा) आणि [[शारफुदौला]] (बां)
| motm = [[बेन डकेट]] (इं)
| toss = श्रीलंकेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला.
}}

==अंतिम सामना==
{{Single-innings cricket match
| date = ३१ ऑक्टोबर २०२६
| time = 
| daynight = 
| team1 = १ल्या स्थानावरील संघ
| team2 = २ऱ्या स्थानावरील संघ
| score1 = 
| score2 = 
| result = 
| report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550719.html धावफलक] 
| venue = [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]]
| umpires = [[वेन नाईट्स]] (न्यू) आणि [[अहसान रझा]] (पा)
| toss = 
| rain = 
}}
==संदर्भयादी==
{{संदर्भयादी}}

==बाह्यदुवे==
* [https://www.cricinfo.com/series/pakistan-triangular-series-2026-27-1550706 Series home] at [[क्रिकइन्फो]]

{{पाकिस्तानचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट दौरे}}
{{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६–२७}}

[[वर्ग:इंग्लंड क्रिकेट संघाचे पाकिस्तान दौरे]]
[[वर्ग:इंग्लंड क्रिकेट संघाचे परदेशी दौरे|पाकिस्तान]]
[[वर्ग:श्रीलंका क्रिकेट संघाचे पाकिस्तान दौरे]]
[[वर्ग:श्रीलंका क्रिकेट संघाचे परदेशी दौरे|पाकिस्तान]]
[[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट संघाचे पाकिस्तान दौरे]]</text>
      <sha1>oo6jbnc91isy8s2yk5gncve4mx4q6d2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728403</id>
      <parentid>2728402</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T05:12:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nitin.kunjir</username>
        <id>4684</id>
      </contributor>
      <comment>/* अंतिम सामना */</comment>
      <origin>2728403</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28181" sha1="rxor5zvcxpk2ho9skqrbhsus3d82udw" xml:space="preserve">{{Infobox cricket series
| series = २०२६–२७ पाकिस्तान तिरंगी मालिका
| image = 
| date = १८–३१ ऑक्टोबर २०२६
| place = [[पाकिस्तान]]
| result = 
| player of series = 
| matches = 
| team1 = {{cr|ENG}}
| team2 = {{cr|PAK}}
| team3 = {{cr|SL}}
| captain1 = [[हॅरी ब्रूक]]
| captain2 =  [[शाहीन शाह आफ्रिदी]]
| captain3 = [[कुशल मेंडिस]]
| runs1 = 
| runs2 = 
| runs3 = 
| wickets1 = 
| wickets2 = 
| wickets3 = 
| notes = 
| previous = 
| next = 
}}

'''२०२६–२७ पाकिस्तान एकदिवसीय तिरंगी मालिका''' ही क्रिकेट स्पर्धा ऑक्टोबर २०२६ मध्ये [[पाकिस्तान]]&lt;nowiki/&gt;मध्ये आयोजित केली जात आहे. ही तीन देशांमधील मालिका असून, यात [[इंग्लंड क्रिकेट संघ|इंग्लंड]], [[पाकिस्तान राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पाकिस्तान]] आणि [[श्रीलंका राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|श्रीलंका]] या देशांचे पुरुष राष्ट्रीय संघ सहभागी होणार आहेत.&lt;ref&gt;{{cite web|date=१९ ऑगस्ट २०२६|first=अहसान |last=इफ्तिकार नेगी|url=https://www.cricinfo.com/story/pakistan-to-host-sri-lanka-for-tests-and-t20is-and-odi-tri-series-with-england-1550668 | trans-title= पाकिस्तान श्रीलंकेविरुद्ध कसोटी आणि टी२० मालिकांचे आयोजन करणार; तसेच इंग्लंडसह एकदिवसीय तिरंगी मालिकाही खेळवली जाणार | title=Pakistan to host SL for Tests and T20Is, and ODI tri-series with England |work=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=१५ ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=१० सप्टेंबर २०२६| trans-title=पाकिस्तान दौऱ्यादरम्यान श्रीलंका इंग्लंडसोबत तिरंगी मालिका खेळणार | title=Sri Lanka to play tri-series with England during Pakistan tour |url=https://supersport.com/cricket/news/740aea74-2175-4f1c-a0ee-49140871a53e/sri-lanka-to-play-tri-series-with-england-during-pakistan-tour |access-date=१५ ऑक्टोबर २०२६|work=सुपर स्पोर्ट}}&lt;/ref&gt;ऑगस्ट २०२६ मध्ये, [[पाकिस्तान क्रिकेट बोर्ड]]ाने या तिरंगी मालिकेचे वेळापत्रक निश्चित केले. &lt;ref&gt;{{cite web|date=१९ ऑगस्ट २०२६|url=https://www.pcb.com.pk/press-release-detail/pakistan-to-host-sri-lanka-and-england-for-t20is-odi-tri-series-and-tests.html | trans-title=पाकिस्तान श्रीलंका आणि इंग्लंडचे यजमानपद भूषवणार; आंतरराष्ट्रीय टी२० सामने, एकदिवसीय तिरंगी मालिका आणि कसोटी सामन्यांचे आयोजन होणार | title=Pakistan to host Sri Lanka and England for T20Is, ODI tri-series and Tests |work=[[पाकिस्तान क्रिकेट बोर्ड]] |access-date=१५ ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.pakistantoday.com.pk/2026/08/19/pcb-announces-pakistan-home-schedule-featuring-sri-lanka-and-england | trans-title= पीसीबीने श्रीलंका आणि इंग्लंडविरुद्धच्या पाकिस्तानमधील मालिकेचे वेळापत्रक जाहीर केले |title=PCB announces Pakistan home schedule featuring Sri Lanka and England |work=पाकिस्तान टुडे |date=१९ ऑगस्ट २०२६|access-date=१५ ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;  ही मालिका प्रत्येक संघाला [[२०२७ क्रिकेट विश्वचषक]] स्पर्धेच्या तयारीसाठी उपयुक्त ठरेल.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=१९ ऑगस्ट २०२६| trans-title=पाकिस्तानमध्ये श्रीलंका आणि इंग्लंडसह तिरंगी मालिका होणार | title=Pakistan to host Sri Lanka, England for tri-series action |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/icc-cricket-world-cup-2027/news/pakistan-to-host-sri-lanka-england-in-upcoming-home-series |access-date=१५ ऑक्टोबर २०२६|work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]}}&lt;/ref&gt;
==संघ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:left;white-space:nowrap ;margin:auto&quot;
|- 
!{{cr|ENG}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ecb.co.uk/news/4584937/england-men-announce-squad-for-odi-triseries-against-pakistan-and-sri-lanka |work=[[इंग्लंड आणि वेल्स क्रिकेट बोर्ड]] | trans-title= पाकिस्तान आणि श्रीलंका यांच्याविरुद्धच्या एकदिवसीय तिरंगी मालिकेसाठी इंग्लंड पुरुष संघाची घोषणा | title= England Men announce squad for ODI tri-series against Pakistan and Sri Lanka|access-date= १५ ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;
!{{cr|PAK}}&lt;ref&gt;{{cite web |access-date=१५ ऑक्टोबर २०२६ | trans-title= श्रीलंकेविरुद्धच्या टी२० मालिका आणि एकदिवसीय तिरंगी मालिकेसाठी पाकिस्तानच्या संघांची घोषणा | title=Pakistan squads announced for Sri Lanka T20Is and ODI tri-series |url=https://www.pcb.com.pk/press-release-detail/pakistan-squads-announced-for-sri-lanka-t20is-and-odi-tri-series.html |website=[[पाकिस्तान क्रिकेट बोर्ड]]}}&lt;/ref&gt;
!{{cr|SL}}&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cricinfo.com/story/avishka-fernando-recalled-to-sri-lanka-s-odi-side-for-tri-series-in-pakistan-1557114| trans-title= पाकिस्तानमध्ये होणाऱ्या तिरंगी मालिकेसाठी अविष्का फर्नांडोचे श्रीलंकेच्या एकदिवसीय संघात पुनरागमन | title=Avishka Fernando recalled to Sri Lanka's ODI side for tri-series in Pakistan|access-date=१५ ऑक्टोबर २०२६|work=क्रिकइन्फो}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |work=द संडे टाइम्स (श्रीलंका) |url=https://www.sundaytimes.lk/261004/sports/fernando-arachchige-recalled-as-asalanka-hasaranga-miss-out-659175.html | trans-title= फर्नांडो, अरचिगेचे  पुनरागमन, हसरंगा असालंकाला बाहेर| title=Fernando, Arachchige recalled as Asalanka, Hasaranga miss out |access-date=१५ ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;
|-
|valign=&quot;top&quot;|
* [[हॅरी ब्रूक]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]])
* [[आदिल रशीद]]
* [[गस ॲटकिन्सन]]
* [[जेमी ओव्हरटन]]
* [[जेम्स कोल्स]]
* [[जॉर्डन कॉक्स]] ([[यष्टीरक्षक|य]])
* [[जॉश टँग]]
* [[जो रूट]]
* [[टॉम बँटन]]
* [[बेन डकेट]]
* [[मेसन क्रेन]]
* [[लियाम डॉसन]]
* [[विल जॅक्स]]
* [[सॅम करन]]
* [[सॉनी बेकर]]
* [[हेन्री क्रोकॉम]]
|valign=&quot;top&quot;|
* [[शाहीन शाह आफ्रिदी]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]])
* [[अबरार अहमद]]
* [[अराफत मिन्हास]]
* [[गाझी घोरी]] ([[यष्टीरक्षक|य]])
* [[नसीम शाह]]
* [[फखर जमान]]
* [[फहीम अश्रफ]]
* [[बाबर आझम]]
* [[रझाउल्लाह मशवानी]]
* [[शादाब खान]]
* [[सलमान अली आगा]]
* [[साद बेग]] ([[यष्टीरक्षक|य]])
* [[सुफियान मुकीम]]
* [[सैम अयुब]]
* [[हरिस रौफ]]
* [[हसन नवाझ]]
|valign=&quot;top&quot;|
* [[कुसल मेंडिस]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]], [[यष्टीरक्षक|य]])
* [[अविष्का फर्नांडो]]
* [[असिथा फर्नांडो]]
* [[एशान मलिंगा]]
* [[कमिंदू मेंडिस]]
* [[कामिल मिशारा]] ([[यष्टीरक्षक|य]])
* [[जनिथ लियानागे]]
* [[दसुन शनाका]]
* [[दिलशान मधुशंका]]
* [[दुनिथ वेल्लालागे]]
* [[दुष्मंथा चमीरा]]
* [[पवन रथनायके]]
* &lt;s&gt;[[पथुम निस्संका]]&lt;/s&gt;
* [[महीश थीकशाना]]
* [[लाहिरू उदारा]] ([[यष्टीरक्षक|य]])
* [[सचिंदु कोलंबगे]]
* [[सहान अरचिगे]]
|}
हॅमस्ट्रिंग दुखापतीमुळे [[पथुम निस्संका]]च्या जागी [[श्रीलंका राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|श्रीलंकेच्या]] संघात [[लाहिरू उदारा]]चा समावेश करण्यात आला .&lt;ref&gt;{{cite web |last=फिडेल फर्नांडो |first=अँड्र्यू |date=१५ ऑक्टोबर २०२६ |url=https://www.cricinfo.com/story/pathum-nissanka-ruled-out-of-odi-tri-series-in-pakistan-due-to-hamstring-injury-1558564 |title=हॅमस्ट्रिंग दुखापतीमुळे पथुम निस्संका पाकिस्तानमधील एकदिवसीय तिरंगी मालिकेतून बाहेर |work=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=१९ ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;

==साखळी सामने==
===गुणफलक===
&lt;section begin=&quot;PTS&quot; /&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
! style=&quot;width:25px&quot;| स्थान
! style=&quot;width:125px&quot;| संघ
! style=&quot;width:30px&quot;| {{abbr|सा|सामने}}
! style=&quot;width:30px&quot;| {{abbr|वि|विजय}}
! style=&quot;width:30px&quot;| {{abbr|प|पराभव}}
! style=&quot;width:30px&quot;| {{abbr|अ|अनिर्णित}}
! style=&quot;width:30px&quot;| गुण
! {{abbr|धावगती|निव्वळ धावगती}}
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| १ || style=&quot;text-align:left&quot; | {{Cr|PAK}} || ४ || ३ || १ || ० || '''६''' || −०.११४
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| २ || style=&quot;text-align:left&quot; | {{Cr|SRI}} || ४ || २ || २ || ० || '''४''' || ०.६५४
|-
| ३ || style=&quot;text-align:left&quot; | {{Cr|ENG}} || ४ || १ || ३ || ० || '''२''' || −०.२७४
|}
स्रोत: [https://www.cricinfo.com/series/pakistan-triangular-series-2026-27-1550706/points-table-standings ईएसपीएन क्रिकइन्फो]&lt;br&gt;
&lt;section end=&quot;PTS&quot; /&gt;

===सामने===
====१ला आं.ए.दि. सामना ====
{{Single-innings cricket match
| date = १८ ऑक्टोबर २०२६
| time = १३:००
| daynight = Y 
| team1 = {{cr-rt|PAK}}
| team2 = {{cr|SL}}
| score1 = ३०५ (४९.५ षटके)
| runs1 = [[सलमान अली आगा]] १०७ (९०)
| wickets1 = [[एशान मलिंगा]] ४/४६ (९.५ षटके)
| score2 = २६८ (४८.१ षटके)
| runs2 = [[पवन रथनायके]] ७९ (७४)
| wickets2 = [[शाहीन शाह आफ्रिदी]] ३/५५ (१० षटके)
| result = पाकिस्तान ३७ धावांनी विजयी
| report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550713.html धावफलक] 
| venue = [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]]
| umpires = [[वेन नाईट्स]] (न्यू) आणि [[आसिफ याकूब]] (पा)
| motm = [[सलमान अली आगा]] (पा)
| toss = श्रीलंकेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला .
| rain =
| notes = [[साद बेग]] (पा) याने आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय पदार्पण केले.
}}

====२रा आं.ए.दि. सामना ====
{{Single-innings cricket match
| date = २० ऑक्टोबर २०२६
| time = १३:००
| daynight = Y 
| team1 = {{cr-rt|PAK}}
| team2 = {{cr|ENG}}
| score1 = ३०२/९ (५० षटके)
| runs1 = [[हसन नवाझ]] ७९ (७४)
| wickets1 = [[सॉनी बेकर]] ३/६५ (९ षटके)
| score2 = २१५ (३८.४ षटके)
| runs2 = [[टॉम बँटन]] ५७ (५३)
| wickets2 = [[अराफत मिन्हास]] ६/४० (८.४ षटके)
| result = पाकिस्तान ८७ धावांनी विजयी
| report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550714.html धावफलक] 
| venue = [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]]
| umpires = [[फैसल अफ्रिदी]] (पा) आणि [[शारफुदौला]] (बां)
| motm = [[अराफत मिन्हास]] (पा)
| toss = इंग्लंडने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला.
| rain = 
}}

====३रा आं.ए.दि. सामना====
{{Single-innings cricket match
| date = २२ ऑक्टोबर २०२६
| time = १३:००
| daynight = y
| team1 = {{cr-rt|ENG}}
| team2 = {{cr|SL}}
| score1 = ४२९/४ (५० षटके)
| runs1 = [[हॅरी ब्रूक]] २०२ (११६)
| wickets1 = [[दुनिथ वेल्लालागे]] २/५६ (१० षटके)
| score2 = ४३०/८ (४९.५ षटके)
| runs2 = [[पवन रथनायके]] १३० (१०६)
| wickets2 = [[जॉश टँग]] ३/७९ (८.५ षटके)
| result = श्रीलंका २ गडी राखून विजयी
| report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550715.html धावफलक] 
| venue = [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]]
| umpires = [[वेन नाईट्स]] (न्यू) आणि [[आसिफ याकूब]] (पा))
| motm = [[पवन रथनायके]] (श्री)
| toss = श्रीलंकेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला.
| notes = [[जो रूट]]च्या (इं) एकदिवसीय कारकिर्दीतील ८,००० धावा पूर्ण.&lt;ref&gt;{{cite web |access-date=२६ ऑक्टोबर २०२६ |trans-title= जो रूटने रचला इतिहास, एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये ८,००० धावा पूर्ण करणारा पहिला इंग्लिश फलंदाज ठरला |title=Joe Root Scripts History, Becomes First England Batter To Reach 8,000 ODI Runs |url=https://sports.ndtv.com/cricket/joe-root-scripts-history-becomes-first-england-batter-to-reach-8-000-odi-runs-12220463 |work=[[एनडीटीव्ही स्पोर्ट]]}}&lt;/ref&gt;
* [[हॅरी ब्रूक]]ने (इं) एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये आपल्या कारकिर्दीतील पहिले द्विशतक झळकावले.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.news18.com/cricket/harry-brook-hits-double-century-against-sri-lanka-becomes-1st-englishman-to-the-mark-ws-l-10393179.html |trans-title=हॅरी ब्रूकने श्रीलंकेविरुद्धच्या एकदिवसीय सामन्यात द्विशतक झळकावले; असा पराक्रम करणारा तो पहिला इंग्लिश खेळाडू ठरला. |title=Harry Brook Hits ODI Double Century Against Sri Lanka, Becomes 1st Englishman To The Mark |work= [[न्यूज१८]] |date=२२ ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt; एकदिवसीय क्रिकेटच्या इतिहासात चेंडूंच्या संख्येचा विचार करता (११४ चेंडू), हे सर्वात जलद द्विशतक ठरले.&lt;ref&gt;{{cite web |access-date=२६ ऑक्टोबर २०२६|trans-title=ब्रुकने सर्वात जलद द्विशतक झळकावून एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये इतिहास रचला. |title=Brook makes ODI history with record-fastest double ton |url=https://www.icc-cricket.com/news/brook-makes-odi-history-with-record-fastest-double-ton |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]}}&lt;/ref&gt; तसेच, एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये द्विशतक करणारा तो पहिला इंग्लिश फलंदाज ठरला.&lt;ref&gt;{{cite web |access-date=२६ ऑक्टोबर २०२६|trans-title=श्रीलंकेने ४३० धावांचे लक्ष्य गाठून इंग्लंडवर विजय मिळवला; हा एक विक्रम ठरला. |title=Sri Lanka pull off record-breaking 430-run chase to beat England |url=https://www.dailymirror.lk/breaking-news/Sri-Lanka-pull-off-record-breaking-430-run-chase-to-beat-England/108-353195 |work=डेली मिरर (श्रीलंका)}}&lt;/ref&gt;
* श्रीलंकेचा हा एकदिवसीय क्रिकेटमधील आतापर्यंतचा धावांचा सर्वात मोठा यशस्वी पाठलाग होता.&lt;ref&gt;{{cite web |access-date=२६ ऑक्टोबर २०२६|trans-title=श्रीलंकेने इंग्लंडविरुद्ध ४३० धावांचा यशस्वी पाठलाग करत एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये घडवला इतिहास |title=Sri Lanka Make ODI History With Record-Breaking Chase of 430 Against England |url=https://www.newsfirst.lk/2026/10/22/sri-lanka-make-odi-history-with-record-breaking-chase-of-430-against-england |work=[[न्यूजफर्स्ट]]}}&lt;/ref&gt; 
* हा एकदिवसीय क्रिकेटमधील धावांचा दुसरा सर्वात मोठा यशस्वी पाठलाग होता.&lt;ref&gt;{{cite web |trans-title= ब्रुकच्या २०२ धावांच्या खेळीनंतरही, श्रीलंकेने एकदिवसीय सामन्यांमधील दुसऱ्या क्रमांकाचा सर्वात मोठा पाठलाग करून इंग्लंडला दिला धक्का.|title=Sri Lanka stun England with second-highest ODI chase despite Brook’s 202 |url=https://www.theguardian.com/sport/2026/oct/22/sri-lanka-england-odi-match-report-brook-202  |access-date=२६ ऑक्टोबर २०२६|work=[[द गार्डियन]]}}&lt;/ref&gt;
}}

====४था आं.ए.दि. सामना ====
{{Single-innings cricket match
| date = २५ ऑक्टोबर २०२६
| time = १३:००
| daynight = y
| team1 = {{cr-rt|ENG}}
| team2 = {{cr|PAK}}
| score1 = २४१ (४६.४ षटके)
| runs1 = [[बेन डकेट]] १०५ (१११)
| wickets1 = [[शाहीन शाह आफ्रिदी]] ४/४६ (८.४ षटके)
| score2 = २४३/९ (४७.१ षटके)
| runs2 = [[शादाब खान]] ११३[[नाबाद|*]] (९६)
| wickets2 = [[जेमी ओव्हरटन]] ३/४३ (१० षटके)
| result = पाकिस्तान १ गडी राखून विजयी
| report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550716.html धावफलक] 
| venue = [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]]
| umpires = [[शारफुदौला]] (बां) आणि [[राशिद रियाझ]] (पा)
| motm = [[शादाब खान]] (पा)
| toss = पाकिस्तानने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला.
| notes = [[रझाउल्लाह मशवानी]] (पा) आणि [[हेन्री क्रोकॉम]] (इं) या दोघांनीही आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.
* शाहीन शाह आफ्रिदीने (पा) आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय कारकिर्दीतील १५०वा बळी घेतला.&lt;ref&gt;{{cite news |trans-title= शाहीन आफ्रिदीने एकदिवसीय क्रिकेटमधील टप्प्यांच्या बाबतीत वकार युनिस आणि शोएब अख्तर यांना मागे टाकले |title=Shaheen Afridi surpasses Waqar Younis, Shoaib Akhtar in ODI milestone |access-date=२६ ऑक्टोबर २०२६|work=जिओ सुपर |url=https://www.geosuper.tv/amp/60736-shaheen-afridi-surpasses-waqar-younis-shoaib-akhtar-in-odi-milestone}}&lt;/ref&gt;
* शादाब खानने (पाकिस्तान) एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये आपले पहिले शतक पूर्ण केले आणि या फॉरमॅटमध्ये १,००० धावांचा टप्पाही गाठला.&lt;ref&gt;{{cite news |work=अदा देराना |access-date=२६ ऑक्टोबर २०२६|url=https://adaderana.lk/news/250517 |trans-title=शादाब खानच्या शतकाच्या जोरावर पाकिस्तानचा इंग्लंडवर थरारक एकदिवसीय विजय |title=Shadab Khan's century guides Pakistan to thrilling ODI win over England}}&lt;/ref&gt;
}}

====५वा आं.ए.दि. सामना ====
{{Single-innings cricket match
| date = २७ ऑक्टोबर २०२६
| time = १३:००
| daynight = 
| team1 = {{cr-rt|PAK}}
| team2 = {{cr|ENG}}
| score1 = ११० (२५.३ षटके)
| runs1 = [[बाबर आझम]] २९ (३३)
| wickets1 = [[दिलशान मधुशंका]] ५/३४ (८.३ षटके)
| score2 = ११४/२ (१८.१ षटके)
| runs2 = [[कमिंदू मेंडिस]] ६२[[नाबाद|*]] (६०)
| wickets2 = [[अराफत मिन्हास]] १/२३ (५ षटके)
| result = श्रीलंका ८ गडी राखून विजयी
| report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550717.html धावफलक] 
| report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550717.html धावफलक] 
| venue = [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]]
| umpires = [[शारफुदौला]] (बां) आणि [[अहसान रझा]] (पा)
| motm = [[दिलशान मधुशंका]] (श्री)
| toss = श्रीलंकेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला.
| rain = 
}}

====६वा आं.ए.दि. सामना ====
{{Single-innings cricket match
| date = २९ ऑक्टोबर २०२६
| time = 
| daynight = 
| team1 = {{cr-rt|ENG}}
| team2 = {{cr|SL}}
| score1 = ३८६/५ (५० षटके)
| runs1 = [[बेन डकेट]] १६७ (१३२)
| wickets1 = [[असिथा फर्नांडो]] २/६३ (१० षटके)
| score2 = ३३१ (४५.१ षटके)
| runs2 = [[पवन रथनायके]] ११८ (७७)
| wickets2 = [[लियाम डॉसन]] ४/४९ (१० षटके)
| result = इंग्लंड ५५ धावांनी विजयी 
| report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550718.html धावफलक] 
| venue = [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]]
| umpires = [[अहसान रझा]] (पा) आणि [[शारफुदौला]] (बां)
| motm = [[बेन डकेट]] (इं)
| toss = श्रीलंकेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला.
}}

==अंतिम सामना==
{{Single-innings cricket match
| date = ३१ ऑक्टोबर २०२६
| time = 
| daynight = 
| team1 = {{Cr-rt|PAK}}
| team2 = {{Cr|SRI}}
| score1 = 
| score2 = 
| result = 
| report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550719.html धावफलक] 
| venue = [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]]
| umpires = [[वेन नाईट्स]] (न्यू) आणि [[अहसान रझा]] (पा)
| toss = 
| rain = 
}}

==संदर्भयादी==
{{संदर्भयादी}}

==बाह्यदुवे==
* [https://www.cricinfo.com/series/pakistan-triangular-series-2026-27-1550706 Series home] at [[क्रिकइन्फो]]

{{पाकिस्तानचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट दौरे}}
{{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६–२७}}

[[वर्ग:इंग्लंड क्रिकेट संघाचे पाकिस्तान दौरे]]
[[वर्ग:इंग्लंड क्रिकेट संघाचे परदेशी दौरे|पाकिस्तान]]
[[वर्ग:श्रीलंका क्रिकेट संघाचे पाकिस्तान दौरे]]
[[वर्ग:श्रीलंका क्रिकेट संघाचे परदेशी दौरे|पाकिस्तान]]
[[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट संघाचे पाकिस्तान दौरे]]</text>
      <sha1>rxor5zvcxpk2ho9skqrbhsus3d82udw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>विकिपीडिया:मिशन १,११,१११/सांख्यिकी</title>
    <ns>4</ns>
    <id>385504</id>
    <revision>
      <id>2728304</id>
      <parentid>2728225</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T14:25:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TivenBot</username>
        <id>80923</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>मिशन १,११,१११: सांख्यिकी अद्ययावत (१,०३,८०४ लेख)</comment>
      <origin>2728304</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5508" sha1="0nlnpnip1g74c5esxwq73679tzro7kt" xml:space="preserve">''हे पान [[सदस्य:TivenBot|TivenBot]] यांच्या स्क्रिप्टद्वारे आपोआप अद्ययावत केले जाते; येथे हाताने केलेले बदल पुढील अद्ययावतीत पुसले जातील. शेवटचे अद्ययावत: ३० ऑक्टोबर २०२६, १९:५५ (भा.प्र.वे.)''&lt;br&gt;[{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=purge}} हे पान ताजे करा (purge)] • [{{fullurl:विकिपीडिया:मिशन १,११,१११|action=purge}} मिशन १,११,१११ मुख्य पान ताजे करा (purge)]
__NOTOC__

== सद्यस्थिती ==
* एकूण लेख: '''१,०३,८०४'''
* प्रकल्प सुरू झाल्यापासून (११ ऑक्टोबर २०२६) नवीन लेख: '''४४९''' (२० दिवसांत)
* सरासरी वेग: '''२२.४''' लेख/दिवस
* १,११,१११ साठी बाकी: '''७,३०७''' लेख
* सध्याच्या वेगाने लक्ष्य पूर्ण होण्याची अंदाजित तारीख: '''२१ सप्टेंबर २०२७'''

&lt;div style=&quot;border:1px solid #a2a9b1;background:#f8f9fa;height:22px;max-width:600px&quot;&gt;&lt;div style=&quot;background:#36c;height:22px;width:5.8%&quot;&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
'''५.८%''' (१,०३,३५५ → १,११,१११)

== टप्पे ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! टप्पा !! स्थिती !! बाकी लेख !! अंदाजित तारीख
|-
| १,०५,००० || चालू || १,१९६ || २३ डिसेंबर २०२६
|-
| १,०७,५०० || चालू || ३,६९६ || १३ एप्रिल २०२७
|-
| १,१०,००० || चालू || ६,१९६ || २ ऑगस्ट २०२७
|-
| १,११,१११ || चालू || ७,३०७ || २१ सप्टेंबर २०२७
|}

== दैनिक नोंद ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! दिनांक !! एकूण लेख !! बदल
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-30&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,८०४ || data-sort-value=&quot;16&quot; | +१६
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-29&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,७८८ || data-sort-value=&quot;17&quot; | +१७
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-28&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,७७१ || data-sort-value=&quot;19&quot; | +१९
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-27&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,७५२ || data-sort-value=&quot;37&quot; | +३७
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-26&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,७१५ || data-sort-value=&quot;104&quot; | +१०४
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-25&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,६११ || data-sort-value=&quot;49&quot; | +४९
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-24&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,५६२ || data-sort-value=&quot;26&quot; | +२६
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-23&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,५३६ || data-sort-value=&quot;53&quot; | +५३
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-22&quot; | २२ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,४८३ || data-sort-value=&quot;42&quot; | +४२ (२ दिवसांत)
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-20&quot; | २० ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,४४१ || data-sort-value=&quot;13&quot; | +१३
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-19&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,४२८ || data-sort-value=&quot;17&quot; | +१७
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-18&quot; | १८ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,४११ || data-sort-value=&quot;7&quot; | +७
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-17&quot; | १७ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,४०४ || data-sort-value=&quot;17&quot; | +१७
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-16&quot; | १६ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,३८७ &lt;small&gt;(अंदाजित)&lt;/small&gt; || data-sort-value=&quot;5&quot; | +५
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-15&quot; | १५ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,३८२ &lt;small&gt;(अंदाजित)&lt;/small&gt; || data-sort-value=&quot;4&quot; | +४
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-14&quot; | १४ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,३७८ &lt;small&gt;(अंदाजित)&lt;/small&gt; || data-sort-value=&quot;9&quot; | +९
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-13&quot; | १३ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,३६९ &lt;small&gt;(अंदाजित)&lt;/small&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; | +०
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-12&quot; | १२ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,३६९ &lt;small&gt;(अंदाजित)&lt;/small&gt; || data-sort-value=&quot;12&quot; | +१२
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-11&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,३५७ &lt;small&gt;(अंदाजित)&lt;/small&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; | +२
|}
&lt;small&gt;(अंदाजित) = प्रकल्प सुरू झाल्यानंतरच्या दिवसांची आकडेवारी निर्मिती नोंदींवरून पुन्हा तयार केलेली आहे; प्रत्यक्ष नोंद नाही.&lt;/small&gt;

[[वर्ग:मिशन १,११,१११]]</text>
      <sha1>0nlnpnip1g74c5esxwq73679tzro7kt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728324</id>
      <parentid>2728304</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T18:25:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TivenBot</username>
        <id>80923</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>मिशन १,११,१११: सांख्यिकी अद्ययावत (१,०३,८०५ लेख)</comment>
      <origin>2728324</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5508" sha1="b7lkf91hfpc08rxbaqjcn5rr9l9bxk9" xml:space="preserve">''हे पान [[सदस्य:TivenBot|TivenBot]] यांच्या स्क्रिप्टद्वारे आपोआप अद्ययावत केले जाते; येथे हाताने केलेले बदल पुढील अद्ययावतीत पुसले जातील. शेवटचे अद्ययावत: ३० ऑक्टोबर २०२६, २३:५५ (भा.प्र.वे.)''&lt;br&gt;[{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=purge}} हे पान ताजे करा (purge)] • [{{fullurl:विकिपीडिया:मिशन १,११,१११|action=purge}} मिशन १,११,१११ मुख्य पान ताजे करा (purge)]
__NOTOC__

== सद्यस्थिती ==
* एकूण लेख: '''१,०३,८०५'''
* प्रकल्प सुरू झाल्यापासून (११ ऑक्टोबर २०२६) नवीन लेख: '''४५०''' (२० दिवसांत)
* सरासरी वेग: '''२२.५''' लेख/दिवस
* १,११,१११ साठी बाकी: '''७,३०६''' लेख
* सध्याच्या वेगाने लक्ष्य पूर्ण होण्याची अंदाजित तारीख: '''२० सप्टेंबर २०२७'''

&lt;div style=&quot;border:1px solid #a2a9b1;background:#f8f9fa;height:22px;max-width:600px&quot;&gt;&lt;div style=&quot;background:#36c;height:22px;width:5.8%&quot;&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
'''५.८%''' (१,०३,३५५ → १,११,१११)

== टप्पे ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! टप्पा !! स्थिती !! बाकी लेख !! अंदाजित तारीख
|-
| १,०५,००० || चालू || १,१९५ || २३ डिसेंबर २०२६
|-
| १,०७,५०० || चालू || ३,६९५ || १३ एप्रिल २०२७
|-
| १,१०,००० || चालू || ६,१९५ || २ ऑगस्ट २०२७
|-
| १,११,१११ || चालू || ७,३०६ || २० सप्टेंबर २०२७
|}

== दैनिक नोंद ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! दिनांक !! एकूण लेख !! बदल
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-30&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,८०५ || data-sort-value=&quot;17&quot; | +१७
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-29&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,७८८ || data-sort-value=&quot;17&quot; | +१७
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-28&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,७७१ || data-sort-value=&quot;19&quot; | +१९
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-27&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,७५२ || data-sort-value=&quot;37&quot; | +३७
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-26&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,७१५ || data-sort-value=&quot;104&quot; | +१०४
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-25&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,६११ || data-sort-value=&quot;49&quot; | +४९
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-24&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,५६२ || data-sort-value=&quot;26&quot; | +२६
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-23&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,५३६ || data-sort-value=&quot;53&quot; | +५३
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-22&quot; | २२ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,४८३ || data-sort-value=&quot;42&quot; | +४२ (२ दिवसांत)
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-20&quot; | २० ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,४४१ || data-sort-value=&quot;13&quot; | +१३
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-19&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,४२८ || data-sort-value=&quot;17&quot; | +१७
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-18&quot; | १८ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,४११ || data-sort-value=&quot;7&quot; | +७
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-17&quot; | १७ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,४०४ || data-sort-value=&quot;17&quot; | +१७
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-16&quot; | १६ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,३८७ &lt;small&gt;(अंदाजित)&lt;/small&gt; || data-sort-value=&quot;5&quot; | +५
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-15&quot; | १५ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,३८२ &lt;small&gt;(अंदाजित)&lt;/small&gt; || data-sort-value=&quot;4&quot; | +४
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-14&quot; | १४ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,३७८ &lt;small&gt;(अंदाजित)&lt;/small&gt; || data-sort-value=&quot;9&quot; | +९
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-13&quot; | १३ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,३६९ &lt;small&gt;(अंदाजित)&lt;/small&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; | +०
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-12&quot; | १२ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,३६९ &lt;small&gt;(अंदाजित)&lt;/small&gt; || data-sort-value=&quot;12&quot; | +१२
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-11&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,३५७ &lt;small&gt;(अंदाजित)&lt;/small&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; | +२
|}
&lt;small&gt;(अंदाजित) = प्रकल्प सुरू झाल्यानंतरच्या दिवसांची आकडेवारी निर्मिती नोंदींवरून पुन्हा तयार केलेली आहे; प्रत्यक्ष नोंद नाही.&lt;/small&gt;

[[वर्ग:मिशन १,११,१११]]</text>
      <sha1>b7lkf91hfpc08rxbaqjcn5rr9l9bxk9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728336</id>
      <parentid>2728324</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T22:25:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TivenBot</username>
        <id>80923</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>मिशन १,११,१११: सांख्यिकी अद्ययावत (१,०३,८०५ लेख)</comment>
      <origin>2728336</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5631" sha1="s0s8f81tbcat0ir0bhxc1clao32e3h0" xml:space="preserve">''हे पान [[सदस्य:TivenBot|TivenBot]] यांच्या स्क्रिप्टद्वारे आपोआप अद्ययावत केले जाते; येथे हाताने केलेले बदल पुढील अद्ययावतीत पुसले जातील. शेवटचे अद्ययावत: ३१ ऑक्टोबर २०२६, ०३:५५ (भा.प्र.वे.)''&lt;br&gt;[{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=purge}} हे पान ताजे करा (purge)] • [{{fullurl:विकिपीडिया:मिशन १,११,१११|action=purge}} मिशन १,११,१११ मुख्य पान ताजे करा (purge)]
__NOTOC__

== सद्यस्थिती ==
* एकूण लेख: '''१,०३,८०५'''
* प्रकल्प सुरू झाल्यापासून (११ ऑक्टोबर २०२६) नवीन लेख: '''४५०''' (२१ दिवसांत)
* सरासरी वेग: '''२१.४''' लेख/दिवस
* १,११,१११ साठी बाकी: '''७,३०६''' लेख
* सध्याच्या वेगाने लक्ष्य पूर्ण होण्याची अंदाजित तारीख: '''७ ऑक्टोबर २०२७'''

&lt;div style=&quot;border:1px solid #a2a9b1;background:#f8f9fa;height:22px;max-width:600px&quot;&gt;&lt;div style=&quot;background:#36c;height:22px;width:5.8%&quot;&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
'''५.८%''' (१,०३,३५५ → १,११,१११)

== टप्पे ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! टप्पा !! स्थिती !! बाकी लेख !! अंदाजित तारीख
|-
| १,०५,००० || चालू || १,१९५ || २६ डिसेंबर २०२६
|-
| १,०७,५०० || चालू || ३,६९५ || २२ एप्रिल २०२७
|-
| १,१०,००० || चालू || ६,१९५ || १७ ऑगस्ट २०२७
|-
| १,११,१११ || चालू || ७,३०६ || ७ ऑक्टोबर २०२७
|}

== दैनिक नोंद ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! दिनांक !! एकूण लेख !! बदल
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-31&quot; | ३१ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,८०५ || data-sort-value=&quot;0&quot; | +०
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-30&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,८०५ || data-sort-value=&quot;17&quot; | +१७
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-29&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,७८८ || data-sort-value=&quot;17&quot; | +१७
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-28&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,७७१ || data-sort-value=&quot;19&quot; | +१९
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-27&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,७५२ || data-sort-value=&quot;37&quot; | +३७
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-26&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,७१५ || data-sort-value=&quot;104&quot; | +१०४
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-25&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,६११ || data-sort-value=&quot;49&quot; | +४९
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-24&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,५६२ || data-sort-value=&quot;26&quot; | +२६
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-23&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,५३६ || data-sort-value=&quot;53&quot; | +५३
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-22&quot; | २२ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,४८३ || data-sort-value=&quot;42&quot; | +४२ (२ दिवसांत)
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-20&quot; | २० ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,४४१ || data-sort-value=&quot;13&quot; | +१३
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-19&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,४२८ || data-sort-value=&quot;17&quot; | +१७
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-18&quot; | १८ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,४११ || data-sort-value=&quot;7&quot; | +७
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-17&quot; | १७ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,४०४ || data-sort-value=&quot;17&quot; | +१७
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-16&quot; | १६ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,३८७ &lt;small&gt;(अंदाजित)&lt;/small&gt; || data-sort-value=&quot;5&quot; | +५
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-15&quot; | १५ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,३८२ &lt;small&gt;(अंदाजित)&lt;/small&gt; || data-sort-value=&quot;4&quot; | +४
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-14&quot; | १४ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,३७८ &lt;small&gt;(अंदाजित)&lt;/small&gt; || data-sort-value=&quot;9&quot; | +९
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-13&quot; | १३ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,३६९ &lt;small&gt;(अंदाजित)&lt;/small&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; | +०
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-12&quot; | १२ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,३६९ &lt;small&gt;(अंदाजित)&lt;/small&gt; || data-sort-value=&quot;12&quot; | +१२
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-11&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,३५७ &lt;small&gt;(अंदाजित)&lt;/small&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; | +२
|}
&lt;small&gt;(अंदाजित) = प्रकल्प सुरू झाल्यानंतरच्या दिवसांची आकडेवारी निर्मिती नोंदींवरून पुन्हा तयार केलेली आहे; प्रत्यक्ष नोंद नाही.&lt;/small&gt;

[[वर्ग:मिशन १,११,१११]]</text>
      <sha1>s0s8f81tbcat0ir0bhxc1clao32e3h0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728376</id>
      <parentid>2728336</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T02:25:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TivenBot</username>
        <id>80923</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>मिशन १,११,१११: सांख्यिकी अद्ययावत (१,०३,८२६ लेख)</comment>
      <origin>2728376</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5644" sha1="owjznkjx3zucyclyvpkstvqpc5ajtr6" xml:space="preserve">''हे पान [[सदस्य:TivenBot|TivenBot]] यांच्या स्क्रिप्टद्वारे आपोआप अद्ययावत केले जाते; येथे हाताने केलेले बदल पुढील अद्ययावतीत पुसले जातील. शेवटचे अद्ययावत: ३१ ऑक्टोबर २०२६, ०७:५५ (भा.प्र.वे.)''&lt;br&gt;[{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=purge}} हे पान ताजे करा (purge)] • [{{fullurl:विकिपीडिया:मिशन १,११,१११|action=purge}} मिशन १,११,१११ मुख्य पान ताजे करा (purge)]
__NOTOC__

== सद्यस्थिती ==
* एकूण लेख: '''१,०३,८२६'''
* प्रकल्प सुरू झाल्यापासून (११ ऑक्टोबर २०२६) नवीन लेख: '''४७१''' (२१ दिवसांत)
* सरासरी वेग: '''२२.४''' लेख/दिवस
* १,११,१११ साठी बाकी: '''७,२८५''' लेख
* सध्याच्या वेगाने लक्ष्य पूर्ण होण्याची अंदाजित तारीख: '''२१ सप्टेंबर २०२७'''

&lt;div style=&quot;border:1px solid #a2a9b1;background:#f8f9fa;height:22px;max-width:600px&quot;&gt;&lt;div style=&quot;background:#36c;height:22px;width:6.1%&quot;&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
'''६.१%''' (१,०३,३५५ → १,११,१११)

== टप्पे ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! टप्पा !! स्थिती !! बाकी लेख !! अंदाजित तारीख
|-
| १,०५,००० || चालू || १,१७४ || २३ डिसेंबर २०२६
|-
| १,०७,५०० || चालू || ३,६७४ || १३ एप्रिल २०२७
|-
| १,१०,००० || चालू || ६,१७४ || ३ ऑगस्ट २०२७
|-
| १,११,१११ || चालू || ७,२८५ || २१ सप्टेंबर २०२७
|}

== दैनिक नोंद ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! दिनांक !! एकूण लेख !! बदल
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-31&quot; | ३१ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,८२६ || data-sort-value=&quot;21&quot; | +२१
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-30&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,८०५ || data-sort-value=&quot;17&quot; | +१७
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-29&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,७८८ || data-sort-value=&quot;17&quot; | +१७
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-28&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,७७१ || data-sort-value=&quot;19&quot; | +१९
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-27&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,७५२ || data-sort-value=&quot;37&quot; | +३७
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-26&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,७१५ || data-sort-value=&quot;104&quot; | +१०४
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-25&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,६११ || data-sort-value=&quot;49&quot; | +४९
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-24&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,५६२ || data-sort-value=&quot;26&quot; | +२६
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-23&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,५३६ || data-sort-value=&quot;53&quot; | +५३
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-22&quot; | २२ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,४८३ || data-sort-value=&quot;42&quot; | +४२ (२ दिवसांत)
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-20&quot; | २० ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,४४१ || data-sort-value=&quot;13&quot; | +१३
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-19&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,४२८ || data-sort-value=&quot;17&quot; | +१७
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-18&quot; | १८ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,४११ || data-sort-value=&quot;7&quot; | +७
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-17&quot; | १७ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,४०४ || data-sort-value=&quot;17&quot; | +१७
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-16&quot; | १६ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,३८७ &lt;small&gt;(अंदाजित)&lt;/small&gt; || data-sort-value=&quot;5&quot; | +५
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-15&quot; | १५ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,३८२ &lt;small&gt;(अंदाजित)&lt;/small&gt; || data-sort-value=&quot;4&quot; | +४
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-14&quot; | १४ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,३७८ &lt;small&gt;(अंदाजित)&lt;/small&gt; || data-sort-value=&quot;9&quot; | +९
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-13&quot; | १३ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,३६९ &lt;small&gt;(अंदाजित)&lt;/small&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; | +०
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-12&quot; | १२ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,३६९ &lt;small&gt;(अंदाजित)&lt;/small&gt; || data-sort-value=&quot;12&quot; | +१२
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-11&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,३५७ &lt;small&gt;(अंदाजित)&lt;/small&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; | +२
|}
&lt;small&gt;(अंदाजित) = प्रकल्प सुरू झाल्यानंतरच्या दिवसांची आकडेवारी निर्मिती नोंदींवरून पुन्हा तयार केलेली आहे; प्रत्यक्ष नोंद नाही.&lt;/small&gt;

[[वर्ग:मिशन १,११,१११]]</text>
      <sha1>owjznkjx3zucyclyvpkstvqpc5ajtr6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728431</id>
      <parentid>2728376</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T06:25:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TivenBot</username>
        <id>80923</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>मिशन १,११,१११: सांख्यिकी अद्ययावत (१,०३,८२७ लेख)</comment>
      <origin>2728431</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5644" sha1="cz39aoyrvvesxtzl34uw58cw6c1px8b" xml:space="preserve">''हे पान [[सदस्य:TivenBot|TivenBot]] यांच्या स्क्रिप्टद्वारे आपोआप अद्ययावत केले जाते; येथे हाताने केलेले बदल पुढील अद्ययावतीत पुसले जातील. शेवटचे अद्ययावत: ३१ ऑक्टोबर २०२६, ११:५५ (भा.प्र.वे.)''&lt;br&gt;[{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=purge}} हे पान ताजे करा (purge)] • [{{fullurl:विकिपीडिया:मिशन १,११,१११|action=purge}} मिशन १,११,१११ मुख्य पान ताजे करा (purge)]
__NOTOC__

== सद्यस्थिती ==
* एकूण लेख: '''१,०३,८२७'''
* प्रकल्प सुरू झाल्यापासून (११ ऑक्टोबर २०२६) नवीन लेख: '''४७२''' (२१ दिवसांत)
* सरासरी वेग: '''२२.५''' लेख/दिवस
* १,११,१११ साठी बाकी: '''७,२८४''' लेख
* सध्याच्या वेगाने लक्ष्य पूर्ण होण्याची अंदाजित तारीख: '''२१ सप्टेंबर २०२७'''

&lt;div style=&quot;border:1px solid #a2a9b1;background:#f8f9fa;height:22px;max-width:600px&quot;&gt;&lt;div style=&quot;background:#36c;height:22px;width:6.1%&quot;&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
'''६.१%''' (१,०३,३५५ → १,११,१११)

== टप्पे ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! टप्पा !! स्थिती !! बाकी लेख !! अंदाजित तारीख
|-
| १,०५,००० || चालू || १,१७३ || २३ डिसेंबर २०२६
|-
| १,०७,५०० || चालू || ३,६७३ || १३ एप्रिल २०२७
|-
| १,१०,००० || चालू || ६,१७३ || २ ऑगस्ट २०२७
|-
| १,११,१११ || चालू || ७,२८४ || २१ सप्टेंबर २०२७
|}

== दैनिक नोंद ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! दिनांक !! एकूण लेख !! बदल
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-31&quot; | ३१ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,८२७ || data-sort-value=&quot;22&quot; | +२२
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-30&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,८०५ || data-sort-value=&quot;17&quot; | +१७
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-29&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,७८८ || data-sort-value=&quot;17&quot; | +१७
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-28&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,७७१ || data-sort-value=&quot;19&quot; | +१९
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-27&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,७५२ || data-sort-value=&quot;37&quot; | +३७
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-26&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,७१५ || data-sort-value=&quot;104&quot; | +१०४
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-25&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,६११ || data-sort-value=&quot;49&quot; | +४९
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-24&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,५६२ || data-sort-value=&quot;26&quot; | +२६
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-23&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,५३६ || data-sort-value=&quot;53&quot; | +५३
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-22&quot; | २२ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,४८३ || data-sort-value=&quot;42&quot; | +४२ (२ दिवसांत)
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-20&quot; | २० ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,४४१ || data-sort-value=&quot;13&quot; | +१३
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-19&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,४२८ || data-sort-value=&quot;17&quot; | +१७
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-18&quot; | १८ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,४११ || data-sort-value=&quot;7&quot; | +७
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-17&quot; | १७ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,४०४ || data-sort-value=&quot;17&quot; | +१७
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-16&quot; | १६ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,३८७ &lt;small&gt;(अंदाजित)&lt;/small&gt; || data-sort-value=&quot;5&quot; | +५
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-15&quot; | १५ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,३८२ &lt;small&gt;(अंदाजित)&lt;/small&gt; || data-sort-value=&quot;4&quot; | +४
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-14&quot; | १४ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,३७८ &lt;small&gt;(अंदाजित)&lt;/small&gt; || data-sort-value=&quot;9&quot; | +९
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-13&quot; | १३ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,३६९ &lt;small&gt;(अंदाजित)&lt;/small&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; | +०
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-12&quot; | १२ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,३६९ &lt;small&gt;(अंदाजित)&lt;/small&gt; || data-sort-value=&quot;12&quot; | +१२
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-11&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,३५७ &lt;small&gt;(अंदाजित)&lt;/small&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; | +२
|}
&lt;small&gt;(अंदाजित) = प्रकल्प सुरू झाल्यानंतरच्या दिवसांची आकडेवारी निर्मिती नोंदींवरून पुन्हा तयार केलेली आहे; प्रत्यक्ष नोंद नाही.&lt;/small&gt;

[[वर्ग:मिशन १,११,१११]]</text>
      <sha1>cz39aoyrvvesxtzl34uw58cw6c1px8b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728473</id>
      <parentid>2728431</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T10:25:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TivenBot</username>
        <id>80923</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>मिशन १,११,१११: सांख्यिकी अद्ययावत (१,०३,८२९ लेख)</comment>
      <origin>2728473</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5644" sha1="9btcirvppsxzwk7vhma2guspwaae9j1" xml:space="preserve">''हे पान [[सदस्य:TivenBot|TivenBot]] यांच्या स्क्रिप्टद्वारे आपोआप अद्ययावत केले जाते; येथे हाताने केलेले बदल पुढील अद्ययावतीत पुसले जातील. शेवटचे अद्ययावत: ३१ ऑक्टोबर २०२६, १५:५५ (भा.प्र.वे.)''&lt;br&gt;[{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=purge}} हे पान ताजे करा (purge)] • [{{fullurl:विकिपीडिया:मिशन १,११,१११|action=purge}} मिशन १,११,१११ मुख्य पान ताजे करा (purge)]
__NOTOC__

== सद्यस्थिती ==
* एकूण लेख: '''१,०३,८२९'''
* प्रकल्प सुरू झाल्यापासून (११ ऑक्टोबर २०२६) नवीन लेख: '''४७४''' (२१ दिवसांत)
* सरासरी वेग: '''२२.६''' लेख/दिवस
* १,११,१११ साठी बाकी: '''७,२८२''' लेख
* सध्याच्या वेगाने लक्ष्य पूर्ण होण्याची अंदाजित तारीख: '''१९ सप्टेंबर २०२७'''

&lt;div style=&quot;border:1px solid #a2a9b1;background:#f8f9fa;height:22px;max-width:600px&quot;&gt;&lt;div style=&quot;background:#36c;height:22px;width:6.1%&quot;&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
'''६.१%''' (१,०३,३५५ → १,११,१११)

== टप्पे ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! टप्पा !! स्थिती !! बाकी लेख !! अंदाजित तारीख
|-
| १,०५,००० || चालू || १,१७१ || २२ डिसेंबर २०२६
|-
| १,०७,५०० || चालू || ३,६७१ || १२ एप्रिल २०२७
|-
| १,१०,००० || चालू || ६,१७१ || १ ऑगस्ट २०२७
|-
| १,११,१११ || चालू || ७,२८२ || १९ सप्टेंबर २०२७
|}

== दैनिक नोंद ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! दिनांक !! एकूण लेख !! बदल
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-31&quot; | ३१ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,८२९ || data-sort-value=&quot;24&quot; | +२४
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-30&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,८०५ || data-sort-value=&quot;17&quot; | +१७
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-29&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,७८८ || data-sort-value=&quot;17&quot; | +१७
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-28&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,७७१ || data-sort-value=&quot;19&quot; | +१९
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-27&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,७५२ || data-sort-value=&quot;37&quot; | +३७
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-26&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,७१५ || data-sort-value=&quot;104&quot; | +१०४
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-25&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,६११ || data-sort-value=&quot;49&quot; | +४९
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-24&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,५६२ || data-sort-value=&quot;26&quot; | +२६
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-23&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,५३६ || data-sort-value=&quot;53&quot; | +५३
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-22&quot; | २२ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,४८३ || data-sort-value=&quot;42&quot; | +४२ (२ दिवसांत)
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-20&quot; | २० ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,४४१ || data-sort-value=&quot;13&quot; | +१३
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-19&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,४२८ || data-sort-value=&quot;17&quot; | +१७
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-18&quot; | १८ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,४११ || data-sort-value=&quot;7&quot; | +७
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-17&quot; | १७ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,४०४ || data-sort-value=&quot;17&quot; | +१७
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-16&quot; | १६ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,३८७ &lt;small&gt;(अंदाजित)&lt;/small&gt; || data-sort-value=&quot;5&quot; | +५
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-15&quot; | १५ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,३८२ &lt;small&gt;(अंदाजित)&lt;/small&gt; || data-sort-value=&quot;4&quot; | +४
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-14&quot; | १४ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,३७८ &lt;small&gt;(अंदाजित)&lt;/small&gt; || data-sort-value=&quot;9&quot; | +९
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-13&quot; | १३ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,३६९ &lt;small&gt;(अंदाजित)&lt;/small&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; | +०
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-12&quot; | १२ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,३६९ &lt;small&gt;(अंदाजित)&lt;/small&gt; || data-sort-value=&quot;12&quot; | +१२
|-
| data-sort-value=&quot;2026-10-11&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || १,०३,३५७ &lt;small&gt;(अंदाजित)&lt;/small&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; | +२
|}
&lt;small&gt;(अंदाजित) = प्रकल्प सुरू झाल्यानंतरच्या दिवसांची आकडेवारी निर्मिती नोंदींवरून पुन्हा तयार केलेली आहे; प्रत्यक्ष नोंद नाही.&lt;/small&gt;

[[वर्ग:मिशन १,११,१११]]</text>
      <sha1>9btcirvppsxzwk7vhma2guspwaae9j1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>विकिपीडिया:मिशन १,११,१११/तयार केलेले लेख</title>
    <ns>4</ns>
    <id>385505</id>
    <revision>
      <id>2728305</id>
      <parentid>2728227</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T14:26:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TivenBot</username>
        <id>80923</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>मिशन १,११,१११: नवीन लेख व सहभागी अद्ययावत (४१५ लेख)</comment>
      <origin>2728305</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3809" sha1="3sq9pob6mmnmshohkhatqcopvh14ce6" xml:space="preserve">''हे पान [[सदस्य:TivenBot|TivenBot]] यांच्या स्क्रिप्टद्वारे आपोआप अद्ययावत केले जाते; येथे हाताने केलेले बदल पुढील अद्ययावतीत पुसले जातील. शेवटचे अद्ययावत: ३० ऑक्टोबर २०२६, १९:५६ (भा.प्र.वे.)''&lt;br&gt;[{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=purge}} हे पान ताजे करा (purge)] • [{{fullurl:विकिपीडिया:मिशन १,११,१११|action=purge}} मिशन १,११,१११ मुख्य पान ताजे करा (purge)]

== सारांश ==
* प्रकल्पांतर्गत सापडलेले नवीन लेख: '''४१५'''
* सहभागी सदस्य: '''२०'''
* सुधारणा आवश्यक लेख: '''२२९''' — [[विकिपीडिया:मिशन १,११,१११/सुधारणा आवश्यक|यादी पहा]]
&lt;small&gt;टीप: वगळलेले लेख व पुनर्निर्देशनांमुळे ही संख्या एकूण लेखसंख्येतील वाढीपेक्षा थोडी वेगळी असू शकते.&lt;/small&gt;

== सर्वाधिक योगदान (पहिले २५) ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! क्रमांक !! सदस्य !! नवीन लेख
|-
| १ || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;229&quot; | २२९
|-
| २ || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;64&quot; | ६४
|-
| ३ || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;62&quot; | ६२
|-
| ४ || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value=&quot;13&quot; | १३
|-
| ५ || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value=&quot;11&quot; | ११
|-
| ६ || [[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]] || data-sort-value=&quot;8&quot; | ८
|-
| ७ || [[सदस्य:AdvAnantGholam|AdvAnantGholam]] || data-sort-value=&quot;5&quot; | ५
|-
| ८ || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value=&quot;5&quot; | ५
|-
| ९ || [[सदस्य:Jonathansammy|Jonathansammy]] || data-sort-value=&quot;3&quot; | ३
|-
| १० || [[सदस्य:~2026-52310-38|~2026-52310-38]] || data-sort-value=&quot;2&quot; | २
|-
| ११ || [[सदस्य:Vikrantkorde|Vikrantkorde]] || data-sort-value=&quot;2&quot; | २
|-
| १२ || [[सदस्य:शरभ|शरभ]] || data-sort-value=&quot;2&quot; | २
|-
| १३ || [[सदस्य:~2026-57645-76|~2026-57645-76]] || data-sort-value=&quot;2&quot; | २
|-
| १४ || [[सदस्य:OptimisticProvider|OptimisticProvider]] || data-sort-value=&quot;1&quot; | १
|-
| १५ || [[सदस्य:~2026-55636-17|~2026-55636-17]] || data-sort-value=&quot;1&quot; | १
|-
| १६ || [[सदस्य:DILIPG|DILIPG]] || data-sort-value=&quot;1&quot; | १
|-
| १७ || [[सदस्य:Misslinius|Misslinius]] || data-sort-value=&quot;1&quot; | १
|-
| १८ || [[सदस्य:~2026-57012-46|~2026-57012-46]] || data-sort-value=&quot;1&quot; | १
|-
| १९ || [[सदस्य:Ankush Bobade|Ankush Bobade]] || data-sort-value=&quot;1&quot; | १
|-
| २० || [[सदस्य:Samir Shakil Shaikh|Samir Shakil Shaikh]] || data-sort-value=&quot;1&quot; | १
|}

== महिन्यानुसार यादी ==
* [[विकिपीडिया:मिशन १,११,१११/तयार केलेले लेख/ऑक्टोबर २०२६|ऑक्टोबर २०२६]] — ४१५ लेख

[[वर्ग:मिशन १,११,१११]]</text>
      <sha1>3sq9pob6mmnmshohkhatqcopvh14ce6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728325</id>
      <parentid>2728305</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T18:26:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TivenBot</username>
        <id>80923</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>मिशन १,११,१११: नवीन लेख व सहभागी अद्ययावत (४१७ लेख)</comment>
      <origin>2728325</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3975" sha1="9pyf56n1rs5584o3xmif3r8uu3z2hao" xml:space="preserve">''हे पान [[सदस्य:TivenBot|TivenBot]] यांच्या स्क्रिप्टद्वारे आपोआप अद्ययावत केले जाते; येथे हाताने केलेले बदल पुढील अद्ययावतीत पुसले जातील. शेवटचे अद्ययावत: ३० ऑक्टोबर २०२६, २३:५६ (भा.प्र.वे.)''&lt;br&gt;[{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=purge}} हे पान ताजे करा (purge)] • [{{fullurl:विकिपीडिया:मिशन १,११,१११|action=purge}} मिशन १,११,१११ मुख्य पान ताजे करा (purge)]

== सारांश ==
* प्रकल्पांतर्गत सापडलेले नवीन लेख: '''४१७'''
* सहभागी सदस्य: '''२१'''
* सुधारणा आवश्यक लेख: '''२३१''' — [[विकिपीडिया:मिशन १,११,१११/सुधारणा आवश्यक|यादी पहा]]
&lt;small&gt;टीप: वगळलेले लेख व पुनर्निर्देशनांमुळे ही संख्या एकूण लेखसंख्येतील वाढीपेक्षा थोडी वेगळी असू शकते.&lt;/small&gt;

== सर्वाधिक योगदान (पहिले २५) ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! क्रमांक !! सदस्य !! नवीन लेख
|-
| १ || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;229&quot; | २२९
|-
| २ || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;64&quot; | ६४
|-
| ३ || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;62&quot; | ६२
|-
| ४ || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value=&quot;13&quot; | १३
|-
| ५ || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value=&quot;11&quot; | ११
|-
| ६ || [[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]] || data-sort-value=&quot;8&quot; | ८
|-
| ७ || [[सदस्य:AdvAnantGholam|AdvAnantGholam]] || data-sort-value=&quot;6&quot; | ६
|-
| ८ || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value=&quot;5&quot; | ५
|-
| ९ || [[सदस्य:Jonathansammy|Jonathansammy]] || data-sort-value=&quot;3&quot; | ३
|-
| १० || [[सदस्य:~2026-52310-38|~2026-52310-38]] || data-sort-value=&quot;2&quot; | २
|-
| ११ || [[सदस्य:Vikrantkorde|Vikrantkorde]] || data-sort-value=&quot;2&quot; | २
|-
| १२ || [[सदस्य:शरभ|शरभ]] || data-sort-value=&quot;2&quot; | २
|-
| १३ || [[सदस्य:~2026-57645-76|~2026-57645-76]] || data-sort-value=&quot;2&quot; | २
|-
| १४ || [[सदस्य:OptimisticProvider|OptimisticProvider]] || data-sort-value=&quot;1&quot; | १
|-
| १५ || [[सदस्य:~2026-55636-17|~2026-55636-17]] || data-sort-value=&quot;1&quot; | १
|-
| १६ || [[सदस्य:DILIPG|DILIPG]] || data-sort-value=&quot;1&quot; | १
|-
| १७ || [[सदस्य:Misslinius|Misslinius]] || data-sort-value=&quot;1&quot; | १
|-
| १८ || [[सदस्य:~2026-57012-46|~2026-57012-46]] || data-sort-value=&quot;1&quot; | १
|-
| १९ || [[सदस्य:Ankush Bobade|Ankush Bobade]] || data-sort-value=&quot;1&quot; | १
|-
| २० || [[सदस्य:Samir Shakil Shaikh|Samir Shakil Shaikh]] || data-sort-value=&quot;1&quot; | १
|-
| २१ || [[सदस्य:प्रा.मनोहर जायभाये|प्रा.मनोहर जायभाये]] || data-sort-value=&quot;1&quot; | १
|}

== महिन्यानुसार यादी ==
* [[विकिपीडिया:मिशन १,११,१११/तयार केलेले लेख/ऑक्टोबर २०२६|ऑक्टोबर २०२६]] — ४१७ लेख

[[वर्ग:मिशन १,११,१११]]</text>
      <sha1>9pyf56n1rs5584o3xmif3r8uu3z2hao</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728337</id>
      <parentid>2728325</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T22:26:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TivenBot</username>
        <id>80923</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>मिशन १,११,१११: नवीन लेख व सहभागी अद्ययावत (४१७ लेख)</comment>
      <origin>2728337</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3975" sha1="q4s5p3g5qemcgquud02f0zvg5piuq5b" xml:space="preserve">''हे पान [[सदस्य:TivenBot|TivenBot]] यांच्या स्क्रिप्टद्वारे आपोआप अद्ययावत केले जाते; येथे हाताने केलेले बदल पुढील अद्ययावतीत पुसले जातील. शेवटचे अद्ययावत: ३१ ऑक्टोबर २०२६, ०३:५६ (भा.प्र.वे.)''&lt;br&gt;[{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=purge}} हे पान ताजे करा (purge)] • [{{fullurl:विकिपीडिया:मिशन १,११,१११|action=purge}} मिशन १,११,१११ मुख्य पान ताजे करा (purge)]

== सारांश ==
* प्रकल्पांतर्गत सापडलेले नवीन लेख: '''४१७'''
* सहभागी सदस्य: '''२१'''
* सुधारणा आवश्यक लेख: '''२३१''' — [[विकिपीडिया:मिशन १,११,१११/सुधारणा आवश्यक|यादी पहा]]
&lt;small&gt;टीप: वगळलेले लेख व पुनर्निर्देशनांमुळे ही संख्या एकूण लेखसंख्येतील वाढीपेक्षा थोडी वेगळी असू शकते.&lt;/small&gt;

== सर्वाधिक योगदान (पहिले २५) ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! क्रमांक !! सदस्य !! नवीन लेख
|-
| १ || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;229&quot; | २२९
|-
| २ || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;64&quot; | ६४
|-
| ३ || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;62&quot; | ६२
|-
| ४ || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value=&quot;13&quot; | १३
|-
| ५ || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value=&quot;11&quot; | ११
|-
| ६ || [[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]] || data-sort-value=&quot;8&quot; | ८
|-
| ७ || [[सदस्य:AdvAnantGholam|AdvAnantGholam]] || data-sort-value=&quot;6&quot; | ६
|-
| ८ || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value=&quot;5&quot; | ५
|-
| ९ || [[सदस्य:Jonathansammy|Jonathansammy]] || data-sort-value=&quot;3&quot; | ३
|-
| १० || [[सदस्य:~2026-52310-38|~2026-52310-38]] || data-sort-value=&quot;2&quot; | २
|-
| ११ || [[सदस्य:Vikrantkorde|Vikrantkorde]] || data-sort-value=&quot;2&quot; | २
|-
| १२ || [[सदस्य:शरभ|शरभ]] || data-sort-value=&quot;2&quot; | २
|-
| १३ || [[सदस्य:~2026-57645-76|~2026-57645-76]] || data-sort-value=&quot;2&quot; | २
|-
| १४ || [[सदस्य:OptimisticProvider|OptimisticProvider]] || data-sort-value=&quot;1&quot; | १
|-
| १५ || [[सदस्य:~2026-55636-17|~2026-55636-17]] || data-sort-value=&quot;1&quot; | १
|-
| १६ || [[सदस्य:DILIPG|DILIPG]] || data-sort-value=&quot;1&quot; | १
|-
| १७ || [[सदस्य:Misslinius|Misslinius]] || data-sort-value=&quot;1&quot; | १
|-
| १८ || [[सदस्य:~2026-57012-46|~2026-57012-46]] || data-sort-value=&quot;1&quot; | १
|-
| १९ || [[सदस्य:Ankush Bobade|Ankush Bobade]] || data-sort-value=&quot;1&quot; | १
|-
| २० || [[सदस्य:Samir Shakil Shaikh|Samir Shakil Shaikh]] || data-sort-value=&quot;1&quot; | १
|-
| २१ || [[सदस्य:प्रा.मनोहर जायभाये|प्रा.मनोहर जायभाये]] || data-sort-value=&quot;1&quot; | १
|}

== महिन्यानुसार यादी ==
* [[विकिपीडिया:मिशन १,११,१११/तयार केलेले लेख/ऑक्टोबर २०२६|ऑक्टोबर २०२६]] — ४१७ लेख

[[वर्ग:मिशन १,११,१११]]</text>
      <sha1>q4s5p3g5qemcgquud02f0zvg5piuq5b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728377</id>
      <parentid>2728337</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T02:26:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TivenBot</username>
        <id>80923</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>मिशन १,११,१११: नवीन लेख व सहभागी अद्ययावत (४३८ लेख)</comment>
      <origin>2728377</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3975" sha1="ka43dqso1mqejwpq4xwjwb5fzp5zzbg" xml:space="preserve">''हे पान [[सदस्य:TivenBot|TivenBot]] यांच्या स्क्रिप्टद्वारे आपोआप अद्ययावत केले जाते; येथे हाताने केलेले बदल पुढील अद्ययावतीत पुसले जातील. शेवटचे अद्ययावत: ३१ ऑक्टोबर २०२६, ०७:५६ (भा.प्र.वे.)''&lt;br&gt;[{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=purge}} हे पान ताजे करा (purge)] • [{{fullurl:विकिपीडिया:मिशन १,११,१११|action=purge}} मिशन १,११,१११ मुख्य पान ताजे करा (purge)]

== सारांश ==
* प्रकल्पांतर्गत सापडलेले नवीन लेख: '''४३८'''
* सहभागी सदस्य: '''२१'''
* सुधारणा आवश्यक लेख: '''२५२''' — [[विकिपीडिया:मिशन १,११,१११/सुधारणा आवश्यक|यादी पहा]]
&lt;small&gt;टीप: वगळलेले लेख व पुनर्निर्देशनांमुळे ही संख्या एकूण लेखसंख्येतील वाढीपेक्षा थोडी वेगळी असू शकते.&lt;/small&gt;

== सर्वाधिक योगदान (पहिले २५) ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! क्रमांक !! सदस्य !! नवीन लेख
|-
| १ || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;250&quot; | २५०
|-
| २ || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;64&quot; | ६४
|-
| ३ || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;62&quot; | ६२
|-
| ४ || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value=&quot;13&quot; | १३
|-
| ५ || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value=&quot;11&quot; | ११
|-
| ६ || [[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]] || data-sort-value=&quot;8&quot; | ८
|-
| ७ || [[सदस्य:AdvAnantGholam|AdvAnantGholam]] || data-sort-value=&quot;6&quot; | ६
|-
| ८ || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value=&quot;5&quot; | ५
|-
| ९ || [[सदस्य:Jonathansammy|Jonathansammy]] || data-sort-value=&quot;3&quot; | ३
|-
| १० || [[सदस्य:~2026-52310-38|~2026-52310-38]] || data-sort-value=&quot;2&quot; | २
|-
| ११ || [[सदस्य:Vikrantkorde|Vikrantkorde]] || data-sort-value=&quot;2&quot; | २
|-
| १२ || [[सदस्य:शरभ|शरभ]] || data-sort-value=&quot;2&quot; | २
|-
| १३ || [[सदस्य:~2026-57645-76|~2026-57645-76]] || data-sort-value=&quot;2&quot; | २
|-
| १४ || [[सदस्य:OptimisticProvider|OptimisticProvider]] || data-sort-value=&quot;1&quot; | १
|-
| १५ || [[सदस्य:~2026-55636-17|~2026-55636-17]] || data-sort-value=&quot;1&quot; | १
|-
| १६ || [[सदस्य:DILIPG|DILIPG]] || data-sort-value=&quot;1&quot; | १
|-
| १७ || [[सदस्य:Misslinius|Misslinius]] || data-sort-value=&quot;1&quot; | १
|-
| १८ || [[सदस्य:~2026-57012-46|~2026-57012-46]] || data-sort-value=&quot;1&quot; | १
|-
| १९ || [[सदस्य:Ankush Bobade|Ankush Bobade]] || data-sort-value=&quot;1&quot; | १
|-
| २० || [[सदस्य:Samir Shakil Shaikh|Samir Shakil Shaikh]] || data-sort-value=&quot;1&quot; | १
|-
| २१ || [[सदस्य:प्रा.मनोहर जायभाये|प्रा.मनोहर जायभाये]] || data-sort-value=&quot;1&quot; | १
|}

== महिन्यानुसार यादी ==
* [[विकिपीडिया:मिशन १,११,१११/तयार केलेले लेख/ऑक्टोबर २०२६|ऑक्टोबर २०२६]] — ४३८ लेख

[[वर्ग:मिशन १,११,१११]]</text>
      <sha1>ka43dqso1mqejwpq4xwjwb5fzp5zzbg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728432</id>
      <parentid>2728377</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T06:26:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TivenBot</username>
        <id>80923</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>मिशन १,११,१११: नवीन लेख व सहभागी अद्ययावत (४३८ लेख)</comment>
      <origin>2728432</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3975" sha1="qyycs2cjptwqi5pddl4cfw3dy8wak7i" xml:space="preserve">''हे पान [[सदस्य:TivenBot|TivenBot]] यांच्या स्क्रिप्टद्वारे आपोआप अद्ययावत केले जाते; येथे हाताने केलेले बदल पुढील अद्ययावतीत पुसले जातील. शेवटचे अद्ययावत: ३१ ऑक्टोबर २०२६, ११:५६ (भा.प्र.वे.)''&lt;br&gt;[{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=purge}} हे पान ताजे करा (purge)] • [{{fullurl:विकिपीडिया:मिशन १,११,१११|action=purge}} मिशन १,११,१११ मुख्य पान ताजे करा (purge)]

== सारांश ==
* प्रकल्पांतर्गत सापडलेले नवीन लेख: '''४३८'''
* सहभागी सदस्य: '''२१'''
* सुधारणा आवश्यक लेख: '''२५२''' — [[विकिपीडिया:मिशन १,११,१११/सुधारणा आवश्यक|यादी पहा]]
&lt;small&gt;टीप: वगळलेले लेख व पुनर्निर्देशनांमुळे ही संख्या एकूण लेखसंख्येतील वाढीपेक्षा थोडी वेगळी असू शकते.&lt;/small&gt;

== सर्वाधिक योगदान (पहिले २५) ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! क्रमांक !! सदस्य !! नवीन लेख
|-
| १ || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;250&quot; | २५०
|-
| २ || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;64&quot; | ६४
|-
| ३ || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;62&quot; | ६२
|-
| ४ || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value=&quot;13&quot; | १३
|-
| ५ || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value=&quot;11&quot; | ११
|-
| ६ || [[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]] || data-sort-value=&quot;8&quot; | ८
|-
| ७ || [[सदस्य:AdvAnantGholam|AdvAnantGholam]] || data-sort-value=&quot;6&quot; | ६
|-
| ८ || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value=&quot;5&quot; | ५
|-
| ९ || [[सदस्य:Jonathansammy|Jonathansammy]] || data-sort-value=&quot;3&quot; | ३
|-
| १० || [[सदस्य:~2026-52310-38|~2026-52310-38]] || data-sort-value=&quot;2&quot; | २
|-
| ११ || [[सदस्य:Vikrantkorde|Vikrantkorde]] || data-sort-value=&quot;2&quot; | २
|-
| १२ || [[सदस्य:शरभ|शरभ]] || data-sort-value=&quot;2&quot; | २
|-
| १३ || [[सदस्य:~2026-57645-76|~2026-57645-76]] || data-sort-value=&quot;2&quot; | २
|-
| १४ || [[सदस्य:OptimisticProvider|OptimisticProvider]] || data-sort-value=&quot;1&quot; | १
|-
| १५ || [[सदस्य:~2026-55636-17|~2026-55636-17]] || data-sort-value=&quot;1&quot; | १
|-
| १६ || [[सदस्य:DILIPG|DILIPG]] || data-sort-value=&quot;1&quot; | १
|-
| १७ || [[सदस्य:Misslinius|Misslinius]] || data-sort-value=&quot;1&quot; | १
|-
| १८ || [[सदस्य:~2026-57012-46|~2026-57012-46]] || data-sort-value=&quot;1&quot; | १
|-
| १९ || [[सदस्य:Ankush Bobade|Ankush Bobade]] || data-sort-value=&quot;1&quot; | १
|-
| २० || [[सदस्य:Samir Shakil Shaikh|Samir Shakil Shaikh]] || data-sort-value=&quot;1&quot; | १
|-
| २१ || [[सदस्य:प्रा.मनोहर जायभाये|प्रा.मनोहर जायभाये]] || data-sort-value=&quot;1&quot; | १
|}

== महिन्यानुसार यादी ==
* [[विकिपीडिया:मिशन १,११,१११/तयार केलेले लेख/ऑक्टोबर २०२६|ऑक्टोबर २०२६]] — ४३८ लेख

[[वर्ग:मिशन १,११,१११]]</text>
      <sha1>qyycs2cjptwqi5pddl4cfw3dy8wak7i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728474</id>
      <parentid>2728432</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T10:26:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TivenBot</username>
        <id>80923</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>मिशन १,११,१११: नवीन लेख व सहभागी अद्ययावत (४४० लेख)</comment>
      <origin>2728474</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4065" sha1="1cbemrvhfdbopi2bkxgmbwmhbg7i061" xml:space="preserve">''हे पान [[सदस्य:TivenBot|TivenBot]] यांच्या स्क्रिप्टद्वारे आपोआप अद्ययावत केले जाते; येथे हाताने केलेले बदल पुढील अद्ययावतीत पुसले जातील. शेवटचे अद्ययावत: ३१ ऑक्टोबर २०२६, १५:५६ (भा.प्र.वे.)''&lt;br&gt;[{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=purge}} हे पान ताजे करा (purge)] • [{{fullurl:विकिपीडिया:मिशन १,११,१११|action=purge}} मिशन १,११,१११ मुख्य पान ताजे करा (purge)]

== सारांश ==
* प्रकल्पांतर्गत सापडलेले नवीन लेख: '''४४०'''
* सहभागी सदस्य: '''२२'''
* सुधारणा आवश्यक लेख: '''२५२''' — [[विकिपीडिया:मिशन १,११,१११/सुधारणा आवश्यक|यादी पहा]]
&lt;small&gt;टीप: वगळलेले लेख व पुनर्निर्देशनांमुळे ही संख्या एकूण लेखसंख्येतील वाढीपेक्षा थोडी वेगळी असू शकते.&lt;/small&gt;

== सर्वाधिक योगदान (पहिले २५) ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! क्रमांक !! सदस्य !! नवीन लेख
|-
| १ || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;250&quot; | २५०
|-
| २ || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;64&quot; | ६४
|-
| ३ || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;62&quot; | ६२
|-
| ४ || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value=&quot;13&quot; | १३
|-
| ५ || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value=&quot;12&quot; | १२
|-
| ६ || [[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]] || data-sort-value=&quot;8&quot; | ८
|-
| ७ || [[सदस्य:AdvAnantGholam|AdvAnantGholam]] || data-sort-value=&quot;6&quot; | ६
|-
| ८ || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value=&quot;5&quot; | ५
|-
| ९ || [[सदस्य:Jonathansammy|Jonathansammy]] || data-sort-value=&quot;3&quot; | ३
|-
| १० || [[सदस्य:~2026-52310-38|~2026-52310-38]] || data-sort-value=&quot;2&quot; | २
|-
| ११ || [[सदस्य:Vikrantkorde|Vikrantkorde]] || data-sort-value=&quot;2&quot; | २
|-
| १२ || [[सदस्य:शरभ|शरभ]] || data-sort-value=&quot;2&quot; | २
|-
| १३ || [[सदस्य:~2026-57645-76|~2026-57645-76]] || data-sort-value=&quot;2&quot; | २
|-
| १४ || [[सदस्य:OptimisticProvider|OptimisticProvider]] || data-sort-value=&quot;1&quot; | १
|-
| १५ || [[सदस्य:~2026-55636-17|~2026-55636-17]] || data-sort-value=&quot;1&quot; | १
|-
| १६ || [[सदस्य:DILIPG|DILIPG]] || data-sort-value=&quot;1&quot; | १
|-
| १७ || [[सदस्य:Misslinius|Misslinius]] || data-sort-value=&quot;1&quot; | १
|-
| १८ || [[सदस्य:~2026-57012-46|~2026-57012-46]] || data-sort-value=&quot;1&quot; | १
|-
| १९ || [[सदस्य:Ankush Bobade|Ankush Bobade]] || data-sort-value=&quot;1&quot; | १
|-
| २० || [[सदस्य:Samir Shakil Shaikh|Samir Shakil Shaikh]] || data-sort-value=&quot;1&quot; | १
|-
| २१ || [[सदस्य:प्रा.मनोहर जायभाये|प्रा.मनोहर जायभाये]] || data-sort-value=&quot;1&quot; | १
|-
| २२ || [[सदस्य:Aryan Bagkar|Aryan Bagkar]] || data-sort-value=&quot;1&quot; | १
|}

== महिन्यानुसार यादी ==
* [[विकिपीडिया:मिशन १,११,१११/तयार केलेले लेख/ऑक्टोबर २०२६|ऑक्टोबर २०२६]] — ४४० लेख

[[वर्ग:मिशन १,११,१११]]</text>
      <sha1>1cbemrvhfdbopi2bkxgmbwmhbg7i061</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>विकिपीडिया:मिशन १,११,१११/तयार केलेले लेख/ऑक्टोबर २०२६</title>
    <ns>4</ns>
    <id>385506</id>
    <revision>
      <id>2728306</id>
      <parentid>2728228</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T14:26:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TivenBot</username>
        <id>80923</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>मिशन १,११,१११: ऑक्टोबर २०२६ यादी अद्ययावत</comment>
      <origin>2728306</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="121555" sha1="e2y990x1j1z1a67b8172k911x8takza" xml:space="preserve">''हे पान [[सदस्य:TivenBot|TivenBot]] यांच्या स्क्रिप्टद्वारे आपोआप अद्ययावत केले जाते; येथे हाताने केलेले बदल पुढील अद्ययावतीत पुसले जातील. शेवटचे अद्ययावत: ३० ऑक्टोबर २०२६, १९:५६ (भा.प्र.वे.)''&lt;br&gt;[{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=purge}} हे पान ताजे करा (purge)] • [{{fullurl:विकिपीडिया:मिशन १,११,१११|action=purge}} मिशन १,११,१११ मुख्य पान ताजे करा (purge)]

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! क्र. !! लेख !! निर्माता !! दिनांक !! आकार (बाइट्स) !! संदर्भ !! वर्ग !! विकिडेटा
|-
| १ || [[असंका गुरुसिन्हा]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T09:06:54Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4545&quot; | ४,५४५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| २ || [[द कव्हेनंट (कादंबरी)]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:42:42Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;10752&quot; | १०,७५२ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३ || [[२०२६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:44:01Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;93169&quot; | ९३,१६९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ४ || [[२०२६ चिनी ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:45:53Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;169903&quot; | १,६९,९०३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ५ || [[२०२६ जपानी ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:45:59Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;169854&quot; | १,६९,८५४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ६ || [[२०२६ मायामी ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:46:04Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;169559&quot; | १,६९,५५९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ७ || [[२०२६ कॅनेडियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:46:09Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;188699&quot; | १,८८,६९९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ८ || [[२०२६ मोनॅको ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:46:14Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;118424&quot; | १,१८,४२४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ९ || [[२०२६ बार्सिलोना-काटलुन्या ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:46:20Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;134966&quot; | १,३४,९६६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १० || [[२०२६ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:46:25Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;112748&quot; | १,१२,७४८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ११ || [[२०२६ ब्रिटिश ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:46:30Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;148070&quot; | १,४८,०७० || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १२ || [[२०२६ बेल्जियम ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:46:35Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;128209&quot; | १,२८,२०९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १३ || [[२०२६ हंगेरियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:46:40Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;129579&quot; | १,२९,५७९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १४ || [[२०२६ डच ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:46:45Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;142915&quot; | १,४२,९१५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १५ || [[२०२६ इटालियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:46:49Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;130829&quot; | १,३०,८२९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १६ || [[२०२६ स्पॅनिश ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:46:54Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;119135&quot; | १,१९,१३५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १७ || [[२०२६ अझरबैजान ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:47:00Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;119339&quot; | १,१९,३३९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १८ || [[२०२६ बहरैन ग्रांप्री (मलेशियामध्ये)]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:47:04Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;129156&quot; | १,२९,१५६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १९ || [[२०२६ सिंगापूर ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:47:10Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;169006&quot; | १,६९,००६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| २० || [[२०२६ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:47:49Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;106552&quot; | १,०६,५५२ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| २१ || [[चेझापीक (कादंबरी)]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value=&quot;2026-10-12T02:34:24Z&quot; | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;9720&quot; | ९,७२० || ✔ || ✔ || ✔
|-
| २२ || [[पोलंड (कादंबरी)]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value=&quot;2026-10-12T02:51:59Z&quot; | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;10318&quot; | १०,३१८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| २३ || [[कॅरिबियन (कादंबरी)]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value=&quot;2026-10-12T03:39:40Z&quot; | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;9194&quot; | ९,१९४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| २४ || [[श्रेष्ठ कुमार]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-12T10:44:38Z&quot; | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5625&quot; | ५,६२५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| २५ || [[कबीर सागर]] || [[सदस्य:OptimisticProvider|OptimisticProvider]] || data-sort-value=&quot;2026-10-12T11:11:02Z&quot; | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;13986&quot; | १३,९८६ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २६ || [[रुस्लान मुमताज]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-12T15:30:18Z&quot; | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6148&quot; | ६,१४८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| २७ || [[अंजना मुमताज]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-12T15:37:16Z&quot; | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;23608&quot; | २३,६०८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| २८ || [[अमित बेहल]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-12T15:50:27Z&quot; | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4306&quot; | ४,३०६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| २९ || [[कोकणातील पारंपरिक ओव्या आणि स्त्रियांचे लोकसाहित्य]] || [[सदस्य:AdvAnantGholam|AdvAnantGholam]] || data-sort-value=&quot;2026-10-12T16:44:13Z&quot; | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;97424&quot; | ९७,४२४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३० || [[नील भट्ट]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-12T17:12:42Z&quot; | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6207&quot; | ६,२०७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३१ || [[अभिषेक रावत]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-12T18:07:37Z&quot; | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5646&quot; | ५,६४६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३२ || [[रस]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-12T20:01:23Z&quot; | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;396&quot; | ३९६ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔
|-
| ३३ || [[हसन खान]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-14T00:45:08Z&quot; | १४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;10063&quot; | १०,०६३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३४ || [[हबीबा इस्लाम]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-14T01:06:42Z&quot; | १४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;8237&quot; | ८,२३७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३५ || [[खलील गुरबाझ]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-14T01:58:36Z&quot; | १४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;9601&quot; | ९,६०१ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३६ || [[ईशान पांडे]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-14T02:26:58Z&quot; | १४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;9537&quot; | ९,५३७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३७ || [[समय श्रीवास्तव]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-14T02:33:29Z&quot; | १४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4882&quot; | ४,८८२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३८ || [[हसनैन उल वहाब]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-14T02:38:12Z&quot; | १४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4385&quot; | ४,३८५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३९ || [[आदित्य वरदराजन]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-14T02:41:35Z&quot; | १४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5213&quot; | ५,२१३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४० || [[हसनैन शाह]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-14T02:44:59Z&quot; | १४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6062&quot; | ६,०६२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४१ || [[अजयवीर हुंदल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-14T02:48:00Z&quot; | १४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5681&quot; | ५,६८१ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४२ || [[संभाजीनगर पदवीधर विधानपरिषद मतदारसंघ]] || [[सदस्य:~2026-52310-38|~2026-52310-38]] || data-sort-value=&quot;2026-10-14T22:13:15Z&quot; | १४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;981&quot; | ९८१ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४३ || [[२०२६ पाकिस्तान तिरंगी मालिका]] || [[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]] || data-sort-value=&quot;2026-10-15T11:04:41Z&quot; | १५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;27741&quot; | २७,७४१ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ४४ || [[रॉबर्ट हॉल]] || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value=&quot;2026-10-15T13:33:49Z&quot; | १५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2723&quot; | २,७२३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ४५ || [[मायकेल वुडफर्ड]] || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value=&quot;2026-10-15T13:52:50Z&quot; | १५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2896&quot; | २,८९६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ४६ || [[कोकणातील जांभ्या खडकाचे सडे]] || [[सदस्य:AdvAnantGholam|AdvAnantGholam]] || data-sort-value=&quot;2026-10-15T22:11:24Z&quot; | १५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;64413&quot; | ६४,४१३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ४७ || [[मधुमेहावरील औषधे]] || [[सदस्य:Jonathansammy|Jonathansammy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-16T00:59:02Z&quot; | १६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;8556&quot; | ८,५५६ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔
|-
| ४८ || [[शील पटेल]] || [[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]] || data-sort-value=&quot;2026-10-16T10:57:23Z&quot; | १६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;1946&quot; | १,९४६ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४९ || [[१५.एआय]] || [[सदस्य:~2026-55636-17|~2026-55636-17]] || data-sort-value=&quot;2026-10-16T11:57:53Z&quot; | १६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6539&quot; | ६,५३९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ५० || [[चेरुवयल रामन]] || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value=&quot;2026-10-16T14:06:41Z&quot; | १६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5142&quot; | ५,१४२ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ५१ || [[करण सोनावळे]] || [[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]] || data-sort-value=&quot;2026-10-16T16:01:51Z&quot; | १६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3348&quot; | ३,३४८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ५२ || [[ऋतुजा पिसाळ]] || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value=&quot;2026-10-16T18:28:11Z&quot; | १६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;1723&quot; | १,७२३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ५३ || [[राजेश भाऊराव भाकणे]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value=&quot;2026-10-17T09:45:31Z&quot; | १७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4963&quot; | ४,९६३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ५४ || [[महेश बळीराम सावंत]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value=&quot;2026-10-17T09:53:48Z&quot; | १७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5005&quot; | ५,००५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ५५ || [[हरून रशीद खान]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value=&quot;2026-10-17T11:31:50Z&quot; | १७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;13189&quot; | १३,१८९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ५६ || [[हरून रशीद खान (राजकारणी)]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value=&quot;2026-10-17T11:33:41Z&quot; | १७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5279&quot; | ५,२७९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ५७ || [[मासाहिरो हारा]] || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value=&quot;2026-10-17T20:01:01Z&quot; | १७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2200&quot; | २,२०० || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ५८ || [[तेजा देवकर]] || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value=&quot;2026-10-17T21:27:34Z&quot; | १७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;10635&quot; | १०,६३५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ५९ || [[कोकणातून मुंबईकडे झालेले स्थलांतर]] || [[सदस्य:AdvAnantGholam|AdvAnantGholam]] || data-sort-value=&quot;2026-10-18T16:25:27Z&quot; | १८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;339313&quot; | ३,३९,३१३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ६० || [[मानवत मर्डर्स]] || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value=&quot;2026-10-18T19:00:42Z&quot; | १८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;8545&quot; | ८,५४५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ६१ || [[मानवत हत्याकांड]] || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value=&quot;2026-10-18T19:48:03Z&quot; | १८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;27830&quot; | २७,८३० || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ६२ || [[पॅटर्सन, न्यू जर्सी]] || [[सदस्य:Jonathansammy|Jonathansammy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-18T23:46:40Z&quot; | १८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4148&quot; | ४,१४८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ६३ || [[श्रीविद्या]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T00:07:53Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;13642&quot; | १३,६४२ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ६४ || [[रिसेशनल (कादंबरी)]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T01:17:59Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;8767&quot; | ८,७६७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ६५ || [[मेहली मेहता]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T01:37:33Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6376&quot; | ६,३७६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ६६ || [[वॉल्टर सिसुलू]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T12:35:45Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5842&quot; | ५,८४२ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ६७ || [[सर्वपल्ली गोपाल]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T12:43:38Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5551&quot; | ५,५५१ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ६८ || [[ब्रजकुमार नेहरू]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T13:39:53Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;14568&quot; | १४,५६८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ६९ || [[धर्मवीर (नागरी सेवक)]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T16:07:02Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;10781&quot; | १०,७८१ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ७० || [[ओटाकुथार]] || [[सदस्य:Vikrantkorde|Vikrantkorde]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T16:19:21Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;12613&quot; | १२,६१३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ७१ || [[लल्लन प्रसाद सिंह]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T16:19:25Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4543&quot; | ४,५४३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ७२ || [[कृष्ण बिहारी लाल]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T16:48:35Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5349&quot; | ५,३४९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ७३ || [[मनोहर सिंह गिल]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T17:45:58Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5018&quot; | ५,०१८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ७४ || [[जगदीश भगवती]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T17:54:22Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7234&quot; | ७,२३४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ७५ || [[पी. नारायणन (पत्रकार)]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T20:10:49Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4101&quot; | ४,१०१ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ७६ || [[स्कर्वी]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T20:35:57Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6708&quot; | ६,७०८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ७७ || [[पी. नारायणन (राजकारणी)]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T20:47:44Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;1804&quot; | १,८०४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ७८ || [[अमर मोहिले]] || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T22:03:53Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6223&quot; | ६,२२३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ७९ || [[के.टी. थॉमस (न्यायाधीश)]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T22:49:03Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6595&quot; | ६,५९५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ८० || [[ओसामू सुझुकी]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T22:56:56Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;9165&quot; | ९,१६५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ८१ || [[एल. सुब्रमण्यम]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T23:04:40Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7007&quot; | ७,००७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ८२ || [[गंगाधराव फडणवीस]] || [[सदस्य:~2026-52310-38|~2026-52310-38]] || data-sort-value=&quot;2026-10-20T22:23:00Z&quot; | २० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;632&quot; | ६३२ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ८३ || [[मॉनमाउथ काउंटी, न्यू जर्सी]] || [[सदस्य:Jonathansammy|Jonathansammy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T02:19:29Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2398&quot; | २,३९८ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔ || ✔
|-
| ८४ || [[२०२६ ईसीए महिला युरोपियन चषक]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T04:19:07Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;21378&quot; | २१,३७८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ८५ || [[२०२६ पुरुष टी२० विश्वचषक आफ्रिका उप-प्रादेशिक पात्रता स्पर्धा क]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T08:00:35Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;11408&quot; | ११,४०८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ८६ || [[झाहिद शिरजाद]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T08:41:17Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3756&quot; | ३,७५६ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ८७ || [[दिलराज देओल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T08:47:57Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2690&quot; | २,६९० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ८८ || [[समित गोहिल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T08:53:43Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7394&quot; | ७,३९४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ८९ || [[सुखजिंदर सिंग]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T09:00:34Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4402&quot; | ४,४०२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ९० || [[अर्जुन कुमल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T09:10:08Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2934&quot; | २,९३४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ९१ || [[बसीर अहमद]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T09:15:07Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;8119&quot; | ८,११९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ९२ || [[शहाब आलम]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T09:19:08Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4326&quot; | ४,३२६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ९३ || [[शेर मल्ला]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T09:24:14Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;8834&quot; | ८,८३४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ९४ || [[झिकरिया इस्लाम]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T09:36:26Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4065&quot; | ४,०६५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ९५ || [[शाह फैसल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T09:40:04Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4271&quot; | ४,२७१ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ९६ || [[संजू सजीव]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T09:43:16Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2823&quot; | २,८२३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ९७ || [[डी. नागेश्वर रेड्डी]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T10:26:12Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5761&quot; | ५,७६१ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ९८ || [[सुदर्शन साहू]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T10:35:26Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5482&quot; | ५,४८२ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ९९ || [[न्यू झीलंड महिला क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रेलिया दौरा, २०२६–२७]] || [[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T15:55:25Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;16058&quot; | १६,०५८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १०० || [[बी.एम. हेगडे]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T18:48:28Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;11146&quot; | ११,१४६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १०१ || [[अमीना प्रकरण]] || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T19:56:43Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6485&quot; | ६,४८५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १०२ || [[महसूल गुप्तचर संचालनालय]] || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T20:19:16Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;17948&quot; | १७,९४८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १०३ || [[नवी पिल्लई]] || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T23:35:43Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;40999&quot; | ४०,९९९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १०४ || [[केन वातानाबे]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T23:43:41Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7730&quot; | ७,७३० || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १०५ || [[कांतिलाल हस्तीमल संचेती]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-22T10:10:16Z&quot; | २२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4668&quot; | ४,६६८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १०६ || [[गुलाम मुस्तफा खान (गायक)]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-22T10:37:05Z&quot; | २२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;20080&quot; | २०,०८० || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १०७ || [[बी.बी. लाल]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-22T14:53:21Z&quot; | २२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;18470&quot; | १८,४७० || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १०८ || [[विश्वेश तीर्थ]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-22T15:32:58Z&quot; | २२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4619&quot; | ४,६१९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १०९ || [[वहिदुद्दीन खान]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-22T15:41:29Z&quot; | २२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;11532&quot; | ११,५३२ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ११० || [[२०२६ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग अ (केन्या)]] || [[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]] || data-sort-value=&quot;2026-10-22T16:41:05Z&quot; | २२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;34919&quot; | ३४,९१९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १११ || [[विकास अभ्यास]] || [[सदस्य:DILIPG|DILIPG]] || data-sort-value=&quot;2026-10-22T19:43:13Z&quot; | २२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2214&quot; | २,२१४ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔
|-
| ११२ || [[२०२५ साओ पाउलो ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-22T20:41:33Z&quot; | २२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;148694&quot; | १,४८,६९४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ११३ || [[२०२० ऑस्ट्रियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:57:01Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;88029&quot; | ८८,०२९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ११४ || [[२०२० स्टायरियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:57:06Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;93879&quot; | ९३,८७९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ११५ || [[२०२० हंगेरियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:57:15Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;90141&quot; | ९०,१४१ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ११६ || [[२०२० ब्रिटिश ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:57:22Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;95408&quot; | ९५,४०८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ११७ || [[२०२० ७०वा वर्धापनदिन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:57:27Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;95705&quot; | ९५,७०५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ११८ || [[२०२० स्पॅनिश ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:57:32Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;91945&quot; | ९१,९४५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ११९ || [[२०२० बेल्जियम ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:57:37Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;90849&quot; | ९०,८४९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १२० || [[२०२० इटालियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:57:41Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;104434&quot; | १,०४,४३४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १२१ || [[२०२० टस्कन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:57:47Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;120626&quot; | १,२०,६२६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १२२ || [[२०२० रशियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:57:51Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;111867&quot; | १,११,८६७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १२३ || [[२०२० आयफेल ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:57:55Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;93316&quot; | ९३,३१६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १२४ || [[२०२० पोर्तुगीज ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:57:59Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;83617&quot; | ८३,६१७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १२५ || [[२०२० एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:58:04Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;92761&quot; | ९२,७६१ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १२६ || [[२०२० तुर्की ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:58:08Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;93307&quot; | ९३,३०७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १२७ || [[२०२० बहरैन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:58:14Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;78163&quot; | ७८,१६३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १२८ || [[२०२० साखिर ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:58:20Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;78744&quot; | ७८,७४४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १२९ || [[२०२० अबु धाबी ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:58:25Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;95293&quot; | ९५,२९३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १३० || [[२०२१ बहरैन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:02:54Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;124991&quot; | १,२४,९९१ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १३१ || [[२०२१ एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:02:59Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;135851&quot; | १,३५,८५१ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १३२ || [[२०२१ पोर्तुगीज ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:03:03Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;115320&quot; | १,१५,३२० || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १३३ || [[२०२१ स्पॅनिश ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:03:07Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;115422&quot; | १,१५,४२२ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १३४ || [[२०२१ मोनॅको ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:03:12Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;129889&quot; | १,२९,८८९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १३५ || [[२०२१ अझरबैजान ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:03:16Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;122661&quot; | १,२२,६६१ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १३६ || [[२०२१ फ्रेंच ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:03:21Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;126568&quot; | १,२६,५६८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १३७ || [[२०२१ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:03:29Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;107745&quot; | १,०७,७४५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १३८ || [[२०२१ ब्रिटिश ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:03:33Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;158357&quot; | १,५८,३५७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १३९ || [[२०२१ हंगेरियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:03:37Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;123952&quot; | १,२३,९५२ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १४० || [[२०२१ बेल्जियम ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:03:41Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;95889&quot; | ९५,८८९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १४१ || [[२०२१ डच ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:03:44Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;99207&quot; | ९९,२०७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १४२ || [[२०२१ इटालियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:03:49Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;113227&quot; | १,१३,२२७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १४३ || [[२०२१ रशियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:03:53Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;89288&quot; | ८९,२८८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १४४ || [[२०२१ तुर्की ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:03:56Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;100103&quot; | १,००,१०३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १४५ || [[२०२१ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:04:00Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;97316&quot; | ९७,३१६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १४६ || [[२०२१ मेक्सिको सिटी ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:04:04Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;103750&quot; | १,०३,७५० || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १४७ || [[२०२१ साओ पाउलो ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:04:11Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;112009&quot; | १,१२,००९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १४८ || [[२०२१ कतार ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:04:15Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;102790&quot; | १,०२,७९० || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १४९ || [[२०२१ सौदी अरेबियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:04:20Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;89987&quot; | ८९,९८७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १५० || [[२०२१ अबु धाबी ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:04:24Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;126826&quot; | १,२६,८२६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १५१ || [[नरिंदर सिंह कपानी]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T08:42:04Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;18784&quot; | १८,७८४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १५२ || [[राधेश्याम खेमका]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T09:46:27Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;11264&quot; | ११,२६४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १५३ || [[इम्रान रंधावा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T11:59:03Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7514&quot; | ७,५१४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १५४ || [[ख्वाजा नाफय]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T12:04:56Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6056&quot; | ६,०५६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १५५ || [[रझाउल्लाह मशवानी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T12:11:13Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4618&quot; | ४,६१८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १५६ || [[सलमान मिर्झा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T12:14:49Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4872&quot; | ४,८७२ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १५७ || [[अंजला बंदारा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T12:18:42Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3642&quot; | ३,६४२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १५८ || [[केशर नुवंता]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T12:24:27Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7393&quot; | ७,३९३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १५९ || [[सिनेथ जयवर्धने]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T12:28:20Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3027&quot; | ३,०२७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १६० || [[जेम्स कोल्स]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T12:53:35Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4677&quot; | ४,६७७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १६१ || [[साद बेग]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T12:56:58Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3397&quot; | ३,३९७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १६२ || [[सचिंदु कोलंबगे]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T13:00:05Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;11067&quot; | ११,०६७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १६३ || [[अफगाणिस्तान क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०००-०१]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T13:29:08Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3681&quot; | ३,६८१ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १६४ || [[अफगाणिस्तान क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०११]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T13:32:13Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3113&quot; | ३,११३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १६५ || [[अफगाणिस्तान क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०१३]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T13:35:03Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;13285&quot; | १३,२८५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १६६ || [[लक्ष्मी चंद जैन]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T13:48:33Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7556&quot; | ७,५५६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १६७ || [[बांगलादेश क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९८५-८६]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T16:22:23Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2282&quot; | २,२८२ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १६८ || [[सिलोन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९४९-५०]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T16:26:54Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;12873&quot; | १२,८७३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १६९ || [[सिलोन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९६६-६७]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T16:30:05Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;13846&quot; | १३,८४६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १७० || [[श्रीलंका क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९७३-७४]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T16:35:27Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;8569&quot; | ८,५६९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १७१ || [[इंग्लंड क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९५५-५६]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T16:39:25Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;9410&quot; | ९,४१० || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १७२ || [[मॅरिलिबोन क्रिकेट क्लब २५ वर्षांखालील क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९६६-६७]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T16:43:22Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;22676&quot; | २२,६७६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १७३ || [[इंग्लंड क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९९७-९८]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T16:55:15Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3394&quot; | ३,३९४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १७४ || [[इंग्लंड क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९९८-९९]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T16:58:46Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4184&quot; | ४,१८४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १७५ || [[कॉमनवेल्थ इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९६३-६४]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T17:01:32Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;13012&quot; | १३,०१२ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १७६ || [[कॉमनवेल्थ इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९६७-६८]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T17:05:15Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;20771&quot; | २०,७७१ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १७७ || [[आंतरराष्ट्रीय इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९७०-७१]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T17:09:03Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4957&quot; | ४,९५७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १७८ || [[रेस्ट ऑफ द वर्ल्ड इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९७०-७१]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T17:11:15Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3748&quot; | ३,७४८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १७९ || [[रेस्ट ऑफ द वर्ल्ड इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९७३-७४]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T17:14:15Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2709&quot; | २,७०९ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १८० || [[आंतरराष्ट्रीय इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९७६-७७]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T17:20:31Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3136&quot; | ३,१३६ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १८१ || [[आंतरराष्ट्रीय इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९८१-८२]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T17:22:48Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;8053&quot; | ८,०५३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १८२ || [[ब्रजेश मिश्रा]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T17:37:49Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;13940&quot; | १३,९४० || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १८३ || [[कोकणातील देवस्थान इनाम जमिनींचा इतिहास]] || [[सदस्य:AdvAnantGholam|AdvAnantGholam]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T21:31:19Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;264291&quot; | २,६४,२९१ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १८४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T00:35:24Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;42568&quot; | ४२,५६८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १८५ || [[नेमाजी शिंदे]] || [[सदस्य:Misslinius|Misslinius]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T04:05:49Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5660&quot; | ५,६६० || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १८६ || [[अनुष्का शर्मा (क्रिकेट खेळाडू)]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T09:08:41Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5554&quot; | ५,५५४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १८७ || [[अब्दुल्ला महमूद]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T09:25:54Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4180&quot; | ४,१८० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १८८ || [[एशान करीमी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T09:29:45Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4873&quot; | ४,८७३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १८९ || [[निकोलस सोन्ने-रुड]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T09:34:19Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4172&quot; | ४,१७२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १९० || [[मुसा शाहीन]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T09:37:07Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5841&quot; | ५,८४१ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १९१ || [[मुस्तकीम अस्लम]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T09:45:48Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4329&quot; | ४,३२९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १९२ || [[सायमन सोरेनसेन]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T09:48:05Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3955&quot; | ३,९५५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १९३ || [[सूर्य आनंद]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T09:51:07Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4887&quot; | ४,८८७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १९४ || [[सेबास्टियन हीथ]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T14:23:43Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3785&quot; | ३,७८५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १९५ || [[सौद मुनीर]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T14:26:19Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5566&quot; | ५,५६६ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १९६ || [[विल्यम पारचर्ड]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T14:31:51Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4880&quot; | ४,८८० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १९७ || [[धिरेन गोंदारीया]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T14:34:50Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;10852&quot; | १०,८५२ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १९८ || [[पीटर लँगट]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T14:38:16Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4968&quot; | ४,९६८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १९९ || [[फ्रान्सिस मुटुआ]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T14:50:33Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4452&quot; | ४,४५२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २०० || [[ब्रायन लिकावू]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T14:52:35Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3875&quot; | ३,८७५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २०१ || [[विशील पटेल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T15:00:03Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4880&quot; | ४,८८० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २०२ || [[शुभम पटेल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T15:03:06Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4824&quot; | ४,८२४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २०३ || [[सचिन गिल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T16:05:31Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4984&quot; | ४,९८४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २०४ || [[अनुदीप चेंतामारा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T18:18:35Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5517&quot; | ५,५१७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २०५ || [[अली झहीर]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T18:22:14Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3918&quot; | ३,९१८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २०६ || [[उस्मान पटेल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T18:24:36Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4751&quot; | ४,७५१ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २०७ || [[क्लिंटो अँटो]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T18:26:41Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3751&quot; | ३,७५१ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २०८ || [[ज्यूड सल्डान्हा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T18:51:36Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3750&quot; | ३,७५० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २०९ || [[निमिष लतीफ]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T07:03:18Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4104&quot; | ४,१०४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २१० || [[मुहम्मद आकिफ]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T07:05:46Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4438&quot; | ४,४३८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २११ || [[यासिन पटेल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T07:08:39Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3943&quot; | ३,९४३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २१२ || [[विश्व नेत्तम]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T07:10:16Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2511&quot; | २,५११ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २१३ || [[ऑए ओरु]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T07:14:47Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4067&quot; | ४,०६७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २१४ || [[गाबा फ्रँक]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T07:17:24Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4354&quot; | ४,३५४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २१५ || [[डान्सी टॉम]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T07:19:37Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2253&quot; | २,२५३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २१६ || [[डोको रूपा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T07:21:47Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2887&quot; | २,८८७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २१७ || [[पॅट्रिक नोऊ]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T07:23:41Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3647&quot; | ३,६४७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २१८ || [[बोइओ रे]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T07:25:46Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4689&quot; | ४,६८९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २१९ || [[मिर्झा मोहम्मद बेग]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T07:29:29Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4141&quot; | ४,१४१ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २२० || [[अक्षय शंकर]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T07:38:50Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2911&quot; | २,९११ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २२१ || [[ओबैद उर रहमान]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T08:12:58Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5431&quot; | ५,४३१ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २२२ || [[झीशान हैदर]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T08:14:52Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7530&quot; | ७,५३० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २२३ || [[झुबेर अली]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T08:18:39Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7758&quot; | ७,७५८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २२४ || [[डॅनियल लुईस]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T08:23:25Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6523&quot; | ६,५२३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २२५ || [[मुजीब-उर-रहमान (क्रिकेट खेळाडू)]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T08:27:35Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4553&quot; | ४,५५३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २२६ || [[मुहम्मद आसिम]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T08:30:36Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5969&quot; | ५,९६९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २२७ || [[शाहझेब आफ्रिदी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T08:33:17Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;8019&quot; | ८,०१९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २२८ || [[शाहजैब जमील]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T08:35:26Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6830&quot; | ६,८३० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २२९ || [[टक्स क्रिकेट ओव्हल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T08:41:02Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7029&quot; | ७,०२९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| २३० || [[रविंद्र कोट्टाहच्ची]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T08:46:02Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6084&quot; | ६,०८४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| २३१ || [[नितीन बाठी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T08:48:46Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5950&quot; | ५,९५० || ✔ || ✔ || ✔
|-
| २३२ || [[चामरा डी सोयसा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T08:54:08Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;8185&quot; | ८,१८५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २३३ || [[बालागे दिलरुक्षा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T09:12:30Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;8132&quot; | ८,१३२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २३४ || [[जुन ह्यूनवू]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T09:14:48Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7901&quot; | ७,९०१ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २३५ || [[आलम नकाश]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T09:16:55Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7599&quot; | ७,५९९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २३६ || [[कुलदीप गुर्जर]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T09:18:46Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7429&quot; | ७,४२९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २३७ || [[आमिर लाल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T09:20:39Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6363&quot; | ६,३६३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २३८ || [[समीरा पिताबेद्दरा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T09:22:50Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5252&quot; | ५,२५२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २३९ || [[समीरा मदुरंगा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T09:24:42Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5309&quot; | ५,३०९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २४० || [[फाझिल मुहम्मद]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T09:26:31Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4318&quot; | ४,३१८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २४१ || [[सौरभ कुमार (दक्षिण कोरियाचा क्रिकेट खेळाडू)]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T09:28:11Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5429&quot; | ५,४२९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २४२ || [[कोकणातील वेठबिगार पद्धत]] || [[सदस्य:AdvAnantGholam|AdvAnantGholam]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T09:37:52Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;242754&quot; | २,४२,७५४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| २४३ || [[२०२१ स्टायरियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T18:06:45Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;113765&quot; | १,१३,७६५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| २४४ || [[२०२२ रशियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T18:33:20Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;917&quot; | ९१७ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २४५ || [[हिमाचल प्रदेश विधानसभेच्या मतदारसंघांची यादी]] || [[सदस्य:Vikrantkorde|Vikrantkorde]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T19:00:15Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;16017&quot; | १६,०१७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| २४६ || [[दहाम मदमपागे]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T03:18:38Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7854&quot; | ७,८५४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २४७ || [[चमिथ रणसिंघे]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T03:20:56Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4967&quot; | ४,९६७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २४८ || [[मुहम्मद नदीम]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T03:23:13Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4765&quot; | ४,७६५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २४९ || [[सागीर अहमद]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T03:25:02Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5801&quot; | ५,८०१ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २५० || [[अरीब खालिद]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T03:28:02Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6528&quot; | ६,५२८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २५१ || [[गेडे अर्ता]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T03:31:46Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5309&quot; | ५,३०९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २५२ || [[धर्मा केसुमा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T03:34:27Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2892&quot; | २,८९२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २५३ || [[अहमद रमदोनी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T03:46:41Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3676&quot; | ३,६७६ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २५४ || [[कडेक गमंतिका]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T03:51:21Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3790&quot; | ३,७९० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २५५ || [[अंजार तादारुस]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T03:54:07Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3848&quot; | ३,८४८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २५६ || [[गेडे प्रियंदना]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T03:56:31Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3844&quot; | ३,८४४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २५७ || [[डॅनिल्सन हावोए]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T03:58:54Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3855&quot; | ३,८५५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २५८ || [[केतुत अर्तावान]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:01:12Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3773&quot; | ३,७७३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २५९ || [[देवा विस्वी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:03:29Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4106&quot; | ४,१०६ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २६० || [[अँड्रियास हावोए]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:05:21Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3670&quot; | ३,६७० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २६१ || [[आय गेडे विगुना]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:07:03Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3674&quot; | ३,६७४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २६२ || [[धनेश शेट्टी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:08:41Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3524&quot; | ३,५२४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २६३ || [[इडा बागुस नारा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:10:44Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4104&quot; | ४,१०४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २६४ || [[दिवित नंदा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:13:25Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3696&quot; | ३,६९६ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २६५ || [[सुधाकर जेगन्नाथन]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:15:17Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3735&quot; | ३,७३५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २६६ || [[काविन चड्ढा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:17:26Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3894&quot; | ३,८९४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २६७ || [[रोहित शर्मा (इंडोनेशियाचा क्रिकेट खेळाडू)]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:19:11Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3818&quot; | ३,८१८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २६८ || [[जुआन अल्वेरोन]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:20:58Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3961&quot; | ३,९६१ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २६९ || [[आसिफ अली (बहरैन क्रिकेटर)]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:31:15Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3607&quot; | ३,६०७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २७० || [[फियाझ अहमद]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:33:42Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3284&quot; | ३,२८४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २७१ || [[सोहेल अहमद]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:35:41Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4057&quot; | ४,०५७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २७२ || [[इम्रान अनवर]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:37:55Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4698&quot; | ४,६९८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २७३ || [[जुनैद अझीज]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:39:56Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4504&quot; | ४,५०४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २७४ || [[अहमेर बिन नासिर]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:41:56Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3966&quot; | ३,९६६ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २७५ || [[अली दाऊद]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:43:59Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7293&quot; | ७,२९३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २७६ || [[अमैश राणा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T06:31:52Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3505&quot; | ३,५०५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २७७ || [[शुजात रसूल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T06:33:55Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4198&quot; | ४,१९८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २७८ || [[मुहम्मद रिझवान]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T06:38:37Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5553&quot; | ५,५५३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २७९ || [[आसिफ शेख (बहरैन क्रिकेट खेळाडू)]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T06:45:57Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4783&quot; | ४,७८३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २८० || [[मुहम्मद वसीम (बहरैनचा क्रिकेट खेळाडू)]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T06:48:24Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5290&quot; | ५,२९० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २८१ || [[रणजुंग मिक्यो दोरजी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T06:52:40Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6389&quot; | ६,३८९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २८२ || [[गाकुल घाली]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T06:55:54Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6210&quot; | ६,२१० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २८३ || [[नामगांग चेजे]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T07:00:34Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4492&quot; | ४,४९२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २८४ || [[सोनम चोफेल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T07:09:39Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3763&quot; | ३,७६३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २८५ || [[ताशी चोफेल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T07:12:13Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3694&quot; | ३,६९४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २८६ || [[कर्मा दोरजी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T07:16:02Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3162&quot; | ३,१६२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २८७ || [[ताशी दोरजी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T07:20:26Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4657&quot; | ४,६५७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २८८ || [[थिनले जामत्शो]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T07:22:33Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5089&quot; | ५,०८९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २८९ || [[आनंद मोंगर]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T07:25:11Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4384&quot; | ४,३८४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २९० || [[ताशी फुंत्शो]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T07:27:52Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4317&quot; | ४,३१७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २९१ || [[तेनजिन राबगे]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T07:29:55Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4553&quot; | ४,५५३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २९२ || [[त्सेरिंग ताशी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T07:51:14Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3164&quot; | ३,१६४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २९३ || [[नामगे थिनले]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T07:53:21Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4574&quot; | ४,५७४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २९४ || [[सोनम येशे]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T07:56:17Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4823&quot; | ४,८२३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २९५ || [[उम्मेर अब्बास]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T08:37:32Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4202&quot; | ४,२०२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २९६ || [[अनुदीप चेंथमारा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T08:47:53Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3636&quot; | ३,६३६ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २९७ || [[संदारुवान चिंथका]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T08:49:38Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3363&quot; | ३,३६३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २९८ || [[मोहम्मद शफीक]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T08:52:02Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4040&quot; | ४,०४० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २९९ || [[मुहम्मद उमर]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T08:54:07Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3675&quot; | ३,६७५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३०० || [[लुवसानझुंदुई एर्देनेबुलगान]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T08:58:17Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4490&quot; | ४,४९० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३०१ || [[तेमुलेन अमरमेंद]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T09:00:50Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3364&quot; | ३,३६४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३०२ || [[बयारजार्गल बातबायर]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T09:03:56Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3136&quot; | ३,१३६ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३०३ || [[उगान-एर्देने बातजार्गल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T09:06:46Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5014&quot; | ५,०१४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३०४ || [[नाम्सराई बात-यालाल्ट]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T09:10:56Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3688&quot; | ३,६८८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३०५ || [[मुंखसुल्द एर्देनेबत]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T09:13:44Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4488&quot; | ४,४८८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३०६ || [[गांदेंबेरेल गानबोल्ड]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T09:15:48Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3611&quot; | ३,६११ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३०७ || [[सोदबिलेग गानतुलगा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T09:17:47Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4850&quot; | ४,८५० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३०८ || [[बायनबू जार्गलतुया]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T09:56:51Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4334&quot; | ४,३३४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३०९ || [[ओद लुतबायर]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T09:58:47Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3304&quot; | ३,३०४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३१० || [[के. पराशरन]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T10:11:43Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;9078&quot; | ९,०७८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३११ || [[अय्यप्पन]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T10:53:07Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;9209&quot; | ९,२०९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३१२ || [[माही विज]] || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T12:49:47Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;17079&quot; | १७,०७९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३१३ || [[बिलेंगदेंबेरेल मुंखदेलगेर]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T13:02:11Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4729&quot; | ४,७२९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३१४ || [[झोलजावखलान शुरेंत्सेत्सेग]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T13:05:11Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4893&quot; | ४,८९३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३१५ || [[बात्तुलगा तमजिदसुरेन]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T13:08:02Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4663&quot; | ४,६६३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३१६ || [[तुमुरसुख तुरमुंख]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T13:09:56Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4411&quot; | ४,४११ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३१७ || [[को को लिन थू]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T13:14:33Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5570&quot; | ५,५७० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३१८ || [[ह्तेत लिन आंग]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T13:19:53Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4839&quot; | ४,८३९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३१९ || [[म्यात थू आंग]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T13:22:55Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2965&quot; | २,९६५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३२० || [[थुया आंग]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T13:31:47Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3607&quot; | ३,६०७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३२१ || [[खिन आये]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T13:36:32Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3375&quot; | ३,३७५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३२२ || [[पाइंग दानू]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T13:42:00Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3474&quot; | ३,४७४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३२३ || [[न्यान लिन ह्तेत]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T13:45:15Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2893&quot; | २,८९३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३२४ || [[ने लिन ह्ताइके]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T13:48:17Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3092&quot; | ३,०९२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३२५ || [[ने लिन ह्तुन]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T13:50:48Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2943&quot; | २,९४३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३२६ || [[आंग को को]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T13:52:51Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2215&quot; | २,२१५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३२७ || [[स्वान ह्तेत को को]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T13:57:20Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3558&quot; | ३,५५८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३२८ || [[पल्ले रामा राव]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T14:35:01Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;8389&quot; | ८,३८९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३२९ || [[प्रताप चंद्र रेड्डी]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T14:48:05Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5909&quot; | ५,९०९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३३० || [[उमायलपुरम के. शिवरामन]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T16:34:49Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7651&quot; | ७,६५१ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३३१ || [[अशोक शेखर गांगुली]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T17:31:37Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7750&quot; | ७,७५० || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३३२ || [[भारतीय क्रिकेट संघाचा न्यू झीलंड दौरा, २०२६–२७]] || [[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T19:14:11Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;43585&quot; | ४३,५८५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३३३ || [[गोविंद नारायण]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T20:25:59Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5767&quot; | ५,७६७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३३४ || [[जसबीर सिंह बजाज]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T20:38:42Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;8438&quot; | ८,४३८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३३५ || [[काऊंग ह्तेत क्याव]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T22:37:46Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3087&quot; | ३,०८७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३३६ || [[क्याव झिन लिन]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T22:41:22Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3510&quot; | ३,५१० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३३७ || [[ह्तेत लिन ऊ]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T22:44:00Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2765&quot; | २,७६५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३३८ || [[न्येइन चान सो]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T22:47:10Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3419&quot; | ३,४१९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३३९ || [[ये नाइंग तुन]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T22:50:21Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3482&quot; | ३,४८२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३४० || [[प्ये फ्यो वाई]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T22:52:52Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3674&quot; | ३,६७४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३४१ || [[झी मराठी पुरस्कार २०२६]] || [[सदस्य:~2026-57012-46|~2026-57012-46]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T23:11:18Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;31493&quot; | ३१,४९३ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३४२ || [[७०वा वर्धापनदिन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T04:49:38Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5422&quot; | ५,४२२ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३४३ || [[आयफेल ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T05:13:57Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;312&quot; | ३१२ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔ || ✔
|-
| ३४४ || [[साखिर ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T05:14:16Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;312&quot; | ३१२ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔ || ✔
|-
| ३४५ || [[बार्सिलोना-काटलुन्या ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T05:18:26Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;355&quot; | ३५५ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔ || ✔
|-
| ३४६ || [[झुबैर अली]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T06:12:21Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2409&quot; | २,४०९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३४७ || [[मुहम्मद इक्रम]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T06:15:31Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2387&quot; | २,३८७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३४८ || [[शाहझैब जमील]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T06:25:12Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3109&quot; | ३,१०९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३४९ || [[इमाल लियानागे]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T06:27:21Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3940&quot; | ३,९४० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३५० || [[शारिक मुनीर]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T06:35:22Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4218&quot; | ४,२१८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३५१ || [[ऑस्टिन लाझारस]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T06:43:30Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3595&quot; | ३,५९५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३५२ || [[थानादोन बुरी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T06:46:02Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4249&quot; | ४,२४९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३५३ || [[चालोएमवोंग चॅटपैसान]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T06:48:21Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3113&quot; | ३,११३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३५४ || [[फाटुम्माकान डोनकाएव]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T06:50:17Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3496&quot; | ३,४९६ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३५५ || [[पत्तारापोल जिरापत्तानानुकुल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T06:55:24Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3826&quot; | ३,८२६ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३५६ || [[मुकेश ठाकूर]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T07:00:23Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2801&quot; | २,८०१ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३५७ || [[डी.पी. चट्टोपाध्याय]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T13:35:24Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4960&quot; | ४,९६० || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३५८ || [[मिर्झापूर (चित्रपट)]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T19:25:28Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;9591&quot; | ९,५९१ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३५९ || [[दिव्येन्दु शर्मा]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T19:35:16Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;8033&quot; | ८,०३३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३६० || [[मोहित मलिक]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T19:43:23Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7075&quot; | ७,०७५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३६१ || [[भूत बंगला (२०२६ चित्रपट)]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T22:16:00Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;11547&quot; | ११,५४७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३६२ || [[सरावुत मालीवान]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T06:15:58Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3790&quot; | ३,७९० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३६३ || [[चांचाई पेंगकुम्ता]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T06:19:14Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3423&quot; | ३,४२३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३६४ || [[काम्रोन सेनामोंत्री]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T06:23:13Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3819&quot; | ३,८१९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३६५ || [[नोप्फोन सेनामोंत्री]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T06:25:41Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3937&quot; | ३,९३७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३६६ || [[फिरियाफोंग सुआनचुआई]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T06:27:31Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3508&quot; | ३,५०८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३६७ || [[फानुफोंग थोंगसा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T06:29:45Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4299&quot; | ४,२९९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३६८ || [[अरुएसानान विचाकाम]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T06:31:44Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3811&quot; | ३,८११ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३६९ || [[अक्षयकुमार यादव]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T06:33:38Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4142&quot; | ४,१४२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३७० || [[भूत बंगला (१९६५ चित्रपट)]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T09:46:13Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7305&quot; | ७,३०५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३७१ || [[आयर्लंड क्रिकेट संघाचा नामिबिया दौरा, २०२६–२७]] || [[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T10:57:22Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;14895&quot; | १४,८९५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३७२ || [[नाझीर हुसेन]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T12:31:31Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;9924&quot; | ९,९२४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३७३ || [[अपर्णा बसू]] || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T12:49:19Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;16357&quot; | १६,३५७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३७४ || [[जोगेन चौधरी]] || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T13:04:35Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4263&quot; | ४,२६३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३७५ || [[संस्कृत चित्रपट]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T13:48:42Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;10183&quot; | १०,१८३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३७६ || [[भोजपुरी चित्रपट]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T15:32:17Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;9080&quot; | ९,०८० || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३७७ || [[आदि शंकराचार्य (चित्रपट)]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T15:59:36Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5021&quot; | ५,०२१ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३७८ || [[जी.व्ही. अय्यर]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T18:05:00Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;11604&quot; | ११,६०४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३७९ || [[धमाल ४]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T20:22:46Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;8806&quot; | ८,८०६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३८० || [[२०२६ संयुक्त अरब अमिराती तिरंगी मालिका]] || [[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T23:55:21Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;13992&quot; | १३,९९२ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३८१ || [[नारायणन सिवन]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-29T01:39:14Z&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4699&quot; | ४,६९९ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३८२ || [[रामासामी वेंकटेश]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-29T01:42:04Z&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2019&quot; | २,०१९ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३८३ || [[आसिफ जावेद]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-29T02:24:01Z&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4528&quot; | ४,५२८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३८४ || [[आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषकाचा इतिहास]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-29T02:51:35Z&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;18476&quot; | १८,४७६ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔ || ✔
|-
| ३८५ || [[पुरुष टी२० विश्वचषक पात्रता]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-29T03:35:29Z&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;140238&quot; | १,४०,२३८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३८६ || [[धमाल (२००७ चित्रपट)]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-29T08:21:51Z&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4486&quot; | ४,४८६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३८७ || [[गुजराती चित्रपट]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-29T13:54:15Z&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;16303&quot; | १६,३०३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३८८ || [[तुकाराम रामकृष्ण काते]] || [[सदस्य:शरभ|शरभ]] || data-sort-value=&quot;2026-10-29T14:02:21Z&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3284&quot; | ३,२८४ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔ || ✔
|-
| ३८९ || [[तेजस्विनी घोसाळकर]] || [[सदस्य:शरभ|शरभ]] || data-sort-value=&quot;2026-10-29T14:11:04Z&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4554&quot; | ४,५५४ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३९० || [[मॅग्नेटिक महाराष्ट्र]] || [[सदस्य:Ankush Bobade|Ankush Bobade]] || data-sort-value=&quot;2026-10-29T16:44:17Z&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;23910&quot; | २३,९१० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३९१ || [[अदनान सामी]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-29T17:56:31Z&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;30719&quot; | ३०,७१९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३९२ || [[भविष्य मालिका]] || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value=&quot;2026-10-29T20:35:29Z&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;47407&quot; | ४७,४०७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३९३ || [[ऑस्कर पुरस्कार विजेते आणि नामांकित भारतीय व्यक्तींची यादी]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-29T21:31:12Z&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;27943&quot; | २७,९४३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३९४ || [[चंद्रपूर वन प्रशासन, विकास, संशोधन व व्यवस्थापन प्रबोधिनी]] || [[सदस्य:~2026-57645-76|~2026-57645-76]] || data-sort-value=&quot;2026-10-29T21:59:14Z&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2007&quot; | २,००७ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३९५ || [[शासकीय अभियांत्रिकी महाविद्यालय, चंद्रपूर]] || [[सदस्य:~2026-57645-76|~2026-57645-76]] || data-sort-value=&quot;2026-10-29T22:02:06Z&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;659&quot; | ६५९ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३९६ || [[इस्माईल मर्चंट]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-29T22:16:56Z&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;11642&quot; | ११,६४२ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३९७ || [[आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक जागतिक पात्रता]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T07:26:43Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;147115&quot; | १,४७,११५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३९८ || [[अश्विन कुमार]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T09:36:13Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6795&quot; | ६,७९५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३९९ || [[आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक विक्रमांची यादी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T12:35:51Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;186499&quot; | १,८६,४९९ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔
|-
| ४०० || [[आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक शतकांची यादी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T14:40:20Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;43246&quot; | ४३,२४६ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔
|-
| ४०१ || [[आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषकातील पाच बळींची यादी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T14:53:08Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;42205&quot; | ४२,२०५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ४०२ || [[आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक हॅटट्रिकची यादी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T15:17:09Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;22489&quot; | २२,४८९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ४०३ || [[रेसुल पूकुट्टी]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T15:36:23Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;10506&quot; | १०,५०६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ४०४ || [[तियान सेन कुन]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T15:50:23Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4927&quot; | ४,९२७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४०५ || [[Samir shakil shaikh]] || [[सदस्य:Samir Shakil Shaikh|Samir Shakil Shaikh]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T16:14:27Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;134&quot; | १३४ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४०६ || [[दू जियानहाओ]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T16:14:42Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3449&quot; | ३,४४९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४०७ || [[मेंग जियानहाओ]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T16:18:25Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;1636&quot; | १,६३६ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४०८ || [[दू जियानयाओ]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T16:20:52Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3962&quot; | ३,९६२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४०९ || [[देंग जिन्छी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T16:24:21Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4751&quot; | ४,७५१ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४१० || [[याओ जुनटिंग]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T16:28:48Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4084&quot; | ४,०८४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४११ || [[मा छियानचेंग]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T16:33:19Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5198&quot; | ५,१९८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४१२ || [[लिऊ छिंगझे]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T16:38:38Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3791&quot; | ३,७९१ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४१३ || [[ची शुआई]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T16:41:42Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3134&quot; | ३,१३४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४१४ || [[शौनक सेन]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T16:52:31Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;10514&quot; | १०,५१४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ४१५ || [[कार्तिकी गोन्सालवीस]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T18:58:03Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;9265&quot; | ९,२६५ || ✔ || ✔ || ✔
|}

[[वर्ग:मिशन १,११,१११]]</text>
      <sha1>e2y990x1j1z1a67b8172k911x8takza</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728326</id>
      <parentid>2728306</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T18:26:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TivenBot</username>
        <id>80923</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>मिशन १,११,१११: ऑक्टोबर २०२६ यादी अद्ययावत</comment>
      <origin>2728326</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="122346" sha1="hr5b4jm89tgko32nl9jh4qomb9l2evl" xml:space="preserve">''हे पान [[सदस्य:TivenBot|TivenBot]] यांच्या स्क्रिप्टद्वारे आपोआप अद्ययावत केले जाते; येथे हाताने केलेले बदल पुढील अद्ययावतीत पुसले जातील. शेवटचे अद्ययावत: ३० ऑक्टोबर २०२६, २३:५६ (भा.प्र.वे.)''&lt;br&gt;[{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=purge}} हे पान ताजे करा (purge)] • [{{fullurl:विकिपीडिया:मिशन १,११,१११|action=purge}} मिशन १,११,१११ मुख्य पान ताजे करा (purge)]

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! क्र. !! लेख !! निर्माता !! दिनांक !! आकार (बाइट्स) !! संदर्भ !! वर्ग !! विकिडेटा
|-
| १ || [[असंका गुरुसिन्हा]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T09:06:54Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4545&quot; | ४,५४५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| २ || [[द कव्हेनंट (कादंबरी)]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:42:42Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;10752&quot; | १०,७५२ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३ || [[२०२६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:44:01Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;93169&quot; | ९३,१६९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ४ || [[२०२६ चिनी ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:45:53Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;169903&quot; | १,६९,९०३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ५ || [[२०२६ जपानी ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:45:59Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;169854&quot; | १,६९,८५४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ६ || [[२०२६ मायामी ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:46:04Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;169559&quot; | १,६९,५५९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ७ || [[२०२६ कॅनेडियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:46:09Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;188699&quot; | १,८८,६९९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ८ || [[२०२६ मोनॅको ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:46:14Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;118424&quot; | १,१८,४२४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ९ || [[२०२६ बार्सिलोना-काटलुन्या ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:46:20Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;134966&quot; | १,३४,९६६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १० || [[२०२६ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:46:25Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;112748&quot; | १,१२,७४८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ११ || [[२०२६ ब्रिटिश ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:46:30Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;148070&quot; | १,४८,०७० || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १२ || [[२०२६ बेल्जियम ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:46:35Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;128209&quot; | १,२८,२०९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १३ || [[२०२६ हंगेरियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:46:40Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;129579&quot; | १,२९,५७९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १४ || [[२०२६ डच ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:46:45Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;142915&quot; | १,४२,९१५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १५ || [[२०२६ इटालियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:46:49Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;130829&quot; | १,३०,८२९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १६ || [[२०२६ स्पॅनिश ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:46:54Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;119135&quot; | १,१९,१३५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १७ || [[२०२६ अझरबैजान ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:47:00Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;119339&quot; | १,१९,३३९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १८ || [[२०२६ बहरैन ग्रांप्री (मलेशियामध्ये)]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:47:04Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;129156&quot; | १,२९,१५६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १९ || [[२०२६ सिंगापूर ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:47:10Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;169006&quot; | १,६९,००६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| २० || [[२०२६ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:47:49Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;106552&quot; | १,०६,५५२ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| २१ || [[चेझापीक (कादंबरी)]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value=&quot;2026-10-12T02:34:24Z&quot; | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;9720&quot; | ९,७२० || ✔ || ✔ || ✔
|-
| २२ || [[पोलंड (कादंबरी)]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value=&quot;2026-10-12T02:51:59Z&quot; | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;10318&quot; | १०,३१८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| २३ || [[कॅरिबियन (कादंबरी)]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value=&quot;2026-10-12T03:39:40Z&quot; | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;9194&quot; | ९,१९४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| २४ || [[श्रेष्ठ कुमार]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-12T10:44:38Z&quot; | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5625&quot; | ५,६२५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| २५ || [[कबीर सागर]] || [[सदस्य:OptimisticProvider|OptimisticProvider]] || data-sort-value=&quot;2026-10-12T11:11:02Z&quot; | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;13986&quot; | १३,९८६ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २६ || [[रुस्लान मुमताज]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-12T15:30:18Z&quot; | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6148&quot; | ६,१४८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| २७ || [[अंजना मुमताज]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-12T15:37:16Z&quot; | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;23608&quot; | २३,६०८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| २८ || [[अमित बेहल]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-12T15:50:27Z&quot; | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4306&quot; | ४,३०६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| २९ || [[कोकणातील पारंपरिक ओव्या आणि स्त्रियांचे लोकसाहित्य]] || [[सदस्य:AdvAnantGholam|AdvAnantGholam]] || data-sort-value=&quot;2026-10-12T16:44:13Z&quot; | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;97424&quot; | ९७,४२४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३० || [[नील भट्ट]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-12T17:12:42Z&quot; | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6207&quot; | ६,२०७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३१ || [[अभिषेक रावत]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-12T18:07:37Z&quot; | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5646&quot; | ५,६४६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३२ || [[रस]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-12T20:01:23Z&quot; | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;396&quot; | ३९६ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔
|-
| ३३ || [[हसन खान]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-14T00:45:08Z&quot; | १४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;10063&quot; | १०,०६३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३४ || [[हबीबा इस्लाम]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-14T01:06:42Z&quot; | १४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;8237&quot; | ८,२३७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३५ || [[खलील गुरबाझ]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-14T01:58:36Z&quot; | १४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;9601&quot; | ९,६०१ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३६ || [[ईशान पांडे]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-14T02:26:58Z&quot; | १४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;9537&quot; | ९,५३७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३७ || [[समय श्रीवास्तव]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-14T02:33:29Z&quot; | १४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4882&quot; | ४,८८२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३८ || [[हसनैन उल वहाब]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-14T02:38:12Z&quot; | १४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4385&quot; | ४,३८५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३९ || [[आदित्य वरदराजन]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-14T02:41:35Z&quot; | १४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5213&quot; | ५,२१३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४० || [[हसनैन शाह]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-14T02:44:59Z&quot; | १४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6062&quot; | ६,०६२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४१ || [[अजयवीर हुंदल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-14T02:48:00Z&quot; | १४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5681&quot; | ५,६८१ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४२ || [[संभाजीनगर पदवीधर विधानपरिषद मतदारसंघ]] || [[सदस्य:~2026-52310-38|~2026-52310-38]] || data-sort-value=&quot;2026-10-14T22:13:15Z&quot; | १४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;981&quot; | ९८१ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४३ || [[२०२६ पाकिस्तान तिरंगी मालिका]] || [[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]] || data-sort-value=&quot;2026-10-15T11:04:41Z&quot; | १५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;27741&quot; | २७,७४१ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ४४ || [[रॉबर्ट हॉल]] || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value=&quot;2026-10-15T13:33:49Z&quot; | १५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2723&quot; | २,७२३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ४५ || [[मायकेल वुडफर्ड]] || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value=&quot;2026-10-15T13:52:50Z&quot; | १५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2896&quot; | २,८९६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ४६ || [[कोकणातील जांभ्या खडकाचे सडे]] || [[सदस्य:AdvAnantGholam|AdvAnantGholam]] || data-sort-value=&quot;2026-10-15T22:11:24Z&quot; | १५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;64413&quot; | ६४,४१३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ४७ || [[मधुमेहावरील औषधे]] || [[सदस्य:Jonathansammy|Jonathansammy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-16T00:59:02Z&quot; | १६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;8556&quot; | ८,५५६ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔
|-
| ४८ || [[शील पटेल]] || [[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]] || data-sort-value=&quot;2026-10-16T10:57:23Z&quot; | १६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;1946&quot; | १,९४६ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४९ || [[१५.एआय]] || [[सदस्य:~2026-55636-17|~2026-55636-17]] || data-sort-value=&quot;2026-10-16T11:57:53Z&quot; | १६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6539&quot; | ६,५३९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ५० || [[चेरुवयल रामन]] || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value=&quot;2026-10-16T14:06:41Z&quot; | १६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5142&quot; | ५,१४२ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ५१ || [[करण सोनावळे]] || [[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]] || data-sort-value=&quot;2026-10-16T16:01:51Z&quot; | १६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3348&quot; | ३,३४८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ५२ || [[ऋतुजा पिसाळ]] || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value=&quot;2026-10-16T18:28:11Z&quot; | १६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;1723&quot; | १,७२३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ५३ || [[राजेश भाऊराव भाकणे]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value=&quot;2026-10-17T09:45:31Z&quot; | १७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4963&quot; | ४,९६३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ५४ || [[महेश बळीराम सावंत]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value=&quot;2026-10-17T09:53:48Z&quot; | १७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5005&quot; | ५,००५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ५५ || [[हरून रशीद खान]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value=&quot;2026-10-17T11:31:50Z&quot; | १७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;13189&quot; | १३,१८९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ५६ || [[हरून रशीद खान (राजकारणी)]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value=&quot;2026-10-17T11:33:41Z&quot; | १७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5279&quot; | ५,२७९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ५७ || [[मासाहिरो हारा]] || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value=&quot;2026-10-17T20:01:01Z&quot; | १७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2200&quot; | २,२०० || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ५८ || [[तेजा देवकर]] || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value=&quot;2026-10-17T21:27:34Z&quot; | १७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;10635&quot; | १०,६३५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ५९ || [[कोकणातून मुंबईकडे झालेले स्थलांतर]] || [[सदस्य:AdvAnantGholam|AdvAnantGholam]] || data-sort-value=&quot;2026-10-18T16:25:27Z&quot; | १८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;339313&quot; | ३,३९,३१३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ६० || [[मानवत मर्डर्स]] || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value=&quot;2026-10-18T19:00:42Z&quot; | १८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;8545&quot; | ८,५४५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ६१ || [[मानवत हत्याकांड]] || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value=&quot;2026-10-18T19:48:03Z&quot; | १८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;27830&quot; | २७,८३० || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ६२ || [[पॅटर्सन, न्यू जर्सी]] || [[सदस्य:Jonathansammy|Jonathansammy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-18T23:46:40Z&quot; | १८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4148&quot; | ४,१४८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ६३ || [[श्रीविद्या]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T00:07:53Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;13642&quot; | १३,६४२ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ६४ || [[रिसेशनल (कादंबरी)]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T01:17:59Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;8767&quot; | ८,७६७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ६५ || [[मेहली मेहता]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T01:37:33Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6376&quot; | ६,३७६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ६६ || [[वॉल्टर सिसुलू]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T12:35:45Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5842&quot; | ५,८४२ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ६७ || [[सर्वपल्ली गोपाल]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T12:43:38Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5551&quot; | ५,५५१ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ६८ || [[ब्रजकुमार नेहरू]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T13:39:53Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;14568&quot; | १४,५६८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ६९ || [[धर्मवीर (नागरी सेवक)]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T16:07:02Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;10781&quot; | १०,७८१ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ७० || [[ओटाकुथार]] || [[सदस्य:Vikrantkorde|Vikrantkorde]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T16:19:21Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;12613&quot; | १२,६१३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ७१ || [[लल्लन प्रसाद सिंह]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T16:19:25Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4543&quot; | ४,५४३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ७२ || [[कृष्ण बिहारी लाल]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T16:48:35Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5349&quot; | ५,३४९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ७३ || [[मनोहर सिंह गिल]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T17:45:58Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5018&quot; | ५,०१८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ७४ || [[जगदीश भगवती]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T17:54:22Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7234&quot; | ७,२३४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ७५ || [[पी. नारायणन (पत्रकार)]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T20:10:49Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4101&quot; | ४,१०१ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ७६ || [[स्कर्वी]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T20:35:57Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6708&quot; | ६,७०८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ७७ || [[पी. नारायणन (राजकारणी)]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T20:47:44Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;1804&quot; | १,८०४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ७८ || [[अमर मोहिले]] || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T22:03:53Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6223&quot; | ६,२२३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ७९ || [[के.टी. थॉमस (न्यायाधीश)]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T22:49:03Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6595&quot; | ६,५९५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ८० || [[ओसामू सुझुकी]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T22:56:56Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;9165&quot; | ९,१६५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ८१ || [[एल. सुब्रमण्यम]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T23:04:40Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7007&quot; | ७,००७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ८२ || [[गंगाधराव फडणवीस]] || [[सदस्य:~2026-52310-38|~2026-52310-38]] || data-sort-value=&quot;2026-10-20T22:23:00Z&quot; | २० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;632&quot; | ६३२ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ८३ || [[मॉनमाउथ काउंटी, न्यू जर्सी]] || [[सदस्य:Jonathansammy|Jonathansammy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T02:19:29Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2398&quot; | २,३९८ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔ || ✔
|-
| ८४ || [[२०२६ ईसीए महिला युरोपियन चषक]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T04:19:07Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;21378&quot; | २१,३७८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ८५ || [[२०२६ पुरुष टी२० विश्वचषक आफ्रिका उप-प्रादेशिक पात्रता स्पर्धा क]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T08:00:35Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;11408&quot; | ११,४०८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ८६ || [[झाहिद शिरजाद]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T08:41:17Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3756&quot; | ३,७५६ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ८७ || [[दिलराज देओल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T08:47:57Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2690&quot; | २,६९० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ८८ || [[समित गोहिल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T08:53:43Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7394&quot; | ७,३९४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ८९ || [[सुखजिंदर सिंग]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T09:00:34Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4402&quot; | ४,४०२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ९० || [[अर्जुन कुमल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T09:10:08Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2934&quot; | २,९३४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ९१ || [[बसीर अहमद]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T09:15:07Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;8119&quot; | ८,११९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ९२ || [[शहाब आलम]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T09:19:08Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4326&quot; | ४,३२६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ९३ || [[शेर मल्ला]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T09:24:14Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;8834&quot; | ८,८३४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ९४ || [[झिकरिया इस्लाम]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T09:36:26Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4065&quot; | ४,०६५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ९५ || [[शाह फैसल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T09:40:04Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4271&quot; | ४,२७१ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ९६ || [[संजू सजीव]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T09:43:16Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2823&quot; | २,८२३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ९७ || [[डी. नागेश्वर रेड्डी]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T10:26:12Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5761&quot; | ५,७६१ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ९८ || [[सुदर्शन साहू]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T10:35:26Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5482&quot; | ५,४८२ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ९९ || [[न्यू झीलंड महिला क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रेलिया दौरा, २०२६–२७]] || [[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T15:55:25Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;16058&quot; | १६,०५८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १०० || [[बी.एम. हेगडे]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T18:48:28Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;11146&quot; | ११,१४६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १०१ || [[अमीना प्रकरण]] || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T19:56:43Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6485&quot; | ६,४८५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १०२ || [[महसूल गुप्तचर संचालनालय]] || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T20:19:16Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;17948&quot; | १७,९४८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १०३ || [[नवी पिल्लई]] || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T23:35:43Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;40999&quot; | ४०,९९९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १०४ || [[केन वातानाबे]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T23:43:41Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7730&quot; | ७,७३० || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १०५ || [[कांतिलाल हस्तीमल संचेती]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-22T10:10:16Z&quot; | २२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4668&quot; | ४,६६८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १०६ || [[गुलाम मुस्तफा खान (गायक)]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-22T10:37:05Z&quot; | २२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;20080&quot; | २०,०८० || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १०७ || [[बी.बी. लाल]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-22T14:53:21Z&quot; | २२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;18470&quot; | १८,४७० || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १०८ || [[विश्वेश तीर्थ]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-22T15:32:58Z&quot; | २२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4619&quot; | ४,६१९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १०९ || [[वहिदुद्दीन खान]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-22T15:41:29Z&quot; | २२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;11532&quot; | ११,५३२ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ११० || [[२०२६ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग अ (केन्या)]] || [[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]] || data-sort-value=&quot;2026-10-22T16:41:05Z&quot; | २२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;34919&quot; | ३४,९१९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १११ || [[विकास अभ्यास]] || [[सदस्य:DILIPG|DILIPG]] || data-sort-value=&quot;2026-10-22T19:43:13Z&quot; | २२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2214&quot; | २,२१४ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔
|-
| ११२ || [[२०२५ साओ पाउलो ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-22T20:41:33Z&quot; | २२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;148694&quot; | १,४८,६९४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ११३ || [[२०२० ऑस्ट्रियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:57:01Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;88029&quot; | ८८,०२९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ११४ || [[२०२० स्टायरियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:57:06Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;93879&quot; | ९३,८७९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ११५ || [[२०२० हंगेरियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:57:15Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;90141&quot; | ९०,१४१ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ११६ || [[२०२० ब्रिटिश ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:57:22Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;95408&quot; | ९५,४०८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ११७ || [[२०२० ७०वा वर्धापनदिन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:57:27Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;95705&quot; | ९५,७०५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ११८ || [[२०२० स्पॅनिश ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:57:32Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;91945&quot; | ९१,९४५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ११९ || [[२०२० बेल्जियम ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:57:37Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;90849&quot; | ९०,८४९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १२० || [[२०२० इटालियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:57:41Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;104434&quot; | १,०४,४३४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १२१ || [[२०२० टस्कन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:57:47Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;120626&quot; | १,२०,६२६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १२२ || [[२०२० रशियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:57:51Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;111867&quot; | १,११,८६७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १२३ || [[२०२० आयफेल ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:57:55Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;93316&quot; | ९३,३१६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १२४ || [[२०२० पोर्तुगीज ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:57:59Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;83617&quot; | ८३,६१७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १२५ || [[२०२० एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:58:04Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;92761&quot; | ९२,७६१ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १२६ || [[२०२० तुर्की ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:58:08Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;93307&quot; | ९३,३०७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १२७ || [[२०२० बहरैन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:58:14Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;78163&quot; | ७८,१६३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १२८ || [[२०२० साखिर ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:58:20Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;78744&quot; | ७८,७४४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १२९ || [[२०२० अबु धाबी ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:58:25Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;95293&quot; | ९५,२९३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १३० || [[२०२१ बहरैन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:02:54Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;124991&quot; | १,२४,९९१ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १३१ || [[२०२१ एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:02:59Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;135851&quot; | १,३५,८५१ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १३२ || [[२०२१ पोर्तुगीज ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:03:03Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;115320&quot; | १,१५,३२० || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १३३ || [[२०२१ स्पॅनिश ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:03:07Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;115422&quot; | १,१५,४२२ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १३४ || [[२०२१ मोनॅको ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:03:12Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;129889&quot; | १,२९,८८९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १३५ || [[२०२१ अझरबैजान ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:03:16Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;122661&quot; | १,२२,६६१ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १३६ || [[२०२१ फ्रेंच ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:03:21Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;126568&quot; | १,२६,५६८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १३७ || [[२०२१ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:03:29Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;107745&quot; | १,०७,७४५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १३८ || [[२०२१ ब्रिटिश ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:03:33Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;158357&quot; | १,५८,३५७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १३९ || [[२०२१ हंगेरियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:03:37Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;123952&quot; | १,२३,९५२ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १४० || [[२०२१ बेल्जियम ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:03:41Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;95889&quot; | ९५,८८९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १४१ || [[२०२१ डच ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:03:44Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;99207&quot; | ९९,२०७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १४२ || [[२०२१ इटालियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:03:49Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;113227&quot; | १,१३,२२७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १४३ || [[२०२१ रशियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:03:53Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;89288&quot; | ८९,२८८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १४४ || [[२०२१ तुर्की ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:03:56Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;100103&quot; | १,००,१०३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १४५ || [[२०२१ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:04:00Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;97316&quot; | ९७,३१६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १४६ || [[२०२१ मेक्सिको सिटी ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:04:04Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;103750&quot; | १,०३,७५० || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १४७ || [[२०२१ साओ पाउलो ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:04:11Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;112009&quot; | १,१२,००९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १४८ || [[२०२१ कतार ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:04:15Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;102790&quot; | १,०२,७९० || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १४९ || [[२०२१ सौदी अरेबियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:04:20Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;89987&quot; | ८९,९८७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १५० || [[२०२१ अबु धाबी ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:04:24Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;126826&quot; | १,२६,८२६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १५१ || [[नरिंदर सिंह कपानी]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T08:42:04Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;18995&quot; | १८,९९५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १५२ || [[राधेश्याम खेमका]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T09:46:27Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;11264&quot; | ११,२६४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १५३ || [[इम्रान रंधावा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T11:59:03Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7514&quot; | ७,५१४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १५४ || [[ख्वाजा नाफय]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T12:04:56Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6056&quot; | ६,०५६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १५५ || [[रझाउल्लाह मशवानी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T12:11:13Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4618&quot; | ४,६१८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १५६ || [[सलमान मिर्झा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T12:14:49Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4872&quot; | ४,८७२ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १५७ || [[अंजला बंदारा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T12:18:42Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3642&quot; | ३,६४२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १५८ || [[केशर नुवंता]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T12:24:27Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7393&quot; | ७,३९३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १५९ || [[सिनेथ जयवर्धने]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T12:28:20Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3027&quot; | ३,०२७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १६० || [[जेम्स कोल्स]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T12:53:35Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4677&quot; | ४,६७७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १६१ || [[साद बेग]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T12:56:58Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3397&quot; | ३,३९७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १६२ || [[सचिंदु कोलंबगे]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T13:00:05Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;11067&quot; | ११,०६७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १६३ || [[अफगाणिस्तान क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०००-०१]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T13:29:08Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3681&quot; | ३,६८१ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १६४ || [[अफगाणिस्तान क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०११]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T13:32:13Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3113&quot; | ३,११३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १६५ || [[अफगाणिस्तान क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०१३]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T13:35:03Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;13285&quot; | १३,२८५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १६६ || [[लक्ष्मी चंद जैन]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T13:48:33Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7556&quot; | ७,५५६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १६७ || [[बांगलादेश क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९८५-८६]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T16:22:23Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2282&quot; | २,२८२ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १६८ || [[सिलोन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९४९-५०]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T16:26:54Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;12873&quot; | १२,८७३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १६९ || [[सिलोन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९६६-६७]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T16:30:05Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;13846&quot; | १३,८४६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १७० || [[श्रीलंका क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९७३-७४]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T16:35:27Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;8569&quot; | ८,५६९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १७१ || [[इंग्लंड क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९५५-५६]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T16:39:25Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;9410&quot; | ९,४१० || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १७२ || [[मॅरिलिबोन क्रिकेट क्लब २५ वर्षांखालील क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९६६-६७]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T16:43:22Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;22676&quot; | २२,६७६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १७३ || [[इंग्लंड क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९९७-९८]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T16:55:15Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3394&quot; | ३,३९४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १७४ || [[इंग्लंड क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९९८-९९]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T16:58:46Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4184&quot; | ४,१८४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १७५ || [[कॉमनवेल्थ इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९६३-६४]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T17:01:32Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;13012&quot; | १३,०१२ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १७६ || [[कॉमनवेल्थ इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९६७-६८]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T17:05:15Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;20771&quot; | २०,७७१ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १७७ || [[आंतरराष्ट्रीय इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९७०-७१]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T17:09:03Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4957&quot; | ४,९५७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १७८ || [[रेस्ट ऑफ द वर्ल्ड इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९७०-७१]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T17:11:15Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3748&quot; | ३,७४८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १७९ || [[रेस्ट ऑफ द वर्ल्ड इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९७३-७४]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T17:14:15Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2709&quot; | २,७०९ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १८० || [[आंतरराष्ट्रीय इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९७६-७७]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T17:20:31Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3136&quot; | ३,१३६ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १८१ || [[आंतरराष्ट्रीय इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९८१-८२]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T17:22:48Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;8053&quot; | ८,०५३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १८२ || [[ब्रजेश मिश्रा]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T17:37:49Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;13940&quot; | १३,९४० || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १८३ || [[कोकणातील देवस्थान इनाम जमिनींचा इतिहास]] || [[सदस्य:AdvAnantGholam|AdvAnantGholam]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T21:31:19Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;264291&quot; | २,६४,२९१ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १८४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T00:35:24Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;42568&quot; | ४२,५६८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १८५ || [[नेमाजी शिंदे]] || [[सदस्य:Misslinius|Misslinius]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T04:05:49Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5660&quot; | ५,६६० || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १८६ || [[अनुष्का शर्मा (क्रिकेट खेळाडू)]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T09:08:41Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5554&quot; | ५,५५४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १८७ || [[अब्दुल्ला महमूद]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T09:25:54Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4180&quot; | ४,१८० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १८८ || [[एशान करीमी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T09:29:45Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4873&quot; | ४,८७३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १८९ || [[निकोलस सोन्ने-रुड]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T09:34:19Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4172&quot; | ४,१७२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १९० || [[मुसा शाहीन]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T09:37:07Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5841&quot; | ५,८४१ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १९१ || [[मुस्तकीम अस्लम]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T09:45:48Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4329&quot; | ४,३२९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १९२ || [[सायमन सोरेनसेन]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T09:48:05Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3955&quot; | ३,९५५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १९३ || [[सूर्य आनंद]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T09:51:07Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4887&quot; | ४,८८७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १९४ || [[सेबास्टियन हीथ]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T14:23:43Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3785&quot; | ३,७८५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १९५ || [[सौद मुनीर]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T14:26:19Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5566&quot; | ५,५६६ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १९६ || [[विल्यम पारचर्ड]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T14:31:51Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4880&quot; | ४,८८० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १९७ || [[धिरेन गोंदारीया]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T14:34:50Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;10852&quot; | १०,८५२ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १९८ || [[पीटर लँगट]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T14:38:16Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4968&quot; | ४,९६८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १९९ || [[फ्रान्सिस मुटुआ]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T14:50:33Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4452&quot; | ४,४५२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २०० || [[ब्रायन लिकावू]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T14:52:35Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3875&quot; | ३,८७५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २०१ || [[विशील पटेल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T15:00:03Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4880&quot; | ४,८८० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २०२ || [[शुभम पटेल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T15:03:06Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4824&quot; | ४,८२४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २०३ || [[सचिन गिल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T16:05:31Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4984&quot; | ४,९८४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २०४ || [[अनुदीप चेंतामारा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T18:18:35Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5517&quot; | ५,५१७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २०५ || [[अली झहीर]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T18:22:14Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3918&quot; | ३,९१८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २०६ || [[उस्मान पटेल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T18:24:36Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4751&quot; | ४,७५१ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २०७ || [[क्लिंटो अँटो]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T18:26:41Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3751&quot; | ३,७५१ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २०८ || [[ज्यूड सल्डान्हा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T18:51:36Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3750&quot; | ३,७५० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २०९ || [[निमिष लतीफ]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T07:03:18Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4104&quot; | ४,१०४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २१० || [[मुहम्मद आकिफ]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T07:05:46Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4438&quot; | ४,४३८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २११ || [[यासिन पटेल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T07:08:39Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3943&quot; | ३,९४३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २१२ || [[विश्व नेत्तम]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T07:10:16Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2511&quot; | २,५११ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २१३ || [[ऑए ओरु]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T07:14:47Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4067&quot; | ४,०६७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २१४ || [[गाबा फ्रँक]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T07:17:24Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4354&quot; | ४,३५४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २१५ || [[डान्सी टॉम]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T07:19:37Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2253&quot; | २,२५३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २१६ || [[डोको रूपा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T07:21:47Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2887&quot; | २,८८७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २१७ || [[पॅट्रिक नोऊ]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T07:23:41Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3647&quot; | ३,६४७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २१८ || [[बोइओ रे]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T07:25:46Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4689&quot; | ४,६८९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २१९ || [[मिर्झा मोहम्मद बेग]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T07:29:29Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4141&quot; | ४,१४१ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २२० || [[अक्षय शंकर]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T07:38:50Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2911&quot; | २,९११ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २२१ || [[ओबैद उर रहमान]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T08:12:58Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5431&quot; | ५,४३१ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २२२ || [[झीशान हैदर]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T08:14:52Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7530&quot; | ७,५३० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २२३ || [[झुबेर अली]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T08:18:39Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7758&quot; | ७,७५८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २२४ || [[डॅनियल लुईस]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T08:23:25Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6523&quot; | ६,५२३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २२५ || [[मुजीब-उर-रहमान (क्रिकेट खेळाडू)]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T08:27:35Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4553&quot; | ४,५५३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २२६ || [[मुहम्मद आसिम]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T08:30:36Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5969&quot; | ५,९६९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २२७ || [[शाहझेब आफ्रिदी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T08:33:17Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;8019&quot; | ८,०१९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २२८ || [[शाहजैब जमील]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T08:35:26Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6830&quot; | ६,८३० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २२९ || [[टक्स क्रिकेट ओव्हल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T08:41:02Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7029&quot; | ७,०२९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| २३० || [[रविंद्र कोट्टाहच्ची]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T08:46:02Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6084&quot; | ६,०८४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| २३१ || [[नितीन बाठी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T08:48:46Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5950&quot; | ५,९५० || ✔ || ✔ || ✔
|-
| २३२ || [[चामरा डी सोयसा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T08:54:08Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;8185&quot; | ८,१८५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २३३ || [[बालागे दिलरुक्षा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T09:12:30Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;8132&quot; | ८,१३२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २३४ || [[जुन ह्यूनवू]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T09:14:48Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7901&quot; | ७,९०१ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २३५ || [[आलम नकाश]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T09:16:55Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7599&quot; | ७,५९९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २३६ || [[कुलदीप गुर्जर]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T09:18:46Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7429&quot; | ७,४२९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २३७ || [[आमिर लाल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T09:20:39Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6363&quot; | ६,३६३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २३८ || [[समीरा पिताबेद्दरा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T09:22:50Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5252&quot; | ५,२५२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २३९ || [[समीरा मदुरंगा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T09:24:42Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5309&quot; | ५,३०९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २४० || [[फाझिल मुहम्मद]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T09:26:31Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4318&quot; | ४,३१८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २४१ || [[सौरभ कुमार (दक्षिण कोरियाचा क्रिकेट खेळाडू)]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T09:28:11Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5429&quot; | ५,४२९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २४२ || [[कोकणातील वेठबिगार पद्धत]] || [[सदस्य:AdvAnantGholam|AdvAnantGholam]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T09:37:52Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;242754&quot; | २,४२,७५४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| २४३ || [[२०२१ स्टायरियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T18:06:45Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;113765&quot; | १,१३,७६५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| २४४ || [[२०२२ रशियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T18:33:20Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;917&quot; | ९१७ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २४५ || [[हिमाचल प्रदेश विधानसभेच्या मतदारसंघांची यादी]] || [[सदस्य:Vikrantkorde|Vikrantkorde]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T19:00:15Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;16017&quot; | १६,०१७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| २४६ || [[दहाम मदमपागे]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T03:18:38Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7854&quot; | ७,८५४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २४७ || [[चमिथ रणसिंघे]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T03:20:56Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4967&quot; | ४,९६७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २४८ || [[मुहम्मद नदीम]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T03:23:13Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4765&quot; | ४,७६५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २४९ || [[सागीर अहमद]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T03:25:02Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5801&quot; | ५,८०१ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २५० || [[अरीब खालिद]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T03:28:02Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6528&quot; | ६,५२८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २५१ || [[गेडे अर्ता]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T03:31:46Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5309&quot; | ५,३०९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २५२ || [[धर्मा केसुमा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T03:34:27Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2892&quot; | २,८९२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २५३ || [[अहमद रमदोनी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T03:46:41Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3676&quot; | ३,६७६ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २५४ || [[कडेक गमंतिका]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T03:51:21Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3790&quot; | ३,७९० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २५५ || [[अंजार तादारुस]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T03:54:07Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3848&quot; | ३,८४८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २५६ || [[गेडे प्रियंदना]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T03:56:31Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3844&quot; | ३,८४४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २५७ || [[डॅनिल्सन हावोए]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T03:58:54Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3855&quot; | ३,८५५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २५८ || [[केतुत अर्तावान]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:01:12Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3773&quot; | ३,७७३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २५९ || [[देवा विस्वी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:03:29Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4106&quot; | ४,१०६ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २६० || [[अँड्रियास हावोए]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:05:21Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3670&quot; | ३,६७० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २६१ || [[आय गेडे विगुना]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:07:03Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3674&quot; | ३,६७४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २६२ || [[धनेश शेट्टी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:08:41Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3524&quot; | ३,५२४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २६३ || [[इडा बागुस नारा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:10:44Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4104&quot; | ४,१०४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २६४ || [[दिवित नंदा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:13:25Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3696&quot; | ३,६९६ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २६५ || [[सुधाकर जेगन्नाथन]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:15:17Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3735&quot; | ३,७३५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २६६ || [[काविन चड्ढा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:17:26Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3894&quot; | ३,८९४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २६७ || [[रोहित शर्मा (इंडोनेशियाचा क्रिकेट खेळाडू)]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:19:11Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3818&quot; | ३,८१८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २६८ || [[जुआन अल्वेरोन]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:20:58Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3961&quot; | ३,९६१ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २६९ || [[आसिफ अली (बहरैन क्रिकेटर)]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:31:15Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3607&quot; | ३,६०७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २७० || [[फियाझ अहमद]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:33:42Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3284&quot; | ३,२८४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २७१ || [[सोहेल अहमद]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:35:41Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4057&quot; | ४,०५७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २७२ || [[इम्रान अनवर]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:37:55Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4698&quot; | ४,६९८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २७३ || [[जुनैद अझीज]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:39:56Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4504&quot; | ४,५०४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २७४ || [[अहमेर बिन नासिर]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:41:56Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3966&quot; | ३,९६६ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २७५ || [[अली दाऊद]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:43:59Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7293&quot; | ७,२९३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २७६ || [[अमैश राणा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T06:31:52Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3505&quot; | ३,५०५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २७७ || [[शुजात रसूल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T06:33:55Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4198&quot; | ४,१९८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २७८ || [[मुहम्मद रिझवान]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T06:38:37Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5553&quot; | ५,५५३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २७९ || [[आसिफ शेख (बहरैन क्रिकेट खेळाडू)]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T06:45:57Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4783&quot; | ४,७८३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २८० || [[मुहम्मद वसीम (बहरैनचा क्रिकेट खेळाडू)]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T06:48:24Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5290&quot; | ५,२९० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २८१ || [[रणजुंग मिक्यो दोरजी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T06:52:40Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6389&quot; | ६,३८९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २८२ || [[गाकुल घाली]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T06:55:54Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6210&quot; | ६,२१० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २८३ || [[नामगांग चेजे]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T07:00:34Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4492&quot; | ४,४९२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २८४ || [[सोनम चोफेल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T07:09:39Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3763&quot; | ३,७६३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २८५ || [[ताशी चोफेल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T07:12:13Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3694&quot; | ३,६९४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २८६ || [[कर्मा दोरजी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T07:16:02Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3162&quot; | ३,१६२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २८७ || [[ताशी दोरजी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T07:20:26Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4657&quot; | ४,६५७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २८८ || [[थिनले जामत्शो]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T07:22:33Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5089&quot; | ५,०८९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २८९ || [[आनंद मोंगर]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T07:25:11Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4384&quot; | ४,३८४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २९० || [[ताशी फुंत्शो]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T07:27:52Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4317&quot; | ४,३१७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २९१ || [[तेनजिन राबगे]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T07:29:55Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4553&quot; | ४,५५३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २९२ || [[त्सेरिंग ताशी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T07:51:14Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3164&quot; | ३,१६४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २९३ || [[नामगे थिनले]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T07:53:21Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4574&quot; | ४,५७४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २९४ || [[सोनम येशे]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T07:56:17Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4823&quot; | ४,८२३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २९५ || [[उम्मेर अब्बास]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T08:37:32Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4202&quot; | ४,२०२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २९६ || [[अनुदीप चेंथमारा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T08:47:53Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3636&quot; | ३,६३६ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २९७ || [[संदारुवान चिंथका]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T08:49:38Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3363&quot; | ३,३६३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २९८ || [[मोहम्मद शफीक]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T08:52:02Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4040&quot; | ४,०४० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २९९ || [[मुहम्मद उमर]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T08:54:07Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3675&quot; | ३,६७५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३०० || [[लुवसानझुंदुई एर्देनेबुलगान]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T08:58:17Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4490&quot; | ४,४९० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३०१ || [[तेमुलेन अमरमेंद]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T09:00:50Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3364&quot; | ३,३६४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३०२ || [[बयारजार्गल बातबायर]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T09:03:56Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3136&quot; | ३,१३६ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३०३ || [[उगान-एर्देने बातजार्गल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T09:06:46Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5014&quot; | ५,०१४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३०४ || [[नाम्सराई बात-यालाल्ट]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T09:10:56Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3688&quot; | ३,६८८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३०५ || [[मुंखसुल्द एर्देनेबत]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T09:13:44Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4488&quot; | ४,४८८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३०६ || [[गांदेंबेरेल गानबोल्ड]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T09:15:48Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3611&quot; | ३,६११ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३०७ || [[सोदबिलेग गानतुलगा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T09:17:47Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4850&quot; | ४,८५० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३०८ || [[बायनबू जार्गलतुया]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T09:56:51Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4334&quot; | ४,३३४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३०९ || [[ओद लुतबायर]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T09:58:47Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3304&quot; | ३,३०४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३१० || [[के. पराशरन]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T10:11:43Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;9078&quot; | ९,०७८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३११ || [[अय्यप्पन]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T10:53:07Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;9209&quot; | ९,२०९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३१२ || [[माही विज]] || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T12:49:47Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;17079&quot; | १७,०७९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३१३ || [[बिलेंगदेंबेरेल मुंखदेलगेर]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T13:02:11Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4729&quot; | ४,७२९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३१४ || [[झोलजावखलान शुरेंत्सेत्सेग]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T13:05:11Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4893&quot; | ४,८९३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३१५ || [[बात्तुलगा तमजिदसुरेन]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T13:08:02Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4663&quot; | ४,६६३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३१६ || [[तुमुरसुख तुरमुंख]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T13:09:56Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4411&quot; | ४,४११ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३१७ || [[को को लिन थू]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T13:14:33Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5570&quot; | ५,५७० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३१८ || [[ह्तेत लिन आंग]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T13:19:53Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4839&quot; | ४,८३९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३१९ || [[म्यात थू आंग]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T13:22:55Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2965&quot; | २,९६५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३२० || [[थुया आंग]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T13:31:47Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3607&quot; | ३,६०७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३२१ || [[खिन आये]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T13:36:32Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3375&quot; | ३,३७५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३२२ || [[पाइंग दानू]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T13:42:00Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3474&quot; | ३,४७४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३२३ || [[न्यान लिन ह्तेत]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T13:45:15Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2893&quot; | २,८९३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३२४ || [[ने लिन ह्ताइके]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T13:48:17Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3092&quot; | ३,०९२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३२५ || [[ने लिन ह्तुन]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T13:50:48Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2943&quot; | २,९४३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३२६ || [[आंग को को]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T13:52:51Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2215&quot; | २,२१५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३२७ || [[स्वान ह्तेत को को]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T13:57:20Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3558&quot; | ३,५५८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३२८ || [[पल्ले रामा राव]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T14:35:01Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;8389&quot; | ८,३८९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३२९ || [[प्रताप चंद्र रेड्डी]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T14:48:05Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5909&quot; | ५,९०९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३३० || [[उमायलपुरम के. शिवरामन]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T16:34:49Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7651&quot; | ७,६५१ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३३१ || [[अशोक शेखर गांगुली]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T17:31:37Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7750&quot; | ७,७५० || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३३२ || [[भारतीय क्रिकेट संघाचा न्यू झीलंड दौरा, २०२६–२७]] || [[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T19:14:11Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;43585&quot; | ४३,५८५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३३३ || [[गोविंद नारायण]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T20:25:59Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5767&quot; | ५,७६७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३३४ || [[जसबीर सिंह बजाज]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T20:38:42Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;8438&quot; | ८,४३८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३३५ || [[काऊंग ह्तेत क्याव]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T22:37:46Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3087&quot; | ३,०८७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३३६ || [[क्याव झिन लिन]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T22:41:22Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3510&quot; | ३,५१० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३३७ || [[ह्तेत लिन ऊ]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T22:44:00Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2765&quot; | २,७६५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३३८ || [[न्येइन चान सो]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T22:47:10Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3419&quot; | ३,४१९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३३९ || [[ये नाइंग तुन]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T22:50:21Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3482&quot; | ३,४८२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३४० || [[प्ये फ्यो वाई]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T22:52:52Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3674&quot; | ३,६७४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३४१ || [[झी मराठी पुरस्कार २०२६]] || [[सदस्य:~2026-57012-46|~2026-57012-46]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T23:11:18Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;31493&quot; | ३१,४९३ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३४२ || [[७०वा वर्धापनदिन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T04:49:38Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5422&quot; | ५,४२२ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३४३ || [[आयफेल ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T05:13:57Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;312&quot; | ३१२ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔ || ✔
|-
| ३४४ || [[साखिर ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T05:14:16Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;312&quot; | ३१२ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔ || ✔
|-
| ३४५ || [[बार्सिलोना-काटलुन्या ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T05:18:26Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;355&quot; | ३५५ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔ || ✔
|-
| ३४६ || [[झुबैर अली]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T06:12:21Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2409&quot; | २,४०९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३४७ || [[मुहम्मद इक्रम]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T06:15:31Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2387&quot; | २,३८७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३४८ || [[शाहझैब जमील]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T06:25:12Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3109&quot; | ३,१०९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३४९ || [[इमाल लियानागे]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T06:27:21Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3940&quot; | ३,९४० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३५० || [[शारिक मुनीर]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T06:35:22Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4218&quot; | ४,२१८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३५१ || [[ऑस्टिन लाझारस]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T06:43:30Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3595&quot; | ३,५९५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३५२ || [[थानादोन बुरी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T06:46:02Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4249&quot; | ४,२४९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३५३ || [[चालोएमवोंग चॅटपैसान]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T06:48:21Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3113&quot; | ३,११३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३५४ || [[फाटुम्माकान डोनकाएव]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T06:50:17Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3496&quot; | ३,४९६ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३५५ || [[पत्तारापोल जिरापत्तानानुकुल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T06:55:24Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3826&quot; | ३,८२६ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३५६ || [[मुकेश ठाकूर]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T07:00:23Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2801&quot; | २,८०१ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३५७ || [[डी.पी. चट्टोपाध्याय]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T13:35:24Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4960&quot; | ४,९६० || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३५८ || [[मिर्झापूर (चित्रपट)]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T19:25:28Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;9591&quot; | ९,५९१ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३५९ || [[दिव्येन्दु शर्मा]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T19:35:16Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;8033&quot; | ८,०३३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३६० || [[मोहित मलिक]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T19:43:23Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7075&quot; | ७,०७५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३६१ || [[भूत बंगला (२०२६ चित्रपट)]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T22:16:00Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;11547&quot; | ११,५४७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३६२ || [[सरावुत मालीवान]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T06:15:58Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3790&quot; | ३,७९० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३६३ || [[चांचाई पेंगकुम्ता]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T06:19:14Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3423&quot; | ३,४२३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३६४ || [[काम्रोन सेनामोंत्री]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T06:23:13Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3819&quot; | ३,८१९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३६५ || [[नोप्फोन सेनामोंत्री]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T06:25:41Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3937&quot; | ३,९३७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३६६ || [[फिरियाफोंग सुआनचुआई]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T06:27:31Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3508&quot; | ३,५०८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३६७ || [[फानुफोंग थोंगसा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T06:29:45Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4299&quot; | ४,२९९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३६८ || [[अरुएसानान विचाकाम]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T06:31:44Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3811&quot; | ३,८११ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३६९ || [[अक्षयकुमार यादव]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T06:33:38Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4142&quot; | ४,१४२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३७० || [[भूत बंगला (१९६५ चित्रपट)]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T09:46:13Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7305&quot; | ७,३०५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३७१ || [[आयर्लंड क्रिकेट संघाचा नामिबिया दौरा, २०२६–२७]] || [[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T10:57:22Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;14895&quot; | १४,८९५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३७२ || [[नाझीर हुसेन]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T12:31:31Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;9924&quot; | ९,९२४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३७३ || [[अपर्णा बसू]] || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T12:49:19Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;16357&quot; | १६,३५७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३७४ || [[जोगेन चौधरी]] || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T13:04:35Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4263&quot; | ४,२६३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३७५ || [[संस्कृत चित्रपट]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T13:48:42Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;10183&quot; | १०,१८३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३७६ || [[भोजपुरी चित्रपट]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T15:32:17Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;9080&quot; | ९,०८० || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३७७ || [[आदि शंकराचार्य (चित्रपट)]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T15:59:36Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5021&quot; | ५,०२१ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३७८ || [[जी.व्ही. अय्यर]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T18:05:00Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;11604&quot; | ११,६०४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३७९ || [[धमाल ४]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T20:22:46Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;8806&quot; | ८,८०६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३८० || [[२०२६ संयुक्त अरब अमिराती तिरंगी मालिका]] || [[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T23:55:21Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;13992&quot; | १३,९९२ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३८१ || [[नारायणन सिवन]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-29T01:39:14Z&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4699&quot; | ४,६९९ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३८२ || [[रामासामी वेंकटेश]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-29T01:42:04Z&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2019&quot; | २,०१९ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३८३ || [[आसिफ जावेद]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-29T02:24:01Z&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4528&quot; | ४,५२८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३८४ || [[आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषकाचा इतिहास]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-29T02:51:35Z&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;18476&quot; | १८,४७६ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔ || ✔
|-
| ३८५ || [[पुरुष टी२० विश्वचषक पात्रता]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-29T03:35:29Z&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;140238&quot; | १,४०,२३८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३८६ || [[धमाल (२००७ चित्रपट)]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-29T08:21:51Z&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4486&quot; | ४,४८६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३८७ || [[गुजराती चित्रपट]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-29T13:54:15Z&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;16303&quot; | १६,३०३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३८८ || [[तुकाराम रामकृष्ण काते]] || [[सदस्य:शरभ|शरभ]] || data-sort-value=&quot;2026-10-29T14:02:21Z&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3284&quot; | ३,२८४ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔ || ✔
|-
| ३८९ || [[तेजस्विनी घोसाळकर]] || [[सदस्य:शरभ|शरभ]] || data-sort-value=&quot;2026-10-29T14:11:04Z&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4554&quot; | ४,५५४ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३९० || [[मॅग्नेटिक महाराष्ट्र]] || [[सदस्य:Ankush Bobade|Ankush Bobade]] || data-sort-value=&quot;2026-10-29T16:44:17Z&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;23910&quot; | २३,९१० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३९१ || [[अदनान सामी]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-29T17:56:31Z&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;30719&quot; | ३०,७१९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३९२ || [[भविष्य मालिका]] || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value=&quot;2026-10-29T20:35:29Z&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;47407&quot; | ४७,४०७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३९३ || [[ऑस्कर पुरस्कार विजेते आणि नामांकित भारतीय व्यक्तींची यादी]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-29T21:31:12Z&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;27943&quot; | २७,९४३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३९४ || [[चंद्रपूर वन प्रशासन, विकास, संशोधन व व्यवस्थापन प्रबोधिनी]] || [[सदस्य:~2026-57645-76|~2026-57645-76]] || data-sort-value=&quot;2026-10-29T21:59:14Z&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2007&quot; | २,००७ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३९५ || [[शासकीय अभियांत्रिकी महाविद्यालय, चंद्रपूर]] || [[सदस्य:~2026-57645-76|~2026-57645-76]] || data-sort-value=&quot;2026-10-29T22:02:06Z&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;659&quot; | ६५९ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३९६ || [[इस्माईल मर्चंट]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-29T22:16:56Z&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;11642&quot; | ११,६४२ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३९७ || [[आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक जागतिक पात्रता]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T07:26:43Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;147115&quot; | १,४७,११५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३९८ || [[अश्विन कुमार]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T09:36:13Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6795&quot; | ६,७९५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३९९ || [[आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक विक्रमांची यादी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T12:35:51Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;186499&quot; | १,८६,४९९ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔
|-
| ४०० || [[आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक शतकांची यादी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T14:40:20Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;43246&quot; | ४३,२४६ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔
|-
| ४०१ || [[आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषकातील पाच बळींची यादी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T14:53:08Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;42205&quot; | ४२,२०५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ४०२ || [[आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक हॅटट्रिकची यादी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T15:17:09Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;22489&quot; | २२,४८९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ४०३ || [[रेसुल पूकुट्टी]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T15:36:23Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;10506&quot; | १०,५०६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ४०४ || [[तियान सेन कुन]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T15:50:23Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4927&quot; | ४,९२७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४०५ || [[Samir shakil shaikh]] || [[सदस्य:Samir Shakil Shaikh|Samir Shakil Shaikh]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T16:14:27Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;134&quot; | १३४ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४०६ || [[दू जियानहाओ]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T16:14:42Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3449&quot; | ३,४४९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४०७ || [[मेंग जियानहाओ]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T16:18:25Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;1636&quot; | १,६३६ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४०८ || [[दू जियानयाओ]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T16:20:52Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3962&quot; | ३,९६२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४०९ || [[देंग जिन्छी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T16:24:21Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4751&quot; | ४,७५१ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४१० || [[याओ जुनटिंग]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T16:28:48Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4084&quot; | ४,०८४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४११ || [[मा छियानचेंग]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T16:33:19Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5198&quot; | ५,१९८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४१२ || [[लिऊ छिंगझे]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T16:38:38Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3791&quot; | ३,७९१ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४१३ || [[ची शुआई]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T16:41:42Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3134&quot; | ३,१३४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४१४ || [[शौनक सेन]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T16:52:31Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;10514&quot; | १०,५१४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ४१५ || [[कार्तिकी गोन्सालवीस]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T18:58:03Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;9265&quot; | ९,२६५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ४१६ || [[प्रा. मनोहर बाबुराव जायभाये]] || [[सदस्य:प्रा.मनोहर जायभाये|प्रा.मनोहर जायभाये]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T22:32:28Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5517&quot; | ५,५१७ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४१७ || [[कोकणातील व्यंगचित्रकार]] || [[सदस्य:AdvAnantGholam|AdvAnantGholam]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T22:58:01Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;84251&quot; | ८४,२५१ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|}

[[वर्ग:मिशन १,११,१११]]</text>
      <sha1>hr5b4jm89tgko32nl9jh4qomb9l2evl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728338</id>
      <parentid>2728326</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T22:26:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TivenBot</username>
        <id>80923</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>मिशन १,११,१११: ऑक्टोबर २०२६ यादी अद्ययावत</comment>
      <origin>2728338</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="122346" sha1="bid2v6b7wqt681nxojrmvcgmqm4maw3" xml:space="preserve">''हे पान [[सदस्य:TivenBot|TivenBot]] यांच्या स्क्रिप्टद्वारे आपोआप अद्ययावत केले जाते; येथे हाताने केलेले बदल पुढील अद्ययावतीत पुसले जातील. शेवटचे अद्ययावत: ३१ ऑक्टोबर २०२६, ०३:५६ (भा.प्र.वे.)''&lt;br&gt;[{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=purge}} हे पान ताजे करा (purge)] • [{{fullurl:विकिपीडिया:मिशन १,११,१११|action=purge}} मिशन १,११,१११ मुख्य पान ताजे करा (purge)]

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! क्र. !! लेख !! निर्माता !! दिनांक !! आकार (बाइट्स) !! संदर्भ !! वर्ग !! विकिडेटा
|-
| १ || [[असंका गुरुसिन्हा]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T09:06:54Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4545&quot; | ४,५४५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| २ || [[द कव्हेनंट (कादंबरी)]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:42:42Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;10752&quot; | १०,७५२ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३ || [[२०२६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:44:01Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;93169&quot; | ९३,१६९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ४ || [[२०२६ चिनी ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:45:53Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;169903&quot; | १,६९,९०३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ५ || [[२०२६ जपानी ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:45:59Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;169854&quot; | १,६९,८५४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ६ || [[२०२६ मायामी ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:46:04Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;169559&quot; | १,६९,५५९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ७ || [[२०२६ कॅनेडियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:46:09Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;188699&quot; | १,८८,६९९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ८ || [[२०२६ मोनॅको ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:46:14Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;118424&quot; | १,१८,४२४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ९ || [[२०२६ बार्सिलोना-काटलुन्या ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:46:20Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;134966&quot; | १,३४,९६६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १० || [[२०२६ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:46:25Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;112748&quot; | १,१२,७४८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ११ || [[२०२६ ब्रिटिश ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:46:30Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;148070&quot; | १,४८,०७० || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १२ || [[२०२६ बेल्जियम ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:46:35Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;128209&quot; | १,२८,२०९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १३ || [[२०२६ हंगेरियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:46:40Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;129579&quot; | १,२९,५७९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १४ || [[२०२६ डच ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:46:45Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;142915&quot; | १,४२,९१५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १५ || [[२०२६ इटालियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:46:49Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;130829&quot; | १,३०,८२९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १६ || [[२०२६ स्पॅनिश ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:46:54Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;119135&quot; | १,१९,१३५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १७ || [[२०२६ अझरबैजान ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:47:00Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;119339&quot; | १,१९,३३९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १८ || [[२०२६ बहरैन ग्रांप्री (मलेशियामध्ये)]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:47:04Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;129156&quot; | १,२९,१५६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १९ || [[२०२६ सिंगापूर ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:47:10Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;169006&quot; | १,६९,००६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| २० || [[२०२६ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:47:49Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;106552&quot; | १,०६,५५२ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| २१ || [[चेझापीक (कादंबरी)]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value=&quot;2026-10-12T02:34:24Z&quot; | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;9720&quot; | ९,७२० || ✔ || ✔ || ✔
|-
| २२ || [[पोलंड (कादंबरी)]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value=&quot;2026-10-12T02:51:59Z&quot; | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;10318&quot; | १०,३१८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| २३ || [[कॅरिबियन (कादंबरी)]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value=&quot;2026-10-12T03:39:40Z&quot; | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;9194&quot; | ९,१९४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| २४ || [[श्रेष्ठ कुमार]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-12T10:44:38Z&quot; | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5625&quot; | ५,६२५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| २५ || [[कबीर सागर]] || [[सदस्य:OptimisticProvider|OptimisticProvider]] || data-sort-value=&quot;2026-10-12T11:11:02Z&quot; | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;13986&quot; | १३,९८६ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २६ || [[रुस्लान मुमताज]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-12T15:30:18Z&quot; | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6148&quot; | ६,१४८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| २७ || [[अंजना मुमताज]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-12T15:37:16Z&quot; | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;23608&quot; | २३,६०८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| २८ || [[अमित बेहल]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-12T15:50:27Z&quot; | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4306&quot; | ४,३०६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| २९ || [[कोकणातील पारंपरिक ओव्या आणि स्त्रियांचे लोकसाहित्य]] || [[सदस्य:AdvAnantGholam|AdvAnantGholam]] || data-sort-value=&quot;2026-10-12T16:44:13Z&quot; | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;97424&quot; | ९७,४२४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३० || [[नील भट्ट]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-12T17:12:42Z&quot; | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6207&quot; | ६,२०७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३१ || [[अभिषेक रावत]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-12T18:07:37Z&quot; | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5646&quot; | ५,६४६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३२ || [[रस]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-12T20:01:23Z&quot; | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;396&quot; | ३९६ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔
|-
| ३३ || [[हसन खान]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-14T00:45:08Z&quot; | १४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;10063&quot; | १०,०६३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३४ || [[हबीबा इस्लाम]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-14T01:06:42Z&quot; | १४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;8237&quot; | ८,२३७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३५ || [[खलील गुरबाझ]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-14T01:58:36Z&quot; | १४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;9601&quot; | ९,६०१ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३६ || [[ईशान पांडे]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-14T02:26:58Z&quot; | १४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;9537&quot; | ९,५३७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३७ || [[समय श्रीवास्तव]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-14T02:33:29Z&quot; | १४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4882&quot; | ४,८८२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३८ || [[हसनैन उल वहाब]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-14T02:38:12Z&quot; | १४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4385&quot; | ४,३८५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३९ || [[आदित्य वरदराजन]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-14T02:41:35Z&quot; | १४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5213&quot; | ५,२१३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४० || [[हसनैन शाह]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-14T02:44:59Z&quot; | १४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6062&quot; | ६,०६२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४१ || [[अजयवीर हुंदल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-14T02:48:00Z&quot; | १४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5681&quot; | ५,६८१ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४२ || [[संभाजीनगर पदवीधर विधानपरिषद मतदारसंघ]] || [[सदस्य:~2026-52310-38|~2026-52310-38]] || data-sort-value=&quot;2026-10-14T22:13:15Z&quot; | १४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;981&quot; | ९८१ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४३ || [[२०२६ पाकिस्तान तिरंगी मालिका]] || [[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]] || data-sort-value=&quot;2026-10-15T11:04:41Z&quot; | १५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;27741&quot; | २७,७४१ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ४४ || [[रॉबर्ट हॉल]] || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value=&quot;2026-10-15T13:33:49Z&quot; | १५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2723&quot; | २,७२३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ४५ || [[मायकेल वुडफर्ड]] || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value=&quot;2026-10-15T13:52:50Z&quot; | १५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2896&quot; | २,८९६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ४६ || [[कोकणातील जांभ्या खडकाचे सडे]] || [[सदस्य:AdvAnantGholam|AdvAnantGholam]] || data-sort-value=&quot;2026-10-15T22:11:24Z&quot; | १५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;64413&quot; | ६४,४१३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ४७ || [[मधुमेहावरील औषधे]] || [[सदस्य:Jonathansammy|Jonathansammy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-16T00:59:02Z&quot; | १६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;8556&quot; | ८,५५६ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔
|-
| ४८ || [[शील पटेल]] || [[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]] || data-sort-value=&quot;2026-10-16T10:57:23Z&quot; | १६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;1946&quot; | १,९४६ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४९ || [[१५.एआय]] || [[सदस्य:~2026-55636-17|~2026-55636-17]] || data-sort-value=&quot;2026-10-16T11:57:53Z&quot; | १६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6539&quot; | ६,५३९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ५० || [[चेरुवयल रामन]] || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value=&quot;2026-10-16T14:06:41Z&quot; | १६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5142&quot; | ५,१४२ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ५१ || [[करण सोनावळे]] || [[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]] || data-sort-value=&quot;2026-10-16T16:01:51Z&quot; | १६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3348&quot; | ३,३४८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ५२ || [[ऋतुजा पिसाळ]] || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value=&quot;2026-10-16T18:28:11Z&quot; | १६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;1723&quot; | १,७२३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ५३ || [[राजेश भाऊराव भाकणे]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value=&quot;2026-10-17T09:45:31Z&quot; | १७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4963&quot; | ४,९६३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ५४ || [[महेश बळीराम सावंत]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value=&quot;2026-10-17T09:53:48Z&quot; | १७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5005&quot; | ५,००५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ५५ || [[हरून रशीद खान]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value=&quot;2026-10-17T11:31:50Z&quot; | १७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;13189&quot; | १३,१८९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ५६ || [[हरून रशीद खान (राजकारणी)]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value=&quot;2026-10-17T11:33:41Z&quot; | १७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5279&quot; | ५,२७९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ५७ || [[मासाहिरो हारा]] || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value=&quot;2026-10-17T20:01:01Z&quot; | १७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2200&quot; | २,२०० || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ५८ || [[तेजा देवकर]] || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value=&quot;2026-10-17T21:27:34Z&quot; | १७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;10635&quot; | १०,६३५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ५९ || [[कोकणातून मुंबईकडे झालेले स्थलांतर]] || [[सदस्य:AdvAnantGholam|AdvAnantGholam]] || data-sort-value=&quot;2026-10-18T16:25:27Z&quot; | १८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;339313&quot; | ३,३९,३१३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ६० || [[मानवत मर्डर्स]] || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value=&quot;2026-10-18T19:00:42Z&quot; | १८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;8545&quot; | ८,५४५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ६१ || [[मानवत हत्याकांड]] || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value=&quot;2026-10-18T19:48:03Z&quot; | १८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;27830&quot; | २७,८३० || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ६२ || [[पॅटर्सन, न्यू जर्सी]] || [[सदस्य:Jonathansammy|Jonathansammy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-18T23:46:40Z&quot; | १८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4148&quot; | ४,१४८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ६३ || [[श्रीविद्या]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T00:07:53Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;13642&quot; | १३,६४२ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ६४ || [[रिसेशनल (कादंबरी)]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T01:17:59Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;8767&quot; | ८,७६७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ६५ || [[मेहली मेहता]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T01:37:33Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6376&quot; | ६,३७६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ६६ || [[वॉल्टर सिसुलू]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T12:35:45Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5842&quot; | ५,८४२ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ६७ || [[सर्वपल्ली गोपाल]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T12:43:38Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5551&quot; | ५,५५१ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ६८ || [[ब्रजकुमार नेहरू]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T13:39:53Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;14568&quot; | १४,५६८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ६९ || [[धर्मवीर (नागरी सेवक)]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T16:07:02Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;10781&quot; | १०,७८१ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ७० || [[ओटाकुथार]] || [[सदस्य:Vikrantkorde|Vikrantkorde]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T16:19:21Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;12613&quot; | १२,६१३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ७१ || [[लल्लन प्रसाद सिंह]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T16:19:25Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4543&quot; | ४,५४३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ७२ || [[कृष्ण बिहारी लाल]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T16:48:35Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5349&quot; | ५,३४९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ७३ || [[मनोहर सिंह गिल]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T17:45:58Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5018&quot; | ५,०१८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ७४ || [[जगदीश भगवती]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T17:54:22Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7234&quot; | ७,२३४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ७५ || [[पी. नारायणन (पत्रकार)]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T20:10:49Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4101&quot; | ४,१०१ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ७६ || [[स्कर्वी]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T20:35:57Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6708&quot; | ६,७०८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ७७ || [[पी. नारायणन (राजकारणी)]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T20:47:44Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;1804&quot; | १,८०४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ७८ || [[अमर मोहिले]] || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T22:03:53Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6223&quot; | ६,२२३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ७९ || [[के.टी. थॉमस (न्यायाधीश)]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T22:49:03Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6595&quot; | ६,५९५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ८० || [[ओसामू सुझुकी]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T22:56:56Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;9165&quot; | ९,१६५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ८१ || [[एल. सुब्रमण्यम]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T23:04:40Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7007&quot; | ७,००७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ८२ || [[गंगाधराव फडणवीस]] || [[सदस्य:~2026-52310-38|~2026-52310-38]] || data-sort-value=&quot;2026-10-20T22:23:00Z&quot; | २० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;632&quot; | ६३२ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ८३ || [[मॉनमाउथ काउंटी, न्यू जर्सी]] || [[सदस्य:Jonathansammy|Jonathansammy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T02:19:29Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2398&quot; | २,३९८ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔ || ✔
|-
| ८४ || [[२०२६ ईसीए महिला युरोपियन चषक]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T04:19:07Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;21378&quot; | २१,३७८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ८५ || [[२०२६ पुरुष टी२० विश्वचषक आफ्रिका उप-प्रादेशिक पात्रता स्पर्धा क]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T08:00:35Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;11408&quot; | ११,४०८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ८६ || [[झाहिद शिरजाद]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T08:41:17Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3756&quot; | ३,७५६ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ८७ || [[दिलराज देओल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T08:47:57Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2690&quot; | २,६९० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ८८ || [[समित गोहिल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T08:53:43Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7394&quot; | ७,३९४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ८९ || [[सुखजिंदर सिंग]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T09:00:34Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4402&quot; | ४,४०२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ९० || [[अर्जुन कुमल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T09:10:08Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2934&quot; | २,९३४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ९१ || [[बसीर अहमद]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T09:15:07Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;8119&quot; | ८,११९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ९२ || [[शहाब आलम]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T09:19:08Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4326&quot; | ४,३२६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ९३ || [[शेर मल्ला]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T09:24:14Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;8834&quot; | ८,८३४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ९४ || [[झिकरिया इस्लाम]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T09:36:26Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4065&quot; | ४,०६५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ९५ || [[शाह फैसल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T09:40:04Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4271&quot; | ४,२७१ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ९६ || [[संजू सजीव]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T09:43:16Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2823&quot; | २,८२३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ९७ || [[डी. नागेश्वर रेड्डी]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T10:26:12Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5761&quot; | ५,७६१ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ९८ || [[सुदर्शन साहू]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T10:35:26Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5482&quot; | ५,४८२ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ९९ || [[न्यू झीलंड महिला क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रेलिया दौरा, २०२६–२७]] || [[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T15:55:25Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;16058&quot; | १६,०५८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १०० || [[बी.एम. हेगडे]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T18:48:28Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;11146&quot; | ११,१४६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १०१ || [[अमीना प्रकरण]] || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T19:56:43Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6485&quot; | ६,४८५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १०२ || [[महसूल गुप्तचर संचालनालय]] || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T20:19:16Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;17948&quot; | १७,९४८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १०३ || [[नवी पिल्लई]] || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T23:35:43Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;40999&quot; | ४०,९९९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १०४ || [[केन वातानाबे]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T23:43:41Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7730&quot; | ७,७३० || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १०५ || [[कांतिलाल हस्तीमल संचेती]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-22T10:10:16Z&quot; | २२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4668&quot; | ४,६६८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १०६ || [[गुलाम मुस्तफा खान (गायक)]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-22T10:37:05Z&quot; | २२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;20080&quot; | २०,०८० || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १०७ || [[बी.बी. लाल]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-22T14:53:21Z&quot; | २२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;18470&quot; | १८,४७० || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १०८ || [[विश्वेश तीर्थ]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-22T15:32:58Z&quot; | २२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4619&quot; | ४,६१९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १०९ || [[वहिदुद्दीन खान]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-22T15:41:29Z&quot; | २२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;11532&quot; | ११,५३२ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ११० || [[२०२६ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग अ (केन्या)]] || [[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]] || data-sort-value=&quot;2026-10-22T16:41:05Z&quot; | २२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;34919&quot; | ३४,९१९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १११ || [[विकास अभ्यास]] || [[सदस्य:DILIPG|DILIPG]] || data-sort-value=&quot;2026-10-22T19:43:13Z&quot; | २२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2214&quot; | २,२१४ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔
|-
| ११२ || [[२०२५ साओ पाउलो ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-22T20:41:33Z&quot; | २२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;148694&quot; | १,४८,६९४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ११३ || [[२०२० ऑस्ट्रियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:57:01Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;88029&quot; | ८८,०२९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ११४ || [[२०२० स्टायरियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:57:06Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;93879&quot; | ९३,८७९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ११५ || [[२०२० हंगेरियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:57:15Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;90141&quot; | ९०,१४१ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ११६ || [[२०२० ब्रिटिश ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:57:22Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;95408&quot; | ९५,४०८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ११७ || [[२०२० ७०वा वर्धापनदिन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:57:27Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;95705&quot; | ९५,७०५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ११८ || [[२०२० स्पॅनिश ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:57:32Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;91945&quot; | ९१,९४५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ११९ || [[२०२० बेल्जियम ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:57:37Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;90849&quot; | ९०,८४९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १२० || [[२०२० इटालियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:57:41Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;104434&quot; | १,०४,४३४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १२१ || [[२०२० टस्कन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:57:47Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;120626&quot; | १,२०,६२६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १२२ || [[२०२० रशियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:57:51Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;111867&quot; | १,११,८६७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १२३ || [[२०२० आयफेल ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:57:55Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;93316&quot; | ९३,३१६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १२४ || [[२०२० पोर्तुगीज ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:57:59Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;83617&quot; | ८३,६१७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १२५ || [[२०२० एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:58:04Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;92761&quot; | ९२,७६१ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १२६ || [[२०२० तुर्की ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:58:08Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;93307&quot; | ९३,३०७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १२७ || [[२०२० बहरैन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:58:14Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;78163&quot; | ७८,१६३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १२८ || [[२०२० साखिर ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:58:20Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;78744&quot; | ७८,७४४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १२९ || [[२०२० अबु धाबी ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:58:25Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;95293&quot; | ९५,२९३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १३० || [[२०२१ बहरैन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:02:54Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;124991&quot; | १,२४,९९१ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १३१ || [[२०२१ एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:02:59Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;135851&quot; | १,३५,८५१ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १३२ || [[२०२१ पोर्तुगीज ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:03:03Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;115320&quot; | १,१५,३२० || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १३३ || [[२०२१ स्पॅनिश ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:03:07Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;115422&quot; | १,१५,४२२ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १३४ || [[२०२१ मोनॅको ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:03:12Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;129889&quot; | १,२९,८८९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १३५ || [[२०२१ अझरबैजान ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:03:16Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;122661&quot; | १,२२,६६१ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १३६ || [[२०२१ फ्रेंच ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:03:21Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;126568&quot; | १,२६,५६८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १३७ || [[२०२१ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:03:29Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;107745&quot; | १,०७,७४५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १३८ || [[२०२१ ब्रिटिश ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:03:33Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;158357&quot; | १,५८,३५७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १३९ || [[२०२१ हंगेरियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:03:37Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;123952&quot; | १,२३,९५२ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १४० || [[२०२१ बेल्जियम ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:03:41Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;95889&quot; | ९५,८८९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १४१ || [[२०२१ डच ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:03:44Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;99207&quot; | ९९,२०७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १४२ || [[२०२१ इटालियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:03:49Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;113227&quot; | १,१३,२२७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १४३ || [[२०२१ रशियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:03:53Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;89288&quot; | ८९,२८८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १४४ || [[२०२१ तुर्की ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:03:56Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;100103&quot; | १,००,१०३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १४५ || [[२०२१ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:04:00Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;97316&quot; | ९७,३१६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १४६ || [[२०२१ मेक्सिको सिटी ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:04:04Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;103750&quot; | १,०३,७५० || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १४७ || [[२०२१ साओ पाउलो ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:04:11Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;112009&quot; | १,१२,००९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १४८ || [[२०२१ कतार ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:04:15Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;102790&quot; | १,०२,७९० || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १४९ || [[२०२१ सौदी अरेबियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:04:20Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;89987&quot; | ८९,९८७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १५० || [[२०२१ अबु धाबी ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:04:24Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;126826&quot; | १,२६,८२६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १५१ || [[नरिंदर सिंह कपानी]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T08:42:04Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;18995&quot; | १८,९९५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १५२ || [[राधेश्याम खेमका]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T09:46:27Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;11264&quot; | ११,२६४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १५३ || [[इम्रान रंधावा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T11:59:03Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7514&quot; | ७,५१४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १५४ || [[ख्वाजा नाफय]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T12:04:56Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6056&quot; | ६,०५६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १५५ || [[रझाउल्लाह मशवानी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T12:11:13Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4618&quot; | ४,६१८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १५६ || [[सलमान मिर्झा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T12:14:49Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4872&quot; | ४,८७२ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १५७ || [[अंजला बंदारा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T12:18:42Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3642&quot; | ३,६४२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १५८ || [[केशर नुवंता]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T12:24:27Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7393&quot; | ७,३९३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १५९ || [[सिनेथ जयवर्धने]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T12:28:20Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3027&quot; | ३,०२७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १६० || [[जेम्स कोल्स]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T12:53:35Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4677&quot; | ४,६७७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १६१ || [[साद बेग]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T12:56:58Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3397&quot; | ३,३९७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १६२ || [[सचिंदु कोलंबगे]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T13:00:05Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;11067&quot; | ११,०६७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १६३ || [[अफगाणिस्तान क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०००-०१]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T13:29:08Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3681&quot; | ३,६८१ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १६४ || [[अफगाणिस्तान क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०११]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T13:32:13Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3113&quot; | ३,११३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १६५ || [[अफगाणिस्तान क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०१३]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T13:35:03Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;13285&quot; | १३,२८५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १६६ || [[लक्ष्मी चंद जैन]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T13:48:33Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7556&quot; | ७,५५६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १६७ || [[बांगलादेश क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९८५-८६]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T16:22:23Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2282&quot; | २,२८२ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १६८ || [[सिलोन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९४९-५०]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T16:26:54Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;12873&quot; | १२,८७३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १६९ || [[सिलोन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९६६-६७]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T16:30:05Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;13846&quot; | १३,८४६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १७० || [[श्रीलंका क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९७३-७४]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T16:35:27Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;8569&quot; | ८,५६९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १७१ || [[इंग्लंड क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९५५-५६]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T16:39:25Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;9410&quot; | ९,४१० || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १७२ || [[मॅरिलिबोन क्रिकेट क्लब २५ वर्षांखालील क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९६६-६७]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T16:43:22Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;22676&quot; | २२,६७६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १७३ || [[इंग्लंड क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९९७-९८]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T16:55:15Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3394&quot; | ३,३९४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १७४ || [[इंग्लंड क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९९८-९९]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T16:58:46Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4184&quot; | ४,१८४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १७५ || [[कॉमनवेल्थ इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९६३-६४]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T17:01:32Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;13012&quot; | १३,०१२ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १७६ || [[कॉमनवेल्थ इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९६७-६८]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T17:05:15Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;20771&quot; | २०,७७१ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १७७ || [[आंतरराष्ट्रीय इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९७०-७१]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T17:09:03Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4957&quot; | ४,९५७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १७८ || [[रेस्ट ऑफ द वर्ल्ड इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९७०-७१]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T17:11:15Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3748&quot; | ३,७४८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १७९ || [[रेस्ट ऑफ द वर्ल्ड इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९७३-७४]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T17:14:15Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2709&quot; | २,७०९ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १८० || [[आंतरराष्ट्रीय इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९७६-७७]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T17:20:31Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3136&quot; | ३,१३६ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १८१ || [[आंतरराष्ट्रीय इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९८१-८२]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T17:22:48Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;8053&quot; | ८,०५३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १८२ || [[ब्रजेश मिश्रा]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T17:37:49Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;13940&quot; | १३,९४० || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १८३ || [[कोकणातील देवस्थान इनाम जमिनींचा इतिहास]] || [[सदस्य:AdvAnantGholam|AdvAnantGholam]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T21:31:19Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;264291&quot; | २,६४,२९१ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १८४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T00:35:24Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;42568&quot; | ४२,५६८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १८५ || [[नेमाजी शिंदे]] || [[सदस्य:Misslinius|Misslinius]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T04:05:49Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5660&quot; | ५,६६० || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १८६ || [[अनुष्का शर्मा (क्रिकेट खेळाडू)]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T09:08:41Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5554&quot; | ५,५५४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १८७ || [[अब्दुल्ला महमूद]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T09:25:54Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4180&quot; | ४,१८० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १८८ || [[एशान करीमी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T09:29:45Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4873&quot; | ४,८७३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १८९ || [[निकोलस सोन्ने-रुड]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T09:34:19Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4172&quot; | ४,१७२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १९० || [[मुसा शाहीन]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T09:37:07Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5841&quot; | ५,८४१ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १९१ || [[मुस्तकीम अस्लम]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T09:45:48Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4329&quot; | ४,३२९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १९२ || [[सायमन सोरेनसेन]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T09:48:05Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3955&quot; | ३,९५५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १९३ || [[सूर्य आनंद]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T09:51:07Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4887&quot; | ४,८८७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १९४ || [[सेबास्टियन हीथ]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T14:23:43Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3785&quot; | ३,७८५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १९५ || [[सौद मुनीर]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T14:26:19Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5566&quot; | ५,५६६ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १९६ || [[विल्यम पारचर्ड]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T14:31:51Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4880&quot; | ४,८८० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १९७ || [[धिरेन गोंदारीया]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T14:34:50Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;10852&quot; | १०,८५२ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १९८ || [[पीटर लँगट]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T14:38:16Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4968&quot; | ४,९६८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १९९ || [[फ्रान्सिस मुटुआ]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T14:50:33Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4452&quot; | ४,४५२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २०० || [[ब्रायन लिकावू]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T14:52:35Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3875&quot; | ३,८७५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २०१ || [[विशील पटेल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T15:00:03Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4880&quot; | ४,८८० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २०२ || [[शुभम पटेल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T15:03:06Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4824&quot; | ४,८२४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २०३ || [[सचिन गिल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T16:05:31Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4984&quot; | ४,९८४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २०४ || [[अनुदीप चेंतामारा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T18:18:35Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5517&quot; | ५,५१७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २०५ || [[अली झहीर]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T18:22:14Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3918&quot; | ३,९१८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २०६ || [[उस्मान पटेल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T18:24:36Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4751&quot; | ४,७५१ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २०७ || [[क्लिंटो अँटो]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T18:26:41Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3751&quot; | ३,७५१ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २०८ || [[ज्यूड सल्डान्हा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T18:51:36Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3750&quot; | ३,७५० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २०९ || [[निमिष लतीफ]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T07:03:18Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4104&quot; | ४,१०४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २१० || [[मुहम्मद आकिफ]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T07:05:46Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4438&quot; | ४,४३८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २११ || [[यासिन पटेल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T07:08:39Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3943&quot; | ३,९४३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २१२ || [[विश्व नेत्तम]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T07:10:16Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2511&quot; | २,५११ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २१३ || [[ऑए ओरु]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T07:14:47Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4067&quot; | ४,०६७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २१४ || [[गाबा फ्रँक]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T07:17:24Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4354&quot; | ४,३५४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २१५ || [[डान्सी टॉम]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T07:19:37Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2253&quot; | २,२५३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २१६ || [[डोको रूपा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T07:21:47Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2887&quot; | २,८८७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २१७ || [[पॅट्रिक नोऊ]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T07:23:41Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3647&quot; | ३,६४७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २१८ || [[बोइओ रे]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T07:25:46Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4689&quot; | ४,६८९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २१९ || [[मिर्झा मोहम्मद बेग]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T07:29:29Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4141&quot; | ४,१४१ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २२० || [[अक्षय शंकर]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T07:38:50Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2911&quot; | २,९११ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २२१ || [[ओबैद उर रहमान]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T08:12:58Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5431&quot; | ५,४३१ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २२२ || [[झीशान हैदर]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T08:14:52Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7530&quot; | ७,५३० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २२३ || [[झुबेर अली]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T08:18:39Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7758&quot; | ७,७५८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २२४ || [[डॅनियल लुईस]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T08:23:25Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6523&quot; | ६,५२३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २२५ || [[मुजीब-उर-रहमान (क्रिकेट खेळाडू)]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T08:27:35Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4553&quot; | ४,५५३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २२६ || [[मुहम्मद आसिम]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T08:30:36Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5969&quot; | ५,९६९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २२७ || [[शाहझेब आफ्रिदी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T08:33:17Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;8019&quot; | ८,०१९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २२८ || [[शाहजैब जमील]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T08:35:26Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6830&quot; | ६,८३० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २२९ || [[टक्स क्रिकेट ओव्हल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T08:41:02Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7029&quot; | ७,०२९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| २३० || [[रविंद्र कोट्टाहच्ची]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T08:46:02Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6084&quot; | ६,०८४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| २३१ || [[नितीन बाठी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T08:48:46Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5950&quot; | ५,९५० || ✔ || ✔ || ✔
|-
| २३२ || [[चामरा डी सोयसा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T08:54:08Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;8185&quot; | ८,१८५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २३३ || [[बालागे दिलरुक्षा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T09:12:30Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;8132&quot; | ८,१३२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २३४ || [[जुन ह्यूनवू]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T09:14:48Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7901&quot; | ७,९०१ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २३५ || [[आलम नकाश]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T09:16:55Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7599&quot; | ७,५९९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २३६ || [[कुलदीप गुर्जर]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T09:18:46Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7429&quot; | ७,४२९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २३७ || [[आमिर लाल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T09:20:39Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6363&quot; | ६,३६३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २३८ || [[समीरा पिताबेद्दरा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T09:22:50Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5252&quot; | ५,२५२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २३९ || [[समीरा मदुरंगा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T09:24:42Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5309&quot; | ५,३०९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २४० || [[फाझिल मुहम्मद]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T09:26:31Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4318&quot; | ४,३१८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २४१ || [[सौरभ कुमार (दक्षिण कोरियाचा क्रिकेट खेळाडू)]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T09:28:11Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5429&quot; | ५,४२९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २४२ || [[कोकणातील वेठबिगार पद्धत]] || [[सदस्य:AdvAnantGholam|AdvAnantGholam]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T09:37:52Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;242754&quot; | २,४२,७५४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| २४३ || [[२०२१ स्टायरियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T18:06:45Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;113765&quot; | १,१३,७६५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| २४४ || [[२०२२ रशियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T18:33:20Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;917&quot; | ९१७ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २४५ || [[हिमाचल प्रदेश विधानसभेच्या मतदारसंघांची यादी]] || [[सदस्य:Vikrantkorde|Vikrantkorde]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T19:00:15Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;16017&quot; | १६,०१७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| २४६ || [[दहाम मदमपागे]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T03:18:38Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7854&quot; | ७,८५४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २४७ || [[चमिथ रणसिंघे]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T03:20:56Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4967&quot; | ४,९६७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २४८ || [[मुहम्मद नदीम]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T03:23:13Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4765&quot; | ४,७६५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २४९ || [[सागीर अहमद]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T03:25:02Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5801&quot; | ५,८०१ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २५० || [[अरीब खालिद]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T03:28:02Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6528&quot; | ६,५२८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २५१ || [[गेडे अर्ता]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T03:31:46Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5309&quot; | ५,३०९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २५२ || [[धर्मा केसुमा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T03:34:27Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2892&quot; | २,८९२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २५३ || [[अहमद रमदोनी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T03:46:41Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3676&quot; | ३,६७६ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २५४ || [[कडेक गमंतिका]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T03:51:21Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3790&quot; | ३,७९० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २५५ || [[अंजार तादारुस]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T03:54:07Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3848&quot; | ३,८४८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २५६ || [[गेडे प्रियंदना]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T03:56:31Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3844&quot; | ३,८४४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २५७ || [[डॅनिल्सन हावोए]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T03:58:54Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3855&quot; | ३,८५५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २५८ || [[केतुत अर्तावान]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:01:12Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3773&quot; | ३,७७३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २५९ || [[देवा विस्वी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:03:29Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4106&quot; | ४,१०६ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २६० || [[अँड्रियास हावोए]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:05:21Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3670&quot; | ३,६७० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २६१ || [[आय गेडे विगुना]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:07:03Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3674&quot; | ३,६७४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २६२ || [[धनेश शेट्टी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:08:41Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3524&quot; | ३,५२४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २६३ || [[इडा बागुस नारा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:10:44Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4104&quot; | ४,१०४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २६४ || [[दिवित नंदा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:13:25Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3696&quot; | ३,६९६ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २६५ || [[सुधाकर जेगन्नाथन]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:15:17Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3735&quot; | ३,७३५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २६६ || [[काविन चड्ढा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:17:26Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3894&quot; | ३,८९४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २६७ || [[रोहित शर्मा (इंडोनेशियाचा क्रिकेट खेळाडू)]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:19:11Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3818&quot; | ३,८१८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २६८ || [[जुआन अल्वेरोन]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:20:58Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3961&quot; | ३,९६१ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २६९ || [[आसिफ अली (बहरैन क्रिकेटर)]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:31:15Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3607&quot; | ३,६०७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २७० || [[फियाझ अहमद]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:33:42Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3284&quot; | ३,२८४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २७१ || [[सोहेल अहमद]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:35:41Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4057&quot; | ४,०५७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २७२ || [[इम्रान अनवर]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:37:55Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4698&quot; | ४,६९८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २७३ || [[जुनैद अझीज]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:39:56Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4504&quot; | ४,५०४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २७४ || [[अहमेर बिन नासिर]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:41:56Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3966&quot; | ३,९६६ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २७५ || [[अली दाऊद]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:43:59Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7293&quot; | ७,२९३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २७६ || [[अमैश राणा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T06:31:52Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3505&quot; | ३,५०५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २७७ || [[शुजात रसूल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T06:33:55Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4198&quot; | ४,१९८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २७८ || [[मुहम्मद रिझवान]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T06:38:37Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5553&quot; | ५,५५३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २७९ || [[आसिफ शेख (बहरैन क्रिकेट खेळाडू)]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T06:45:57Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4783&quot; | ४,७८३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २८० || [[मुहम्मद वसीम (बहरैनचा क्रिकेट खेळाडू)]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T06:48:24Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5290&quot; | ५,२९० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २८१ || [[रणजुंग मिक्यो दोरजी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T06:52:40Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6389&quot; | ६,३८९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २८२ || [[गाकुल घाली]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T06:55:54Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6210&quot; | ६,२१० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २८३ || [[नामगांग चेजे]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T07:00:34Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4492&quot; | ४,४९२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २८४ || [[सोनम चोफेल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T07:09:39Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3763&quot; | ३,७६३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २८५ || [[ताशी चोफेल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T07:12:13Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3694&quot; | ३,६९४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २८६ || [[कर्मा दोरजी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T07:16:02Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3162&quot; | ३,१६२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २८७ || [[ताशी दोरजी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T07:20:26Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4657&quot; | ४,६५७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २८८ || [[थिनले जामत्शो]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T07:22:33Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5089&quot; | ५,०८९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २८९ || [[आनंद मोंगर]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T07:25:11Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4384&quot; | ४,३८४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २९० || [[ताशी फुंत्शो]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T07:27:52Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4317&quot; | ४,३१७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २९१ || [[तेनजिन राबगे]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T07:29:55Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4553&quot; | ४,५५३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २९२ || [[त्सेरिंग ताशी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T07:51:14Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3164&quot; | ३,१६४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २९३ || [[नामगे थिनले]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T07:53:21Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4574&quot; | ४,५७४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २९४ || [[सोनम येशे]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T07:56:17Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4823&quot; | ४,८२३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २९५ || [[उम्मेर अब्बास]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T08:37:32Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4202&quot; | ४,२०२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २९६ || [[अनुदीप चेंथमारा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T08:47:53Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3636&quot; | ३,६३६ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २९७ || [[संदारुवान चिंथका]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T08:49:38Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3363&quot; | ३,३६३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २९८ || [[मोहम्मद शफीक]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T08:52:02Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4040&quot; | ४,०४० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २९९ || [[मुहम्मद उमर]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T08:54:07Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3675&quot; | ३,६७५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३०० || [[लुवसानझुंदुई एर्देनेबुलगान]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T08:58:17Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4490&quot; | ४,४९० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३०१ || [[तेमुलेन अमरमेंद]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T09:00:50Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3364&quot; | ३,३६४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३०२ || [[बयारजार्गल बातबायर]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T09:03:56Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3136&quot; | ३,१३६ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३०३ || [[उगान-एर्देने बातजार्गल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T09:06:46Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5014&quot; | ५,०१४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३०४ || [[नाम्सराई बात-यालाल्ट]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T09:10:56Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3688&quot; | ३,६८८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३०५ || [[मुंखसुल्द एर्देनेबत]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T09:13:44Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4488&quot; | ४,४८८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३०६ || [[गांदेंबेरेल गानबोल्ड]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T09:15:48Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3611&quot; | ३,६११ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३०७ || [[सोदबिलेग गानतुलगा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T09:17:47Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4850&quot; | ४,८५० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३०८ || [[बायनबू जार्गलतुया]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T09:56:51Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4334&quot; | ४,३३४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३०९ || [[ओद लुतबायर]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T09:58:47Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3304&quot; | ३,३०४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३१० || [[के. पराशरन]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T10:11:43Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;9078&quot; | ९,०७८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३११ || [[अय्यप्पन]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T10:53:07Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;9209&quot; | ९,२०९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३१२ || [[माही विज]] || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T12:49:47Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;17079&quot; | १७,०७९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३१३ || [[बिलेंगदेंबेरेल मुंखदेलगेर]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T13:02:11Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4729&quot; | ४,७२९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३१४ || [[झोलजावखलान शुरेंत्सेत्सेग]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T13:05:11Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4893&quot; | ४,८९३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३१५ || [[बात्तुलगा तमजिदसुरेन]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T13:08:02Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4663&quot; | ४,६६३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३१६ || [[तुमुरसुख तुरमुंख]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T13:09:56Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4411&quot; | ४,४११ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३१७ || [[को को लिन थू]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T13:14:33Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5570&quot; | ५,५७० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३१८ || [[ह्तेत लिन आंग]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T13:19:53Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4839&quot; | ४,८३९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३१९ || [[म्यात थू आंग]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T13:22:55Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2965&quot; | २,९६५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३२० || [[थुया आंग]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T13:31:47Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3607&quot; | ३,६०७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३२१ || [[खिन आये]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T13:36:32Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3375&quot; | ३,३७५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३२२ || [[पाइंग दानू]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T13:42:00Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3474&quot; | ३,४७४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३२३ || [[न्यान लिन ह्तेत]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T13:45:15Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2893&quot; | २,८९३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३२४ || [[ने लिन ह्ताइके]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T13:48:17Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3092&quot; | ३,०९२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३२५ || [[ने लिन ह्तुन]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T13:50:48Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2943&quot; | २,९४३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३२६ || [[आंग को को]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T13:52:51Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2215&quot; | २,२१५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३२७ || [[स्वान ह्तेत को को]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T13:57:20Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3558&quot; | ३,५५८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३२८ || [[पल्ले रामा राव]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T14:35:01Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;8389&quot; | ८,३८९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३२९ || [[प्रताप चंद्र रेड्डी]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T14:48:05Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5909&quot; | ५,९०९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३३० || [[उमायलपुरम के. शिवरामन]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T16:34:49Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7651&quot; | ७,६५१ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३३१ || [[अशोक शेखर गांगुली]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T17:31:37Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7750&quot; | ७,७५० || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३३२ || [[भारतीय क्रिकेट संघाचा न्यू झीलंड दौरा, २०२६–२७]] || [[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T19:14:11Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;43585&quot; | ४३,५८५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३३३ || [[गोविंद नारायण]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T20:25:59Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5767&quot; | ५,७६७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३३४ || [[जसबीर सिंह बजाज]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T20:38:42Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;8438&quot; | ८,४३८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३३५ || [[काऊंग ह्तेत क्याव]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T22:37:46Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3087&quot; | ३,०८७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३३६ || [[क्याव झिन लिन]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T22:41:22Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3510&quot; | ३,५१० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३३७ || [[ह्तेत लिन ऊ]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T22:44:00Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2765&quot; | २,७६५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३३८ || [[न्येइन चान सो]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T22:47:10Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3419&quot; | ३,४१९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३३९ || [[ये नाइंग तुन]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T22:50:21Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3482&quot; | ३,४८२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३४० || [[प्ये फ्यो वाई]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T22:52:52Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3674&quot; | ३,६७४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३४१ || [[झी मराठी पुरस्कार २०२६]] || [[सदस्य:~2026-57012-46|~2026-57012-46]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T23:11:18Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;31493&quot; | ३१,४९३ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३४२ || [[७०वा वर्धापनदिन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T04:49:38Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5422&quot; | ५,४२२ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३४३ || [[आयफेल ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T05:13:57Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;312&quot; | ३१२ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔ || ✔
|-
| ३४४ || [[साखिर ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T05:14:16Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;312&quot; | ३१२ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔ || ✔
|-
| ३४५ || [[बार्सिलोना-काटलुन्या ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T05:18:26Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;355&quot; | ३५५ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔ || ✔
|-
| ३४६ || [[झुबैर अली]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T06:12:21Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2409&quot; | २,४०९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३४७ || [[मुहम्मद इक्रम]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T06:15:31Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2387&quot; | २,३८७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३४८ || [[शाहझैब जमील]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T06:25:12Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3109&quot; | ३,१०९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३४९ || [[इमाल लियानागे]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T06:27:21Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3940&quot; | ३,९४० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३५० || [[शारिक मुनीर]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T06:35:22Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4218&quot; | ४,२१८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३५१ || [[ऑस्टिन लाझारस]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T06:43:30Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3595&quot; | ३,५९५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३५२ || [[थानादोन बुरी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T06:46:02Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4249&quot; | ४,२४९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३५३ || [[चालोएमवोंग चॅटपैसान]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T06:48:21Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3113&quot; | ३,११३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३५४ || [[फाटुम्माकान डोनकाएव]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T06:50:17Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3496&quot; | ३,४९६ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३५५ || [[पत्तारापोल जिरापत्तानानुकुल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T06:55:24Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3826&quot; | ३,८२६ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३५६ || [[मुकेश ठाकूर]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T07:00:23Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2801&quot; | २,८०१ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३५७ || [[डी.पी. चट्टोपाध्याय]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T13:35:24Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4960&quot; | ४,९६० || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३५८ || [[मिर्झापूर (चित्रपट)]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T19:25:28Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;9591&quot; | ९,५९१ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३५९ || [[दिव्येन्दु शर्मा]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T19:35:16Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;8033&quot; | ८,०३३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३६० || [[मोहित मलिक]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T19:43:23Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7075&quot; | ७,०७५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३६१ || [[भूत बंगला (२०२६ चित्रपट)]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T22:16:00Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;11547&quot; | ११,५४७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३६२ || [[सरावुत मालीवान]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T06:15:58Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3790&quot; | ३,७९० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३६३ || [[चांचाई पेंगकुम्ता]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T06:19:14Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3423&quot; | ३,४२३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३६४ || [[काम्रोन सेनामोंत्री]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T06:23:13Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3819&quot; | ३,८१९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३६५ || [[नोप्फोन सेनामोंत्री]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T06:25:41Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3937&quot; | ३,९३७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३६६ || [[फिरियाफोंग सुआनचुआई]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T06:27:31Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3508&quot; | ३,५०८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३६७ || [[फानुफोंग थोंगसा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T06:29:45Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4299&quot; | ४,२९९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३६८ || [[अरुएसानान विचाकाम]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T06:31:44Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3811&quot; | ३,८११ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३६९ || [[अक्षयकुमार यादव]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T06:33:38Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4142&quot; | ४,१४२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३७० || [[भूत बंगला (१९६५ चित्रपट)]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T09:46:13Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7305&quot; | ७,३०५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३७१ || [[आयर्लंड क्रिकेट संघाचा नामिबिया दौरा, २०२६–२७]] || [[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T10:57:22Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;14895&quot; | १४,८९५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३७२ || [[नाझीर हुसेन]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T12:31:31Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;9924&quot; | ९,९२४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३७३ || [[अपर्णा बसू]] || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T12:49:19Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;16357&quot; | १६,३५७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३७४ || [[जोगेन चौधरी]] || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T13:04:35Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4263&quot; | ४,२६३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३७५ || [[संस्कृत चित्रपट]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T13:48:42Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;10183&quot; | १०,१८३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३७६ || [[भोजपुरी चित्रपट]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T15:32:17Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;9080&quot; | ९,०८० || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३७७ || [[आदि शंकराचार्य (चित्रपट)]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T15:59:36Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5021&quot; | ५,०२१ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३७८ || [[जी.व्ही. अय्यर]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T18:05:00Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;11604&quot; | ११,६०४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३७९ || [[धमाल ४]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T20:22:46Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;8806&quot; | ८,८०६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३८० || [[२०२६ संयुक्त अरब अमिराती तिरंगी मालिका]] || [[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T23:55:21Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;13992&quot; | १३,९९२ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३८१ || [[नारायणन सिवन]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-29T01:39:14Z&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4699&quot; | ४,६९९ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३८२ || [[रामासामी वेंकटेश]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-29T01:42:04Z&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2019&quot; | २,०१९ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३८३ || [[आसिफ जावेद]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-29T02:24:01Z&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4528&quot; | ४,५२८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३८४ || [[आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषकाचा इतिहास]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-29T02:51:35Z&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;18476&quot; | १८,४७६ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔ || ✔
|-
| ३८५ || [[पुरुष टी२० विश्वचषक पात्रता]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-29T03:35:29Z&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;140431&quot; | १,४०,४३१ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३८६ || [[धमाल (२००७ चित्रपट)]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-29T08:21:51Z&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4486&quot; | ४,४८६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३८७ || [[गुजराती चित्रपट]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-29T13:54:15Z&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;16303&quot; | १६,३०३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३८८ || [[तुकाराम रामकृष्ण काते]] || [[सदस्य:शरभ|शरभ]] || data-sort-value=&quot;2026-10-29T14:02:21Z&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3284&quot; | ३,२८४ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔ || ✔
|-
| ३८९ || [[तेजस्विनी घोसाळकर]] || [[सदस्य:शरभ|शरभ]] || data-sort-value=&quot;2026-10-29T14:11:04Z&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4554&quot; | ४,५५४ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३९० || [[मॅग्नेटिक महाराष्ट्र]] || [[सदस्य:Ankush Bobade|Ankush Bobade]] || data-sort-value=&quot;2026-10-29T16:44:17Z&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;23910&quot; | २३,९१० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३९१ || [[अदनान सामी]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-29T17:56:31Z&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;30719&quot; | ३०,७१९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३९२ || [[भविष्य मालिका]] || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value=&quot;2026-10-29T20:35:29Z&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;47407&quot; | ४७,४०७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३९३ || [[ऑस्कर पुरस्कार विजेते आणि नामांकित भारतीय व्यक्तींची यादी]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-29T21:31:12Z&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;27943&quot; | २७,९४३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३९४ || [[चंद्रपूर वन प्रशासन, विकास, संशोधन व व्यवस्थापन प्रबोधिनी]] || [[सदस्य:~2026-57645-76|~2026-57645-76]] || data-sort-value=&quot;2026-10-29T21:59:14Z&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2007&quot; | २,००७ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३९५ || [[शासकीय अभियांत्रिकी महाविद्यालय, चंद्रपूर]] || [[सदस्य:~2026-57645-76|~2026-57645-76]] || data-sort-value=&quot;2026-10-29T22:02:06Z&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;659&quot; | ६५९ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३९६ || [[इस्माईल मर्चंट]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-29T22:16:56Z&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;11642&quot; | ११,६४२ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३९७ || [[आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक जागतिक पात्रता]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T07:26:43Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;147115&quot; | १,४७,११५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३९८ || [[अश्विन कुमार]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T09:36:13Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6795&quot; | ६,७९५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३९९ || [[आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक विक्रमांची यादी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T12:35:51Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;186499&quot; | १,८६,४९९ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔
|-
| ४०० || [[आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक शतकांची यादी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T14:40:20Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;43246&quot; | ४३,२४६ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔
|-
| ४०१ || [[आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषकातील पाच बळींची यादी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T14:53:08Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;42205&quot; | ४२,२०५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ४०२ || [[आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक हॅटट्रिकची यादी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T15:17:09Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;22489&quot; | २२,४८९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ४०३ || [[रेसुल पूकुट्टी]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T15:36:23Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;10506&quot; | १०,५०६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ४०४ || [[तियान सेन कुन]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T15:50:23Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4927&quot; | ४,९२७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४०५ || [[Samir shakil shaikh]] || [[सदस्य:Samir Shakil Shaikh|Samir Shakil Shaikh]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T16:14:27Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;134&quot; | १३४ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४०६ || [[दू जियानहाओ]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T16:14:42Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3449&quot; | ३,४४९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४०७ || [[मेंग जियानहाओ]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T16:18:25Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;1636&quot; | १,६३६ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४०८ || [[दू जियानयाओ]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T16:20:52Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3962&quot; | ३,९६२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४०९ || [[देंग जिन्छी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T16:24:21Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4751&quot; | ४,७५१ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४१० || [[याओ जुनटिंग]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T16:28:48Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4084&quot; | ४,०८४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४११ || [[मा छियानचेंग]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T16:33:19Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5198&quot; | ५,१९८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४१२ || [[लिऊ छिंगझे]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T16:38:38Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3791&quot; | ३,७९१ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४१३ || [[ची शुआई]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T16:41:42Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3134&quot; | ३,१३४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४१४ || [[शौनक सेन]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T16:52:31Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;10514&quot; | १०,५१४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ४१५ || [[कार्तिकी गोन्सालवीस]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T18:58:03Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;9265&quot; | ९,२६५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ४१६ || [[प्रा. मनोहर बाबुराव जायभाये]] || [[सदस्य:प्रा.मनोहर जायभाये|प्रा.मनोहर जायभाये]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T22:32:28Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5517&quot; | ५,५१७ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४१७ || [[कोकणातील व्यंगचित्रकार]] || [[सदस्य:AdvAnantGholam|AdvAnantGholam]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T22:58:01Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;84251&quot; | ८४,२५१ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|}

[[वर्ग:मिशन १,११,१११]]</text>
      <sha1>bid2v6b7wqt681nxojrmvcgmqm4maw3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728378</id>
      <parentid>2728338</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T02:26:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TivenBot</username>
        <id>80923</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>मिशन १,११,१११: ऑक्टोबर २०२६ यादी अद्ययावत</comment>
      <origin>2728378</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="128319" sha1="5p4ktv0eiguctv3pre8rv3cli1mfpyu" xml:space="preserve">''हे पान [[सदस्य:TivenBot|TivenBot]] यांच्या स्क्रिप्टद्वारे आपोआप अद्ययावत केले जाते; येथे हाताने केलेले बदल पुढील अद्ययावतीत पुसले जातील. शेवटचे अद्ययावत: ३१ ऑक्टोबर २०२६, ०७:५६ (भा.प्र.वे.)''&lt;br&gt;[{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=purge}} हे पान ताजे करा (purge)] • [{{fullurl:विकिपीडिया:मिशन १,११,१११|action=purge}} मिशन १,११,१११ मुख्य पान ताजे करा (purge)]

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! क्र. !! लेख !! निर्माता !! दिनांक !! आकार (बाइट्स) !! संदर्भ !! वर्ग !! विकिडेटा
|-
| १ || [[असंका गुरुसिन्हा]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T09:06:54Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4545&quot; | ४,५४५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| २ || [[द कव्हेनंट (कादंबरी)]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:42:42Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;10752&quot; | १०,७५२ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३ || [[२०२६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:44:01Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;93169&quot; | ९३,१६९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ४ || [[२०२६ चिनी ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:45:53Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;169903&quot; | १,६९,९०३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ५ || [[२०२६ जपानी ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:45:59Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;169854&quot; | १,६९,८५४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ६ || [[२०२६ मायामी ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:46:04Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;169559&quot; | १,६९,५५९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ७ || [[२०२६ कॅनेडियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:46:09Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;188699&quot; | १,८८,६९९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ८ || [[२०२६ मोनॅको ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:46:14Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;118424&quot; | १,१८,४२४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ९ || [[२०२६ बार्सिलोना-काटलुन्या ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:46:20Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;134966&quot; | १,३४,९६६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १० || [[२०२६ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:46:25Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;112748&quot; | १,१२,७४८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ११ || [[२०२६ ब्रिटिश ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:46:30Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;148070&quot; | १,४८,०७० || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १२ || [[२०२६ बेल्जियम ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:46:35Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;128209&quot; | १,२८,२०९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १३ || [[२०२६ हंगेरियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:46:40Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;129579&quot; | १,२९,५७९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १४ || [[२०२६ डच ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:46:45Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;142915&quot; | १,४२,९१५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १५ || [[२०२६ इटालियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:46:49Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;130829&quot; | १,३०,८२९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १६ || [[२०२६ स्पॅनिश ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:46:54Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;119135&quot; | १,१९,१३५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १७ || [[२०२६ अझरबैजान ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:47:00Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;119339&quot; | १,१९,३३९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १८ || [[२०२६ बहरैन ग्रांप्री (मलेशियामध्ये)]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:47:04Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;129156&quot; | १,२९,१५६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १९ || [[२०२६ सिंगापूर ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:47:10Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;169006&quot; | १,६९,००६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| २० || [[२०२६ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:47:49Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;106552&quot; | १,०६,५५२ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| २१ || [[चेझापीक (कादंबरी)]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value=&quot;2026-10-12T02:34:24Z&quot; | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;9720&quot; | ९,७२० || ✔ || ✔ || ✔
|-
| २२ || [[पोलंड (कादंबरी)]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value=&quot;2026-10-12T02:51:59Z&quot; | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;10318&quot; | १०,३१८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| २३ || [[कॅरिबियन (कादंबरी)]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value=&quot;2026-10-12T03:39:40Z&quot; | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;9194&quot; | ९,१९४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| २४ || [[श्रेष्ठ कुमार]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-12T10:44:38Z&quot; | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5625&quot; | ५,६२५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| २५ || [[कबीर सागर]] || [[सदस्य:OptimisticProvider|OptimisticProvider]] || data-sort-value=&quot;2026-10-12T11:11:02Z&quot; | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;13986&quot; | १३,९८६ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २६ || [[रुस्लान मुमताज]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-12T15:30:18Z&quot; | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6148&quot; | ६,१४८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| २७ || [[अंजना मुमताज]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-12T15:37:16Z&quot; | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;23608&quot; | २३,६०८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| २८ || [[अमित बेहल]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-12T15:50:27Z&quot; | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4306&quot; | ४,३०६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| २९ || [[कोकणातील पारंपरिक ओव्या आणि स्त्रियांचे लोकसाहित्य]] || [[सदस्य:AdvAnantGholam|AdvAnantGholam]] || data-sort-value=&quot;2026-10-12T16:44:13Z&quot; | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;97424&quot; | ९७,४२४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३० || [[नील भट्ट]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-12T17:12:42Z&quot; | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6207&quot; | ६,२०७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३१ || [[अभिषेक रावत]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-12T18:07:37Z&quot; | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5646&quot; | ५,६४६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३२ || [[रस]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-12T20:01:23Z&quot; | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;396&quot; | ३९६ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔
|-
| ३३ || [[हसन खान]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-14T00:45:08Z&quot; | १४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;10063&quot; | १०,०६३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३४ || [[हबीबा इस्लाम]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-14T01:06:42Z&quot; | १४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;8237&quot; | ८,२३७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३५ || [[खलील गुरबाझ]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-14T01:58:36Z&quot; | १४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;9601&quot; | ९,६०१ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३६ || [[ईशान पांडे]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-14T02:26:58Z&quot; | १४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;9537&quot; | ९,५३७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३७ || [[समय श्रीवास्तव]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-14T02:33:29Z&quot; | १४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4882&quot; | ४,८८२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३८ || [[हसनैन उल वहाब]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-14T02:38:12Z&quot; | १४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4385&quot; | ४,३८५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३९ || [[आदित्य वरदराजन]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-14T02:41:35Z&quot; | १४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5213&quot; | ५,२१३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४० || [[हसनैन शाह]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-14T02:44:59Z&quot; | १४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6062&quot; | ६,०६२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४१ || [[अजयवीर हुंदल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-14T02:48:00Z&quot; | १४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5681&quot; | ५,६८१ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४२ || [[संभाजीनगर पदवीधर विधानपरिषद मतदारसंघ]] || [[सदस्य:~2026-52310-38|~2026-52310-38]] || data-sort-value=&quot;2026-10-14T22:13:15Z&quot; | १४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;981&quot; | ९८१ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४३ || [[२०२६ पाकिस्तान तिरंगी मालिका]] || [[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]] || data-sort-value=&quot;2026-10-15T11:04:41Z&quot; | १५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;27741&quot; | २७,७४१ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ४४ || [[रॉबर्ट हॉल]] || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value=&quot;2026-10-15T13:33:49Z&quot; | १५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2723&quot; | २,७२३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ४५ || [[मायकेल वुडफर्ड]] || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value=&quot;2026-10-15T13:52:50Z&quot; | १५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2896&quot; | २,८९६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ४६ || [[कोकणातील जांभ्या खडकाचे सडे]] || [[सदस्य:AdvAnantGholam|AdvAnantGholam]] || data-sort-value=&quot;2026-10-15T22:11:24Z&quot; | १५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;64413&quot; | ६४,४१३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ४७ || [[मधुमेहावरील औषधे]] || [[सदस्य:Jonathansammy|Jonathansammy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-16T00:59:02Z&quot; | १६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;8556&quot; | ८,५५६ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔
|-
| ४८ || [[शील पटेल]] || [[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]] || data-sort-value=&quot;2026-10-16T10:57:23Z&quot; | १६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;1946&quot; | १,९४६ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४९ || [[१५.एआय]] || [[सदस्य:~2026-55636-17|~2026-55636-17]] || data-sort-value=&quot;2026-10-16T11:57:53Z&quot; | १६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6539&quot; | ६,५३९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ५० || [[चेरुवयल रामन]] || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value=&quot;2026-10-16T14:06:41Z&quot; | १६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5142&quot; | ५,१४२ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ५१ || [[करण सोनावळे]] || [[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]] || data-sort-value=&quot;2026-10-16T16:01:51Z&quot; | १६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3348&quot; | ३,३४८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ५२ || [[ऋतुजा पिसाळ]] || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value=&quot;2026-10-16T18:28:11Z&quot; | १६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;1723&quot; | १,७२३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ५३ || [[राजेश भाऊराव भाकणे]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value=&quot;2026-10-17T09:45:31Z&quot; | १७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4963&quot; | ४,९६३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ५४ || [[महेश बळीराम सावंत]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value=&quot;2026-10-17T09:53:48Z&quot; | १७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5005&quot; | ५,००५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ५५ || [[हरून रशीद खान]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value=&quot;2026-10-17T11:31:50Z&quot; | १७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;13189&quot; | १३,१८९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ५६ || [[हरून रशीद खान (राजकारणी)]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value=&quot;2026-10-17T11:33:41Z&quot; | १७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5279&quot; | ५,२७९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ५७ || [[मासाहिरो हारा]] || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value=&quot;2026-10-17T20:01:01Z&quot; | १७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2200&quot; | २,२०० || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ५८ || [[तेजा देवकर]] || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value=&quot;2026-10-17T21:27:34Z&quot; | १७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;10635&quot; | १०,६३५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ५९ || [[कोकणातून मुंबईकडे झालेले स्थलांतर]] || [[सदस्य:AdvAnantGholam|AdvAnantGholam]] || data-sort-value=&quot;2026-10-18T16:25:27Z&quot; | १८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;339313&quot; | ३,३९,३१३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ६० || [[मानवत मर्डर्स]] || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value=&quot;2026-10-18T19:00:42Z&quot; | १८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;8545&quot; | ८,५४५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ६१ || [[मानवत हत्याकांड]] || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value=&quot;2026-10-18T19:48:03Z&quot; | १८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;27830&quot; | २७,८३० || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ६२ || [[पॅटर्सन, न्यू जर्सी]] || [[सदस्य:Jonathansammy|Jonathansammy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-18T23:46:40Z&quot; | १८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4148&quot; | ४,१४८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ६३ || [[श्रीविद्या]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T00:07:53Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;13642&quot; | १३,६४२ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ६४ || [[रिसेशनल (कादंबरी)]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T01:17:59Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;8767&quot; | ८,७६७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ६५ || [[मेहली मेहता]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T01:37:33Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6376&quot; | ६,३७६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ६६ || [[वॉल्टर सिसुलू]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T12:35:45Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5842&quot; | ५,८४२ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ६७ || [[सर्वपल्ली गोपाल]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T12:43:38Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5551&quot; | ५,५५१ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ६८ || [[ब्रजकुमार नेहरू]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T13:39:53Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;14568&quot; | १४,५६८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ६९ || [[धर्मवीर (नागरी सेवक)]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T16:07:02Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;10781&quot; | १०,७८१ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ७० || [[ओटाकुथार]] || [[सदस्य:Vikrantkorde|Vikrantkorde]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T16:19:21Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;12613&quot; | १२,६१३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ७१ || [[लल्लन प्रसाद सिंह]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T16:19:25Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4543&quot; | ४,५४३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ७२ || [[कृष्ण बिहारी लाल]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T16:48:35Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5349&quot; | ५,३४९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ७३ || [[मनोहर सिंह गिल]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T17:45:58Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5018&quot; | ५,०१८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ७४ || [[जगदीश भगवती]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T17:54:22Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7234&quot; | ७,२३४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ७५ || [[पी. नारायणन (पत्रकार)]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T20:10:49Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4101&quot; | ४,१०१ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ७६ || [[स्कर्वी]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T20:35:57Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6708&quot; | ६,७०८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ७७ || [[पी. नारायणन (राजकारणी)]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T20:47:44Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;1804&quot; | १,८०४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ७८ || [[अमर मोहिले]] || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T22:03:53Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6223&quot; | ६,२२३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ७९ || [[के.टी. थॉमस (न्यायाधीश)]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T22:49:03Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6595&quot; | ६,५९५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ८० || [[ओसामू सुझुकी]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T22:56:56Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;9165&quot; | ९,१६५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ८१ || [[एल. सुब्रमण्यम]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T23:04:40Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7007&quot; | ७,००७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ८२ || [[गंगाधराव फडणवीस]] || [[सदस्य:~2026-52310-38|~2026-52310-38]] || data-sort-value=&quot;2026-10-20T22:23:00Z&quot; | २० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;632&quot; | ६३२ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ८३ || [[मॉनमाउथ काउंटी, न्यू जर्सी]] || [[सदस्य:Jonathansammy|Jonathansammy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T02:19:29Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2398&quot; | २,३९८ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔ || ✔
|-
| ८४ || [[२०२६ ईसीए महिला युरोपियन चषक]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T04:19:07Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;21378&quot; | २१,३७८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ८५ || [[२०२६ पुरुष टी२० विश्वचषक आफ्रिका उप-प्रादेशिक पात्रता स्पर्धा क]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T08:00:35Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;11408&quot; | ११,४०८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ८६ || [[झाहिद शिरजाद]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T08:41:17Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3756&quot; | ३,७५६ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ८७ || [[दिलराज देओल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T08:47:57Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2690&quot; | २,६९० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ८८ || [[समित गोहिल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T08:53:43Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7394&quot; | ७,३९४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ८९ || [[सुखजिंदर सिंग]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T09:00:34Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4402&quot; | ४,४०२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ९० || [[अर्जुन कुमल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T09:10:08Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2934&quot; | २,९३४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ९१ || [[बसीर अहमद]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T09:15:07Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;8119&quot; | ८,११९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ९२ || [[शहाब आलम]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T09:19:08Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4326&quot; | ४,३२६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ९३ || [[शेर मल्ला]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T09:24:14Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;8834&quot; | ८,८३४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ९४ || [[झिकरिया इस्लाम]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T09:36:26Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4065&quot; | ४,०६५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ९५ || [[शाह फैसल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T09:40:04Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4271&quot; | ४,२७१ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ९६ || [[संजू सजीव]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T09:43:16Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2823&quot; | २,८२३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ९७ || [[डी. नागेश्वर रेड्डी]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T10:26:12Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5761&quot; | ५,७६१ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ९८ || [[सुदर्शन साहू]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T10:35:26Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5482&quot; | ५,४८२ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ९९ || [[न्यू झीलंड महिला क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रेलिया दौरा, २०२६–२७]] || [[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T15:55:25Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;16058&quot; | १६,०५८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १०० || [[बी.एम. हेगडे]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T18:48:28Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;11146&quot; | ११,१४६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १०१ || [[अमीना प्रकरण]] || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T19:56:43Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6485&quot; | ६,४८५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १०२ || [[महसूल गुप्तचर संचालनालय]] || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T20:19:16Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;17948&quot; | १७,९४८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १०३ || [[नवी पिल्लई]] || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T23:35:43Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;40999&quot; | ४०,९९९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १०४ || [[केन वातानाबे]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T23:43:41Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7730&quot; | ७,७३० || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १०५ || [[कांतिलाल हस्तीमल संचेती]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-22T10:10:16Z&quot; | २२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4668&quot; | ४,६६८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १०६ || [[गुलाम मुस्तफा खान (गायक)]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-22T10:37:05Z&quot; | २२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;20080&quot; | २०,०८० || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १०७ || [[बी.बी. लाल]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-22T14:53:21Z&quot; | २२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;18470&quot; | १८,४७० || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १०८ || [[विश्वेश तीर्थ]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-22T15:32:58Z&quot; | २२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4619&quot; | ४,६१९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १०९ || [[वहिदुद्दीन खान]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-22T15:41:29Z&quot; | २२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;11532&quot; | ११,५३२ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ११० || [[२०२६ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग अ (केन्या)]] || [[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]] || data-sort-value=&quot;2026-10-22T16:41:05Z&quot; | २२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;34919&quot; | ३४,९१९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १११ || [[विकास अभ्यास]] || [[सदस्य:DILIPG|DILIPG]] || data-sort-value=&quot;2026-10-22T19:43:13Z&quot; | २२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2214&quot; | २,२१४ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔
|-
| ११२ || [[२०२५ साओ पाउलो ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-22T20:41:33Z&quot; | २२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;148694&quot; | १,४८,६९४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ११३ || [[२०२० ऑस्ट्रियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:57:01Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;88029&quot; | ८८,०२९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ११४ || [[२०२० स्टायरियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:57:06Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;93879&quot; | ९३,८७९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ११५ || [[२०२० हंगेरियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:57:15Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;90141&quot; | ९०,१४१ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ११६ || [[२०२० ब्रिटिश ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:57:22Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;95408&quot; | ९५,४०८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ११७ || [[२०२० ७०वा वर्धापनदिन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:57:27Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;95705&quot; | ९५,७०५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ११८ || [[२०२० स्पॅनिश ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:57:32Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;91945&quot; | ९१,९४५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ११९ || [[२०२० बेल्जियम ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:57:37Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;90849&quot; | ९०,८४९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १२० || [[२०२० इटालियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:57:41Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;104434&quot; | १,०४,४३४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १२१ || [[२०२० टस्कन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:57:47Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;120626&quot; | १,२०,६२६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १२२ || [[२०२० रशियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:57:51Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;111867&quot; | १,११,८६७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १२३ || [[२०२० आयफेल ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:57:55Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;93316&quot; | ९३,३१६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १२४ || [[२०२० पोर्तुगीज ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:57:59Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;83617&quot; | ८३,६१७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १२५ || [[२०२० एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:58:04Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;92761&quot; | ९२,७६१ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १२६ || [[२०२० तुर्की ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:58:08Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;93307&quot; | ९३,३०७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १२७ || [[२०२० बहरैन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:58:14Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;78163&quot; | ७८,१६३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १२८ || [[२०२० साखिर ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:58:20Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;78744&quot; | ७८,७४४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १२९ || [[२०२० अबु धाबी ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:58:25Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;95293&quot; | ९५,२९३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १३० || [[२०२१ बहरैन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:02:54Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;124991&quot; | १,२४,९९१ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १३१ || [[२०२१ एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:02:59Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;135851&quot; | १,३५,८५१ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १३२ || [[२०२१ पोर्तुगीज ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:03:03Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;115320&quot; | १,१५,३२० || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १३३ || [[२०२१ स्पॅनिश ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:03:07Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;115422&quot; | १,१५,४२२ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १३४ || [[२०२१ मोनॅको ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:03:12Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;129889&quot; | १,२९,८८९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १३५ || [[२०२१ अझरबैजान ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:03:16Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;122661&quot; | १,२२,६६१ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १३६ || [[२०२१ फ्रेंच ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:03:21Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;126568&quot; | १,२६,५६८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १३७ || [[२०२१ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:03:29Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;107745&quot; | १,०७,७४५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १३८ || [[२०२१ ब्रिटिश ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:03:33Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;158357&quot; | १,५८,३५७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १३९ || [[२०२१ हंगेरियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:03:37Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;123952&quot; | १,२३,९५२ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १४० || [[२०२१ बेल्जियम ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:03:41Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;95889&quot; | ९५,८८९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १४१ || [[२०२१ डच ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:03:44Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;99207&quot; | ९९,२०७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १४२ || [[२०२१ इटालियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:03:49Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;113227&quot; | १,१३,२२७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १४३ || [[२०२१ रशियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:03:53Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;89288&quot; | ८९,२८८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १४४ || [[२०२१ तुर्की ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:03:56Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;100103&quot; | १,००,१०३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १४५ || [[२०२१ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:04:00Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;97316&quot; | ९७,३१६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १४६ || [[२०२१ मेक्सिको सिटी ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:04:04Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;103750&quot; | १,०३,७५० || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १४७ || [[२०२१ साओ पाउलो ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:04:11Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;112009&quot; | १,१२,००९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १४८ || [[२०२१ कतार ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:04:15Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;102790&quot; | १,०२,७९० || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १४९ || [[२०२१ सौदी अरेबियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:04:20Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;89987&quot; | ८९,९८७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १५० || [[२०२१ अबु धाबी ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:04:24Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;126826&quot; | १,२६,८२६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १५१ || [[नरिंदर सिंह कपानी]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T08:42:04Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;18995&quot; | १८,९९५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १५२ || [[राधेश्याम खेमका]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T09:46:27Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;11264&quot; | ११,२६४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १५३ || [[इम्रान रंधावा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T11:59:03Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7514&quot; | ७,५१४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १५४ || [[ख्वाजा नाफय]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T12:04:56Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6056&quot; | ६,०५६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १५५ || [[रझाउल्लाह मशवानी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T12:11:13Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4618&quot; | ४,६१८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १५६ || [[सलमान मिर्झा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T12:14:49Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4872&quot; | ४,८७२ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १५७ || [[अंजला बंदारा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T12:18:42Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3642&quot; | ३,६४२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १५८ || [[केशर नुवंता]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T12:24:27Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7393&quot; | ७,३९३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १५९ || [[सिनेथ जयवर्धने]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T12:28:20Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3027&quot; | ३,०२७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १६० || [[जेम्स कोल्स]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T12:53:35Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4677&quot; | ४,६७७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १६१ || [[साद बेग]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T12:56:58Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3397&quot; | ३,३९७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १६२ || [[सचिंदु कोलंबगे]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T13:00:05Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;11067&quot; | ११,०६७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १६३ || [[अफगाणिस्तान क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०००-०१]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T13:29:08Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3681&quot; | ३,६८१ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १६४ || [[अफगाणिस्तान क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०११]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T13:32:13Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3113&quot; | ३,११३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १६५ || [[अफगाणिस्तान क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०१३]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T13:35:03Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;13285&quot; | १३,२८५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १६६ || [[लक्ष्मी चंद जैन]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T13:48:33Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7556&quot; | ७,५५६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १६७ || [[बांगलादेश क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९८५-८६]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T16:22:23Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2282&quot; | २,२८२ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १६८ || [[सिलोन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९४९-५०]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T16:26:54Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;12873&quot; | १२,८७३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १६९ || [[सिलोन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९६६-६७]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T16:30:05Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;13846&quot; | १३,८४६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १७० || [[श्रीलंका क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९७३-७४]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T16:35:27Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;8569&quot; | ८,५६९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १७१ || [[इंग्लंड क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९५५-५६]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T16:39:25Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;9410&quot; | ९,४१० || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १७२ || [[मॅरिलिबोन क्रिकेट क्लब २५ वर्षांखालील क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९६६-६७]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T16:43:22Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;22676&quot; | २२,६७६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १७३ || [[इंग्लंड क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९९७-९८]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T16:55:15Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3394&quot; | ३,३९४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १७४ || [[इंग्लंड क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९९८-९९]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T16:58:46Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4184&quot; | ४,१८४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १७५ || [[कॉमनवेल्थ इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९६३-६४]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T17:01:32Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;13012&quot; | १३,०१२ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १७६ || [[कॉमनवेल्थ इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९६७-६८]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T17:05:15Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;20771&quot; | २०,७७१ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १७७ || [[आंतरराष्ट्रीय इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९७०-७१]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T17:09:03Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4957&quot; | ४,९५७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १७८ || [[रेस्ट ऑफ द वर्ल्ड इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९७०-७१]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T17:11:15Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3748&quot; | ३,७४८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १७९ || [[रेस्ट ऑफ द वर्ल्ड इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९७३-७४]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T17:14:15Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2709&quot; | २,७०९ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १८० || [[आंतरराष्ट्रीय इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९७६-७७]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T17:20:31Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3136&quot; | ३,१३६ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १८१ || [[आंतरराष्ट्रीय इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९८१-८२]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T17:22:48Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;8053&quot; | ८,०५३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १८२ || [[ब्रजेश मिश्रा]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T17:37:49Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;13940&quot; | १३,९४० || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १८३ || [[कोकणातील देवस्थान इनाम जमिनींचा इतिहास]] || [[सदस्य:AdvAnantGholam|AdvAnantGholam]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T21:31:19Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;264291&quot; | २,६४,२९१ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १८४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T00:35:24Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;42568&quot; | ४२,५६८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १८५ || [[नेमाजी शिंदे]] || [[सदस्य:Misslinius|Misslinius]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T04:05:49Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5660&quot; | ५,६६० || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १८६ || [[अनुष्का शर्मा (क्रिकेट खेळाडू)]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T09:08:41Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5554&quot; | ५,५५४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १८७ || [[अब्दुल्ला महमूद]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T09:25:54Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4180&quot; | ४,१८० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १८८ || [[एशान करीमी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T09:29:45Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4873&quot; | ४,८७३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १८९ || [[निकोलस सोन्ने-रुड]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T09:34:19Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4172&quot; | ४,१७२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १९० || [[मुसा शाहीन]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T09:37:07Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5841&quot; | ५,८४१ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १९१ || [[मुस्तकीम अस्लम]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T09:45:48Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4329&quot; | ४,३२९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १९२ || [[सायमन सोरेनसेन]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T09:48:05Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3955&quot; | ३,९५५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १९३ || [[सूर्य आनंद]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T09:51:07Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4887&quot; | ४,८८७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १९४ || [[सेबास्टियन हीथ]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T14:23:43Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3785&quot; | ३,७८५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १९५ || [[सौद मुनीर]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T14:26:19Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5566&quot; | ५,५६६ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १९६ || [[विल्यम पारचर्ड]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T14:31:51Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4880&quot; | ४,८८० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १९७ || [[धिरेन गोंदारीया]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T14:34:50Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;10852&quot; | १०,८५२ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १९८ || [[पीटर लँगट]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T14:38:16Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4968&quot; | ४,९६८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १९९ || [[फ्रान्सिस मुटुआ]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T14:50:33Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4452&quot; | ४,४५२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २०० || [[ब्रायन लिकावू]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T14:52:35Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3875&quot; | ३,८७५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २०१ || [[विशील पटेल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T15:00:03Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4880&quot; | ४,८८० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २०२ || [[शुभम पटेल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T15:03:06Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4824&quot; | ४,८२४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २०३ || [[सचिन गिल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T16:05:31Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4984&quot; | ४,९८४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २०४ || [[अनुदीप चेंतामारा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T18:18:35Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5517&quot; | ५,५१७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २०५ || [[अली झहीर]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T18:22:14Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3918&quot; | ३,९१८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २०६ || [[उस्मान पटेल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T18:24:36Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4751&quot; | ४,७५१ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २०७ || [[क्लिंटो अँटो]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T18:26:41Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3751&quot; | ३,७५१ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २०८ || [[ज्यूड सल्डान्हा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T18:51:36Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3750&quot; | ३,७५० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २०९ || [[निमिष लतीफ]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T07:03:18Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4104&quot; | ४,१०४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २१० || [[मुहम्मद आकिफ]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T07:05:46Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4438&quot; | ४,४३८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २११ || [[यासिन पटेल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T07:08:39Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3943&quot; | ३,९४३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २१२ || [[विश्व नेत्तम]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T07:10:16Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2511&quot; | २,५११ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २१३ || [[ऑए ओरु]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T07:14:47Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4067&quot; | ४,०६७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २१४ || [[गाबा फ्रँक]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T07:17:24Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4354&quot; | ४,३५४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २१५ || [[डान्सी टॉम]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T07:19:37Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2253&quot; | २,२५३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २१६ || [[डोको रूपा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T07:21:47Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2887&quot; | २,८८७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २१७ || [[पॅट्रिक नोऊ]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T07:23:41Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3647&quot; | ३,६४७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २१८ || [[बोइओ रे]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T07:25:46Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4689&quot; | ४,६८९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २१९ || [[मिर्झा मोहम्मद बेग]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T07:29:29Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4141&quot; | ४,१४१ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २२० || [[अक्षय शंकर]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T07:38:50Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2911&quot; | २,९११ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २२१ || [[ओबैद उर रहमान]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T08:12:58Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5431&quot; | ५,४३१ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २२२ || [[झीशान हैदर]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T08:14:52Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7530&quot; | ७,५३० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २२३ || [[झुबेर अली]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T08:18:39Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7758&quot; | ७,७५८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २२४ || [[डॅनियल लुईस]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T08:23:25Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6523&quot; | ६,५२३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २२५ || [[मुजीब-उर-रहमान (क्रिकेट खेळाडू)]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T08:27:35Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4553&quot; | ४,५५३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २२६ || [[मुहम्मद आसिम]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T08:30:36Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5969&quot; | ५,९६९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २२७ || [[शाहझेब आफ्रिदी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T08:33:17Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;8019&quot; | ८,०१९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २२८ || [[शाहजैब जमील]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T08:35:26Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6830&quot; | ६,८३० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २२९ || [[टक्स क्रिकेट ओव्हल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T08:41:02Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7029&quot; | ७,०२९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| २३० || [[रविंद्र कोट्टाहच्ची]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T08:46:02Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6084&quot; | ६,०८४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| २३१ || [[नितीन बाठी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T08:48:46Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5950&quot; | ५,९५० || ✔ || ✔ || ✔
|-
| २३२ || [[चामरा डी सोयसा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T08:54:08Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;8185&quot; | ८,१८५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २३३ || [[बालागे दिलरुक्षा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T09:12:30Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;8132&quot; | ८,१३२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २३४ || [[जुन ह्यूनवू]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T09:14:48Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7901&quot; | ७,९०१ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २३५ || [[आलम नकाश]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T09:16:55Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7599&quot; | ७,५९९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २३६ || [[कुलदीप गुर्जर]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T09:18:46Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7429&quot; | ७,४२९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २३७ || [[आमिर लाल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T09:20:39Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6363&quot; | ६,३६३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २३८ || [[समीरा पिताबेद्दरा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T09:22:50Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5252&quot; | ५,२५२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २३९ || [[समीरा मदुरंगा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T09:24:42Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5309&quot; | ५,३०९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २४० || [[फाझिल मुहम्मद]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T09:26:31Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4318&quot; | ४,३१८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २४१ || [[सौरभ कुमार (दक्षिण कोरियाचा क्रिकेट खेळाडू)]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T09:28:11Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5429&quot; | ५,४२९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २४२ || [[कोकणातील वेठबिगार पद्धत]] || [[सदस्य:AdvAnantGholam|AdvAnantGholam]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T09:37:52Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;242754&quot; | २,४२,७५४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| २४३ || [[२०२१ स्टायरियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T18:06:45Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;113765&quot; | १,१३,७६५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| २४४ || [[२०२२ रशियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T18:33:20Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;917&quot; | ९१७ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २४५ || [[हिमाचल प्रदेश विधानसभेच्या मतदारसंघांची यादी]] || [[सदस्य:Vikrantkorde|Vikrantkorde]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T19:00:15Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;16017&quot; | १६,०१७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| २४६ || [[दहाम मदमपागे]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T03:18:38Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7854&quot; | ७,८५४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २४७ || [[चमिथ रणसिंघे]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T03:20:56Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4967&quot; | ४,९६७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २४८ || [[मुहम्मद नदीम]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T03:23:13Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4765&quot; | ४,७६५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २४९ || [[सागीर अहमद]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T03:25:02Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5801&quot; | ५,८०१ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २५० || [[अरीब खालिद]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T03:28:02Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6528&quot; | ६,५२८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २५१ || [[गेडे अर्ता]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T03:31:46Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5309&quot; | ५,३०९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २५२ || [[धर्मा केसुमा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T03:34:27Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2892&quot; | २,८९२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २५३ || [[अहमद रमदोनी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T03:46:41Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3676&quot; | ३,६७६ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २५४ || [[कडेक गमंतिका]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T03:51:21Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3790&quot; | ३,७९० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २५५ || [[अंजार तादारुस]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T03:54:07Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3848&quot; | ३,८४८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २५६ || [[गेडे प्रियंदना]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T03:56:31Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3844&quot; | ३,८४४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २५७ || [[डॅनिल्सन हावोए]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T03:58:54Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3855&quot; | ३,८५५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २५८ || [[केतुत अर्तावान]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:01:12Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3773&quot; | ३,७७३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २५९ || [[देवा विस्वी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:03:29Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4106&quot; | ४,१०६ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २६० || [[अँड्रियास हावोए]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:05:21Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3670&quot; | ३,६७० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २६१ || [[आय गेडे विगुना]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:07:03Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3674&quot; | ३,६७४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २६२ || [[धनेश शेट्टी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:08:41Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3524&quot; | ३,५२४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २६३ || [[इडा बागुस नारा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:10:44Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4104&quot; | ४,१०४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २६४ || [[दिवित नंदा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:13:25Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3696&quot; | ३,६९६ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २६५ || [[सुधाकर जेगन्नाथन]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:15:17Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3735&quot; | ३,७३५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २६६ || [[काविन चड्ढा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:17:26Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3894&quot; | ३,८९४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २६७ || [[रोहित शर्मा (इंडोनेशियाचा क्रिकेट खेळाडू)]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:19:11Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3818&quot; | ३,८१८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २६८ || [[जुआन अल्वेरोन]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:20:58Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3961&quot; | ३,९६१ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २६९ || [[आसिफ अली (बहरैन क्रिकेटर)]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:31:15Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3607&quot; | ३,६०७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २७० || [[फियाझ अहमद]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:33:42Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3284&quot; | ३,२८४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २७१ || [[सोहेल अहमद]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:35:41Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4057&quot; | ४,०५७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २७२ || [[इम्रान अनवर]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:37:55Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4698&quot; | ४,६९८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २७३ || [[जुनैद अझीज]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:39:56Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4504&quot; | ४,५०४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २७४ || [[अहमेर बिन नासिर]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:41:56Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3966&quot; | ३,९६६ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २७५ || [[अली दाऊद]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:43:59Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7293&quot; | ७,२९३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २७६ || [[अमैश राणा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T06:31:52Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3505&quot; | ३,५०५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २७७ || [[शुजात रसूल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T06:33:55Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4198&quot; | ४,१९८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २७८ || [[मुहम्मद रिझवान]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T06:38:37Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5553&quot; | ५,५५३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २७९ || [[आसिफ शेख (बहरैन क्रिकेट खेळाडू)]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T06:45:57Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4783&quot; | ४,७८३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २८० || [[मुहम्मद वसीम (बहरैनचा क्रिकेट खेळाडू)]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T06:48:24Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5290&quot; | ५,२९० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २८१ || [[रणजुंग मिक्यो दोरजी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T06:52:40Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6389&quot; | ६,३८९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २८२ || [[गाकुल घाली]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T06:55:54Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6210&quot; | ६,२१० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २८३ || [[नामगांग चेजे]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T07:00:34Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4492&quot; | ४,४९२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २८४ || [[सोनम चोफेल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T07:09:39Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3763&quot; | ३,७६३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २८५ || [[ताशी चोफेल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T07:12:13Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3694&quot; | ३,६९४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २८६ || [[कर्मा दोरजी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T07:16:02Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3162&quot; | ३,१६२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २८७ || [[ताशी दोरजी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T07:20:26Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4657&quot; | ४,६५७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २८८ || [[थिनले जामत्शो]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T07:22:33Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5089&quot; | ५,०८९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २८९ || [[आनंद मोंगर]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T07:25:11Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4384&quot; | ४,३८४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २९० || [[ताशी फुंत्शो]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T07:27:52Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4317&quot; | ४,३१७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २९१ || [[तेनजिन राबगे]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T07:29:55Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4553&quot; | ४,५५३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २९२ || [[त्सेरिंग ताशी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T07:51:14Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3164&quot; | ३,१६४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २९३ || [[नामगे थिनले]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T07:53:21Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4574&quot; | ४,५७४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २९४ || [[सोनम येशे]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T07:56:17Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4823&quot; | ४,८२३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २९५ || [[उम्मेर अब्बास]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T08:37:32Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4202&quot; | ४,२०२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २९६ || [[अनुदीप चेंथमारा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T08:47:53Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3636&quot; | ३,६३६ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २९७ || [[संदारुवान चिंथका]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T08:49:38Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3363&quot; | ३,३६३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २९८ || [[मोहम्मद शफीक]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T08:52:02Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4040&quot; | ४,०४० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २९९ || [[मुहम्मद उमर]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T08:54:07Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3675&quot; | ३,६७५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३०० || [[लुवसानझुंदुई एर्देनेबुलगान]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T08:58:17Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4490&quot; | ४,४९० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३०१ || [[तेमुलेन अमरमेंद]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T09:00:50Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3364&quot; | ३,३६४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३०२ || [[बयारजार्गल बातबायर]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T09:03:56Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3136&quot; | ३,१३६ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३०३ || [[उगान-एर्देने बातजार्गल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T09:06:46Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5014&quot; | ५,०१४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३०४ || [[नाम्सराई बात-यालाल्ट]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T09:10:56Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3688&quot; | ३,६८८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३०५ || [[मुंखसुल्द एर्देनेबत]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T09:13:44Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4488&quot; | ४,४८८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३०६ || [[गांदेंबेरेल गानबोल्ड]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T09:15:48Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3611&quot; | ३,६११ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३०७ || [[सोदबिलेग गानतुलगा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T09:17:47Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4850&quot; | ४,८५० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३०८ || [[बायनबू जार्गलतुया]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T09:56:51Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4334&quot; | ४,३३४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३०९ || [[ओद लुतबायर]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T09:58:47Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3304&quot; | ३,३०४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३१० || [[के. पराशरन]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T10:11:43Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;9078&quot; | ९,०७८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३११ || [[अय्यप्पन]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T10:53:07Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;9209&quot; | ९,२०९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३१२ || [[माही विज]] || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T12:49:47Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;17079&quot; | १७,०७९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३१३ || [[बिलेंगदेंबेरेल मुंखदेलगेर]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T13:02:11Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4729&quot; | ४,७२९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३१४ || [[झोलजावखलान शुरेंत्सेत्सेग]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T13:05:11Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4893&quot; | ४,८९३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३१५ || [[बात्तुलगा तमजिदसुरेन]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T13:08:02Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4663&quot; | ४,६६३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३१६ || [[तुमुरसुख तुरमुंख]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T13:09:56Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4411&quot; | ४,४११ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३१७ || [[को को लिन थू]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T13:14:33Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5570&quot; | ५,५७० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३१८ || [[ह्तेत लिन आंग]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T13:19:53Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4839&quot; | ४,८३९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३१९ || [[म्यात थू आंग]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T13:22:55Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2965&quot; | २,९६५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३२० || [[थुया आंग]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T13:31:47Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3607&quot; | ३,६०७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३२१ || [[खिन आये]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T13:36:32Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3375&quot; | ३,३७५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३२२ || [[पाइंग दानू]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T13:42:00Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3474&quot; | ३,४७४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३२३ || [[न्यान लिन ह्तेत]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T13:45:15Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2893&quot; | २,८९३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३२४ || [[ने लिन ह्ताइके]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T13:48:17Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3092&quot; | ३,०९२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३२५ || [[ने लिन ह्तुन]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T13:50:48Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2943&quot; | २,९४३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३२६ || [[आंग को को]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T13:52:51Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2215&quot; | २,२१५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३२७ || [[स्वान ह्तेत को को]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T13:57:20Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3558&quot; | ३,५५८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३२८ || [[पल्ले रामा राव]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T14:35:01Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;8389&quot; | ८,३८९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३२९ || [[प्रताप चंद्र रेड्डी]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T14:48:05Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5909&quot; | ५,९०९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३३० || [[उमायलपुरम के. शिवरामन]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T16:34:49Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7651&quot; | ७,६५१ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३३१ || [[अशोक शेखर गांगुली]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T17:31:37Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7750&quot; | ७,७५० || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३३२ || [[भारतीय क्रिकेट संघाचा न्यू झीलंड दौरा, २०२६–२७]] || [[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T19:14:11Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;43585&quot; | ४३,५८५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३३३ || [[गोविंद नारायण]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T20:25:59Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5767&quot; | ५,७६७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३३४ || [[जसबीर सिंह बजाज]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T20:38:42Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;8438&quot; | ८,४३८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३३५ || [[काऊंग ह्तेत क्याव]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T22:37:46Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3087&quot; | ३,०८७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३३६ || [[क्याव झिन लिन]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T22:41:22Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3510&quot; | ३,५१० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३३७ || [[ह्तेत लिन ऊ]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T22:44:00Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2765&quot; | २,७६५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३३८ || [[न्येइन चान सो]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T22:47:10Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3419&quot; | ३,४१९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३३९ || [[ये नाइंग तुन]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T22:50:21Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3482&quot; | ३,४८२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३४० || [[प्ये फ्यो वाई]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T22:52:52Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3674&quot; | ३,६७४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३४१ || [[झी मराठी पुरस्कार २०२६]] || [[सदस्य:~2026-57012-46|~2026-57012-46]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T23:11:18Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;31493&quot; | ३१,४९३ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३४२ || [[७०वा वर्धापनदिन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T04:49:38Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5422&quot; | ५,४२२ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३४३ || [[आयफेल ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T05:13:57Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;312&quot; | ३१२ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔ || ✔
|-
| ३४४ || [[साखिर ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T05:14:16Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;312&quot; | ३१२ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔ || ✔
|-
| ३४५ || [[बार्सिलोना-काटलुन्या ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T05:18:26Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;355&quot; | ३५५ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔ || ✔
|-
| ३४६ || [[झुबैर अली]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T06:12:21Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2409&quot; | २,४०९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३४७ || [[मुहम्मद इक्रम]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T06:15:31Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2387&quot; | २,३८७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३४८ || [[शाहझैब जमील]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T06:25:12Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3109&quot; | ३,१०९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३४९ || [[इमाल लियानागे]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T06:27:21Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3940&quot; | ३,९४० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३५० || [[शारिक मुनीर]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T06:35:22Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4218&quot; | ४,२१८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३५१ || [[ऑस्टिन लाझारस]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T06:43:30Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3595&quot; | ३,५९५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३५२ || [[थानादोन बुरी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T06:46:02Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4249&quot; | ४,२४९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३५३ || [[चालोएमवोंग चॅटपैसान]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T06:48:21Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3113&quot; | ३,११३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३५४ || [[फाटुम्माकान डोनकाएव]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T06:50:17Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3496&quot; | ३,४९६ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३५५ || [[पत्तारापोल जिरापत्तानानुकुल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T06:55:24Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3826&quot; | ३,८२६ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३५६ || [[मुकेश ठाकूर]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T07:00:23Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2801&quot; | २,८०१ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३५७ || [[डी.पी. चट्टोपाध्याय]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T13:35:24Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4960&quot; | ४,९६० || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३५८ || [[मिर्झापूर (चित्रपट)]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T19:25:28Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;9591&quot; | ९,५९१ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३५९ || [[दिव्येन्दु शर्मा]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T19:35:16Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;8033&quot; | ८,०३३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३६० || [[मोहित मलिक]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T19:43:23Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7075&quot; | ७,०७५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३६१ || [[भूत बंगला (२०२६ चित्रपट)]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T22:16:00Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;11547&quot; | ११,५४७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३६२ || [[सरावुत मालीवान]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T06:15:58Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3790&quot; | ३,७९० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३६३ || [[चांचाई पेंगकुम्ता]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T06:19:14Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3423&quot; | ३,४२३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३६४ || [[काम्रोन सेनामोंत्री]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T06:23:13Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3819&quot; | ३,८१९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३६५ || [[नोप्फोन सेनामोंत्री]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T06:25:41Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3937&quot; | ३,९३७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३६६ || [[फिरियाफोंग सुआनचुआई]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T06:27:31Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3508&quot; | ३,५०८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३६७ || [[फानुफोंग थोंगसा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T06:29:45Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4299&quot; | ४,२९९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३६८ || [[अरुएसानान विचाकाम]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T06:31:44Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3811&quot; | ३,८११ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३६९ || [[अक्षयकुमार यादव]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T06:33:38Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4142&quot; | ४,१४२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३७० || [[भूत बंगला (१९६५ चित्रपट)]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T09:46:13Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7305&quot; | ७,३०५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३७१ || [[आयर्लंड क्रिकेट संघाचा नामिबिया दौरा, २०२६–२७]] || [[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T10:57:22Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;14895&quot; | १४,८९५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३७२ || [[नाझीर हुसेन]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T12:31:31Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;9924&quot; | ९,९२४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३७३ || [[अपर्णा बसू]] || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T12:49:19Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;16357&quot; | १६,३५७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३७४ || [[जोगेन चौधरी]] || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T13:04:35Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4263&quot; | ४,२६३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३७५ || [[संस्कृत चित्रपट]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T13:48:42Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;10183&quot; | १०,१८३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३७६ || [[भोजपुरी चित्रपट]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T15:32:17Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;9080&quot; | ९,०८० || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३७७ || [[आदि शंकराचार्य (चित्रपट)]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T15:59:36Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5021&quot; | ५,०२१ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३७८ || [[जी.व्ही. अय्यर]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T18:05:00Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;11604&quot; | ११,६०४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३७९ || [[धमाल ४]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T20:22:46Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;8806&quot; | ८,८०६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३८० || [[२०२६ संयुक्त अरब अमिराती तिरंगी मालिका]] || [[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T23:55:21Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;13992&quot; | १३,९९२ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३८१ || [[नारायणन सिवन]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-29T01:39:14Z&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4699&quot; | ४,६९९ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३८२ || [[रामासामी वेंकटेश]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-29T01:42:04Z&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2019&quot; | २,०१९ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३८३ || [[आसिफ जावेद]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-29T02:24:01Z&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4528&quot; | ४,५२८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३८४ || [[आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषकाचा इतिहास]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-29T02:51:35Z&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;18476&quot; | १८,४७६ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔ || ✔
|-
| ३८५ || [[पुरुष टी२० विश्वचषक पात्रता]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-29T03:35:29Z&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;140431&quot; | १,४०,४३१ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३८६ || [[धमाल (२००७ चित्रपट)]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-29T08:21:51Z&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4486&quot; | ४,४८६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३८७ || [[गुजराती चित्रपट]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-29T13:54:15Z&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;16303&quot; | १६,३०३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३८८ || [[तुकाराम रामकृष्ण काते]] || [[सदस्य:शरभ|शरभ]] || data-sort-value=&quot;2026-10-29T14:02:21Z&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3284&quot; | ३,२८४ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔ || ✔
|-
| ३८९ || [[तेजस्विनी घोसाळकर]] || [[सदस्य:शरभ|शरभ]] || data-sort-value=&quot;2026-10-29T14:11:04Z&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4554&quot; | ४,५५४ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३९० || [[मॅग्नेटिक महाराष्ट्र]] || [[सदस्य:Ankush Bobade|Ankush Bobade]] || data-sort-value=&quot;2026-10-29T16:44:17Z&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;23910&quot; | २३,९१० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३९१ || [[अदनान सामी]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-29T17:56:31Z&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;30719&quot; | ३०,७१९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३९२ || [[भविष्य मालिका]] || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value=&quot;2026-10-29T20:35:29Z&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;47407&quot; | ४७,४०७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३९३ || [[ऑस्कर पुरस्कार विजेते आणि नामांकित भारतीय व्यक्तींची यादी]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-29T21:31:12Z&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;27943&quot; | २७,९४३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३९४ || [[चंद्रपूर वन प्रशासन, विकास, संशोधन व व्यवस्थापन प्रबोधिनी]] || [[सदस्य:~2026-57645-76|~2026-57645-76]] || data-sort-value=&quot;2026-10-29T21:59:14Z&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2007&quot; | २,००७ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३९५ || [[शासकीय अभियांत्रिकी महाविद्यालय, चंद्रपूर]] || [[सदस्य:~2026-57645-76|~2026-57645-76]] || data-sort-value=&quot;2026-10-29T22:02:06Z&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;659&quot; | ६५९ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३९६ || [[इस्माईल मर्चंट]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-29T22:16:56Z&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;11642&quot; | ११,६४२ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३९७ || [[आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक जागतिक पात्रता]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T07:26:43Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;147115&quot; | १,४७,११५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३९८ || [[अश्विन कुमार]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T09:36:13Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6795&quot; | ६,७९५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३९९ || [[आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक विक्रमांची यादी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T12:35:51Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;186499&quot; | १,८६,४९९ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔
|-
| ४०० || [[आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक शतकांची यादी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T14:40:20Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;43246&quot; | ४३,२४६ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔
|-
| ४०१ || [[आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषकातील पाच बळींची यादी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T14:53:08Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;42205&quot; | ४२,२०५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ४०२ || [[आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक हॅटट्रिकची यादी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T15:17:09Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;22489&quot; | २२,४८९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ४०३ || [[रेसुल पूकुट्टी]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T15:36:23Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;10506&quot; | १०,५०६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ४०४ || [[तियान सेन कुन]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T15:50:23Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4927&quot; | ४,९२७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४०५ || [[Samir shakil shaikh]] || [[सदस्य:Samir Shakil Shaikh|Samir Shakil Shaikh]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T16:14:27Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;134&quot; | १३४ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४०६ || [[दू जियानहाओ]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T16:14:42Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3449&quot; | ३,४४९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४०७ || [[मेंग जियानहाओ]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T16:18:25Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;1636&quot; | १,६३६ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४०८ || [[दू जियानयाओ]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T16:20:52Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3962&quot; | ३,९६२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४०९ || [[देंग जिन्छी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T16:24:21Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4751&quot; | ४,७५१ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४१० || [[याओ जुनटिंग]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T16:28:48Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4084&quot; | ४,०८४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४११ || [[मा छियानचेंग]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T16:33:19Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5198&quot; | ५,१९८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४१२ || [[लिऊ छिंगझे]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T16:38:38Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3791&quot; | ३,७९१ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४१३ || [[ची शुआई]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T16:41:42Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3134&quot; | ३,१३४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४१४ || [[शौनक सेन]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T16:52:31Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;10514&quot; | १०,५१४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ४१५ || [[कार्तिकी गोन्सालवीस]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T18:58:03Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;9265&quot; | ९,२६५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ४१६ || [[प्रा. मनोहर बाबुराव जायभाये]] || [[सदस्य:प्रा.मनोहर जायभाये|प्रा.मनोहर जायभाये]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T22:32:28Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5517&quot; | ५,५१७ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४१७ || [[कोकणातील व्यंगचित्रकार]] || [[सदस्य:AdvAnantGholam|AdvAnantGholam]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T22:58:01Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;84251&quot; | ८४,२५१ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४१८ || [[यांग वांगजिए]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-31T04:32:58Z&quot; | ३१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4672&quot; | ४,६७२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४१९ || [[चेन झुओ ये]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-31T04:42:20Z&quot; | ३१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3721&quot; | ३,७२१ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४२० || [[झोंग युएचाओ]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-31T04:45:04Z&quot; | ३१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4109&quot; | ४,१०९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४२१ || [[शेनजियान झेंग]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-31T04:47:43Z&quot; | ३१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3494&quot; | ३,४९४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४२२ || [[झाओ झिलिंग]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-31T04:53:16Z&quot; | ३१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3545&quot; | ३,५४५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४२३ || [[झीशान अली (हाँग काँग क्रिकेट खेळाडू)]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-31T04:59:03Z&quot; | ३१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3685&quot; | ३,६८५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४२४ || [[अतीक इक्बाल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-31T05:02:12Z&quot; | ३१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3982&quot; | ३,९८२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४२५ || [[रेयांश शर्मा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-31T05:05:05Z&quot; | ३१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4855&quot; | ४,८५५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४२६ || [[मुहम्मद आमिर (मलेशिया क्रिकेट खेळाडू)]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-31T05:12:34Z&quot; | ३१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3769&quot; | ३,७६९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४२७ || [[अझरी अझहर]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-31T05:14:34Z&quot; | ३१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3985&quot; | ३,९८५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४२८ || [[मुहम्मद अक्रम]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-31T05:16:48Z&quot; | ३१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4160&quot; | ४,१६० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४२९ || [[अस्लम खान]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-31T05:19:38Z&quot; | ३१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3888&quot; | ३,८८८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४३० || [[प्रशांत मधुकर]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-31T05:21:58Z&quot; | ३१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4062&quot; | ४,०६२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४३१ || [[नझमुस साकिब]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-31T05:25:25Z&quot; | ३१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3804&quot; | ३,८०४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४३२ || [[विजय उन्नी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-31T05:27:55Z&quot; | ३१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4583&quot; | ४,५८३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४३३ || [[हसन रशीद]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-31T06:46:01Z&quot; | ३१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3060&quot; | ३,०६० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४३४ || [[अझ्यान फरहात]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-31T06:49:17Z&quot; | ३१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4671&quot; | ४,६७१ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४३५ || [[मबसार अब्दुल्ला]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-31T06:51:48Z&quot; | ३१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3729&quot; | ३,७२९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४३६ || [[उमर ॲडम]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-31T06:55:19Z&quot; | ३१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4267&quot; | ४,२६७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४३७ || [[इस्माइल अली]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-31T06:57:37Z&quot; | ३१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3971&quot; | ३,९७१ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४३८ || [[हर्षा अमरसिंघे]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-31T07:06:27Z&quot; | ३१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3372&quot; | ३,३७२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|}

[[वर्ग:मिशन १,११,१११]]</text>
      <sha1>5p4ktv0eiguctv3pre8rv3cli1mfpyu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728433</id>
      <parentid>2728378</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T06:26:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TivenBot</username>
        <id>80923</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>मिशन १,११,१११: ऑक्टोबर २०२६ यादी अद्ययावत</comment>
      <origin>2728433</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="128324" sha1="mmtfwhudlb9ptv5k3mzot39qikusoof" xml:space="preserve">''हे पान [[सदस्य:TivenBot|TivenBot]] यांच्या स्क्रिप्टद्वारे आपोआप अद्ययावत केले जाते; येथे हाताने केलेले बदल पुढील अद्ययावतीत पुसले जातील. शेवटचे अद्ययावत: ३१ ऑक्टोबर २०२६, ११:५६ (भा.प्र.वे.)''&lt;br&gt;[{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=purge}} हे पान ताजे करा (purge)] • [{{fullurl:विकिपीडिया:मिशन १,११,१११|action=purge}} मिशन १,११,१११ मुख्य पान ताजे करा (purge)]

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! क्र. !! लेख !! निर्माता !! दिनांक !! आकार (बाइट्स) !! संदर्भ !! वर्ग !! विकिडेटा
|-
| १ || [[असंका गुरुसिन्हा]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T09:06:54Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4545&quot; | ४,५४५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| २ || [[द कव्हेनंट (कादंबरी)]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:42:42Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;10752&quot; | १०,७५२ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३ || [[२०२६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:44:01Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;93169&quot; | ९३,१६९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ४ || [[२०२६ चिनी ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:45:53Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;169903&quot; | १,६९,९०३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ५ || [[२०२६ जपानी ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:45:59Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;169854&quot; | १,६९,८५४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ६ || [[२०२६ मायामी ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:46:04Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;169559&quot; | १,६९,५५९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ७ || [[२०२६ कॅनेडियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:46:09Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;188699&quot; | १,८८,६९९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ८ || [[२०२६ मोनॅको ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:46:14Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;118424&quot; | १,१८,४२४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ९ || [[२०२६ बार्सिलोना-काटलुन्या ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:46:20Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;134966&quot; | १,३४,९६६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १० || [[२०२६ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:46:25Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;112748&quot; | १,१२,७४८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ११ || [[२०२६ ब्रिटिश ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:46:30Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;148070&quot; | १,४८,०७० || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १२ || [[२०२६ बेल्जियम ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:46:35Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;128209&quot; | १,२८,२०९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १३ || [[२०२६ हंगेरियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:46:40Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;129579&quot; | १,२९,५७९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १४ || [[२०२६ डच ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:46:45Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;142915&quot; | १,४२,९१५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १५ || [[२०२६ इटालियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:46:49Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;130829&quot; | १,३०,८२९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १६ || [[२०२६ स्पॅनिश ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:46:54Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;119135&quot; | १,१९,१३५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १७ || [[२०२६ अझरबैजान ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:47:00Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;119339&quot; | १,१९,३३९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १८ || [[२०२६ बहरैन ग्रांप्री (मलेशियामध्ये)]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:47:04Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;129156&quot; | १,२९,१५६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १९ || [[२०२६ सिंगापूर ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:47:10Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;169006&quot; | १,६९,००६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| २० || [[२०२६ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:47:49Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;106552&quot; | १,०६,५५२ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| २१ || [[चेझापीक (कादंबरी)]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value=&quot;2026-10-12T02:34:24Z&quot; | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;9720&quot; | ९,७२० || ✔ || ✔ || ✔
|-
| २२ || [[पोलंड (कादंबरी)]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value=&quot;2026-10-12T02:51:59Z&quot; | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;10318&quot; | १०,३१८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| २३ || [[कॅरिबियन (कादंबरी)]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value=&quot;2026-10-12T03:39:40Z&quot; | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;9194&quot; | ९,१९४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| २४ || [[श्रेष्ठ कुमार]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-12T10:44:38Z&quot; | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5625&quot; | ५,६२५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| २५ || [[कबीर सागर]] || [[सदस्य:OptimisticProvider|OptimisticProvider]] || data-sort-value=&quot;2026-10-12T11:11:02Z&quot; | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;13986&quot; | १३,९८६ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २६ || [[रुस्लान मुमताज]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-12T15:30:18Z&quot; | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6148&quot; | ६,१४८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| २७ || [[अंजना मुमताज]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-12T15:37:16Z&quot; | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;23608&quot; | २३,६०८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| २८ || [[अमित बेहल]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-12T15:50:27Z&quot; | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4306&quot; | ४,३०६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| २९ || [[कोकणातील पारंपरिक ओव्या आणि स्त्रियांचे लोकसाहित्य]] || [[सदस्य:AdvAnantGholam|AdvAnantGholam]] || data-sort-value=&quot;2026-10-12T16:44:13Z&quot; | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;97424&quot; | ९७,४२४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३० || [[नील भट्ट]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-12T17:12:42Z&quot; | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6207&quot; | ६,२०७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३१ || [[अभिषेक रावत]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-12T18:07:37Z&quot; | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5646&quot; | ५,६४६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३२ || [[रस]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-12T20:01:23Z&quot; | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;396&quot; | ३९६ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔
|-
| ३३ || [[हसन खान]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-14T00:45:08Z&quot; | १४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;10063&quot; | १०,०६३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३४ || [[हबीबा इस्लाम]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-14T01:06:42Z&quot; | १४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;8237&quot; | ८,२३७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३५ || [[खलील गुरबाझ]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-14T01:58:36Z&quot; | १४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;9601&quot; | ९,६०१ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३६ || [[ईशान पांडे]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-14T02:26:58Z&quot; | १४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;9537&quot; | ९,५३७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३७ || [[समय श्रीवास्तव]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-14T02:33:29Z&quot; | १४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4882&quot; | ४,८८२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३८ || [[हसनैन उल वहाब]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-14T02:38:12Z&quot; | १४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4385&quot; | ४,३८५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३९ || [[आदित्य वरदराजन]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-14T02:41:35Z&quot; | १४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5213&quot; | ५,२१३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४० || [[हसनैन शाह]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-14T02:44:59Z&quot; | १४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6062&quot; | ६,०६२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४१ || [[अजयवीर हुंदल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-14T02:48:00Z&quot; | १४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5681&quot; | ५,६८१ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४२ || [[संभाजीनगर पदवीधर विधानपरिषद मतदारसंघ]] || [[सदस्य:~2026-52310-38|~2026-52310-38]] || data-sort-value=&quot;2026-10-14T22:13:15Z&quot; | १४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;981&quot; | ९८१ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४३ || [[२०२६ पाकिस्तान तिरंगी मालिका]] || [[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]] || data-sort-value=&quot;2026-10-15T11:04:41Z&quot; | १५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;28181&quot; | २८,१८१ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ४४ || [[रॉबर्ट हॉल]] || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value=&quot;2026-10-15T13:33:49Z&quot; | १५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2723&quot; | २,७२३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ४५ || [[मायकेल वुडफर्ड]] || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value=&quot;2026-10-15T13:52:50Z&quot; | १५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2896&quot; | २,८९६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ४६ || [[कोकणातील जांभ्या खडकाचे सडे]] || [[सदस्य:AdvAnantGholam|AdvAnantGholam]] || data-sort-value=&quot;2026-10-15T22:11:24Z&quot; | १५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;64413&quot; | ६४,४१३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ४७ || [[मधुमेहावरील औषधे]] || [[सदस्य:Jonathansammy|Jonathansammy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-16T00:59:02Z&quot; | १६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;8556&quot; | ८,५५६ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔
|-
| ४८ || [[शील पटेल]] || [[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]] || data-sort-value=&quot;2026-10-16T10:57:23Z&quot; | १६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;1946&quot; | १,९४६ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४९ || [[१५.एआय]] || [[सदस्य:~2026-55636-17|~2026-55636-17]] || data-sort-value=&quot;2026-10-16T11:57:53Z&quot; | १६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6539&quot; | ६,५३९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ५० || [[चेरुवयल रामन]] || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value=&quot;2026-10-16T14:06:41Z&quot; | १६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5142&quot; | ५,१४२ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ५१ || [[करण सोनावळे]] || [[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]] || data-sort-value=&quot;2026-10-16T16:01:51Z&quot; | १६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3348&quot; | ३,३४८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ५२ || [[ऋतुजा पिसाळ]] || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value=&quot;2026-10-16T18:28:11Z&quot; | १६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;1723&quot; | १,७२३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ५३ || [[राजेश भाऊराव भाकणे]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value=&quot;2026-10-17T09:45:31Z&quot; | १७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4963&quot; | ४,९६३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ५४ || [[महेश बळीराम सावंत]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value=&quot;2026-10-17T09:53:48Z&quot; | १७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5005&quot; | ५,००५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ५५ || [[हरून रशीद खान]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value=&quot;2026-10-17T11:31:50Z&quot; | १७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;13189&quot; | १३,१८९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ५६ || [[हरून रशीद खान (राजकारणी)]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value=&quot;2026-10-17T11:33:41Z&quot; | १७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5279&quot; | ५,२७९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ५७ || [[मासाहिरो हारा]] || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value=&quot;2026-10-17T20:01:01Z&quot; | १७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2200&quot; | २,२०० || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ५८ || [[तेजा देवकर]] || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value=&quot;2026-10-17T21:27:34Z&quot; | १७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;10635&quot; | १०,६३५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ५९ || [[कोकणातून मुंबईकडे झालेले स्थलांतर]] || [[सदस्य:AdvAnantGholam|AdvAnantGholam]] || data-sort-value=&quot;2026-10-18T16:25:27Z&quot; | १८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;339313&quot; | ३,३९,३१३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ६० || [[मानवत मर्डर्स]] || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value=&quot;2026-10-18T19:00:42Z&quot; | १८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;8545&quot; | ८,५४५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ६१ || [[मानवत हत्याकांड]] || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value=&quot;2026-10-18T19:48:03Z&quot; | १८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;27830&quot; | २७,८३० || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ६२ || [[पॅटर्सन, न्यू जर्सी]] || [[सदस्य:Jonathansammy|Jonathansammy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-18T23:46:40Z&quot; | १८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4148&quot; | ४,१४८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ६३ || [[श्रीविद्या]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T00:07:53Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;13642&quot; | १३,६४२ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ६४ || [[रिसेशनल (कादंबरी)]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T01:17:59Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;8767&quot; | ८,७६७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ६५ || [[मेहली मेहता]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T01:37:33Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6376&quot; | ६,३७६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ६६ || [[वॉल्टर सिसुलू]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T12:35:45Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5842&quot; | ५,८४२ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ६७ || [[सर्वपल्ली गोपाल]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T12:43:38Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5551&quot; | ५,५५१ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ६८ || [[ब्रजकुमार नेहरू]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T13:39:53Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;14568&quot; | १४,५६८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ६९ || [[धर्मवीर (नागरी सेवक)]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T16:07:02Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;10781&quot; | १०,७८१ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ७० || [[ओटाकुथार]] || [[सदस्य:Vikrantkorde|Vikrantkorde]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T16:19:21Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;12613&quot; | १२,६१३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ७१ || [[लल्लन प्रसाद सिंह]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T16:19:25Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4543&quot; | ४,५४३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ७२ || [[कृष्ण बिहारी लाल]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T16:48:35Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5349&quot; | ५,३४९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ७३ || [[मनोहर सिंह गिल]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T17:45:58Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5018&quot; | ५,०१८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ७४ || [[जगदीश भगवती]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T17:54:22Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7234&quot; | ७,२३४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ७५ || [[पी. नारायणन (पत्रकार)]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T20:10:49Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4101&quot; | ४,१०१ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ७६ || [[स्कर्वी]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T20:35:57Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6708&quot; | ६,७०८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ७७ || [[पी. नारायणन (राजकारणी)]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T20:47:44Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;1804&quot; | १,८०४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ७८ || [[अमर मोहिले]] || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T22:03:53Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6223&quot; | ६,२२३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ७९ || [[के.टी. थॉमस (न्यायाधीश)]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T22:49:03Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6595&quot; | ६,५९५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ८० || [[ओसामू सुझुकी]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T22:56:56Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;9165&quot; | ९,१६५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ८१ || [[एल. सुब्रमण्यम]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T23:04:40Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7007&quot; | ७,००७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ८२ || [[गंगाधराव फडणवीस]] || [[सदस्य:~2026-52310-38|~2026-52310-38]] || data-sort-value=&quot;2026-10-20T22:23:00Z&quot; | २० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;632&quot; | ६३२ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ८३ || [[मॉनमाउथ काउंटी, न्यू जर्सी]] || [[सदस्य:Jonathansammy|Jonathansammy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T02:19:29Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2398&quot; | २,३९८ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔ || ✔
|-
| ८४ || [[२०२६ ईसीए महिला युरोपियन चषक]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T04:19:07Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;21378&quot; | २१,३७८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ८५ || [[२०२६ पुरुष टी२० विश्वचषक आफ्रिका उप-प्रादेशिक पात्रता स्पर्धा क]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T08:00:35Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;11408&quot; | ११,४०८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ८६ || [[झाहिद शिरजाद]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T08:41:17Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3756&quot; | ३,७५६ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ८७ || [[दिलराज देओल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T08:47:57Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2690&quot; | २,६९० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ८८ || [[समित गोहिल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T08:53:43Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7394&quot; | ७,३९४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ८९ || [[सुखजिंदर सिंग]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T09:00:34Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4402&quot; | ४,४०२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ९० || [[अर्जुन कुमल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T09:10:08Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2934&quot; | २,९३४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ९१ || [[बसीर अहमद]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T09:15:07Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;8119&quot; | ८,११९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ९२ || [[शहाब आलम]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T09:19:08Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4326&quot; | ४,३२६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ९३ || [[शेर मल्ला]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T09:24:14Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;8834&quot; | ८,८३४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ९४ || [[झिकरिया इस्लाम]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T09:36:26Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4065&quot; | ४,०६५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ९५ || [[शाह फैसल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T09:40:04Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4271&quot; | ४,२७१ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ९६ || [[संजू सजीव]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T09:43:16Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2823&quot; | २,८२३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ९७ || [[डी. नागेश्वर रेड्डी]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T10:26:12Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5761&quot; | ५,७६१ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ९८ || [[सुदर्शन साहू]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T10:35:26Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5482&quot; | ५,४८२ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ९९ || [[न्यू झीलंड महिला क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रेलिया दौरा, २०२६–२७]] || [[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T15:55:25Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;16058&quot; | १६,०५८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १०० || [[बी.एम. हेगडे]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T18:48:28Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;11146&quot; | ११,१४६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १०१ || [[अमीना प्रकरण]] || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T19:56:43Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6485&quot; | ६,४८५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १०२ || [[महसूल गुप्तचर संचालनालय]] || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T20:19:16Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;17948&quot; | १७,९४८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १०३ || [[नवी पिल्लई]] || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T23:35:43Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;40999&quot; | ४०,९९९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १०४ || [[केन वातानाबे]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T23:43:41Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7730&quot; | ७,७३० || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १०५ || [[कांतिलाल हस्तीमल संचेती]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-22T10:10:16Z&quot; | २२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4668&quot; | ४,६६८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १०६ || [[गुलाम मुस्तफा खान (गायक)]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-22T10:37:05Z&quot; | २२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;20080&quot; | २०,०८० || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १०७ || [[बी.बी. लाल]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-22T14:53:21Z&quot; | २२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;18470&quot; | १८,४७० || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १०८ || [[विश्वेश तीर्थ]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-22T15:32:58Z&quot; | २२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4619&quot; | ४,६१९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १०९ || [[वहिदुद्दीन खान]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-22T15:41:29Z&quot; | २२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;11532&quot; | ११,५३२ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ११० || [[२०२६ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग अ (केन्या)]] || [[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]] || data-sort-value=&quot;2026-10-22T16:41:05Z&quot; | २२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;34919&quot; | ३४,९१९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १११ || [[विकास अभ्यास]] || [[सदस्य:DILIPG|DILIPG]] || data-sort-value=&quot;2026-10-22T19:43:13Z&quot; | २२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2214&quot; | २,२१४ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔
|-
| ११२ || [[२०२५ साओ पाउलो ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-22T20:41:33Z&quot; | २२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;148694&quot; | १,४८,६९४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ११३ || [[२०२० ऑस्ट्रियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:57:01Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;88029&quot; | ८८,०२९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ११४ || [[२०२० स्टायरियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:57:06Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;93879&quot; | ९३,८७९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ११५ || [[२०२० हंगेरियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:57:15Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;90141&quot; | ९०,१४१ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ११६ || [[२०२० ब्रिटिश ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:57:22Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;95408&quot; | ९५,४०८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ११७ || [[२०२० ७०वा वर्धापनदिन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:57:27Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;95705&quot; | ९५,७०५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ११८ || [[२०२० स्पॅनिश ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:57:32Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;91945&quot; | ९१,९४५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ११९ || [[२०२० बेल्जियम ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:57:37Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;90849&quot; | ९०,८४९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १२० || [[२०२० इटालियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:57:41Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;104434&quot; | १,०४,४३४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १२१ || [[२०२० टस्कन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:57:47Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;120626&quot; | १,२०,६२६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १२२ || [[२०२० रशियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:57:51Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;111867&quot; | १,११,८६७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १२३ || [[२०२० आयफेल ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:57:55Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;93316&quot; | ९३,३१६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १२४ || [[२०२० पोर्तुगीज ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:57:59Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;83617&quot; | ८३,६१७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १२५ || [[२०२० एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:58:04Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;92761&quot; | ९२,७६१ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १२६ || [[२०२० तुर्की ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:58:08Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;93307&quot; | ९३,३०७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १२७ || [[२०२० बहरैन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:58:14Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;78163&quot; | ७८,१६३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १२८ || [[२०२० साखिर ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:58:20Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;78744&quot; | ७८,७४४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १२९ || [[२०२० अबु धाबी ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:58:25Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;95293&quot; | ९५,२९३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १३० || [[२०२१ बहरैन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:02:54Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;124991&quot; | १,२४,९९१ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १३१ || [[२०२१ एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:02:59Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;135851&quot; | १,३५,८५१ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १३२ || [[२०२१ पोर्तुगीज ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:03:03Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;115320&quot; | १,१५,३२० || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १३३ || [[२०२१ स्पॅनिश ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:03:07Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;115422&quot; | १,१५,४२२ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १३४ || [[२०२१ मोनॅको ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:03:12Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;129889&quot; | १,२९,८८९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १३५ || [[२०२१ अझरबैजान ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:03:16Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;122661&quot; | १,२२,६६१ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १३६ || [[२०२१ फ्रेंच ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:03:21Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;126568&quot; | १,२६,५६८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १३७ || [[२०२१ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:03:29Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;107745&quot; | १,०७,७४५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १३८ || [[२०२१ ब्रिटिश ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:03:33Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;158357&quot; | १,५८,३५७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १३९ || [[२०२१ हंगेरियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:03:37Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;123952&quot; | १,२३,९५२ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १४० || [[२०२१ बेल्जियम ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:03:41Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;95889&quot; | ९५,८८९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १४१ || [[२०२१ डच ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:03:44Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;99207&quot; | ९९,२०७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १४२ || [[२०२१ इटालियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:03:49Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;113227&quot; | १,१३,२२७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १४३ || [[२०२१ रशियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:03:53Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;89288&quot; | ८९,२८८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १४४ || [[२०२१ तुर्की ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:03:56Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;100103&quot; | १,००,१०३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १४५ || [[२०२१ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:04:00Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;97316&quot; | ९७,३१६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १४६ || [[२०२१ मेक्सिको सिटी ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:04:04Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;103750&quot; | १,०३,७५० || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १४७ || [[२०२१ साओ पाउलो ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:04:11Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;112009&quot; | १,१२,००९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १४८ || [[२०२१ कतार ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:04:15Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;102790&quot; | १,०२,७९० || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १४९ || [[२०२१ सौदी अरेबियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:04:20Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;89987&quot; | ८९,९८७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १५० || [[२०२१ अबु धाबी ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:04:24Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;126826&quot; | १,२६,८२६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १५१ || [[नरिंदर सिंह कपानी]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T08:42:04Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;18995&quot; | १८,९९५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १५२ || [[राधेश्याम खेमका]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T09:46:27Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;11264&quot; | ११,२६४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १५३ || [[इम्रान रंधावा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T11:59:03Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7514&quot; | ७,५१४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १५४ || [[ख्वाजा नाफय]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T12:04:56Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6056&quot; | ६,०५६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १५५ || [[रझाउल्लाह मशवानी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T12:11:13Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4618&quot; | ४,६१८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १५६ || [[सलमान मिर्झा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T12:14:49Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4872&quot; | ४,८७२ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १५७ || [[अंजला बंदारा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T12:18:42Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3642&quot; | ३,६४२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १५८ || [[केशर नुवंता]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T12:24:27Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7393&quot; | ७,३९३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १५९ || [[सिनेथ जयवर्धने]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T12:28:20Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3027&quot; | ३,०२७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १६० || [[जेम्स कोल्स]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T12:53:35Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4677&quot; | ४,६७७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १६१ || [[साद बेग]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T12:56:58Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3397&quot; | ३,३९७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १६२ || [[सचिंदु कोलंबगे]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T13:00:05Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;11067&quot; | ११,०६७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १६३ || [[अफगाणिस्तान क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०००-०१]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T13:29:08Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3681&quot; | ३,६८१ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १६४ || [[अफगाणिस्तान क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०११]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T13:32:13Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3113&quot; | ३,११३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १६५ || [[अफगाणिस्तान क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०१३]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T13:35:03Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;13285&quot; | १३,२८५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १६६ || [[लक्ष्मी चंद जैन]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T13:48:33Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7556&quot; | ७,५५६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १६७ || [[बांगलादेश क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९८५-८६]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T16:22:23Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2282&quot; | २,२८२ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १६८ || [[सिलोन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९४९-५०]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T16:26:54Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;12873&quot; | १२,८७३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १६९ || [[सिलोन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९६६-६७]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T16:30:05Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;13846&quot; | १३,८४६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १७० || [[श्रीलंका क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९७३-७४]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T16:35:27Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;8569&quot; | ८,५६९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १७१ || [[इंग्लंड क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९५५-५६]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T16:39:25Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;9410&quot; | ९,४१० || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १७२ || [[मॅरिलिबोन क्रिकेट क्लब २५ वर्षांखालील क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९६६-६७]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T16:43:22Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;22676&quot; | २२,६७६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १७३ || [[इंग्लंड क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९९७-९८]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T16:55:15Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3394&quot; | ३,३९४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १७४ || [[इंग्लंड क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९९८-९९]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T16:58:46Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4184&quot; | ४,१८४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १७५ || [[कॉमनवेल्थ इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९६३-६४]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T17:01:32Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;13012&quot; | १३,०१२ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १७६ || [[कॉमनवेल्थ इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९६७-६८]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T17:05:15Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;20771&quot; | २०,७७१ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १७७ || [[आंतरराष्ट्रीय इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९७०-७१]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T17:09:03Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4957&quot; | ४,९५७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १७८ || [[रेस्ट ऑफ द वर्ल्ड इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९७०-७१]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T17:11:15Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3748&quot; | ३,७४८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १७९ || [[रेस्ट ऑफ द वर्ल्ड इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९७३-७४]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T17:14:15Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2709&quot; | २,७०९ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १८० || [[आंतरराष्ट्रीय इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९७६-७७]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T17:20:31Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3136&quot; | ३,१३६ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १८१ || [[आंतरराष्ट्रीय इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९८१-८२]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T17:22:48Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;8053&quot; | ८,०५३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १८२ || [[ब्रजेश मिश्रा]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T17:37:49Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;13940&quot; | १३,९४० || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १८३ || [[कोकणातील देवस्थान इनाम जमिनींचा इतिहास]] || [[सदस्य:AdvAnantGholam|AdvAnantGholam]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T21:31:19Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;264291&quot; | २,६४,२९१ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १८४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T00:35:24Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;42568&quot; | ४२,५६८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १८५ || [[नेमाजी शिंदे]] || [[सदस्य:Misslinius|Misslinius]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T04:05:49Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5660&quot; | ५,६६० || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १८६ || [[अनुष्का शर्मा (क्रिकेट खेळाडू)]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T09:08:41Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5554&quot; | ५,५५४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १८७ || [[अब्दुल्ला महमूद]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T09:25:54Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4180&quot; | ४,१८० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १८८ || [[एशान करीमी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T09:29:45Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4873&quot; | ४,८७३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १८९ || [[निकोलस सोन्ने-रुड]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T09:34:19Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4172&quot; | ४,१७२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १९० || [[मुसा शाहीन]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T09:37:07Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5841&quot; | ५,८४१ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १९१ || [[मुस्तकीम अस्लम]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T09:45:48Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4329&quot; | ४,३२९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १९२ || [[सायमन सोरेनसेन]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T09:48:05Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3955&quot; | ३,९५५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १९३ || [[सूर्य आनंद]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T09:51:07Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4887&quot; | ४,८८७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १९४ || [[सेबास्टियन हीथ]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T14:23:43Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3785&quot; | ३,७८५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १९५ || [[सौद मुनीर]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T14:26:19Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5566&quot; | ५,५६६ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १९६ || [[विल्यम पारचर्ड]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T14:31:51Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4880&quot; | ४,८८० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १९७ || [[धिरेन गोंदारीया]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T14:34:50Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;10852&quot; | १०,८५२ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १९८ || [[पीटर लँगट]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T14:38:16Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4968&quot; | ४,९६८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १९९ || [[फ्रान्सिस मुटुआ]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T14:50:33Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4452&quot; | ४,४५२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २०० || [[ब्रायन लिकावू]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T14:52:35Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3875&quot; | ३,८७५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २०१ || [[विशील पटेल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T15:00:03Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4880&quot; | ४,८८० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २०२ || [[शुभम पटेल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T15:03:06Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4824&quot; | ४,८२४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २०३ || [[सचिन गिल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T16:05:31Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4984&quot; | ४,९८४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २०४ || [[अनुदीप चेंतामारा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T18:18:35Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5517&quot; | ५,५१७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २०५ || [[अली झहीर]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T18:22:14Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3918&quot; | ३,९१८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २०६ || [[उस्मान पटेल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T18:24:36Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4751&quot; | ४,७५१ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २०७ || [[क्लिंटो अँटो]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T18:26:41Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3751&quot; | ३,७५१ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २०८ || [[ज्यूड सल्डान्हा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T18:51:36Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3750&quot; | ३,७५० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २०९ || [[निमिष लतीफ]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T07:03:18Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4104&quot; | ४,१०४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २१० || [[मुहम्मद आकिफ]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T07:05:46Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4438&quot; | ४,४३८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २११ || [[यासिन पटेल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T07:08:39Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3943&quot; | ३,९४३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २१२ || [[विश्व नेत्तम]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T07:10:16Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2511&quot; | २,५११ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २१३ || [[ऑए ओरु]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T07:14:47Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4067&quot; | ४,०६७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २१४ || [[गाबा फ्रँक]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T07:17:24Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4354&quot; | ४,३५४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २१५ || [[डान्सी टॉम]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T07:19:37Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2253&quot; | २,२५३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २१६ || [[डोको रूपा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T07:21:47Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2887&quot; | २,८८७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २१७ || [[पॅट्रिक नोऊ]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T07:23:41Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3647&quot; | ३,६४७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २१८ || [[बोइओ रे]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T07:25:46Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4689&quot; | ४,६८९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २१९ || [[मिर्झा मोहम्मद बेग]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T07:29:29Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4141&quot; | ४,१४१ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २२० || [[अक्षय शंकर]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T07:38:50Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2911&quot; | २,९११ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २२१ || [[ओबैद उर रहमान]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T08:12:58Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5431&quot; | ५,४३१ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २२२ || [[झीशान हैदर]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T08:14:52Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7530&quot; | ७,५३० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २२३ || [[झुबेर अली]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T08:18:39Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7758&quot; | ७,७५८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २२४ || [[डॅनियल लुईस]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T08:23:25Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6523&quot; | ६,५२३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २२५ || [[मुजीब-उर-रहमान (क्रिकेट खेळाडू)]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T08:27:35Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4553&quot; | ४,५५३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २२६ || [[मुहम्मद आसिम]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T08:30:36Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5969&quot; | ५,९६९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २२७ || [[शाहझेब आफ्रिदी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T08:33:17Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;8019&quot; | ८,०१९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २२८ || [[शाहजैब जमील]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T08:35:26Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6830&quot; | ६,८३० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २२९ || [[टक्स क्रिकेट ओव्हल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T08:41:02Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7029&quot; | ७,०२९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| २३० || [[रविंद्र कोट्टाहच्ची]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T08:46:02Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6084&quot; | ६,०८४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| २३१ || [[नितीन बाठी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T08:48:46Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5950&quot; | ५,९५० || ✔ || ✔ || ✔
|-
| २३२ || [[चामरा डी सोयसा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T08:54:08Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;8185&quot; | ८,१८५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २३३ || [[बालागे दिलरुक्षा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T09:12:30Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;8132&quot; | ८,१३२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २३४ || [[जुन ह्यूनवू]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T09:14:48Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7901&quot; | ७,९०१ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २३५ || [[आलम नकाश]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T09:16:55Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7599&quot; | ७,५९९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २३६ || [[कुलदीप गुर्जर]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T09:18:46Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7429&quot; | ७,४२९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २३७ || [[आमिर लाल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T09:20:39Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6363&quot; | ६,३६३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २३८ || [[समीरा पिताबेद्दरा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T09:22:50Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5252&quot; | ५,२५२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २३९ || [[समीरा मदुरंगा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T09:24:42Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5309&quot; | ५,३०९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २४० || [[फाझिल मुहम्मद]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T09:26:31Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4318&quot; | ४,३१८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २४१ || [[सौरभ कुमार (दक्षिण कोरियाचा क्रिकेट खेळाडू)]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T09:28:11Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5429&quot; | ५,४२९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २४२ || [[कोकणातील वेठबिगार पद्धत]] || [[सदस्य:AdvAnantGholam|AdvAnantGholam]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T09:37:52Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;242754&quot; | २,४२,७५४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| २४३ || [[२०२१ स्टायरियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T18:06:45Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;113765&quot; | १,१३,७६५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| २४४ || [[२०२२ रशियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T18:33:20Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;917&quot; | ९१७ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २४५ || [[हिमाचल प्रदेश विधानसभेच्या मतदारसंघांची यादी]] || [[सदस्य:Vikrantkorde|Vikrantkorde]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T19:00:15Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;16017&quot; | १६,०१७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| २४६ || [[दहाम मदमपागे]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T03:18:38Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7854&quot; | ७,८५४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २४७ || [[चमिथ रणसिंघे]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T03:20:56Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4967&quot; | ४,९६७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २४८ || [[मुहम्मद नदीम]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T03:23:13Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4765&quot; | ४,७६५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २४९ || [[सागीर अहमद]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T03:25:02Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5801&quot; | ५,८०१ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २५० || [[अरीब खालिद]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T03:28:02Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6528&quot; | ६,५२८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २५१ || [[गेडे अर्ता]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T03:31:46Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5309&quot; | ५,३०९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २५२ || [[धर्मा केसुमा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T03:34:27Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2892&quot; | २,८९२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २५३ || [[अहमद रमदोनी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T03:46:41Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3676&quot; | ३,६७६ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २५४ || [[कडेक गमंतिका]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T03:51:21Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3790&quot; | ३,७९० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २५५ || [[अंजार तादारुस]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T03:54:07Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3848&quot; | ३,८४८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २५६ || [[गेडे प्रियंदना]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T03:56:31Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3844&quot; | ३,८४४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २५७ || [[डॅनिल्सन हावोए]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T03:58:54Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3855&quot; | ३,८५५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २५८ || [[केतुत अर्तावान]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:01:12Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3773&quot; | ३,७७३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २५९ || [[देवा विस्वी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:03:29Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4106&quot; | ४,१०६ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २६० || [[अँड्रियास हावोए]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:05:21Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3670&quot; | ३,६७० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २६१ || [[आय गेडे विगुना]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:07:03Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3674&quot; | ३,६७४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २६२ || [[धनेश शेट्टी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:08:41Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3524&quot; | ३,५२४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २६३ || [[इडा बागुस नारा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:10:44Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4104&quot; | ४,१०४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २६४ || [[दिवित नंदा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:13:25Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3696&quot; | ३,६९६ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २६५ || [[सुधाकर जेगन्नाथन]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:15:17Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3735&quot; | ३,७३५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २६६ || [[काविन चड्ढा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:17:26Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3894&quot; | ३,८९४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २६७ || [[रोहित शर्मा (इंडोनेशियाचा क्रिकेट खेळाडू)]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:19:11Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3818&quot; | ३,८१८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २६८ || [[जुआन अल्वेरोन]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:20:58Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3961&quot; | ३,९६१ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २६९ || [[आसिफ अली (बहरैन क्रिकेटर)]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:31:15Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3607&quot; | ३,६०७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २७० || [[फियाझ अहमद]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:33:42Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3284&quot; | ३,२८४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २७१ || [[सोहेल अहमद]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:35:41Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4057&quot; | ४,०५७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २७२ || [[इम्रान अनवर]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:37:55Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4698&quot; | ४,६९८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २७३ || [[जुनैद अझीज]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:39:56Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4504&quot; | ४,५०४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २७४ || [[अहमेर बिन नासिर]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:41:56Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3966&quot; | ३,९६६ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २७५ || [[अली दाऊद]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:43:59Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7293&quot; | ७,२९३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २७६ || [[अमैश राणा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T06:31:52Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3505&quot; | ३,५०५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २७७ || [[शुजात रसूल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T06:33:55Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4198&quot; | ४,१९८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २७८ || [[मुहम्मद रिझवान]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T06:38:37Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5553&quot; | ५,५५३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २७९ || [[आसिफ शेख (बहरैन क्रिकेट खेळाडू)]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T06:45:57Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4783&quot; | ४,७८३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २८० || [[मुहम्मद वसीम (बहरैनचा क्रिकेट खेळाडू)]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T06:48:24Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5290&quot; | ५,२९० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २८१ || [[रणजुंग मिक्यो दोरजी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T06:52:40Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6389&quot; | ६,३८९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २८२ || [[गाकुल घाली]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T06:55:54Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6210&quot; | ६,२१० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २८३ || [[नामगांग चेजे]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T07:00:34Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4492&quot; | ४,४९२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २८४ || [[सोनम चोफेल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T07:09:39Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3763&quot; | ३,७६३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २८५ || [[ताशी चोफेल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T07:12:13Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3694&quot; | ३,६९४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २८६ || [[कर्मा दोरजी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T07:16:02Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3162&quot; | ३,१६२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २८७ || [[ताशी दोरजी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T07:20:26Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4657&quot; | ४,६५७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २८८ || [[थिनले जामत्शो]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T07:22:33Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5089&quot; | ५,०८९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २८९ || [[आनंद मोंगर]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T07:25:11Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4384&quot; | ४,३८४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २९० || [[ताशी फुंत्शो]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T07:27:52Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4317&quot; | ४,३१७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २९१ || [[तेनजिन राबगे]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T07:29:55Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4553&quot; | ४,५५३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २९२ || [[त्सेरिंग ताशी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T07:51:14Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3164&quot; | ३,१६४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २९३ || [[नामगे थिनले]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T07:53:21Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4574&quot; | ४,५७४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २९४ || [[सोनम येशे]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T07:56:17Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4823&quot; | ४,८२३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २९५ || [[उम्मेर अब्बास]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T08:37:32Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4202&quot; | ४,२०२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २९६ || [[अनुदीप चेंथमारा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T08:47:53Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3636&quot; | ३,६३६ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २९७ || [[संदारुवान चिंथका]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T08:49:38Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3363&quot; | ३,३६३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २९८ || [[मोहम्मद शफीक]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T08:52:02Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4040&quot; | ४,०४० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २९९ || [[मुहम्मद उमर]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T08:54:07Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3675&quot; | ३,६७५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३०० || [[लुवसानझुंदुई एर्देनेबुलगान]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T08:58:17Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4490&quot; | ४,४९० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३०१ || [[तेमुलेन अमरमेंद]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T09:00:50Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3364&quot; | ३,३६४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३०२ || [[बयारजार्गल बातबायर]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T09:03:56Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3136&quot; | ३,१३६ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३०३ || [[उगान-एर्देने बातजार्गल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T09:06:46Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5014&quot; | ५,०१४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३०४ || [[नाम्सराई बात-यालाल्ट]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T09:10:56Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3688&quot; | ३,६८८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३०५ || [[मुंखसुल्द एर्देनेबत]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T09:13:44Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4488&quot; | ४,४८८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३०६ || [[गांदेंबेरेल गानबोल्ड]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T09:15:48Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3611&quot; | ३,६११ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३०७ || [[सोदबिलेग गानतुलगा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T09:17:47Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4850&quot; | ४,८५० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३०८ || [[बायनबू जार्गलतुया]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T09:56:51Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4334&quot; | ४,३३४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३०९ || [[ओद लुतबायर]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T09:58:47Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3304&quot; | ३,३०४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३१० || [[के. पराशरन]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T10:11:43Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;9078&quot; | ९,०७८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३११ || [[अय्यप्पन]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T10:53:07Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;9209&quot; | ९,२०९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३१२ || [[माही विज]] || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T12:49:47Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;17079&quot; | १७,०७९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३१३ || [[बिलेंगदेंबेरेल मुंखदेलगेर]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T13:02:11Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4729&quot; | ४,७२९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३१४ || [[झोलजावखलान शुरेंत्सेत्सेग]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T13:05:11Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4893&quot; | ४,८९३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३१५ || [[बात्तुलगा तमजिदसुरेन]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T13:08:02Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4663&quot; | ४,६६३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३१६ || [[तुमुरसुख तुरमुंख]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T13:09:56Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4411&quot; | ४,४११ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३१७ || [[को को लिन थू]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T13:14:33Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5570&quot; | ५,५७० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३१८ || [[ह्तेत लिन आंग]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T13:19:53Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4839&quot; | ४,८३९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३१९ || [[म्यात थू आंग]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T13:22:55Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2965&quot; | २,९६५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३२० || [[थुया आंग]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T13:31:47Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3607&quot; | ३,६०७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३२१ || [[खिन आये]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T13:36:32Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3375&quot; | ३,३७५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३२२ || [[पाइंग दानू]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T13:42:00Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3474&quot; | ३,४७४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३२३ || [[न्यान लिन ह्तेत]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T13:45:15Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2893&quot; | २,८९३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३२४ || [[ने लिन ह्ताइके]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T13:48:17Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3092&quot; | ३,०९२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३२५ || [[ने लिन ह्तुन]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T13:50:48Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2943&quot; | २,९४३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३२६ || [[आंग को को]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T13:52:51Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2215&quot; | २,२१५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३२७ || [[स्वान ह्तेत को को]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T13:57:20Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3558&quot; | ३,५५८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३२८ || [[पल्ले रामा राव]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T14:35:01Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;8389&quot; | ८,३८९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३२९ || [[प्रताप चंद्र रेड्डी]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T14:48:05Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5909&quot; | ५,९०९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३३० || [[उमायलपुरम के. शिवरामन]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T16:34:49Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7651&quot; | ७,६५१ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३३१ || [[अशोक शेखर गांगुली]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T17:31:37Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7750&quot; | ७,७५० || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३३२ || [[भारतीय क्रिकेट संघाचा न्यू झीलंड दौरा, २०२६–२७]] || [[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T19:14:11Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;46352&quot; | ४६,३५२ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३३३ || [[गोविंद नारायण]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T20:25:59Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5767&quot; | ५,७६७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३३४ || [[जसबीर सिंह बजाज]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T20:38:42Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;8438&quot; | ८,४३८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३३५ || [[काऊंग ह्तेत क्याव]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T22:37:46Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3087&quot; | ३,०८७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३३६ || [[क्याव झिन लिन]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T22:41:22Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3510&quot; | ३,५१० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३३७ || [[ह्तेत लिन ऊ]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T22:44:00Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2765&quot; | २,७६५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३३८ || [[न्येइन चान सो]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T22:47:10Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3419&quot; | ३,४१९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३३९ || [[ये नाइंग तुन]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T22:50:21Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3482&quot; | ३,४८२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३४० || [[प्ये फ्यो वाई]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T22:52:52Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3674&quot; | ३,६७४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३४१ || [[झी मराठी पुरस्कार २०२६]] || [[सदस्य:~2026-57012-46|~2026-57012-46]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T23:11:18Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;31493&quot; | ३१,४९३ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३४२ || [[७०वा वर्धापनदिन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T04:49:38Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5422&quot; | ५,४२२ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३४३ || [[आयफेल ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T05:13:57Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;312&quot; | ३१२ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔ || ✔
|-
| ३४४ || [[साखिर ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T05:14:16Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;312&quot; | ३१२ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔ || ✔
|-
| ३४५ || [[बार्सिलोना-काटलुन्या ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T05:18:26Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;355&quot; | ३५५ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔ || ✔
|-
| ३४६ || [[झुबैर अली]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T06:12:21Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2409&quot; | २,४०९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३४७ || [[मुहम्मद इक्रम]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T06:15:31Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2387&quot; | २,३८७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३४८ || [[शाहझैब जमील]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T06:25:12Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3109&quot; | ३,१०९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३४९ || [[इमाल लियानागे]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T06:27:21Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3940&quot; | ३,९४० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३५० || [[शारिक मुनीर]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T06:35:22Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4218&quot; | ४,२१८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३५१ || [[ऑस्टिन लाझारस]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T06:43:30Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3595&quot; | ३,५९५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३५२ || [[थानादोन बुरी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T06:46:02Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4249&quot; | ४,२४९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३५३ || [[चालोएमवोंग चॅटपैसान]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T06:48:21Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3113&quot; | ३,११३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३५४ || [[फाटुम्माकान डोनकाएव]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T06:50:17Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3496&quot; | ३,४९६ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३५५ || [[पत्तारापोल जिरापत्तानानुकुल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T06:55:24Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3826&quot; | ३,८२६ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३५६ || [[मुकेश ठाकूर]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T07:00:23Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2801&quot; | २,८०१ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३५७ || [[डी.पी. चट्टोपाध्याय]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T13:35:24Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4960&quot; | ४,९६० || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३५८ || [[मिर्झापूर (चित्रपट)]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T19:25:28Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;9591&quot; | ९,५९१ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३५९ || [[दिव्येन्दु शर्मा]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T19:35:16Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;8033&quot; | ८,०३३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३६० || [[मोहित मलिक]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T19:43:23Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7075&quot; | ७,०७५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३६१ || [[भूत बंगला (२०२६ चित्रपट)]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T22:16:00Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;11547&quot; | ११,५४७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३६२ || [[सरावुत मालीवान]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T06:15:58Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3790&quot; | ३,७९० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३६३ || [[चांचाई पेंगकुम्ता]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T06:19:14Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3423&quot; | ३,४२३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३६४ || [[काम्रोन सेनामोंत्री]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T06:23:13Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3819&quot; | ३,८१९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३६५ || [[नोप्फोन सेनामोंत्री]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T06:25:41Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3937&quot; | ३,९३७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३६६ || [[फिरियाफोंग सुआनचुआई]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T06:27:31Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3508&quot; | ३,५०८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३६७ || [[फानुफोंग थोंगसा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T06:29:45Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4299&quot; | ४,२९९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३६८ || [[अरुएसानान विचाकाम]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T06:31:44Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3811&quot; | ३,८११ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३६९ || [[अक्षयकुमार यादव]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T06:33:38Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4142&quot; | ४,१४२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३७० || [[भूत बंगला (१९६५ चित्रपट)]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T09:46:13Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7305&quot; | ७,३०५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३७१ || [[आयर्लंड क्रिकेट संघाचा नामिबिया दौरा, २०२६–२७]] || [[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T10:57:22Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;14895&quot; | १४,८९५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३७२ || [[नाझीर हुसेन]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T12:31:31Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;9924&quot; | ९,९२४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३७३ || [[अपर्णा बसू]] || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T12:49:19Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;16357&quot; | १६,३५७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३७४ || [[जोगेन चौधरी]] || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T13:04:35Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4263&quot; | ४,२६३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३७५ || [[संस्कृत चित्रपट]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T13:48:42Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;10183&quot; | १०,१८३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३७६ || [[भोजपुरी चित्रपट]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T15:32:17Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;9080&quot; | ९,०८० || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३७७ || [[आदि शंकराचार्य (चित्रपट)]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T15:59:36Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5021&quot; | ५,०२१ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३७८ || [[जी.व्ही. अय्यर]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T18:05:00Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;11604&quot; | ११,६०४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३७९ || [[धमाल ४]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T20:22:46Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;8806&quot; | ८,८०६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३८० || [[२०२६ संयुक्त अरब अमिराती तिरंगी मालिका]] || [[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T23:55:21Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;14789&quot; | १४,७८९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३८१ || [[नारायणन सिवन]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-29T01:39:14Z&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4699&quot; | ४,६९९ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३८२ || [[रामासामी वेंकटेश]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-29T01:42:04Z&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2019&quot; | २,०१९ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३८३ || [[आसिफ जावेद]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-29T02:24:01Z&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4528&quot; | ४,५२८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३८४ || [[आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषकाचा इतिहास]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-29T02:51:35Z&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;18476&quot; | १८,४७६ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔ || ✔
|-
| ३८५ || [[पुरुष टी२० विश्वचषक पात्रता]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-29T03:35:29Z&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;140431&quot; | १,४०,४३१ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३८६ || [[धमाल (२००७ चित्रपट)]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-29T08:21:51Z&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4486&quot; | ४,४८६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३८७ || [[गुजराती चित्रपट]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-29T13:54:15Z&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;16303&quot; | १६,३०३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३८८ || [[तुकाराम रामकृष्ण काते]] || [[सदस्य:शरभ|शरभ]] || data-sort-value=&quot;2026-10-29T14:02:21Z&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3284&quot; | ३,२८४ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔ || ✔
|-
| ३८९ || [[तेजस्विनी घोसाळकर]] || [[सदस्य:शरभ|शरभ]] || data-sort-value=&quot;2026-10-29T14:11:04Z&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4554&quot; | ४,५५४ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३९० || [[मॅग्नेटिक महाराष्ट्र]] || [[सदस्य:Ankush Bobade|Ankush Bobade]] || data-sort-value=&quot;2026-10-29T16:44:17Z&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;23910&quot; | २३,९१० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३९१ || [[अदनान सामी]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-29T17:56:31Z&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;30719&quot; | ३०,७१९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३९२ || [[भविष्य मालिका]] || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value=&quot;2026-10-29T20:35:29Z&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;47407&quot; | ४७,४०७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३९३ || [[ऑस्कर पुरस्कार विजेते आणि नामांकित भारतीय व्यक्तींची यादी]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-29T21:31:12Z&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;27943&quot; | २७,९४३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३९४ || [[चंद्रपूर वन प्रशासन, विकास, संशोधन व व्यवस्थापन प्रबोधिनी]] || [[सदस्य:~2026-57645-76|~2026-57645-76]] || data-sort-value=&quot;2026-10-29T21:59:14Z&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2007&quot; | २,००७ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३९५ || [[शासकीय अभियांत्रिकी महाविद्यालय, चंद्रपूर]] || [[सदस्य:~2026-57645-76|~2026-57645-76]] || data-sort-value=&quot;2026-10-29T22:02:06Z&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;659&quot; | ६५९ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३९६ || [[इस्माईल मर्चंट]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-29T22:16:56Z&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;11642&quot; | ११,६४२ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३९७ || [[आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक जागतिक पात्रता]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T07:26:43Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;147115&quot; | १,४७,११५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३९८ || [[अश्विन कुमार]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T09:36:13Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6795&quot; | ६,७९५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३९९ || [[आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक विक्रमांची यादी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T12:35:51Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;186499&quot; | १,८६,४९९ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔
|-
| ४०० || [[आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक शतकांची यादी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T14:40:20Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;43246&quot; | ४३,२४६ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔
|-
| ४०१ || [[आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषकातील पाच बळींची यादी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T14:53:08Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;42205&quot; | ४२,२०५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ४०२ || [[आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक हॅटट्रिकची यादी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T15:17:09Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;22489&quot; | २२,४८९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ४०३ || [[रेसुल पूकुट्टी]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T15:36:23Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;10506&quot; | १०,५०६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ४०४ || [[तियान सेन कुन]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T15:50:23Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4927&quot; | ४,९२७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४०५ || [[Samir shakil shaikh]] || [[सदस्य:Samir Shakil Shaikh|Samir Shakil Shaikh]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T16:14:27Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;134&quot; | १३४ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४०६ || [[दू जियानहाओ]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T16:14:42Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3449&quot; | ३,४४९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४०७ || [[मेंग जियानहाओ]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T16:18:25Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;1636&quot; | १,६३६ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४०८ || [[दू जियानयाओ]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T16:20:52Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3962&quot; | ३,९६२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४०९ || [[देंग जिन्छी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T16:24:21Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4751&quot; | ४,७५१ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४१० || [[याओ जुनटिंग]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T16:28:48Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4084&quot; | ४,०८४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४११ || [[मा छियानचेंग]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T16:33:19Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5198&quot; | ५,१९८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४१२ || [[लिऊ छिंगझे]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T16:38:38Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3791&quot; | ३,७९१ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४१३ || [[ची शुआई]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T16:41:42Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3134&quot; | ३,१३४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४१४ || [[शौनक सेन]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T16:52:31Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;10514&quot; | १०,५१४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ४१५ || [[कार्तिकी गोन्सालवीस]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T18:58:03Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;9265&quot; | ९,२६५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ४१६ || [[प्रा. मनोहर बाबुराव जायभाये]] || [[सदस्य:प्रा.मनोहर जायभाये|प्रा.मनोहर जायभाये]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T22:32:28Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5543&quot; | ५,५४३ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४१७ || [[कोकणातील व्यंगचित्रकार]] || [[सदस्य:AdvAnantGholam|AdvAnantGholam]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T22:58:01Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;162043&quot; | १,६२,०४३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४१८ || [[यांग वांगजिए]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-31T04:32:58Z&quot; | ३१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4672&quot; | ४,६७२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४१९ || [[चेन झुओ ये]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-31T04:42:20Z&quot; | ३१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3721&quot; | ३,७२१ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४२० || [[झोंग युएचाओ]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-31T04:45:04Z&quot; | ३१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4109&quot; | ४,१०९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४२१ || [[शेनजियान झेंग]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-31T04:47:43Z&quot; | ३१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3494&quot; | ३,४९४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४२२ || [[झाओ झिलिंग]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-31T04:53:16Z&quot; | ३१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3545&quot; | ३,५४५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४२३ || [[झीशान अली (हाँग काँग क्रिकेट खेळाडू)]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-31T04:59:03Z&quot; | ३१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3685&quot; | ३,६८५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४२४ || [[अतीक इक्बाल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-31T05:02:12Z&quot; | ३१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3982&quot; | ३,९८२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४२५ || [[रेयांश शर्मा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-31T05:05:05Z&quot; | ३१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4855&quot; | ४,८५५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४२६ || [[मुहम्मद आमिर (मलेशिया क्रिकेट खेळाडू)]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-31T05:12:34Z&quot; | ३१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3769&quot; | ३,७६९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४२७ || [[अझरी अझहर]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-31T05:14:34Z&quot; | ३१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3985&quot; | ३,९८५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४२८ || [[मुहम्मद अक्रम]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-31T05:16:48Z&quot; | ३१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4160&quot; | ४,१६० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४२९ || [[अस्लम खान]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-31T05:19:38Z&quot; | ३१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3888&quot; | ३,८८८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४३० || [[प्रशांत मधुकर]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-31T05:21:58Z&quot; | ३१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4062&quot; | ४,०६२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४३१ || [[नझमुस साकिब]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-31T05:25:25Z&quot; | ३१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3804&quot; | ३,८०४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४३२ || [[विजय उन्नी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-31T05:27:55Z&quot; | ३१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4583&quot; | ४,५८३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४३३ || [[हसन रशीद]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-31T06:46:01Z&quot; | ३१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3060&quot; | ३,०६० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४३४ || [[अझ्यान फरहात]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-31T06:49:17Z&quot; | ३१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4671&quot; | ४,६७१ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४३५ || [[मबसार अब्दुल्ला]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-31T06:51:48Z&quot; | ३१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3729&quot; | ३,७२९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४३६ || [[उमर ॲडम]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-31T06:55:19Z&quot; | ३१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4267&quot; | ४,२६७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४३७ || [[इस्माइल अली]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-31T06:57:37Z&quot; | ३१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3971&quot; | ३,९७१ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४३८ || [[हर्षा अमरसिंघे]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-31T07:06:27Z&quot; | ३१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3372&quot; | ३,३७२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|}

[[वर्ग:मिशन १,११,१११]]</text>
      <sha1>mmtfwhudlb9ptv5k3mzot39qikusoof</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728475</id>
      <parentid>2728433</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T10:26:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TivenBot</username>
        <id>80923</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>मिशन १,११,१११: ऑक्टोबर २०२६ यादी अद्ययावत</comment>
      <origin>2728475</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="128909" sha1="4mgr607d5ghkbrtamzf7cq3kayxcsuk" xml:space="preserve">''हे पान [[सदस्य:TivenBot|TivenBot]] यांच्या स्क्रिप्टद्वारे आपोआप अद्ययावत केले जाते; येथे हाताने केलेले बदल पुढील अद्ययावतीत पुसले जातील. शेवटचे अद्ययावत: ३१ ऑक्टोबर २०२६, १५:५६ (भा.प्र.वे.)''&lt;br&gt;[{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=purge}} हे पान ताजे करा (purge)] • [{{fullurl:विकिपीडिया:मिशन १,११,१११|action=purge}} मिशन १,११,१११ मुख्य पान ताजे करा (purge)]

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! क्र. !! लेख !! निर्माता !! दिनांक !! आकार (बाइट्स) !! संदर्भ !! वर्ग !! विकिडेटा
|-
| १ || [[असंका गुरुसिन्हा]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T09:06:54Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4545&quot; | ४,५४५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| २ || [[द कव्हेनंट (कादंबरी)]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:42:42Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;10752&quot; | १०,७५२ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३ || [[२०२६ ऑस्ट्रेलियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:44:01Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;93169&quot; | ९३,१६९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ४ || [[२०२६ चिनी ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:45:53Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;169903&quot; | १,६९,९०३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ५ || [[२०२६ जपानी ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:45:59Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;169854&quot; | १,६९,८५४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ६ || [[२०२६ मायामी ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:46:04Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;169559&quot; | १,६९,५५९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ७ || [[२०२६ कॅनेडियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:46:09Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;188699&quot; | १,८८,६९९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ८ || [[२०२६ मोनॅको ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:46:14Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;118424&quot; | १,१८,४२४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ९ || [[२०२६ बार्सिलोना-काटलुन्या ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:46:20Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;134966&quot; | १,३४,९६६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १० || [[२०२६ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:46:25Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;112748&quot; | १,१२,७४८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ११ || [[२०२६ ब्रिटिश ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:46:30Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;148070&quot; | १,४८,०७० || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १२ || [[२०२६ बेल्जियम ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:46:35Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;128209&quot; | १,२८,२०९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १३ || [[२०२६ हंगेरियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:46:40Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;129579&quot; | १,२९,५७९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १४ || [[२०२६ डच ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:46:45Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;142915&quot; | १,४२,९१५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १५ || [[२०२६ इटालियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:46:49Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;130829&quot; | १,३०,८२९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १६ || [[२०२६ स्पॅनिश ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:46:54Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;119135&quot; | १,१९,१३५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १७ || [[२०२६ अझरबैजान ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:47:00Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;119339&quot; | १,१९,३३९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १८ || [[२०२६ बहरैन ग्रांप्री (मलेशियामध्ये)]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:47:04Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;129156&quot; | १,२९,१५६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १९ || [[२०२६ सिंगापूर ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:47:10Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;169006&quot; | १,६९,००६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| २० || [[२०२६ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-11T23:47:49Z&quot; | ११ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;106552&quot; | १,०६,५५२ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| २१ || [[चेझापीक (कादंबरी)]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value=&quot;2026-10-12T02:34:24Z&quot; | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;9720&quot; | ९,७२० || ✔ || ✔ || ✔
|-
| २२ || [[पोलंड (कादंबरी)]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value=&quot;2026-10-12T02:51:59Z&quot; | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;10318&quot; | १०,३१८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| २३ || [[कॅरिबियन (कादंबरी)]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value=&quot;2026-10-12T03:39:40Z&quot; | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;9194&quot; | ९,१९४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| २४ || [[श्रेष्ठ कुमार]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-12T10:44:38Z&quot; | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5625&quot; | ५,६२५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| २५ || [[कबीर सागर]] || [[सदस्य:OptimisticProvider|OptimisticProvider]] || data-sort-value=&quot;2026-10-12T11:11:02Z&quot; | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;13986&quot; | १३,९८६ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २६ || [[रुस्लान मुमताज]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-12T15:30:18Z&quot; | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6148&quot; | ६,१४८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| २७ || [[अंजना मुमताज]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-12T15:37:16Z&quot; | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;23608&quot; | २३,६०८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| २८ || [[अमित बेहल]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-12T15:50:27Z&quot; | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4306&quot; | ४,३०६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| २९ || [[कोकणातील पारंपरिक ओव्या आणि स्त्रियांचे लोकसाहित्य]] || [[सदस्य:AdvAnantGholam|AdvAnantGholam]] || data-sort-value=&quot;2026-10-12T16:44:13Z&quot; | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;97424&quot; | ९७,४२४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३० || [[नील भट्ट]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-12T17:12:42Z&quot; | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6207&quot; | ६,२०७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३१ || [[अभिषेक रावत]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-12T18:07:37Z&quot; | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5646&quot; | ५,६४६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३२ || [[रस]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-12T20:01:23Z&quot; | १२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;396&quot; | ३९६ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔
|-
| ३३ || [[हसन खान]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-14T00:45:08Z&quot; | १४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;10063&quot; | १०,०६३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३४ || [[हबीबा इस्लाम]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-14T01:06:42Z&quot; | १४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;8237&quot; | ८,२३७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३५ || [[खलील गुरबाझ]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-14T01:58:36Z&quot; | १४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;9601&quot; | ९,६०१ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३६ || [[ईशान पांडे]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-14T02:26:58Z&quot; | १४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;9537&quot; | ९,५३७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३७ || [[समय श्रीवास्तव]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-14T02:33:29Z&quot; | १४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4882&quot; | ४,८८२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३८ || [[हसनैन उल वहाब]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-14T02:38:12Z&quot; | १४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4385&quot; | ४,३८५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३९ || [[आदित्य वरदराजन]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-14T02:41:35Z&quot; | १४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5213&quot; | ५,२१३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४० || [[हसनैन शाह]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-14T02:44:59Z&quot; | १४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6062&quot; | ६,०६२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४१ || [[अजयवीर हुंदल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-14T02:48:00Z&quot; | १४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5681&quot; | ५,६८१ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४२ || [[संभाजीनगर पदवीधर विधानपरिषद मतदारसंघ]] || [[सदस्य:~2026-52310-38|~2026-52310-38]] || data-sort-value=&quot;2026-10-14T22:13:15Z&quot; | १४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;981&quot; | ९८१ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४३ || [[२०२६ पाकिस्तान तिरंगी मालिका]] || [[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]] || data-sort-value=&quot;2026-10-15T11:04:41Z&quot; | १५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;28181&quot; | २८,१८१ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ४४ || [[रॉबर्ट हॉल]] || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value=&quot;2026-10-15T13:33:49Z&quot; | १५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2723&quot; | २,७२३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ४५ || [[मायकेल वुडफर्ड]] || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value=&quot;2026-10-15T13:52:50Z&quot; | १५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2896&quot; | २,८९६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ४६ || [[कोकणातील जांभ्या खडकाचे सडे]] || [[सदस्य:AdvAnantGholam|AdvAnantGholam]] || data-sort-value=&quot;2026-10-15T22:11:24Z&quot; | १५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;64413&quot; | ६४,४१३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ४७ || [[मधुमेहावरील औषधे]] || [[सदस्य:Jonathansammy|Jonathansammy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-16T00:59:02Z&quot; | १६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;8556&quot; | ८,५५६ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔
|-
| ४८ || [[शील पटेल]] || [[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]] || data-sort-value=&quot;2026-10-16T10:57:23Z&quot; | १६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;1946&quot; | १,९४६ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४९ || [[१५.एआय]] || [[सदस्य:~2026-55636-17|~2026-55636-17]] || data-sort-value=&quot;2026-10-16T11:57:53Z&quot; | १६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6539&quot; | ६,५३९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ५० || [[चेरुवयल रामन]] || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value=&quot;2026-10-16T14:06:41Z&quot; | १६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5142&quot; | ५,१४२ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ५१ || [[करण सोनावळे]] || [[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]] || data-sort-value=&quot;2026-10-16T16:01:51Z&quot; | १६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3348&quot; | ३,३४८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ५२ || [[ऋतुजा पिसाळ]] || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value=&quot;2026-10-16T18:28:11Z&quot; | १६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;1723&quot; | १,७२३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ५३ || [[राजेश भाऊराव भाकणे]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value=&quot;2026-10-17T09:45:31Z&quot; | १७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4963&quot; | ४,९६३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ५४ || [[महेश बळीराम सावंत]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value=&quot;2026-10-17T09:53:48Z&quot; | १७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5005&quot; | ५,००५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ५५ || [[हरून रशीद खान]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value=&quot;2026-10-17T11:31:50Z&quot; | १७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;13189&quot; | १३,१८९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ५६ || [[हरून रशीद खान (राजकारणी)]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value=&quot;2026-10-17T11:33:41Z&quot; | १७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5279&quot; | ५,२७९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ५७ || [[मासाहिरो हारा]] || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value=&quot;2026-10-17T20:01:01Z&quot; | १७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2200&quot; | २,२०० || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ५८ || [[तेजा देवकर]] || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value=&quot;2026-10-17T21:27:34Z&quot; | १७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;10635&quot; | १०,६३५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ५९ || [[कोकणातून मुंबईकडे झालेले स्थलांतर]] || [[सदस्य:AdvAnantGholam|AdvAnantGholam]] || data-sort-value=&quot;2026-10-18T16:25:27Z&quot; | १८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;339313&quot; | ३,३९,३१३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ६० || [[मानवत मर्डर्स]] || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value=&quot;2026-10-18T19:00:42Z&quot; | १८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;8545&quot; | ८,५४५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ६१ || [[मानवत हत्याकांड]] || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value=&quot;2026-10-18T19:48:03Z&quot; | १८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;27830&quot; | २७,८३० || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ६२ || [[पॅटर्सन, न्यू जर्सी]] || [[सदस्य:Jonathansammy|Jonathansammy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-18T23:46:40Z&quot; | १८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4148&quot; | ४,१४८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ६३ || [[श्रीविद्या]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T00:07:53Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;13642&quot; | १३,६४२ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ६४ || [[रिसेशनल (कादंबरी)]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T01:17:59Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;8767&quot; | ८,७६७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ६५ || [[मेहली मेहता]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T01:37:33Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6376&quot; | ६,३७६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ६६ || [[वॉल्टर सिसुलू]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T12:35:45Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5842&quot; | ५,८४२ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ६७ || [[सर्वपल्ली गोपाल]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T12:43:38Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5551&quot; | ५,५५१ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ६८ || [[ब्रजकुमार नेहरू]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T13:39:53Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;14568&quot; | १४,५६८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ६९ || [[धर्मवीर (नागरी सेवक)]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T16:07:02Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;10781&quot; | १०,७८१ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ७० || [[ओटाकुथार]] || [[सदस्य:Vikrantkorde|Vikrantkorde]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T16:19:21Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;12613&quot; | १२,६१३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ७१ || [[लल्लन प्रसाद सिंह]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T16:19:25Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4543&quot; | ४,५४३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ७२ || [[कृष्ण बिहारी लाल]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T16:48:35Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5349&quot; | ५,३४९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ७३ || [[मनोहर सिंह गिल]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T17:45:58Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5018&quot; | ५,०१८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ७४ || [[जगदीश भगवती]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T17:54:22Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7234&quot; | ७,२३४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ७५ || [[पी. नारायणन (पत्रकार)]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T20:10:49Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4101&quot; | ४,१०१ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ७६ || [[स्कर्वी]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T20:35:57Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6708&quot; | ६,७०८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ७७ || [[पी. नारायणन (राजकारणी)]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T20:47:44Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;1804&quot; | १,८०४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ७८ || [[अमर मोहिले]] || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T22:03:53Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6223&quot; | ६,२२३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ७९ || [[के.टी. थॉमस (न्यायाधीश)]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T22:49:03Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6595&quot; | ६,५९५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ८० || [[ओसामू सुझुकी]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T22:56:56Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;9165&quot; | ९,१६५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ८१ || [[एल. सुब्रमण्यम]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-19T23:04:40Z&quot; | १९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7007&quot; | ७,००७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ८२ || [[गंगाधराव फडणवीस]] || [[सदस्य:~2026-52310-38|~2026-52310-38]] || data-sort-value=&quot;2026-10-20T22:23:00Z&quot; | २० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;632&quot; | ६३२ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ८३ || [[मॉनमाउथ काउंटी, न्यू जर्सी]] || [[सदस्य:Jonathansammy|Jonathansammy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T02:19:29Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2398&quot; | २,३९८ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔ || ✔
|-
| ८४ || [[२०२६ ईसीए महिला युरोपियन चषक]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T04:19:07Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;21378&quot; | २१,३७८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ८५ || [[२०२६ पुरुष टी२० विश्वचषक आफ्रिका उप-प्रादेशिक पात्रता स्पर्धा क]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T08:00:35Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;11408&quot; | ११,४०८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ८६ || [[झाहिद शिरजाद]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T08:41:17Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3756&quot; | ३,७५६ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ८७ || [[दिलराज देओल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T08:47:57Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2690&quot; | २,६९० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ८८ || [[समित गोहिल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T08:53:43Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7394&quot; | ७,३९४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ८९ || [[सुखजिंदर सिंग]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T09:00:34Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4402&quot; | ४,४०२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ९० || [[अर्जुन कुमल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T09:10:08Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2934&quot; | २,९३४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ९१ || [[बसीर अहमद]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T09:15:07Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;8119&quot; | ८,११९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ९२ || [[शहाब आलम]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T09:19:08Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4326&quot; | ४,३२६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ९३ || [[शेर मल्ला]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T09:24:14Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;8834&quot; | ८,८३४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ९४ || [[झिकरिया इस्लाम]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T09:36:26Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4065&quot; | ४,०६५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ९५ || [[शाह फैसल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T09:40:04Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4271&quot; | ४,२७१ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ९६ || [[संजू सजीव]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T09:43:16Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2823&quot; | २,८२३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ९७ || [[डी. नागेश्वर रेड्डी]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T10:26:12Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5761&quot; | ५,७६१ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ९८ || [[सुदर्शन साहू]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T10:35:26Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5482&quot; | ५,४८२ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ९९ || [[न्यू झीलंड महिला क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रेलिया दौरा, २०२६–२७]] || [[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T15:55:25Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;16058&quot; | १६,०५८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १०० || [[बी.एम. हेगडे]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T18:48:28Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;11146&quot; | ११,१४६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १०१ || [[अमीना प्रकरण]] || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T19:56:43Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6485&quot; | ६,४८५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १०२ || [[महसूल गुप्तचर संचालनालय]] || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T20:19:16Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;17948&quot; | १७,९४८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १०३ || [[नवी पिल्लई]] || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T23:35:43Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;40999&quot; | ४०,९९९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १०४ || [[केन वातानाबे]] || [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] || data-sort-value=&quot;2026-10-21T23:43:41Z&quot; | २१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7730&quot; | ७,७३० || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १०५ || [[कांतिलाल हस्तीमल संचेती]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-22T10:10:16Z&quot; | २२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4668&quot; | ४,६६८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १०६ || [[गुलाम मुस्तफा खान (गायक)]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-22T10:37:05Z&quot; | २२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;20080&quot; | २०,०८० || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १०७ || [[बी.बी. लाल]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-22T14:53:21Z&quot; | २२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;18470&quot; | १८,४७० || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १०८ || [[विश्वेश तीर्थ]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-22T15:32:58Z&quot; | २२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4619&quot; | ४,६१९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १०९ || [[वहिदुद्दीन खान]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-22T15:41:29Z&quot; | २२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;11532&quot; | ११,५३२ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ११० || [[२०२६ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग अ (केन्या)]] || [[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]] || data-sort-value=&quot;2026-10-22T16:41:05Z&quot; | २२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;34919&quot; | ३४,९१९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १११ || [[विकास अभ्यास]] || [[सदस्य:DILIPG|DILIPG]] || data-sort-value=&quot;2026-10-22T19:43:13Z&quot; | २२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2214&quot; | २,२१४ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔
|-
| ११२ || [[२०२५ साओ पाउलो ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-22T20:41:33Z&quot; | २२ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;148694&quot; | १,४८,६९४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ११३ || [[२०२० ऑस्ट्रियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:57:01Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;88029&quot; | ८८,०२९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ११४ || [[२०२० स्टायरियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:57:06Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;93879&quot; | ९३,८७९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ११५ || [[२०२० हंगेरियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:57:15Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;90141&quot; | ९०,१४१ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ११६ || [[२०२० ब्रिटिश ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:57:22Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;95408&quot; | ९५,४०८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ११७ || [[२०२० ७०वा वर्धापनदिन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:57:27Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;95705&quot; | ९५,७०५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ११८ || [[२०२० स्पॅनिश ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:57:32Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;91945&quot; | ९१,९४५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ११९ || [[२०२० बेल्जियम ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:57:37Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;90849&quot; | ९०,८४९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १२० || [[२०२० इटालियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:57:41Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;104434&quot; | १,०४,४३४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १२१ || [[२०२० टस्कन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:57:47Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;120626&quot; | १,२०,६२६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १२२ || [[२०२० रशियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:57:51Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;111867&quot; | १,११,८६७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १२३ || [[२०२० आयफेल ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:57:55Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;93316&quot; | ९३,३१६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १२४ || [[२०२० पोर्तुगीज ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:57:59Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;83617&quot; | ८३,६१७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १२५ || [[२०२० एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:58:04Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;92761&quot; | ९२,७६१ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १२६ || [[२०२० तुर्की ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:58:08Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;93307&quot; | ९३,३०७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १२७ || [[२०२० बहरैन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:58:14Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;78163&quot; | ७८,१६३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १२८ || [[२०२० साखिर ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:58:20Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;78744&quot; | ७८,७४४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १२९ || [[२०२० अबु धाबी ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T02:58:25Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;95293&quot; | ९५,२९३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १३० || [[२०२१ बहरैन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:02:54Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;124991&quot; | १,२४,९९१ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १३१ || [[२०२१ एमिलिया रोमान्या ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:02:59Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;135851&quot; | १,३५,८५१ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १३२ || [[२०२१ पोर्तुगीज ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:03:03Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;115320&quot; | १,१५,३२० || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १३३ || [[२०२१ स्पॅनिश ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:03:07Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;115422&quot; | १,१५,४२२ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १३४ || [[२०२१ मोनॅको ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:03:12Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;129889&quot; | १,२९,८८९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १३५ || [[२०२१ अझरबैजान ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:03:16Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;122661&quot; | १,२२,६६१ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १३६ || [[२०२१ फ्रेंच ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:03:21Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;126568&quot; | १,२६,५६८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १३७ || [[२०२१ ऑस्ट्रियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:03:29Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;107745&quot; | १,०७,७४५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १३८ || [[२०२१ ब्रिटिश ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:03:33Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;158357&quot; | १,५८,३५७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १३९ || [[२०२१ हंगेरियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:03:37Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;123952&quot; | १,२३,९५२ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १४० || [[२०२१ बेल्जियम ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:03:41Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;95889&quot; | ९५,८८९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १४१ || [[२०२१ डच ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:03:44Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;99207&quot; | ९९,२०७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १४२ || [[२०२१ इटालियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:03:49Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;113227&quot; | १,१३,२२७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १४३ || [[२०२१ रशियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:03:53Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;89288&quot; | ८९,२८८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १४४ || [[२०२१ तुर्की ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:03:56Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;100103&quot; | १,००,१०३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १४५ || [[२०२१ युनायटेड स्टेट्स ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:04:00Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;97316&quot; | ९७,३१६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १४६ || [[२०२१ मेक्सिको सिटी ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:04:04Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;103750&quot; | १,०३,७५० || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १४७ || [[२०२१ साओ पाउलो ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:04:11Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;112009&quot; | १,१२,००९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १४८ || [[२०२१ कतार ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:04:15Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;102790&quot; | १,०२,७९० || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १४९ || [[२०२१ सौदी अरेबियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:04:20Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;89987&quot; | ८९,९८७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १५० || [[२०२१ अबु धाबी ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T03:04:24Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;126826&quot; | १,२६,८२६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १५१ || [[नरिंदर सिंह कपानी]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T08:42:04Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;18995&quot; | १८,९९५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १५२ || [[राधेश्याम खेमका]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T09:46:27Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;11264&quot; | ११,२६४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १५३ || [[इम्रान रंधावा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T11:59:03Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7514&quot; | ७,५१४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १५४ || [[ख्वाजा नाफय]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T12:04:56Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6056&quot; | ६,०५६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १५५ || [[रझाउल्लाह मशवानी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T12:11:13Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4618&quot; | ४,६१८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १५६ || [[सलमान मिर्झा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T12:14:49Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4872&quot; | ४,८७२ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १५७ || [[अंजला बंदारा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T12:18:42Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3642&quot; | ३,६४२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १५८ || [[केशर नुवंता]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T12:24:27Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7393&quot; | ७,३९३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १५९ || [[सिनेथ जयवर्धने]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T12:28:20Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3027&quot; | ३,०२७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १६० || [[जेम्स कोल्स]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T12:53:35Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4677&quot; | ४,६७७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १६१ || [[साद बेग]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T12:56:58Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3397&quot; | ३,३९७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १६२ || [[सचिंदु कोलंबगे]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T13:00:05Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;11067&quot; | ११,०६७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १६३ || [[अफगाणिस्तान क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०००-०१]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T13:29:08Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3681&quot; | ३,६८१ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १६४ || [[अफगाणिस्तान क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०११]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T13:32:13Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3113&quot; | ३,११३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १६५ || [[अफगाणिस्तान क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०१३]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T13:35:03Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;13285&quot; | १३,२८५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १६६ || [[लक्ष्मी चंद जैन]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T13:48:33Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7556&quot; | ७,५५६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १६७ || [[बांगलादेश क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९८५-८६]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T16:22:23Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2282&quot; | २,२८२ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १६८ || [[सिलोन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९४९-५०]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T16:26:54Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;12873&quot; | १२,८७३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १६९ || [[सिलोन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९६६-६७]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T16:30:05Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;13846&quot; | १३,८४६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १७० || [[श्रीलंका क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९७३-७४]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T16:35:27Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;8569&quot; | ८,५६९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १७१ || [[इंग्लंड क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९५५-५६]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T16:39:25Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;9410&quot; | ९,४१० || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १७२ || [[मॅरिलिबोन क्रिकेट क्लब २५ वर्षांखालील क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९६६-६७]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T16:43:22Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;22676&quot; | २२,६७६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १७३ || [[इंग्लंड क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९९७-९८]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T16:55:15Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3394&quot; | ३,३९४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १७४ || [[इंग्लंड क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९९८-९९]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T16:58:46Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4184&quot; | ४,१८४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १७५ || [[कॉमनवेल्थ इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९६३-६४]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T17:01:32Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;13012&quot; | १३,०१२ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १७६ || [[कॉमनवेल्थ इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९६७-६८]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T17:05:15Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;20771&quot; | २०,७७१ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १७७ || [[आंतरराष्ट्रीय इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९७०-७१]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T17:09:03Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4957&quot; | ४,९५७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १७८ || [[रेस्ट ऑफ द वर्ल्ड इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९७०-७१]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T17:11:15Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3748&quot; | ३,७४८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १७९ || [[रेस्ट ऑफ द वर्ल्ड इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९७३-७४]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T17:14:15Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2709&quot; | २,७०९ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १८० || [[आंतरराष्ट्रीय इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९७६-७७]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T17:20:31Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3136&quot; | ३,१३६ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १८१ || [[आंतरराष्ट्रीय इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९८१-८२]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T17:22:48Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;8053&quot; | ८,०५३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १८२ || [[ब्रजेश मिश्रा]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T17:37:49Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;13940&quot; | १३,९४० || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १८३ || [[कोकणातील देवस्थान इनाम जमिनींचा इतिहास]] || [[सदस्य:AdvAnantGholam|AdvAnantGholam]] || data-sort-value=&quot;2026-10-23T21:31:19Z&quot; | २३ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;264291&quot; | २,६४,२९१ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १८४ || [[लॅन्डो नॉरिस]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T00:35:24Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;42568&quot; | ४२,५६८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १८५ || [[नेमाजी शिंदे]] || [[सदस्य:Misslinius|Misslinius]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T04:05:49Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5660&quot; | ५,६६० || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १८६ || [[अनुष्का शर्मा (क्रिकेट खेळाडू)]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T09:08:41Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5554&quot; | ५,५५४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १८७ || [[अब्दुल्ला महमूद]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T09:25:54Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4180&quot; | ४,१८० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १८८ || [[एशान करीमी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T09:29:45Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4873&quot; | ४,८७३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १८९ || [[निकोलस सोन्ने-रुड]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T09:34:19Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4172&quot; | ४,१७२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १९० || [[मुसा शाहीन]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T09:37:07Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5841&quot; | ५,८४१ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १९१ || [[मुस्तकीम अस्लम]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T09:45:48Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4329&quot; | ४,३२९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १९२ || [[सायमन सोरेनसेन]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T09:48:05Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3955&quot; | ३,९५५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १९३ || [[सूर्य आनंद]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T09:51:07Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4887&quot; | ४,८८७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १९४ || [[सेबास्टियन हीथ]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T14:23:43Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3785&quot; | ३,७८५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १९५ || [[सौद मुनीर]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T14:26:19Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5566&quot; | ५,५६६ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १९६ || [[विल्यम पारचर्ड]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T14:31:51Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4880&quot; | ४,८८० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १९७ || [[धिरेन गोंदारीया]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T14:34:50Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;10852&quot; | १०,८५२ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| १९८ || [[पीटर लँगट]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T14:38:16Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4968&quot; | ४,९६८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| १९९ || [[फ्रान्सिस मुटुआ]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T14:50:33Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4452&quot; | ४,४५२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २०० || [[ब्रायन लिकावू]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T14:52:35Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3875&quot; | ३,८७५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २०१ || [[विशील पटेल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T15:00:03Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4880&quot; | ४,८८० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २०२ || [[शुभम पटेल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T15:03:06Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4824&quot; | ४,८२४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २०३ || [[सचिन गिल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T16:05:31Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4984&quot; | ४,९८४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २०४ || [[अनुदीप चेंतामारा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T18:18:35Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5517&quot; | ५,५१७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २०५ || [[अली झहीर]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T18:22:14Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3918&quot; | ३,९१८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २०६ || [[उस्मान पटेल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T18:24:36Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4751&quot; | ४,७५१ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २०७ || [[क्लिंटो अँटो]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T18:26:41Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3751&quot; | ३,७५१ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २०८ || [[ज्यूड सल्डान्हा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-24T18:51:36Z&quot; | २४ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3750&quot; | ३,७५० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २०९ || [[निमिष लतीफ]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T07:03:18Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4104&quot; | ४,१०४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २१० || [[मुहम्मद आकिफ]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T07:05:46Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4438&quot; | ४,४३८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २११ || [[यासिन पटेल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T07:08:39Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3943&quot; | ३,९४३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २१२ || [[विश्व नेत्तम]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T07:10:16Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2511&quot; | २,५११ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २१३ || [[ऑए ओरु]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T07:14:47Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4067&quot; | ४,०६७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २१४ || [[गाबा फ्रँक]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T07:17:24Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4354&quot; | ४,३५४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २१५ || [[डान्सी टॉम]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T07:19:37Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2253&quot; | २,२५३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २१६ || [[डोको रूपा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T07:21:47Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2887&quot; | २,८८७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २१७ || [[पॅट्रिक नोऊ]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T07:23:41Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3647&quot; | ३,६४७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २१८ || [[बोइओ रे]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T07:25:46Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4689&quot; | ४,६८९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २१९ || [[मिर्झा मोहम्मद बेग]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T07:29:29Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4141&quot; | ४,१४१ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २२० || [[अक्षय शंकर]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T07:38:50Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2911&quot; | २,९११ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २२१ || [[ओबैद उर रहमान]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T08:12:58Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5431&quot; | ५,४३१ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २२२ || [[झीशान हैदर]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T08:14:52Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7530&quot; | ७,५३० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २२३ || [[झुबेर अली]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T08:18:39Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7758&quot; | ७,७५८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २२४ || [[डॅनियल लुईस]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T08:23:25Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6523&quot; | ६,५२३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २२५ || [[मुजीब-उर-रहमान (क्रिकेट खेळाडू)]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T08:27:35Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4553&quot; | ४,५५३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २२६ || [[मुहम्मद आसिम]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T08:30:36Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5969&quot; | ५,९६९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २२७ || [[शाहझेब आफ्रिदी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T08:33:17Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;8019&quot; | ८,०१९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २२८ || [[शाहजैब जमील]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T08:35:26Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6830&quot; | ६,८३० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २२९ || [[टक्स क्रिकेट ओव्हल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T08:41:02Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7029&quot; | ७,०२९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| २३० || [[रविंद्र कोट्टाहच्ची]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T08:46:02Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6084&quot; | ६,०८४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| २३१ || [[नितीन बाठी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T08:48:46Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5950&quot; | ५,९५० || ✔ || ✔ || ✔
|-
| २३२ || [[चामरा डी सोयसा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T08:54:08Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;8185&quot; | ८,१८५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २३३ || [[बालागे दिलरुक्षा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T09:12:30Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;8132&quot; | ८,१३२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २३४ || [[जुन ह्यूनवू]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T09:14:48Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7901&quot; | ७,९०१ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २३५ || [[आलम नकाश]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T09:16:55Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7599&quot; | ७,५९९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २३६ || [[कुलदीप गुर्जर]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T09:18:46Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7429&quot; | ७,४२९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २३७ || [[आमिर लाल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T09:20:39Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6363&quot; | ६,३६३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २३८ || [[समीरा पिताबेद्दरा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T09:22:50Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5252&quot; | ५,२५२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २३९ || [[समीरा मदुरंगा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T09:24:42Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5309&quot; | ५,३०९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २४० || [[फाझिल मुहम्मद]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T09:26:31Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4318&quot; | ४,३१८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २४१ || [[सौरभ कुमार (दक्षिण कोरियाचा क्रिकेट खेळाडू)]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T09:28:11Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5429&quot; | ५,४२९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २४२ || [[कोकणातील वेठबिगार पद्धत]] || [[सदस्य:AdvAnantGholam|AdvAnantGholam]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T09:37:52Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;242754&quot; | २,४२,७५४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| २४३ || [[२०२१ स्टायरियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T18:06:45Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;113765&quot; | १,१३,७६५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| २४४ || [[२०२२ रशियन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T18:33:20Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;917&quot; | ९१७ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २४५ || [[हिमाचल प्रदेश विधानसभेच्या मतदारसंघांची यादी]] || [[सदस्य:Vikrantkorde|Vikrantkorde]] || data-sort-value=&quot;2026-10-25T19:00:15Z&quot; | २५ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;16017&quot; | १६,०१७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| २४६ || [[दहाम मदमपागे]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T03:18:38Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7854&quot; | ७,८५४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २४७ || [[चमिथ रणसिंघे]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T03:20:56Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4967&quot; | ४,९६७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २४८ || [[मुहम्मद नदीम]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T03:23:13Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4765&quot; | ४,७६५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २४९ || [[सागीर अहमद]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T03:25:02Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5801&quot; | ५,८०१ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २५० || [[अरीब खालिद]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T03:28:02Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6528&quot; | ६,५२८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २५१ || [[गेडे अर्ता]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T03:31:46Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5309&quot; | ५,३०९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २५२ || [[धर्मा केसुमा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T03:34:27Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2892&quot; | २,८९२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २५३ || [[अहमद रमदोनी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T03:46:41Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3676&quot; | ३,६७६ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २५४ || [[कडेक गमंतिका]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T03:51:21Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3790&quot; | ३,७९० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २५५ || [[अंजार तादारुस]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T03:54:07Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3848&quot; | ३,८४८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २५६ || [[गेडे प्रियंदना]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T03:56:31Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3844&quot; | ३,८४४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २५७ || [[डॅनिल्सन हावोए]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T03:58:54Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3855&quot; | ३,८५५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २५८ || [[केतुत अर्तावान]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:01:12Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3773&quot; | ३,७७३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २५९ || [[देवा विस्वी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:03:29Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4106&quot; | ४,१०६ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २६० || [[अँड्रियास हावोए]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:05:21Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3670&quot; | ३,६७० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २६१ || [[आय गेडे विगुना]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:07:03Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3674&quot; | ३,६७४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २६२ || [[धनेश शेट्टी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:08:41Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3524&quot; | ३,५२४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २६३ || [[इडा बागुस नारा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:10:44Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4104&quot; | ४,१०४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २६४ || [[दिवित नंदा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:13:25Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3696&quot; | ३,६९६ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २६५ || [[सुधाकर जेगन्नाथन]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:15:17Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3735&quot; | ३,७३५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २६६ || [[काविन चड्ढा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:17:26Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3894&quot; | ३,८९४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २६७ || [[रोहित शर्मा (इंडोनेशियाचा क्रिकेट खेळाडू)]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:19:11Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3818&quot; | ३,८१८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २६८ || [[जुआन अल्वेरोन]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:20:58Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3961&quot; | ३,९६१ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २६९ || [[आसिफ अली (बहरैन क्रिकेटर)]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:31:15Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3607&quot; | ३,६०७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २७० || [[फियाझ अहमद]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:33:42Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3284&quot; | ३,२८४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २७१ || [[सोहेल अहमद]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:35:41Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4057&quot; | ४,०५७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २७२ || [[इम्रान अनवर]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:37:55Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4698&quot; | ४,६९८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २७३ || [[जुनैद अझीज]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:39:56Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4504&quot; | ४,५०४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २७४ || [[अहमेर बिन नासिर]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:41:56Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3966&quot; | ३,९६६ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २७५ || [[अली दाऊद]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T04:43:59Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7293&quot; | ७,२९३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २७६ || [[अमैश राणा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T06:31:52Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3505&quot; | ३,५०५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २७७ || [[शुजात रसूल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T06:33:55Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4198&quot; | ४,१९८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २७८ || [[मुहम्मद रिझवान]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T06:38:37Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5553&quot; | ५,५५३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २७९ || [[आसिफ शेख (बहरैन क्रिकेट खेळाडू)]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T06:45:57Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4783&quot; | ४,७८३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २८० || [[मुहम्मद वसीम (बहरैनचा क्रिकेट खेळाडू)]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T06:48:24Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5290&quot; | ५,२९० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २८१ || [[रणजुंग मिक्यो दोरजी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T06:52:40Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6389&quot; | ६,३८९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २८२ || [[गाकुल घाली]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T06:55:54Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6210&quot; | ६,२१० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २८३ || [[नामगांग चेजे]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T07:00:34Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4492&quot; | ४,४९२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २८४ || [[सोनम चोफेल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T07:09:39Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3763&quot; | ३,७६३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २८५ || [[ताशी चोफेल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T07:12:13Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3694&quot; | ३,६९४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २८६ || [[कर्मा दोरजी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T07:16:02Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3162&quot; | ३,१६२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २८७ || [[ताशी दोरजी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T07:20:26Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4657&quot; | ४,६५७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २८८ || [[थिनले जामत्शो]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T07:22:33Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5089&quot; | ५,०८९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २८९ || [[आनंद मोंगर]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T07:25:11Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4384&quot; | ४,३८४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २९० || [[ताशी फुंत्शो]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T07:27:52Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4317&quot; | ४,३१७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २९१ || [[तेनजिन राबगे]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T07:29:55Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4553&quot; | ४,५५३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २९२ || [[त्सेरिंग ताशी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T07:51:14Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3164&quot; | ३,१६४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २९३ || [[नामगे थिनले]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T07:53:21Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4574&quot; | ४,५७४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २९४ || [[सोनम येशे]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T07:56:17Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4823&quot; | ४,८२३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २९५ || [[उम्मेर अब्बास]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T08:37:32Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4202&quot; | ४,२०२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २९६ || [[अनुदीप चेंथमारा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T08:47:53Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3636&quot; | ३,६३६ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २९७ || [[संदारुवान चिंथका]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T08:49:38Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3363&quot; | ३,३६३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २९८ || [[मोहम्मद शफीक]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T08:52:02Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4040&quot; | ४,०४० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| २९९ || [[मुहम्मद उमर]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T08:54:07Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3675&quot; | ३,६७५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३०० || [[लुवसानझुंदुई एर्देनेबुलगान]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T08:58:17Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4490&quot; | ४,४९० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३०१ || [[तेमुलेन अमरमेंद]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T09:00:50Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3364&quot; | ३,३६४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३०२ || [[बयारजार्गल बातबायर]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T09:03:56Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3136&quot; | ३,१३६ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३०३ || [[उगान-एर्देने बातजार्गल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T09:06:46Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5014&quot; | ५,०१४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३०४ || [[नाम्सराई बात-यालाल्ट]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T09:10:56Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3688&quot; | ३,६८८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३०५ || [[मुंखसुल्द एर्देनेबत]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T09:13:44Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4488&quot; | ४,४८८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३०६ || [[गांदेंबेरेल गानबोल्ड]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T09:15:48Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3611&quot; | ३,६११ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३०७ || [[सोदबिलेग गानतुलगा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T09:17:47Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4850&quot; | ४,८५० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३०८ || [[बायनबू जार्गलतुया]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T09:56:51Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4334&quot; | ४,३३४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३०९ || [[ओद लुतबायर]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T09:58:47Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3304&quot; | ३,३०४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३१० || [[के. पराशरन]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T10:11:43Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;9078&quot; | ९,०७८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३११ || [[अय्यप्पन]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T10:53:07Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;9209&quot; | ९,२०९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३१२ || [[माही विज]] || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T12:49:47Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;17079&quot; | १७,०७९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३१३ || [[बिलेंगदेंबेरेल मुंखदेलगेर]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T13:02:11Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4729&quot; | ४,७२९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३१४ || [[झोलजावखलान शुरेंत्सेत्सेग]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T13:05:11Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4893&quot; | ४,८९३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३१५ || [[बात्तुलगा तमजिदसुरेन]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T13:08:02Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4663&quot; | ४,६६३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३१६ || [[तुमुरसुख तुरमुंख]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T13:09:56Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4411&quot; | ४,४११ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३१७ || [[को को लिन थू]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T13:14:33Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5570&quot; | ५,५७० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३१८ || [[ह्तेत लिन आंग]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T13:19:53Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4839&quot; | ४,८३९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३१९ || [[म्यात थू आंग]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T13:22:55Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2965&quot; | २,९६५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३२० || [[थुया आंग]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T13:31:47Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3607&quot; | ३,६०७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३२१ || [[खिन आये]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T13:36:32Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3375&quot; | ३,३७५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३२२ || [[पाइंग दानू]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T13:42:00Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3474&quot; | ३,४७४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३२३ || [[न्यान लिन ह्तेत]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T13:45:15Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2893&quot; | २,८९३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३२४ || [[ने लिन ह्ताइके]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T13:48:17Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3092&quot; | ३,०९२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३२५ || [[ने लिन ह्तुन]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T13:50:48Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2943&quot; | २,९४३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३२६ || [[आंग को को]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T13:52:51Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2215&quot; | २,२१५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३२७ || [[स्वान ह्तेत को को]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T13:57:20Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3558&quot; | ३,५५८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३२८ || [[पल्ले रामा राव]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T14:35:01Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;8389&quot; | ८,३८९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३२९ || [[प्रताप चंद्र रेड्डी]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T14:48:05Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5909&quot; | ५,९०९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३३० || [[उमायलपुरम के. शिवरामन]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T16:34:49Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7651&quot; | ७,६५१ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३३१ || [[अशोक शेखर गांगुली]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T17:31:37Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7750&quot; | ७,७५० || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३३२ || [[भारतीय क्रिकेट संघाचा न्यू झीलंड दौरा, २०२६–२७]] || [[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T19:14:11Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;46352&quot; | ४६,३५२ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३३३ || [[गोविंद नारायण]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T20:25:59Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5767&quot; | ५,७६७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३३४ || [[जसबीर सिंह बजाज]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T20:38:42Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;8438&quot; | ८,४३८ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३३५ || [[काऊंग ह्तेत क्याव]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T22:37:46Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3087&quot; | ३,०८७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३३६ || [[क्याव झिन लिन]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T22:41:22Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3510&quot; | ३,५१० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३३७ || [[ह्तेत लिन ऊ]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T22:44:00Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2765&quot; | २,७६५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३३८ || [[न्येइन चान सो]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T22:47:10Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3419&quot; | ३,४१९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३३९ || [[ये नाइंग तुन]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T22:50:21Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3482&quot; | ३,४८२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३४० || [[प्ये फ्यो वाई]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T22:52:52Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3674&quot; | ३,६७४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३४१ || [[झी मराठी पुरस्कार २०२६]] || [[सदस्य:~2026-57012-46|~2026-57012-46]] || data-sort-value=&quot;2026-10-26T23:11:18Z&quot; | २६ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;31493&quot; | ३१,४९३ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३४२ || [[७०वा वर्धापनदिन ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T04:49:38Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5422&quot; | ५,४२२ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३४३ || [[आयफेल ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T05:13:57Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;312&quot; | ३१२ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔ || ✔
|-
| ३४४ || [[साखिर ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T05:14:16Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;312&quot; | ३१२ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔ || ✔
|-
| ३४५ || [[बार्सिलोना-काटलुन्या ग्रांप्री]] || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T05:18:26Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;355&quot; | ३५५ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔ || ✔
|-
| ३४६ || [[झुबैर अली]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T06:12:21Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2409&quot; | २,४०९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३४७ || [[मुहम्मद इक्रम]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T06:15:31Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2387&quot; | २,३८७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३४८ || [[शाहझैब जमील]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T06:25:12Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3109&quot; | ३,१०९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३४९ || [[इमाल लियानागे]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T06:27:21Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3940&quot; | ३,९४० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३५० || [[शारिक मुनीर]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T06:35:22Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4218&quot; | ४,२१८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३५१ || [[ऑस्टिन लाझारस]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T06:43:30Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3595&quot; | ३,५९५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३५२ || [[थानादोन बुरी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T06:46:02Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4249&quot; | ४,२४९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३५३ || [[चालोएमवोंग चॅटपैसान]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T06:48:21Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3113&quot; | ३,११३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३५४ || [[फाटुम्माकान डोनकाएव]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T06:50:17Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3496&quot; | ३,४९६ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३५५ || [[पत्तारापोल जिरापत्तानानुकुल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T06:55:24Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3826&quot; | ३,८२६ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३५६ || [[मुकेश ठाकूर]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T07:00:23Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2801&quot; | २,८०१ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३५७ || [[डी.पी. चट्टोपाध्याय]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T13:35:24Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4960&quot; | ४,९६० || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३५८ || [[मिर्झापूर (चित्रपट)]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T19:25:28Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;9591&quot; | ९,५९१ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३५९ || [[दिव्येन्दु शर्मा]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T19:35:16Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;8033&quot; | ८,०३३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३६० || [[मोहित मलिक]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T19:43:23Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7075&quot; | ७,०७५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३६१ || [[भूत बंगला (२०२६ चित्रपट)]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-27T22:16:00Z&quot; | २७ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;11547&quot; | ११,५४७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३६२ || [[सरावुत मालीवान]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T06:15:58Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3790&quot; | ३,७९० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३६३ || [[चांचाई पेंगकुम्ता]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T06:19:14Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3423&quot; | ३,४२३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३६४ || [[काम्रोन सेनामोंत्री]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T06:23:13Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3819&quot; | ३,८१९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३६५ || [[नोप्फोन सेनामोंत्री]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T06:25:41Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3937&quot; | ३,९३७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३६६ || [[फिरियाफोंग सुआनचुआई]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T06:27:31Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3508&quot; | ३,५०८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३६७ || [[फानुफोंग थोंगसा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T06:29:45Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4299&quot; | ४,२९९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३६८ || [[अरुएसानान विचाकाम]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T06:31:44Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3811&quot; | ३,८११ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३६९ || [[अक्षयकुमार यादव]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T06:33:38Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4142&quot; | ४,१४२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३७० || [[भूत बंगला (१९६५ चित्रपट)]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T09:46:13Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;7305&quot; | ७,३०५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३७१ || [[आयर्लंड क्रिकेट संघाचा नामिबिया दौरा, २०२६–२७]] || [[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T10:57:22Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;14895&quot; | १४,८९५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३७२ || [[नाझीर हुसेन]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T12:31:31Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;9924&quot; | ९,९२४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३७३ || [[अपर्णा बसू]] || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T12:49:19Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;16357&quot; | १६,३५७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३७४ || [[जोगेन चौधरी]] || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T13:04:35Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4263&quot; | ४,२६३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३७५ || [[संस्कृत चित्रपट]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T13:48:42Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;10183&quot; | १०,१८३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३७६ || [[भोजपुरी चित्रपट]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T15:32:17Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;9080&quot; | ९,०८० || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३७७ || [[आदि शंकराचार्य (चित्रपट)]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T15:59:36Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5021&quot; | ५,०२१ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३७८ || [[जी.व्ही. अय्यर]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T18:05:00Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;11604&quot; | ११,६०४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३७९ || [[धमाल ४]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T20:22:46Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;8806&quot; | ८,८०६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३८० || [[२०२६ संयुक्त अरब अमिराती तिरंगी मालिका]] || [[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]] || data-sort-value=&quot;2026-10-28T23:55:21Z&quot; | २८ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;14789&quot; | १४,७८९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३८१ || [[नारायणन सिवन]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-29T01:39:14Z&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4699&quot; | ४,६९९ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३८२ || [[रामासामी वेंकटेश]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-29T01:42:04Z&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2019&quot; | २,०१९ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३८३ || [[आसिफ जावेद]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-29T02:24:01Z&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4528&quot; | ४,५२८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३८४ || [[आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषकाचा इतिहास]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-29T02:51:35Z&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;18476&quot; | १८,४७६ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔ || ✔
|-
| ३८५ || [[पुरुष टी२० विश्वचषक पात्रता]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-29T03:35:29Z&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;140431&quot; | १,४०,४३१ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३८६ || [[धमाल (२००७ चित्रपट)]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-29T08:21:51Z&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4486&quot; | ४,४८६ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३८७ || [[गुजराती चित्रपट]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-29T13:54:15Z&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;16303&quot; | १६,३०३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३८८ || [[तुकाराम रामकृष्ण काते]] || [[सदस्य:शरभ|शरभ]] || data-sort-value=&quot;2026-10-29T14:02:21Z&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3284&quot; | ३,२८४ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔ || ✔
|-
| ३८९ || [[तेजस्विनी घोसाळकर]] || [[सदस्य:शरभ|शरभ]] || data-sort-value=&quot;2026-10-29T14:11:04Z&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4554&quot; | ४,५५४ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३९० || [[मॅग्नेटिक महाराष्ट्र]] || [[सदस्य:Ankush Bobade|Ankush Bobade]] || data-sort-value=&quot;2026-10-29T16:44:17Z&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;23910&quot; | २३,९१० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३९१ || [[अदनान सामी]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-29T17:56:31Z&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;30719&quot; | ३०,७१९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३९२ || [[भविष्य मालिका]] || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value=&quot;2026-10-29T20:35:29Z&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;47407&quot; | ४७,४०७ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३९३ || [[ऑस्कर पुरस्कार विजेते आणि नामांकित भारतीय व्यक्तींची यादी]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-29T21:31:12Z&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;27943&quot; | २७,९४३ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३९४ || [[चंद्रपूर वन प्रशासन, विकास, संशोधन व व्यवस्थापन प्रबोधिनी]] || [[सदस्य:~2026-57645-76|~2026-57645-76]] || data-sort-value=&quot;2026-10-29T21:59:14Z&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;2007&quot; | २,००७ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३९५ || [[शासकीय अभियांत्रिकी महाविद्यालय, चंद्रपूर]] || [[सदस्य:~2026-57645-76|~2026-57645-76]] || data-sort-value=&quot;2026-10-29T22:02:06Z&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;659&quot; | ६५९ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३९६ || [[इस्माईल मर्चंट]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-29T22:16:56Z&quot; | २९ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;11642&quot; | ११,६४२ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३९७ || [[आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक जागतिक पात्रता]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T07:26:43Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;147115&quot; | १,४७,११५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ३९८ || [[अश्विन कुमार]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T09:36:13Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;6795&quot; | ६,७९५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ३९९ || [[आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक विक्रमांची यादी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T12:35:51Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;186499&quot; | १,८६,४९९ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔
|-
| ४०० || [[आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक शतकांची यादी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T14:40:20Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;43246&quot; | ४३,२४६ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || ✔
|-
| ४०१ || [[आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषकातील पाच बळींची यादी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T14:53:08Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;42205&quot; | ४२,२०५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ४०२ || [[आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक हॅटट्रिकची यादी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T15:17:09Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;22489&quot; | २२,४८९ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ४०३ || [[रेसुल पूकुट्टी]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T15:36:23Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;10595&quot; | १०,५९५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ४०४ || [[तियान सेन कुन]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T15:50:23Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4927&quot; | ४,९२७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४०५ || [[Samir shakil shaikh]] || [[सदस्य:Samir Shakil Shaikh|Samir Shakil Shaikh]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T16:14:27Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;134&quot; | १३४ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४०६ || [[दू जियानहाओ]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T16:14:42Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3449&quot; | ३,४४९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४०७ || [[मेंग जियानहाओ]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T16:18:25Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;1636&quot; | १,६३६ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४०८ || [[दू जियानयाओ]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T16:20:52Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3962&quot; | ३,९६२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४०९ || [[देंग जिन्छी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T16:24:21Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4751&quot; | ४,७५१ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४१० || [[याओ जुनटिंग]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T16:28:48Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4084&quot; | ४,०८४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४११ || [[मा छियानचेंग]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T16:33:19Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5198&quot; | ५,१९८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४१२ || [[लिऊ छिंगझे]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T16:38:38Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3791&quot; | ३,७९१ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४१३ || [[ची शुआई]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T16:41:42Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3134&quot; | ३,१३४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४१४ || [[शौनक सेन]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T16:52:31Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;10514&quot; | १०,५१४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ४१५ || [[कार्तिकी गोन्सालवीस]] || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T18:58:03Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;9265&quot; | ९,२६५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ४१६ || [[प्रा. मनोहर बाबुराव जायभाये]] || [[सदस्य:प्रा.मनोहर जायभाये|प्रा.मनोहर जायभाये]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T22:32:28Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;5543&quot; | ५,५४३ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४१७ || [[कोकणातील व्यंगचित्रकार]] || [[सदस्य:AdvAnantGholam|AdvAnantGholam]] || data-sort-value=&quot;2026-10-30T22:58:01Z&quot; | ३० ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;163194&quot; | १,६३,१९४ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ४१८ || [[यांग वांगजिए]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-31T04:32:58Z&quot; | ३१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4672&quot; | ४,६७२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४१९ || [[चेन झुओ ये]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-31T04:42:20Z&quot; | ३१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3721&quot; | ३,७२१ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४२० || [[झोंग युएचाओ]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-31T04:45:04Z&quot; | ३१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4109&quot; | ४,१०९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४२१ || [[शेनजियान झेंग]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-31T04:47:43Z&quot; | ३१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3494&quot; | ३,४९४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४२२ || [[झाओ झिलिंग]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-31T04:53:16Z&quot; | ३१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3545&quot; | ३,५४५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४२३ || [[झीशान अली (हाँग काँग क्रिकेट खेळाडू)]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-31T04:59:03Z&quot; | ३१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3685&quot; | ३,६८५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४२४ || [[अतीक इक्बाल]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-31T05:02:12Z&quot; | ३१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3982&quot; | ३,९८२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४२५ || [[रेयांश शर्मा]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-31T05:05:05Z&quot; | ३१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4855&quot; | ४,८५५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४२६ || [[मुहम्मद आमिर (मलेशिया क्रिकेट खेळाडू)]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-31T05:12:34Z&quot; | ३१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3769&quot; | ३,७६९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४२७ || [[अझरी अझहर]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-31T05:14:34Z&quot; | ३१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3985&quot; | ३,९८५ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४२८ || [[मुहम्मद अक्रम]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-31T05:16:48Z&quot; | ३१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4160&quot; | ४,१६० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४२९ || [[अस्लम खान]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-31T05:19:38Z&quot; | ३१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3888&quot; | ३,८८८ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४३० || [[प्रशांत मधुकर]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-31T05:21:58Z&quot; | ३१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4062&quot; | ४,०६२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४३१ || [[नझमुस साकिब]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-31T05:25:25Z&quot; | ३१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3804&quot; | ३,८०४ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४३२ || [[विजय उन्नी]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-31T05:27:55Z&quot; | ३१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4583&quot; | ४,५८३ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४३३ || [[हसन रशीद]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-31T06:46:01Z&quot; | ३१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3060&quot; | ३,०६० || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४३४ || [[अझ्यान फरहात]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-31T06:49:17Z&quot; | ३१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4671&quot; | ४,६७१ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४३५ || [[मबसार अब्दुल्ला]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-31T06:51:48Z&quot; | ३१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3729&quot; | ३,७२९ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४३६ || [[उमर ॲडम]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-31T06:55:19Z&quot; | ३१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;4267&quot; | ४,२६७ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४३७ || [[इस्माइल अली]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-31T06:57:37Z&quot; | ३१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3971&quot; | ३,९७१ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४३८ || [[हर्षा अमरसिंघे]] || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2026-10-31T07:06:27Z&quot; | ३१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;3372&quot; | ३,३७२ || ✔ || ✔ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|-
| ४३९ || [[ईठा]] || [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] || data-sort-value=&quot;2026-10-31T14:12:22Z&quot; | ३१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;8885&quot; | ८,८८५ || ✔ || ✔ || ✔
|-
| ४४० || [[पहिला मुलराज]] || [[सदस्य:Aryan Bagkar|Aryan Bagkar]] || data-sort-value=&quot;2026-10-31T14:38:09Z&quot; | ३१ ऑक्टोबर २०२६ || data-sort-value=&quot;22648&quot; | २२,६४८ || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt;
|}

[[वर्ग:मिशन १,११,१११]]</text>
      <sha1>4mgr607d5ghkbrtamzf7cq3kayxcsuk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>विकिपीडिया:मिशन १,११,१११/सुधारणा आवश्यक</title>
    <ns>4</ns>
    <id>385507</id>
    <revision>
      <id>2728307</id>
      <parentid>2728229</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T14:26:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TivenBot</username>
        <id>80923</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>मिशन १,११,१११: सुधारणा आवश्यक यादी (२२९)</comment>
      <origin>2728307</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="165446" sha1="8sgtw2hseqa9vd56uk72hru2bzwa4h6" xml:space="preserve">''हे पान [[सदस्य:TivenBot|TivenBot]] यांच्या स्क्रिप्टद्वारे आपोआप अद्ययावत केले जाते; येथे हाताने केलेले बदल पुढील अद्ययावतीत पुसले जातील. शेवटचे अद्ययावत: ३० ऑक्टोबर २०२६, १९:५६ (भा.प्र.वे.)''&lt;br&gt;[{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=purge}} हे पान ताजे करा (purge)] • [{{fullurl:विकिपीडिया:मिशन १,११,१११|action=purge}} मिशन १,११,१११ मुख्य पान ताजे करा (purge)]

प्रकल्पांतर्गत तयार झालेल्या लेखांपैकी ज्यांच्यात किमान एक त्रुटी आहे तेच लेख येथे दिसतात. प्रत्येक अद्ययावतीत ही संपूर्ण यादी पुन्हा तयार होते; त्रुटी दूर केलेला लेख आपोआप यादीतून निघतो.

== सारांश ==
* सुधारणा आवश्यक लेख: '''२२९'''
* मागील अद्ययावतीपासून पूर्ण सुधारलेले लेख: '''०'''
* लहान लेख (४,००० बाइट्सपेक्षा कमी): '''११३'''
* संदर्भ नसलेले: '''२२'''
* वर्ग नसलेले: '''९'''
* विकिडेटा जोडणी नसलेले: '''२१३'''

== यादी ==
✔ = ठीक, &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; = सुधारणा आवश्यक. कोणत्याही स्तंभाच्या शीर्षकावर क्लिक करून क्रमवारी लावा (उदा. फक्त संदर्भ नसलेले एकत्र पाहण्यासाठी ''संदर्भ'' स्तंभ). सर्वाधिक त्रुटी असलेले लेख आधी दिसतात. &lt;small&gt;वर्ग तपासणी फक्त लेखात थेट लिहिलेले वर्ग ओळखते, साच्यांमधून येणारे नाही.&lt;/small&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! क्र. !! लेख !! निर्माता !! आकार (बाइट्स) !! संदर्भ !! वर्ग !! विकिडेटा !! त्रुटी
|-
| १ || [[Samir shakil shaikh]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=Samir_shakil_shaikh&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Samir Shakil Shaikh|Samir Shakil Shaikh]] || data-sort-value=&quot;134&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | १३४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;4&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ४
|-
| २ || [[गंगाधराव फडणवीस]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%97%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A4%BE%E0%A4%A7%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B5_%E0%A4%AB%E0%A4%A1%E0%A4%A3%E0%A4%B5%E0%A5%80%E0%A4%B8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:~2026-52310-38|~2026-52310-38]] || data-sort-value=&quot;632&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ६३२ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;4&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ४
|-
| ३ || [[रामासामी वेंकटेश]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A5%80_%E0%A4%B5%E0%A5%87%E0%A4%82%E0%A4%95%E0%A4%9F%E0%A5%87%E0%A4%B6&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2019&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,०१९ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;4&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ४
|-
| ४ || [[रस]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B0%E0%A4%B8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;396&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३९६ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ३
|-
| ५ || [[शासकीय अभियांत्रिकी महाविद्यालय, चंद्रपूर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A4%95%E0%A5%80%E0%A4%AF_%E0%A4%85%E0%A4%AD%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%80_%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%AF%2C_%E0%A4%9A%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AA%E0%A5%82%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:~2026-57645-76|~2026-57645-76]] || data-sort-value=&quot;659&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ६५९ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ३
|-
| ६ || [[२०२२ रशियन ग्रांप्री]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A5%A8%E0%A5%A6%E0%A5%A8%E0%A5%A8_%E0%A4%B0%E0%A4%B6%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%A8_%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;917&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ९१७ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ३
|-
| ७ || [[संभाजीनगर पदवीधर विधानपरिषद मतदारसंघ]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%9C%E0%A5%80%E0%A4%A8%E0%A4%97%E0%A4%B0_%E0%A4%AA%E0%A4%A6%E0%A4%B5%E0%A5%80%E0%A4%A7%E0%A4%B0_%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%A7%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%AA%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%B7%E0%A4%A6_%E0%A4%AE%E0%A4%A4%E0%A4%A6%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:~2026-52310-38|~2026-52310-38]] || data-sort-value=&quot;981&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ९८१ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ३
|-
| ८ || [[चंद्रपूर वन प्रशासन, विकास, संशोधन व व्यवस्थापन प्रबोधिनी]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9A%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AA%E0%A5%82%E0%A4%B0_%E0%A4%B5%E0%A4%A8_%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A4%A8%2C_%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B8%2C_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%B6%E0%A5%8B%E0%A4%A7%E0%A4%A8_%E0%A4%B5_%E0%A4%B5%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%B5%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A5%E0%A4%BE%E0%A4%AA%E0%A4%A8_%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AC%E0%A5%8B%E0%A4%A7%E0%A4%BF%E0%A4%A8%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:~2026-57645-76|~2026-57645-76]] || data-sort-value=&quot;2007&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,००७ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ३
|-
| ९ || [[विकास अभ्यास]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B8_%E0%A4%85%E0%A4%AD%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%B8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:DILIPG|DILIPG]] || data-sort-value=&quot;2214&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,२१४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ३
|-
| १० || [[बांगलादेश क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९८५-८६]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%B6_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A7%E0%A5%AF%E0%A5%AE%E0%A5%AB-%E0%A5%AE%E0%A5%AC&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2282&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,२८२ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ३
|-
| ११ || [[रेस्ट ऑफ द वर्ल्ड इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९७३-७४]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B0%E0%A5%87%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%9F_%E0%A4%91%E0%A4%AB_%E0%A4%A6_%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%A1_%E0%A4%87%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%B5%E0%A5%8D%E0%A4%B9%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A7%E0%A5%AF%E0%A5%AD%E0%A5%A9-%E0%A5%AD%E0%A5%AA&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2709&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,७०९ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ३
|-
| १२ || [[आयफेल ग्रांप्री]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%AF%E0%A4%AB%E0%A5%87%E0%A4%B2_%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;312&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३१२ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १३ || [[साखिर ग्रांप्री]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%96%E0%A4%BF%E0%A4%B0_%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;312&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३१२ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १४ || [[बार्सिलोना-काटलुन्या ग्रांप्री]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A5%8B%E0%A4%A8%E0%A4%BE-%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%9F%E0%A4%B2%E0%A5%81%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE_%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;355&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३५५ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १५ || [[मेंग जियानहाओ]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%82%E0%A4%97_%E0%A4%9C%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%93&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;1636&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | १,६३६ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १६ || [[ऋतुजा पिसाळ]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%8B%E0%A4%A4%E0%A5%81%E0%A4%9C%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%B3&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value=&quot;1723&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | १,७२३ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १७ || [[शील पटेल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B6%E0%A5%80%E0%A4%B2_%E0%A4%AA%E0%A4%9F%E0%A5%87%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]] || data-sort-value=&quot;1946&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | १,९४६ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १८ || [[आंग को को]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%82%E0%A4%97_%E0%A4%95%E0%A5%8B_%E0%A4%95%E0%A5%8B&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2215&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,२१५ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १९ || [[डान्सी टॉम]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A1%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%B8%E0%A5%80_%E0%A4%9F%E0%A5%89%E0%A4%AE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2253&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,२५३ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| २० || [[मुहम्मद इक्रम]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%A6_%E0%A4%87%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2387&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,३८७ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| २१ || [[मॉनमाउथ काउंटी, न्यू जर्सी]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%89%E0%A4%A8%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%89%E0%A4%A5_%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%89%E0%A4%82%E0%A4%9F%E0%A5%80%2C_%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A5%82_%E0%A4%9C%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B8%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Jonathansammy|Jonathansammy]] || data-sort-value=&quot;2398&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,३९८ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| २२ || [[झुबैर अली]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9D%E0%A5%81%E0%A4%AC%E0%A5%88%E0%A4%B0_%E0%A4%85%E0%A4%B2%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2409&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,४०९ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| २३ || [[विश्व नेत्तम]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B5_%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%AE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2511&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,५११ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| २४ || [[दिलराज देओल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A6%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C_%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%93%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2690&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,६९० &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| २५ || [[ह्तेत लिन ऊ]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B9%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A5%87%E0%A4%A4_%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%8A&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2765&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,७६५ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| २६ || [[मुकेश ठाकूर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%B6_%E0%A4%A0%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A5%82%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2801&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,८०१ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| २७ || [[संजू सजीव]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%9C%E0%A5%82_%E0%A4%B8%E0%A4%9C%E0%A5%80%E0%A4%B5&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2823&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,८२३ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| २८ || [[डोको रूपा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A1%E0%A5%8B%E0%A4%95%E0%A5%8B_%E0%A4%B0%E0%A5%82%E0%A4%AA%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2887&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,८८७ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| २९ || [[धर्मा केसुमा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A7%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%BE_%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%AE%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2892&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,८९२ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ३० || [[न्यान लिन ह्तेत]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%B9%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A5%87%E0%A4%A4&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2893&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,८९३ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ३१ || [[अक्षय शंकर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%AF_%E0%A4%B6%E0%A4%82%E0%A4%95%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2911&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,९११ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ३२ || [[अर्जुन कुमल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%9C%E0%A5%81%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A5%81%E0%A4%AE%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2934&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,९३४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ३३ || [[ने लिन ह्तुन]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A8%E0%A5%87_%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%B9%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A5%81%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2943&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,९४३ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ३४ || [[म्यात थू आंग]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A4_%E0%A4%A5%E0%A5%82_%E0%A4%86%E0%A4%82%E0%A4%97&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2965&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,९६५ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ३५ || [[सिनेथ जयवर्धने]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%A5_%E0%A4%9C%E0%A4%AF%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A7%E0%A4%A8%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3027&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,०२७ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ३६ || [[काऊंग ह्तेत क्याव]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%8A%E0%A4%82%E0%A4%97_%E0%A4%B9%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A5%87%E0%A4%A4_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%B5&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3087&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,०८७ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ३७ || [[ने लिन ह्ताइके]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A8%E0%A5%87_%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%B9%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%87%E0%A4%95%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3092&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,०९२ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ३८ || [[शाहझैब जमील]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B9%E0%A4%9D%E0%A5%88%E0%A4%AC_%E0%A4%9C%E0%A4%AE%E0%A5%80%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3109&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,१०९ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ३९ || [[अफगाणिस्तान क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०११]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%AB%E0%A4%97%E0%A4%BE%E0%A4%A3%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A8%E0%A5%A6%E0%A5%A7%E0%A5%A7&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3113&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,११३ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ४० || [[चालोएमवोंग चॅटपैसान]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9A%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A5%8B%E0%A4%8F%E0%A4%AE%E0%A4%B5%E0%A5%8B%E0%A4%82%E0%A4%97_%E0%A4%9A%E0%A5%85%E0%A4%9F%E0%A4%AA%E0%A5%88%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3113&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,११३ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ४१ || [[ची शुआई]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9A%E0%A5%80_%E0%A4%B6%E0%A5%81%E0%A4%86%E0%A4%88&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3134&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,१३४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ४२ || [[आंतरराष्ट्रीय इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९७६-७७]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A4%B0%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%AF_%E0%A4%87%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%B5%E0%A5%8D%E0%A4%B9%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A7%E0%A5%AF%E0%A5%AD%E0%A5%AC-%E0%A5%AD%E0%A5%AD&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3136&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,१३६ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ४३ || [[बयारजार्गल बातबायर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AC%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%9C%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%97%E0%A4%B2_%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%A4%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3136&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,१३६ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ४४ || [[कर्मा दोरजी]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%BE_%E0%A4%A6%E0%A5%8B%E0%A4%B0%E0%A4%9C%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3162&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,१६२ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ४५ || [[त्सेरिंग ताशी]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B8%E0%A5%87%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%82%E0%A4%97_%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%B6%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3164&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,१६४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ४६ || [[फियाझ अहमद]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AB%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%9D_%E0%A4%85%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A4%A6&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3284&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,२८४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ४७ || [[तुकाराम रामकृष्ण काते]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A4%E0%A5%81%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AE_%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%95%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%A3_%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%A4%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:शरभ|शरभ]] || data-sort-value=&quot;3284&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,२८४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ४८ || [[ओद लुतबायर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%93%E0%A4%A6_%E0%A4%B2%E0%A5%81%E0%A4%A4%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3304&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,३०४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ४९ || [[करण सोनावळे]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A4%A3_%E0%A4%B8%E0%A5%8B%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A4%B3%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]] || data-sort-value=&quot;3348&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,३४८ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ५० || [[संदारुवान चिंथका]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%81%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%9A%E0%A4%BF%E0%A4%82%E0%A4%A5%E0%A4%95%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3363&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,३६३ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ५१ || [[तेमुलेन अमरमेंद]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A4%E0%A5%87%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%A8_%E0%A4%85%E0%A4%AE%E0%A4%B0%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%82%E0%A4%A6&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3364&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,३६४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ५२ || [[खिन आये]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%96%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%86%E0%A4%AF%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3375&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,३७५ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ५३ || [[इंग्लंड क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९९७-९८]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%87%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A4%82%E0%A4%A1_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A7%E0%A5%AF%E0%A5%AF%E0%A5%AD-%E0%A5%AF%E0%A5%AE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3394&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,३९४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ५४ || [[न्येइन चान सो]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A5%87%E0%A4%87%E0%A4%A8_%E0%A4%9A%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%B8%E0%A5%8B&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3419&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,४१९ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ५५ || [[चांचाई पेंगकुम्ता]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9A%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%9A%E0%A4%BE%E0%A4%88_%E0%A4%AA%E0%A5%87%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A5%81%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3423&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,४२३ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ५६ || [[दू जियानहाओ]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A6%E0%A5%82_%E0%A4%9C%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%93&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3449&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,४४९ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ५७ || [[पाइंग दानू]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%87%E0%A4%82%E0%A4%97_%E0%A4%A6%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A5%82&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3474&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,४७४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ५८ || [[ये नाइंग तुन]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AF%E0%A5%87_%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%87%E0%A4%82%E0%A4%97_%E0%A4%A4%E0%A5%81%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3482&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,४८२ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ५९ || [[फाटुम्माकान डोनकाएव]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AB%E0%A4%BE%E0%A4%9F%E0%A5%81%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A1%E0%A5%8B%E0%A4%A8%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%8F%E0%A4%B5&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3496&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,४९६ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ६० || [[अमैश राणा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%AE%E0%A5%88%E0%A4%B6_%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A3%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3505&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,५०५ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ६१ || [[फिरियाफोंग सुआनचुआई]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AB%E0%A4%BF%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%AB%E0%A5%8B%E0%A4%82%E0%A4%97_%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%86%E0%A4%A8%E0%A4%9A%E0%A5%81%E0%A4%86%E0%A4%88&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3508&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,५०८ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ६२ || [[क्याव झिन लिन]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%B5_%E0%A4%9D%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3510&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,५१० &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ६३ || [[धनेश शेट्टी]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A7%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%B6_%E0%A4%B6%E0%A5%87%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3524&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,५२४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ६४ || [[स्वान ह्तेत को को]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%B9%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A5%87%E0%A4%A4_%E0%A4%95%E0%A5%8B_%E0%A4%95%E0%A5%8B&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3558&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,५५८ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ६५ || [[ऑस्टिन लाझारस]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%91%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%9D%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%B8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3595&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,५९५ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ६६ || [[आसिफ अली (बहरैन क्रिकेटर)]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%AB_%E0%A4%85%E0%A4%B2%E0%A5%80_%28%E0%A4%AC%E0%A4%B9%E0%A4%B0%E0%A5%88%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F%E0%A4%B0%29&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3607&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,६०७ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ६७ || [[थुया आंग]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A5%E0%A5%81%E0%A4%AF%E0%A4%BE_%E0%A4%86%E0%A4%82%E0%A4%97&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3607&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,६०७ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ६८ || [[गांदेंबेरेल गानबोल्ड]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%97%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%82%E0%A4%AC%E0%A5%87%E0%A4%B0%E0%A5%87%E0%A4%B2_%E0%A4%97%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%AC%E0%A5%8B%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%A1&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3611&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,६११ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ६९ || [[अनुदीप चेंथमारा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%A8%E0%A5%81%E0%A4%A6%E0%A5%80%E0%A4%AA_%E0%A4%9A%E0%A5%87%E0%A4%82%E0%A4%A5%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3636&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,६३६ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ७० || [[अंजला बंदारा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%82%E0%A4%9C%E0%A4%B2%E0%A4%BE_%E0%A4%AC%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3642&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,६४२ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ७१ || [[पॅट्रिक नोऊ]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%85%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95_%E0%A4%A8%E0%A5%8B%E0%A4%8A&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3647&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,६४७ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ७२ || [[अँड्रियास हावोए]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%81%E0%A4%A1%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%B8_%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A5%8B%E0%A4%8F&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3670&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,६७० &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ७३ || [[आय गेडे विगुना]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%AF_%E0%A4%97%E0%A5%87%E0%A4%A1%E0%A5%87_%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%97%E0%A5%81%E0%A4%A8%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3674&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,६७४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ७४ || [[प्ये फ्यो वाई]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A5%87_%E0%A4%AB%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A5%8B_%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%88&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3674&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,६७४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ७५ || [[मुहम्मद उमर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%A6_%E0%A4%89%E0%A4%AE%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3675&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,६७५ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ७६ || [[अहमद रमदोनी]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A4%A6_%E0%A4%B0%E0%A4%AE%E0%A4%A6%E0%A5%8B%E0%A4%A8%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3676&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,६७६ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ७७ || [[अफगाणिस्तान क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०००-०१]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%AB%E0%A4%97%E0%A4%BE%E0%A4%A3%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A8%E0%A5%A6%E0%A5%A6%E0%A5%A6-%E0%A5%A6%E0%A5%A7&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3681&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,६८१ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ७८ || [[नाम्सराई बात-यालाल्ट]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%B8%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%88_%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%A4-%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%9F&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3688&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,६८८ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ७९ || [[ताशी चोफेल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%B6%E0%A5%80_%E0%A4%9A%E0%A5%8B%E0%A4%AB%E0%A5%87%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3694&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,६९४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ८० || [[दिवित नंदा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A6%E0%A4%BF%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%A4_%E0%A4%A8%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3696&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,६९६ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ८१ || [[सुधाकर जेगन्नाथन]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%A7%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%B0_%E0%A4%9C%E0%A5%87%E0%A4%97%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%A5%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3735&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,७३५ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ८२ || [[रेस्ट ऑफ द वर्ल्ड इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९७०-७१]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B0%E0%A5%87%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%9F_%E0%A4%91%E0%A4%AB_%E0%A4%A6_%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%A1_%E0%A4%87%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%B5%E0%A5%8D%E0%A4%B9%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A7%E0%A5%AF%E0%A5%AD%E0%A5%A6-%E0%A5%AD%E0%A5%A7&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3748&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,७४८ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ८३ || [[ज्यूड सल्डान्हा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9C%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A5%82%E0%A4%A1_%E0%A4%B8%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%A1%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%B9%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3750&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,७५० &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ८४ || [[क्लिंटो अँटो]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%82%E0%A4%9F%E0%A5%8B_%E0%A4%85%E0%A4%81%E0%A4%9F%E0%A5%8B&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3751&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,७५१ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ८५ || [[झाहिद शिरजाद]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9D%E0%A4%BE%E0%A4%B9%E0%A4%BF%E0%A4%A6_%E0%A4%B6%E0%A4%BF%E0%A4%B0%E0%A4%9C%E0%A4%BE%E0%A4%A6&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3756&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,७५६ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ८६ || [[सोनम चोफेल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%8B%E0%A4%A8%E0%A4%AE_%E0%A4%9A%E0%A5%8B%E0%A4%AB%E0%A5%87%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3763&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,७६३ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ८७ || [[केतुत अर्तावान]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%A4%E0%A5%81%E0%A4%A4_%E0%A4%85%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3773&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,७७३ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ८८ || [[सेबास्टियन हीथ]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%87%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%A8_%E0%A4%B9%E0%A5%80%E0%A4%A5&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3785&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,७८५ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ८९ || [[कडेक गमंतिका]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A4%A1%E0%A5%87%E0%A4%95_%E0%A4%97%E0%A4%AE%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3790&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,७९० &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ९० || [[सरावुत मालीवान]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A5%81%E0%A4%A4_%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A5%80%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3790&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,७९० &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ९१ || [[लिऊ छिंगझे]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%8A_%E0%A4%9B%E0%A4%BF%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A4%9D%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3791&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,७९१ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ९२ || [[अरुएसानान विचाकाम]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%B0%E0%A5%81%E0%A4%8F%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%9A%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%AE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3811&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,८११ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ९३ || [[रोहित शर्मा (इंडोनेशियाचा क्रिकेट खेळाडू)]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B0%E0%A5%8B%E0%A4%B9%E0%A4%BF%E0%A4%A4_%E0%A4%B6%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%BE_%28%E0%A4%87%E0%A4%82%E0%A4%A1%E0%A5%8B%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%B6%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%96%E0%A5%87%E0%A4%B3%E0%A4%BE%E0%A4%A1%E0%A5%82%29&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3818&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,८१८ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ९४ || [[काम्रोन सेनामोंत्री]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%8B%E0%A4%A8_%E0%A4%B8%E0%A5%87%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A5%8B%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3819&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,८१९ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ९५ || [[पत्तारापोल जिरापत्तानानुकुल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AA%E0%A5%8B%E0%A4%B2_%E0%A4%9C%E0%A4%BF%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AA%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A5%81%E0%A4%95%E0%A5%81%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3826&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,८२६ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ९६ || [[गेडे प्रियंदना]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%97%E0%A5%87%E0%A4%A1%E0%A5%87_%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A4%A8%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3844&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,८४४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ९७ || [[अंजार तादारुस]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%82%E0%A4%9C%E0%A4%BE%E0%A4%B0_%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A6%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%81%E0%A4%B8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3848&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,८४८ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ९८ || [[डॅनिल्सन हावोए]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A1%E0%A5%85%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%B8%E0%A4%A8_%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A5%8B%E0%A4%8F&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3855&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,८५५ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ९९ || [[ब्रायन लिकावू]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AC%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%A8_%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A5%82&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3875&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,८७५ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १०० || [[काविन चड्ढा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%9A%E0%A4%A1%E0%A5%8D%E0%A4%A2%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3894&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,८९४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १०१ || [[अली झहीर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%B2%E0%A5%80_%E0%A4%9D%E0%A4%B9%E0%A5%80%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3918&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,९१८ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १०२ || [[नोप्फोन सेनामोंत्री]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A8%E0%A5%8B%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%AB%E0%A5%8B%E0%A4%A8_%E0%A4%B8%E0%A5%87%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A5%8B%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3937&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,९३७ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १०३ || [[इमाल लियानागे]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%87%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B2_%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3940&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,९४० &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १०४ || [[यासिन पटेल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%AA%E0%A4%9F%E0%A5%87%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3943&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,९४३ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १०५ || [[सायमन सोरेनसेन]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%AE%E0%A4%A8_%E0%A4%B8%E0%A5%8B%E0%A4%B0%E0%A5%87%E0%A4%A8%E0%A4%B8%E0%A5%87%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3955&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,९५५ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १०६ || [[जुआन अल्वेरोन]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9C%E0%A5%81%E0%A4%86%E0%A4%A8_%E0%A4%85%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A5%87%E0%A4%B0%E0%A5%8B%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3961&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,९६१ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १०७ || [[दू जियानयाओ]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A6%E0%A5%82_%E0%A4%9C%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%93&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3962&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,९६२ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १०८ || [[अहमेर बिन नासिर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%B0_%E0%A4%AC%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3966&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,९६६ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १०९ || [[तेजस्विनी घोसाळकर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A4%E0%A5%87%E0%A4%9C%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%A8%E0%A5%80_%E0%A4%98%E0%A5%8B%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%B3%E0%A4%95%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:शरभ|शरभ]] || data-sort-value=&quot;4554&quot; | ४,५५४ ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ११० || [[नारायणन सिवन]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%A3%E0%A4%A8_%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%B5%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4699&quot; | ४,६९९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १११ || [[७०वा वर्धापनदिन ग्रांप्री]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A5%AD%E0%A5%A6%E0%A4%B5%E0%A4%BE_%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A7%E0%A4%BE%E0%A4%AA%E0%A4%A8%E0%A4%A6%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;5422&quot; | ५,४२२ ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ११२ || [[नेमाजी शिंदे]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%9C%E0%A5%80_%E0%A4%B6%E0%A4%BF%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Misslinius|Misslinius]] || data-sort-value=&quot;5660&quot; | ५,६६० ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ११३ || [[मधुमेहावरील औषधे]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A4%A7%E0%A5%81%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%B2_%E0%A4%94%E0%A4%B7%E0%A4%A7%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Jonathansammy|Jonathansammy]] || data-sort-value=&quot;8556&quot; | ८,५५६ ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ११४ || [[झी मराठी पुरस्कार २०२६]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9D%E0%A5%80_%E0%A4%AE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A0%E0%A5%80_%E0%A4%AA%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B0_%E0%A5%A8%E0%A5%A6%E0%A5%A8%E0%A5%AC&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:~2026-57012-46|~2026-57012-46]] || data-sort-value=&quot;31493&quot; | ३१,४९३ ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ११५ || [[पी. नारायणन (राजकारणी)]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%80._%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%A3%E0%A4%A8_%28%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%A3%E0%A5%80%29&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;1804&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | १,८०४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| ११६ || [[मासाहिरो हारा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%B9%E0%A4%BF%E0%A4%B0%E0%A5%8B_%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value=&quot;2200&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,२०० &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| ११७ || [[रॉबर्ट हॉल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B0%E0%A5%89%E0%A4%AC%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%9F_%E0%A4%B9%E0%A5%89%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value=&quot;2723&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,७२३ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| ११८ || [[मायकेल वुडफर्ड]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%B2_%E0%A4%B5%E0%A5%81%E0%A4%A1%E0%A4%AB%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A1&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value=&quot;2896&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,८९६ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| ११९ || [[साद बेग]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%A6_%E0%A4%AC%E0%A5%87%E0%A4%97&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3397&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,३९७ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १२० || [[मोहम्मद शफीक]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%8B%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%A6_%E0%A4%B6%E0%A4%AB%E0%A5%80%E0%A4%95&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4040&quot; | ४,०४० ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १२१ || [[सोहेल अहमद]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%8B%E0%A4%B9%E0%A5%87%E0%A4%B2_%E0%A4%85%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A4%A6&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4057&quot; | ४,०५७ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १२२ || [[झिकरिया इस्लाम]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9D%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE_%E0%A4%87%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%AE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4065&quot; | ४,०६५ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १२३ || [[ऑए ओरु]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%91%E0%A4%8F_%E0%A4%93%E0%A4%B0%E0%A5%81&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4067&quot; | ४,०६७ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १२४ || [[याओ जुनटिंग]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%93_%E0%A4%9C%E0%A5%81%E0%A4%A8%E0%A4%9F%E0%A4%BF%E0%A4%82%E0%A4%97&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4084&quot; | ४,०८४ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १२५ || [[निमिष लतीफ]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%AE%E0%A4%BF%E0%A4%B7_%E0%A4%B2%E0%A4%A4%E0%A5%80%E0%A4%AB&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4104&quot; | ४,१०४ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १२६ || [[इडा बागुस नारा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%87%E0%A4%A1%E0%A4%BE_%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A5%81%E0%A4%B8_%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4104&quot; | ४,१०४ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १२७ || [[देवा विस्वी]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%B5%E0%A4%BE_%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4106&quot; | ४,१०६ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १२८ || [[मिर्झा मोहम्मद बेग]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A4%BF%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%9D%E0%A4%BE_%E0%A4%AE%E0%A5%8B%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%A6_%E0%A4%AC%E0%A5%87%E0%A4%97&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4141&quot; | ४,१४१ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १२९ || [[अक्षयकुमार यादव]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%AF%E0%A4%95%E0%A5%81%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B0_%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A6%E0%A4%B5&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4142&quot; | ४,१४२ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १३० || [[निकोलस सोन्ने-रुड]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%8B%E0%A4%B2%E0%A4%B8_%E0%A4%B8%E0%A5%8B%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A8%E0%A5%87-%E0%A4%B0%E0%A5%81%E0%A4%A1&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4172&quot; | ४,१७२ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १३१ || [[अब्दुल्ला महमूद]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%AC%E0%A5%8D%E0%A4%A6%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A4%BE_%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A5%82%E0%A4%A6&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4180&quot; | ४,१८० ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १३२ || [[इंग्लंड क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९९८-९९]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%87%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A4%82%E0%A4%A1_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A7%E0%A5%AF%E0%A5%AF%E0%A5%AE-%E0%A5%AF%E0%A5%AF&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4184&quot; | ४,१८४ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १३३ || [[शुजात रसूल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B6%E0%A5%81%E0%A4%9C%E0%A4%BE%E0%A4%A4_%E0%A4%B0%E0%A4%B8%E0%A5%82%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4198&quot; | ४,१९८ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १३४ || [[उम्मेर अब्बास]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%89%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%B0_%E0%A4%85%E0%A4%AC%E0%A5%8D%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%B8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4202&quot; | ४,२०२ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १३५ || [[शारिक मुनीर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95_%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%A8%E0%A5%80%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4218&quot; | ४,२१८ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १३६ || [[थानादोन बुरी]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A5%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%A6%E0%A5%8B%E0%A4%A8_%E0%A4%AC%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4249&quot; | ४,२४९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १३७ || [[जोगेन चौधरी]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9C%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A5%87%E0%A4%A8_%E0%A4%9A%E0%A5%8C%E0%A4%A7%E0%A4%B0%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value=&quot;4263&quot; | ४,२६३ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १३८ || [[शाह फैसल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B9_%E0%A4%AB%E0%A5%88%E0%A4%B8%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4271&quot; | ४,२७१ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १३९ || [[फानुफोंग थोंगसा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AB%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A5%81%E0%A4%AB%E0%A5%8B%E0%A4%82%E0%A4%97_%E0%A4%A5%E0%A5%8B%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A4%B8%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4299&quot; | ४,२९९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १४० || [[ताशी फुंत्शो]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%B6%E0%A5%80_%E0%A4%AB%E0%A5%81%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B6%E0%A5%8B&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4317&quot; | ४,३१७ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १४१ || [[फाझिल मुहम्मद]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AB%E0%A4%BE%E0%A4%9D%E0%A4%BF%E0%A4%B2_%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%A6&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4318&quot; | ४,३१८ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १४२ || [[मुस्तकीम अस्लम]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%95%E0%A5%80%E0%A4%AE_%E0%A4%85%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A4%AE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4329&quot; | ४,३२९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १४३ || [[बायनबू जार्गलतुया]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%A8%E0%A4%AC%E0%A5%82_%E0%A4%9C%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%97%E0%A4%B2%E0%A4%A4%E0%A5%81%E0%A4%AF%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4334&quot; | ४,३३४ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १४४ || [[गाबा फ्रँक]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%97%E0%A4%BE%E0%A4%AC%E0%A4%BE_%E0%A4%AB%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%81%E0%A4%95&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4354&quot; | ४,३५४ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १४५ || [[आनंद मोंगर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%A8%E0%A4%82%E0%A4%A6_%E0%A4%AE%E0%A5%8B%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4384&quot; | ४,३८४ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १४६ || [[हसनैन उल वहाब]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B9%E0%A4%B8%E0%A4%A8%E0%A5%88%E0%A4%A8_%E0%A4%89%E0%A4%B2_%E0%A4%B5%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%AC&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4385&quot; | ४,३८५ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १४७ || [[सुखजिंदर सिंग]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%96%E0%A4%9C%E0%A4%BF%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A4%B0_%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%82%E0%A4%97&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4402&quot; | ४,४०२ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १४८ || [[तुमुरसुख तुरमुंख]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A4%E0%A5%81%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%96_%E0%A4%A4%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%82%E0%A4%96&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4411&quot; | ४,४११ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १४९ || [[मुहम्मद आकिफ]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%A6_%E0%A4%86%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%AB&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4438&quot; | ४,४३८ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १५० || [[फ्रान्सिस मुटुआ]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AB%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%B8_%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%9F%E0%A5%81%E0%A4%86&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4452&quot; | ४,४५२ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १५१ || [[मुंखसुल्द एर्देनेबत]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%82%E0%A4%96%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%A6_%E0%A4%8F%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%AC%E0%A4%A4&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4488&quot; | ४,४८८ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १५२ || [[लुवसानझुंदुई एर्देनेबुलगान]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B2%E0%A5%81%E0%A4%B5%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%9D%E0%A5%81%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A5%81%E0%A4%88_%E0%A4%8F%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%AC%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A4%97%E0%A4%BE%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4490&quot; | ४,४९० ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १५३ || [[नामगांग चेजे]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%97%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%97_%E0%A4%9A%E0%A5%87%E0%A4%9C%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4492&quot; | ४,४९२ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १५४ || [[जुनैद अझीज]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9C%E0%A5%81%E0%A4%A8%E0%A5%88%E0%A4%A6_%E0%A4%85%E0%A4%9D%E0%A5%80%E0%A4%9C&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4504&quot; | ४,५०४ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १५५ || [[आसिफ जावेद]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%AB_%E0%A4%9C%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A5%87%E0%A4%A6&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4528&quot; | ४,५२८ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १५६ || [[मुजीब-उर-रहमान (क्रिकेट खेळाडू)]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%9C%E0%A5%80%E0%A4%AC-%E0%A4%89%E0%A4%B0-%E0%A4%B0%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%28%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%96%E0%A5%87%E0%A4%B3%E0%A4%BE%E0%A4%A1%E0%A5%82%29&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4553&quot; | ४,५५३ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १५७ || [[तेनजिन राबगे]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A4%E0%A5%87%E0%A4%A8%E0%A4%9C%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AC%E0%A4%97%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4553&quot; | ४,५५३ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १५८ || [[नामगे थिनले]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%97%E0%A5%87_%E0%A4%A5%E0%A4%BF%E0%A4%A8%E0%A4%B2%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4574&quot; | ४,५७४ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १५९ || [[ताशी दोरजी]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%B6%E0%A5%80_%E0%A4%A6%E0%A5%8B%E0%A4%B0%E0%A4%9C%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4657&quot; | ४,६५७ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १६० || [[बात्तुलगा तमजिदसुरेन]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A4%97%E0%A4%BE_%E0%A4%A4%E0%A4%AE%E0%A4%9C%E0%A4%BF%E0%A4%A6%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%87%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4663&quot; | ४,६६३ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १६१ || [[बोइओ रे]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AC%E0%A5%8B%E0%A4%87%E0%A4%93_%E0%A4%B0%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4689&quot; | ४,६८९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १६२ || [[इम्रान अनवर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%87%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%85%E0%A4%A8%E0%A4%B5%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4698&quot; | ४,६९८ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १६३ || [[बिलेंगदेंबेरेल मुंखदेलगेर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AC%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%82%E0%A4%AC%E0%A5%87%E0%A4%B0%E0%A5%87%E0%A4%B2_%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%82%E0%A4%96%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%B2%E0%A4%97%E0%A5%87%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4729&quot; | ४,७२९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १६४ || [[उस्मान पटेल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%89%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%AA%E0%A4%9F%E0%A5%87%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4751&quot; | ४,७५१ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १६५ || [[देंग जिन्छी]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%82%E0%A4%97_%E0%A4%9C%E0%A4%BF%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%9B%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4751&quot; | ४,७५१ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १६६ || [[मुहम्मद नदीम]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%A6_%E0%A4%A8%E0%A4%A6%E0%A5%80%E0%A4%AE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4765&quot; | ४,७६५ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १६७ || [[आसिफ शेख (बहरैन क्रिकेट खेळाडू)]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%AB_%E0%A4%B6%E0%A5%87%E0%A4%96_%28%E0%A4%AC%E0%A4%B9%E0%A4%B0%E0%A5%88%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%96%E0%A5%87%E0%A4%B3%E0%A4%BE%E0%A4%A1%E0%A5%82%29&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4783&quot; | ४,७८३ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १६८ || [[सोनम येशे]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%8B%E0%A4%A8%E0%A4%AE_%E0%A4%AF%E0%A5%87%E0%A4%B6%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4823&quot; | ४,८२३ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १६९ || [[शुभम पटेल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B6%E0%A5%81%E0%A4%AD%E0%A4%AE_%E0%A4%AA%E0%A4%9F%E0%A5%87%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4824&quot; | ४,८२४ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १७० || [[ह्तेत लिन आंग]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B9%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A5%87%E0%A4%A4_%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%86%E0%A4%82%E0%A4%97&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4839&quot; | ४,८३९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १७१ || [[सोदबिलेग गानतुलगा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%8B%E0%A4%A6%E0%A4%AC%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%97_%E0%A4%97%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%A4%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A4%97%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4850&quot; | ४,८५० ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १७२ || [[एशान करीमी]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%8F%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%AE%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4873&quot; | ४,८७३ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १७३ || [[विल्यम पारचर्ड]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%AE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%9A%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A1&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4880&quot; | ४,८८० ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १७४ || [[विशील पटेल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%80%E0%A4%B2_%E0%A4%AA%E0%A4%9F%E0%A5%87%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4880&quot; | ४,८८० ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १७५ || [[समय श्रीवास्तव]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%AE%E0%A4%AF_%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%B5&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4882&quot; | ४,८८२ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १७६ || [[सूर्य आनंद]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%82%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%AF_%E0%A4%86%E0%A4%A8%E0%A4%82%E0%A4%A6&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4887&quot; | ४,८८७ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १७७ || [[झोलजावखलान शुरेंत्सेत्सेग]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9D%E0%A5%8B%E0%A4%B2%E0%A4%9C%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A4%96%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%B6%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%87%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B8%E0%A5%87%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B8%E0%A5%87%E0%A4%97&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4893&quot; | ४,८९३ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १७८ || [[तियान सेन कुन]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A4%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%B8%E0%A5%87%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A5%81%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4927&quot; | ४,९२७ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १७९ || [[आंतरराष्ट्रीय इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९७०-७१]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A4%B0%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%AF_%E0%A4%87%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%B5%E0%A5%8D%E0%A4%B9%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A7%E0%A5%AF%E0%A5%AD%E0%A5%A6-%E0%A5%AD%E0%A5%A7&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4957&quot; | ४,९५७ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १८० || [[चमिथ रणसिंघे]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9A%E0%A4%AE%E0%A4%BF%E0%A4%A5_%E0%A4%B0%E0%A4%A3%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4967&quot; | ४,९६७ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १८१ || [[पीटर लँगट]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%80%E0%A4%9F%E0%A4%B0_%E0%A4%B2%E0%A4%81%E0%A4%97%E0%A4%9F&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4968&quot; | ४,९६८ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १८२ || [[सचिन गिल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%9A%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%97%E0%A4%BF%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4984&quot; | ४,९८४ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १८३ || [[उगान-एर्देने बातजार्गल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%89%E0%A4%97%E0%A4%BE%E0%A4%A8-%E0%A4%8F%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%A8%E0%A5%87_%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%A4%E0%A4%9C%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%97%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5014&quot; | ५,०१४ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १८४ || [[थिनले जामत्शो]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A5%E0%A4%BF%E0%A4%A8%E0%A4%B2%E0%A5%87_%E0%A4%9C%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B6%E0%A5%8B&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5089&quot; | ५,०८९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १८५ || [[मा छियानचेंग]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A4%BE_%E0%A4%9B%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%9A%E0%A5%87%E0%A4%82%E0%A4%97&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5198&quot; | ५,१९८ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १८६ || [[आदित्य वरदराजन]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%A6%E0%A4%BF%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%AF_%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A4%A6%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5213&quot; | ५,२१३ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १८७ || [[समीरा पिताबेद्दरा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%AE%E0%A5%80%E0%A4%B0%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BF%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%AC%E0%A5%87%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%A6%E0%A4%B0%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5252&quot; | ५,२५२ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १८८ || [[मुहम्मद वसीम (बहरैनचा क्रिकेट खेळाडू)]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%A6_%E0%A4%B5%E0%A4%B8%E0%A5%80%E0%A4%AE_%28%E0%A4%AC%E0%A4%B9%E0%A4%B0%E0%A5%88%E0%A4%A8%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%96%E0%A5%87%E0%A4%B3%E0%A4%BE%E0%A4%A1%E0%A5%82%29&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5290&quot; | ५,२९० ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १८९ || [[समीरा मदुरंगा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%AE%E0%A5%80%E0%A4%B0%E0%A4%BE_%E0%A4%AE%E0%A4%A6%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5309&quot; | ५,३०९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १९० || [[गेडे अर्ता]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%97%E0%A5%87%E0%A4%A1%E0%A5%87_%E0%A4%85%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5309&quot; | ५,३०९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १९१ || [[सौरभ कुमार (दक्षिण कोरियाचा क्रिकेट खेळाडू)]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%AD_%E0%A4%95%E0%A5%81%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B0_%28%E0%A4%A6%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%BF%E0%A4%A3_%E0%A4%95%E0%A5%8B%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%96%E0%A5%87%E0%A4%B3%E0%A4%BE%E0%A4%A1%E0%A5%82%29&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5429&quot; | ५,४२९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १९२ || [[ओबैद उर रहमान]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%93%E0%A4%AC%E0%A5%88%E0%A4%A6_%E0%A4%89%E0%A4%B0_%E0%A4%B0%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5431&quot; | ५,४३१ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १९३ || [[अनुदीप चेंतामारा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%A8%E0%A5%81%E0%A4%A6%E0%A5%80%E0%A4%AA_%E0%A4%9A%E0%A5%87%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5517&quot; | ५,५१७ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १९४ || [[मुहम्मद रिझवान]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%A6_%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%9D%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5553&quot; | ५,५५३ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १९५ || [[अनुष्का शर्मा (क्रिकेट खेळाडू)]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%A8%E0%A5%81%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%95%E0%A4%BE_%E0%A4%B6%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%BE_%28%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%96%E0%A5%87%E0%A4%B3%E0%A4%BE%E0%A4%A1%E0%A5%82%29&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5554&quot; | ५,५५४ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १९६ || [[सौद मुनीर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%8C%E0%A4%A6_%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%A8%E0%A5%80%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5566&quot; | ५,५६६ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १९७ || [[को को लिन थू]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A5%8B_%E0%A4%95%E0%A5%8B_%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%A5%E0%A5%82&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5570&quot; | ५,५७० ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १९८ || [[अजयवीर हुंदल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%9C%E0%A4%AF%E0%A4%B5%E0%A5%80%E0%A4%B0_%E0%A4%B9%E0%A5%81%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5681&quot; | ५,६८१ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १९९ || [[सागीर अहमद]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A5%80%E0%A4%B0_%E0%A4%85%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A4%A6&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5801&quot; | ५,८०१ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २०० || [[मुसा शाहीन]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B8%E0%A4%BE_%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B9%E0%A5%80%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5841&quot; | ५,८४१ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २०१ || [[मुहम्मद आसिम]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%A6_%E0%A4%86%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%AE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5969&quot; | ५,९६९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २०२ || [[हसनैन शाह]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B9%E0%A4%B8%E0%A4%A8%E0%A5%88%E0%A4%A8_%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B9&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;6062&quot; | ६,०६२ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २०३ || [[गाकुल घाली]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%97%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A5%81%E0%A4%B2_%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;6210&quot; | ६,२१० ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २०४ || [[आमिर लाल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%AE%E0%A4%BF%E0%A4%B0_%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;6363&quot; | ६,३६३ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २०५ || [[रणजुंग मिक्यो दोरजी]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B0%E0%A4%A3%E0%A4%9C%E0%A5%81%E0%A4%82%E0%A4%97_%E0%A4%AE%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A5%8B_%E0%A4%A6%E0%A5%8B%E0%A4%B0%E0%A4%9C%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;6389&quot; | ६,३८९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २०६ || [[डॅनियल लुईस]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A1%E0%A5%85%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%B2_%E0%A4%B2%E0%A5%81%E0%A4%88%E0%A4%B8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;6523&quot; | ६,५२३ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २०७ || [[अरीब खालिद]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%AC_%E0%A4%96%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%A6&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;6528&quot; | ६,५२८ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २०८ || [[शाहजैब जमील]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B9%E0%A4%9C%E0%A5%88%E0%A4%AC_%E0%A4%9C%E0%A4%AE%E0%A5%80%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;6830&quot; | ६,८३० ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २०९ || [[अली दाऊद]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%B2%E0%A5%80_%E0%A4%A6%E0%A4%BE%E0%A4%8A%E0%A4%A6&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;7293&quot; | ७,२९३ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २१० || [[कुलदीप गुर्जर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A4%A6%E0%A5%80%E0%A4%AA_%E0%A4%97%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%9C%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;7429&quot; | ७,४२९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २११ || [[झीशान हैदर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9D%E0%A5%80%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%B9%E0%A5%88%E0%A4%A6%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;7530&quot; | ७,५३० ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २१२ || [[आलम नकाश]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%B2%E0%A4%AE_%E0%A4%A8%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B6&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;7599&quot; | ७,५९९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २१३ || [[झुबेर अली]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9D%E0%A5%81%E0%A4%AC%E0%A5%87%E0%A4%B0_%E0%A4%85%E0%A4%B2%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;7758&quot; | ७,७५८ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २१४ || [[दहाम मदमपागे]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A6%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%AE_%E0%A4%AE%E0%A4%A6%E0%A4%AE%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;7854&quot; | ७,८५४ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २१५ || [[जुन ह्यूनवू]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9C%E0%A5%81%E0%A4%A8_%E0%A4%B9%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A5%82%E0%A4%A8%E0%A4%B5%E0%A5%82&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;7901&quot; | ७,९०१ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २१६ || [[शाहझेब आफ्रिदी]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B9%E0%A4%9D%E0%A5%87%E0%A4%AC_%E0%A4%86%E0%A4%AB%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%A6%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;8019&quot; | ८,०१९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २१७ || [[आंतरराष्ट्रीय इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९८१-८२]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A4%B0%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%AF_%E0%A4%87%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%B5%E0%A5%8D%E0%A4%B9%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A7%E0%A5%AF%E0%A5%AE%E0%A5%A7-%E0%A5%AE%E0%A5%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;8053&quot; | ८,०५३ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २१८ || [[बालागे दिलरुक्षा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A5%87_%E0%A4%A6%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A4%B0%E0%A5%81%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;8132&quot; | ८,१३२ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २१९ || [[चामरा डी सोयसा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9A%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%B0%E0%A4%BE_%E0%A4%A1%E0%A5%80_%E0%A4%B8%E0%A5%8B%E0%A4%AF%E0%A4%B8%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;8185&quot; | ८,१८५ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २२० || [[श्रीलंका क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९७३-७४]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%B2%E0%A4%82%E0%A4%95%E0%A4%BE_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A7%E0%A5%AF%E0%A5%AD%E0%A5%A9-%E0%A5%AD%E0%A5%AA&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;8569&quot; | ८,५६९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २२१ || [[कबीर सागर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A4%AC%E0%A5%80%E0%A4%B0_%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:OptimisticProvider|OptimisticProvider]] || data-sort-value=&quot;13986&quot; | १३,९८६ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २२२ || [[आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषकाचा इतिहास]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%AF%E0%A4%B8%E0%A5%80%E0%A4%B8%E0%A5%80_%E0%A4%AA%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%81%E0%A4%B7_%E0%A4%9F%E0%A5%80-%E0%A5%A8%E0%A5%A6_%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%9A%E0%A4%B7%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%87%E0%A4%A4%E0%A4%BF%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;18476&quot; | १८,४७६ ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २२३ || [[२०२६ ईसीए महिला युरोपियन चषक]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A5%A8%E0%A5%A6%E0%A5%A8%E0%A5%AC_%E0%A4%88%E0%A4%B8%E0%A5%80%E0%A4%8F_%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A4%BE_%E0%A4%AF%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%8B%E0%A4%AA%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%A8_%E0%A4%9A%E0%A4%B7%E0%A4%95&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;21378&quot; | २१,३७८ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २२४ || [[मॅग्नेटिक महाराष्ट्र]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%85%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%9F%E0%A4%BF%E0%A4%95_%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ankush Bobade|Ankush Bobade]] || data-sort-value=&quot;23910&quot; | २३,९१० ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २२५ || [[आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक शतकांची यादी]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%AF%E0%A4%B8%E0%A5%80%E0%A4%B8%E0%A5%80_%E0%A4%AA%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%81%E0%A4%B7_%E0%A4%9F%E0%A5%80-%E0%A5%A8%E0%A5%A6_%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%9A%E0%A4%B7%E0%A4%95_%E0%A4%B6%E0%A4%A4%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%9A%E0%A5%80_%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A6%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;43246&quot; | ४३,२४६ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २२६ || [[२०२६ स्पॅनिश ग्रांप्री]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A5%A8%E0%A5%A6%E0%A5%A8%E0%A5%AC_%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%AA%E0%A5%85%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%B6_%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;119135&quot; | १,१९,१३५ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २२७ || [[आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक जागतिक पात्रता]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%AF%E0%A4%B8%E0%A5%80%E0%A4%B8%E0%A5%80_%E0%A4%AA%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%81%E0%A4%B7_%E0%A4%9F%E0%A5%80-%E0%A5%A8%E0%A5%A6_%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%9A%E0%A4%B7%E0%A4%95_%E0%A4%9C%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A4%A4%E0%A4%BF%E0%A4%95_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%A4%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;147115&quot; | १,४७,११५ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २२८ || [[२०२५ साओ पाउलो ग्रांप्री]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A5%A8%E0%A5%A6%E0%A5%A8%E0%A5%AB_%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%93_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%89%E0%A4%B2%E0%A5%8B_%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;148694&quot; | १,४८,६९४ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २२९ || [[आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक विक्रमांची यादी]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%AF%E0%A4%B8%E0%A5%80%E0%A4%B8%E0%A5%80_%E0%A4%AA%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%81%E0%A4%B7_%E0%A4%9F%E0%A5%80-%E0%A5%A8%E0%A5%A6_%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%9A%E0%A4%B7%E0%A4%95_%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%9A%E0%A5%80_%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A6%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;186499&quot; | १,८६,४९९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|}

[[वर्ग:मिशन १,११,१११]]</text>
      <sha1>8sgtw2hseqa9vd56uk72hru2bzwa4h6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728327</id>
      <parentid>2728307</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T18:26:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TivenBot</username>
        <id>80923</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>मिशन १,११,१११: सुधारणा आवश्यक यादी (२३१)</comment>
      <origin>2728327</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="167187" sha1="orrhx10s65rbpwmyn212rrdrwxd21e3" xml:space="preserve">''हे पान [[सदस्य:TivenBot|TivenBot]] यांच्या स्क्रिप्टद्वारे आपोआप अद्ययावत केले जाते; येथे हाताने केलेले बदल पुढील अद्ययावतीत पुसले जातील. शेवटचे अद्ययावत: ३० ऑक्टोबर २०२६, २३:५६ (भा.प्र.वे.)''&lt;br&gt;[{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=purge}} हे पान ताजे करा (purge)] • [{{fullurl:विकिपीडिया:मिशन १,११,१११|action=purge}} मिशन १,११,१११ मुख्य पान ताजे करा (purge)]

प्रकल्पांतर्गत तयार झालेल्या लेखांपैकी ज्यांच्यात किमान एक त्रुटी आहे तेच लेख येथे दिसतात. प्रत्येक अद्ययावतीत ही संपूर्ण यादी पुन्हा तयार होते; त्रुटी दूर केलेला लेख आपोआप यादीतून निघतो.

== सारांश ==
* सुधारणा आवश्यक लेख: '''२३१'''
* मागील अद्ययावतीपासून पूर्ण सुधारलेले लेख: '''०'''
* लहान लेख (४,००० बाइट्सपेक्षा कमी): '''११३'''
* संदर्भ नसलेले: '''२३'''
* वर्ग नसलेले: '''१०'''
* विकिडेटा जोडणी नसलेले: '''२१५'''

== यादी ==
✔ = ठीक, &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; = सुधारणा आवश्यक. कोणत्याही स्तंभाच्या शीर्षकावर क्लिक करून क्रमवारी लावा (उदा. फक्त संदर्भ नसलेले एकत्र पाहण्यासाठी ''संदर्भ'' स्तंभ). सर्वाधिक त्रुटी असलेले लेख आधी दिसतात. &lt;small&gt;वर्ग तपासणी फक्त लेखात थेट लिहिलेले वर्ग ओळखते, साच्यांमधून येणारे नाही.&lt;/small&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! क्र. !! लेख !! निर्माता !! आकार (बाइट्स) !! संदर्भ !! वर्ग !! विकिडेटा !! त्रुटी
|-
| १ || [[Samir shakil shaikh]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=Samir_shakil_shaikh&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Samir Shakil Shaikh|Samir Shakil Shaikh]] || data-sort-value=&quot;134&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | १३४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;4&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ४
|-
| २ || [[गंगाधराव फडणवीस]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%97%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A4%BE%E0%A4%A7%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B5_%E0%A4%AB%E0%A4%A1%E0%A4%A3%E0%A4%B5%E0%A5%80%E0%A4%B8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:~2026-52310-38|~2026-52310-38]] || data-sort-value=&quot;632&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ६३२ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;4&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ४
|-
| ३ || [[रामासामी वेंकटेश]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A5%80_%E0%A4%B5%E0%A5%87%E0%A4%82%E0%A4%95%E0%A4%9F%E0%A5%87%E0%A4%B6&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2019&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,०१९ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;4&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ४
|-
| ४ || [[रस]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B0%E0%A4%B8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;396&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३९६ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ३
|-
| ५ || [[शासकीय अभियांत्रिकी महाविद्यालय, चंद्रपूर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A4%95%E0%A5%80%E0%A4%AF_%E0%A4%85%E0%A4%AD%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%80_%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%AF%2C_%E0%A4%9A%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AA%E0%A5%82%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:~2026-57645-76|~2026-57645-76]] || data-sort-value=&quot;659&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ६५९ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ३
|-
| ६ || [[२०२२ रशियन ग्रांप्री]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A5%A8%E0%A5%A6%E0%A5%A8%E0%A5%A8_%E0%A4%B0%E0%A4%B6%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%A8_%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;917&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ९१७ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ३
|-
| ७ || [[संभाजीनगर पदवीधर विधानपरिषद मतदारसंघ]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%9C%E0%A5%80%E0%A4%A8%E0%A4%97%E0%A4%B0_%E0%A4%AA%E0%A4%A6%E0%A4%B5%E0%A5%80%E0%A4%A7%E0%A4%B0_%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%A7%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%AA%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%B7%E0%A4%A6_%E0%A4%AE%E0%A4%A4%E0%A4%A6%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:~2026-52310-38|~2026-52310-38]] || data-sort-value=&quot;981&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ९८१ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ३
|-
| ८ || [[चंद्रपूर वन प्रशासन, विकास, संशोधन व व्यवस्थापन प्रबोधिनी]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9A%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AA%E0%A5%82%E0%A4%B0_%E0%A4%B5%E0%A4%A8_%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A4%A8%2C_%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B8%2C_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%B6%E0%A5%8B%E0%A4%A7%E0%A4%A8_%E0%A4%B5_%E0%A4%B5%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%B5%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A5%E0%A4%BE%E0%A4%AA%E0%A4%A8_%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AC%E0%A5%8B%E0%A4%A7%E0%A4%BF%E0%A4%A8%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:~2026-57645-76|~2026-57645-76]] || data-sort-value=&quot;2007&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,००७ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ३
|-
| ९ || [[विकास अभ्यास]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B8_%E0%A4%85%E0%A4%AD%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%B8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:DILIPG|DILIPG]] || data-sort-value=&quot;2214&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,२१४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ३
|-
| १० || [[बांगलादेश क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९८५-८६]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%B6_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A7%E0%A5%AF%E0%A5%AE%E0%A5%AB-%E0%A5%AE%E0%A5%AC&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2282&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,२८२ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ३
|-
| ११ || [[रेस्ट ऑफ द वर्ल्ड इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९७३-७४]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B0%E0%A5%87%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%9F_%E0%A4%91%E0%A4%AB_%E0%A4%A6_%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%A1_%E0%A4%87%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%B5%E0%A5%8D%E0%A4%B9%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A7%E0%A5%AF%E0%A5%AD%E0%A5%A9-%E0%A5%AD%E0%A5%AA&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2709&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,७०९ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ३
|-
| १२ || [[प्रा. मनोहर बाबुराव जायभाये]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE._%E0%A4%AE%E0%A4%A8%E0%A5%8B%E0%A4%B9%E0%A4%B0_%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%AC%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B5_%E0%A4%9C%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:प्रा.मनोहर जायभाये|प्रा.मनोहर जायभाये]] || data-sort-value=&quot;5517&quot; | ५,५१७ ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ३
|-
| १३ || [[आयफेल ग्रांप्री]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%AF%E0%A4%AB%E0%A5%87%E0%A4%B2_%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;312&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३१२ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १४ || [[साखिर ग्रांप्री]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%96%E0%A4%BF%E0%A4%B0_%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;312&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३१२ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १५ || [[बार्सिलोना-काटलुन्या ग्रांप्री]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A5%8B%E0%A4%A8%E0%A4%BE-%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%9F%E0%A4%B2%E0%A5%81%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE_%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;355&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३५५ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १६ || [[मेंग जियानहाओ]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%82%E0%A4%97_%E0%A4%9C%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%93&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;1636&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | १,६३६ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १७ || [[ऋतुजा पिसाळ]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%8B%E0%A4%A4%E0%A5%81%E0%A4%9C%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%B3&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value=&quot;1723&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | १,७२३ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १८ || [[शील पटेल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B6%E0%A5%80%E0%A4%B2_%E0%A4%AA%E0%A4%9F%E0%A5%87%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]] || data-sort-value=&quot;1946&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | १,९४६ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १९ || [[आंग को को]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%82%E0%A4%97_%E0%A4%95%E0%A5%8B_%E0%A4%95%E0%A5%8B&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2215&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,२१५ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| २० || [[डान्सी टॉम]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A1%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%B8%E0%A5%80_%E0%A4%9F%E0%A5%89%E0%A4%AE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2253&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,२५३ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| २१ || [[मुहम्मद इक्रम]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%A6_%E0%A4%87%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2387&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,३८७ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| २२ || [[मॉनमाउथ काउंटी, न्यू जर्सी]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%89%E0%A4%A8%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%89%E0%A4%A5_%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%89%E0%A4%82%E0%A4%9F%E0%A5%80%2C_%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A5%82_%E0%A4%9C%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B8%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Jonathansammy|Jonathansammy]] || data-sort-value=&quot;2398&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,३९८ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| २३ || [[झुबैर अली]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9D%E0%A5%81%E0%A4%AC%E0%A5%88%E0%A4%B0_%E0%A4%85%E0%A4%B2%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2409&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,४०९ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| २४ || [[विश्व नेत्तम]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B5_%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%AE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2511&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,५११ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| २५ || [[दिलराज देओल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A6%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C_%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%93%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2690&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,६९० &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| २६ || [[ह्तेत लिन ऊ]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B9%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A5%87%E0%A4%A4_%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%8A&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2765&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,७६५ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| २७ || [[मुकेश ठाकूर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%B6_%E0%A4%A0%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A5%82%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2801&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,८०१ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| २८ || [[संजू सजीव]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%9C%E0%A5%82_%E0%A4%B8%E0%A4%9C%E0%A5%80%E0%A4%B5&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2823&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,८२३ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| २९ || [[डोको रूपा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A1%E0%A5%8B%E0%A4%95%E0%A5%8B_%E0%A4%B0%E0%A5%82%E0%A4%AA%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2887&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,८८७ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ३० || [[धर्मा केसुमा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A7%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%BE_%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%AE%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2892&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,८९२ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ३१ || [[न्यान लिन ह्तेत]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%B9%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A5%87%E0%A4%A4&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2893&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,८९३ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ३२ || [[अक्षय शंकर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%AF_%E0%A4%B6%E0%A4%82%E0%A4%95%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2911&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,९११ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ३३ || [[अर्जुन कुमल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%9C%E0%A5%81%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A5%81%E0%A4%AE%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2934&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,९३४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ३४ || [[ने लिन ह्तुन]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A8%E0%A5%87_%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%B9%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A5%81%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2943&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,९४३ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ३५ || [[म्यात थू आंग]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A4_%E0%A4%A5%E0%A5%82_%E0%A4%86%E0%A4%82%E0%A4%97&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2965&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,९६५ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ३६ || [[सिनेथ जयवर्धने]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%A5_%E0%A4%9C%E0%A4%AF%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A7%E0%A4%A8%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3027&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,०२७ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ३७ || [[काऊंग ह्तेत क्याव]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%8A%E0%A4%82%E0%A4%97_%E0%A4%B9%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A5%87%E0%A4%A4_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%B5&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3087&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,०८७ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ३८ || [[ने लिन ह्ताइके]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A8%E0%A5%87_%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%B9%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%87%E0%A4%95%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3092&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,०९२ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ३९ || [[शाहझैब जमील]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B9%E0%A4%9D%E0%A5%88%E0%A4%AC_%E0%A4%9C%E0%A4%AE%E0%A5%80%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3109&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,१०९ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ४० || [[अफगाणिस्तान क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०११]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%AB%E0%A4%97%E0%A4%BE%E0%A4%A3%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A8%E0%A5%A6%E0%A5%A7%E0%A5%A7&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3113&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,११३ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ४१ || [[चालोएमवोंग चॅटपैसान]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9A%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A5%8B%E0%A4%8F%E0%A4%AE%E0%A4%B5%E0%A5%8B%E0%A4%82%E0%A4%97_%E0%A4%9A%E0%A5%85%E0%A4%9F%E0%A4%AA%E0%A5%88%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3113&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,११३ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ४२ || [[ची शुआई]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9A%E0%A5%80_%E0%A4%B6%E0%A5%81%E0%A4%86%E0%A4%88&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3134&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,१३४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ४३ || [[आंतरराष्ट्रीय इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९७६-७७]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A4%B0%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%AF_%E0%A4%87%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%B5%E0%A5%8D%E0%A4%B9%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A7%E0%A5%AF%E0%A5%AD%E0%A5%AC-%E0%A5%AD%E0%A5%AD&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3136&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,१३६ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ४४ || [[बयारजार्गल बातबायर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AC%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%9C%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%97%E0%A4%B2_%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%A4%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3136&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,१३६ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ४५ || [[कर्मा दोरजी]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%BE_%E0%A4%A6%E0%A5%8B%E0%A4%B0%E0%A4%9C%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3162&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,१६२ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ४६ || [[त्सेरिंग ताशी]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B8%E0%A5%87%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%82%E0%A4%97_%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%B6%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3164&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,१६४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ४७ || [[फियाझ अहमद]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AB%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%9D_%E0%A4%85%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A4%A6&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3284&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,२८४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ४८ || [[तुकाराम रामकृष्ण काते]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A4%E0%A5%81%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AE_%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%95%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%A3_%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%A4%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:शरभ|शरभ]] || data-sort-value=&quot;3284&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,२८४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ४९ || [[ओद लुतबायर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%93%E0%A4%A6_%E0%A4%B2%E0%A5%81%E0%A4%A4%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3304&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,३०४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ५० || [[करण सोनावळे]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A4%A3_%E0%A4%B8%E0%A5%8B%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A4%B3%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]] || data-sort-value=&quot;3348&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,३४८ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ५१ || [[संदारुवान चिंथका]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%81%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%9A%E0%A4%BF%E0%A4%82%E0%A4%A5%E0%A4%95%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3363&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,३६३ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ५२ || [[तेमुलेन अमरमेंद]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A4%E0%A5%87%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%A8_%E0%A4%85%E0%A4%AE%E0%A4%B0%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%82%E0%A4%A6&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3364&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,३६४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ५३ || [[खिन आये]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%96%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%86%E0%A4%AF%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3375&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,३७५ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ५४ || [[इंग्लंड क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९९७-९८]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%87%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A4%82%E0%A4%A1_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A7%E0%A5%AF%E0%A5%AF%E0%A5%AD-%E0%A5%AF%E0%A5%AE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3394&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,३९४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ५५ || [[न्येइन चान सो]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A5%87%E0%A4%87%E0%A4%A8_%E0%A4%9A%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%B8%E0%A5%8B&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3419&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,४१९ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ५६ || [[चांचाई पेंगकुम्ता]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9A%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%9A%E0%A4%BE%E0%A4%88_%E0%A4%AA%E0%A5%87%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A5%81%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3423&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,४२३ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ५७ || [[दू जियानहाओ]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A6%E0%A5%82_%E0%A4%9C%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%93&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3449&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,४४९ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ५८ || [[पाइंग दानू]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%87%E0%A4%82%E0%A4%97_%E0%A4%A6%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A5%82&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3474&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,४७४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ५९ || [[ये नाइंग तुन]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AF%E0%A5%87_%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%87%E0%A4%82%E0%A4%97_%E0%A4%A4%E0%A5%81%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3482&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,४८२ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ६० || [[फाटुम्माकान डोनकाएव]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AB%E0%A4%BE%E0%A4%9F%E0%A5%81%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A1%E0%A5%8B%E0%A4%A8%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%8F%E0%A4%B5&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3496&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,४९६ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ६१ || [[अमैश राणा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%AE%E0%A5%88%E0%A4%B6_%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A3%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3505&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,५०५ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ६२ || [[फिरियाफोंग सुआनचुआई]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AB%E0%A4%BF%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%AB%E0%A5%8B%E0%A4%82%E0%A4%97_%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%86%E0%A4%A8%E0%A4%9A%E0%A5%81%E0%A4%86%E0%A4%88&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3508&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,५०८ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ६३ || [[क्याव झिन लिन]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%B5_%E0%A4%9D%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3510&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,५१० &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ६४ || [[धनेश शेट्टी]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A7%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%B6_%E0%A4%B6%E0%A5%87%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3524&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,५२४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ६५ || [[स्वान ह्तेत को को]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%B9%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A5%87%E0%A4%A4_%E0%A4%95%E0%A5%8B_%E0%A4%95%E0%A5%8B&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3558&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,५५८ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ६६ || [[ऑस्टिन लाझारस]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%91%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%9D%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%B8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3595&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,५९५ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ६७ || [[आसिफ अली (बहरैन क्रिकेटर)]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%AB_%E0%A4%85%E0%A4%B2%E0%A5%80_%28%E0%A4%AC%E0%A4%B9%E0%A4%B0%E0%A5%88%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F%E0%A4%B0%29&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3607&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,६०७ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ६८ || [[थुया आंग]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A5%E0%A5%81%E0%A4%AF%E0%A4%BE_%E0%A4%86%E0%A4%82%E0%A4%97&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3607&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,६०७ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ६९ || [[गांदेंबेरेल गानबोल्ड]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%97%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%82%E0%A4%AC%E0%A5%87%E0%A4%B0%E0%A5%87%E0%A4%B2_%E0%A4%97%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%AC%E0%A5%8B%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%A1&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3611&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,६११ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ७० || [[अनुदीप चेंथमारा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%A8%E0%A5%81%E0%A4%A6%E0%A5%80%E0%A4%AA_%E0%A4%9A%E0%A5%87%E0%A4%82%E0%A4%A5%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3636&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,६३६ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ७१ || [[अंजला बंदारा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%82%E0%A4%9C%E0%A4%B2%E0%A4%BE_%E0%A4%AC%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3642&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,६४२ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ७२ || [[पॅट्रिक नोऊ]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%85%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95_%E0%A4%A8%E0%A5%8B%E0%A4%8A&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3647&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,६४७ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ७३ || [[अँड्रियास हावोए]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%81%E0%A4%A1%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%B8_%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A5%8B%E0%A4%8F&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3670&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,६७० &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ७४ || [[आय गेडे विगुना]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%AF_%E0%A4%97%E0%A5%87%E0%A4%A1%E0%A5%87_%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%97%E0%A5%81%E0%A4%A8%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3674&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,६७४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ७५ || [[प्ये फ्यो वाई]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A5%87_%E0%A4%AB%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A5%8B_%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%88&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3674&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,६७४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ७६ || [[मुहम्मद उमर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%A6_%E0%A4%89%E0%A4%AE%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3675&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,६७५ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ७७ || [[अहमद रमदोनी]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A4%A6_%E0%A4%B0%E0%A4%AE%E0%A4%A6%E0%A5%8B%E0%A4%A8%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3676&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,६७६ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ७८ || [[अफगाणिस्तान क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०००-०१]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%AB%E0%A4%97%E0%A4%BE%E0%A4%A3%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A8%E0%A5%A6%E0%A5%A6%E0%A5%A6-%E0%A5%A6%E0%A5%A7&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3681&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,६८१ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ७९ || [[नाम्सराई बात-यालाल्ट]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%B8%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%88_%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%A4-%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%9F&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3688&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,६८८ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ८० || [[ताशी चोफेल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%B6%E0%A5%80_%E0%A4%9A%E0%A5%8B%E0%A4%AB%E0%A5%87%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3694&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,६९४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ८१ || [[दिवित नंदा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A6%E0%A4%BF%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%A4_%E0%A4%A8%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3696&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,६९६ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ८२ || [[सुधाकर जेगन्नाथन]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%A7%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%B0_%E0%A4%9C%E0%A5%87%E0%A4%97%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%A5%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3735&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,७३५ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ८३ || [[रेस्ट ऑफ द वर्ल्ड इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९७०-७१]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B0%E0%A5%87%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%9F_%E0%A4%91%E0%A4%AB_%E0%A4%A6_%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%A1_%E0%A4%87%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%B5%E0%A5%8D%E0%A4%B9%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A7%E0%A5%AF%E0%A5%AD%E0%A5%A6-%E0%A5%AD%E0%A5%A7&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3748&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,७४८ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ८४ || [[ज्यूड सल्डान्हा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9C%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A5%82%E0%A4%A1_%E0%A4%B8%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%A1%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%B9%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3750&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,७५० &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ८५ || [[क्लिंटो अँटो]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%82%E0%A4%9F%E0%A5%8B_%E0%A4%85%E0%A4%81%E0%A4%9F%E0%A5%8B&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3751&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,७५१ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ८६ || [[झाहिद शिरजाद]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9D%E0%A4%BE%E0%A4%B9%E0%A4%BF%E0%A4%A6_%E0%A4%B6%E0%A4%BF%E0%A4%B0%E0%A4%9C%E0%A4%BE%E0%A4%A6&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3756&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,७५६ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ८७ || [[सोनम चोफेल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%8B%E0%A4%A8%E0%A4%AE_%E0%A4%9A%E0%A5%8B%E0%A4%AB%E0%A5%87%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3763&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,७६३ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ८८ || [[केतुत अर्तावान]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%A4%E0%A5%81%E0%A4%A4_%E0%A4%85%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3773&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,७७३ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ८९ || [[सेबास्टियन हीथ]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%87%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%A8_%E0%A4%B9%E0%A5%80%E0%A4%A5&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3785&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,७८५ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ९० || [[कडेक गमंतिका]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A4%A1%E0%A5%87%E0%A4%95_%E0%A4%97%E0%A4%AE%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3790&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,७९० &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ९१ || [[सरावुत मालीवान]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A5%81%E0%A4%A4_%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A5%80%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3790&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,७९० &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ९२ || [[लिऊ छिंगझे]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%8A_%E0%A4%9B%E0%A4%BF%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A4%9D%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3791&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,७९१ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ९३ || [[अरुएसानान विचाकाम]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%B0%E0%A5%81%E0%A4%8F%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%9A%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%AE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3811&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,८११ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ९४ || [[रोहित शर्मा (इंडोनेशियाचा क्रिकेट खेळाडू)]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B0%E0%A5%8B%E0%A4%B9%E0%A4%BF%E0%A4%A4_%E0%A4%B6%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%BE_%28%E0%A4%87%E0%A4%82%E0%A4%A1%E0%A5%8B%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%B6%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%96%E0%A5%87%E0%A4%B3%E0%A4%BE%E0%A4%A1%E0%A5%82%29&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3818&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,८१८ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ९५ || [[काम्रोन सेनामोंत्री]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%8B%E0%A4%A8_%E0%A4%B8%E0%A5%87%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A5%8B%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3819&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,८१९ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ९६ || [[पत्तारापोल जिरापत्तानानुकुल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AA%E0%A5%8B%E0%A4%B2_%E0%A4%9C%E0%A4%BF%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AA%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A5%81%E0%A4%95%E0%A5%81%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3826&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,८२६ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ९७ || [[गेडे प्रियंदना]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%97%E0%A5%87%E0%A4%A1%E0%A5%87_%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A4%A8%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3844&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,८४४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ९८ || [[अंजार तादारुस]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%82%E0%A4%9C%E0%A4%BE%E0%A4%B0_%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A6%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%81%E0%A4%B8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3848&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,८४८ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ९९ || [[डॅनिल्सन हावोए]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A1%E0%A5%85%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%B8%E0%A4%A8_%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A5%8B%E0%A4%8F&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3855&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,८५५ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १०० || [[ब्रायन लिकावू]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AC%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%A8_%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A5%82&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3875&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,८७५ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १०१ || [[काविन चड्ढा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%9A%E0%A4%A1%E0%A5%8D%E0%A4%A2%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3894&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,८९४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १०२ || [[अली झहीर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%B2%E0%A5%80_%E0%A4%9D%E0%A4%B9%E0%A5%80%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3918&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,९१८ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १०३ || [[नोप्फोन सेनामोंत्री]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A8%E0%A5%8B%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%AB%E0%A5%8B%E0%A4%A8_%E0%A4%B8%E0%A5%87%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A5%8B%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3937&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,९३७ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १०४ || [[इमाल लियानागे]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%87%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B2_%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3940&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,९४० &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १०५ || [[यासिन पटेल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%AA%E0%A4%9F%E0%A5%87%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3943&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,९४३ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १०६ || [[सायमन सोरेनसेन]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%AE%E0%A4%A8_%E0%A4%B8%E0%A5%8B%E0%A4%B0%E0%A5%87%E0%A4%A8%E0%A4%B8%E0%A5%87%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3955&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,९५५ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १०७ || [[जुआन अल्वेरोन]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9C%E0%A5%81%E0%A4%86%E0%A4%A8_%E0%A4%85%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A5%87%E0%A4%B0%E0%A5%8B%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3961&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,९६१ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १०८ || [[दू जियानयाओ]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A6%E0%A5%82_%E0%A4%9C%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%93&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3962&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,९६२ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १०९ || [[अहमेर बिन नासिर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%B0_%E0%A4%AC%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3966&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,९६६ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ११० || [[तेजस्विनी घोसाळकर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A4%E0%A5%87%E0%A4%9C%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%A8%E0%A5%80_%E0%A4%98%E0%A5%8B%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%B3%E0%A4%95%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:शरभ|शरभ]] || data-sort-value=&quot;4554&quot; | ४,५५४ ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १११ || [[नारायणन सिवन]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%A3%E0%A4%A8_%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%B5%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4699&quot; | ४,६९९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ११२ || [[७०वा वर्धापनदिन ग्रांप्री]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A5%AD%E0%A5%A6%E0%A4%B5%E0%A4%BE_%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A7%E0%A4%BE%E0%A4%AA%E0%A4%A8%E0%A4%A6%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;5422&quot; | ५,४२२ ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ११३ || [[नेमाजी शिंदे]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%9C%E0%A5%80_%E0%A4%B6%E0%A4%BF%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Misslinius|Misslinius]] || data-sort-value=&quot;5660&quot; | ५,६६० ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ११४ || [[मधुमेहावरील औषधे]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A4%A7%E0%A5%81%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%B2_%E0%A4%94%E0%A4%B7%E0%A4%A7%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Jonathansammy|Jonathansammy]] || data-sort-value=&quot;8556&quot; | ८,५५६ ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ११५ || [[झी मराठी पुरस्कार २०२६]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9D%E0%A5%80_%E0%A4%AE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A0%E0%A5%80_%E0%A4%AA%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B0_%E0%A5%A8%E0%A5%A6%E0%A5%A8%E0%A5%AC&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:~2026-57012-46|~2026-57012-46]] || data-sort-value=&quot;31493&quot; | ३१,४९३ ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ११६ || [[पी. नारायणन (राजकारणी)]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%80._%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%A3%E0%A4%A8_%28%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%A3%E0%A5%80%29&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;1804&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | १,८०४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| ११७ || [[मासाहिरो हारा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%B9%E0%A4%BF%E0%A4%B0%E0%A5%8B_%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value=&quot;2200&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,२०० &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| ११८ || [[रॉबर्ट हॉल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B0%E0%A5%89%E0%A4%AC%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%9F_%E0%A4%B9%E0%A5%89%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value=&quot;2723&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,७२३ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| ११९ || [[मायकेल वुडफर्ड]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%B2_%E0%A4%B5%E0%A5%81%E0%A4%A1%E0%A4%AB%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A1&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value=&quot;2896&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,८९६ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १२० || [[साद बेग]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%A6_%E0%A4%AC%E0%A5%87%E0%A4%97&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3397&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,३९७ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १२१ || [[मोहम्मद शफीक]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%8B%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%A6_%E0%A4%B6%E0%A4%AB%E0%A5%80%E0%A4%95&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4040&quot; | ४,०४० ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १२२ || [[सोहेल अहमद]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%8B%E0%A4%B9%E0%A5%87%E0%A4%B2_%E0%A4%85%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A4%A6&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4057&quot; | ४,०५७ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १२३ || [[झिकरिया इस्लाम]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9D%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE_%E0%A4%87%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%AE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4065&quot; | ४,०६५ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १२४ || [[ऑए ओरु]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%91%E0%A4%8F_%E0%A4%93%E0%A4%B0%E0%A5%81&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4067&quot; | ४,०६७ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १२५ || [[याओ जुनटिंग]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%93_%E0%A4%9C%E0%A5%81%E0%A4%A8%E0%A4%9F%E0%A4%BF%E0%A4%82%E0%A4%97&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4084&quot; | ४,०८४ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १२६ || [[निमिष लतीफ]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%AE%E0%A4%BF%E0%A4%B7_%E0%A4%B2%E0%A4%A4%E0%A5%80%E0%A4%AB&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4104&quot; | ४,१०४ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १२७ || [[इडा बागुस नारा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%87%E0%A4%A1%E0%A4%BE_%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A5%81%E0%A4%B8_%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4104&quot; | ४,१०४ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १२८ || [[देवा विस्वी]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%B5%E0%A4%BE_%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4106&quot; | ४,१०६ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १२९ || [[मिर्झा मोहम्मद बेग]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A4%BF%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%9D%E0%A4%BE_%E0%A4%AE%E0%A5%8B%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%A6_%E0%A4%AC%E0%A5%87%E0%A4%97&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4141&quot; | ४,१४१ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १३० || [[अक्षयकुमार यादव]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%AF%E0%A4%95%E0%A5%81%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B0_%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A6%E0%A4%B5&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4142&quot; | ४,१४२ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १३१ || [[निकोलस सोन्ने-रुड]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%8B%E0%A4%B2%E0%A4%B8_%E0%A4%B8%E0%A5%8B%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A8%E0%A5%87-%E0%A4%B0%E0%A5%81%E0%A4%A1&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4172&quot; | ४,१७२ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १३२ || [[अब्दुल्ला महमूद]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%AC%E0%A5%8D%E0%A4%A6%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A4%BE_%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A5%82%E0%A4%A6&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4180&quot; | ४,१८० ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १३३ || [[इंग्लंड क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९९८-९९]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%87%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A4%82%E0%A4%A1_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A7%E0%A5%AF%E0%A5%AF%E0%A5%AE-%E0%A5%AF%E0%A5%AF&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4184&quot; | ४,१८४ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १३४ || [[शुजात रसूल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B6%E0%A5%81%E0%A4%9C%E0%A4%BE%E0%A4%A4_%E0%A4%B0%E0%A4%B8%E0%A5%82%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4198&quot; | ४,१९८ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १३५ || [[उम्मेर अब्बास]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%89%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%B0_%E0%A4%85%E0%A4%AC%E0%A5%8D%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%B8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4202&quot; | ४,२०२ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १३६ || [[शारिक मुनीर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95_%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%A8%E0%A5%80%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4218&quot; | ४,२१८ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १३७ || [[थानादोन बुरी]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A5%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%A6%E0%A5%8B%E0%A4%A8_%E0%A4%AC%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4249&quot; | ४,२४९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १३८ || [[जोगेन चौधरी]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9C%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A5%87%E0%A4%A8_%E0%A4%9A%E0%A5%8C%E0%A4%A7%E0%A4%B0%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value=&quot;4263&quot; | ४,२६३ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १३९ || [[शाह फैसल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B9_%E0%A4%AB%E0%A5%88%E0%A4%B8%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4271&quot; | ४,२७१ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १४० || [[फानुफोंग थोंगसा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AB%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A5%81%E0%A4%AB%E0%A5%8B%E0%A4%82%E0%A4%97_%E0%A4%A5%E0%A5%8B%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A4%B8%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4299&quot; | ४,२९९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १४१ || [[ताशी फुंत्शो]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%B6%E0%A5%80_%E0%A4%AB%E0%A5%81%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B6%E0%A5%8B&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4317&quot; | ४,३१७ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १४२ || [[फाझिल मुहम्मद]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AB%E0%A4%BE%E0%A4%9D%E0%A4%BF%E0%A4%B2_%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%A6&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4318&quot; | ४,३१८ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १४३ || [[मुस्तकीम अस्लम]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%95%E0%A5%80%E0%A4%AE_%E0%A4%85%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A4%AE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4329&quot; | ४,३२९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १४४ || [[बायनबू जार्गलतुया]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%A8%E0%A4%AC%E0%A5%82_%E0%A4%9C%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%97%E0%A4%B2%E0%A4%A4%E0%A5%81%E0%A4%AF%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4334&quot; | ४,३३४ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १४५ || [[गाबा फ्रँक]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%97%E0%A4%BE%E0%A4%AC%E0%A4%BE_%E0%A4%AB%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%81%E0%A4%95&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4354&quot; | ४,३५४ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १४६ || [[आनंद मोंगर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%A8%E0%A4%82%E0%A4%A6_%E0%A4%AE%E0%A5%8B%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4384&quot; | ४,३८४ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १४७ || [[हसनैन उल वहाब]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B9%E0%A4%B8%E0%A4%A8%E0%A5%88%E0%A4%A8_%E0%A4%89%E0%A4%B2_%E0%A4%B5%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%AC&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4385&quot; | ४,३८५ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १४८ || [[सुखजिंदर सिंग]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%96%E0%A4%9C%E0%A4%BF%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A4%B0_%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%82%E0%A4%97&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4402&quot; | ४,४०२ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १४९ || [[तुमुरसुख तुरमुंख]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A4%E0%A5%81%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%96_%E0%A4%A4%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%82%E0%A4%96&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4411&quot; | ४,४११ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १५० || [[मुहम्मद आकिफ]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%A6_%E0%A4%86%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%AB&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4438&quot; | ४,४३८ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १५१ || [[फ्रान्सिस मुटुआ]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AB%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%B8_%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%9F%E0%A5%81%E0%A4%86&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4452&quot; | ४,४५२ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १५२ || [[मुंखसुल्द एर्देनेबत]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%82%E0%A4%96%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%A6_%E0%A4%8F%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%AC%E0%A4%A4&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4488&quot; | ४,४८८ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १५३ || [[लुवसानझुंदुई एर्देनेबुलगान]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B2%E0%A5%81%E0%A4%B5%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%9D%E0%A5%81%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A5%81%E0%A4%88_%E0%A4%8F%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%AC%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A4%97%E0%A4%BE%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4490&quot; | ४,४९० ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १५४ || [[नामगांग चेजे]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%97%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%97_%E0%A4%9A%E0%A5%87%E0%A4%9C%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4492&quot; | ४,४९२ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १५५ || [[जुनैद अझीज]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9C%E0%A5%81%E0%A4%A8%E0%A5%88%E0%A4%A6_%E0%A4%85%E0%A4%9D%E0%A5%80%E0%A4%9C&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4504&quot; | ४,५०४ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १५६ || [[आसिफ जावेद]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%AB_%E0%A4%9C%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A5%87%E0%A4%A6&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4528&quot; | ४,५२८ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १५७ || [[मुजीब-उर-रहमान (क्रिकेट खेळाडू)]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%9C%E0%A5%80%E0%A4%AC-%E0%A4%89%E0%A4%B0-%E0%A4%B0%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%28%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%96%E0%A5%87%E0%A4%B3%E0%A4%BE%E0%A4%A1%E0%A5%82%29&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4553&quot; | ४,५५३ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १५८ || [[तेनजिन राबगे]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A4%E0%A5%87%E0%A4%A8%E0%A4%9C%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AC%E0%A4%97%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4553&quot; | ४,५५३ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १५९ || [[नामगे थिनले]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%97%E0%A5%87_%E0%A4%A5%E0%A4%BF%E0%A4%A8%E0%A4%B2%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4574&quot; | ४,५७४ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १६० || [[ताशी दोरजी]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%B6%E0%A5%80_%E0%A4%A6%E0%A5%8B%E0%A4%B0%E0%A4%9C%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4657&quot; | ४,६५७ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १६१ || [[बात्तुलगा तमजिदसुरेन]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A4%97%E0%A4%BE_%E0%A4%A4%E0%A4%AE%E0%A4%9C%E0%A4%BF%E0%A4%A6%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%87%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4663&quot; | ४,६६३ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १६२ || [[बोइओ रे]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AC%E0%A5%8B%E0%A4%87%E0%A4%93_%E0%A4%B0%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4689&quot; | ४,६८९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १६३ || [[इम्रान अनवर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%87%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%85%E0%A4%A8%E0%A4%B5%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4698&quot; | ४,६९८ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १६४ || [[बिलेंगदेंबेरेल मुंखदेलगेर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AC%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%82%E0%A4%AC%E0%A5%87%E0%A4%B0%E0%A5%87%E0%A4%B2_%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%82%E0%A4%96%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%B2%E0%A4%97%E0%A5%87%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4729&quot; | ४,७२९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १६५ || [[उस्मान पटेल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%89%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%AA%E0%A4%9F%E0%A5%87%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4751&quot; | ४,७५१ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १६६ || [[देंग जिन्छी]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%82%E0%A4%97_%E0%A4%9C%E0%A4%BF%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%9B%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4751&quot; | ४,७५१ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १६७ || [[मुहम्मद नदीम]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%A6_%E0%A4%A8%E0%A4%A6%E0%A5%80%E0%A4%AE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4765&quot; | ४,७६५ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १६८ || [[आसिफ शेख (बहरैन क्रिकेट खेळाडू)]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%AB_%E0%A4%B6%E0%A5%87%E0%A4%96_%28%E0%A4%AC%E0%A4%B9%E0%A4%B0%E0%A5%88%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%96%E0%A5%87%E0%A4%B3%E0%A4%BE%E0%A4%A1%E0%A5%82%29&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4783&quot; | ४,७८३ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १६९ || [[सोनम येशे]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%8B%E0%A4%A8%E0%A4%AE_%E0%A4%AF%E0%A5%87%E0%A4%B6%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4823&quot; | ४,८२३ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १७० || [[शुभम पटेल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B6%E0%A5%81%E0%A4%AD%E0%A4%AE_%E0%A4%AA%E0%A4%9F%E0%A5%87%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4824&quot; | ४,८२४ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १७१ || [[ह्तेत लिन आंग]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B9%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A5%87%E0%A4%A4_%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%86%E0%A4%82%E0%A4%97&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4839&quot; | ४,८३९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १७२ || [[सोदबिलेग गानतुलगा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%8B%E0%A4%A6%E0%A4%AC%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%97_%E0%A4%97%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%A4%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A4%97%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4850&quot; | ४,८५० ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १७३ || [[एशान करीमी]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%8F%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%AE%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4873&quot; | ४,८७३ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १७४ || [[विल्यम पारचर्ड]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%AE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%9A%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A1&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4880&quot; | ४,८८० ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १७५ || [[विशील पटेल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%80%E0%A4%B2_%E0%A4%AA%E0%A4%9F%E0%A5%87%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4880&quot; | ४,८८० ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १७६ || [[समय श्रीवास्तव]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%AE%E0%A4%AF_%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%B5&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4882&quot; | ४,८८२ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १७७ || [[सूर्य आनंद]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%82%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%AF_%E0%A4%86%E0%A4%A8%E0%A4%82%E0%A4%A6&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4887&quot; | ४,८८७ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १७८ || [[झोलजावखलान शुरेंत्सेत्सेग]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9D%E0%A5%8B%E0%A4%B2%E0%A4%9C%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A4%96%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%B6%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%87%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B8%E0%A5%87%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B8%E0%A5%87%E0%A4%97&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4893&quot; | ४,८९३ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १७९ || [[तियान सेन कुन]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A4%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%B8%E0%A5%87%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A5%81%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4927&quot; | ४,९२७ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १८० || [[आंतरराष्ट्रीय इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९७०-७१]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A4%B0%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%AF_%E0%A4%87%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%B5%E0%A5%8D%E0%A4%B9%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A7%E0%A5%AF%E0%A5%AD%E0%A5%A6-%E0%A5%AD%E0%A5%A7&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4957&quot; | ४,९५७ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १८१ || [[चमिथ रणसिंघे]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9A%E0%A4%AE%E0%A4%BF%E0%A4%A5_%E0%A4%B0%E0%A4%A3%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4967&quot; | ४,९६७ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १८२ || [[पीटर लँगट]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%80%E0%A4%9F%E0%A4%B0_%E0%A4%B2%E0%A4%81%E0%A4%97%E0%A4%9F&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4968&quot; | ४,९६८ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १८३ || [[सचिन गिल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%9A%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%97%E0%A4%BF%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4984&quot; | ४,९८४ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १८४ || [[उगान-एर्देने बातजार्गल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%89%E0%A4%97%E0%A4%BE%E0%A4%A8-%E0%A4%8F%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%A8%E0%A5%87_%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%A4%E0%A4%9C%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%97%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5014&quot; | ५,०१४ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १८५ || [[थिनले जामत्शो]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A5%E0%A4%BF%E0%A4%A8%E0%A4%B2%E0%A5%87_%E0%A4%9C%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B6%E0%A5%8B&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5089&quot; | ५,०८९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १८६ || [[मा छियानचेंग]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A4%BE_%E0%A4%9B%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%9A%E0%A5%87%E0%A4%82%E0%A4%97&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5198&quot; | ५,१९८ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १८७ || [[आदित्य वरदराजन]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%A6%E0%A4%BF%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%AF_%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A4%A6%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5213&quot; | ५,२१३ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १८८ || [[समीरा पिताबेद्दरा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%AE%E0%A5%80%E0%A4%B0%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BF%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%AC%E0%A5%87%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%A6%E0%A4%B0%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5252&quot; | ५,२५२ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १८९ || [[मुहम्मद वसीम (बहरैनचा क्रिकेट खेळाडू)]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%A6_%E0%A4%B5%E0%A4%B8%E0%A5%80%E0%A4%AE_%28%E0%A4%AC%E0%A4%B9%E0%A4%B0%E0%A5%88%E0%A4%A8%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%96%E0%A5%87%E0%A4%B3%E0%A4%BE%E0%A4%A1%E0%A5%82%29&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5290&quot; | ५,२९० ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १९० || [[समीरा मदुरंगा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%AE%E0%A5%80%E0%A4%B0%E0%A4%BE_%E0%A4%AE%E0%A4%A6%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5309&quot; | ५,३०९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १९१ || [[गेडे अर्ता]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%97%E0%A5%87%E0%A4%A1%E0%A5%87_%E0%A4%85%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5309&quot; | ५,३०९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १९२ || [[सौरभ कुमार (दक्षिण कोरियाचा क्रिकेट खेळाडू)]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%AD_%E0%A4%95%E0%A5%81%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B0_%28%E0%A4%A6%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%BF%E0%A4%A3_%E0%A4%95%E0%A5%8B%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%96%E0%A5%87%E0%A4%B3%E0%A4%BE%E0%A4%A1%E0%A5%82%29&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5429&quot; | ५,४२९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १९३ || [[ओबैद उर रहमान]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%93%E0%A4%AC%E0%A5%88%E0%A4%A6_%E0%A4%89%E0%A4%B0_%E0%A4%B0%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5431&quot; | ५,४३१ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १९४ || [[अनुदीप चेंतामारा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%A8%E0%A5%81%E0%A4%A6%E0%A5%80%E0%A4%AA_%E0%A4%9A%E0%A5%87%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5517&quot; | ५,५१७ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १९५ || [[मुहम्मद रिझवान]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%A6_%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%9D%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5553&quot; | ५,५५३ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १९६ || [[अनुष्का शर्मा (क्रिकेट खेळाडू)]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%A8%E0%A5%81%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%95%E0%A4%BE_%E0%A4%B6%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%BE_%28%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%96%E0%A5%87%E0%A4%B3%E0%A4%BE%E0%A4%A1%E0%A5%82%29&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5554&quot; | ५,५५४ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १९७ || [[सौद मुनीर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%8C%E0%A4%A6_%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%A8%E0%A5%80%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5566&quot; | ५,५६६ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १९८ || [[को को लिन थू]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A5%8B_%E0%A4%95%E0%A5%8B_%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%A5%E0%A5%82&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5570&quot; | ५,५७० ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १९९ || [[अजयवीर हुंदल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%9C%E0%A4%AF%E0%A4%B5%E0%A5%80%E0%A4%B0_%E0%A4%B9%E0%A5%81%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5681&quot; | ५,६८१ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २०० || [[सागीर अहमद]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A5%80%E0%A4%B0_%E0%A4%85%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A4%A6&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5801&quot; | ५,८०१ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २०१ || [[मुसा शाहीन]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B8%E0%A4%BE_%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B9%E0%A5%80%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5841&quot; | ५,८४१ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २०२ || [[मुहम्मद आसिम]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%A6_%E0%A4%86%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%AE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5969&quot; | ५,९६९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २०३ || [[हसनैन शाह]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B9%E0%A4%B8%E0%A4%A8%E0%A5%88%E0%A4%A8_%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B9&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;6062&quot; | ६,०६२ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २०४ || [[गाकुल घाली]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%97%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A5%81%E0%A4%B2_%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;6210&quot; | ६,२१० ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २०५ || [[आमिर लाल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%AE%E0%A4%BF%E0%A4%B0_%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;6363&quot; | ६,३६३ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २०६ || [[रणजुंग मिक्यो दोरजी]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B0%E0%A4%A3%E0%A4%9C%E0%A5%81%E0%A4%82%E0%A4%97_%E0%A4%AE%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A5%8B_%E0%A4%A6%E0%A5%8B%E0%A4%B0%E0%A4%9C%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;6389&quot; | ६,३८९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २०७ || [[डॅनियल लुईस]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A1%E0%A5%85%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%B2_%E0%A4%B2%E0%A5%81%E0%A4%88%E0%A4%B8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;6523&quot; | ६,५२३ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २०८ || [[अरीब खालिद]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%AC_%E0%A4%96%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%A6&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;6528&quot; | ६,५२८ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २०९ || [[शाहजैब जमील]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B9%E0%A4%9C%E0%A5%88%E0%A4%AC_%E0%A4%9C%E0%A4%AE%E0%A5%80%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;6830&quot; | ६,८३० ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २१० || [[अली दाऊद]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%B2%E0%A5%80_%E0%A4%A6%E0%A4%BE%E0%A4%8A%E0%A4%A6&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;7293&quot; | ७,२९३ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २११ || [[कुलदीप गुर्जर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A4%A6%E0%A5%80%E0%A4%AA_%E0%A4%97%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%9C%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;7429&quot; | ७,४२९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २१२ || [[झीशान हैदर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9D%E0%A5%80%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%B9%E0%A5%88%E0%A4%A6%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;7530&quot; | ७,५३० ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २१३ || [[आलम नकाश]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%B2%E0%A4%AE_%E0%A4%A8%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B6&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;7599&quot; | ७,५९९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २१४ || [[झुबेर अली]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9D%E0%A5%81%E0%A4%AC%E0%A5%87%E0%A4%B0_%E0%A4%85%E0%A4%B2%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;7758&quot; | ७,७५८ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २१५ || [[दहाम मदमपागे]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A6%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%AE_%E0%A4%AE%E0%A4%A6%E0%A4%AE%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;7854&quot; | ७,८५४ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २१६ || [[जुन ह्यूनवू]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9C%E0%A5%81%E0%A4%A8_%E0%A4%B9%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A5%82%E0%A4%A8%E0%A4%B5%E0%A5%82&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;7901&quot; | ७,९०१ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २१७ || [[शाहझेब आफ्रिदी]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B9%E0%A4%9D%E0%A5%87%E0%A4%AC_%E0%A4%86%E0%A4%AB%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%A6%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;8019&quot; | ८,०१९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २१८ || [[आंतरराष्ट्रीय इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९८१-८२]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A4%B0%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%AF_%E0%A4%87%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%B5%E0%A5%8D%E0%A4%B9%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A7%E0%A5%AF%E0%A5%AE%E0%A5%A7-%E0%A5%AE%E0%A5%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;8053&quot; | ८,०५३ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २१९ || [[बालागे दिलरुक्षा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A5%87_%E0%A4%A6%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A4%B0%E0%A5%81%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;8132&quot; | ८,१३२ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २२० || [[चामरा डी सोयसा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9A%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%B0%E0%A4%BE_%E0%A4%A1%E0%A5%80_%E0%A4%B8%E0%A5%8B%E0%A4%AF%E0%A4%B8%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;8185&quot; | ८,१८५ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २२१ || [[श्रीलंका क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९७३-७४]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%B2%E0%A4%82%E0%A4%95%E0%A4%BE_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A7%E0%A5%AF%E0%A5%AD%E0%A5%A9-%E0%A5%AD%E0%A5%AA&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;8569&quot; | ८,५६९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २२२ || [[कबीर सागर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A4%AC%E0%A5%80%E0%A4%B0_%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:OptimisticProvider|OptimisticProvider]] || data-sort-value=&quot;13986&quot; | १३,९८६ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २२३ || [[आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषकाचा इतिहास]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%AF%E0%A4%B8%E0%A5%80%E0%A4%B8%E0%A5%80_%E0%A4%AA%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%81%E0%A4%B7_%E0%A4%9F%E0%A5%80-%E0%A5%A8%E0%A5%A6_%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%9A%E0%A4%B7%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%87%E0%A4%A4%E0%A4%BF%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;18476&quot; | १८,४७६ ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २२४ || [[२०२६ ईसीए महिला युरोपियन चषक]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A5%A8%E0%A5%A6%E0%A5%A8%E0%A5%AC_%E0%A4%88%E0%A4%B8%E0%A5%80%E0%A4%8F_%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A4%BE_%E0%A4%AF%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%8B%E0%A4%AA%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%A8_%E0%A4%9A%E0%A4%B7%E0%A4%95&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;21378&quot; | २१,३७८ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २२५ || [[मॅग्नेटिक महाराष्ट्र]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%85%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%9F%E0%A4%BF%E0%A4%95_%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ankush Bobade|Ankush Bobade]] || data-sort-value=&quot;23910&quot; | २३,९१० ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २२६ || [[आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक शतकांची यादी]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%AF%E0%A4%B8%E0%A5%80%E0%A4%B8%E0%A5%80_%E0%A4%AA%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%81%E0%A4%B7_%E0%A4%9F%E0%A5%80-%E0%A5%A8%E0%A5%A6_%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%9A%E0%A4%B7%E0%A4%95_%E0%A4%B6%E0%A4%A4%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%9A%E0%A5%80_%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A6%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;43246&quot; | ४३,२४६ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २२७ || [[कोकणातील व्यंगचित्रकार]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A5%8B%E0%A4%95%E0%A4%A3%E0%A4%BE%E0%A4%A4%E0%A5%80%E0%A4%B2_%E0%A4%B5%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A4%9A%E0%A4%BF%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:AdvAnantGholam|AdvAnantGholam]] || data-sort-value=&quot;84251&quot; | ८४,२५१ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २२८ || [[२०२६ स्पॅनिश ग्रांप्री]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A5%A8%E0%A5%A6%E0%A5%A8%E0%A5%AC_%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%AA%E0%A5%85%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%B6_%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;119135&quot; | १,१९,१३५ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २२९ || [[आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक जागतिक पात्रता]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%AF%E0%A4%B8%E0%A5%80%E0%A4%B8%E0%A5%80_%E0%A4%AA%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%81%E0%A4%B7_%E0%A4%9F%E0%A5%80-%E0%A5%A8%E0%A5%A6_%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%9A%E0%A4%B7%E0%A4%95_%E0%A4%9C%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A4%A4%E0%A4%BF%E0%A4%95_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%A4%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;147115&quot; | १,४७,११५ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २३० || [[२०२५ साओ पाउलो ग्रांप्री]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A5%A8%E0%A5%A6%E0%A5%A8%E0%A5%AB_%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%93_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%89%E0%A4%B2%E0%A5%8B_%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;148694&quot; | १,४८,६९४ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २३१ || [[आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक विक्रमांची यादी]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%AF%E0%A4%B8%E0%A5%80%E0%A4%B8%E0%A5%80_%E0%A4%AA%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%81%E0%A4%B7_%E0%A4%9F%E0%A5%80-%E0%A5%A8%E0%A5%A6_%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%9A%E0%A4%B7%E0%A4%95_%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%9A%E0%A5%80_%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A6%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;186499&quot; | १,८६,४९९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|}

[[वर्ग:मिशन १,११,१११]]</text>
      <sha1>orrhx10s65rbpwmyn212rrdrwxd21e3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728339</id>
      <parentid>2728327</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T22:26:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TivenBot</username>
        <id>80923</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>मिशन १,११,१११: सुधारणा आवश्यक यादी (२३१)</comment>
      <origin>2728339</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="167187" sha1="kd0yc3a7bapgdor5b450ncdelzgrq8e" xml:space="preserve">''हे पान [[सदस्य:TivenBot|TivenBot]] यांच्या स्क्रिप्टद्वारे आपोआप अद्ययावत केले जाते; येथे हाताने केलेले बदल पुढील अद्ययावतीत पुसले जातील. शेवटचे अद्ययावत: ३१ ऑक्टोबर २०२६, ०३:५६ (भा.प्र.वे.)''&lt;br&gt;[{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=purge}} हे पान ताजे करा (purge)] • [{{fullurl:विकिपीडिया:मिशन १,११,१११|action=purge}} मिशन १,११,१११ मुख्य पान ताजे करा (purge)]

प्रकल्पांतर्गत तयार झालेल्या लेखांपैकी ज्यांच्यात किमान एक त्रुटी आहे तेच लेख येथे दिसतात. प्रत्येक अद्ययावतीत ही संपूर्ण यादी पुन्हा तयार होते; त्रुटी दूर केलेला लेख आपोआप यादीतून निघतो.

== सारांश ==
* सुधारणा आवश्यक लेख: '''२३१'''
* मागील अद्ययावतीपासून पूर्ण सुधारलेले लेख: '''०'''
* लहान लेख (४,००० बाइट्सपेक्षा कमी): '''११३'''
* संदर्भ नसलेले: '''२३'''
* वर्ग नसलेले: '''१०'''
* विकिडेटा जोडणी नसलेले: '''२१५'''

== यादी ==
✔ = ठीक, &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; = सुधारणा आवश्यक. कोणत्याही स्तंभाच्या शीर्षकावर क्लिक करून क्रमवारी लावा (उदा. फक्त संदर्भ नसलेले एकत्र पाहण्यासाठी ''संदर्भ'' स्तंभ). सर्वाधिक त्रुटी असलेले लेख आधी दिसतात. &lt;small&gt;वर्ग तपासणी फक्त लेखात थेट लिहिलेले वर्ग ओळखते, साच्यांमधून येणारे नाही.&lt;/small&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! क्र. !! लेख !! निर्माता !! आकार (बाइट्स) !! संदर्भ !! वर्ग !! विकिडेटा !! त्रुटी
|-
| १ || [[Samir shakil shaikh]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=Samir_shakil_shaikh&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Samir Shakil Shaikh|Samir Shakil Shaikh]] || data-sort-value=&quot;134&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | १३४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;4&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ४
|-
| २ || [[गंगाधराव फडणवीस]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%97%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A4%BE%E0%A4%A7%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B5_%E0%A4%AB%E0%A4%A1%E0%A4%A3%E0%A4%B5%E0%A5%80%E0%A4%B8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:~2026-52310-38|~2026-52310-38]] || data-sort-value=&quot;632&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ६३२ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;4&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ४
|-
| ३ || [[रामासामी वेंकटेश]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A5%80_%E0%A4%B5%E0%A5%87%E0%A4%82%E0%A4%95%E0%A4%9F%E0%A5%87%E0%A4%B6&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2019&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,०१९ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;4&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ४
|-
| ४ || [[रस]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B0%E0%A4%B8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;396&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३९६ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ३
|-
| ५ || [[शासकीय अभियांत्रिकी महाविद्यालय, चंद्रपूर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A4%95%E0%A5%80%E0%A4%AF_%E0%A4%85%E0%A4%AD%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%80_%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%AF%2C_%E0%A4%9A%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AA%E0%A5%82%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:~2026-57645-76|~2026-57645-76]] || data-sort-value=&quot;659&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ६५९ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ३
|-
| ६ || [[२०२२ रशियन ग्रांप्री]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A5%A8%E0%A5%A6%E0%A5%A8%E0%A5%A8_%E0%A4%B0%E0%A4%B6%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%A8_%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;917&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ९१७ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ३
|-
| ७ || [[संभाजीनगर पदवीधर विधानपरिषद मतदारसंघ]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%9C%E0%A5%80%E0%A4%A8%E0%A4%97%E0%A4%B0_%E0%A4%AA%E0%A4%A6%E0%A4%B5%E0%A5%80%E0%A4%A7%E0%A4%B0_%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%A7%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%AA%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%B7%E0%A4%A6_%E0%A4%AE%E0%A4%A4%E0%A4%A6%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:~2026-52310-38|~2026-52310-38]] || data-sort-value=&quot;981&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ९८१ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ३
|-
| ८ || [[चंद्रपूर वन प्रशासन, विकास, संशोधन व व्यवस्थापन प्रबोधिनी]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9A%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AA%E0%A5%82%E0%A4%B0_%E0%A4%B5%E0%A4%A8_%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A4%A8%2C_%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B8%2C_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%B6%E0%A5%8B%E0%A4%A7%E0%A4%A8_%E0%A4%B5_%E0%A4%B5%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%B5%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A5%E0%A4%BE%E0%A4%AA%E0%A4%A8_%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AC%E0%A5%8B%E0%A4%A7%E0%A4%BF%E0%A4%A8%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:~2026-57645-76|~2026-57645-76]] || data-sort-value=&quot;2007&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,००७ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ३
|-
| ९ || [[विकास अभ्यास]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B8_%E0%A4%85%E0%A4%AD%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%B8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:DILIPG|DILIPG]] || data-sort-value=&quot;2214&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,२१४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ३
|-
| १० || [[बांगलादेश क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९८५-८६]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%B6_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A7%E0%A5%AF%E0%A5%AE%E0%A5%AB-%E0%A5%AE%E0%A5%AC&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2282&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,२८२ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ३
|-
| ११ || [[रेस्ट ऑफ द वर्ल्ड इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९७३-७४]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B0%E0%A5%87%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%9F_%E0%A4%91%E0%A4%AB_%E0%A4%A6_%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%A1_%E0%A4%87%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%B5%E0%A5%8D%E0%A4%B9%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A7%E0%A5%AF%E0%A5%AD%E0%A5%A9-%E0%A5%AD%E0%A5%AA&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2709&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,७०९ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ३
|-
| १२ || [[प्रा. मनोहर बाबुराव जायभाये]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE._%E0%A4%AE%E0%A4%A8%E0%A5%8B%E0%A4%B9%E0%A4%B0_%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%AC%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B5_%E0%A4%9C%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:प्रा.मनोहर जायभाये|प्रा.मनोहर जायभाये]] || data-sort-value=&quot;5517&quot; | ५,५१७ ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ३
|-
| १३ || [[आयफेल ग्रांप्री]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%AF%E0%A4%AB%E0%A5%87%E0%A4%B2_%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;312&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३१२ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १४ || [[साखिर ग्रांप्री]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%96%E0%A4%BF%E0%A4%B0_%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;312&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३१२ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १५ || [[बार्सिलोना-काटलुन्या ग्रांप्री]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A5%8B%E0%A4%A8%E0%A4%BE-%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%9F%E0%A4%B2%E0%A5%81%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE_%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;355&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३५५ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १६ || [[मेंग जियानहाओ]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%82%E0%A4%97_%E0%A4%9C%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%93&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;1636&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | १,६३६ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १७ || [[ऋतुजा पिसाळ]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%8B%E0%A4%A4%E0%A5%81%E0%A4%9C%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%B3&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value=&quot;1723&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | १,७२३ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १८ || [[शील पटेल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B6%E0%A5%80%E0%A4%B2_%E0%A4%AA%E0%A4%9F%E0%A5%87%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]] || data-sort-value=&quot;1946&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | १,९४६ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १९ || [[आंग को को]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%82%E0%A4%97_%E0%A4%95%E0%A5%8B_%E0%A4%95%E0%A5%8B&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2215&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,२१५ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| २० || [[डान्सी टॉम]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A1%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%B8%E0%A5%80_%E0%A4%9F%E0%A5%89%E0%A4%AE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2253&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,२५३ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| २१ || [[मुहम्मद इक्रम]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%A6_%E0%A4%87%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2387&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,३८७ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| २२ || [[मॉनमाउथ काउंटी, न्यू जर्सी]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%89%E0%A4%A8%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%89%E0%A4%A5_%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%89%E0%A4%82%E0%A4%9F%E0%A5%80%2C_%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A5%82_%E0%A4%9C%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B8%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Jonathansammy|Jonathansammy]] || data-sort-value=&quot;2398&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,३९८ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| २३ || [[झुबैर अली]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9D%E0%A5%81%E0%A4%AC%E0%A5%88%E0%A4%B0_%E0%A4%85%E0%A4%B2%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2409&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,४०९ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| २४ || [[विश्व नेत्तम]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B5_%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%AE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2511&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,५११ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| २५ || [[दिलराज देओल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A6%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C_%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%93%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2690&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,६९० &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| २६ || [[ह्तेत लिन ऊ]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B9%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A5%87%E0%A4%A4_%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%8A&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2765&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,७६५ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| २७ || [[मुकेश ठाकूर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%B6_%E0%A4%A0%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A5%82%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2801&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,८०१ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| २८ || [[संजू सजीव]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%9C%E0%A5%82_%E0%A4%B8%E0%A4%9C%E0%A5%80%E0%A4%B5&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2823&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,८२३ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| २९ || [[डोको रूपा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A1%E0%A5%8B%E0%A4%95%E0%A5%8B_%E0%A4%B0%E0%A5%82%E0%A4%AA%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2887&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,८८७ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ३० || [[धर्मा केसुमा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A7%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%BE_%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%AE%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2892&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,८९२ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ३१ || [[न्यान लिन ह्तेत]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%B9%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A5%87%E0%A4%A4&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2893&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,८९३ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ३२ || [[अक्षय शंकर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%AF_%E0%A4%B6%E0%A4%82%E0%A4%95%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2911&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,९११ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ३३ || [[अर्जुन कुमल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%9C%E0%A5%81%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A5%81%E0%A4%AE%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2934&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,९३४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ३४ || [[ने लिन ह्तुन]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A8%E0%A5%87_%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%B9%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A5%81%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2943&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,९४३ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ३५ || [[म्यात थू आंग]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A4_%E0%A4%A5%E0%A5%82_%E0%A4%86%E0%A4%82%E0%A4%97&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2965&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,९६५ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ३६ || [[सिनेथ जयवर्धने]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%A5_%E0%A4%9C%E0%A4%AF%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A7%E0%A4%A8%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3027&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,०२७ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ३७ || [[काऊंग ह्तेत क्याव]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%8A%E0%A4%82%E0%A4%97_%E0%A4%B9%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A5%87%E0%A4%A4_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%B5&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3087&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,०८७ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ३८ || [[ने लिन ह्ताइके]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A8%E0%A5%87_%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%B9%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%87%E0%A4%95%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3092&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,०९२ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ३९ || [[शाहझैब जमील]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B9%E0%A4%9D%E0%A5%88%E0%A4%AC_%E0%A4%9C%E0%A4%AE%E0%A5%80%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3109&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,१०९ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ४० || [[अफगाणिस्तान क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०११]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%AB%E0%A4%97%E0%A4%BE%E0%A4%A3%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A8%E0%A5%A6%E0%A5%A7%E0%A5%A7&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3113&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,११३ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ४१ || [[चालोएमवोंग चॅटपैसान]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9A%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A5%8B%E0%A4%8F%E0%A4%AE%E0%A4%B5%E0%A5%8B%E0%A4%82%E0%A4%97_%E0%A4%9A%E0%A5%85%E0%A4%9F%E0%A4%AA%E0%A5%88%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3113&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,११३ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ४२ || [[ची शुआई]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9A%E0%A5%80_%E0%A4%B6%E0%A5%81%E0%A4%86%E0%A4%88&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3134&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,१३४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ४३ || [[आंतरराष्ट्रीय इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९७६-७७]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A4%B0%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%AF_%E0%A4%87%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%B5%E0%A5%8D%E0%A4%B9%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A7%E0%A5%AF%E0%A5%AD%E0%A5%AC-%E0%A5%AD%E0%A5%AD&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3136&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,१३६ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ४४ || [[बयारजार्गल बातबायर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AC%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%9C%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%97%E0%A4%B2_%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%A4%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3136&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,१३६ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ४५ || [[कर्मा दोरजी]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%BE_%E0%A4%A6%E0%A5%8B%E0%A4%B0%E0%A4%9C%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3162&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,१६२ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ४६ || [[त्सेरिंग ताशी]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B8%E0%A5%87%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%82%E0%A4%97_%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%B6%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3164&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,१६४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ४७ || [[फियाझ अहमद]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AB%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%9D_%E0%A4%85%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A4%A6&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3284&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,२८४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ४८ || [[तुकाराम रामकृष्ण काते]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A4%E0%A5%81%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AE_%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%95%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%A3_%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%A4%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:शरभ|शरभ]] || data-sort-value=&quot;3284&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,२८४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ४९ || [[ओद लुतबायर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%93%E0%A4%A6_%E0%A4%B2%E0%A5%81%E0%A4%A4%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3304&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,३०४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ५० || [[करण सोनावळे]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A4%A3_%E0%A4%B8%E0%A5%8B%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A4%B3%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]] || data-sort-value=&quot;3348&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,३४८ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ५१ || [[संदारुवान चिंथका]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%81%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%9A%E0%A4%BF%E0%A4%82%E0%A4%A5%E0%A4%95%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3363&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,३६३ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ५२ || [[तेमुलेन अमरमेंद]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A4%E0%A5%87%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%A8_%E0%A4%85%E0%A4%AE%E0%A4%B0%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%82%E0%A4%A6&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3364&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,३६४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ५३ || [[खिन आये]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%96%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%86%E0%A4%AF%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3375&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,३७५ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ५४ || [[इंग्लंड क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९९७-९८]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%87%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A4%82%E0%A4%A1_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A7%E0%A5%AF%E0%A5%AF%E0%A5%AD-%E0%A5%AF%E0%A5%AE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3394&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,३९४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ५५ || [[न्येइन चान सो]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A5%87%E0%A4%87%E0%A4%A8_%E0%A4%9A%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%B8%E0%A5%8B&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3419&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,४१९ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ५६ || [[चांचाई पेंगकुम्ता]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9A%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%9A%E0%A4%BE%E0%A4%88_%E0%A4%AA%E0%A5%87%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A5%81%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3423&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,४२३ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ५७ || [[दू जियानहाओ]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A6%E0%A5%82_%E0%A4%9C%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%93&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3449&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,४४९ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ५८ || [[पाइंग दानू]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%87%E0%A4%82%E0%A4%97_%E0%A4%A6%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A5%82&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3474&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,४७४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ५९ || [[ये नाइंग तुन]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AF%E0%A5%87_%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%87%E0%A4%82%E0%A4%97_%E0%A4%A4%E0%A5%81%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3482&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,४८२ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ६० || [[फाटुम्माकान डोनकाएव]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AB%E0%A4%BE%E0%A4%9F%E0%A5%81%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A1%E0%A5%8B%E0%A4%A8%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%8F%E0%A4%B5&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3496&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,४९६ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ६१ || [[अमैश राणा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%AE%E0%A5%88%E0%A4%B6_%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A3%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3505&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,५०५ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ६२ || [[फिरियाफोंग सुआनचुआई]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AB%E0%A4%BF%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%AB%E0%A5%8B%E0%A4%82%E0%A4%97_%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%86%E0%A4%A8%E0%A4%9A%E0%A5%81%E0%A4%86%E0%A4%88&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3508&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,५०८ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ६३ || [[क्याव झिन लिन]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%B5_%E0%A4%9D%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3510&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,५१० &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ६४ || [[धनेश शेट्टी]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A7%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%B6_%E0%A4%B6%E0%A5%87%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3524&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,५२४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ६५ || [[स्वान ह्तेत को को]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%B9%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A5%87%E0%A4%A4_%E0%A4%95%E0%A5%8B_%E0%A4%95%E0%A5%8B&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3558&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,५५८ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ६६ || [[ऑस्टिन लाझारस]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%91%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%9D%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%B8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3595&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,५९५ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ६७ || [[आसिफ अली (बहरैन क्रिकेटर)]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%AB_%E0%A4%85%E0%A4%B2%E0%A5%80_%28%E0%A4%AC%E0%A4%B9%E0%A4%B0%E0%A5%88%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F%E0%A4%B0%29&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3607&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,६०७ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ६८ || [[थुया आंग]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A5%E0%A5%81%E0%A4%AF%E0%A4%BE_%E0%A4%86%E0%A4%82%E0%A4%97&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3607&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,६०७ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ६९ || [[गांदेंबेरेल गानबोल्ड]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%97%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%82%E0%A4%AC%E0%A5%87%E0%A4%B0%E0%A5%87%E0%A4%B2_%E0%A4%97%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%AC%E0%A5%8B%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%A1&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3611&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,६११ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ७० || [[अनुदीप चेंथमारा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%A8%E0%A5%81%E0%A4%A6%E0%A5%80%E0%A4%AA_%E0%A4%9A%E0%A5%87%E0%A4%82%E0%A4%A5%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3636&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,६३६ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ७१ || [[अंजला बंदारा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%82%E0%A4%9C%E0%A4%B2%E0%A4%BE_%E0%A4%AC%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3642&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,६४२ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ७२ || [[पॅट्रिक नोऊ]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%85%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95_%E0%A4%A8%E0%A5%8B%E0%A4%8A&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3647&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,६४७ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ७३ || [[अँड्रियास हावोए]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%81%E0%A4%A1%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%B8_%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A5%8B%E0%A4%8F&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3670&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,६७० &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ७४ || [[आय गेडे विगुना]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%AF_%E0%A4%97%E0%A5%87%E0%A4%A1%E0%A5%87_%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%97%E0%A5%81%E0%A4%A8%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3674&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,६७४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ७५ || [[प्ये फ्यो वाई]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A5%87_%E0%A4%AB%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A5%8B_%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%88&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3674&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,६७४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ७६ || [[मुहम्मद उमर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%A6_%E0%A4%89%E0%A4%AE%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3675&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,६७५ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ७७ || [[अहमद रमदोनी]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A4%A6_%E0%A4%B0%E0%A4%AE%E0%A4%A6%E0%A5%8B%E0%A4%A8%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3676&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,६७६ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ७८ || [[अफगाणिस्तान क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०००-०१]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%AB%E0%A4%97%E0%A4%BE%E0%A4%A3%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A8%E0%A5%A6%E0%A5%A6%E0%A5%A6-%E0%A5%A6%E0%A5%A7&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3681&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,६८१ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ७९ || [[नाम्सराई बात-यालाल्ट]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%B8%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%88_%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%A4-%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%9F&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3688&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,६८८ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ८० || [[ताशी चोफेल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%B6%E0%A5%80_%E0%A4%9A%E0%A5%8B%E0%A4%AB%E0%A5%87%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3694&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,६९४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ८१ || [[दिवित नंदा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A6%E0%A4%BF%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%A4_%E0%A4%A8%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3696&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,६९६ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ८२ || [[सुधाकर जेगन्नाथन]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%A7%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%B0_%E0%A4%9C%E0%A5%87%E0%A4%97%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%A5%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3735&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,७३५ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ८३ || [[रेस्ट ऑफ द वर्ल्ड इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९७०-७१]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B0%E0%A5%87%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%9F_%E0%A4%91%E0%A4%AB_%E0%A4%A6_%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%A1_%E0%A4%87%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%B5%E0%A5%8D%E0%A4%B9%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A7%E0%A5%AF%E0%A5%AD%E0%A5%A6-%E0%A5%AD%E0%A5%A7&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3748&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,७४८ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ८४ || [[ज्यूड सल्डान्हा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9C%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A5%82%E0%A4%A1_%E0%A4%B8%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%A1%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%B9%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3750&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,७५० &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ८५ || [[क्लिंटो अँटो]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%82%E0%A4%9F%E0%A5%8B_%E0%A4%85%E0%A4%81%E0%A4%9F%E0%A5%8B&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3751&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,७५१ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ८६ || [[झाहिद शिरजाद]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9D%E0%A4%BE%E0%A4%B9%E0%A4%BF%E0%A4%A6_%E0%A4%B6%E0%A4%BF%E0%A4%B0%E0%A4%9C%E0%A4%BE%E0%A4%A6&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3756&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,७५६ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ८७ || [[सोनम चोफेल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%8B%E0%A4%A8%E0%A4%AE_%E0%A4%9A%E0%A5%8B%E0%A4%AB%E0%A5%87%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3763&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,७६३ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ८८ || [[केतुत अर्तावान]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%A4%E0%A5%81%E0%A4%A4_%E0%A4%85%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3773&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,७७३ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ८९ || [[सेबास्टियन हीथ]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%87%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%A8_%E0%A4%B9%E0%A5%80%E0%A4%A5&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3785&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,७८५ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ९० || [[कडेक गमंतिका]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A4%A1%E0%A5%87%E0%A4%95_%E0%A4%97%E0%A4%AE%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3790&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,७९० &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ९१ || [[सरावुत मालीवान]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A5%81%E0%A4%A4_%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A5%80%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3790&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,७९० &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ९२ || [[लिऊ छिंगझे]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%8A_%E0%A4%9B%E0%A4%BF%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A4%9D%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3791&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,७९१ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ९३ || [[अरुएसानान विचाकाम]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%B0%E0%A5%81%E0%A4%8F%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%9A%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%AE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3811&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,८११ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ९४ || [[रोहित शर्मा (इंडोनेशियाचा क्रिकेट खेळाडू)]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B0%E0%A5%8B%E0%A4%B9%E0%A4%BF%E0%A4%A4_%E0%A4%B6%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%BE_%28%E0%A4%87%E0%A4%82%E0%A4%A1%E0%A5%8B%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%B6%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%96%E0%A5%87%E0%A4%B3%E0%A4%BE%E0%A4%A1%E0%A5%82%29&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3818&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,८१८ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ९५ || [[काम्रोन सेनामोंत्री]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%8B%E0%A4%A8_%E0%A4%B8%E0%A5%87%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A5%8B%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3819&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,८१९ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ९६ || [[पत्तारापोल जिरापत्तानानुकुल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AA%E0%A5%8B%E0%A4%B2_%E0%A4%9C%E0%A4%BF%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AA%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A5%81%E0%A4%95%E0%A5%81%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3826&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,८२६ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ९७ || [[गेडे प्रियंदना]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%97%E0%A5%87%E0%A4%A1%E0%A5%87_%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A4%A8%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3844&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,८४४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ९८ || [[अंजार तादारुस]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%82%E0%A4%9C%E0%A4%BE%E0%A4%B0_%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A6%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%81%E0%A4%B8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3848&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,८४८ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ९९ || [[डॅनिल्सन हावोए]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A1%E0%A5%85%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%B8%E0%A4%A8_%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A5%8B%E0%A4%8F&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3855&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,८५५ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १०० || [[ब्रायन लिकावू]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AC%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%A8_%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A5%82&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3875&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,८७५ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १०१ || [[काविन चड्ढा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%9A%E0%A4%A1%E0%A5%8D%E0%A4%A2%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3894&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,८९४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १०२ || [[अली झहीर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%B2%E0%A5%80_%E0%A4%9D%E0%A4%B9%E0%A5%80%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3918&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,९१८ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १०३ || [[नोप्फोन सेनामोंत्री]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A8%E0%A5%8B%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%AB%E0%A5%8B%E0%A4%A8_%E0%A4%B8%E0%A5%87%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A5%8B%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3937&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,९३७ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १०४ || [[इमाल लियानागे]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%87%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B2_%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3940&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,९४० &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १०५ || [[यासिन पटेल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%AA%E0%A4%9F%E0%A5%87%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3943&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,९४३ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १०६ || [[सायमन सोरेनसेन]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%AE%E0%A4%A8_%E0%A4%B8%E0%A5%8B%E0%A4%B0%E0%A5%87%E0%A4%A8%E0%A4%B8%E0%A5%87%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3955&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,९५५ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १०७ || [[जुआन अल्वेरोन]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9C%E0%A5%81%E0%A4%86%E0%A4%A8_%E0%A4%85%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A5%87%E0%A4%B0%E0%A5%8B%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3961&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,९६१ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १०८ || [[दू जियानयाओ]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A6%E0%A5%82_%E0%A4%9C%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%93&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3962&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,९६२ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १०९ || [[अहमेर बिन नासिर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%B0_%E0%A4%AC%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3966&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,९६६ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ११० || [[तेजस्विनी घोसाळकर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A4%E0%A5%87%E0%A4%9C%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%A8%E0%A5%80_%E0%A4%98%E0%A5%8B%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%B3%E0%A4%95%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:शरभ|शरभ]] || data-sort-value=&quot;4554&quot; | ४,५५४ ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १११ || [[नारायणन सिवन]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%A3%E0%A4%A8_%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%B5%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4699&quot; | ४,६९९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ११२ || [[७०वा वर्धापनदिन ग्रांप्री]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A5%AD%E0%A5%A6%E0%A4%B5%E0%A4%BE_%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A7%E0%A4%BE%E0%A4%AA%E0%A4%A8%E0%A4%A6%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;5422&quot; | ५,४२२ ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ११३ || [[नेमाजी शिंदे]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%9C%E0%A5%80_%E0%A4%B6%E0%A4%BF%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Misslinius|Misslinius]] || data-sort-value=&quot;5660&quot; | ५,६६० ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ११४ || [[मधुमेहावरील औषधे]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A4%A7%E0%A5%81%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%B2_%E0%A4%94%E0%A4%B7%E0%A4%A7%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Jonathansammy|Jonathansammy]] || data-sort-value=&quot;8556&quot; | ८,५५६ ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ११५ || [[झी मराठी पुरस्कार २०२६]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9D%E0%A5%80_%E0%A4%AE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A0%E0%A5%80_%E0%A4%AA%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B0_%E0%A5%A8%E0%A5%A6%E0%A5%A8%E0%A5%AC&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:~2026-57012-46|~2026-57012-46]] || data-sort-value=&quot;31493&quot; | ३१,४९३ ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ११६ || [[पी. नारायणन (राजकारणी)]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%80._%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%A3%E0%A4%A8_%28%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%A3%E0%A5%80%29&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;1804&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | १,८०४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| ११७ || [[मासाहिरो हारा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%B9%E0%A4%BF%E0%A4%B0%E0%A5%8B_%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value=&quot;2200&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,२०० &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| ११८ || [[रॉबर्ट हॉल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B0%E0%A5%89%E0%A4%AC%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%9F_%E0%A4%B9%E0%A5%89%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value=&quot;2723&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,७२३ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| ११९ || [[मायकेल वुडफर्ड]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%B2_%E0%A4%B5%E0%A5%81%E0%A4%A1%E0%A4%AB%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A1&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value=&quot;2896&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,८९६ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १२० || [[साद बेग]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%A6_%E0%A4%AC%E0%A5%87%E0%A4%97&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3397&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,३९७ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १२१ || [[मोहम्मद शफीक]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%8B%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%A6_%E0%A4%B6%E0%A4%AB%E0%A5%80%E0%A4%95&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4040&quot; | ४,०४० ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १२२ || [[सोहेल अहमद]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%8B%E0%A4%B9%E0%A5%87%E0%A4%B2_%E0%A4%85%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A4%A6&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4057&quot; | ४,०५७ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १२३ || [[झिकरिया इस्लाम]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9D%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE_%E0%A4%87%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%AE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4065&quot; | ४,०६५ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १२४ || [[ऑए ओरु]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%91%E0%A4%8F_%E0%A4%93%E0%A4%B0%E0%A5%81&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4067&quot; | ४,०६७ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १२५ || [[याओ जुनटिंग]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%93_%E0%A4%9C%E0%A5%81%E0%A4%A8%E0%A4%9F%E0%A4%BF%E0%A4%82%E0%A4%97&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4084&quot; | ४,०८४ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १२६ || [[निमिष लतीफ]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%AE%E0%A4%BF%E0%A4%B7_%E0%A4%B2%E0%A4%A4%E0%A5%80%E0%A4%AB&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4104&quot; | ४,१०४ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १२७ || [[इडा बागुस नारा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%87%E0%A4%A1%E0%A4%BE_%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A5%81%E0%A4%B8_%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4104&quot; | ४,१०४ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १२८ || [[देवा विस्वी]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%B5%E0%A4%BE_%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4106&quot; | ४,१०६ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १२९ || [[मिर्झा मोहम्मद बेग]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A4%BF%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%9D%E0%A4%BE_%E0%A4%AE%E0%A5%8B%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%A6_%E0%A4%AC%E0%A5%87%E0%A4%97&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4141&quot; | ४,१४१ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १३० || [[अक्षयकुमार यादव]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%AF%E0%A4%95%E0%A5%81%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B0_%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A6%E0%A4%B5&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4142&quot; | ४,१४२ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १३१ || [[निकोलस सोन्ने-रुड]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%8B%E0%A4%B2%E0%A4%B8_%E0%A4%B8%E0%A5%8B%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A8%E0%A5%87-%E0%A4%B0%E0%A5%81%E0%A4%A1&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4172&quot; | ४,१७२ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १३२ || [[अब्दुल्ला महमूद]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%AC%E0%A5%8D%E0%A4%A6%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A4%BE_%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A5%82%E0%A4%A6&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4180&quot; | ४,१८० ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १३३ || [[इंग्लंड क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९९८-९९]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%87%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A4%82%E0%A4%A1_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A7%E0%A5%AF%E0%A5%AF%E0%A5%AE-%E0%A5%AF%E0%A5%AF&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4184&quot; | ४,१८४ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १३४ || [[शुजात रसूल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B6%E0%A5%81%E0%A4%9C%E0%A4%BE%E0%A4%A4_%E0%A4%B0%E0%A4%B8%E0%A5%82%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4198&quot; | ४,१९८ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १३५ || [[उम्मेर अब्बास]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%89%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%B0_%E0%A4%85%E0%A4%AC%E0%A5%8D%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%B8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4202&quot; | ४,२०२ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १३६ || [[शारिक मुनीर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95_%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%A8%E0%A5%80%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4218&quot; | ४,२१८ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १३७ || [[थानादोन बुरी]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A5%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%A6%E0%A5%8B%E0%A4%A8_%E0%A4%AC%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4249&quot; | ४,२४९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १३८ || [[जोगेन चौधरी]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9C%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A5%87%E0%A4%A8_%E0%A4%9A%E0%A5%8C%E0%A4%A7%E0%A4%B0%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value=&quot;4263&quot; | ४,२६३ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १३९ || [[शाह फैसल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B9_%E0%A4%AB%E0%A5%88%E0%A4%B8%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4271&quot; | ४,२७१ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १४० || [[फानुफोंग थोंगसा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AB%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A5%81%E0%A4%AB%E0%A5%8B%E0%A4%82%E0%A4%97_%E0%A4%A5%E0%A5%8B%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A4%B8%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4299&quot; | ४,२९९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १४१ || [[ताशी फुंत्शो]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%B6%E0%A5%80_%E0%A4%AB%E0%A5%81%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B6%E0%A5%8B&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4317&quot; | ४,३१७ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १४२ || [[फाझिल मुहम्मद]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AB%E0%A4%BE%E0%A4%9D%E0%A4%BF%E0%A4%B2_%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%A6&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4318&quot; | ४,३१८ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १४३ || [[मुस्तकीम अस्लम]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%95%E0%A5%80%E0%A4%AE_%E0%A4%85%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A4%AE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4329&quot; | ४,३२९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १४४ || [[बायनबू जार्गलतुया]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%A8%E0%A4%AC%E0%A5%82_%E0%A4%9C%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%97%E0%A4%B2%E0%A4%A4%E0%A5%81%E0%A4%AF%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4334&quot; | ४,३३४ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १४५ || [[गाबा फ्रँक]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%97%E0%A4%BE%E0%A4%AC%E0%A4%BE_%E0%A4%AB%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%81%E0%A4%95&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4354&quot; | ४,३५४ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १४६ || [[आनंद मोंगर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%A8%E0%A4%82%E0%A4%A6_%E0%A4%AE%E0%A5%8B%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4384&quot; | ४,३८४ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १४७ || [[हसनैन उल वहाब]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B9%E0%A4%B8%E0%A4%A8%E0%A5%88%E0%A4%A8_%E0%A4%89%E0%A4%B2_%E0%A4%B5%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%AC&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4385&quot; | ४,३८५ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १४८ || [[सुखजिंदर सिंग]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%96%E0%A4%9C%E0%A4%BF%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A4%B0_%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%82%E0%A4%97&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4402&quot; | ४,४०२ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १४९ || [[तुमुरसुख तुरमुंख]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A4%E0%A5%81%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%96_%E0%A4%A4%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%82%E0%A4%96&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4411&quot; | ४,४११ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १५० || [[मुहम्मद आकिफ]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%A6_%E0%A4%86%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%AB&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4438&quot; | ४,४३८ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १५१ || [[फ्रान्सिस मुटुआ]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AB%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%B8_%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%9F%E0%A5%81%E0%A4%86&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4452&quot; | ४,४५२ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १५२ || [[मुंखसुल्द एर्देनेबत]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%82%E0%A4%96%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%A6_%E0%A4%8F%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%AC%E0%A4%A4&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4488&quot; | ४,४८८ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १५३ || [[लुवसानझुंदुई एर्देनेबुलगान]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B2%E0%A5%81%E0%A4%B5%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%9D%E0%A5%81%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A5%81%E0%A4%88_%E0%A4%8F%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%AC%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A4%97%E0%A4%BE%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4490&quot; | ४,४९० ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १५४ || [[नामगांग चेजे]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%97%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%97_%E0%A4%9A%E0%A5%87%E0%A4%9C%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4492&quot; | ४,४९२ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १५५ || [[जुनैद अझीज]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9C%E0%A5%81%E0%A4%A8%E0%A5%88%E0%A4%A6_%E0%A4%85%E0%A4%9D%E0%A5%80%E0%A4%9C&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4504&quot; | ४,५०४ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १५६ || [[आसिफ जावेद]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%AB_%E0%A4%9C%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A5%87%E0%A4%A6&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4528&quot; | ४,५२८ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १५७ || [[मुजीब-उर-रहमान (क्रिकेट खेळाडू)]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%9C%E0%A5%80%E0%A4%AC-%E0%A4%89%E0%A4%B0-%E0%A4%B0%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%28%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%96%E0%A5%87%E0%A4%B3%E0%A4%BE%E0%A4%A1%E0%A5%82%29&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4553&quot; | ४,५५३ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १५८ || [[तेनजिन राबगे]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A4%E0%A5%87%E0%A4%A8%E0%A4%9C%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AC%E0%A4%97%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4553&quot; | ४,५५३ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १५९ || [[नामगे थिनले]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%97%E0%A5%87_%E0%A4%A5%E0%A4%BF%E0%A4%A8%E0%A4%B2%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4574&quot; | ४,५७४ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १६० || [[ताशी दोरजी]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%B6%E0%A5%80_%E0%A4%A6%E0%A5%8B%E0%A4%B0%E0%A4%9C%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4657&quot; | ४,६५७ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १६१ || [[बात्तुलगा तमजिदसुरेन]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A4%97%E0%A4%BE_%E0%A4%A4%E0%A4%AE%E0%A4%9C%E0%A4%BF%E0%A4%A6%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%87%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4663&quot; | ४,६६३ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १६२ || [[बोइओ रे]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AC%E0%A5%8B%E0%A4%87%E0%A4%93_%E0%A4%B0%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4689&quot; | ४,६८९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १६३ || [[इम्रान अनवर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%87%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%85%E0%A4%A8%E0%A4%B5%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4698&quot; | ४,६९८ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १६४ || [[बिलेंगदेंबेरेल मुंखदेलगेर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AC%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%82%E0%A4%AC%E0%A5%87%E0%A4%B0%E0%A5%87%E0%A4%B2_%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%82%E0%A4%96%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%B2%E0%A4%97%E0%A5%87%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4729&quot; | ४,७२९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १६५ || [[उस्मान पटेल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%89%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%AA%E0%A4%9F%E0%A5%87%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4751&quot; | ४,७५१ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १६६ || [[देंग जिन्छी]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%82%E0%A4%97_%E0%A4%9C%E0%A4%BF%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%9B%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4751&quot; | ४,७५१ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १६७ || [[मुहम्मद नदीम]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%A6_%E0%A4%A8%E0%A4%A6%E0%A5%80%E0%A4%AE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4765&quot; | ४,७६५ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १६८ || [[आसिफ शेख (बहरैन क्रिकेट खेळाडू)]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%AB_%E0%A4%B6%E0%A5%87%E0%A4%96_%28%E0%A4%AC%E0%A4%B9%E0%A4%B0%E0%A5%88%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%96%E0%A5%87%E0%A4%B3%E0%A4%BE%E0%A4%A1%E0%A5%82%29&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4783&quot; | ४,७८३ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १६९ || [[सोनम येशे]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%8B%E0%A4%A8%E0%A4%AE_%E0%A4%AF%E0%A5%87%E0%A4%B6%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4823&quot; | ४,८२३ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १७० || [[शुभम पटेल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B6%E0%A5%81%E0%A4%AD%E0%A4%AE_%E0%A4%AA%E0%A4%9F%E0%A5%87%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4824&quot; | ४,८२४ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १७१ || [[ह्तेत लिन आंग]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B9%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A5%87%E0%A4%A4_%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%86%E0%A4%82%E0%A4%97&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4839&quot; | ४,८३९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १७२ || [[सोदबिलेग गानतुलगा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%8B%E0%A4%A6%E0%A4%AC%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%97_%E0%A4%97%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%A4%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A4%97%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4850&quot; | ४,८५० ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १७३ || [[एशान करीमी]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%8F%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%AE%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4873&quot; | ४,८७३ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १७४ || [[विल्यम पारचर्ड]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%AE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%9A%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A1&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4880&quot; | ४,८८० ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १७५ || [[विशील पटेल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%80%E0%A4%B2_%E0%A4%AA%E0%A4%9F%E0%A5%87%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4880&quot; | ४,८८० ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १७६ || [[समय श्रीवास्तव]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%AE%E0%A4%AF_%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%B5&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4882&quot; | ४,८८२ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १७७ || [[सूर्य आनंद]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%82%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%AF_%E0%A4%86%E0%A4%A8%E0%A4%82%E0%A4%A6&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4887&quot; | ४,८८७ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १७८ || [[झोलजावखलान शुरेंत्सेत्सेग]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9D%E0%A5%8B%E0%A4%B2%E0%A4%9C%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A4%96%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%B6%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%87%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B8%E0%A5%87%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B8%E0%A5%87%E0%A4%97&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4893&quot; | ४,८९३ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १७९ || [[तियान सेन कुन]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A4%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%B8%E0%A5%87%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A5%81%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4927&quot; | ४,९२७ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १८० || [[आंतरराष्ट्रीय इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९७०-७१]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A4%B0%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%AF_%E0%A4%87%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%B5%E0%A5%8D%E0%A4%B9%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A7%E0%A5%AF%E0%A5%AD%E0%A5%A6-%E0%A5%AD%E0%A5%A7&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4957&quot; | ४,९५७ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १८१ || [[चमिथ रणसिंघे]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9A%E0%A4%AE%E0%A4%BF%E0%A4%A5_%E0%A4%B0%E0%A4%A3%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4967&quot; | ४,९६७ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १८२ || [[पीटर लँगट]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%80%E0%A4%9F%E0%A4%B0_%E0%A4%B2%E0%A4%81%E0%A4%97%E0%A4%9F&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4968&quot; | ४,९६८ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १८३ || [[सचिन गिल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%9A%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%97%E0%A4%BF%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4984&quot; | ४,९८४ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १८४ || [[उगान-एर्देने बातजार्गल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%89%E0%A4%97%E0%A4%BE%E0%A4%A8-%E0%A4%8F%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%A8%E0%A5%87_%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%A4%E0%A4%9C%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%97%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5014&quot; | ५,०१४ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १८५ || [[थिनले जामत्शो]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A5%E0%A4%BF%E0%A4%A8%E0%A4%B2%E0%A5%87_%E0%A4%9C%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B6%E0%A5%8B&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5089&quot; | ५,०८९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १८६ || [[मा छियानचेंग]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A4%BE_%E0%A4%9B%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%9A%E0%A5%87%E0%A4%82%E0%A4%97&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5198&quot; | ५,१९८ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १८७ || [[आदित्य वरदराजन]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%A6%E0%A4%BF%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%AF_%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A4%A6%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5213&quot; | ५,२१३ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १८८ || [[समीरा पिताबेद्दरा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%AE%E0%A5%80%E0%A4%B0%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BF%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%AC%E0%A5%87%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%A6%E0%A4%B0%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5252&quot; | ५,२५२ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १८९ || [[मुहम्मद वसीम (बहरैनचा क्रिकेट खेळाडू)]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%A6_%E0%A4%B5%E0%A4%B8%E0%A5%80%E0%A4%AE_%28%E0%A4%AC%E0%A4%B9%E0%A4%B0%E0%A5%88%E0%A4%A8%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%96%E0%A5%87%E0%A4%B3%E0%A4%BE%E0%A4%A1%E0%A5%82%29&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5290&quot; | ५,२९० ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १९० || [[समीरा मदुरंगा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%AE%E0%A5%80%E0%A4%B0%E0%A4%BE_%E0%A4%AE%E0%A4%A6%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5309&quot; | ५,३०९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १९१ || [[गेडे अर्ता]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%97%E0%A5%87%E0%A4%A1%E0%A5%87_%E0%A4%85%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5309&quot; | ५,३०९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १९२ || [[सौरभ कुमार (दक्षिण कोरियाचा क्रिकेट खेळाडू)]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%AD_%E0%A4%95%E0%A5%81%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B0_%28%E0%A4%A6%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%BF%E0%A4%A3_%E0%A4%95%E0%A5%8B%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%96%E0%A5%87%E0%A4%B3%E0%A4%BE%E0%A4%A1%E0%A5%82%29&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5429&quot; | ५,४२९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १९३ || [[ओबैद उर रहमान]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%93%E0%A4%AC%E0%A5%88%E0%A4%A6_%E0%A4%89%E0%A4%B0_%E0%A4%B0%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5431&quot; | ५,४३१ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १९४ || [[अनुदीप चेंतामारा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%A8%E0%A5%81%E0%A4%A6%E0%A5%80%E0%A4%AA_%E0%A4%9A%E0%A5%87%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5517&quot; | ५,५१७ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १९५ || [[मुहम्मद रिझवान]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%A6_%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%9D%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5553&quot; | ५,५५३ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १९६ || [[अनुष्का शर्मा (क्रिकेट खेळाडू)]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%A8%E0%A5%81%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%95%E0%A4%BE_%E0%A4%B6%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%BE_%28%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%96%E0%A5%87%E0%A4%B3%E0%A4%BE%E0%A4%A1%E0%A5%82%29&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5554&quot; | ५,५५४ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १९७ || [[सौद मुनीर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%8C%E0%A4%A6_%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%A8%E0%A5%80%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5566&quot; | ५,५६६ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १९८ || [[को को लिन थू]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A5%8B_%E0%A4%95%E0%A5%8B_%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%A5%E0%A5%82&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5570&quot; | ५,५७० ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १९९ || [[अजयवीर हुंदल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%9C%E0%A4%AF%E0%A4%B5%E0%A5%80%E0%A4%B0_%E0%A4%B9%E0%A5%81%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5681&quot; | ५,६८१ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २०० || [[सागीर अहमद]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A5%80%E0%A4%B0_%E0%A4%85%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A4%A6&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5801&quot; | ५,८०१ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २०१ || [[मुसा शाहीन]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B8%E0%A4%BE_%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B9%E0%A5%80%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5841&quot; | ५,८४१ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २०२ || [[मुहम्मद आसिम]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%A6_%E0%A4%86%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%AE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5969&quot; | ५,९६९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २०३ || [[हसनैन शाह]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B9%E0%A4%B8%E0%A4%A8%E0%A5%88%E0%A4%A8_%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B9&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;6062&quot; | ६,०६२ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २०४ || [[गाकुल घाली]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%97%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A5%81%E0%A4%B2_%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;6210&quot; | ६,२१० ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २०५ || [[आमिर लाल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%AE%E0%A4%BF%E0%A4%B0_%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;6363&quot; | ६,३६३ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २०६ || [[रणजुंग मिक्यो दोरजी]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B0%E0%A4%A3%E0%A4%9C%E0%A5%81%E0%A4%82%E0%A4%97_%E0%A4%AE%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A5%8B_%E0%A4%A6%E0%A5%8B%E0%A4%B0%E0%A4%9C%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;6389&quot; | ६,३८९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २०७ || [[डॅनियल लुईस]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A1%E0%A5%85%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%B2_%E0%A4%B2%E0%A5%81%E0%A4%88%E0%A4%B8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;6523&quot; | ६,५२३ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २०८ || [[अरीब खालिद]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%AC_%E0%A4%96%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%A6&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;6528&quot; | ६,५२८ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २०९ || [[शाहजैब जमील]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B9%E0%A4%9C%E0%A5%88%E0%A4%AC_%E0%A4%9C%E0%A4%AE%E0%A5%80%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;6830&quot; | ६,८३० ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २१० || [[अली दाऊद]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%B2%E0%A5%80_%E0%A4%A6%E0%A4%BE%E0%A4%8A%E0%A4%A6&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;7293&quot; | ७,२९३ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २११ || [[कुलदीप गुर्जर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A4%A6%E0%A5%80%E0%A4%AA_%E0%A4%97%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%9C%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;7429&quot; | ७,४२९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २१२ || [[झीशान हैदर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9D%E0%A5%80%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%B9%E0%A5%88%E0%A4%A6%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;7530&quot; | ७,५३० ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २१३ || [[आलम नकाश]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%B2%E0%A4%AE_%E0%A4%A8%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B6&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;7599&quot; | ७,५९९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २१४ || [[झुबेर अली]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9D%E0%A5%81%E0%A4%AC%E0%A5%87%E0%A4%B0_%E0%A4%85%E0%A4%B2%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;7758&quot; | ७,७५८ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २१५ || [[दहाम मदमपागे]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A6%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%AE_%E0%A4%AE%E0%A4%A6%E0%A4%AE%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;7854&quot; | ७,८५४ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २१६ || [[जुन ह्यूनवू]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9C%E0%A5%81%E0%A4%A8_%E0%A4%B9%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A5%82%E0%A4%A8%E0%A4%B5%E0%A5%82&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;7901&quot; | ७,९०१ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २१७ || [[शाहझेब आफ्रिदी]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B9%E0%A4%9D%E0%A5%87%E0%A4%AC_%E0%A4%86%E0%A4%AB%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%A6%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;8019&quot; | ८,०१९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २१८ || [[आंतरराष्ट्रीय इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९८१-८२]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A4%B0%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%AF_%E0%A4%87%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%B5%E0%A5%8D%E0%A4%B9%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A7%E0%A5%AF%E0%A5%AE%E0%A5%A7-%E0%A5%AE%E0%A5%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;8053&quot; | ८,०५३ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २१९ || [[बालागे दिलरुक्षा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A5%87_%E0%A4%A6%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A4%B0%E0%A5%81%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;8132&quot; | ८,१३२ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २२० || [[चामरा डी सोयसा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9A%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%B0%E0%A4%BE_%E0%A4%A1%E0%A5%80_%E0%A4%B8%E0%A5%8B%E0%A4%AF%E0%A4%B8%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;8185&quot; | ८,१८५ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २२१ || [[श्रीलंका क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९७३-७४]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%B2%E0%A4%82%E0%A4%95%E0%A4%BE_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A7%E0%A5%AF%E0%A5%AD%E0%A5%A9-%E0%A5%AD%E0%A5%AA&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;8569&quot; | ८,५६९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २२२ || [[कबीर सागर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A4%AC%E0%A5%80%E0%A4%B0_%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:OptimisticProvider|OptimisticProvider]] || data-sort-value=&quot;13986&quot; | १३,९८६ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २२३ || [[आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषकाचा इतिहास]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%AF%E0%A4%B8%E0%A5%80%E0%A4%B8%E0%A5%80_%E0%A4%AA%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%81%E0%A4%B7_%E0%A4%9F%E0%A5%80-%E0%A5%A8%E0%A5%A6_%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%9A%E0%A4%B7%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%87%E0%A4%A4%E0%A4%BF%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;18476&quot; | १८,४७६ ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २२४ || [[२०२६ ईसीए महिला युरोपियन चषक]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A5%A8%E0%A5%A6%E0%A5%A8%E0%A5%AC_%E0%A4%88%E0%A4%B8%E0%A5%80%E0%A4%8F_%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A4%BE_%E0%A4%AF%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%8B%E0%A4%AA%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%A8_%E0%A4%9A%E0%A4%B7%E0%A4%95&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;21378&quot; | २१,३७८ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २२५ || [[मॅग्नेटिक महाराष्ट्र]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%85%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%9F%E0%A4%BF%E0%A4%95_%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ankush Bobade|Ankush Bobade]] || data-sort-value=&quot;23910&quot; | २३,९१० ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २२६ || [[आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक शतकांची यादी]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%AF%E0%A4%B8%E0%A5%80%E0%A4%B8%E0%A5%80_%E0%A4%AA%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%81%E0%A4%B7_%E0%A4%9F%E0%A5%80-%E0%A5%A8%E0%A5%A6_%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%9A%E0%A4%B7%E0%A4%95_%E0%A4%B6%E0%A4%A4%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%9A%E0%A5%80_%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A6%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;43246&quot; | ४३,२४६ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २२७ || [[कोकणातील व्यंगचित्रकार]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A5%8B%E0%A4%95%E0%A4%A3%E0%A4%BE%E0%A4%A4%E0%A5%80%E0%A4%B2_%E0%A4%B5%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A4%9A%E0%A4%BF%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:AdvAnantGholam|AdvAnantGholam]] || data-sort-value=&quot;84251&quot; | ८४,२५१ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २२८ || [[२०२६ स्पॅनिश ग्रांप्री]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A5%A8%E0%A5%A6%E0%A5%A8%E0%A5%AC_%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%AA%E0%A5%85%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%B6_%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;119135&quot; | १,१९,१३५ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २२९ || [[आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक जागतिक पात्रता]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%AF%E0%A4%B8%E0%A5%80%E0%A4%B8%E0%A5%80_%E0%A4%AA%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%81%E0%A4%B7_%E0%A4%9F%E0%A5%80-%E0%A5%A8%E0%A5%A6_%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%9A%E0%A4%B7%E0%A4%95_%E0%A4%9C%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A4%A4%E0%A4%BF%E0%A4%95_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%A4%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;147115&quot; | १,४७,११५ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २३० || [[२०२५ साओ पाउलो ग्रांप्री]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A5%A8%E0%A5%A6%E0%A5%A8%E0%A5%AB_%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%93_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%89%E0%A4%B2%E0%A5%8B_%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;148694&quot; | १,४८,६९४ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २३१ || [[आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक विक्रमांची यादी]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%AF%E0%A4%B8%E0%A5%80%E0%A4%B8%E0%A5%80_%E0%A4%AA%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%81%E0%A4%B7_%E0%A4%9F%E0%A5%80-%E0%A5%A8%E0%A5%A6_%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%9A%E0%A4%B7%E0%A4%95_%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%9A%E0%A5%80_%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A6%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;186499&quot; | १,८६,४९९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|}

[[वर्ग:मिशन १,११,१११]]</text>
      <sha1>kd0yc3a7bapgdor5b450ncdelzgrq8e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728379</id>
      <parentid>2728339</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T02:26:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TivenBot</username>
        <id>80923</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>मिशन १,११,१११: सुधारणा आवश्यक यादी (२५२)</comment>
      <origin>2728379</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="181457" sha1="1gvgb90v59z8j0e1ec9bnjhkmg1nuks" xml:space="preserve">''हे पान [[सदस्य:TivenBot|TivenBot]] यांच्या स्क्रिप्टद्वारे आपोआप अद्ययावत केले जाते; येथे हाताने केलेले बदल पुढील अद्ययावतीत पुसले जातील. शेवटचे अद्ययावत: ३१ ऑक्टोबर २०२६, ०७:५६ (भा.प्र.वे.)''&lt;br&gt;[{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=purge}} हे पान ताजे करा (purge)] • [{{fullurl:विकिपीडिया:मिशन १,११,१११|action=purge}} मिशन १,११,१११ मुख्य पान ताजे करा (purge)]

प्रकल्पांतर्गत तयार झालेल्या लेखांपैकी ज्यांच्यात किमान एक त्रुटी आहे तेच लेख येथे दिसतात. प्रत्येक अद्ययावतीत ही संपूर्ण यादी पुन्हा तयार होते; त्रुटी दूर केलेला लेख आपोआप यादीतून निघतो.

== सारांश ==
* सुधारणा आवश्यक लेख: '''२५२'''
* मागील अद्ययावतीपासून पूर्ण सुधारलेले लेख: '''०'''
* लहान लेख (४,००० बाइट्सपेक्षा कमी): '''१२६'''
* संदर्भ नसलेले: '''२३'''
* वर्ग नसलेले: '''१०'''
* विकिडेटा जोडणी नसलेले: '''२३६'''

== यादी ==
✔ = ठीक, &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; = सुधारणा आवश्यक. कोणत्याही स्तंभाच्या शीर्षकावर क्लिक करून क्रमवारी लावा (उदा. फक्त संदर्भ नसलेले एकत्र पाहण्यासाठी ''संदर्भ'' स्तंभ). सर्वाधिक त्रुटी असलेले लेख आधी दिसतात. &lt;small&gt;वर्ग तपासणी फक्त लेखात थेट लिहिलेले वर्ग ओळखते, साच्यांमधून येणारे नाही.&lt;/small&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! क्र. !! लेख !! निर्माता !! आकार (बाइट्स) !! संदर्भ !! वर्ग !! विकिडेटा !! त्रुटी
|-
| १ || [[Samir shakil shaikh]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=Samir_shakil_shaikh&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Samir Shakil Shaikh|Samir Shakil Shaikh]] || data-sort-value=&quot;134&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | १३४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;4&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ४
|-
| २ || [[गंगाधराव फडणवीस]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%97%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A4%BE%E0%A4%A7%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B5_%E0%A4%AB%E0%A4%A1%E0%A4%A3%E0%A4%B5%E0%A5%80%E0%A4%B8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:~2026-52310-38|~2026-52310-38]] || data-sort-value=&quot;632&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ६३२ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;4&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ४
|-
| ३ || [[रामासामी वेंकटेश]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A5%80_%E0%A4%B5%E0%A5%87%E0%A4%82%E0%A4%95%E0%A4%9F%E0%A5%87%E0%A4%B6&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2019&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,०१९ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;4&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ४
|-
| ४ || [[रस]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B0%E0%A4%B8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;396&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३९६ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ३
|-
| ५ || [[शासकीय अभियांत्रिकी महाविद्यालय, चंद्रपूर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A4%95%E0%A5%80%E0%A4%AF_%E0%A4%85%E0%A4%AD%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%80_%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%AF%2C_%E0%A4%9A%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AA%E0%A5%82%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:~2026-57645-76|~2026-57645-76]] || data-sort-value=&quot;659&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ६५९ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ३
|-
| ६ || [[२०२२ रशियन ग्रांप्री]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A5%A8%E0%A5%A6%E0%A5%A8%E0%A5%A8_%E0%A4%B0%E0%A4%B6%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%A8_%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;917&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ९१७ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ३
|-
| ७ || [[संभाजीनगर पदवीधर विधानपरिषद मतदारसंघ]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%9C%E0%A5%80%E0%A4%A8%E0%A4%97%E0%A4%B0_%E0%A4%AA%E0%A4%A6%E0%A4%B5%E0%A5%80%E0%A4%A7%E0%A4%B0_%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%A7%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%AA%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%B7%E0%A4%A6_%E0%A4%AE%E0%A4%A4%E0%A4%A6%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:~2026-52310-38|~2026-52310-38]] || data-sort-value=&quot;981&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ९८१ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ३
|-
| ८ || [[चंद्रपूर वन प्रशासन, विकास, संशोधन व व्यवस्थापन प्रबोधिनी]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9A%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AA%E0%A5%82%E0%A4%B0_%E0%A4%B5%E0%A4%A8_%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A4%A8%2C_%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B8%2C_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%B6%E0%A5%8B%E0%A4%A7%E0%A4%A8_%E0%A4%B5_%E0%A4%B5%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%B5%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A5%E0%A4%BE%E0%A4%AA%E0%A4%A8_%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AC%E0%A5%8B%E0%A4%A7%E0%A4%BF%E0%A4%A8%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:~2026-57645-76|~2026-57645-76]] || data-sort-value=&quot;2007&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,००७ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ३
|-
| ९ || [[विकास अभ्यास]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B8_%E0%A4%85%E0%A4%AD%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%B8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:DILIPG|DILIPG]] || data-sort-value=&quot;2214&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,२१४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ३
|-
| १० || [[बांगलादेश क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९८५-८६]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%B6_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A7%E0%A5%AF%E0%A5%AE%E0%A5%AB-%E0%A5%AE%E0%A5%AC&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2282&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,२८२ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ३
|-
| ११ || [[रेस्ट ऑफ द वर्ल्ड इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९७३-७४]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B0%E0%A5%87%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%9F_%E0%A4%91%E0%A4%AB_%E0%A4%A6_%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%A1_%E0%A4%87%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%B5%E0%A5%8D%E0%A4%B9%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A7%E0%A5%AF%E0%A5%AD%E0%A5%A9-%E0%A5%AD%E0%A5%AA&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2709&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,७०९ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ३
|-
| १२ || [[प्रा. मनोहर बाबुराव जायभाये]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE._%E0%A4%AE%E0%A4%A8%E0%A5%8B%E0%A4%B9%E0%A4%B0_%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%AC%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B5_%E0%A4%9C%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:प्रा.मनोहर जायभाये|प्रा.मनोहर जायभाये]] || data-sort-value=&quot;5517&quot; | ५,५१७ ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ३
|-
| १३ || [[आयफेल ग्रांप्री]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%AF%E0%A4%AB%E0%A5%87%E0%A4%B2_%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;312&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३१२ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १४ || [[साखिर ग्रांप्री]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%96%E0%A4%BF%E0%A4%B0_%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;312&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३१२ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १५ || [[बार्सिलोना-काटलुन्या ग्रांप्री]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A5%8B%E0%A4%A8%E0%A4%BE-%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%9F%E0%A4%B2%E0%A5%81%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE_%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;355&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३५५ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १६ || [[मेंग जियानहाओ]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%82%E0%A4%97_%E0%A4%9C%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%93&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;1636&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | १,६३६ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १७ || [[ऋतुजा पिसाळ]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%8B%E0%A4%A4%E0%A5%81%E0%A4%9C%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%B3&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value=&quot;1723&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | १,७२३ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १८ || [[शील पटेल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B6%E0%A5%80%E0%A4%B2_%E0%A4%AA%E0%A4%9F%E0%A5%87%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]] || data-sort-value=&quot;1946&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | १,९४६ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १९ || [[आंग को को]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%82%E0%A4%97_%E0%A4%95%E0%A5%8B_%E0%A4%95%E0%A5%8B&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2215&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,२१५ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| २० || [[डान्सी टॉम]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A1%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%B8%E0%A5%80_%E0%A4%9F%E0%A5%89%E0%A4%AE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2253&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,२५३ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| २१ || [[मुहम्मद इक्रम]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%A6_%E0%A4%87%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2387&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,३८७ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| २२ || [[मॉनमाउथ काउंटी, न्यू जर्सी]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%89%E0%A4%A8%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%89%E0%A4%A5_%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%89%E0%A4%82%E0%A4%9F%E0%A5%80%2C_%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A5%82_%E0%A4%9C%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B8%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Jonathansammy|Jonathansammy]] || data-sort-value=&quot;2398&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,३९८ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| २३ || [[झुबैर अली]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9D%E0%A5%81%E0%A4%AC%E0%A5%88%E0%A4%B0_%E0%A4%85%E0%A4%B2%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2409&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,४०९ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| २४ || [[विश्व नेत्तम]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B5_%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%AE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2511&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,५११ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| २५ || [[दिलराज देओल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A6%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C_%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%93%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2690&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,६९० &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| २६ || [[ह्तेत लिन ऊ]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B9%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A5%87%E0%A4%A4_%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%8A&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2765&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,७६५ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| २७ || [[मुकेश ठाकूर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%B6_%E0%A4%A0%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A5%82%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2801&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,८०१ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| २८ || [[संजू सजीव]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%9C%E0%A5%82_%E0%A4%B8%E0%A4%9C%E0%A5%80%E0%A4%B5&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2823&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,८२३ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| २९ || [[डोको रूपा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A1%E0%A5%8B%E0%A4%95%E0%A5%8B_%E0%A4%B0%E0%A5%82%E0%A4%AA%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2887&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,८८७ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ३० || [[धर्मा केसुमा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A7%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%BE_%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%AE%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2892&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,८९२ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ३१ || [[न्यान लिन ह्तेत]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%B9%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A5%87%E0%A4%A4&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2893&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,८९३ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ३२ || [[अक्षय शंकर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%AF_%E0%A4%B6%E0%A4%82%E0%A4%95%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2911&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,९११ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ३३ || [[अर्जुन कुमल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%9C%E0%A5%81%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A5%81%E0%A4%AE%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2934&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,९३४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ३४ || [[ने लिन ह्तुन]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A8%E0%A5%87_%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%B9%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A5%81%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2943&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,९४३ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ३५ || [[म्यात थू आंग]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A4_%E0%A4%A5%E0%A5%82_%E0%A4%86%E0%A4%82%E0%A4%97&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2965&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,९६५ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ३६ || [[सिनेथ जयवर्धने]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%A5_%E0%A4%9C%E0%A4%AF%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A7%E0%A4%A8%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3027&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,०२७ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ३७ || [[हसन रशीद]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B9%E0%A4%B8%E0%A4%A8_%E0%A4%B0%E0%A4%B6%E0%A5%80%E0%A4%A6&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3060&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,०६० &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ३८ || [[काऊंग ह्तेत क्याव]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%8A%E0%A4%82%E0%A4%97_%E0%A4%B9%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A5%87%E0%A4%A4_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%B5&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3087&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,०८७ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ३९ || [[ने लिन ह्ताइके]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A8%E0%A5%87_%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%B9%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%87%E0%A4%95%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3092&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,०९२ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ४० || [[शाहझैब जमील]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B9%E0%A4%9D%E0%A5%88%E0%A4%AC_%E0%A4%9C%E0%A4%AE%E0%A5%80%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3109&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,१०९ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ४१ || [[अफगाणिस्तान क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०११]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%AB%E0%A4%97%E0%A4%BE%E0%A4%A3%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A8%E0%A5%A6%E0%A5%A7%E0%A5%A7&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3113&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,११३ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ४२ || [[चालोएमवोंग चॅटपैसान]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9A%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A5%8B%E0%A4%8F%E0%A4%AE%E0%A4%B5%E0%A5%8B%E0%A4%82%E0%A4%97_%E0%A4%9A%E0%A5%85%E0%A4%9F%E0%A4%AA%E0%A5%88%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3113&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,११३ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ४३ || [[ची शुआई]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9A%E0%A5%80_%E0%A4%B6%E0%A5%81%E0%A4%86%E0%A4%88&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3134&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,१३४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ४४ || [[आंतरराष्ट्रीय इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९७६-७७]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A4%B0%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%AF_%E0%A4%87%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%B5%E0%A5%8D%E0%A4%B9%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A7%E0%A5%AF%E0%A5%AD%E0%A5%AC-%E0%A5%AD%E0%A5%AD&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3136&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,१३६ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ४५ || [[बयारजार्गल बातबायर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AC%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%9C%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%97%E0%A4%B2_%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%A4%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3136&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,१३६ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ४६ || [[कर्मा दोरजी]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%BE_%E0%A4%A6%E0%A5%8B%E0%A4%B0%E0%A4%9C%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3162&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,१६२ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ४७ || [[त्सेरिंग ताशी]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B8%E0%A5%87%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%82%E0%A4%97_%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%B6%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3164&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,१६४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ४८ || [[फियाझ अहमद]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AB%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%9D_%E0%A4%85%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A4%A6&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3284&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,२८४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ४९ || [[तुकाराम रामकृष्ण काते]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A4%E0%A5%81%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AE_%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%95%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%A3_%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%A4%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:शरभ|शरभ]] || data-sort-value=&quot;3284&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,२८४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ५० || [[ओद लुतबायर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%93%E0%A4%A6_%E0%A4%B2%E0%A5%81%E0%A4%A4%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3304&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,३०४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ५१ || [[करण सोनावळे]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A4%A3_%E0%A4%B8%E0%A5%8B%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A4%B3%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]] || data-sort-value=&quot;3348&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,३४८ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ५२ || [[संदारुवान चिंथका]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%81%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%9A%E0%A4%BF%E0%A4%82%E0%A4%A5%E0%A4%95%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3363&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,३६३ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ५३ || [[तेमुलेन अमरमेंद]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A4%E0%A5%87%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%A8_%E0%A4%85%E0%A4%AE%E0%A4%B0%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%82%E0%A4%A6&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3364&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,३६४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ५४ || [[हर्षा अमरसिंघे]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B9%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%BE_%E0%A4%85%E0%A4%AE%E0%A4%B0%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3372&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,३७२ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ५५ || [[खिन आये]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%96%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%86%E0%A4%AF%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3375&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,३७५ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ५६ || [[इंग्लंड क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९९७-९८]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%87%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A4%82%E0%A4%A1_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A7%E0%A5%AF%E0%A5%AF%E0%A5%AD-%E0%A5%AF%E0%A5%AE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3394&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,३९४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ५७ || [[न्येइन चान सो]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A5%87%E0%A4%87%E0%A4%A8_%E0%A4%9A%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%B8%E0%A5%8B&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3419&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,४१९ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ५८ || [[चांचाई पेंगकुम्ता]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9A%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%9A%E0%A4%BE%E0%A4%88_%E0%A4%AA%E0%A5%87%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A5%81%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3423&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,४२३ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ५९ || [[दू जियानहाओ]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A6%E0%A5%82_%E0%A4%9C%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%93&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3449&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,४४९ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ६० || [[पाइंग दानू]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%87%E0%A4%82%E0%A4%97_%E0%A4%A6%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A5%82&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3474&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,४७४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ६१ || [[ये नाइंग तुन]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AF%E0%A5%87_%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%87%E0%A4%82%E0%A4%97_%E0%A4%A4%E0%A5%81%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3482&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,४८२ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ६२ || [[शेनजियान झेंग]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B6%E0%A5%87%E0%A4%A8%E0%A4%9C%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%9D%E0%A5%87%E0%A4%82%E0%A4%97&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3494&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,४९४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ६३ || [[फाटुम्माकान डोनकाएव]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AB%E0%A4%BE%E0%A4%9F%E0%A5%81%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A1%E0%A5%8B%E0%A4%A8%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%8F%E0%A4%B5&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3496&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,४९६ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ६४ || [[अमैश राणा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%AE%E0%A5%88%E0%A4%B6_%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A3%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3505&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,५०५ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ६५ || [[फिरियाफोंग सुआनचुआई]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AB%E0%A4%BF%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%AB%E0%A5%8B%E0%A4%82%E0%A4%97_%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%86%E0%A4%A8%E0%A4%9A%E0%A5%81%E0%A4%86%E0%A4%88&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3508&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,५०८ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ६६ || [[क्याव झिन लिन]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%B5_%E0%A4%9D%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3510&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,५१० &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ६७ || [[धनेश शेट्टी]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A7%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%B6_%E0%A4%B6%E0%A5%87%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3524&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,५२४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ६८ || [[झाओ झिलिंग]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9D%E0%A4%BE%E0%A4%93_%E0%A4%9D%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%82%E0%A4%97&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3545&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,५४५ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ६९ || [[स्वान ह्तेत को को]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%B9%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A5%87%E0%A4%A4_%E0%A4%95%E0%A5%8B_%E0%A4%95%E0%A5%8B&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3558&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,५५८ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ७० || [[ऑस्टिन लाझारस]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%91%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%9D%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%B8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3595&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,५९५ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ७१ || [[आसिफ अली (बहरैन क्रिकेटर)]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%AB_%E0%A4%85%E0%A4%B2%E0%A5%80_%28%E0%A4%AC%E0%A4%B9%E0%A4%B0%E0%A5%88%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F%E0%A4%B0%29&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3607&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,६०७ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ७२ || [[थुया आंग]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A5%E0%A5%81%E0%A4%AF%E0%A4%BE_%E0%A4%86%E0%A4%82%E0%A4%97&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3607&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,६०७ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ७३ || [[गांदेंबेरेल गानबोल्ड]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%97%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%82%E0%A4%AC%E0%A5%87%E0%A4%B0%E0%A5%87%E0%A4%B2_%E0%A4%97%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%AC%E0%A5%8B%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%A1&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3611&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,६११ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ७४ || [[अनुदीप चेंथमारा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%A8%E0%A5%81%E0%A4%A6%E0%A5%80%E0%A4%AA_%E0%A4%9A%E0%A5%87%E0%A4%82%E0%A4%A5%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3636&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,६३६ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ७५ || [[अंजला बंदारा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%82%E0%A4%9C%E0%A4%B2%E0%A4%BE_%E0%A4%AC%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3642&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,६४२ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ७६ || [[पॅट्रिक नोऊ]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%85%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95_%E0%A4%A8%E0%A5%8B%E0%A4%8A&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3647&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,६४७ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ७७ || [[अँड्रियास हावोए]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%81%E0%A4%A1%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%B8_%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A5%8B%E0%A4%8F&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3670&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,६७० &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ७८ || [[आय गेडे विगुना]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%AF_%E0%A4%97%E0%A5%87%E0%A4%A1%E0%A5%87_%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%97%E0%A5%81%E0%A4%A8%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3674&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,६७४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ७९ || [[प्ये फ्यो वाई]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A5%87_%E0%A4%AB%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A5%8B_%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%88&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3674&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,६७४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ८० || [[मुहम्मद उमर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%A6_%E0%A4%89%E0%A4%AE%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3675&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,६७५ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ८१ || [[अहमद रमदोनी]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A4%A6_%E0%A4%B0%E0%A4%AE%E0%A4%A6%E0%A5%8B%E0%A4%A8%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3676&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,६७६ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ८२ || [[अफगाणिस्तान क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०००-०१]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%AB%E0%A4%97%E0%A4%BE%E0%A4%A3%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A8%E0%A5%A6%E0%A5%A6%E0%A5%A6-%E0%A5%A6%E0%A5%A7&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3681&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,६८१ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ८३ || [[झीशान अली (हाँग काँग क्रिकेट खेळाडू)]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9D%E0%A5%80%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%85%E0%A4%B2%E0%A5%80_%28%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%81%E0%A4%97_%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%81%E0%A4%97_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%96%E0%A5%87%E0%A4%B3%E0%A4%BE%E0%A4%A1%E0%A5%82%29&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3685&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,६८५ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ८४ || [[नाम्सराई बात-यालाल्ट]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%B8%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%88_%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%A4-%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%9F&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3688&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,६८८ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ८५ || [[ताशी चोफेल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%B6%E0%A5%80_%E0%A4%9A%E0%A5%8B%E0%A4%AB%E0%A5%87%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3694&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,६९४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ८६ || [[दिवित नंदा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A6%E0%A4%BF%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%A4_%E0%A4%A8%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3696&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,६९६ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ८७ || [[चेन झुओ ये]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9A%E0%A5%87%E0%A4%A8_%E0%A4%9D%E0%A5%81%E0%A4%93_%E0%A4%AF%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3721&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,७२१ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ८८ || [[मबसार अब्दुल्ला]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A4%AC%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%B0_%E0%A4%85%E0%A4%AC%E0%A5%8D%E0%A4%A6%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3729&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,७२९ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ८९ || [[सुधाकर जेगन्नाथन]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%A7%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%B0_%E0%A4%9C%E0%A5%87%E0%A4%97%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%A5%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3735&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,७३५ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ९० || [[रेस्ट ऑफ द वर्ल्ड इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९७०-७१]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B0%E0%A5%87%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%9F_%E0%A4%91%E0%A4%AB_%E0%A4%A6_%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%A1_%E0%A4%87%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%B5%E0%A5%8D%E0%A4%B9%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A7%E0%A5%AF%E0%A5%AD%E0%A5%A6-%E0%A5%AD%E0%A5%A7&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3748&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,७४८ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ९१ || [[ज्यूड सल्डान्हा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9C%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A5%82%E0%A4%A1_%E0%A4%B8%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%A1%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%B9%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3750&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,७५० &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ९२ || [[क्लिंटो अँटो]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%82%E0%A4%9F%E0%A5%8B_%E0%A4%85%E0%A4%81%E0%A4%9F%E0%A5%8B&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3751&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,७५१ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ९३ || [[झाहिद शिरजाद]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9D%E0%A4%BE%E0%A4%B9%E0%A4%BF%E0%A4%A6_%E0%A4%B6%E0%A4%BF%E0%A4%B0%E0%A4%9C%E0%A4%BE%E0%A4%A6&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3756&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,७५६ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ९४ || [[सोनम चोफेल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%8B%E0%A4%A8%E0%A4%AE_%E0%A4%9A%E0%A5%8B%E0%A4%AB%E0%A5%87%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3763&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,७६३ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ९५ || [[मुहम्मद आमिर (मलेशिया क्रिकेट खेळाडू)]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%A6_%E0%A4%86%E0%A4%AE%E0%A4%BF%E0%A4%B0_%28%E0%A4%AE%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%B6%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%96%E0%A5%87%E0%A4%B3%E0%A4%BE%E0%A4%A1%E0%A5%82%29&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3769&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,७६९ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ९६ || [[केतुत अर्तावान]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%A4%E0%A5%81%E0%A4%A4_%E0%A4%85%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3773&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,७७३ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ९७ || [[सेबास्टियन हीथ]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%87%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%A8_%E0%A4%B9%E0%A5%80%E0%A4%A5&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3785&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,७८५ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ९८ || [[कडेक गमंतिका]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A4%A1%E0%A5%87%E0%A4%95_%E0%A4%97%E0%A4%AE%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3790&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,७९० &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ९९ || [[सरावुत मालीवान]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A5%81%E0%A4%A4_%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A5%80%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3790&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,७९० &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १०० || [[लिऊ छिंगझे]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%8A_%E0%A4%9B%E0%A4%BF%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A4%9D%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3791&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,७९१ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १०१ || [[नझमुस साकिब]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A8%E0%A4%9D%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B8_%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%AC&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3804&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,८०४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १०२ || [[अरुएसानान विचाकाम]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%B0%E0%A5%81%E0%A4%8F%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%9A%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%AE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3811&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,८११ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १०३ || [[रोहित शर्मा (इंडोनेशियाचा क्रिकेट खेळाडू)]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B0%E0%A5%8B%E0%A4%B9%E0%A4%BF%E0%A4%A4_%E0%A4%B6%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%BE_%28%E0%A4%87%E0%A4%82%E0%A4%A1%E0%A5%8B%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%B6%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%96%E0%A5%87%E0%A4%B3%E0%A4%BE%E0%A4%A1%E0%A5%82%29&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3818&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,८१८ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १०४ || [[काम्रोन सेनामोंत्री]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%8B%E0%A4%A8_%E0%A4%B8%E0%A5%87%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A5%8B%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3819&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,८१९ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १०५ || [[पत्तारापोल जिरापत्तानानुकुल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AA%E0%A5%8B%E0%A4%B2_%E0%A4%9C%E0%A4%BF%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AA%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A5%81%E0%A4%95%E0%A5%81%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3826&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,८२६ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १०६ || [[गेडे प्रियंदना]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%97%E0%A5%87%E0%A4%A1%E0%A5%87_%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A4%A8%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3844&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,८४४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १०७ || [[अंजार तादारुस]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%82%E0%A4%9C%E0%A4%BE%E0%A4%B0_%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A6%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%81%E0%A4%B8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3848&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,८४८ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १०८ || [[डॅनिल्सन हावोए]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A1%E0%A5%85%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%B8%E0%A4%A8_%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A5%8B%E0%A4%8F&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3855&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,८५५ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १०९ || [[ब्रायन लिकावू]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AC%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%A8_%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A5%82&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3875&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,८७५ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ११० || [[अस्लम खान]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A4%AE_%E0%A4%96%E0%A4%BE%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3888&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,८८८ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १११ || [[काविन चड्ढा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%9A%E0%A4%A1%E0%A5%8D%E0%A4%A2%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3894&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,८९४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ११२ || [[अली झहीर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%B2%E0%A5%80_%E0%A4%9D%E0%A4%B9%E0%A5%80%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3918&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,९१८ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ११३ || [[नोप्फोन सेनामोंत्री]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A8%E0%A5%8B%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%AB%E0%A5%8B%E0%A4%A8_%E0%A4%B8%E0%A5%87%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A5%8B%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3937&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,९३७ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ११४ || [[इमाल लियानागे]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%87%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B2_%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3940&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,९४० &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ११५ || [[यासिन पटेल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%AA%E0%A4%9F%E0%A5%87%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3943&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,९४३ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ११६ || [[सायमन सोरेनसेन]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%AE%E0%A4%A8_%E0%A4%B8%E0%A5%8B%E0%A4%B0%E0%A5%87%E0%A4%A8%E0%A4%B8%E0%A5%87%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3955&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,९५५ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ११७ || [[जुआन अल्वेरोन]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9C%E0%A5%81%E0%A4%86%E0%A4%A8_%E0%A4%85%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A5%87%E0%A4%B0%E0%A5%8B%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3961&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,९६१ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ११८ || [[दू जियानयाओ]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A6%E0%A5%82_%E0%A4%9C%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%93&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3962&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,९६२ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ११९ || [[अहमेर बिन नासिर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%B0_%E0%A4%AC%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3966&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,९६६ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १२० || [[इस्माइल अली]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%87%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%87%E0%A4%B2_%E0%A4%85%E0%A4%B2%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3971&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,९७१ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १२१ || [[अतीक इक्बाल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%A4%E0%A5%80%E0%A4%95_%E0%A4%87%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3982&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,९८२ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १२२ || [[अझरी अझहर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%9D%E0%A4%B0%E0%A5%80_%E0%A4%85%E0%A4%9D%E0%A4%B9%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3985&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,९८५ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १२३ || [[तेजस्विनी घोसाळकर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A4%E0%A5%87%E0%A4%9C%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%A8%E0%A5%80_%E0%A4%98%E0%A5%8B%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%B3%E0%A4%95%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:शरभ|शरभ]] || data-sort-value=&quot;4554&quot; | ४,५५४ ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १२४ || [[नारायणन सिवन]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%A3%E0%A4%A8_%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%B5%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4699&quot; | ४,६९९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १२५ || [[७०वा वर्धापनदिन ग्रांप्री]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A5%AD%E0%A5%A6%E0%A4%B5%E0%A4%BE_%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A7%E0%A4%BE%E0%A4%AA%E0%A4%A8%E0%A4%A6%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;5422&quot; | ५,४२२ ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १२६ || [[नेमाजी शिंदे]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%9C%E0%A5%80_%E0%A4%B6%E0%A4%BF%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Misslinius|Misslinius]] || data-sort-value=&quot;5660&quot; | ५,६६० ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १२७ || [[मधुमेहावरील औषधे]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A4%A7%E0%A5%81%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%B2_%E0%A4%94%E0%A4%B7%E0%A4%A7%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Jonathansammy|Jonathansammy]] || data-sort-value=&quot;8556&quot; | ८,५५६ ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १२८ || [[झी मराठी पुरस्कार २०२६]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9D%E0%A5%80_%E0%A4%AE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A0%E0%A5%80_%E0%A4%AA%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B0_%E0%A5%A8%E0%A5%A6%E0%A5%A8%E0%A5%AC&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:~2026-57012-46|~2026-57012-46]] || data-sort-value=&quot;31493&quot; | ३१,४९३ ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १२९ || [[पी. नारायणन (राजकारणी)]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%80._%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%A3%E0%A4%A8_%28%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%A3%E0%A5%80%29&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;1804&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | १,८०४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १३० || [[मासाहिरो हारा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%B9%E0%A4%BF%E0%A4%B0%E0%A5%8B_%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value=&quot;2200&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,२०० &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १३१ || [[रॉबर्ट हॉल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B0%E0%A5%89%E0%A4%AC%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%9F_%E0%A4%B9%E0%A5%89%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value=&quot;2723&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,७२३ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १३२ || [[मायकेल वुडफर्ड]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%B2_%E0%A4%B5%E0%A5%81%E0%A4%A1%E0%A4%AB%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A1&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value=&quot;2896&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,८९६ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १३३ || [[साद बेग]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%A6_%E0%A4%AC%E0%A5%87%E0%A4%97&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3397&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,३९७ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १३४ || [[मोहम्मद शफीक]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%8B%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%A6_%E0%A4%B6%E0%A4%AB%E0%A5%80%E0%A4%95&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4040&quot; | ४,०४० ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १३५ || [[सोहेल अहमद]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%8B%E0%A4%B9%E0%A5%87%E0%A4%B2_%E0%A4%85%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A4%A6&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4057&quot; | ४,०५७ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १३६ || [[प्रशांत मधुकर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%A4_%E0%A4%AE%E0%A4%A7%E0%A5%81%E0%A4%95%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4062&quot; | ४,०६२ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १३७ || [[झिकरिया इस्लाम]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9D%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE_%E0%A4%87%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%AE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4065&quot; | ४,०६५ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १३८ || [[ऑए ओरु]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%91%E0%A4%8F_%E0%A4%93%E0%A4%B0%E0%A5%81&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4067&quot; | ४,०६७ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १३९ || [[याओ जुनटिंग]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%93_%E0%A4%9C%E0%A5%81%E0%A4%A8%E0%A4%9F%E0%A4%BF%E0%A4%82%E0%A4%97&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4084&quot; | ४,०८४ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १४० || [[निमिष लतीफ]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%AE%E0%A4%BF%E0%A4%B7_%E0%A4%B2%E0%A4%A4%E0%A5%80%E0%A4%AB&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4104&quot; | ४,१०४ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १४१ || [[इडा बागुस नारा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%87%E0%A4%A1%E0%A4%BE_%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A5%81%E0%A4%B8_%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4104&quot; | ४,१०४ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १४२ || [[देवा विस्वी]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%B5%E0%A4%BE_%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4106&quot; | ४,१०६ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १४३ || [[झोंग युएचाओ]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9D%E0%A5%8B%E0%A4%82%E0%A4%97_%E0%A4%AF%E0%A5%81%E0%A4%8F%E0%A4%9A%E0%A4%BE%E0%A4%93&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4109&quot; | ४,१०९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १४४ || [[मिर्झा मोहम्मद बेग]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A4%BF%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%9D%E0%A4%BE_%E0%A4%AE%E0%A5%8B%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%A6_%E0%A4%AC%E0%A5%87%E0%A4%97&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4141&quot; | ४,१४१ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १४५ || [[अक्षयकुमार यादव]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%AF%E0%A4%95%E0%A5%81%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B0_%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A6%E0%A4%B5&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4142&quot; | ४,१४२ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १४६ || [[मुहम्मद अक्रम]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%A6_%E0%A4%85%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4160&quot; | ४,१६० ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १४७ || [[निकोलस सोन्ने-रुड]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%8B%E0%A4%B2%E0%A4%B8_%E0%A4%B8%E0%A5%8B%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A8%E0%A5%87-%E0%A4%B0%E0%A5%81%E0%A4%A1&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4172&quot; | ४,१७२ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १४८ || [[अब्दुल्ला महमूद]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%AC%E0%A5%8D%E0%A4%A6%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A4%BE_%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A5%82%E0%A4%A6&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4180&quot; | ४,१८० ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १४९ || [[इंग्लंड क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९९८-९९]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%87%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A4%82%E0%A4%A1_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A7%E0%A5%AF%E0%A5%AF%E0%A5%AE-%E0%A5%AF%E0%A5%AF&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4184&quot; | ४,१८४ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १५० || [[शुजात रसूल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B6%E0%A5%81%E0%A4%9C%E0%A4%BE%E0%A4%A4_%E0%A4%B0%E0%A4%B8%E0%A5%82%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4198&quot; | ४,१९८ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १५१ || [[उम्मेर अब्बास]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%89%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%B0_%E0%A4%85%E0%A4%AC%E0%A5%8D%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%B8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4202&quot; | ४,२०२ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १५२ || [[शारिक मुनीर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95_%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%A8%E0%A5%80%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4218&quot; | ४,२१८ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १५३ || [[थानादोन बुरी]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A5%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%A6%E0%A5%8B%E0%A4%A8_%E0%A4%AC%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4249&quot; | ४,२४९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १५४ || [[जोगेन चौधरी]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9C%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A5%87%E0%A4%A8_%E0%A4%9A%E0%A5%8C%E0%A4%A7%E0%A4%B0%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value=&quot;4263&quot; | ४,२६३ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १५५ || [[उमर ॲडम]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%89%E0%A4%AE%E0%A4%B0_%E0%A5%B2%E0%A4%A1%E0%A4%AE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4267&quot; | ४,२६७ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १५६ || [[शाह फैसल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B9_%E0%A4%AB%E0%A5%88%E0%A4%B8%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4271&quot; | ४,२७१ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १५७ || [[फानुफोंग थोंगसा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AB%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A5%81%E0%A4%AB%E0%A5%8B%E0%A4%82%E0%A4%97_%E0%A4%A5%E0%A5%8B%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A4%B8%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4299&quot; | ४,२९९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १५८ || [[ताशी फुंत्शो]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%B6%E0%A5%80_%E0%A4%AB%E0%A5%81%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B6%E0%A5%8B&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4317&quot; | ४,३१७ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १५९ || [[फाझिल मुहम्मद]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AB%E0%A4%BE%E0%A4%9D%E0%A4%BF%E0%A4%B2_%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%A6&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4318&quot; | ४,३१८ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १६० || [[मुस्तकीम अस्लम]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%95%E0%A5%80%E0%A4%AE_%E0%A4%85%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A4%AE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4329&quot; | ४,३२९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १६१ || [[बायनबू जार्गलतुया]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%A8%E0%A4%AC%E0%A5%82_%E0%A4%9C%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%97%E0%A4%B2%E0%A4%A4%E0%A5%81%E0%A4%AF%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4334&quot; | ४,३३४ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १६२ || [[गाबा फ्रँक]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%97%E0%A4%BE%E0%A4%AC%E0%A4%BE_%E0%A4%AB%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%81%E0%A4%95&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4354&quot; | ४,३५४ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १६३ || [[आनंद मोंगर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%A8%E0%A4%82%E0%A4%A6_%E0%A4%AE%E0%A5%8B%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4384&quot; | ४,३८४ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १६४ || [[हसनैन उल वहाब]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B9%E0%A4%B8%E0%A4%A8%E0%A5%88%E0%A4%A8_%E0%A4%89%E0%A4%B2_%E0%A4%B5%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%AC&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4385&quot; | ४,३८५ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १६५ || [[सुखजिंदर सिंग]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%96%E0%A4%9C%E0%A4%BF%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A4%B0_%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%82%E0%A4%97&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4402&quot; | ४,४०२ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १६६ || [[तुमुरसुख तुरमुंख]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A4%E0%A5%81%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%96_%E0%A4%A4%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%82%E0%A4%96&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4411&quot; | ४,४११ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १६७ || [[मुहम्मद आकिफ]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%A6_%E0%A4%86%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%AB&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4438&quot; | ४,४३८ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १६८ || [[फ्रान्सिस मुटुआ]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AB%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%B8_%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%9F%E0%A5%81%E0%A4%86&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4452&quot; | ४,४५२ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १६९ || [[मुंखसुल्द एर्देनेबत]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%82%E0%A4%96%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%A6_%E0%A4%8F%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%AC%E0%A4%A4&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4488&quot; | ४,४८८ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १७० || [[लुवसानझुंदुई एर्देनेबुलगान]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B2%E0%A5%81%E0%A4%B5%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%9D%E0%A5%81%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A5%81%E0%A4%88_%E0%A4%8F%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%AC%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A4%97%E0%A4%BE%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4490&quot; | ४,४९० ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १७१ || [[नामगांग चेजे]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%97%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%97_%E0%A4%9A%E0%A5%87%E0%A4%9C%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4492&quot; | ४,४९२ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १७२ || [[जुनैद अझीज]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9C%E0%A5%81%E0%A4%A8%E0%A5%88%E0%A4%A6_%E0%A4%85%E0%A4%9D%E0%A5%80%E0%A4%9C&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4504&quot; | ४,५०४ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १७३ || [[आसिफ जावेद]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%AB_%E0%A4%9C%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A5%87%E0%A4%A6&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4528&quot; | ४,५२८ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १७४ || [[मुजीब-उर-रहमान (क्रिकेट खेळाडू)]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%9C%E0%A5%80%E0%A4%AC-%E0%A4%89%E0%A4%B0-%E0%A4%B0%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%28%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%96%E0%A5%87%E0%A4%B3%E0%A4%BE%E0%A4%A1%E0%A5%82%29&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4553&quot; | ४,५५३ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १७५ || [[तेनजिन राबगे]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A4%E0%A5%87%E0%A4%A8%E0%A4%9C%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AC%E0%A4%97%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4553&quot; | ४,५५३ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १७६ || [[नामगे थिनले]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%97%E0%A5%87_%E0%A4%A5%E0%A4%BF%E0%A4%A8%E0%A4%B2%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4574&quot; | ४,५७४ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १७७ || [[विजय उन्नी]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%9C%E0%A4%AF_%E0%A4%89%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A8%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4583&quot; | ४,५८३ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १७८ || [[ताशी दोरजी]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%B6%E0%A5%80_%E0%A4%A6%E0%A5%8B%E0%A4%B0%E0%A4%9C%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4657&quot; | ४,६५७ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १७९ || [[बात्तुलगा तमजिदसुरेन]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A4%97%E0%A4%BE_%E0%A4%A4%E0%A4%AE%E0%A4%9C%E0%A4%BF%E0%A4%A6%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%87%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4663&quot; | ४,६६३ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १८० || [[अझ्यान फरहात]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%9D%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%AB%E0%A4%B0%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%A4&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4671&quot; | ४,६७१ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १८१ || [[यांग वांगजिए]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%97_%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A4%9C%E0%A4%BF%E0%A4%8F&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4672&quot; | ४,६७२ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १८२ || [[बोइओ रे]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AC%E0%A5%8B%E0%A4%87%E0%A4%93_%E0%A4%B0%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4689&quot; | ४,६८९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १८३ || [[इम्रान अनवर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%87%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%85%E0%A4%A8%E0%A4%B5%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4698&quot; | ४,६९८ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १८४ || [[बिलेंगदेंबेरेल मुंखदेलगेर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AC%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%82%E0%A4%AC%E0%A5%87%E0%A4%B0%E0%A5%87%E0%A4%B2_%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%82%E0%A4%96%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%B2%E0%A4%97%E0%A5%87%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4729&quot; | ४,७२९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १८५ || [[उस्मान पटेल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%89%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%AA%E0%A4%9F%E0%A5%87%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4751&quot; | ४,७५१ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १८६ || [[देंग जिन्छी]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%82%E0%A4%97_%E0%A4%9C%E0%A4%BF%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%9B%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4751&quot; | ४,७५१ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १८७ || [[मुहम्मद नदीम]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%A6_%E0%A4%A8%E0%A4%A6%E0%A5%80%E0%A4%AE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4765&quot; | ४,७६५ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १८८ || [[आसिफ शेख (बहरैन क्रिकेट खेळाडू)]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%AB_%E0%A4%B6%E0%A5%87%E0%A4%96_%28%E0%A4%AC%E0%A4%B9%E0%A4%B0%E0%A5%88%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%96%E0%A5%87%E0%A4%B3%E0%A4%BE%E0%A4%A1%E0%A5%82%29&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4783&quot; | ४,७८३ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १८९ || [[सोनम येशे]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%8B%E0%A4%A8%E0%A4%AE_%E0%A4%AF%E0%A5%87%E0%A4%B6%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4823&quot; | ४,८२३ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १९० || [[शुभम पटेल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B6%E0%A5%81%E0%A4%AD%E0%A4%AE_%E0%A4%AA%E0%A4%9F%E0%A5%87%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4824&quot; | ४,८२४ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १९१ || [[ह्तेत लिन आंग]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B9%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A5%87%E0%A4%A4_%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%86%E0%A4%82%E0%A4%97&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4839&quot; | ४,८३९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १९२ || [[सोदबिलेग गानतुलगा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%8B%E0%A4%A6%E0%A4%AC%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%97_%E0%A4%97%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%A4%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A4%97%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4850&quot; | ४,८५० ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १९३ || [[रेयांश शर्मा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B0%E0%A5%87%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%B6_%E0%A4%B6%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4855&quot; | ४,८५५ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १९४ || [[एशान करीमी]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%8F%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%AE%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4873&quot; | ४,८७३ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १९५ || [[विल्यम पारचर्ड]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%AE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%9A%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A1&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4880&quot; | ४,८८० ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १९६ || [[विशील पटेल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%80%E0%A4%B2_%E0%A4%AA%E0%A4%9F%E0%A5%87%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4880&quot; | ४,८८० ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १९७ || [[समय श्रीवास्तव]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%AE%E0%A4%AF_%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%B5&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4882&quot; | ४,८८२ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १९८ || [[सूर्य आनंद]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%82%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%AF_%E0%A4%86%E0%A4%A8%E0%A4%82%E0%A4%A6&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4887&quot; | ४,८८७ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १९९ || [[झोलजावखलान शुरेंत्सेत्सेग]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9D%E0%A5%8B%E0%A4%B2%E0%A4%9C%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A4%96%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%B6%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%87%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B8%E0%A5%87%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B8%E0%A5%87%E0%A4%97&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4893&quot; | ४,८९३ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २०० || [[तियान सेन कुन]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A4%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%B8%E0%A5%87%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A5%81%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4927&quot; | ४,९२७ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २०१ || [[आंतरराष्ट्रीय इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९७०-७१]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A4%B0%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%AF_%E0%A4%87%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%B5%E0%A5%8D%E0%A4%B9%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A7%E0%A5%AF%E0%A5%AD%E0%A5%A6-%E0%A5%AD%E0%A5%A7&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4957&quot; | ४,९५७ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २०२ || [[चमिथ रणसिंघे]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9A%E0%A4%AE%E0%A4%BF%E0%A4%A5_%E0%A4%B0%E0%A4%A3%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4967&quot; | ४,९६७ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २०३ || [[पीटर लँगट]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%80%E0%A4%9F%E0%A4%B0_%E0%A4%B2%E0%A4%81%E0%A4%97%E0%A4%9F&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4968&quot; | ४,९६८ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २०४ || [[सचिन गिल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%9A%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%97%E0%A4%BF%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4984&quot; | ४,९८४ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २०५ || [[उगान-एर्देने बातजार्गल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%89%E0%A4%97%E0%A4%BE%E0%A4%A8-%E0%A4%8F%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%A8%E0%A5%87_%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%A4%E0%A4%9C%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%97%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5014&quot; | ५,०१४ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २०६ || [[थिनले जामत्शो]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A5%E0%A4%BF%E0%A4%A8%E0%A4%B2%E0%A5%87_%E0%A4%9C%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B6%E0%A5%8B&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5089&quot; | ५,०८९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २०७ || [[मा छियानचेंग]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A4%BE_%E0%A4%9B%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%9A%E0%A5%87%E0%A4%82%E0%A4%97&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5198&quot; | ५,१९८ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २०८ || [[आदित्य वरदराजन]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%A6%E0%A4%BF%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%AF_%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A4%A6%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5213&quot; | ५,२१३ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २०९ || [[समीरा पिताबेद्दरा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%AE%E0%A5%80%E0%A4%B0%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BF%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%AC%E0%A5%87%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%A6%E0%A4%B0%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5252&quot; | ५,२५२ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २१० || [[मुहम्मद वसीम (बहरैनचा क्रिकेट खेळाडू)]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%A6_%E0%A4%B5%E0%A4%B8%E0%A5%80%E0%A4%AE_%28%E0%A4%AC%E0%A4%B9%E0%A4%B0%E0%A5%88%E0%A4%A8%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%96%E0%A5%87%E0%A4%B3%E0%A4%BE%E0%A4%A1%E0%A5%82%29&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5290&quot; | ५,२९० ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २११ || [[समीरा मदुरंगा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%AE%E0%A5%80%E0%A4%B0%E0%A4%BE_%E0%A4%AE%E0%A4%A6%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5309&quot; | ५,३०९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २१२ || [[गेडे अर्ता]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%97%E0%A5%87%E0%A4%A1%E0%A5%87_%E0%A4%85%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5309&quot; | ५,३०९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २१३ || [[सौरभ कुमार (दक्षिण कोरियाचा क्रिकेट खेळाडू)]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%AD_%E0%A4%95%E0%A5%81%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B0_%28%E0%A4%A6%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%BF%E0%A4%A3_%E0%A4%95%E0%A5%8B%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%96%E0%A5%87%E0%A4%B3%E0%A4%BE%E0%A4%A1%E0%A5%82%29&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5429&quot; | ५,४२९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २१४ || [[ओबैद उर रहमान]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%93%E0%A4%AC%E0%A5%88%E0%A4%A6_%E0%A4%89%E0%A4%B0_%E0%A4%B0%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5431&quot; | ५,४३१ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २१५ || [[अनुदीप चेंतामारा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%A8%E0%A5%81%E0%A4%A6%E0%A5%80%E0%A4%AA_%E0%A4%9A%E0%A5%87%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5517&quot; | ५,५१७ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २१६ || [[मुहम्मद रिझवान]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%A6_%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%9D%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5553&quot; | ५,५५३ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २१७ || [[अनुष्का शर्मा (क्रिकेट खेळाडू)]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%A8%E0%A5%81%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%95%E0%A4%BE_%E0%A4%B6%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%BE_%28%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%96%E0%A5%87%E0%A4%B3%E0%A4%BE%E0%A4%A1%E0%A5%82%29&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5554&quot; | ५,५५४ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २१८ || [[सौद मुनीर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%8C%E0%A4%A6_%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%A8%E0%A5%80%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5566&quot; | ५,५६६ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २१९ || [[को को लिन थू]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A5%8B_%E0%A4%95%E0%A5%8B_%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%A5%E0%A5%82&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5570&quot; | ५,५७० ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २२० || [[अजयवीर हुंदल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%9C%E0%A4%AF%E0%A4%B5%E0%A5%80%E0%A4%B0_%E0%A4%B9%E0%A5%81%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5681&quot; | ५,६८१ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २२१ || [[सागीर अहमद]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A5%80%E0%A4%B0_%E0%A4%85%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A4%A6&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5801&quot; | ५,८०१ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २२२ || [[मुसा शाहीन]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B8%E0%A4%BE_%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B9%E0%A5%80%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5841&quot; | ५,८४१ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २२३ || [[मुहम्मद आसिम]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%A6_%E0%A4%86%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%AE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5969&quot; | ५,९६९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २२४ || [[हसनैन शाह]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B9%E0%A4%B8%E0%A4%A8%E0%A5%88%E0%A4%A8_%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B9&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;6062&quot; | ६,०६२ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २२५ || [[गाकुल घाली]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%97%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A5%81%E0%A4%B2_%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;6210&quot; | ६,२१० ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २२६ || [[आमिर लाल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%AE%E0%A4%BF%E0%A4%B0_%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;6363&quot; | ६,३६३ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २२७ || [[रणजुंग मिक्यो दोरजी]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B0%E0%A4%A3%E0%A4%9C%E0%A5%81%E0%A4%82%E0%A4%97_%E0%A4%AE%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A5%8B_%E0%A4%A6%E0%A5%8B%E0%A4%B0%E0%A4%9C%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;6389&quot; | ६,३८९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २२८ || [[डॅनियल लुईस]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A1%E0%A5%85%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%B2_%E0%A4%B2%E0%A5%81%E0%A4%88%E0%A4%B8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;6523&quot; | ६,५२३ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २२९ || [[अरीब खालिद]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%AC_%E0%A4%96%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%A6&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;6528&quot; | ६,५२८ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २३० || [[शाहजैब जमील]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B9%E0%A4%9C%E0%A5%88%E0%A4%AC_%E0%A4%9C%E0%A4%AE%E0%A5%80%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;6830&quot; | ६,८३० ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २३१ || [[अली दाऊद]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%B2%E0%A5%80_%E0%A4%A6%E0%A4%BE%E0%A4%8A%E0%A4%A6&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;7293&quot; | ७,२९३ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २३२ || [[कुलदीप गुर्जर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A4%A6%E0%A5%80%E0%A4%AA_%E0%A4%97%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%9C%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;7429&quot; | ७,४२९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २३३ || [[झीशान हैदर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9D%E0%A5%80%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%B9%E0%A5%88%E0%A4%A6%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;7530&quot; | ७,५३० ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २३४ || [[आलम नकाश]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%B2%E0%A4%AE_%E0%A4%A8%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B6&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;7599&quot; | ७,५९९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २३५ || [[झुबेर अली]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9D%E0%A5%81%E0%A4%AC%E0%A5%87%E0%A4%B0_%E0%A4%85%E0%A4%B2%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;7758&quot; | ७,७५८ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २३६ || [[दहाम मदमपागे]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A6%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%AE_%E0%A4%AE%E0%A4%A6%E0%A4%AE%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;7854&quot; | ७,८५४ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २३७ || [[जुन ह्यूनवू]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9C%E0%A5%81%E0%A4%A8_%E0%A4%B9%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A5%82%E0%A4%A8%E0%A4%B5%E0%A5%82&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;7901&quot; | ७,९०१ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २३८ || [[शाहझेब आफ्रिदी]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B9%E0%A4%9D%E0%A5%87%E0%A4%AC_%E0%A4%86%E0%A4%AB%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%A6%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;8019&quot; | ८,०१९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २३९ || [[आंतरराष्ट्रीय इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९८१-८२]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A4%B0%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%AF_%E0%A4%87%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%B5%E0%A5%8D%E0%A4%B9%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A7%E0%A5%AF%E0%A5%AE%E0%A5%A7-%E0%A5%AE%E0%A5%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;8053&quot; | ८,०५३ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २४० || [[बालागे दिलरुक्षा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A5%87_%E0%A4%A6%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A4%B0%E0%A5%81%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;8132&quot; | ८,१३२ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २४१ || [[चामरा डी सोयसा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9A%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%B0%E0%A4%BE_%E0%A4%A1%E0%A5%80_%E0%A4%B8%E0%A5%8B%E0%A4%AF%E0%A4%B8%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;8185&quot; | ८,१८५ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २४२ || [[श्रीलंका क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९७३-७४]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%B2%E0%A4%82%E0%A4%95%E0%A4%BE_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A7%E0%A5%AF%E0%A5%AD%E0%A5%A9-%E0%A5%AD%E0%A5%AA&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;8569&quot; | ८,५६९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २४३ || [[कबीर सागर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A4%AC%E0%A5%80%E0%A4%B0_%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:OptimisticProvider|OptimisticProvider]] || data-sort-value=&quot;13986&quot; | १३,९८६ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २४४ || [[आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषकाचा इतिहास]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%AF%E0%A4%B8%E0%A5%80%E0%A4%B8%E0%A5%80_%E0%A4%AA%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%81%E0%A4%B7_%E0%A4%9F%E0%A5%80-%E0%A5%A8%E0%A5%A6_%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%9A%E0%A4%B7%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%87%E0%A4%A4%E0%A4%BF%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;18476&quot; | १८,४७६ ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २४५ || [[२०२६ ईसीए महिला युरोपियन चषक]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A5%A8%E0%A5%A6%E0%A5%A8%E0%A5%AC_%E0%A4%88%E0%A4%B8%E0%A5%80%E0%A4%8F_%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A4%BE_%E0%A4%AF%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%8B%E0%A4%AA%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%A8_%E0%A4%9A%E0%A4%B7%E0%A4%95&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;21378&quot; | २१,३७८ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २४६ || [[मॅग्नेटिक महाराष्ट्र]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%85%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%9F%E0%A4%BF%E0%A4%95_%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ankush Bobade|Ankush Bobade]] || data-sort-value=&quot;23910&quot; | २३,९१० ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २४७ || [[आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक शतकांची यादी]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%AF%E0%A4%B8%E0%A5%80%E0%A4%B8%E0%A5%80_%E0%A4%AA%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%81%E0%A4%B7_%E0%A4%9F%E0%A5%80-%E0%A5%A8%E0%A5%A6_%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%9A%E0%A4%B7%E0%A4%95_%E0%A4%B6%E0%A4%A4%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%9A%E0%A5%80_%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A6%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;43246&quot; | ४३,२४६ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २४८ || [[कोकणातील व्यंगचित्रकार]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A5%8B%E0%A4%95%E0%A4%A3%E0%A4%BE%E0%A4%A4%E0%A5%80%E0%A4%B2_%E0%A4%B5%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A4%9A%E0%A4%BF%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:AdvAnantGholam|AdvAnantGholam]] || data-sort-value=&quot;84251&quot; | ८४,२५१ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २४९ || [[२०२६ स्पॅनिश ग्रांप्री]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A5%A8%E0%A5%A6%E0%A5%A8%E0%A5%AC_%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%AA%E0%A5%85%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%B6_%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;119135&quot; | १,१९,१३५ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २५० || [[आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक जागतिक पात्रता]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%AF%E0%A4%B8%E0%A5%80%E0%A4%B8%E0%A5%80_%E0%A4%AA%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%81%E0%A4%B7_%E0%A4%9F%E0%A5%80-%E0%A5%A8%E0%A5%A6_%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%9A%E0%A4%B7%E0%A4%95_%E0%A4%9C%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A4%A4%E0%A4%BF%E0%A4%95_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%A4%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;147115&quot; | १,४७,११५ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २५१ || [[२०२५ साओ पाउलो ग्रांप्री]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A5%A8%E0%A5%A6%E0%A5%A8%E0%A5%AB_%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%93_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%89%E0%A4%B2%E0%A5%8B_%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;148694&quot; | १,४८,६९४ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २५२ || [[आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक विक्रमांची यादी]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%AF%E0%A4%B8%E0%A5%80%E0%A4%B8%E0%A5%80_%E0%A4%AA%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%81%E0%A4%B7_%E0%A4%9F%E0%A5%80-%E0%A5%A8%E0%A5%A6_%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%9A%E0%A4%B7%E0%A4%95_%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%9A%E0%A5%80_%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A6%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;186499&quot; | १,८६,४९९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|}

[[वर्ग:मिशन १,११,१११]]</text>
      <sha1>1gvgb90v59z8j0e1ec9bnjhkmg1nuks</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728434</id>
      <parentid>2728379</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T06:26:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TivenBot</username>
        <id>80923</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>मिशन १,११,१११: सुधारणा आवश्यक यादी (२५२)</comment>
      <origin>2728434</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="181462" sha1="6gxwtzvhmjzh55kh3njm77y1tx6tle6" xml:space="preserve">''हे पान [[सदस्य:TivenBot|TivenBot]] यांच्या स्क्रिप्टद्वारे आपोआप अद्ययावत केले जाते; येथे हाताने केलेले बदल पुढील अद्ययावतीत पुसले जातील. शेवटचे अद्ययावत: ३१ ऑक्टोबर २०२६, ११:५६ (भा.प्र.वे.)''&lt;br&gt;[{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=purge}} हे पान ताजे करा (purge)] • [{{fullurl:विकिपीडिया:मिशन १,११,१११|action=purge}} मिशन १,११,१११ मुख्य पान ताजे करा (purge)]

प्रकल्पांतर्गत तयार झालेल्या लेखांपैकी ज्यांच्यात किमान एक त्रुटी आहे तेच लेख येथे दिसतात. प्रत्येक अद्ययावतीत ही संपूर्ण यादी पुन्हा तयार होते; त्रुटी दूर केलेला लेख आपोआप यादीतून निघतो.

== सारांश ==
* सुधारणा आवश्यक लेख: '''२५२'''
* मागील अद्ययावतीपासून पूर्ण सुधारलेले लेख: '''०'''
* लहान लेख (४,००० बाइट्सपेक्षा कमी): '''१२६'''
* संदर्भ नसलेले: '''२३'''
* वर्ग नसलेले: '''१०'''
* विकिडेटा जोडणी नसलेले: '''२३६'''

== यादी ==
✔ = ठीक, &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; = सुधारणा आवश्यक. कोणत्याही स्तंभाच्या शीर्षकावर क्लिक करून क्रमवारी लावा (उदा. फक्त संदर्भ नसलेले एकत्र पाहण्यासाठी ''संदर्भ'' स्तंभ). सर्वाधिक त्रुटी असलेले लेख आधी दिसतात. &lt;small&gt;वर्ग तपासणी फक्त लेखात थेट लिहिलेले वर्ग ओळखते, साच्यांमधून येणारे नाही.&lt;/small&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! क्र. !! लेख !! निर्माता !! आकार (बाइट्स) !! संदर्भ !! वर्ग !! विकिडेटा !! त्रुटी
|-
| १ || [[Samir shakil shaikh]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=Samir_shakil_shaikh&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Samir Shakil Shaikh|Samir Shakil Shaikh]] || data-sort-value=&quot;134&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | १३४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;4&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ४
|-
| २ || [[गंगाधराव फडणवीस]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%97%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A4%BE%E0%A4%A7%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B5_%E0%A4%AB%E0%A4%A1%E0%A4%A3%E0%A4%B5%E0%A5%80%E0%A4%B8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:~2026-52310-38|~2026-52310-38]] || data-sort-value=&quot;632&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ६३२ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;4&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ४
|-
| ३ || [[रामासामी वेंकटेश]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A5%80_%E0%A4%B5%E0%A5%87%E0%A4%82%E0%A4%95%E0%A4%9F%E0%A5%87%E0%A4%B6&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2019&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,०१९ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;4&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ४
|-
| ४ || [[रस]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B0%E0%A4%B8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;396&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३९६ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ३
|-
| ५ || [[शासकीय अभियांत्रिकी महाविद्यालय, चंद्रपूर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A4%95%E0%A5%80%E0%A4%AF_%E0%A4%85%E0%A4%AD%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%80_%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%AF%2C_%E0%A4%9A%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AA%E0%A5%82%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:~2026-57645-76|~2026-57645-76]] || data-sort-value=&quot;659&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ६५९ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ३
|-
| ६ || [[२०२२ रशियन ग्रांप्री]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A5%A8%E0%A5%A6%E0%A5%A8%E0%A5%A8_%E0%A4%B0%E0%A4%B6%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%A8_%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;917&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ९१७ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ३
|-
| ७ || [[संभाजीनगर पदवीधर विधानपरिषद मतदारसंघ]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%9C%E0%A5%80%E0%A4%A8%E0%A4%97%E0%A4%B0_%E0%A4%AA%E0%A4%A6%E0%A4%B5%E0%A5%80%E0%A4%A7%E0%A4%B0_%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%A7%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%AA%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%B7%E0%A4%A6_%E0%A4%AE%E0%A4%A4%E0%A4%A6%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:~2026-52310-38|~2026-52310-38]] || data-sort-value=&quot;981&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ९८१ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ३
|-
| ८ || [[चंद्रपूर वन प्रशासन, विकास, संशोधन व व्यवस्थापन प्रबोधिनी]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9A%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AA%E0%A5%82%E0%A4%B0_%E0%A4%B5%E0%A4%A8_%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A4%A8%2C_%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B8%2C_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%B6%E0%A5%8B%E0%A4%A7%E0%A4%A8_%E0%A4%B5_%E0%A4%B5%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%B5%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A5%E0%A4%BE%E0%A4%AA%E0%A4%A8_%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AC%E0%A5%8B%E0%A4%A7%E0%A4%BF%E0%A4%A8%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:~2026-57645-76|~2026-57645-76]] || data-sort-value=&quot;2007&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,००७ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ३
|-
| ९ || [[विकास अभ्यास]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B8_%E0%A4%85%E0%A4%AD%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%B8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:DILIPG|DILIPG]] || data-sort-value=&quot;2214&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,२१४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ३
|-
| १० || [[बांगलादेश क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९८५-८६]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%B6_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A7%E0%A5%AF%E0%A5%AE%E0%A5%AB-%E0%A5%AE%E0%A5%AC&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2282&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,२८२ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ३
|-
| ११ || [[रेस्ट ऑफ द वर्ल्ड इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९७३-७४]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B0%E0%A5%87%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%9F_%E0%A4%91%E0%A4%AB_%E0%A4%A6_%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%A1_%E0%A4%87%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%B5%E0%A5%8D%E0%A4%B9%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A7%E0%A5%AF%E0%A5%AD%E0%A5%A9-%E0%A5%AD%E0%A5%AA&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2709&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,७०९ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ३
|-
| १२ || [[प्रा. मनोहर बाबुराव जायभाये]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE._%E0%A4%AE%E0%A4%A8%E0%A5%8B%E0%A4%B9%E0%A4%B0_%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%AC%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B5_%E0%A4%9C%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:प्रा.मनोहर जायभाये|प्रा.मनोहर जायभाये]] || data-sort-value=&quot;5543&quot; | ५,५४३ ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ३
|-
| १३ || [[आयफेल ग्रांप्री]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%AF%E0%A4%AB%E0%A5%87%E0%A4%B2_%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;312&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३१२ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १४ || [[साखिर ग्रांप्री]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%96%E0%A4%BF%E0%A4%B0_%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;312&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३१२ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १५ || [[बार्सिलोना-काटलुन्या ग्रांप्री]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A5%8B%E0%A4%A8%E0%A4%BE-%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%9F%E0%A4%B2%E0%A5%81%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE_%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;355&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३५५ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १६ || [[मेंग जियानहाओ]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%82%E0%A4%97_%E0%A4%9C%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%93&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;1636&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | १,६३६ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १७ || [[ऋतुजा पिसाळ]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%8B%E0%A4%A4%E0%A5%81%E0%A4%9C%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%B3&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value=&quot;1723&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | १,७२३ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १८ || [[शील पटेल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B6%E0%A5%80%E0%A4%B2_%E0%A4%AA%E0%A4%9F%E0%A5%87%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]] || data-sort-value=&quot;1946&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | १,९४६ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १९ || [[आंग को को]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%82%E0%A4%97_%E0%A4%95%E0%A5%8B_%E0%A4%95%E0%A5%8B&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2215&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,२१५ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| २० || [[डान्सी टॉम]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A1%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%B8%E0%A5%80_%E0%A4%9F%E0%A5%89%E0%A4%AE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2253&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,२५३ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| २१ || [[मुहम्मद इक्रम]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%A6_%E0%A4%87%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2387&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,३८७ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| २२ || [[मॉनमाउथ काउंटी, न्यू जर्सी]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%89%E0%A4%A8%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%89%E0%A4%A5_%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%89%E0%A4%82%E0%A4%9F%E0%A5%80%2C_%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A5%82_%E0%A4%9C%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B8%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Jonathansammy|Jonathansammy]] || data-sort-value=&quot;2398&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,३९८ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| २३ || [[झुबैर अली]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9D%E0%A5%81%E0%A4%AC%E0%A5%88%E0%A4%B0_%E0%A4%85%E0%A4%B2%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2409&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,४०९ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| २४ || [[विश्व नेत्तम]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B5_%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%AE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2511&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,५११ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| २५ || [[दिलराज देओल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A6%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C_%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%93%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2690&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,६९० &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| २६ || [[ह्तेत लिन ऊ]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B9%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A5%87%E0%A4%A4_%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%8A&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2765&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,७६५ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| २७ || [[मुकेश ठाकूर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%B6_%E0%A4%A0%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A5%82%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2801&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,८०१ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| २८ || [[संजू सजीव]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%9C%E0%A5%82_%E0%A4%B8%E0%A4%9C%E0%A5%80%E0%A4%B5&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2823&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,८२३ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| २९ || [[डोको रूपा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A1%E0%A5%8B%E0%A4%95%E0%A5%8B_%E0%A4%B0%E0%A5%82%E0%A4%AA%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2887&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,८८७ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ३० || [[धर्मा केसुमा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A7%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%BE_%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%AE%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2892&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,८९२ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ३१ || [[न्यान लिन ह्तेत]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%B9%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A5%87%E0%A4%A4&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2893&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,८९३ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ३२ || [[अक्षय शंकर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%AF_%E0%A4%B6%E0%A4%82%E0%A4%95%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2911&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,९११ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ३३ || [[अर्जुन कुमल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%9C%E0%A5%81%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A5%81%E0%A4%AE%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2934&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,९३४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ३४ || [[ने लिन ह्तुन]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A8%E0%A5%87_%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%B9%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A5%81%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2943&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,९४३ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ३५ || [[म्यात थू आंग]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A4_%E0%A4%A5%E0%A5%82_%E0%A4%86%E0%A4%82%E0%A4%97&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2965&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,९६५ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ३६ || [[सिनेथ जयवर्धने]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%A5_%E0%A4%9C%E0%A4%AF%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A7%E0%A4%A8%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3027&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,०२७ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ३७ || [[हसन रशीद]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B9%E0%A4%B8%E0%A4%A8_%E0%A4%B0%E0%A4%B6%E0%A5%80%E0%A4%A6&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3060&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,०६० &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ३८ || [[काऊंग ह्तेत क्याव]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%8A%E0%A4%82%E0%A4%97_%E0%A4%B9%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A5%87%E0%A4%A4_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%B5&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3087&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,०८७ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ३९ || [[ने लिन ह्ताइके]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A8%E0%A5%87_%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%B9%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%87%E0%A4%95%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3092&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,०९२ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ४० || [[शाहझैब जमील]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B9%E0%A4%9D%E0%A5%88%E0%A4%AC_%E0%A4%9C%E0%A4%AE%E0%A5%80%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3109&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,१०९ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ४१ || [[अफगाणिस्तान क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०११]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%AB%E0%A4%97%E0%A4%BE%E0%A4%A3%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A8%E0%A5%A6%E0%A5%A7%E0%A5%A7&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3113&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,११३ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ४२ || [[चालोएमवोंग चॅटपैसान]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9A%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A5%8B%E0%A4%8F%E0%A4%AE%E0%A4%B5%E0%A5%8B%E0%A4%82%E0%A4%97_%E0%A4%9A%E0%A5%85%E0%A4%9F%E0%A4%AA%E0%A5%88%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3113&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,११३ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ४३ || [[ची शुआई]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9A%E0%A5%80_%E0%A4%B6%E0%A5%81%E0%A4%86%E0%A4%88&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3134&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,१३४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ४४ || [[आंतरराष्ट्रीय इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९७६-७७]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A4%B0%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%AF_%E0%A4%87%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%B5%E0%A5%8D%E0%A4%B9%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A7%E0%A5%AF%E0%A5%AD%E0%A5%AC-%E0%A5%AD%E0%A5%AD&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3136&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,१३६ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ४५ || [[बयारजार्गल बातबायर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AC%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%9C%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%97%E0%A4%B2_%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%A4%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3136&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,१३६ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ४६ || [[कर्मा दोरजी]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%BE_%E0%A4%A6%E0%A5%8B%E0%A4%B0%E0%A4%9C%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3162&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,१६२ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ४७ || [[त्सेरिंग ताशी]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B8%E0%A5%87%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%82%E0%A4%97_%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%B6%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3164&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,१६४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ४८ || [[फियाझ अहमद]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AB%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%9D_%E0%A4%85%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A4%A6&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3284&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,२८४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ४९ || [[तुकाराम रामकृष्ण काते]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A4%E0%A5%81%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AE_%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%95%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%A3_%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%A4%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:शरभ|शरभ]] || data-sort-value=&quot;3284&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,२८४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ५० || [[ओद लुतबायर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%93%E0%A4%A6_%E0%A4%B2%E0%A5%81%E0%A4%A4%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3304&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,३०४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ५१ || [[करण सोनावळे]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A4%A3_%E0%A4%B8%E0%A5%8B%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A4%B3%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]] || data-sort-value=&quot;3348&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,३४८ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ५२ || [[संदारुवान चिंथका]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%81%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%9A%E0%A4%BF%E0%A4%82%E0%A4%A5%E0%A4%95%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3363&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,३६३ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ५३ || [[तेमुलेन अमरमेंद]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A4%E0%A5%87%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%A8_%E0%A4%85%E0%A4%AE%E0%A4%B0%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%82%E0%A4%A6&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3364&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,३६४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ५४ || [[हर्षा अमरसिंघे]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B9%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%BE_%E0%A4%85%E0%A4%AE%E0%A4%B0%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3372&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,३७२ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ५५ || [[खिन आये]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%96%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%86%E0%A4%AF%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3375&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,३७५ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ५६ || [[इंग्लंड क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९९७-९८]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%87%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A4%82%E0%A4%A1_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A7%E0%A5%AF%E0%A5%AF%E0%A5%AD-%E0%A5%AF%E0%A5%AE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3394&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,३९४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ५७ || [[न्येइन चान सो]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A5%87%E0%A4%87%E0%A4%A8_%E0%A4%9A%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%B8%E0%A5%8B&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3419&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,४१९ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ५८ || [[चांचाई पेंगकुम्ता]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9A%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%9A%E0%A4%BE%E0%A4%88_%E0%A4%AA%E0%A5%87%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A5%81%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3423&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,४२३ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ५९ || [[दू जियानहाओ]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A6%E0%A5%82_%E0%A4%9C%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%93&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3449&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,४४९ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ६० || [[पाइंग दानू]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%87%E0%A4%82%E0%A4%97_%E0%A4%A6%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A5%82&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3474&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,४७४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ६१ || [[ये नाइंग तुन]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AF%E0%A5%87_%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%87%E0%A4%82%E0%A4%97_%E0%A4%A4%E0%A5%81%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3482&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,४८२ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ६२ || [[शेनजियान झेंग]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B6%E0%A5%87%E0%A4%A8%E0%A4%9C%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%9D%E0%A5%87%E0%A4%82%E0%A4%97&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3494&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,४९४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ६३ || [[फाटुम्माकान डोनकाएव]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AB%E0%A4%BE%E0%A4%9F%E0%A5%81%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A1%E0%A5%8B%E0%A4%A8%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%8F%E0%A4%B5&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3496&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,४९६ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ६४ || [[अमैश राणा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%AE%E0%A5%88%E0%A4%B6_%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A3%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3505&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,५०५ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ६५ || [[फिरियाफोंग सुआनचुआई]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AB%E0%A4%BF%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%AB%E0%A5%8B%E0%A4%82%E0%A4%97_%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%86%E0%A4%A8%E0%A4%9A%E0%A5%81%E0%A4%86%E0%A4%88&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3508&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,५०८ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ६६ || [[क्याव झिन लिन]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%B5_%E0%A4%9D%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3510&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,५१० &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ६७ || [[धनेश शेट्टी]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A7%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%B6_%E0%A4%B6%E0%A5%87%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3524&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,५२४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ६८ || [[झाओ झिलिंग]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9D%E0%A4%BE%E0%A4%93_%E0%A4%9D%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%82%E0%A4%97&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3545&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,५४५ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ६९ || [[स्वान ह्तेत को को]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%B9%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A5%87%E0%A4%A4_%E0%A4%95%E0%A5%8B_%E0%A4%95%E0%A5%8B&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3558&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,५५८ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ७० || [[ऑस्टिन लाझारस]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%91%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%9D%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%B8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3595&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,५९५ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ७१ || [[आसिफ अली (बहरैन क्रिकेटर)]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%AB_%E0%A4%85%E0%A4%B2%E0%A5%80_%28%E0%A4%AC%E0%A4%B9%E0%A4%B0%E0%A5%88%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F%E0%A4%B0%29&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3607&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,६०७ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ७२ || [[थुया आंग]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A5%E0%A5%81%E0%A4%AF%E0%A4%BE_%E0%A4%86%E0%A4%82%E0%A4%97&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3607&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,६०७ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ७३ || [[गांदेंबेरेल गानबोल्ड]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%97%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%82%E0%A4%AC%E0%A5%87%E0%A4%B0%E0%A5%87%E0%A4%B2_%E0%A4%97%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%AC%E0%A5%8B%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%A1&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3611&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,६११ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ७४ || [[अनुदीप चेंथमारा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%A8%E0%A5%81%E0%A4%A6%E0%A5%80%E0%A4%AA_%E0%A4%9A%E0%A5%87%E0%A4%82%E0%A4%A5%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3636&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,६३६ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ७५ || [[अंजला बंदारा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%82%E0%A4%9C%E0%A4%B2%E0%A4%BE_%E0%A4%AC%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3642&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,६४२ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ७६ || [[पॅट्रिक नोऊ]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%85%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95_%E0%A4%A8%E0%A5%8B%E0%A4%8A&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3647&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,६४७ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ७७ || [[अँड्रियास हावोए]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%81%E0%A4%A1%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%B8_%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A5%8B%E0%A4%8F&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3670&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,६७० &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ७८ || [[आय गेडे विगुना]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%AF_%E0%A4%97%E0%A5%87%E0%A4%A1%E0%A5%87_%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%97%E0%A5%81%E0%A4%A8%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3674&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,६७४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ७९ || [[प्ये फ्यो वाई]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A5%87_%E0%A4%AB%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A5%8B_%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%88&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3674&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,६७४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ८० || [[मुहम्मद उमर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%A6_%E0%A4%89%E0%A4%AE%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3675&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,६७५ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ८१ || [[अहमद रमदोनी]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A4%A6_%E0%A4%B0%E0%A4%AE%E0%A4%A6%E0%A5%8B%E0%A4%A8%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3676&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,६७६ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ८२ || [[अफगाणिस्तान क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०००-०१]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%AB%E0%A4%97%E0%A4%BE%E0%A4%A3%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A8%E0%A5%A6%E0%A5%A6%E0%A5%A6-%E0%A5%A6%E0%A5%A7&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3681&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,६८१ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ८३ || [[झीशान अली (हाँग काँग क्रिकेट खेळाडू)]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9D%E0%A5%80%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%85%E0%A4%B2%E0%A5%80_%28%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%81%E0%A4%97_%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%81%E0%A4%97_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%96%E0%A5%87%E0%A4%B3%E0%A4%BE%E0%A4%A1%E0%A5%82%29&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3685&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,६८५ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ८४ || [[नाम्सराई बात-यालाल्ट]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%B8%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%88_%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%A4-%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%9F&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3688&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,६८८ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ८५ || [[ताशी चोफेल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%B6%E0%A5%80_%E0%A4%9A%E0%A5%8B%E0%A4%AB%E0%A5%87%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3694&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,६९४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ८६ || [[दिवित नंदा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A6%E0%A4%BF%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%A4_%E0%A4%A8%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3696&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,६९६ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ८७ || [[चेन झुओ ये]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9A%E0%A5%87%E0%A4%A8_%E0%A4%9D%E0%A5%81%E0%A4%93_%E0%A4%AF%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3721&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,७२१ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ८८ || [[मबसार अब्दुल्ला]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A4%AC%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%B0_%E0%A4%85%E0%A4%AC%E0%A5%8D%E0%A4%A6%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3729&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,७२९ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ८९ || [[सुधाकर जेगन्नाथन]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%A7%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%B0_%E0%A4%9C%E0%A5%87%E0%A4%97%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%A5%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3735&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,७३५ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ९० || [[रेस्ट ऑफ द वर्ल्ड इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९७०-७१]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B0%E0%A5%87%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%9F_%E0%A4%91%E0%A4%AB_%E0%A4%A6_%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%A1_%E0%A4%87%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%B5%E0%A5%8D%E0%A4%B9%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A7%E0%A5%AF%E0%A5%AD%E0%A5%A6-%E0%A5%AD%E0%A5%A7&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3748&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,७४८ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ९१ || [[ज्यूड सल्डान्हा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9C%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A5%82%E0%A4%A1_%E0%A4%B8%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%A1%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%B9%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3750&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,७५० &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ९२ || [[क्लिंटो अँटो]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%82%E0%A4%9F%E0%A5%8B_%E0%A4%85%E0%A4%81%E0%A4%9F%E0%A5%8B&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3751&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,७५१ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ९३ || [[झाहिद शिरजाद]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9D%E0%A4%BE%E0%A4%B9%E0%A4%BF%E0%A4%A6_%E0%A4%B6%E0%A4%BF%E0%A4%B0%E0%A4%9C%E0%A4%BE%E0%A4%A6&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3756&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,७५६ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ९४ || [[सोनम चोफेल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%8B%E0%A4%A8%E0%A4%AE_%E0%A4%9A%E0%A5%8B%E0%A4%AB%E0%A5%87%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3763&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,७६३ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ९५ || [[मुहम्मद आमिर (मलेशिया क्रिकेट खेळाडू)]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%A6_%E0%A4%86%E0%A4%AE%E0%A4%BF%E0%A4%B0_%28%E0%A4%AE%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%B6%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%96%E0%A5%87%E0%A4%B3%E0%A4%BE%E0%A4%A1%E0%A5%82%29&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3769&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,७६९ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ९६ || [[केतुत अर्तावान]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%A4%E0%A5%81%E0%A4%A4_%E0%A4%85%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3773&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,७७३ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ९७ || [[सेबास्टियन हीथ]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%87%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%A8_%E0%A4%B9%E0%A5%80%E0%A4%A5&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3785&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,७८५ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ९८ || [[कडेक गमंतिका]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A4%A1%E0%A5%87%E0%A4%95_%E0%A4%97%E0%A4%AE%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3790&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,७९० &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ९९ || [[सरावुत मालीवान]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A5%81%E0%A4%A4_%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A5%80%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3790&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,७९० &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १०० || [[लिऊ छिंगझे]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%8A_%E0%A4%9B%E0%A4%BF%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A4%9D%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3791&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,७९१ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १०१ || [[नझमुस साकिब]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A8%E0%A4%9D%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B8_%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%AC&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3804&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,८०४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १०२ || [[अरुएसानान विचाकाम]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%B0%E0%A5%81%E0%A4%8F%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%9A%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%AE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3811&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,८११ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १०३ || [[रोहित शर्मा (इंडोनेशियाचा क्रिकेट खेळाडू)]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B0%E0%A5%8B%E0%A4%B9%E0%A4%BF%E0%A4%A4_%E0%A4%B6%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%BE_%28%E0%A4%87%E0%A4%82%E0%A4%A1%E0%A5%8B%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%B6%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%96%E0%A5%87%E0%A4%B3%E0%A4%BE%E0%A4%A1%E0%A5%82%29&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3818&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,८१८ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १०४ || [[काम्रोन सेनामोंत्री]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%8B%E0%A4%A8_%E0%A4%B8%E0%A5%87%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A5%8B%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3819&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,८१९ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १०५ || [[पत्तारापोल जिरापत्तानानुकुल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AA%E0%A5%8B%E0%A4%B2_%E0%A4%9C%E0%A4%BF%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AA%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A5%81%E0%A4%95%E0%A5%81%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3826&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,८२६ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १०६ || [[गेडे प्रियंदना]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%97%E0%A5%87%E0%A4%A1%E0%A5%87_%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A4%A8%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3844&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,८४४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १०७ || [[अंजार तादारुस]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%82%E0%A4%9C%E0%A4%BE%E0%A4%B0_%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A6%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%81%E0%A4%B8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3848&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,८४८ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १०८ || [[डॅनिल्सन हावोए]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A1%E0%A5%85%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%B8%E0%A4%A8_%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A5%8B%E0%A4%8F&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3855&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,८५५ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १०९ || [[ब्रायन लिकावू]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AC%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%A8_%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A5%82&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3875&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,८७५ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ११० || [[अस्लम खान]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A4%AE_%E0%A4%96%E0%A4%BE%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3888&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,८८८ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १११ || [[काविन चड्ढा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%9A%E0%A4%A1%E0%A5%8D%E0%A4%A2%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3894&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,८९४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ११२ || [[अली झहीर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%B2%E0%A5%80_%E0%A4%9D%E0%A4%B9%E0%A5%80%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3918&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,९१८ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ११३ || [[नोप्फोन सेनामोंत्री]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A8%E0%A5%8B%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%AB%E0%A5%8B%E0%A4%A8_%E0%A4%B8%E0%A5%87%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A5%8B%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3937&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,९३७ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ११४ || [[इमाल लियानागे]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%87%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B2_%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3940&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,९४० &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ११५ || [[यासिन पटेल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%AA%E0%A4%9F%E0%A5%87%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3943&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,९४३ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ११६ || [[सायमन सोरेनसेन]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%AE%E0%A4%A8_%E0%A4%B8%E0%A5%8B%E0%A4%B0%E0%A5%87%E0%A4%A8%E0%A4%B8%E0%A5%87%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3955&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,९५५ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ११७ || [[जुआन अल्वेरोन]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9C%E0%A5%81%E0%A4%86%E0%A4%A8_%E0%A4%85%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A5%87%E0%A4%B0%E0%A5%8B%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3961&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,९६१ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ११८ || [[दू जियानयाओ]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A6%E0%A5%82_%E0%A4%9C%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%93&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3962&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,९६२ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ११९ || [[अहमेर बिन नासिर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%B0_%E0%A4%AC%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3966&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,९६६ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १२० || [[इस्माइल अली]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%87%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%87%E0%A4%B2_%E0%A4%85%E0%A4%B2%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3971&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,९७१ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १२१ || [[अतीक इक्बाल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%A4%E0%A5%80%E0%A4%95_%E0%A4%87%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3982&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,९८२ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १२२ || [[अझरी अझहर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%9D%E0%A4%B0%E0%A5%80_%E0%A4%85%E0%A4%9D%E0%A4%B9%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3985&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,९८५ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १२३ || [[तेजस्विनी घोसाळकर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A4%E0%A5%87%E0%A4%9C%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%A8%E0%A5%80_%E0%A4%98%E0%A5%8B%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%B3%E0%A4%95%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:शरभ|शरभ]] || data-sort-value=&quot;4554&quot; | ४,५५४ ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १२४ || [[नारायणन सिवन]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%A3%E0%A4%A8_%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%B5%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4699&quot; | ४,६९९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १२५ || [[७०वा वर्धापनदिन ग्रांप्री]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A5%AD%E0%A5%A6%E0%A4%B5%E0%A4%BE_%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A7%E0%A4%BE%E0%A4%AA%E0%A4%A8%E0%A4%A6%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;5422&quot; | ५,४२२ ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १२६ || [[नेमाजी शिंदे]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%9C%E0%A5%80_%E0%A4%B6%E0%A4%BF%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Misslinius|Misslinius]] || data-sort-value=&quot;5660&quot; | ५,६६० ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १२७ || [[मधुमेहावरील औषधे]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A4%A7%E0%A5%81%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%B2_%E0%A4%94%E0%A4%B7%E0%A4%A7%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Jonathansammy|Jonathansammy]] || data-sort-value=&quot;8556&quot; | ८,५५६ ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १२८ || [[झी मराठी पुरस्कार २०२६]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9D%E0%A5%80_%E0%A4%AE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A0%E0%A5%80_%E0%A4%AA%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B0_%E0%A5%A8%E0%A5%A6%E0%A5%A8%E0%A5%AC&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:~2026-57012-46|~2026-57012-46]] || data-sort-value=&quot;31493&quot; | ३१,४९३ ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १२९ || [[पी. नारायणन (राजकारणी)]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%80._%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%A3%E0%A4%A8_%28%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%A3%E0%A5%80%29&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;1804&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | १,८०४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १३० || [[मासाहिरो हारा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%B9%E0%A4%BF%E0%A4%B0%E0%A5%8B_%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value=&quot;2200&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,२०० &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १३१ || [[रॉबर्ट हॉल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B0%E0%A5%89%E0%A4%AC%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%9F_%E0%A4%B9%E0%A5%89%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value=&quot;2723&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,७२३ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १३२ || [[मायकेल वुडफर्ड]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%B2_%E0%A4%B5%E0%A5%81%E0%A4%A1%E0%A4%AB%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A1&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value=&quot;2896&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,८९६ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १३३ || [[साद बेग]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%A6_%E0%A4%AC%E0%A5%87%E0%A4%97&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3397&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,३९७ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १३४ || [[मोहम्मद शफीक]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%8B%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%A6_%E0%A4%B6%E0%A4%AB%E0%A5%80%E0%A4%95&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4040&quot; | ४,०४० ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १३५ || [[सोहेल अहमद]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%8B%E0%A4%B9%E0%A5%87%E0%A4%B2_%E0%A4%85%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A4%A6&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4057&quot; | ४,०५७ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १३६ || [[प्रशांत मधुकर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%A4_%E0%A4%AE%E0%A4%A7%E0%A5%81%E0%A4%95%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4062&quot; | ४,०६२ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १३७ || [[झिकरिया इस्लाम]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9D%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE_%E0%A4%87%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%AE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4065&quot; | ४,०६५ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १३८ || [[ऑए ओरु]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%91%E0%A4%8F_%E0%A4%93%E0%A4%B0%E0%A5%81&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4067&quot; | ४,०६७ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १३९ || [[याओ जुनटिंग]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%93_%E0%A4%9C%E0%A5%81%E0%A4%A8%E0%A4%9F%E0%A4%BF%E0%A4%82%E0%A4%97&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4084&quot; | ४,०८४ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १४० || [[निमिष लतीफ]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%AE%E0%A4%BF%E0%A4%B7_%E0%A4%B2%E0%A4%A4%E0%A5%80%E0%A4%AB&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4104&quot; | ४,१०४ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १४१ || [[इडा बागुस नारा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%87%E0%A4%A1%E0%A4%BE_%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A5%81%E0%A4%B8_%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4104&quot; | ४,१०४ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १४२ || [[देवा विस्वी]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%B5%E0%A4%BE_%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4106&quot; | ४,१०६ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १४३ || [[झोंग युएचाओ]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9D%E0%A5%8B%E0%A4%82%E0%A4%97_%E0%A4%AF%E0%A5%81%E0%A4%8F%E0%A4%9A%E0%A4%BE%E0%A4%93&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4109&quot; | ४,१०९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १४४ || [[मिर्झा मोहम्मद बेग]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A4%BF%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%9D%E0%A4%BE_%E0%A4%AE%E0%A5%8B%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%A6_%E0%A4%AC%E0%A5%87%E0%A4%97&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4141&quot; | ४,१४१ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १४५ || [[अक्षयकुमार यादव]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%AF%E0%A4%95%E0%A5%81%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B0_%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A6%E0%A4%B5&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4142&quot; | ४,१४२ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १४६ || [[मुहम्मद अक्रम]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%A6_%E0%A4%85%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4160&quot; | ४,१६० ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १४७ || [[निकोलस सोन्ने-रुड]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%8B%E0%A4%B2%E0%A4%B8_%E0%A4%B8%E0%A5%8B%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A8%E0%A5%87-%E0%A4%B0%E0%A5%81%E0%A4%A1&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4172&quot; | ४,१७२ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १४८ || [[अब्दुल्ला महमूद]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%AC%E0%A5%8D%E0%A4%A6%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A4%BE_%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A5%82%E0%A4%A6&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4180&quot; | ४,१८० ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १४९ || [[इंग्लंड क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९९८-९९]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%87%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A4%82%E0%A4%A1_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A7%E0%A5%AF%E0%A5%AF%E0%A5%AE-%E0%A5%AF%E0%A5%AF&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4184&quot; | ४,१८४ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १५० || [[शुजात रसूल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B6%E0%A5%81%E0%A4%9C%E0%A4%BE%E0%A4%A4_%E0%A4%B0%E0%A4%B8%E0%A5%82%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4198&quot; | ४,१९८ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १५१ || [[उम्मेर अब्बास]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%89%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%B0_%E0%A4%85%E0%A4%AC%E0%A5%8D%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%B8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4202&quot; | ४,२०२ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १५२ || [[शारिक मुनीर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95_%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%A8%E0%A5%80%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4218&quot; | ४,२१८ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १५३ || [[थानादोन बुरी]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A5%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%A6%E0%A5%8B%E0%A4%A8_%E0%A4%AC%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4249&quot; | ४,२४९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १५४ || [[जोगेन चौधरी]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9C%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A5%87%E0%A4%A8_%E0%A4%9A%E0%A5%8C%E0%A4%A7%E0%A4%B0%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value=&quot;4263&quot; | ४,२६३ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १५५ || [[उमर ॲडम]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%89%E0%A4%AE%E0%A4%B0_%E0%A5%B2%E0%A4%A1%E0%A4%AE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4267&quot; | ४,२६७ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १५६ || [[शाह फैसल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B9_%E0%A4%AB%E0%A5%88%E0%A4%B8%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4271&quot; | ४,२७१ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १५७ || [[फानुफोंग थोंगसा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AB%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A5%81%E0%A4%AB%E0%A5%8B%E0%A4%82%E0%A4%97_%E0%A4%A5%E0%A5%8B%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A4%B8%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4299&quot; | ४,२९९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १५८ || [[ताशी फुंत्शो]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%B6%E0%A5%80_%E0%A4%AB%E0%A5%81%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B6%E0%A5%8B&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4317&quot; | ४,३१७ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १५९ || [[फाझिल मुहम्मद]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AB%E0%A4%BE%E0%A4%9D%E0%A4%BF%E0%A4%B2_%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%A6&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4318&quot; | ४,३१८ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १६० || [[मुस्तकीम अस्लम]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%95%E0%A5%80%E0%A4%AE_%E0%A4%85%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A4%AE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4329&quot; | ४,३२९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १६१ || [[बायनबू जार्गलतुया]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%A8%E0%A4%AC%E0%A5%82_%E0%A4%9C%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%97%E0%A4%B2%E0%A4%A4%E0%A5%81%E0%A4%AF%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4334&quot; | ४,३३४ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १६२ || [[गाबा फ्रँक]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%97%E0%A4%BE%E0%A4%AC%E0%A4%BE_%E0%A4%AB%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%81%E0%A4%95&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4354&quot; | ४,३५४ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १६३ || [[आनंद मोंगर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%A8%E0%A4%82%E0%A4%A6_%E0%A4%AE%E0%A5%8B%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4384&quot; | ४,३८४ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १६४ || [[हसनैन उल वहाब]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B9%E0%A4%B8%E0%A4%A8%E0%A5%88%E0%A4%A8_%E0%A4%89%E0%A4%B2_%E0%A4%B5%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%AC&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4385&quot; | ४,३८५ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १६५ || [[सुखजिंदर सिंग]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%96%E0%A4%9C%E0%A4%BF%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A4%B0_%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%82%E0%A4%97&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4402&quot; | ४,४०२ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १६६ || [[तुमुरसुख तुरमुंख]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A4%E0%A5%81%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%96_%E0%A4%A4%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%82%E0%A4%96&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4411&quot; | ४,४११ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १६७ || [[मुहम्मद आकिफ]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%A6_%E0%A4%86%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%AB&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4438&quot; | ४,४३८ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १६८ || [[फ्रान्सिस मुटुआ]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AB%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%B8_%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%9F%E0%A5%81%E0%A4%86&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4452&quot; | ४,४५२ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १६९ || [[मुंखसुल्द एर्देनेबत]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%82%E0%A4%96%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%A6_%E0%A4%8F%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%AC%E0%A4%A4&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4488&quot; | ४,४८८ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १७० || [[लुवसानझुंदुई एर्देनेबुलगान]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B2%E0%A5%81%E0%A4%B5%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%9D%E0%A5%81%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A5%81%E0%A4%88_%E0%A4%8F%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%AC%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A4%97%E0%A4%BE%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4490&quot; | ४,४९० ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १७१ || [[नामगांग चेजे]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%97%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%97_%E0%A4%9A%E0%A5%87%E0%A4%9C%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4492&quot; | ४,४९२ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १७२ || [[जुनैद अझीज]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9C%E0%A5%81%E0%A4%A8%E0%A5%88%E0%A4%A6_%E0%A4%85%E0%A4%9D%E0%A5%80%E0%A4%9C&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4504&quot; | ४,५०४ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १७३ || [[आसिफ जावेद]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%AB_%E0%A4%9C%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A5%87%E0%A4%A6&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4528&quot; | ४,५२८ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १७४ || [[मुजीब-उर-रहमान (क्रिकेट खेळाडू)]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%9C%E0%A5%80%E0%A4%AC-%E0%A4%89%E0%A4%B0-%E0%A4%B0%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%28%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%96%E0%A5%87%E0%A4%B3%E0%A4%BE%E0%A4%A1%E0%A5%82%29&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4553&quot; | ४,५५३ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १७५ || [[तेनजिन राबगे]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A4%E0%A5%87%E0%A4%A8%E0%A4%9C%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AC%E0%A4%97%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4553&quot; | ४,५५३ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १७६ || [[नामगे थिनले]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%97%E0%A5%87_%E0%A4%A5%E0%A4%BF%E0%A4%A8%E0%A4%B2%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4574&quot; | ४,५७४ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १७७ || [[विजय उन्नी]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%9C%E0%A4%AF_%E0%A4%89%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A8%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4583&quot; | ४,५८३ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १७८ || [[ताशी दोरजी]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%B6%E0%A5%80_%E0%A4%A6%E0%A5%8B%E0%A4%B0%E0%A4%9C%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4657&quot; | ४,६५७ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १७९ || [[बात्तुलगा तमजिदसुरेन]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A4%97%E0%A4%BE_%E0%A4%A4%E0%A4%AE%E0%A4%9C%E0%A4%BF%E0%A4%A6%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%87%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4663&quot; | ४,६६३ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १८० || [[अझ्यान फरहात]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%9D%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%AB%E0%A4%B0%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%A4&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4671&quot; | ४,६७१ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १८१ || [[यांग वांगजिए]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%97_%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A4%9C%E0%A4%BF%E0%A4%8F&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4672&quot; | ४,६७२ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १८२ || [[बोइओ रे]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AC%E0%A5%8B%E0%A4%87%E0%A4%93_%E0%A4%B0%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4689&quot; | ४,६८९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १८३ || [[इम्रान अनवर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%87%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%85%E0%A4%A8%E0%A4%B5%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4698&quot; | ४,६९८ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १८४ || [[बिलेंगदेंबेरेल मुंखदेलगेर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AC%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%82%E0%A4%AC%E0%A5%87%E0%A4%B0%E0%A5%87%E0%A4%B2_%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%82%E0%A4%96%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%B2%E0%A4%97%E0%A5%87%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4729&quot; | ४,७२९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १८५ || [[उस्मान पटेल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%89%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%AA%E0%A4%9F%E0%A5%87%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4751&quot; | ४,७५१ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १८६ || [[देंग जिन्छी]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%82%E0%A4%97_%E0%A4%9C%E0%A4%BF%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%9B%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4751&quot; | ४,७५१ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १८७ || [[मुहम्मद नदीम]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%A6_%E0%A4%A8%E0%A4%A6%E0%A5%80%E0%A4%AE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4765&quot; | ४,७६५ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १८८ || [[आसिफ शेख (बहरैन क्रिकेट खेळाडू)]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%AB_%E0%A4%B6%E0%A5%87%E0%A4%96_%28%E0%A4%AC%E0%A4%B9%E0%A4%B0%E0%A5%88%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%96%E0%A5%87%E0%A4%B3%E0%A4%BE%E0%A4%A1%E0%A5%82%29&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4783&quot; | ४,७८३ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १८९ || [[सोनम येशे]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%8B%E0%A4%A8%E0%A4%AE_%E0%A4%AF%E0%A5%87%E0%A4%B6%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4823&quot; | ४,८२३ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १९० || [[शुभम पटेल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B6%E0%A5%81%E0%A4%AD%E0%A4%AE_%E0%A4%AA%E0%A4%9F%E0%A5%87%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4824&quot; | ४,८२४ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १९१ || [[ह्तेत लिन आंग]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B9%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A5%87%E0%A4%A4_%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%86%E0%A4%82%E0%A4%97&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4839&quot; | ४,८३९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १९२ || [[सोदबिलेग गानतुलगा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%8B%E0%A4%A6%E0%A4%AC%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%97_%E0%A4%97%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%A4%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A4%97%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4850&quot; | ४,८५० ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १९३ || [[रेयांश शर्मा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B0%E0%A5%87%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%B6_%E0%A4%B6%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4855&quot; | ४,८५५ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १९४ || [[एशान करीमी]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%8F%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%AE%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4873&quot; | ४,८७३ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १९५ || [[विल्यम पारचर्ड]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%AE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%9A%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A1&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4880&quot; | ४,८८० ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १९६ || [[विशील पटेल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%80%E0%A4%B2_%E0%A4%AA%E0%A4%9F%E0%A5%87%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4880&quot; | ४,८८० ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १९७ || [[समय श्रीवास्तव]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%AE%E0%A4%AF_%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%B5&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4882&quot; | ४,८८२ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १९८ || [[सूर्य आनंद]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%82%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%AF_%E0%A4%86%E0%A4%A8%E0%A4%82%E0%A4%A6&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4887&quot; | ४,८८७ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १९९ || [[झोलजावखलान शुरेंत्सेत्सेग]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9D%E0%A5%8B%E0%A4%B2%E0%A4%9C%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A4%96%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%B6%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%87%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B8%E0%A5%87%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B8%E0%A5%87%E0%A4%97&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4893&quot; | ४,८९३ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २०० || [[तियान सेन कुन]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A4%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%B8%E0%A5%87%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A5%81%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4927&quot; | ४,९२७ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २०१ || [[आंतरराष्ट्रीय इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९७०-७१]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A4%B0%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%AF_%E0%A4%87%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%B5%E0%A5%8D%E0%A4%B9%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A7%E0%A5%AF%E0%A5%AD%E0%A5%A6-%E0%A5%AD%E0%A5%A7&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4957&quot; | ४,९५७ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २०२ || [[चमिथ रणसिंघे]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9A%E0%A4%AE%E0%A4%BF%E0%A4%A5_%E0%A4%B0%E0%A4%A3%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4967&quot; | ४,९६७ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २०३ || [[पीटर लँगट]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%80%E0%A4%9F%E0%A4%B0_%E0%A4%B2%E0%A4%81%E0%A4%97%E0%A4%9F&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4968&quot; | ४,९६८ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २०४ || [[सचिन गिल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%9A%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%97%E0%A4%BF%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4984&quot; | ४,९८४ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २०५ || [[उगान-एर्देने बातजार्गल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%89%E0%A4%97%E0%A4%BE%E0%A4%A8-%E0%A4%8F%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%A8%E0%A5%87_%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%A4%E0%A4%9C%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%97%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5014&quot; | ५,०१४ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २०६ || [[थिनले जामत्शो]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A5%E0%A4%BF%E0%A4%A8%E0%A4%B2%E0%A5%87_%E0%A4%9C%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B6%E0%A5%8B&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5089&quot; | ५,०८९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २०७ || [[मा छियानचेंग]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A4%BE_%E0%A4%9B%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%9A%E0%A5%87%E0%A4%82%E0%A4%97&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5198&quot; | ५,१९८ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २०८ || [[आदित्य वरदराजन]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%A6%E0%A4%BF%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%AF_%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A4%A6%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5213&quot; | ५,२१३ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २०९ || [[समीरा पिताबेद्दरा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%AE%E0%A5%80%E0%A4%B0%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BF%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%AC%E0%A5%87%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%A6%E0%A4%B0%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5252&quot; | ५,२५२ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २१० || [[मुहम्मद वसीम (बहरैनचा क्रिकेट खेळाडू)]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%A6_%E0%A4%B5%E0%A4%B8%E0%A5%80%E0%A4%AE_%28%E0%A4%AC%E0%A4%B9%E0%A4%B0%E0%A5%88%E0%A4%A8%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%96%E0%A5%87%E0%A4%B3%E0%A4%BE%E0%A4%A1%E0%A5%82%29&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5290&quot; | ५,२९० ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २११ || [[समीरा मदुरंगा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%AE%E0%A5%80%E0%A4%B0%E0%A4%BE_%E0%A4%AE%E0%A4%A6%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5309&quot; | ५,३०९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २१२ || [[गेडे अर्ता]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%97%E0%A5%87%E0%A4%A1%E0%A5%87_%E0%A4%85%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5309&quot; | ५,३०९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २१३ || [[सौरभ कुमार (दक्षिण कोरियाचा क्रिकेट खेळाडू)]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%AD_%E0%A4%95%E0%A5%81%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B0_%28%E0%A4%A6%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%BF%E0%A4%A3_%E0%A4%95%E0%A5%8B%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%96%E0%A5%87%E0%A4%B3%E0%A4%BE%E0%A4%A1%E0%A5%82%29&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5429&quot; | ५,४२९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २१४ || [[ओबैद उर रहमान]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%93%E0%A4%AC%E0%A5%88%E0%A4%A6_%E0%A4%89%E0%A4%B0_%E0%A4%B0%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5431&quot; | ५,४३१ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २१५ || [[अनुदीप चेंतामारा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%A8%E0%A5%81%E0%A4%A6%E0%A5%80%E0%A4%AA_%E0%A4%9A%E0%A5%87%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5517&quot; | ५,५१७ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २१६ || [[मुहम्मद रिझवान]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%A6_%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%9D%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5553&quot; | ५,५५३ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २१७ || [[अनुष्का शर्मा (क्रिकेट खेळाडू)]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%A8%E0%A5%81%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%95%E0%A4%BE_%E0%A4%B6%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%BE_%28%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%96%E0%A5%87%E0%A4%B3%E0%A4%BE%E0%A4%A1%E0%A5%82%29&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5554&quot; | ५,५५४ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २१८ || [[सौद मुनीर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%8C%E0%A4%A6_%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%A8%E0%A5%80%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5566&quot; | ५,५६६ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २१९ || [[को को लिन थू]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A5%8B_%E0%A4%95%E0%A5%8B_%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%A5%E0%A5%82&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5570&quot; | ५,५७० ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २२० || [[अजयवीर हुंदल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%9C%E0%A4%AF%E0%A4%B5%E0%A5%80%E0%A4%B0_%E0%A4%B9%E0%A5%81%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5681&quot; | ५,६८१ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २२१ || [[सागीर अहमद]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A5%80%E0%A4%B0_%E0%A4%85%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A4%A6&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5801&quot; | ५,८०१ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २२२ || [[मुसा शाहीन]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B8%E0%A4%BE_%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B9%E0%A5%80%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5841&quot; | ५,८४१ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २२३ || [[मुहम्मद आसिम]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%A6_%E0%A4%86%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%AE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5969&quot; | ५,९६९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २२४ || [[हसनैन शाह]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B9%E0%A4%B8%E0%A4%A8%E0%A5%88%E0%A4%A8_%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B9&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;6062&quot; | ६,०६२ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २२५ || [[गाकुल घाली]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%97%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A5%81%E0%A4%B2_%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;6210&quot; | ६,२१० ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २२६ || [[आमिर लाल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%AE%E0%A4%BF%E0%A4%B0_%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;6363&quot; | ६,३६३ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २२७ || [[रणजुंग मिक्यो दोरजी]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B0%E0%A4%A3%E0%A4%9C%E0%A5%81%E0%A4%82%E0%A4%97_%E0%A4%AE%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A5%8B_%E0%A4%A6%E0%A5%8B%E0%A4%B0%E0%A4%9C%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;6389&quot; | ६,३८९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २२८ || [[डॅनियल लुईस]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A1%E0%A5%85%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%B2_%E0%A4%B2%E0%A5%81%E0%A4%88%E0%A4%B8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;6523&quot; | ६,५२३ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २२९ || [[अरीब खालिद]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%AC_%E0%A4%96%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%A6&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;6528&quot; | ६,५२८ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २३० || [[शाहजैब जमील]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B9%E0%A4%9C%E0%A5%88%E0%A4%AC_%E0%A4%9C%E0%A4%AE%E0%A5%80%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;6830&quot; | ६,८३० ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २३१ || [[अली दाऊद]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%B2%E0%A5%80_%E0%A4%A6%E0%A4%BE%E0%A4%8A%E0%A4%A6&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;7293&quot; | ७,२९३ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २३२ || [[कुलदीप गुर्जर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A4%A6%E0%A5%80%E0%A4%AA_%E0%A4%97%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%9C%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;7429&quot; | ७,४२९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २३३ || [[झीशान हैदर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9D%E0%A5%80%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%B9%E0%A5%88%E0%A4%A6%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;7530&quot; | ७,५३० ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २३४ || [[आलम नकाश]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%B2%E0%A4%AE_%E0%A4%A8%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B6&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;7599&quot; | ७,५९९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २३५ || [[झुबेर अली]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9D%E0%A5%81%E0%A4%AC%E0%A5%87%E0%A4%B0_%E0%A4%85%E0%A4%B2%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;7758&quot; | ७,७५८ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २३६ || [[दहाम मदमपागे]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A6%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%AE_%E0%A4%AE%E0%A4%A6%E0%A4%AE%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;7854&quot; | ७,८५४ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २३७ || [[जुन ह्यूनवू]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9C%E0%A5%81%E0%A4%A8_%E0%A4%B9%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A5%82%E0%A4%A8%E0%A4%B5%E0%A5%82&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;7901&quot; | ७,९०१ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २३८ || [[शाहझेब आफ्रिदी]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B9%E0%A4%9D%E0%A5%87%E0%A4%AC_%E0%A4%86%E0%A4%AB%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%A6%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;8019&quot; | ८,०१९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २३९ || [[आंतरराष्ट्रीय इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९८१-८२]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A4%B0%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%AF_%E0%A4%87%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%B5%E0%A5%8D%E0%A4%B9%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A7%E0%A5%AF%E0%A5%AE%E0%A5%A7-%E0%A5%AE%E0%A5%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;8053&quot; | ८,०५३ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २४० || [[बालागे दिलरुक्षा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A5%87_%E0%A4%A6%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A4%B0%E0%A5%81%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;8132&quot; | ८,१३२ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २४१ || [[चामरा डी सोयसा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9A%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%B0%E0%A4%BE_%E0%A4%A1%E0%A5%80_%E0%A4%B8%E0%A5%8B%E0%A4%AF%E0%A4%B8%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;8185&quot; | ८,१८५ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २४२ || [[श्रीलंका क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९७३-७४]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%B2%E0%A4%82%E0%A4%95%E0%A4%BE_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A7%E0%A5%AF%E0%A5%AD%E0%A5%A9-%E0%A5%AD%E0%A5%AA&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;8569&quot; | ८,५६९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २४३ || [[कबीर सागर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A4%AC%E0%A5%80%E0%A4%B0_%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:OptimisticProvider|OptimisticProvider]] || data-sort-value=&quot;13986&quot; | १३,९८६ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २४४ || [[आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषकाचा इतिहास]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%AF%E0%A4%B8%E0%A5%80%E0%A4%B8%E0%A5%80_%E0%A4%AA%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%81%E0%A4%B7_%E0%A4%9F%E0%A5%80-%E0%A5%A8%E0%A5%A6_%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%9A%E0%A4%B7%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%87%E0%A4%A4%E0%A4%BF%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;18476&quot; | १८,४७६ ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २४५ || [[२०२६ ईसीए महिला युरोपियन चषक]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A5%A8%E0%A5%A6%E0%A5%A8%E0%A5%AC_%E0%A4%88%E0%A4%B8%E0%A5%80%E0%A4%8F_%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A4%BE_%E0%A4%AF%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%8B%E0%A4%AA%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%A8_%E0%A4%9A%E0%A4%B7%E0%A4%95&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;21378&quot; | २१,३७८ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २४६ || [[मॅग्नेटिक महाराष्ट्र]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%85%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%9F%E0%A4%BF%E0%A4%95_%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ankush Bobade|Ankush Bobade]] || data-sort-value=&quot;23910&quot; | २३,९१० ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २४७ || [[आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक शतकांची यादी]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%AF%E0%A4%B8%E0%A5%80%E0%A4%B8%E0%A5%80_%E0%A4%AA%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%81%E0%A4%B7_%E0%A4%9F%E0%A5%80-%E0%A5%A8%E0%A5%A6_%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%9A%E0%A4%B7%E0%A4%95_%E0%A4%B6%E0%A4%A4%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%9A%E0%A5%80_%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A6%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;43246&quot; | ४३,२४६ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २४८ || [[२०२६ स्पॅनिश ग्रांप्री]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A5%A8%E0%A5%A6%E0%A5%A8%E0%A5%AC_%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%AA%E0%A5%85%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%B6_%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;119135&quot; | १,१९,१३५ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २४९ || [[आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक जागतिक पात्रता]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%AF%E0%A4%B8%E0%A5%80%E0%A4%B8%E0%A5%80_%E0%A4%AA%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%81%E0%A4%B7_%E0%A4%9F%E0%A5%80-%E0%A5%A8%E0%A5%A6_%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%9A%E0%A4%B7%E0%A4%95_%E0%A4%9C%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A4%A4%E0%A4%BF%E0%A4%95_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%A4%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;147115&quot; | १,४७,११५ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २५० || [[२०२५ साओ पाउलो ग्रांप्री]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A5%A8%E0%A5%A6%E0%A5%A8%E0%A5%AB_%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%93_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%89%E0%A4%B2%E0%A5%8B_%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;148694&quot; | १,४८,६९४ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २५१ || [[कोकणातील व्यंगचित्रकार]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A5%8B%E0%A4%95%E0%A4%A3%E0%A4%BE%E0%A4%A4%E0%A5%80%E0%A4%B2_%E0%A4%B5%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A4%9A%E0%A4%BF%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:AdvAnantGholam|AdvAnantGholam]] || data-sort-value=&quot;162043&quot; | १,६२,०४३ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २५२ || [[आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक विक्रमांची यादी]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%AF%E0%A4%B8%E0%A5%80%E0%A4%B8%E0%A5%80_%E0%A4%AA%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%81%E0%A4%B7_%E0%A4%9F%E0%A5%80-%E0%A5%A8%E0%A5%A6_%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%9A%E0%A4%B7%E0%A4%95_%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%9A%E0%A5%80_%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A6%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;186499&quot; | १,८६,४९९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|}

[[वर्ग:मिशन १,११,१११]]</text>
      <sha1>6gxwtzvhmjzh55kh3njm77y1tx6tle6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728476</id>
      <parentid>2728434</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T10:26:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TivenBot</username>
        <id>80923</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>मिशन १,११,१११: सुधारणा आवश्यक यादी (२५२)</comment>
      <origin>2728476</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="181461" sha1="lmvrzc8hdlar8gf6m2suf8vqzqbiy39" xml:space="preserve">''हे पान [[सदस्य:TivenBot|TivenBot]] यांच्या स्क्रिप्टद्वारे आपोआप अद्ययावत केले जाते; येथे हाताने केलेले बदल पुढील अद्ययावतीत पुसले जातील. शेवटचे अद्ययावत: ३१ ऑक्टोबर २०२६, १५:५६ (भा.प्र.वे.)''&lt;br&gt;[{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=purge}} हे पान ताजे करा (purge)] • [{{fullurl:विकिपीडिया:मिशन १,११,१११|action=purge}} मिशन १,११,१११ मुख्य पान ताजे करा (purge)]

प्रकल्पांतर्गत तयार झालेल्या लेखांपैकी ज्यांच्यात किमान एक त्रुटी आहे तेच लेख येथे दिसतात. प्रत्येक अद्ययावतीत ही संपूर्ण यादी पुन्हा तयार होते; त्रुटी दूर केलेला लेख आपोआप यादीतून निघतो.

== सारांश ==
* सुधारणा आवश्यक लेख: '''२५२'''
* मागील अद्ययावतीपासून पूर्ण सुधारलेले लेख: '''१'''
* लहान लेख (४,००० बाइट्सपेक्षा कमी): '''१२६'''
* संदर्भ नसलेले: '''२४'''
* वर्ग नसलेले: '''११'''
* विकिडेटा जोडणी नसलेले: '''२३६'''

== यादी ==
✔ = ठीक, &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; = सुधारणा आवश्यक. कोणत्याही स्तंभाच्या शीर्षकावर क्लिक करून क्रमवारी लावा (उदा. फक्त संदर्भ नसलेले एकत्र पाहण्यासाठी ''संदर्भ'' स्तंभ). सर्वाधिक त्रुटी असलेले लेख आधी दिसतात. &lt;small&gt;वर्ग तपासणी फक्त लेखात थेट लिहिलेले वर्ग ओळखते, साच्यांमधून येणारे नाही.&lt;/small&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! क्र. !! लेख !! निर्माता !! आकार (बाइट्स) !! संदर्भ !! वर्ग !! विकिडेटा !! त्रुटी
|-
| १ || [[Samir shakil shaikh]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=Samir_shakil_shaikh&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Samir Shakil Shaikh|Samir Shakil Shaikh]] || data-sort-value=&quot;134&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | १३४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;4&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ४
|-
| २ || [[गंगाधराव फडणवीस]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%97%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A4%BE%E0%A4%A7%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B5_%E0%A4%AB%E0%A4%A1%E0%A4%A3%E0%A4%B5%E0%A5%80%E0%A4%B8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:~2026-52310-38|~2026-52310-38]] || data-sort-value=&quot;632&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ६३२ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;4&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ४
|-
| ३ || [[रामासामी वेंकटेश]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A5%80_%E0%A4%B5%E0%A5%87%E0%A4%82%E0%A4%95%E0%A4%9F%E0%A5%87%E0%A4%B6&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2019&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,०१९ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;4&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ४
|-
| ४ || [[रस]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B0%E0%A4%B8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;396&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३९६ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ३
|-
| ५ || [[शासकीय अभियांत्रिकी महाविद्यालय, चंद्रपूर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A4%95%E0%A5%80%E0%A4%AF_%E0%A4%85%E0%A4%AD%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%80_%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%AF%2C_%E0%A4%9A%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AA%E0%A5%82%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:~2026-57645-76|~2026-57645-76]] || data-sort-value=&quot;659&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ६५९ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ३
|-
| ६ || [[२०२२ रशियन ग्रांप्री]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A5%A8%E0%A5%A6%E0%A5%A8%E0%A5%A8_%E0%A4%B0%E0%A4%B6%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%A8_%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;917&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ९१७ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ३
|-
| ७ || [[संभाजीनगर पदवीधर विधानपरिषद मतदारसंघ]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%9C%E0%A5%80%E0%A4%A8%E0%A4%97%E0%A4%B0_%E0%A4%AA%E0%A4%A6%E0%A4%B5%E0%A5%80%E0%A4%A7%E0%A4%B0_%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%A7%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%AA%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%B7%E0%A4%A6_%E0%A4%AE%E0%A4%A4%E0%A4%A6%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:~2026-52310-38|~2026-52310-38]] || data-sort-value=&quot;981&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ९८१ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ३
|-
| ८ || [[चंद्रपूर वन प्रशासन, विकास, संशोधन व व्यवस्थापन प्रबोधिनी]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9A%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AA%E0%A5%82%E0%A4%B0_%E0%A4%B5%E0%A4%A8_%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A4%A8%2C_%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B8%2C_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%B6%E0%A5%8B%E0%A4%A7%E0%A4%A8_%E0%A4%B5_%E0%A4%B5%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%B5%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A5%E0%A4%BE%E0%A4%AA%E0%A4%A8_%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AC%E0%A5%8B%E0%A4%A7%E0%A4%BF%E0%A4%A8%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:~2026-57645-76|~2026-57645-76]] || data-sort-value=&quot;2007&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,००७ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ३
|-
| ९ || [[विकास अभ्यास]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B8_%E0%A4%85%E0%A4%AD%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%B8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:DILIPG|DILIPG]] || data-sort-value=&quot;2214&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,२१४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ३
|-
| १० || [[बांगलादेश क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९८५-८६]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%B6_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A7%E0%A5%AF%E0%A5%AE%E0%A5%AB-%E0%A5%AE%E0%A5%AC&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2282&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,२८२ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ३
|-
| ११ || [[रेस्ट ऑफ द वर्ल्ड इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९७३-७४]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B0%E0%A5%87%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%9F_%E0%A4%91%E0%A4%AB_%E0%A4%A6_%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%A1_%E0%A4%87%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%B5%E0%A5%8D%E0%A4%B9%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A7%E0%A5%AF%E0%A5%AD%E0%A5%A9-%E0%A5%AD%E0%A5%AA&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2709&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,७०९ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ३
|-
| १२ || [[प्रा. मनोहर बाबुराव जायभाये]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE._%E0%A4%AE%E0%A4%A8%E0%A5%8B%E0%A4%B9%E0%A4%B0_%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%AC%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B5_%E0%A4%9C%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:प्रा.मनोहर जायभाये|प्रा.मनोहर जायभाये]] || data-sort-value=&quot;5543&quot; | ५,५४३ ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ३
|-
| १३ || [[पहिला मुलराज]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A4%B9%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A4%BE_%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Aryan Bagkar|Aryan Bagkar]] || data-sort-value=&quot;22648&quot; | २२,६४८ ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ३
|-
| १४ || [[आयफेल ग्रांप्री]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%AF%E0%A4%AB%E0%A5%87%E0%A4%B2_%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;312&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३१२ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १५ || [[साखिर ग्रांप्री]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%96%E0%A4%BF%E0%A4%B0_%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;312&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३१२ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १६ || [[बार्सिलोना-काटलुन्या ग्रांप्री]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A5%8B%E0%A4%A8%E0%A4%BE-%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%9F%E0%A4%B2%E0%A5%81%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE_%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;355&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३५५ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १७ || [[मेंग जियानहाओ]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%82%E0%A4%97_%E0%A4%9C%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%93&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;1636&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | १,६३६ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १८ || [[ऋतुजा पिसाळ]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%8B%E0%A4%A4%E0%A5%81%E0%A4%9C%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%B3&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value=&quot;1723&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | १,७२३ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १९ || [[शील पटेल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B6%E0%A5%80%E0%A4%B2_%E0%A4%AA%E0%A4%9F%E0%A5%87%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]] || data-sort-value=&quot;1946&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | १,९४६ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| २० || [[आंग को को]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%82%E0%A4%97_%E0%A4%95%E0%A5%8B_%E0%A4%95%E0%A5%8B&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2215&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,२१५ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| २१ || [[डान्सी टॉम]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A1%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%B8%E0%A5%80_%E0%A4%9F%E0%A5%89%E0%A4%AE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2253&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,२५३ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| २२ || [[मुहम्मद इक्रम]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%A6_%E0%A4%87%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2387&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,३८७ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| २३ || [[मॉनमाउथ काउंटी, न्यू जर्सी]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%89%E0%A4%A8%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%89%E0%A4%A5_%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%89%E0%A4%82%E0%A4%9F%E0%A5%80%2C_%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A5%82_%E0%A4%9C%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B8%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Jonathansammy|Jonathansammy]] || data-sort-value=&quot;2398&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,३९८ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| २४ || [[झुबैर अली]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9D%E0%A5%81%E0%A4%AC%E0%A5%88%E0%A4%B0_%E0%A4%85%E0%A4%B2%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2409&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,४०९ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| २५ || [[विश्व नेत्तम]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B5_%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%AE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2511&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,५११ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| २६ || [[दिलराज देओल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A6%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C_%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%93%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2690&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,६९० &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| २७ || [[ह्तेत लिन ऊ]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B9%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A5%87%E0%A4%A4_%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%8A&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2765&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,७६५ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| २८ || [[मुकेश ठाकूर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%B6_%E0%A4%A0%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A5%82%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2801&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,८०१ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| २९ || [[संजू सजीव]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%9C%E0%A5%82_%E0%A4%B8%E0%A4%9C%E0%A5%80%E0%A4%B5&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2823&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,८२३ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ३० || [[डोको रूपा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A1%E0%A5%8B%E0%A4%95%E0%A5%8B_%E0%A4%B0%E0%A5%82%E0%A4%AA%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2887&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,८८७ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ३१ || [[धर्मा केसुमा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A7%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%BE_%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%AE%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2892&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,८९२ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ३२ || [[न्यान लिन ह्तेत]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%B9%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A5%87%E0%A4%A4&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2893&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,८९३ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ३३ || [[अक्षय शंकर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%AF_%E0%A4%B6%E0%A4%82%E0%A4%95%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2911&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,९११ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ३४ || [[अर्जुन कुमल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%9C%E0%A5%81%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A5%81%E0%A4%AE%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2934&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,९३४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ३५ || [[ने लिन ह्तुन]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A8%E0%A5%87_%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%B9%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A5%81%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2943&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,९४३ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ३६ || [[म्यात थू आंग]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A4_%E0%A4%A5%E0%A5%82_%E0%A4%86%E0%A4%82%E0%A4%97&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;2965&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,९६५ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ३७ || [[सिनेथ जयवर्धने]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%A5_%E0%A4%9C%E0%A4%AF%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A7%E0%A4%A8%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3027&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,०२७ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ३८ || [[हसन रशीद]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B9%E0%A4%B8%E0%A4%A8_%E0%A4%B0%E0%A4%B6%E0%A5%80%E0%A4%A6&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3060&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,०६० &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ३९ || [[काऊंग ह्तेत क्याव]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%8A%E0%A4%82%E0%A4%97_%E0%A4%B9%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A5%87%E0%A4%A4_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%B5&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3087&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,०८७ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ४० || [[ने लिन ह्ताइके]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A8%E0%A5%87_%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%B9%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%87%E0%A4%95%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3092&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,०९२ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ४१ || [[शाहझैब जमील]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B9%E0%A4%9D%E0%A5%88%E0%A4%AC_%E0%A4%9C%E0%A4%AE%E0%A5%80%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3109&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,१०९ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ४२ || [[अफगाणिस्तान क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०११]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%AB%E0%A4%97%E0%A4%BE%E0%A4%A3%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A8%E0%A5%A6%E0%A5%A7%E0%A5%A7&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3113&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,११३ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ४३ || [[चालोएमवोंग चॅटपैसान]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9A%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A5%8B%E0%A4%8F%E0%A4%AE%E0%A4%B5%E0%A5%8B%E0%A4%82%E0%A4%97_%E0%A4%9A%E0%A5%85%E0%A4%9F%E0%A4%AA%E0%A5%88%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3113&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,११३ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ४४ || [[ची शुआई]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9A%E0%A5%80_%E0%A4%B6%E0%A5%81%E0%A4%86%E0%A4%88&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3134&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,१३४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ४५ || [[आंतरराष्ट्रीय इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९७६-७७]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A4%B0%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%AF_%E0%A4%87%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%B5%E0%A5%8D%E0%A4%B9%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A7%E0%A5%AF%E0%A5%AD%E0%A5%AC-%E0%A5%AD%E0%A5%AD&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3136&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,१३६ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ४६ || [[बयारजार्गल बातबायर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AC%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%9C%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%97%E0%A4%B2_%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%A4%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3136&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,१३६ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ४७ || [[कर्मा दोरजी]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%BE_%E0%A4%A6%E0%A5%8B%E0%A4%B0%E0%A4%9C%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3162&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,१६२ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ४८ || [[त्सेरिंग ताशी]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B8%E0%A5%87%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%82%E0%A4%97_%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%B6%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3164&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,१६४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ४९ || [[फियाझ अहमद]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AB%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%9D_%E0%A4%85%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A4%A6&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3284&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,२८४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ५० || [[तुकाराम रामकृष्ण काते]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A4%E0%A5%81%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AE_%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%95%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%A3_%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%A4%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:शरभ|शरभ]] || data-sort-value=&quot;3284&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,२८४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ५१ || [[ओद लुतबायर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%93%E0%A4%A6_%E0%A4%B2%E0%A5%81%E0%A4%A4%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3304&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,३०४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ५२ || [[करण सोनावळे]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A4%A3_%E0%A4%B8%E0%A5%8B%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A4%B3%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Nitin.kunjir|Nitin.kunjir]] || data-sort-value=&quot;3348&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,३४८ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ५३ || [[संदारुवान चिंथका]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%81%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%9A%E0%A4%BF%E0%A4%82%E0%A4%A5%E0%A4%95%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3363&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,३६३ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ५४ || [[तेमुलेन अमरमेंद]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A4%E0%A5%87%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%A8_%E0%A4%85%E0%A4%AE%E0%A4%B0%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%82%E0%A4%A6&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3364&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,३६४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ५५ || [[हर्षा अमरसिंघे]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B9%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%BE_%E0%A4%85%E0%A4%AE%E0%A4%B0%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3372&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,३७२ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ५६ || [[खिन आये]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%96%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%86%E0%A4%AF%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3375&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,३७५ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ५७ || [[इंग्लंड क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९९७-९८]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%87%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A4%82%E0%A4%A1_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A7%E0%A5%AF%E0%A5%AF%E0%A5%AD-%E0%A5%AF%E0%A5%AE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3394&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,३९४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ५८ || [[न्येइन चान सो]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A5%87%E0%A4%87%E0%A4%A8_%E0%A4%9A%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%B8%E0%A5%8B&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3419&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,४१९ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ५९ || [[चांचाई पेंगकुम्ता]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9A%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%9A%E0%A4%BE%E0%A4%88_%E0%A4%AA%E0%A5%87%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A5%81%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3423&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,४२३ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ६० || [[दू जियानहाओ]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A6%E0%A5%82_%E0%A4%9C%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%93&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3449&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,४४९ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ६१ || [[पाइंग दानू]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%87%E0%A4%82%E0%A4%97_%E0%A4%A6%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A5%82&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3474&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,४७४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ६२ || [[ये नाइंग तुन]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AF%E0%A5%87_%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%87%E0%A4%82%E0%A4%97_%E0%A4%A4%E0%A5%81%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3482&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,४८२ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ६३ || [[शेनजियान झेंग]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B6%E0%A5%87%E0%A4%A8%E0%A4%9C%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%9D%E0%A5%87%E0%A4%82%E0%A4%97&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3494&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,४९४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ६४ || [[फाटुम्माकान डोनकाएव]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AB%E0%A4%BE%E0%A4%9F%E0%A5%81%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A1%E0%A5%8B%E0%A4%A8%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%8F%E0%A4%B5&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3496&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,४९६ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ६५ || [[अमैश राणा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%AE%E0%A5%88%E0%A4%B6_%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A3%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3505&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,५०५ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ६६ || [[फिरियाफोंग सुआनचुआई]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AB%E0%A4%BF%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%AB%E0%A5%8B%E0%A4%82%E0%A4%97_%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%86%E0%A4%A8%E0%A4%9A%E0%A5%81%E0%A4%86%E0%A4%88&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3508&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,५०८ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ६७ || [[क्याव झिन लिन]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%B5_%E0%A4%9D%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3510&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,५१० &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ६८ || [[धनेश शेट्टी]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A7%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%B6_%E0%A4%B6%E0%A5%87%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3524&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,५२४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ६९ || [[झाओ झिलिंग]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9D%E0%A4%BE%E0%A4%93_%E0%A4%9D%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%82%E0%A4%97&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3545&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,५४५ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ७० || [[स्वान ह्तेत को को]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%B9%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A5%87%E0%A4%A4_%E0%A4%95%E0%A5%8B_%E0%A4%95%E0%A5%8B&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3558&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,५५८ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ७१ || [[ऑस्टिन लाझारस]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%91%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%9D%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%B8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3595&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,५९५ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ७२ || [[आसिफ अली (बहरैन क्रिकेटर)]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%AB_%E0%A4%85%E0%A4%B2%E0%A5%80_%28%E0%A4%AC%E0%A4%B9%E0%A4%B0%E0%A5%88%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F%E0%A4%B0%29&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3607&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,६०७ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ७३ || [[थुया आंग]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A5%E0%A5%81%E0%A4%AF%E0%A4%BE_%E0%A4%86%E0%A4%82%E0%A4%97&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3607&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,६०७ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ७४ || [[गांदेंबेरेल गानबोल्ड]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%97%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%82%E0%A4%AC%E0%A5%87%E0%A4%B0%E0%A5%87%E0%A4%B2_%E0%A4%97%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%AC%E0%A5%8B%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%A1&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3611&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,६११ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ७५ || [[अनुदीप चेंथमारा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%A8%E0%A5%81%E0%A4%A6%E0%A5%80%E0%A4%AA_%E0%A4%9A%E0%A5%87%E0%A4%82%E0%A4%A5%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3636&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,६३६ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ७६ || [[अंजला बंदारा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%82%E0%A4%9C%E0%A4%B2%E0%A4%BE_%E0%A4%AC%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3642&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,६४२ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ७७ || [[पॅट्रिक नोऊ]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%85%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95_%E0%A4%A8%E0%A5%8B%E0%A4%8A&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3647&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,६४७ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ७८ || [[अँड्रियास हावोए]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%81%E0%A4%A1%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%B8_%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A5%8B%E0%A4%8F&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3670&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,६७० &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ७९ || [[आय गेडे विगुना]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%AF_%E0%A4%97%E0%A5%87%E0%A4%A1%E0%A5%87_%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%97%E0%A5%81%E0%A4%A8%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3674&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,६७४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ८० || [[प्ये फ्यो वाई]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A5%87_%E0%A4%AB%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A5%8B_%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%88&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3674&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,६७४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ८१ || [[मुहम्मद उमर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%A6_%E0%A4%89%E0%A4%AE%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3675&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,६७५ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ८२ || [[अहमद रमदोनी]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A4%A6_%E0%A4%B0%E0%A4%AE%E0%A4%A6%E0%A5%8B%E0%A4%A8%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3676&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,६७६ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ८३ || [[अफगाणिस्तान क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०००-०१]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%AB%E0%A4%97%E0%A4%BE%E0%A4%A3%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A8%E0%A5%A6%E0%A5%A6%E0%A5%A6-%E0%A5%A6%E0%A5%A7&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3681&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,६८१ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ८४ || [[झीशान अली (हाँग काँग क्रिकेट खेळाडू)]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9D%E0%A5%80%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%85%E0%A4%B2%E0%A5%80_%28%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%81%E0%A4%97_%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%81%E0%A4%97_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%96%E0%A5%87%E0%A4%B3%E0%A4%BE%E0%A4%A1%E0%A5%82%29&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3685&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,६८५ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ८५ || [[नाम्सराई बात-यालाल्ट]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%B8%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%88_%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%A4-%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%9F&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3688&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,६८८ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ८६ || [[ताशी चोफेल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%B6%E0%A5%80_%E0%A4%9A%E0%A5%8B%E0%A4%AB%E0%A5%87%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3694&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,६९४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ८७ || [[दिवित नंदा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A6%E0%A4%BF%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%A4_%E0%A4%A8%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3696&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,६९६ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ८८ || [[चेन झुओ ये]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9A%E0%A5%87%E0%A4%A8_%E0%A4%9D%E0%A5%81%E0%A4%93_%E0%A4%AF%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3721&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,७२१ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ८९ || [[मबसार अब्दुल्ला]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A4%AC%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%B0_%E0%A4%85%E0%A4%AC%E0%A5%8D%E0%A4%A6%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3729&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,७२९ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ९० || [[सुधाकर जेगन्नाथन]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%A7%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%B0_%E0%A4%9C%E0%A5%87%E0%A4%97%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%A5%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3735&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,७३५ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ९१ || [[रेस्ट ऑफ द वर्ल्ड इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९७०-७१]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B0%E0%A5%87%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%9F_%E0%A4%91%E0%A4%AB_%E0%A4%A6_%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%A1_%E0%A4%87%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%B5%E0%A5%8D%E0%A4%B9%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A7%E0%A5%AF%E0%A5%AD%E0%A5%A6-%E0%A5%AD%E0%A5%A7&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3748&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,७४८ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ९२ || [[ज्यूड सल्डान्हा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9C%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A5%82%E0%A4%A1_%E0%A4%B8%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%A1%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%B9%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3750&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,७५० &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ९३ || [[क्लिंटो अँटो]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%82%E0%A4%9F%E0%A5%8B_%E0%A4%85%E0%A4%81%E0%A4%9F%E0%A5%8B&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3751&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,७५१ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ९४ || [[झाहिद शिरजाद]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9D%E0%A4%BE%E0%A4%B9%E0%A4%BF%E0%A4%A6_%E0%A4%B6%E0%A4%BF%E0%A4%B0%E0%A4%9C%E0%A4%BE%E0%A4%A6&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3756&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,७५६ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ९५ || [[सोनम चोफेल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%8B%E0%A4%A8%E0%A4%AE_%E0%A4%9A%E0%A5%8B%E0%A4%AB%E0%A5%87%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3763&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,७६३ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ९६ || [[मुहम्मद आमिर (मलेशिया क्रिकेट खेळाडू)]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%A6_%E0%A4%86%E0%A4%AE%E0%A4%BF%E0%A4%B0_%28%E0%A4%AE%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%B6%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%96%E0%A5%87%E0%A4%B3%E0%A4%BE%E0%A4%A1%E0%A5%82%29&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3769&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,७६९ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ९७ || [[केतुत अर्तावान]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%A4%E0%A5%81%E0%A4%A4_%E0%A4%85%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3773&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,७७३ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ९८ || [[सेबास्टियन हीथ]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%87%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%A8_%E0%A4%B9%E0%A5%80%E0%A4%A5&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3785&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,७८५ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ९९ || [[कडेक गमंतिका]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A4%A1%E0%A5%87%E0%A4%95_%E0%A4%97%E0%A4%AE%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3790&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,७९० &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १०० || [[सरावुत मालीवान]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A5%81%E0%A4%A4_%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A5%80%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3790&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,७९० &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १०१ || [[लिऊ छिंगझे]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%8A_%E0%A4%9B%E0%A4%BF%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A4%9D%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3791&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,७९१ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १०२ || [[नझमुस साकिब]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A8%E0%A4%9D%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B8_%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%AC&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3804&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,८०४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १०३ || [[अरुएसानान विचाकाम]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%B0%E0%A5%81%E0%A4%8F%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%9A%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%AE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3811&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,८११ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १०४ || [[रोहित शर्मा (इंडोनेशियाचा क्रिकेट खेळाडू)]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B0%E0%A5%8B%E0%A4%B9%E0%A4%BF%E0%A4%A4_%E0%A4%B6%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%BE_%28%E0%A4%87%E0%A4%82%E0%A4%A1%E0%A5%8B%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%B6%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%96%E0%A5%87%E0%A4%B3%E0%A4%BE%E0%A4%A1%E0%A5%82%29&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3818&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,८१८ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १०५ || [[काम्रोन सेनामोंत्री]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%8B%E0%A4%A8_%E0%A4%B8%E0%A5%87%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A5%8B%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3819&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,८१९ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १०६ || [[पत्तारापोल जिरापत्तानानुकुल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AA%E0%A5%8B%E0%A4%B2_%E0%A4%9C%E0%A4%BF%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AA%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A5%81%E0%A4%95%E0%A5%81%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3826&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,८२६ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १०७ || [[गेडे प्रियंदना]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%97%E0%A5%87%E0%A4%A1%E0%A5%87_%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A4%A8%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3844&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,८४४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १०८ || [[अंजार तादारुस]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%82%E0%A4%9C%E0%A4%BE%E0%A4%B0_%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A6%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%81%E0%A4%B8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3848&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,८४८ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १०९ || [[डॅनिल्सन हावोए]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A1%E0%A5%85%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%B8%E0%A4%A8_%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A5%8B%E0%A4%8F&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3855&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,८५५ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ११० || [[ब्रायन लिकावू]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AC%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%A8_%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A5%82&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3875&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,८७५ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १११ || [[अस्लम खान]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A4%AE_%E0%A4%96%E0%A4%BE%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3888&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,८८८ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ११२ || [[काविन चड्ढा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%9A%E0%A4%A1%E0%A5%8D%E0%A4%A2%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3894&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,८९४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ११३ || [[अली झहीर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%B2%E0%A5%80_%E0%A4%9D%E0%A4%B9%E0%A5%80%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3918&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,९१८ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ११४ || [[नोप्फोन सेनामोंत्री]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A8%E0%A5%8B%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%AB%E0%A5%8B%E0%A4%A8_%E0%A4%B8%E0%A5%87%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A5%8B%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3937&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,९३७ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ११५ || [[इमाल लियानागे]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%87%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B2_%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3940&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,९४० &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ११६ || [[यासिन पटेल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%AA%E0%A4%9F%E0%A5%87%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3943&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,९४३ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ११७ || [[सायमन सोरेनसेन]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%AE%E0%A4%A8_%E0%A4%B8%E0%A5%8B%E0%A4%B0%E0%A5%87%E0%A4%A8%E0%A4%B8%E0%A5%87%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3955&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,९५५ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ११८ || [[जुआन अल्वेरोन]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9C%E0%A5%81%E0%A4%86%E0%A4%A8_%E0%A4%85%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A5%87%E0%A4%B0%E0%A5%8B%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3961&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,९६१ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| ११९ || [[दू जियानयाओ]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A6%E0%A5%82_%E0%A4%9C%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%93&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3962&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,९६२ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १२० || [[अहमेर बिन नासिर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%B0_%E0%A4%AC%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3966&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,९६६ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १२१ || [[इस्माइल अली]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%87%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%87%E0%A4%B2_%E0%A4%85%E0%A4%B2%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3971&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,९७१ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १२२ || [[अतीक इक्बाल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%A4%E0%A5%80%E0%A4%95_%E0%A4%87%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3982&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,९८२ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १२३ || [[अझरी अझहर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%9D%E0%A4%B0%E0%A5%80_%E0%A4%85%E0%A4%9D%E0%A4%B9%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3985&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,९८५ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १२४ || [[तेजस्विनी घोसाळकर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A4%E0%A5%87%E0%A4%9C%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%A8%E0%A5%80_%E0%A4%98%E0%A5%8B%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%B3%E0%A4%95%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:शरभ|शरभ]] || data-sort-value=&quot;4554&quot; | ४,५५४ ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १२५ || [[नारायणन सिवन]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%A3%E0%A4%A8_%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%B5%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4699&quot; | ४,६९९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १२६ || [[७०वा वर्धापनदिन ग्रांप्री]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A5%AD%E0%A5%A6%E0%A4%B5%E0%A4%BE_%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A7%E0%A4%BE%E0%A4%AA%E0%A4%A8%E0%A4%A6%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;5422&quot; | ५,४२२ ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १२७ || [[नेमाजी शिंदे]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%9C%E0%A5%80_%E0%A4%B6%E0%A4%BF%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Misslinius|Misslinius]] || data-sort-value=&quot;5660&quot; | ५,६६० ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १२८ || [[मधुमेहावरील औषधे]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A4%A7%E0%A5%81%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%B2_%E0%A4%94%E0%A4%B7%E0%A4%A7%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Jonathansammy|Jonathansammy]] || data-sort-value=&quot;8556&quot; | ८,५५६ ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १२९ || [[झी मराठी पुरस्कार २०२६]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9D%E0%A5%80_%E0%A4%AE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A0%E0%A5%80_%E0%A4%AA%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B0_%E0%A5%A8%E0%A5%A6%E0%A5%A8%E0%A5%AC&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:~2026-57012-46|~2026-57012-46]] || data-sort-value=&quot;31493&quot; | ३१,४९३ ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | २
|-
| १३० || [[पी. नारायणन (राजकारणी)]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%80._%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%A3%E0%A4%A8_%28%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%A3%E0%A5%80%29&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Dharmadhyaksha|Dharmadhyaksha]] || data-sort-value=&quot;1804&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | १,८०४ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १३१ || [[मासाहिरो हारा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%B9%E0%A4%BF%E0%A4%B0%E0%A5%8B_%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value=&quot;2200&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,२०० &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १३२ || [[रॉबर्ट हॉल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B0%E0%A5%89%E0%A4%AC%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%9F_%E0%A4%B9%E0%A5%89%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value=&quot;2723&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,७२३ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १३३ || [[मायकेल वुडफर्ड]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%B2_%E0%A4%B5%E0%A5%81%E0%A4%A1%E0%A4%AB%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A1&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value=&quot;2896&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | २,८९६ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १३४ || [[साद बेग]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%A6_%E0%A4%AC%E0%A5%87%E0%A4%97&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;3397&quot; style=&quot;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | ३,३९७ &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १३५ || [[मोहम्मद शफीक]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%8B%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%A6_%E0%A4%B6%E0%A4%AB%E0%A5%80%E0%A4%95&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4040&quot; | ४,०४० ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १३६ || [[सोहेल अहमद]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%8B%E0%A4%B9%E0%A5%87%E0%A4%B2_%E0%A4%85%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A4%A6&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4057&quot; | ४,०५७ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १३७ || [[प्रशांत मधुकर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%A4_%E0%A4%AE%E0%A4%A7%E0%A5%81%E0%A4%95%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4062&quot; | ४,०६२ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १३८ || [[झिकरिया इस्लाम]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9D%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE_%E0%A4%87%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%AE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4065&quot; | ४,०६५ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १३९ || [[ऑए ओरु]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%91%E0%A4%8F_%E0%A4%93%E0%A4%B0%E0%A5%81&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4067&quot; | ४,०६७ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १४० || [[याओ जुनटिंग]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%93_%E0%A4%9C%E0%A5%81%E0%A4%A8%E0%A4%9F%E0%A4%BF%E0%A4%82%E0%A4%97&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4084&quot; | ४,०८४ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १४१ || [[निमिष लतीफ]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%AE%E0%A4%BF%E0%A4%B7_%E0%A4%B2%E0%A4%A4%E0%A5%80%E0%A4%AB&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4104&quot; | ४,१०४ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १४२ || [[इडा बागुस नारा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%87%E0%A4%A1%E0%A4%BE_%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A5%81%E0%A4%B8_%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4104&quot; | ४,१०४ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १४३ || [[देवा विस्वी]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%B5%E0%A4%BE_%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4106&quot; | ४,१०६ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १४४ || [[झोंग युएचाओ]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9D%E0%A5%8B%E0%A4%82%E0%A4%97_%E0%A4%AF%E0%A5%81%E0%A4%8F%E0%A4%9A%E0%A4%BE%E0%A4%93&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4109&quot; | ४,१०९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १४५ || [[मिर्झा मोहम्मद बेग]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A4%BF%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%9D%E0%A4%BE_%E0%A4%AE%E0%A5%8B%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%A6_%E0%A4%AC%E0%A5%87%E0%A4%97&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4141&quot; | ४,१४१ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १४६ || [[अक्षयकुमार यादव]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%AF%E0%A4%95%E0%A5%81%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B0_%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A6%E0%A4%B5&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4142&quot; | ४,१४२ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १४७ || [[मुहम्मद अक्रम]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%A6_%E0%A4%85%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4160&quot; | ४,१६० ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १४८ || [[निकोलस सोन्ने-रुड]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%8B%E0%A4%B2%E0%A4%B8_%E0%A4%B8%E0%A5%8B%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A8%E0%A5%87-%E0%A4%B0%E0%A5%81%E0%A4%A1&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4172&quot; | ४,१७२ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १४९ || [[अब्दुल्ला महमूद]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%AC%E0%A5%8D%E0%A4%A6%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A4%BE_%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A5%82%E0%A4%A6&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4180&quot; | ४,१८० ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १५० || [[इंग्लंड क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९९८-९९]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%87%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A4%82%E0%A4%A1_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A7%E0%A5%AF%E0%A5%AF%E0%A5%AE-%E0%A5%AF%E0%A5%AF&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4184&quot; | ४,१८४ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १५१ || [[शुजात रसूल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B6%E0%A5%81%E0%A4%9C%E0%A4%BE%E0%A4%A4_%E0%A4%B0%E0%A4%B8%E0%A5%82%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4198&quot; | ४,१९८ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १५२ || [[उम्मेर अब्बास]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%89%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%B0_%E0%A4%85%E0%A4%AC%E0%A5%8D%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%B8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4202&quot; | ४,२०२ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १५३ || [[शारिक मुनीर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95_%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%A8%E0%A5%80%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4218&quot; | ४,२१८ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १५४ || [[थानादोन बुरी]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A5%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%A6%E0%A5%8B%E0%A4%A8_%E0%A4%AC%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4249&quot; | ४,२४९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १५५ || [[जोगेन चौधरी]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9C%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A5%87%E0%A4%A8_%E0%A4%9A%E0%A5%8C%E0%A4%A7%E0%A4%B0%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:नरेश सावे|नरेश सावे]] || data-sort-value=&quot;4263&quot; | ४,२६३ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १५६ || [[उमर ॲडम]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%89%E0%A4%AE%E0%A4%B0_%E0%A5%B2%E0%A4%A1%E0%A4%AE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4267&quot; | ४,२६७ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १५७ || [[शाह फैसल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B9_%E0%A4%AB%E0%A5%88%E0%A4%B8%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4271&quot; | ४,२७१ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १५८ || [[फानुफोंग थोंगसा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AB%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A5%81%E0%A4%AB%E0%A5%8B%E0%A4%82%E0%A4%97_%E0%A4%A5%E0%A5%8B%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A4%B8%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4299&quot; | ४,२९९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १५९ || [[ताशी फुंत्शो]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%B6%E0%A5%80_%E0%A4%AB%E0%A5%81%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B6%E0%A5%8B&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4317&quot; | ४,३१७ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १६० || [[फाझिल मुहम्मद]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AB%E0%A4%BE%E0%A4%9D%E0%A4%BF%E0%A4%B2_%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%A6&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4318&quot; | ४,३१८ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १६१ || [[मुस्तकीम अस्लम]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%95%E0%A5%80%E0%A4%AE_%E0%A4%85%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A4%AE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4329&quot; | ४,३२९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १६२ || [[बायनबू जार्गलतुया]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%A8%E0%A4%AC%E0%A5%82_%E0%A4%9C%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%97%E0%A4%B2%E0%A4%A4%E0%A5%81%E0%A4%AF%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4334&quot; | ४,३३४ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १६३ || [[गाबा फ्रँक]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%97%E0%A4%BE%E0%A4%AC%E0%A4%BE_%E0%A4%AB%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%81%E0%A4%95&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4354&quot; | ४,३५४ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १६४ || [[आनंद मोंगर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%A8%E0%A4%82%E0%A4%A6_%E0%A4%AE%E0%A5%8B%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4384&quot; | ४,३८४ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १६५ || [[हसनैन उल वहाब]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B9%E0%A4%B8%E0%A4%A8%E0%A5%88%E0%A4%A8_%E0%A4%89%E0%A4%B2_%E0%A4%B5%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%AC&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4385&quot; | ४,३८५ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १६६ || [[सुखजिंदर सिंग]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%96%E0%A4%9C%E0%A4%BF%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A4%B0_%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%82%E0%A4%97&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4402&quot; | ४,४०२ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १६७ || [[तुमुरसुख तुरमुंख]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A4%E0%A5%81%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%96_%E0%A4%A4%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%82%E0%A4%96&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4411&quot; | ४,४११ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १६८ || [[मुहम्मद आकिफ]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%A6_%E0%A4%86%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%AB&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4438&quot; | ४,४३८ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १६९ || [[फ्रान्सिस मुटुआ]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AB%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%B8_%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%9F%E0%A5%81%E0%A4%86&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4452&quot; | ४,४५२ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १७० || [[मुंखसुल्द एर्देनेबत]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%82%E0%A4%96%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%A6_%E0%A4%8F%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%AC%E0%A4%A4&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4488&quot; | ४,४८८ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १७१ || [[लुवसानझुंदुई एर्देनेबुलगान]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B2%E0%A5%81%E0%A4%B5%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%9D%E0%A5%81%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A5%81%E0%A4%88_%E0%A4%8F%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%AC%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A4%97%E0%A4%BE%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4490&quot; | ४,४९० ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १७२ || [[नामगांग चेजे]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%97%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%97_%E0%A4%9A%E0%A5%87%E0%A4%9C%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4492&quot; | ४,४९२ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १७३ || [[जुनैद अझीज]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9C%E0%A5%81%E0%A4%A8%E0%A5%88%E0%A4%A6_%E0%A4%85%E0%A4%9D%E0%A5%80%E0%A4%9C&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4504&quot; | ४,५०४ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १७४ || [[आसिफ जावेद]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%AB_%E0%A4%9C%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A5%87%E0%A4%A6&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4528&quot; | ४,५२८ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १७५ || [[मुजीब-उर-रहमान (क्रिकेट खेळाडू)]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%9C%E0%A5%80%E0%A4%AC-%E0%A4%89%E0%A4%B0-%E0%A4%B0%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%28%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%96%E0%A5%87%E0%A4%B3%E0%A4%BE%E0%A4%A1%E0%A5%82%29&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4553&quot; | ४,५५३ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १७६ || [[तेनजिन राबगे]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A4%E0%A5%87%E0%A4%A8%E0%A4%9C%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AC%E0%A4%97%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4553&quot; | ४,५५३ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १७७ || [[नामगे थिनले]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%97%E0%A5%87_%E0%A4%A5%E0%A4%BF%E0%A4%A8%E0%A4%B2%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4574&quot; | ४,५७४ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १७८ || [[विजय उन्नी]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%9C%E0%A4%AF_%E0%A4%89%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A8%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4583&quot; | ४,५८३ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १७९ || [[ताशी दोरजी]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%B6%E0%A5%80_%E0%A4%A6%E0%A5%8B%E0%A4%B0%E0%A4%9C%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4657&quot; | ४,६५७ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १८० || [[बात्तुलगा तमजिदसुरेन]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A4%97%E0%A4%BE_%E0%A4%A4%E0%A4%AE%E0%A4%9C%E0%A4%BF%E0%A4%A6%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%87%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4663&quot; | ४,६६३ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १८१ || [[अझ्यान फरहात]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%9D%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%AB%E0%A4%B0%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%A4&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4671&quot; | ४,६७१ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १८२ || [[यांग वांगजिए]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%97_%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A4%9C%E0%A4%BF%E0%A4%8F&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4672&quot; | ४,६७२ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १८३ || [[बोइओ रे]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AC%E0%A5%8B%E0%A4%87%E0%A4%93_%E0%A4%B0%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4689&quot; | ४,६८९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १८४ || [[इम्रान अनवर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%87%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%85%E0%A4%A8%E0%A4%B5%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4698&quot; | ४,६९८ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १८५ || [[बिलेंगदेंबेरेल मुंखदेलगेर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AC%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%82%E0%A4%AC%E0%A5%87%E0%A4%B0%E0%A5%87%E0%A4%B2_%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%82%E0%A4%96%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%B2%E0%A4%97%E0%A5%87%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4729&quot; | ४,७२९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १८६ || [[उस्मान पटेल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%89%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%AA%E0%A4%9F%E0%A5%87%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4751&quot; | ४,७५१ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १८७ || [[देंग जिन्छी]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%82%E0%A4%97_%E0%A4%9C%E0%A4%BF%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%9B%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4751&quot; | ४,७५१ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १८८ || [[मुहम्मद नदीम]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%A6_%E0%A4%A8%E0%A4%A6%E0%A5%80%E0%A4%AE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4765&quot; | ४,७६५ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १८९ || [[आसिफ शेख (बहरैन क्रिकेट खेळाडू)]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%AB_%E0%A4%B6%E0%A5%87%E0%A4%96_%28%E0%A4%AC%E0%A4%B9%E0%A4%B0%E0%A5%88%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%96%E0%A5%87%E0%A4%B3%E0%A4%BE%E0%A4%A1%E0%A5%82%29&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4783&quot; | ४,७८३ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १९० || [[सोनम येशे]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%8B%E0%A4%A8%E0%A4%AE_%E0%A4%AF%E0%A5%87%E0%A4%B6%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4823&quot; | ४,८२३ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १९१ || [[शुभम पटेल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B6%E0%A5%81%E0%A4%AD%E0%A4%AE_%E0%A4%AA%E0%A4%9F%E0%A5%87%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4824&quot; | ४,८२४ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १९२ || [[ह्तेत लिन आंग]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B9%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A5%87%E0%A4%A4_%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%86%E0%A4%82%E0%A4%97&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4839&quot; | ४,८३९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १९३ || [[सोदबिलेग गानतुलगा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%8B%E0%A4%A6%E0%A4%AC%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%97_%E0%A4%97%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%A4%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A4%97%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4850&quot; | ४,८५० ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १९४ || [[रेयांश शर्मा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B0%E0%A5%87%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%B6_%E0%A4%B6%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4855&quot; | ४,८५५ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १९५ || [[एशान करीमी]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%8F%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%AE%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4873&quot; | ४,८७३ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १९६ || [[विल्यम पारचर्ड]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%AE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%9A%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A1&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4880&quot; | ४,८८० ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १९७ || [[विशील पटेल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%80%E0%A4%B2_%E0%A4%AA%E0%A4%9F%E0%A5%87%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4880&quot; | ४,८८० ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १९८ || [[समय श्रीवास्तव]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%AE%E0%A4%AF_%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%B5&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4882&quot; | ४,८८२ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| १९९ || [[सूर्य आनंद]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%82%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%AF_%E0%A4%86%E0%A4%A8%E0%A4%82%E0%A4%A6&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4887&quot; | ४,८८७ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २०० || [[झोलजावखलान शुरेंत्सेत्सेग]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9D%E0%A5%8B%E0%A4%B2%E0%A4%9C%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A4%96%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%B6%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%87%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B8%E0%A5%87%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B8%E0%A5%87%E0%A4%97&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4893&quot; | ४,८९३ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २०१ || [[तियान सेन कुन]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A4%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%B8%E0%A5%87%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A5%81%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4927&quot; | ४,९२७ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २०२ || [[आंतरराष्ट्रीय इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९७०-७१]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A4%B0%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%AF_%E0%A4%87%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%B5%E0%A5%8D%E0%A4%B9%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A7%E0%A5%AF%E0%A5%AD%E0%A5%A6-%E0%A5%AD%E0%A5%A7&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4957&quot; | ४,९५७ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २०३ || [[चमिथ रणसिंघे]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9A%E0%A4%AE%E0%A4%BF%E0%A4%A5_%E0%A4%B0%E0%A4%A3%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4967&quot; | ४,९६७ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २०४ || [[पीटर लँगट]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%80%E0%A4%9F%E0%A4%B0_%E0%A4%B2%E0%A4%81%E0%A4%97%E0%A4%9F&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4968&quot; | ४,९६८ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २०५ || [[सचिन गिल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%9A%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%97%E0%A4%BF%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;4984&quot; | ४,९८४ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २०६ || [[उगान-एर्देने बातजार्गल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%89%E0%A4%97%E0%A4%BE%E0%A4%A8-%E0%A4%8F%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%A8%E0%A5%87_%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%A4%E0%A4%9C%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%97%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5014&quot; | ५,०१४ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २०७ || [[थिनले जामत्शो]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A5%E0%A4%BF%E0%A4%A8%E0%A4%B2%E0%A5%87_%E0%A4%9C%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B6%E0%A5%8B&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5089&quot; | ५,०८९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २०८ || [[मा छियानचेंग]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A4%BE_%E0%A4%9B%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%9A%E0%A5%87%E0%A4%82%E0%A4%97&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5198&quot; | ५,१९८ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २०९ || [[आदित्य वरदराजन]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%A6%E0%A4%BF%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%AF_%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A4%A6%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5213&quot; | ५,२१३ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २१० || [[समीरा पिताबेद्दरा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%AE%E0%A5%80%E0%A4%B0%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BF%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%AC%E0%A5%87%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%A6%E0%A4%B0%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5252&quot; | ५,२५२ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २११ || [[मुहम्मद वसीम (बहरैनचा क्रिकेट खेळाडू)]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%A6_%E0%A4%B5%E0%A4%B8%E0%A5%80%E0%A4%AE_%28%E0%A4%AC%E0%A4%B9%E0%A4%B0%E0%A5%88%E0%A4%A8%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%96%E0%A5%87%E0%A4%B3%E0%A4%BE%E0%A4%A1%E0%A5%82%29&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5290&quot; | ५,२९० ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २१२ || [[समीरा मदुरंगा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%AE%E0%A5%80%E0%A4%B0%E0%A4%BE_%E0%A4%AE%E0%A4%A6%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5309&quot; | ५,३०९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २१३ || [[गेडे अर्ता]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%97%E0%A5%87%E0%A4%A1%E0%A5%87_%E0%A4%85%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5309&quot; | ५,३०९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २१४ || [[सौरभ कुमार (दक्षिण कोरियाचा क्रिकेट खेळाडू)]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%AD_%E0%A4%95%E0%A5%81%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B0_%28%E0%A4%A6%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%BF%E0%A4%A3_%E0%A4%95%E0%A5%8B%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%96%E0%A5%87%E0%A4%B3%E0%A4%BE%E0%A4%A1%E0%A5%82%29&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5429&quot; | ५,४२९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २१५ || [[ओबैद उर रहमान]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%93%E0%A4%AC%E0%A5%88%E0%A4%A6_%E0%A4%89%E0%A4%B0_%E0%A4%B0%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5431&quot; | ५,४३१ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २१६ || [[अनुदीप चेंतामारा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%A8%E0%A5%81%E0%A4%A6%E0%A5%80%E0%A4%AA_%E0%A4%9A%E0%A5%87%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5517&quot; | ५,५१७ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २१७ || [[मुहम्मद रिझवान]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%A6_%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%9D%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5553&quot; | ५,५५३ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २१८ || [[अनुष्का शर्मा (क्रिकेट खेळाडू)]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%A8%E0%A5%81%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%95%E0%A4%BE_%E0%A4%B6%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%BE_%28%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%96%E0%A5%87%E0%A4%B3%E0%A4%BE%E0%A4%A1%E0%A5%82%29&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5554&quot; | ५,५५४ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २१९ || [[सौद मुनीर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%8C%E0%A4%A6_%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%A8%E0%A5%80%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5566&quot; | ५,५६६ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २२० || [[को को लिन थू]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A5%8B_%E0%A4%95%E0%A5%8B_%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%A5%E0%A5%82&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5570&quot; | ५,५७० ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २२१ || [[अजयवीर हुंदल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%9C%E0%A4%AF%E0%A4%B5%E0%A5%80%E0%A4%B0_%E0%A4%B9%E0%A5%81%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5681&quot; | ५,६८१ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २२२ || [[सागीर अहमद]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A5%80%E0%A4%B0_%E0%A4%85%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A4%A6&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5801&quot; | ५,८०१ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २२३ || [[मुसा शाहीन]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B8%E0%A4%BE_%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B9%E0%A5%80%E0%A4%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5841&quot; | ५,८४१ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २२४ || [[मुहम्मद आसिम]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%A6_%E0%A4%86%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%AE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;5969&quot; | ५,९६९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २२५ || [[हसनैन शाह]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B9%E0%A4%B8%E0%A4%A8%E0%A5%88%E0%A4%A8_%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B9&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;6062&quot; | ६,०६२ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २२६ || [[गाकुल घाली]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%97%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A5%81%E0%A4%B2_%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;6210&quot; | ६,२१० ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २२७ || [[आमिर लाल]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%AE%E0%A4%BF%E0%A4%B0_%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;6363&quot; | ६,३६३ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २२८ || [[रणजुंग मिक्यो दोरजी]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B0%E0%A4%A3%E0%A4%9C%E0%A5%81%E0%A4%82%E0%A4%97_%E0%A4%AE%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A5%8B_%E0%A4%A6%E0%A5%8B%E0%A4%B0%E0%A4%9C%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;6389&quot; | ६,३८९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २२९ || [[डॅनियल लुईस]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A1%E0%A5%85%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%B2_%E0%A4%B2%E0%A5%81%E0%A4%88%E0%A4%B8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;6523&quot; | ६,५२३ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २३० || [[अरीब खालिद]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%AC_%E0%A4%96%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%A6&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;6528&quot; | ६,५२८ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २३१ || [[शाहजैब जमील]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B9%E0%A4%9C%E0%A5%88%E0%A4%AC_%E0%A4%9C%E0%A4%AE%E0%A5%80%E0%A4%B2&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;6830&quot; | ६,८३० ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २३२ || [[अली दाऊद]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%B2%E0%A5%80_%E0%A4%A6%E0%A4%BE%E0%A4%8A%E0%A4%A6&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;7293&quot; | ७,२९३ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २३३ || [[कुलदीप गुर्जर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A4%A6%E0%A5%80%E0%A4%AA_%E0%A4%97%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%9C%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;7429&quot; | ७,४२९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २३४ || [[झीशान हैदर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9D%E0%A5%80%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%B9%E0%A5%88%E0%A4%A6%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;7530&quot; | ७,५३० ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २३५ || [[आलम नकाश]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%B2%E0%A4%AE_%E0%A4%A8%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B6&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;7599&quot; | ७,५९९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २३६ || [[झुबेर अली]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9D%E0%A5%81%E0%A4%AC%E0%A5%87%E0%A4%B0_%E0%A4%85%E0%A4%B2%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;7758&quot; | ७,७५८ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २३७ || [[दहाम मदमपागे]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%A6%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%AE_%E0%A4%AE%E0%A4%A6%E0%A4%AE%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A5%87&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;7854&quot; | ७,८५४ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २३८ || [[जुन ह्यूनवू]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9C%E0%A5%81%E0%A4%A8_%E0%A4%B9%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A5%82%E0%A4%A8%E0%A4%B5%E0%A5%82&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;7901&quot; | ७,९०१ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २३९ || [[शाहझेब आफ्रिदी]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B9%E0%A4%9D%E0%A5%87%E0%A4%AC_%E0%A4%86%E0%A4%AB%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%A6%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;8019&quot; | ८,०१९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २४० || [[आंतरराष्ट्रीय इलेव्हन क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९८१-८२]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A4%B0%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%AF_%E0%A4%87%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%B5%E0%A5%8D%E0%A4%B9%E0%A4%A8_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A7%E0%A5%AF%E0%A5%AE%E0%A5%A7-%E0%A5%AE%E0%A5%A8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;8053&quot; | ८,०५३ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २४१ || [[बालागे दिलरुक्षा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A5%87_%E0%A4%A6%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A4%B0%E0%A5%81%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;8132&quot; | ८,१३२ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २४२ || [[चामरा डी सोयसा]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9A%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%B0%E0%A4%BE_%E0%A4%A1%E0%A5%80_%E0%A4%B8%E0%A5%8B%E0%A4%AF%E0%A4%B8%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;8185&quot; | ८,१८५ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २४३ || [[श्रीलंका क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९७३-७४]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%B2%E0%A4%82%E0%A4%95%E0%A4%BE_%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%9F_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%A6%E0%A5%8C%E0%A4%B0%E0%A4%BE%2C_%E0%A5%A7%E0%A5%AF%E0%A5%AD%E0%A5%A9-%E0%A5%AD%E0%A5%AA&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;8569&quot; | ८,५६९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २४४ || [[कबीर सागर]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%95%E0%A4%AC%E0%A5%80%E0%A4%B0_%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:OptimisticProvider|OptimisticProvider]] || data-sort-value=&quot;13986&quot; | १३,९८६ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २४५ || [[आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषकाचा इतिहास]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%AF%E0%A4%B8%E0%A5%80%E0%A4%B8%E0%A5%80_%E0%A4%AA%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%81%E0%A4%B7_%E0%A4%9F%E0%A5%80-%E0%A5%A8%E0%A5%A6_%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%9A%E0%A4%B7%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%87%E0%A4%A4%E0%A4%BF%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B8&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;18476&quot; | १८,४७६ ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २४६ || [[२०२६ ईसीए महिला युरोपियन चषक]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A5%A8%E0%A5%A6%E0%A5%A8%E0%A5%AC_%E0%A4%88%E0%A4%B8%E0%A5%80%E0%A4%8F_%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A4%BE_%E0%A4%AF%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%8B%E0%A4%AA%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%A8_%E0%A4%9A%E0%A4%B7%E0%A4%95&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;21378&quot; | २१,३७८ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २४७ || [[मॅग्नेटिक महाराष्ट्र]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AE%E0%A5%85%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%9F%E0%A4%BF%E0%A4%95_%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ankush Bobade|Ankush Bobade]] || data-sort-value=&quot;23910&quot; | २३,९१० ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २४८ || [[आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक शतकांची यादी]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%AF%E0%A4%B8%E0%A5%80%E0%A4%B8%E0%A5%80_%E0%A4%AA%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%81%E0%A4%B7_%E0%A4%9F%E0%A5%80-%E0%A5%A8%E0%A5%A6_%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%9A%E0%A4%B7%E0%A4%95_%E0%A4%B6%E0%A4%A4%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%9A%E0%A5%80_%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A6%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;43246&quot; | ४३,२४६ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २४९ || [[२०२६ स्पॅनिश ग्रांप्री]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A5%A8%E0%A5%A6%E0%A5%A8%E0%A5%AC_%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%AA%E0%A5%85%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%B6_%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;119135&quot; | १,१९,१३५ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २५० || [[आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक जागतिक पात्रता]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%AF%E0%A4%B8%E0%A5%80%E0%A4%B8%E0%A5%80_%E0%A4%AA%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%81%E0%A4%B7_%E0%A4%9F%E0%A5%80-%E0%A5%A8%E0%A5%A6_%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%9A%E0%A4%B7%E0%A4%95_%E0%A4%9C%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A4%A4%E0%A4%BF%E0%A4%95_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%A4%E0%A4%BE&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;147115&quot; | १,४७,११५ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २५१ || [[२०२५ साओ पाउलो ग्रांप्री]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A5%A8%E0%A5%A6%E0%A5%A8%E0%A5%AB_%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%93_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%89%E0%A4%B2%E0%A5%8B_%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Koolkrazy|Koolkrazy]] || data-sort-value=&quot;148694&quot; | १,४८,६९४ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|-
| २५२ || [[आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक विक्रमांची यादी]] &lt;small&gt;[https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%86%E0%A4%AF%E0%A4%B8%E0%A5%80%E0%A4%B8%E0%A5%80_%E0%A4%AA%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%81%E0%A4%B7_%E0%A4%9F%E0%A5%80-%E0%A5%A8%E0%A5%A6_%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%9A%E0%A4%B7%E0%A4%95_%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%9A%E0%A5%80_%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A6%E0%A5%80&amp;action=edit संपादन]&lt;/small&gt; || [[सदस्य:Ganesh591|Ganesh591]] || data-sort-value=&quot;186499&quot; | १,८६,४९९ ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;0&quot; style=&quot;text-align:center;background:rgba(221,51,51,0.15)&quot; | &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;✘&lt;/span&gt; || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ✔ || data-sort-value=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | १
|}

[[वर्ग:मिशन १,११,१११]]</text>
      <sha1>lmvrzc8hdlar8gf6m2suf8vqzqbiy39</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>तेजा देवकर</title>
    <ns>0</ns>
    <id>385526</id>
    <revision>
      <id>2728280</id>
      <parentid>2722833</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T14:01:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>130355</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>2728280</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10635" sha1="rbvpkfjhbe4aa9xe2kd3v4g49p4hldx" xml:space="preserve">{{माहिती संचिका}}
'''तेजा देवकर''' ही एक [[मराठी भाषा|मराठी भाषेतील]] दूरदर्शन मालिका आणि चित्रपटांमध्ये काम करणारी भारतीय अभिनेत्री आहे.&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|last=Sandeep Hattangadi|url=http://www.afternoondc.in/television/teja-devkar-is-mother-india/article_6944|title=Teja Devkar is Mother India!|date=12 August 2010|work=[[The Afternoon Despatch &amp; Courier]]|access-date=10 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20120118022943/http://www.afternoondc.in/television/teja-devkar-is-mother-india/article_6944|archive-date=18 January 2012|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://indianexpress.com/article/cities/mumbai/darker-shades-of-fame/|title=Darker Shades of Fame|date=6 September 2014|website=The Indian Express|language=en|access-date=30 June 2023}}&lt;/ref&gt;

== बालपण ==
तेजाचा जन्म मुंबईत सुरेश आणि नीता देवकर यांच्या पोटी झाला असून, तिने इंग्रजी साहित्यात डॉक्टरेट केली आहे. तिचे वडील सुरेश हे [[मुंबई|मुंबईत]] स्थित व्यावसायिक आहेत. तर आई नीता यांनी काही [[मराठी चलचित्रपट|मराठी चित्रपटांची]] निर्मिती केली आहे.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://kalakar.info/marathi-cinema-actress-tejaa-deokar/|title=वडिलांचे दुःखद निधन, अभिनेत्रीच्या कुटुंबावर पसरली शोककळा|last=Shukla|first=Varun|date=11 February 2022|website=kalakar|language=en-US|access-date=28 June 2023}}&lt;/ref&gt;

== अभिनयाची कारकीर्द ==
तेजाने अनेक मराठी चित्रपटांमध्ये तसेच विविध वाहिन्यांवर प्रसारित होणाऱ्या अनेक मालिकांशीही संबंधित आहे. तिने विविध श्रेणींमध्ये अनेक पुरस्कार जिंकले आहेत.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://lokmat.news18.com/photogallery/entertainment/marathi-actress-tejaa-deokar-new-photoshoot-bengali-look-mhrn-741076.html|title=सिनेसृष्टीपासून दूर मात्र फोटो एक नंबर; 'कुलस्वामिनी' फेम अभिनेत्री झालीये बंगाली ब्युटी|date=3 August 2022|website=News18 Lokmat|language=mr|access-date=28 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20220812101013/https://lokmat.news18.com/photogallery/entertainment/marathi-actress-tejaa-deokar-new-photoshoot-bengali-look-mhrn-741076.html|archive-date=2022-08-12|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

तिने २००५ मध्ये ''हिरवा कुंकू'' या मराठी चित्रपटातून आपल्या कारकिर्दीची सुरुवात केली. हा एक कौटुंबिक चित्रपट होता आणि तो बॉक्स ऑफिसवर, विशेषतः [[महाराष्ट्र|महाराष्ट्रातील]] दुर्गम भागांमध्ये चांगला चालला. तिने ''ऑक्सिजन'', ''धरपकड'', ''खंडोबाचे लगीन'', ''राधिका'', ''शंभू माझा नवसाचा'', ''नटे'' आणि ''अदला बदली'' यासह इतर अनेक मराठी चित्रपटांमध्ये काम केले आहे. ''धरपकड''मध्ये तिने [[कबड्डी|कबड्डीपटूची]], ''खंडोबाच लगिन''मध्ये एका [[आदिवासी (भारतीय)|आदिवासी]] मुलीची, ''शंभू माझा नवसाचा''मध्ये नकारात्मक भूमिका, तर ''अदला बदला''मध्ये विनोदी भूमिका साकारली आहे. नीता देवकर यांच्या ''ऑक्सिजन''मध्ये तिने एका गृहिणीची भूमिका साकारली होती.

== चित्रपट सूची ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! वर्ष 
! चित्रपट 
! भूमिका 
! नोंदी
|-
| [[इ.स. २००६|२००६]]
| ''हिरवं कुंकू''
| गौरी
| पदार्पण
|-
| [[इ.स. २००६|२००६]]
| ''शंभू माझा नवसाचा''
|
|
|-
| [[इ.स. २००६|२००६]]
| ''मां शाकंभरीचा महिमा''
| शताक्षी
|
|-
| [[इ.स. २००६|२००६]]
| ''सासरची का माहेरची''
|
|
|-
| [[इ.स. २००७|२००७]]
| ''कर्ज कुंकवाचे''
|
|
|-
| [[इ.स. २००७|२००७]]
| ''माहेरचं दैवत''
|
|
|-
| [[इ.स. २००८|२००८]]
| ''आर आर आबा आता तरी थांबा''
| सायली
|
|-
| [[इ.स. २००८|२००८]]
| ''अदला बदली''
|
|
|-
| [[इ.स. २०१०|२०१०]]
| ''[[चल धरपकड]]''
| रमा
|
|-
| [[इ.स. २०१०|२०१०]]
| ''मुलगा''
|
|
|-
| [[इ.स. २०१०|२०१०]]
| ''ऑक्सिजन''
|
|
|-
| [[इ.स. २०११|२०११]]
| ''तूच खरी घरची लक्ष्मी''
|
|
|-
| [[इ.स. २०१३|२०१३]]
| ''नटी''
| सुलक्षणा शिंदे/रेशम
|
|-
| [[इ.स. २०१३|२०१३]]
| ''राधिका''
|
|
|-
| [[इ.स. २०१३|२०१३]]
| ''बूम बूम बाजीराव''
|
|
|-
| [[इ.स. २०१३|२०१३]]
| ''टोपीवाले कावळे''
|
|
|-
| [[इ.स. २०१४|२०१४]]
| ''भरला मळवट रक्तानं''
| लक्ष्मी
|&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/marathi/movies/news/khoon-bhari-maangmarathisanjay-khapre/articleshow/24667937.cms|title='Khoon Bhari Maang' to be remade in Marathi|date=12 January 2017|work=The Times of India|issn=0971-8257|access-date=30 June 2023}}&lt;/ref&gt;
|-
| [[इ.स. २०१४|२०१४]]
| ''माय माउली मनुदेवी''
|
|
|-
| [[इ.स. २०१५|२०१५]]
| ''सासूचं स्वयंवर''
| नंदिनी देखणे
|
|-
| [[इ.स. २०१५|२०१५]]
| ''नजर''
|
|&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/marathi/movies/news/riteish-deshmukh-milind-soman-amruta-subhash-mohan-agashe-atul-kulkarni/articleshow/31165180.cms|title=Filmmakers focus on disabilities to sensitise audience|date=13 January 2017|work=The Times of India|issn=0971-8257|access-date=30 June 2023}}&lt;/ref&gt;
|-
| [[इ.स. २०१६|२०१६]]
| ''मराठी टायगर्स''
|
|
|-
| [[इ.स. २०१६|२०१६]]
| ''१२३४''
|
|
|-
| [[इ.स. २०१७|२०१७]]
| ''झाला बोभाटा''
| राणी साहेब
|
|-
| [[इ.स. २०१७|२०१७]]
| ''थँक यू विठ्ठला&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://marathicineyug.com/|title=marathicineyug|website=marathicineyug.com|url-status=usurped|archive-url=https://web.archive.org/web/20151212091153/http://marathicineyug.com/|archive-date=12 December 2015|access-date=2024-10-16}}&lt;/ref&gt;''
|
|
|-
| [[इ.स. २०१८|२०१८]]
| ''पानी बानी&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/marathi/movie-details/pani-bani/movieshow/64504714.cms|title=Pani Bani Movie: Showtimes, Review, Songs, Trailer, Posters, News &amp; Videos &amp;#124; eTimes|website=The Times of India}}&lt;/ref&gt;''
|
|
|-
| [[इ.स. २०१९|२०१९]]
| ''सेंट मेरी मराठी मिडीयम''
|
|
|-
| [[इ.स. २०१९|२०१९]]
| ''खंडोबाच लगीन''
|
|
|-
| [[इ.स. २०१९|२०१९]]
| ''उंच भरारी''
|
|
|-
| [[इ.स. २०२३|२०२०]]
| ''खेळ तमाशा''
|
|
|-
| [[इ.स. २०२३|२०२३]]
| ''जावई माझा नवसाचा''
|
|
|}

== मालिका ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! वर्ष
! शीर्षक
! भूमिका
! चॅनल
|-
|
| ''माय लेक''
|
| [[कलर्स मराठी|ईटीव्ही मराठी]]
|-
|
| ''एक झुंज वादळाशी'' 
|
| [[कलर्स मराठी|ईटीव्ही मराठी]]
|-
|
| ''चिमणीपंख''
|
| [[डीडी सह्याद्री]]
|-
| २०१६
| ''कुलस्वामिनी''
|
| [[स्टार प्रवाह]]
|-
| २०२१
| ''वृंदावन''
| कार्तिकी
| [[मी मराठी]]
|-
| २०२३
| ''आमची मुंबई''
|
| टीव्ही मालिका
|}

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}

{{DEFAULTSORT:देवकर, तेजा }}
[[वर्ग:२१व्या शतकातील भारतीय अभिनेत्री]]
[[वर्ग:मराठी दूरचित्रवाहिनी अभिनेत्री]]
[[वर्ग:मराठी चित्रपट अभिनेत्री]]
[[वर्ग:भारतीय चित्रपट अभिनेत्री]]
[[वर्ग:जन्म वर्ष गहाळ (जिवंत लोक)]]
[[वर्ग:हयात व्यक्ती]]
[[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]]</text>
      <sha1>rbvpkfjhbe4aa9xe2kd3v4g49p4hldx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>नरिंदर सिंह कपानी</title>
    <ns>0</ns>
    <id>385822</id>
    <revision>
      <id>2728315</id>
      <parentid>2725643</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T16:47:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>130355</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>2728315</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18995" sha1="iyr2ifw3fuq0fvgxhkbsuaka4qejwlv" xml:space="preserve">{{माहिती संचिका}}
'''नरिंदर सिंह कपानी''' (३१ ऑक्टोबर १९२६ - ४ डिसेंबर २०२०) हे एक [[अमेरिकेतील भारतीय वंशाचे लोक|भारतीय-अमेरिकन]] [[भौतिकशास्त्रज्ञ]] आणि [[प्रकाशवाहक तंतू|फायबर ऑप्टिक्स]] क्षेत्रातील अग्रणी होते. विशेष म्हणजे, कपानी हे &quot;फायबर ऑप्टिक्स&quot; ही संज्ञा तयार करण्यासाठी आणि लोकप्रिय करण्यासाठी ओळखले जातात.&lt;ref name=&quot;ucsc.edu&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://southasia.ucsc.edu/endowed-chairs/narinder-singh-kapany.html|title=Narinder Singh Kapany Chair in Opto-electronics|publisher=University of California Santa Cruz|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170521222508/http://southasia.ucsc.edu/endowed-chairs/narinder-singh-kapany.html|archive-date=21 May 2017|access-date=20 May 2017}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;forbes.com&quot;&gt;{{Cite magazine|last=Dharmakumar|first=Rohin|date=11 March 2011|title=Lighting up the Last Mile|url=https://www.forbes.com/2011/03/16/forbes-india-high-speed-connectivity-with-optical-fibers.html|magazine=Forbes India|archive-url=https://web.archive.org/web/20190728120034/https://www.forbes.com/2011/03/16/forbes-india-high-speed-connectivity-with-optical-fibers.html|archive-date=28 July 2019|access-date=5 September 2017}}&lt;/ref&gt; त्यांच्या [[नोबेल पारितोषिक]] -योग्य शोधासाठी ''[[फॉर्च्युन (मासिक)|फॉर्च्यून मासिकाने]]'' त्यांना २० व्या शतकातील सात &quot;अनामिक नायकांपैकी&quot; एक म्हणून नाव दिले.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune_archive/1999/11/22/269122/index.htm|title=Unsung Heroes They may not be household names, but without the contributions of these individuals, the business landscape would look radically different today. – November 22, 1999|website=archive.fortune.com|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090619042255/http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune_archive/1999/11/22/269122/index.htm|archive-date=19 June 2009|access-date=2021-01-27}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;rediff.com: Honouring the Achievers&quot;&gt;[http://specials.rediff.com/news/2004/jan/09sld03.htm rediff.com: Honouring the Achievers] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180603115121/http://specials.rediff.com/news/2004/jan/09sld03.htm}}. &lt;/ref&gt; त्यांना २०२१ मध्ये भारताचा दुसरा सर्वोच्च नागरी पुरस्कार, [[पद्मविभूषण पुरस्कार|पद्मविभूषण]], मरणोत्तर प्रदान करण्यात आला.&lt;ref name=&quot;Padma&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://pib.nic.in/release/release.asp?relid=57307|title=PIB Press Release: This Year's Padma Awards announced|publisher=Pib.nic.in|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924073917/http://www.pib.nic.in/release/release.asp?relid=57307|archive-date=24 September 2015|access-date=2011-02-02}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/shinzo-abe-tarun-gogoi-ram-vilas-paswan-among-padma-award-winners-complete-list/articleshow/80453596.cms|title=Shinzo Abe, Tarun Gogoi, Ram Vilas Paswan among Padma Award winners: Complete list|date=25 January 2021|work=[[The Times of India]]|access-date=25 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210128190946/https://timesofindia.indiatimes.com/india/shinzo-abe-tarun-gogoi-ram-vilas-paswan-among-padma-award-winners-complete-list/articleshow/80453596.cms|archive-date=28 January 2021|url-status=live}}&lt;/ref&gt; त्यांनी भारतीय आयुध कारखाना सेवेत (IOFS) अधिकारी म्हणून सेवा बजावली होती.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.indiatimes.com/technology/news/narinder-singh-kapany-father-of-fibre-optics-527511.html|title=Father Of Fibre Optics, Narinder Singh Kapany Created A Communication Revolution|date=15 November 2020|website=IndiaTimes|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211224163100/https://www.indiatimes.com/technology/news/narinder-singh-kapany-father-of-fibre-optics-527511.html|archive-date=24 December 2021|access-date=24 December 2021}}&lt;/ref&gt; भारताचे पहिले पंतप्रधान [[जवाहरलाल नेहरू]] यांनी त्यांना भारताच्या संरक्षण मंत्र्यांचे वैज्ञानिक सल्लागार पदही देऊ केले होते.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.ndtv.com/india-news/narinder-singh-kapany-how-a-job-in-jawaharlal-nehrus-team-eluded-father-of-optics-2647753|title=How A Job In Jawaharlal Nehru's Team Eluded &quot;Father Of Optics&quot;|website=NDTV.com|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211224163058/https://www.ndtv.com/india-news/narinder-singh-kapany-how-a-job-in-jawaharlal-nehrus-team-eluded-father-of-optics-2647753|archive-date=24 December 2021|access-date=24 December 2021}}&lt;/ref&gt; ते शीख फाउंडेशनशी देखील संबंधित होते आणि संग्राहक म्हणून शीख कलाकृतींच्या जतन कार्यात सहभागी होते.&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|last=Singh|first=Jagmohan|url=https://worldsikhnews.com/29%20October%202008/Image/WSN-12-13%20NEW.pdf|title=Preserving the World|date=29 October – 4 November 2008|work=The World Sikh News|access-date=19 May 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20110718115049/https://worldsikhnews.com/29%20October%202008/Image/WSN-12-13%20NEW.pdf|archive-date=18 July 2011|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== जीवन ==
कपनी यांचा जन्म ३१ ऑक्टोबर १९२६ रोजी पंजाबमधील [[मोगा]] येथे सुंदर सिंग आणि कुंदन कौर यांच्या घरी झाला. तो सोढी कुळातील एका [[शीख]] खत्री कुटुंबातील होता आणि ते जमीनदार होते.&lt;ref&gt;{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=TZFOEAAAQBAJ|title=Narinder Singh Kapany: The Man Who Bent Light|last=Kapany|first=Narinder|publisher=Roli Books Private Limited|year=2021|isbn=978-93-92130-00-7|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;indiatoday.intoday.in&quot; /&gt; हे कुटुंब शिखांचे तिसरे गुरु, [[गुरू अमरदास|गुरु अमरदास]], यांचे पुत्र मोहरी यांच्यामार्फत त्यांचे वंशज असल्याचा दावा करत.{{Efn|मोहरी हे नाव कधी कधी मोहारी म्हणून पण लिहीले जाते.}}&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{स्रोत पुस्तक|url=http://www.sikhfoundation.org/wp-content/uploads/Sikh_Art_from_the_Kapany_Collection_full.pdf|title=Sikh Art from the Kapany Collection|last=Mann|first=Gurinder Singh|publisher=The Sikh Foundation|year=2017|isbn=9780970036346|edition=1st|pages=30|chapter=2. Narinder Singh Kapany: The Man and His Accomplishments|archive-url=https://web.archive.org/web/20250628000433/http://www.sikhfoundation.org/wp-content/uploads/Sikh_Art_from_the_Kapany_Collection_full.pdf|archive-date=2025-06-28|accessdate=2026-10-23|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; सुमारे १७६० मध्ये, हे कुटुंब उत्तर प्रदेशातील [[निझामाबाद, उत्तर प्रदेश|निझामाबाद]] येथे स्थलांतरित झाले.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; त्यांनी त्याचे शालेय शिक्षण [[डेहराडून|डेहराडूनमध्ये]] पूर्ण केले आणि पुढे [[डॉ. भीमराव आंबेडकर विद्यापीठ|आग्रा विद्यापीठातून]] पदवी घेतली.&lt;ref name=&quot;indiatoday.intoday.in&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.indiatoday.in/latest-headlines/story/nobel-question-mark-58572-2009-10-14|title=Nobel Question Mark|last=Sharma|first=Dinesh C.|date=15 October 2009|publisher=India Today|location=New Delhi|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20151117022729/http://indiatoday.intoday.in/story/Nobel+question+mark/1/66364.html|archive-date=17 November 2015|access-date=20 May 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;NYTProfile&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.nytimes.com/2021/01/07/technology/narinder-s-kapany-dead.html|title=Narinder S. Kapany, 'Father of Fiber Optics,' Dies at 94|last=Risen|first=Clay|date=7 January 2021|website=The New York Times|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210210145758/https://www.nytimes.com/2021/01/07/technology/narinder-s-kapany-dead.html|archive-date=10 February 2021|access-date=10 January 2021}}&lt;/ref&gt; त्यांनी इंडियन ऑर्डनन्स फॅक्टरीज सर्व्हिसमध्ये अधिकारी म्हणून सेवा बजावली, त्यानंतर १९५२ मध्ये ते इम्पीरियल कॉलेज लंडनला गेले आणि तेथून त्यांनी [[युनिव्हर्सिटी ऑफ लंडन|लंडन विद्यापीठातून]] ऑप्टिक्समध्ये १९५५ ला पीएचडी पदवी मिळवली.&lt;ref name=&quot;indiatoday.intoday.in&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://southasia.ucsc.edu/endowed-chairs/narinder-singh-kapany.html|title=Narinder Singh Kapany Chair in Opto-electronics|website=southasia.ucsc.edu|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201116162425/https://southasia.ucsc.edu/endowed-chairs/narinder-singh-kapany.html|archive-date=16 November 2020|access-date=5 December 2020}}&lt;/ref&gt;

इम्पीरियल कॉलेजमध्ये, कपानी यांनी हॅरोल्ड हॉपकिन्स यांच्यासोबत फायबरमधून होणाऱ्या प्रसारणावर काम केले आणि १९५३ मध्ये पहिल्यांदाच ऑप्टिकल फायबरच्या मोठ्या बंडलमधून चांगले प्रतिमा प्रसारण साध्य केले.&lt;ref name=&quot;Hecht2004&quot;&gt;{{स्रोत पुस्तक|url=https://archive.org/details/citylightstoryfi00hech_258|title=City of Light: The Story of Fiber Optics|last=Hecht|first=Jeff|date=2004|publisher=Oxford University|isbn=9780195162554|edition=revised|pages=[https://archive.org/details/citylightstoryfi00hech_258/page/n67 55]–70|url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{जर्नल स्रोत|last=Hopkins, H. H.|last2=Kapany, N. S.|year=1954|title=A flexible fibrescope, using static scanning|url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_1954-01-02_173_4392/page/39|journal=Nature|volume=173|issue=4392|pages=39–41|bibcode=1954Natur.173...39H|doi=10.1038/173039b0|pmc=amp}}&lt;/ref&gt; प्रतिमा प्रेषणासाठी यापूर्वीही ऑप्टिकल फायबर वापरून पाहिले गेले होते, परंतु हॉपकिन्स आणि कपानी यांच्या तंत्रामुळे पूर्वीपेक्षा खूपच उत्तम प्रतिमेची गुणवत्ता मिळवणे शक्य झाले. यासोबतच, डच शास्त्रज्ञ ब्रॅम व्हॅन हील यांनी केलेल्या ऑप्टिकल क्लॅडिंगच्या जवळपास त्याच वेळी झालेल्या विकासामुळे [[प्रकाशवाहक तंतू|फायबर ऑप्टिक्सच्या]] नवीन क्षेत्राला चालना मिळण्यास मदत झाली. कपानी यांनी १९६० मध्ये ''&lt;nowiki/&gt;'सायंटिफिक अमेरिकन''' मधील एका लेखात &quot;फायबर ऑप्टिक्स&quot; ही संज्ञा तयार केली, या नवीन क्षेत्राबद्दल पहिले पुस्तक लिहिले आणि ते या नवीन क्षेत्राचे सर्वात प्रमुख संशोधक, लेखक आणि प्रवक्ते झाले.&lt;ref name=&quot;Hecht2004&quot; /&gt;&lt;ref&gt;[http://news.rediff.com/report/2009/oct/08/how-india-missed-another-nobel-prize.htm How India missed another Nobel Prize – Rediff.com India News] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191214122132/https://news.rediff.com/report/2009/oct/08/how-india-missed-another-nobel-prize.htm}}. &lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;auto2&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://transportationhistory.org/2017/05/03/asian-american-pacific-islander-heritage-month-the-father-of-fiber-optics/|title=Asian American Pacific Islander Heritage Month: The Father of Fiber Optics|date=3 May 2017|website=Transportation History|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200612161936/https://transportationhistory.org/2017/05/03/asian-american-pacific-islander-heritage-month-the-father-of-fiber-optics/|archive-date=12 June 2020|access-date=12 June 2020}}&lt;/ref&gt;
[[File:Fibreoptic.jpg|इवलेसे| ऑप्टिकल फायबर]]
कपानी यांनी १९५४ मध्ये लंडन येथे सतिंदर कौर यांच्याशी विवाह केला.&lt;ref name=&quot;auto1&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.tribuneindia.com/news/nation/scientist-entrepreneur-philanthropist-180142|title=Scientist, Entrepreneur, Philanthropist|last=Service|first=Tribune News|website=Tribuneindia News Service|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201205024518/https://www.tribuneindia.com/news/nation/scientist-entrepreneur-philanthropist-180142|archive-date=5 December 2020|access-date=5 December 2020}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;NYTProfile&quot; /&gt; [[पार्किन्सन्स डिसीज|पार्किन्सन]] आजाराशी दीर्घकाळ लढा दिल्यानंतर २०१६ मध्ये त्यांच्या पत्नीचे निधन झाले.&lt;ref name=&quot;satinder_kaur&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.sikhfoundation.org/a-portrait-of-elegance-grace-satinder-kaur-kapany/|title=A Portrait of Elegance and Grace – Satinder Kaur Kapany|date=29 June 2016|website=www.sikhfoundation.org|language=en|access-date=21 April 2024}}&lt;/ref&gt; त्या जोडप्याला किकी कपानी नावाची एक मुलगी होती, जी आता शीख फाउंडेशन चालवते.&lt;ref name=&quot;:43&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://sikhnet.com/news/promotors-sikhi|title=PROMOTORS OF SIKHI: Global Sikhs Preserving Sikh Heritage|last=Singh|first=Tarlochan|date=12 May 2026|website=[[SikhNet]]|access-date=13 September 2026}}&lt;/ref&gt;

कपानी यांचे ४ डिसेंबर २०२० रोजी, वयाच्या ९४ व्या वर्षी कॅलिफोर्नियातील रेडवुड सिटी येथे निधन झाले.&lt;ref&gt;{{जर्नल स्रोत|last=Singh|first=Kamal P.|date=June 2021|title=In memory of Narinder Singh Kapany|url=https://www.nature.com/articles/s41566-021-00812-z|journal=Nature Photonics|language=en|volume=15|issue=6|pages=403–404|bibcode=2021NaPho..15..403S|doi=10.1038/s41566-021-00812-z|issn=1749-4893|url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.tribuneindia.com/news/diaspora/father-of-fibre-optics-and-patron-of-sikh-arts-narinder-singh-kapany-dies-at-94-179849|title=Father of fibre optics and patron of Sikh arts Narinder Singh Kapany dies at 94|last=Service|first=Tribune News|website=Tribuneindia News Service|language=en|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20201204221550/https://www.tribuneindia.com/news/diaspora/father-of-fibre-optics-and-patron-of-sikh-arts-narinder-singh-kapany-dies-at-94-179849|archive-date=4 December 2020|access-date=5 December 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://nopr.niscair.res.in/handle/123456789/55907|title=Dr Narinder Singh Kapany: Forgotten 'Father of Fiber-Optics'|last=Haldar|first=Raktim|website=Science Reporter|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210802234342/http://nopr.niscair.res.in/handle/123456789/55907|archive-date=2 August 2021|access-date=2021-01-08}}&lt;/ref&gt;

== टिपण्ण्या==
{{notelist}}

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}

[[वर्ग:युनायटेड स्टेट्समध्ये स्थलांतरित झालेले भारतीय]]
[[वर्ग:विज्ञान व तंत्रज्ञानातील पद्मविभूषण पुरस्कारविजेते]]
[[वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय भौतिकशास्त्रज्ञ]]
[[वर्ग:इ.स. २०२० मधील मृत्यू]]
[[वर्ग:इ.स. १९२६ मधील जन्म]]
[[वर्ग:शीख व्यक्ती]]
[[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]]</text>
      <sha1>iyr2ifw3fuq0fvgxhkbsuaka4qejwlv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728316</id>
      <parentid>2728315</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T16:47:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KiranBOT II</username>
        <id>140753</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>शुद्धलेखन — गुरूचा उकार ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#गुरूचा उकार|अधिक माहिती]])</comment>
      <origin>2728316</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18995" sha1="5mxs7184r2naupkqbepvgsukf7db0ca" xml:space="preserve">{{माहिती संचिका}}
'''नरिंदर सिंह कपानी''' (३१ ऑक्टोबर १९२६ - ४ डिसेंबर २०२०) हे एक [[अमेरिकेतील भारतीय वंशाचे लोक|भारतीय-अमेरिकन]] [[भौतिकशास्त्रज्ञ]] आणि [[प्रकाशवाहक तंतू|फायबर ऑप्टिक्स]] क्षेत्रातील अग्रणी होते. विशेष म्हणजे, कपानी हे &quot;फायबर ऑप्टिक्स&quot; ही संज्ञा तयार करण्यासाठी आणि लोकप्रिय करण्यासाठी ओळखले जातात.&lt;ref name=&quot;ucsc.edu&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://southasia.ucsc.edu/endowed-chairs/narinder-singh-kapany.html|title=Narinder Singh Kapany Chair in Opto-electronics|publisher=University of California Santa Cruz|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170521222508/http://southasia.ucsc.edu/endowed-chairs/narinder-singh-kapany.html|archive-date=21 May 2017|access-date=20 May 2017}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;forbes.com&quot;&gt;{{Cite magazine|last=Dharmakumar|first=Rohin|date=11 March 2011|title=Lighting up the Last Mile|url=https://www.forbes.com/2011/03/16/forbes-india-high-speed-connectivity-with-optical-fibers.html|magazine=Forbes India|archive-url=https://web.archive.org/web/20190728120034/https://www.forbes.com/2011/03/16/forbes-india-high-speed-connectivity-with-optical-fibers.html|archive-date=28 July 2019|access-date=5 September 2017}}&lt;/ref&gt; त्यांच्या [[नोबेल पारितोषिक]] -योग्य शोधासाठी ''[[फॉर्च्युन (मासिक)|फॉर्च्यून मासिकाने]]'' त्यांना २० व्या शतकातील सात &quot;अनामिक नायकांपैकी&quot; एक म्हणून नाव दिले.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune_archive/1999/11/22/269122/index.htm|title=Unsung Heroes They may not be household names, but without the contributions of these individuals, the business landscape would look radically different today. – November 22, 1999|website=archive.fortune.com|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090619042255/http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune_archive/1999/11/22/269122/index.htm|archive-date=19 June 2009|access-date=2021-01-27}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;rediff.com: Honouring the Achievers&quot;&gt;[http://specials.rediff.com/news/2004/jan/09sld03.htm rediff.com: Honouring the Achievers] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180603115121/http://specials.rediff.com/news/2004/jan/09sld03.htm}}. &lt;/ref&gt; त्यांना २०२१ मध्ये भारताचा दुसरा सर्वोच्च नागरी पुरस्कार, [[पद्मविभूषण पुरस्कार|पद्मविभूषण]], मरणोत्तर प्रदान करण्यात आला.&lt;ref name=&quot;Padma&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://pib.nic.in/release/release.asp?relid=57307|title=PIB Press Release: This Year's Padma Awards announced|publisher=Pib.nic.in|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924073917/http://www.pib.nic.in/release/release.asp?relid=57307|archive-date=24 September 2015|access-date=2011-02-02}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/shinzo-abe-tarun-gogoi-ram-vilas-paswan-among-padma-award-winners-complete-list/articleshow/80453596.cms|title=Shinzo Abe, Tarun Gogoi, Ram Vilas Paswan among Padma Award winners: Complete list|date=25 January 2021|work=[[The Times of India]]|access-date=25 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210128190946/https://timesofindia.indiatimes.com/india/shinzo-abe-tarun-gogoi-ram-vilas-paswan-among-padma-award-winners-complete-list/articleshow/80453596.cms|archive-date=28 January 2021|url-status=live}}&lt;/ref&gt; त्यांनी भारतीय आयुध कारखाना सेवेत (IOFS) अधिकारी म्हणून सेवा बजावली होती.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.indiatimes.com/technology/news/narinder-singh-kapany-father-of-fibre-optics-527511.html|title=Father Of Fibre Optics, Narinder Singh Kapany Created A Communication Revolution|date=15 November 2020|website=IndiaTimes|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211224163100/https://www.indiatimes.com/technology/news/narinder-singh-kapany-father-of-fibre-optics-527511.html|archive-date=24 December 2021|access-date=24 December 2021}}&lt;/ref&gt; भारताचे पहिले पंतप्रधान [[जवाहरलाल नेहरू]] यांनी त्यांना भारताच्या संरक्षण मंत्र्यांचे वैज्ञानिक सल्लागार पदही देऊ केले होते.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.ndtv.com/india-news/narinder-singh-kapany-how-a-job-in-jawaharlal-nehrus-team-eluded-father-of-optics-2647753|title=How A Job In Jawaharlal Nehru's Team Eluded &quot;Father Of Optics&quot;|website=NDTV.com|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211224163058/https://www.ndtv.com/india-news/narinder-singh-kapany-how-a-job-in-jawaharlal-nehrus-team-eluded-father-of-optics-2647753|archive-date=24 December 2021|access-date=24 December 2021}}&lt;/ref&gt; ते शीख फाउंडेशनशी देखील संबंधित होते आणि संग्राहक म्हणून शीख कलाकृतींच्या जतन कार्यात सहभागी होते.&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|last=Singh|first=Jagmohan|url=https://worldsikhnews.com/29%20October%202008/Image/WSN-12-13%20NEW.pdf|title=Preserving the World|date=29 October – 4 November 2008|work=The World Sikh News|access-date=19 May 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20110718115049/https://worldsikhnews.com/29%20October%202008/Image/WSN-12-13%20NEW.pdf|archive-date=18 July 2011|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== जीवन ==
कपनी यांचा जन्म ३१ ऑक्टोबर १९२६ रोजी पंजाबमधील [[मोगा]] येथे सुंदर सिंग आणि कुंदन कौर यांच्या घरी झाला. तो सोढी कुळातील एका [[शीख]] खत्री कुटुंबातील होता आणि ते जमीनदार होते.&lt;ref&gt;{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=TZFOEAAAQBAJ|title=Narinder Singh Kapany: The Man Who Bent Light|last=Kapany|first=Narinder|publisher=Roli Books Private Limited|year=2021|isbn=978-93-92130-00-7|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;indiatoday.intoday.in&quot; /&gt; हे कुटुंब शिखांचे तिसरे गुरु, [[गुरू अमरदास|गुरू अमरदास]], यांचे पुत्र मोहरी यांच्यामार्फत त्यांचे वंशज असल्याचा दावा करत.{{Efn|मोहरी हे नाव कधी कधी मोहारी म्हणून पण लिहीले जाते.}}&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{स्रोत पुस्तक|url=http://www.sikhfoundation.org/wp-content/uploads/Sikh_Art_from_the_Kapany_Collection_full.pdf|title=Sikh Art from the Kapany Collection|last=Mann|first=Gurinder Singh|publisher=The Sikh Foundation|year=2017|isbn=9780970036346|edition=1st|pages=30|chapter=2. Narinder Singh Kapany: The Man and His Accomplishments|archive-url=https://web.archive.org/web/20250628000433/http://www.sikhfoundation.org/wp-content/uploads/Sikh_Art_from_the_Kapany_Collection_full.pdf|archive-date=2025-06-28|accessdate=2026-10-23|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; सुमारे १७६० मध्ये, हे कुटुंब उत्तर प्रदेशातील [[निझामाबाद, उत्तर प्रदेश|निझामाबाद]] येथे स्थलांतरित झाले.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; त्यांनी त्याचे शालेय शिक्षण [[डेहराडून|डेहराडूनमध्ये]] पूर्ण केले आणि पुढे [[डॉ. भीमराव आंबेडकर विद्यापीठ|आग्रा विद्यापीठातून]] पदवी घेतली.&lt;ref name=&quot;indiatoday.intoday.in&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.indiatoday.in/latest-headlines/story/nobel-question-mark-58572-2009-10-14|title=Nobel Question Mark|last=Sharma|first=Dinesh C.|date=15 October 2009|publisher=India Today|location=New Delhi|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20151117022729/http://indiatoday.intoday.in/story/Nobel+question+mark/1/66364.html|archive-date=17 November 2015|access-date=20 May 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;NYTProfile&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.nytimes.com/2021/01/07/technology/narinder-s-kapany-dead.html|title=Narinder S. Kapany, 'Father of Fiber Optics,' Dies at 94|last=Risen|first=Clay|date=7 January 2021|website=The New York Times|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210210145758/https://www.nytimes.com/2021/01/07/technology/narinder-s-kapany-dead.html|archive-date=10 February 2021|access-date=10 January 2021}}&lt;/ref&gt; त्यांनी इंडियन ऑर्डनन्स फॅक्टरीज सर्व्हिसमध्ये अधिकारी म्हणून सेवा बजावली, त्यानंतर १९५२ मध्ये ते इम्पीरियल कॉलेज लंडनला गेले आणि तेथून त्यांनी [[युनिव्हर्सिटी ऑफ लंडन|लंडन विद्यापीठातून]] ऑप्टिक्समध्ये १९५५ ला पीएचडी पदवी मिळवली.&lt;ref name=&quot;indiatoday.intoday.in&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://southasia.ucsc.edu/endowed-chairs/narinder-singh-kapany.html|title=Narinder Singh Kapany Chair in Opto-electronics|website=southasia.ucsc.edu|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201116162425/https://southasia.ucsc.edu/endowed-chairs/narinder-singh-kapany.html|archive-date=16 November 2020|access-date=5 December 2020}}&lt;/ref&gt;

इम्पीरियल कॉलेजमध्ये, कपानी यांनी हॅरोल्ड हॉपकिन्स यांच्यासोबत फायबरमधून होणाऱ्या प्रसारणावर काम केले आणि १९५३ मध्ये पहिल्यांदाच ऑप्टिकल फायबरच्या मोठ्या बंडलमधून चांगले प्रतिमा प्रसारण साध्य केले.&lt;ref name=&quot;Hecht2004&quot;&gt;{{स्रोत पुस्तक|url=https://archive.org/details/citylightstoryfi00hech_258|title=City of Light: The Story of Fiber Optics|last=Hecht|first=Jeff|date=2004|publisher=Oxford University|isbn=9780195162554|edition=revised|pages=[https://archive.org/details/citylightstoryfi00hech_258/page/n67 55]–70|url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{जर्नल स्रोत|last=Hopkins, H. H.|last2=Kapany, N. S.|year=1954|title=A flexible fibrescope, using static scanning|url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_1954-01-02_173_4392/page/39|journal=Nature|volume=173|issue=4392|pages=39–41|bibcode=1954Natur.173...39H|doi=10.1038/173039b0|pmc=amp}}&lt;/ref&gt; प्रतिमा प्रेषणासाठी यापूर्वीही ऑप्टिकल फायबर वापरून पाहिले गेले होते, परंतु हॉपकिन्स आणि कपानी यांच्या तंत्रामुळे पूर्वीपेक्षा खूपच उत्तम प्रतिमेची गुणवत्ता मिळवणे शक्य झाले. यासोबतच, डच शास्त्रज्ञ ब्रॅम व्हॅन हील यांनी केलेल्या ऑप्टिकल क्लॅडिंगच्या जवळपास त्याच वेळी झालेल्या विकासामुळे [[प्रकाशवाहक तंतू|फायबर ऑप्टिक्सच्या]] नवीन क्षेत्राला चालना मिळण्यास मदत झाली. कपानी यांनी १९६० मध्ये ''&lt;nowiki/&gt;'सायंटिफिक अमेरिकन''' मधील एका लेखात &quot;फायबर ऑप्टिक्स&quot; ही संज्ञा तयार केली, या नवीन क्षेत्राबद्दल पहिले पुस्तक लिहिले आणि ते या नवीन क्षेत्राचे सर्वात प्रमुख संशोधक, लेखक आणि प्रवक्ते झाले.&lt;ref name=&quot;Hecht2004&quot; /&gt;&lt;ref&gt;[http://news.rediff.com/report/2009/oct/08/how-india-missed-another-nobel-prize.htm How India missed another Nobel Prize – Rediff.com India News] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191214122132/https://news.rediff.com/report/2009/oct/08/how-india-missed-another-nobel-prize.htm}}. &lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;auto2&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://transportationhistory.org/2017/05/03/asian-american-pacific-islander-heritage-month-the-father-of-fiber-optics/|title=Asian American Pacific Islander Heritage Month: The Father of Fiber Optics|date=3 May 2017|website=Transportation History|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200612161936/https://transportationhistory.org/2017/05/03/asian-american-pacific-islander-heritage-month-the-father-of-fiber-optics/|archive-date=12 June 2020|access-date=12 June 2020}}&lt;/ref&gt;
[[File:Fibreoptic.jpg|इवलेसे| ऑप्टिकल फायबर]]
कपानी यांनी १९५४ मध्ये लंडन येथे सतिंदर कौर यांच्याशी विवाह केला.&lt;ref name=&quot;auto1&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.tribuneindia.com/news/nation/scientist-entrepreneur-philanthropist-180142|title=Scientist, Entrepreneur, Philanthropist|last=Service|first=Tribune News|website=Tribuneindia News Service|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201205024518/https://www.tribuneindia.com/news/nation/scientist-entrepreneur-philanthropist-180142|archive-date=5 December 2020|access-date=5 December 2020}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;NYTProfile&quot; /&gt; [[पार्किन्सन्स डिसीज|पार्किन्सन]] आजाराशी दीर्घकाळ लढा दिल्यानंतर २०१६ मध्ये त्यांच्या पत्नीचे निधन झाले.&lt;ref name=&quot;satinder_kaur&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.sikhfoundation.org/a-portrait-of-elegance-grace-satinder-kaur-kapany/|title=A Portrait of Elegance and Grace – Satinder Kaur Kapany|date=29 June 2016|website=www.sikhfoundation.org|language=en|access-date=21 April 2024}}&lt;/ref&gt; त्या जोडप्याला किकी कपानी नावाची एक मुलगी होती, जी आता शीख फाउंडेशन चालवते.&lt;ref name=&quot;:43&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://sikhnet.com/news/promotors-sikhi|title=PROMOTORS OF SIKHI: Global Sikhs Preserving Sikh Heritage|last=Singh|first=Tarlochan|date=12 May 2026|website=[[SikhNet]]|access-date=13 September 2026}}&lt;/ref&gt;

कपानी यांचे ४ डिसेंबर २०२० रोजी, वयाच्या ९४ व्या वर्षी कॅलिफोर्नियातील रेडवुड सिटी येथे निधन झाले.&lt;ref&gt;{{जर्नल स्रोत|last=Singh|first=Kamal P.|date=June 2021|title=In memory of Narinder Singh Kapany|url=https://www.nature.com/articles/s41566-021-00812-z|journal=Nature Photonics|language=en|volume=15|issue=6|pages=403–404|bibcode=2021NaPho..15..403S|doi=10.1038/s41566-021-00812-z|issn=1749-4893|url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.tribuneindia.com/news/diaspora/father-of-fibre-optics-and-patron-of-sikh-arts-narinder-singh-kapany-dies-at-94-179849|title=Father of fibre optics and patron of Sikh arts Narinder Singh Kapany dies at 94|last=Service|first=Tribune News|website=Tribuneindia News Service|language=en|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20201204221550/https://www.tribuneindia.com/news/diaspora/father-of-fibre-optics-and-patron-of-sikh-arts-narinder-singh-kapany-dies-at-94-179849|archive-date=4 December 2020|access-date=5 December 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://nopr.niscair.res.in/handle/123456789/55907|title=Dr Narinder Singh Kapany: Forgotten 'Father of Fiber-Optics'|last=Haldar|first=Raktim|website=Science Reporter|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210802234342/http://nopr.niscair.res.in/handle/123456789/55907|archive-date=2 August 2021|access-date=2021-01-08}}&lt;/ref&gt;

== टिपण्ण्या==
{{notelist}}

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}

[[वर्ग:युनायटेड स्टेट्समध्ये स्थलांतरित झालेले भारतीय]]
[[वर्ग:विज्ञान व तंत्रज्ञानातील पद्मविभूषण पुरस्कारविजेते]]
[[वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय भौतिकशास्त्रज्ञ]]
[[वर्ग:इ.स. २०२० मधील मृत्यू]]
[[वर्ग:इ.स. १९२६ मधील जन्म]]
[[वर्ग:शीख व्यक्ती]]
[[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]]</text>
      <sha1>5mxs7184r2naupkqbepvgsukf7db0ca</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>भारतीय क्रिकेट संघाचा न्यू झीलंड दौरा, २०२६–२७</title>
    <ns>0</ns>
    <id>386170</id>
    <revision>
      <id>2728409</id>
      <parentid>2727343</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T05:33:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nitin.kunjir</username>
        <id>4684</id>
      </contributor>
      <comment>/* ४था आं.टी२० सामना */</comment>
      <origin>2728409</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46352" sha1="mdhbln6myuc8kt7ku1z5o82q8bd9ng2" xml:space="preserve">{{Infobox cricket tour
| series_name                  = भारतीय क्रिकेट संघाचा न्यू झीलंड दौरा, २०२६–२७
| team1_image                  = Flag of New Zealand.svg
| team1_name                   = न्यू झीलंड
| team2_image                  = Flag of India.svg
| team2_name                   = भारत
| from_date                    = २२ ऑक्टोबर
| to_date                      = १ डिसेंबर २०२६
| team1_captain                = [[मिचेल सँटनर]] &lt;small&gt;(आं.ए.दि. व आं.टी२०)&lt;/small&gt;
| team2_captain                = [[शुभमन गिल]] &lt;small&gt;(कसोटी व आं.ए.दि.){{Efn|name=अय्यर|[[श्रेयस अय्यर]] ४थ्या आणि ५व्या आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यात भारताचे नेतृत्व केले}}&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;[[श्रेयस अय्यर]] &lt;small&gt;( आं.टी२०)&lt;/small&gt;
| no_of_tests                  = 2
| team1_Tests_won              = 
| team2_Tests_won              = 
| team1_Tests_most_runs        = 
| team2_Tests_most_runs        = 
| team1_Tests_most_wickets     = 
| team2_Tests_most_wickets     = 
| player_of_Test_series        = 
| no_of_ODIs                    = 5
| team1_ODI_won                = 
| team2_ODI_won                = 
| team1_ODI_most_runs          = 
| team2_ODI_most_runs          = 
| team1_ODI_most_wickets       = 
| team2_ODI_most_wickets       = 
| player_of_ODI_series         = 
| no_of_twenty20s              = 5
| team1_twenty20s_won          = 
| team2_twenty20s_won          = 
| team1_twenty20s_most_runs    = 
| team2_twenty20s_most_runs    = 
| team1_twenty20s_most_wickets = 
| team2_twenty20s_most_wickets = 
| player_of_twenty20_series    = 
}}

[[भारतीय क्रिकेट संघ]] ऑक्टोबर ते डिसेंबर २०२६ दरम्यान न्यू झीलंडच्या दौऱ्यावर आहे. या दौऱ्यात दोन [[कसोटी सामने]], पाच [[आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय]] सामने आणि पाच [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामने खेळवले जातील. &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/new-zealand-announce-schedule-for-action-packed-home-summer | trans-title=न्यूझीलंडतर्फे रोमांचक घरगुती उन्हाळी हंगामाचे वेळापत्रक जाहीर| title=New Zealand announce schedule for action-packed home summer |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |access-date=२६ ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cricinfo.com/story/nz-home-summer-to-start-with-blockbuster-all-format-india-tour-1539389 | trans-title= न्यूझीलंडच्या घरगुती उन्हाळी हंगामाची सुरुवात भारत दौऱ्याने होणार; सर्व प्रकरांमधील सामन्यांचा समावेश | title=New Zealand home summer to start with blockbuster all-format India tour |work=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=२६ ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.nzc.nz/news-items/historic-india-mega-tour-headlines-international-home-schedule/ | trans-title= ऐतिहासिक भारत महा-दौरा आंतरराष्ट्रीय मायदेशातील वेळापत्रकाचे मुख्य आकर्षण | title=Historic India Mega-Tour Headlines International Home Schedule |work=[[न्यू झीलंड क्रिकेट]] |access-date=२६ ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt; कसोटी मालिका [[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद]] स्पर्धेचा भाग असेल..&lt;ref&gt;{{cite web|trans-title=पुरुषांचा भविष्यातील दौऱ्यांचा कार्यक्रम|title=Men's Future Tours Program|url=https://resources.pulse.icc-cricket.com/ICC/document/2022/08/17/9ecd5af8-4657-475f-ae1e-733b04f69750/Men-s-FTP-upto-2027.pdf|access-date=२६ ऑक्टोबर २०२६|work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20221226133751/https://resources.pulse.icc-cricket.com/ICC/document/2022/08/17/9ecd5af8-4657-475f-ae1e-733b04f69750/Men-s-FTP-upto-2027.pdf|archive-date=2022-12-26|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; जून २०२६ मध्ये, [[न्यू झीलंड क्रिकेट]]ने २०२६ च्या घरगुती आंतरराष्ट्रीय हंगामाचा भाग म्हणून या दौऱ्यातील सामन्यांचे वेळापत्रक निश्चित केले.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/139025/india-to-tour-new-zealand-for-multi-format-series-in-october-2026-cricbuzzcom | trans-title= न्यूझीलंडच्या भरगच्च घरगुती उन्हाळी हंगामात भारत मालिकेचे मुख्य आकर्षण | title=India series headlines New Zealand's bumper home summer |work=[[क्रिकबझ्झ]] |access-date=२६ ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt; दोन्ही देशांमधील ही आतापर्यंतची सर्वात मोठी द्विपक्षीय मालिका आहे.&lt;ref&gt;{{cite web |access-date=२६ ऑक्टोबर २०२६| trans-title=४० दिवसांत १२ सामने: ऑक्टोबरमध्ये न्यूझीलंडच्या सर्वात मोठ्या क्रिकेट दौऱ्यासाठी भारत सज्ज | title=12 matches in 40 days: India set for biggest cricket tour to New Zealand in October |url=https://indianexpress.com/article/sports/cricket/india-tour-of-new-zealand-2026-largest-series-12-matches-40-days-10721270/ |website=[[द इंडियन एक्सप्रेस]]}}&lt;/ref&gt;

==संघ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:left; margin:auto&quot;
|-
!colspan=3|{{cr|NZ}}
!colspan=3|{{cr|IND}}
|-
! कसोटी
! आं.ए.दि.&lt;ref&gt;{{cite web |access-date=२६ ऑक्टोबर २०२६|trans-title=ॲलन, फर्ग्युसन आणि सायफर्ट एकदिवसीय संघात परतले{{!}} रवींद्रचेही पुनरागमन |title=Allen, Ferguson &amp; Seifert make ODI comeback {{!}} Ravindra returns |url=https://www.nzc.nz/allen-ferguson-seifert-make-odi-comeback-ravindra-returns/ |website=[[न्यूझीलंड क्रिकेट]]}}&lt;/ref&gt;
! आं.टी२०&lt;ref&gt;{{cite web |access-date=२६ ऑक्टोबर २०२६|trans-title=ब्लॅककॅप्सचा वेगवान मारा सज्ज; मिल्नेचे पुनरागमन, रवींद्र बाहेर |title=BLACKCAPS unleash pace attack {{!}} Milne returns - Ravindra ruled out |url=https://www.nzc.nz/blackcaps-unleash-pace-attack-milne-returns-ravindra-ruled-out/ |website=[[ न्यूझीलंड क्रिकेट]]}}&lt;/ref&gt;
! कसोटी&lt;ref&gt;{{cite web |access-date=२६ ऑक्टोबर २०२६|trans-title=न्यूझीलंडविरुद्धच्या कसोटी मालिकेसाठी भारतीय संघात स्टार वेगवान गोलंदाजाचे पुनरागमन |title=Star pacer returns in India Test squad for New Zealand |url=https://www.icc-cricket.com/news/star-pacer-returns-in-india-test-squad-for-new-zealand |website=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]}}&lt;/ref&gt;
! आं.ए.दि.&lt;ref&gt;{{cite web |access-date=२६ ऑक्टोबर २०२६|trans-title=न्यूझीलंड दौऱ्यासाठी भारताचे एकदिवसीय आणि कसोटी संघ जाहीर |title=India’s ODI and Test squads for New Zealand tour announced |url=https://www.bcci.tv/news/article/indias-odi-and-test-squads-for-new-zealand-tour-announced |website=[[भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळ]]}}&lt;/ref&gt;
! आं.टी२०&lt;ref&gt;{{cite web |access-date=२६ ऑक्टोबर २०२६|trans-title=न्यूझीलंड दौऱ्यासाठी भारत आणि भारत अ संघांची घोषणा |title=India and India A squads for New Zealand tour announced |url=https://www.bcci.tv/news/article/india-and-india-a-squads-for-new-zealand-tour-announced |website=[[भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळ]]}}&lt;/ref&gt;
|- style=&quot;vertical-align:top&quot;
|
*
|
* [[मिचेल सँटनर]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]])
* [[काईल जेमिसन]]{{Efn|name=ODI1,2&amp;3}}
* [[क्रिस क्लार्क]]{{Efn|name=ODI4&amp;5}}
* [[ग्लेन फिलिप्स]]{{Efn|name=ODI1,2&amp;3}}
* [[जेकब डफी]]
* [[टिम सिफर्ट]] ([[यष्टीरक्षक|य]]){{Efn|name=ODI4&amp;5}}
* [[टॉम लॅथम]] ([[यष्टीरक्षक|य]]){{Efn|name=ODI1,2&amp;3}}
* [[डॅरिल मिचेल]]{{Efn|name=ODI1,2&amp;3}}
* [[डेव्हन कॉन्वे]] ([[यष्टीरक्षक|य]]){{Efn|name=ODI1,2&amp;3|केवळ १ल्या, २ऱ्या व ३ ऱ्या आं.ए.दि. सामन्यासाठी}}
* [[निक केली]]{{Efn|name=ODI4&amp;5}}
* [[नेथन स्मिथ]]{{Efn|name=ODI1,2&amp;3}}
* [[फिन ॲलन]]{{Efn|name=ODI4&amp;5|केवळ ४थ्या आणि ५व्या आं.ए.दि. सामन्यासाठी}}
* [[ब्लेअर टिकनर]]
* [[मायकेल ब्रेसवेल]]
* [[मार्क चॅपमन]]
* [[मिचेल हे]] ([[यष्टीरक्षक|य]]){{Efn|name=ODI4&amp;5}}
* [[मॅट हेन्री]]{{Efn|name=ODI1,2&amp;3}}
* [[मॅथ्यू फिशर (क्रिकेट खेळाडू) |मॅथ्यू फिशर]]{{Efn|name=ODI4&amp;5}}
* [[रचिन रवींद्र]]{{Efn|name=ODI1,2&amp;3}}
* [[लॉकी फर्ग्युसन]]{{Efn|name=ODI4&amp;5}}
* [[विल यंग]]
|
* [[मिचेल सँटनर]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]])
* [[ॲडम मिल्ने]]
* [[काईल जेमीसन]]
* [[ग्लेन फिलिप्स]]
* [[जेकब डफी]]
* [[जॉश क्लार्कसन]]
* &lt;s&gt;[[झॅक फॉल्केस]]&lt;/s&gt;
* [[टिम सिफर्ट]] ([[यष्टीरक्षक|य]])
* [[डॅरिल मिचेल]]
* [[डेव्हन कॉन्वे]] ([[यष्टीरक्षक|य]])
* [[नेथन स्मिथ]]
* [[फिन ॲलन]]
* [[बेव्हॉन जेकब्स]]
* [[ब्लेअर टिकनर]]
* [[मायकेल ब्रेसवेल]]
* &lt;s&gt;[[मार्क चॅपमन]]&lt;/s&gt;
* [[मॅट हेन्री]]
* [[लॉकी फर्ग्युसन]]
|
* [[शुभमन गिल]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]])
* [[केएल राहुल]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)#उपकर्णधार|उक]])
* [[अंशुल कंबोज]] 
* [[आकाश दीप]]
* [[ऋषभ पंत]] ([[यष्टीरक्षक|य]])
* [[कुलदीप यादव]]
* [[जसप्रीत बुमराह]]
* [[देवदत्त पडिक्कल]]
* [[ध्रुव जुरेल]] ([[यष्टीरक्षक|य]])
* [[नितीश कुमार रेड्डी]]
* [[प्रसिद्ध कृष्ण]]
* [[मोहम्मद सिराज]]
* [[यशस्वी जयस्वाल]]
* [[रवींद्र जडेजा]]
* [[वॉशिंग्टन सुंदर]]
* [[साई सुदर्शन]]
|
* [[शुभमन गिल]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]){{Efn|name=ODI1,2&amp;3}}
* [[श्रेयस अय्यर]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)#उपकर्णधार|उक]])
* [[अंशुल कंबोज]]{{Efn|name=ODI1,2&amp;3}}
* [[आकिब नबी]]{{Efn|name=ODI4&amp;5}}
* [[अक्षर पटेल]]
* [[अर्शदीप सिंग]]
* [[ईशान किशन]] ([[यष्टीरक्षक|य]]){{efn|चौथ्या आणि पाचव्या एकदिवसीय सामन्यांसाठी किशन भारताचा उपकर्णधार असेल.}}
* [[ऋतुराज गायकवाड]]
* [[कुमार कुशाग्र]] ([[यष्टीरक्षक|य]]){{Efn|name=ODI4&amp;5}}
* [[कुलदीप यादव]]
* [[केएल राहुल]] ([[यष्टीरक्षक|य]]){{Efn|name=ODI1,2&amp;3}}
* [[गुरनूर ब्रार]]
* [[टिळक वर्मा]]{{Efn|name=ODI4&amp;5}}
* [[नमन धीर]]
* [[नितीश कुमार रेड्डी]]
* [[प्रसिद्ध कृष्ण]]{{Efn|name=ODI1,2&amp;3}}
* [[मोहम्मद सिराज]]
* [[यश ठाकूर]]{{Efn|name=ODI4&amp;5}}
* [[रोहित शर्मा]]
* [[विराट कोहली]]
|
* [[श्रेयस अय्यर]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]])
* [[टिळक वर्मा]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)#उपकर्णधार|उक]])
* [[अक्षर पटेल]]
* [[अभिषेक शर्मा]]
* [[अर्शदीप सिंग]]
* [[ईशान किशन]] ([[यष्टीरक्षक|य]])
* [[कुलदीप यादव]]
* [[नमन धीर]]
* [[नितीश कुमार रेड्डी]]
* [[प्रिन्स यादव]]
* [[भुवनेश्वर कुमार]]
* [[मयंक यादव]]
* [[वरुण चक्रवर्ती]]
* [[वैभव सूर्यवंशी]]
* [[शिवम दुबे]]
* [[संजू सॅमसन]] ([[यष्टीरक्षक|य]])
|}

९ ऑक्टोबर रोजी, हॅमस्ट्रिंग आणि हिप फ्लेक्सर दुखापतींमुळे [[मार्क चॅपमन]] आणि [[झॅक फॉल्केस]] यांना आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिकेतून बाहेर व्हावे लागले. त्यांच्या जागी [[जॉश क्लार्कसन]] आणि [[ब्लेअर टिकनर]] यांचा समावेश करण्यात आला. &lt;ref&gt;{{cite web |access-date=२६ ऑक्टोबर २०२६|trans-title=चॅपमन आणि फॉक्स भारत आं.टी२० मालिकेतून बाहेर {{!}} क्लार्कसन आणि टिकनर यांची संघात निवड |title=Chapman and Foulkes ruled out of India T20Is {{!}} Clarkson and Tickner called in |url=https://www.nzc.nz/chapman-and-foulkes-ruled-out-of-india-t20is-clarkson-and-tickner-called-in/ |website=[[न्यू झीलंड क्रिकेट]]}}&lt;/ref&gt;

==आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका==
===१ला आं.टी२० सामना===
{{Single-innings cricket match
| date = २२ ऑक्टोबर २०२६
| time = २०:००
| night = yes
| team1 = {{cr-rt|NZ}}
| team2 = {{cr|IND}}
| score1 = २२५/४ (२० षटके)
| runs1 = [[ग्लेन फिलिप्स]] ८२[[नाबाद|*]] (४०)
| wickets1 = [[मयंक यादव]] १/४० (४ षटके)
| score2 = २३०/६ (१९.४ षटके)
| runs2 = [[संजू सॅमसन]] ६७ (३३)
| wickets2 = [[मायकेल ब्रेसवेल]] २/३७ (४ षटके)
| result = भारत ४ गडी राखून विजयी
| report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539432.html धावफलक]
| venue = [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]]
| umpires = [[क्रिस ब्राउन]] (न्यू) आणि [[शॉन हेग]] (न्यू)
| motm = [[संजू सॅमसन]] (भा)
| toss = भारताने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला.
| rain = 
| notes = [[अर्शदीप सिंग]]चा (भा) हा १०० वा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना होता.&lt;ref&gt;{{cite web |access-date=२६ ऑक्टोबर २०२६| trans-title=अर्शदीप सिंग १०० टी२० आंतरराष्ट्रीय सामने खेळणारा केवळ दुसरा भारतीय वेगवान गोलंदाज ठरला. | title= Arshdeep Singh becomes Just The Second Indian Pacer To Play 100 T20I Matches |url=https://crex.com/cricket-records/arshdeep-singh-becomes-just-the-second-indian-pacer-to-play-100-t20i-matches-6ad9b7b86ae34843fed802d0 |work=CREX}}&lt;/ref&gt;
* आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यामध्ये या मैदानावर न्यूझीलंडची ही सर्वोच्च धावसंख्या होती.&lt;ref&gt;{{cite web |access-date=२६ ऑक्टोबर २०२६  |trans-title=पहिल्या टी२० सामन्यात ग्लेन फिलिप्सच्या नाबाद ८२ धावांच्या जोरावर न्यूझीलंडने भारतासमोर २२५/४ धावा उभारल्या. |title=Glenn Phillip’s unbeaten 82 lifts New Zealand to 225/4 against India in 1st T20I |url=https://theprint.in/sport/glenn-phillips-unbeaten-82-lifts-new-zealand-to-225-4-against-india-in-1st-t20i/3078610 |work=द प्रिंट }}&lt;/ref&gt;
* आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यामध्ये भारताचा हा सर्वात मोठा यशस्वी पाठलाग होता.&lt;ref&gt;{{cite web |access-date=२६ ऑक्टोबर २०२६|trans-title= आं.टी२० मालिकेच्या सुरुवातीच्या सामन्यात सॅमसन, अय्यर आणि धीर यांनी न्यूझीलंडविरुद्ध विक्रमी यशस्वी पाठलाग पूर्ण केला |title=Samson, Iyer and Dhir pull off record chase against NZ in T20I series opener |url=https://www.cricinfo.com/series/india-in-new-zealand-2026-27-1539421/new-zealand-vs-india-1st-t20i-1539432/match-report |work=क्रिकइन्फो}}&lt;/ref&gt;
}}

===२रा आं.टी२० सामना===
{{Single-innings cricket match
| date = २४ ऑक्टोबर २०२६
| time = २०:००
| night = yes
| team1 = {{cr-rt|NZ}}
| team2 = {{cr|IND}}
| score1 = १८०/५ (२० षटके)
| runs1 = [[ग्लेन फिलिप्स]] ७० (४३)
| wickets1 = [[अर्शदीप सिंग]] २/३३ (४ षटके)
| score2 = १८१/६ (१९.५ षटके)
| runs2 = [[टिळक वर्मा]] ५१[[नाबाद|*]] (२६)
| wickets2 = [[मिचेल सँटनर]] ४/२१ (४ षटके)
| result = भारत ४ गडी राखून विजयी 
| report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539433.html धावफलक]
| venue = [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]]
| umpires = [[किम कॉटन]] (न्यू) आणि [[शॉन हेग]] (न्यू)
| motm = [[टिळक वर्मा]] (भा)
| toss = भारताने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला.
| rain = 
| notes = हा भारताचा ३०० वा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना होता.&lt;ref&gt;{{cite web |last=भट्टचर्जी|first=प्रबुद्ध|date=२५ ऑक्टोबर २०२६|trans-title=भारताचे ३०० टी२० आंतरराष्ट्रीय सामने, २०० विजय: एका क्रिकेट महाशक्तीचा प्रवास – यश, अपयश आणि उत्क्रांती |title=India's 300 T20Is, 200 wins: The triumphs, setbacks and evolution of a cricketing powerhouse |url=https://www.hindustantimes.com/cricket/indias-300-t20is-200-wins-the-triumphs-setbacks-and-evolution-of-a-cricketing-powerhouse-101792859488160-amp.html |work=[[हिंदुस्तान टाइम्स]] |access-date=२६ ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;
* हा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यांमधील भारताचा २०० वा विजय होता.&lt;ref&gt;{{cite web |last=Nag |first=Utathya |date=२४ ऑक्टोबर २०२६ |trans-title=न्यू वि भा टी२० २०२६: टिळक वर्माच्या दमदार कामगिरीच्या जोरावर भारताचा न्यूझीलंडवर थरारक विजय; टी२० क्रिकेटमध्ये २०० विजयांचा टप्पा पूर्ण |title=NZ vs IND T20 2026: Tilak Varma heroics power India past New Zealand in thriller to complete 200 wins |url=https://www.olympics.com/en/news/new-zealand-vs-india-t20-cricket-2026-match-2-report |work=ऑलिंपिक्स|access-date=२६ ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;
}}

===३रा आं.टी२० सामना===
{{Single-innings cricket match
| date = २७ ऑक्टोबर २०२६
| time = २०:००
| night = yes
| team1 = {{cr-rt|NZ}}
| team2 = {{cr|IND}}
| score1 = १९८/३ (२० षटके)
| runs1 = [[डॅरिल मिचेल]] ८९[[नाबाद|*]] (५२)
| wickets1 = [[अर्शदीप सिंग]] १/३३ (४ षटके)
| score2 = १९९/४ (१३.२ षटके)
| runs2 = [[अभिषेक शर्मा]] ११३ (३८)
| wickets2 = [[काईल जेमीसन]] २/४५ (३.२ षटके)
| result = भारत ६ गडी राखून विजयी
| report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539434.html धावफलक]
| venue = [[वेलिंग्टन स्थानिक स्टेडियम]], [[वेलिंग्टन]]
| umpires = कोरी ब्लॅक (न्यू) आणि [[क्रिस ब्राऊन]] (न्यू)
| motm = [[अभिषेक शर्मा]] (भा)
| toss = भारताने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला..
| rain = 
| notes = न्यूझीलंडच्या [[ग्लेन फिलिप्स]]चा हा १००वा आं.टी२० सामना होता.
* [[मायकेल ब्रेसवेल]] आणि [[जेकब डफी]] (न्यू) ह्या दोघांचा हा ५०वा आं.टी२० सामना होता.
* [[डॅरिल मिचेल]]ने (न्यू) आं.टी२० कारकिर्दीतील २,००० धावा पूर्ण केल्या.&lt;ref&gt;{{cite web |access-date=२८ ऑक्टोबर २०२६ |trans-title=डॅरिल मिचेल आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये २,००० धावा पूर्ण करणारा सहावा न्यूझीलंडचा फलंदाज ठरला |title=Daryl Mitchell becomes 6th NZ batter to reach 2,000 T20I runs |url=https://www.aninews.in/news/sports/cricket/daryl-mitchell-becomes-6th-nz-batter-to-reach-2000-t20i-runs20261027165123 |work=ANI News}}&lt;/ref&gt;
* आं.टी२० क्रिकेटच्या इतिहासात १९० किंवा त्याहून अधिक धावांचा पाठलाग करण्याचा हा दुसरा सर्वात जलद प्रसंग होता.&lt;ref&gt;{{cite web |access-date=२८ ऑक्टोबर २०२६|trans-title=वेलिंग्टनमध्ये ऐतिहासिक यशस्वी पाठलाग करत भारताने टी-२० मालिका जिंकली |title=India race to a historic chase to seal T20I series in Wellington |url=https://www.icc-cricket.com/news/india-race-to-a-historic-chase-to-seal-t20i-series-in-wellington |work=International Cricket Council}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |access-date=२८ ऑक्टोबर २०२६ वे|trans-title=लिंग्टनमध्ये अभिषेक आणि भारताचा जलद धावा करण्याच्या विक्रमांत समावेश27 October 2026 |title=Abhishek and India break quick-scoring records in Wellington |url=https://www.cricinfo.com/story/abhishek-and-india-break-quick-scoring-records-against-new-zealand-in-wellington-1560253 |work=क्रिकइन्फोCricinfo}}&lt;/ref&gt;
}}

===४था आं.टी२० सामना===
{{Single-innings cricket match
| date = ३० ऑक्टोबर २०२६
| time = २०:००
| night = yes
| team1 = {{cr-rt|NZ}}
| team2 = {{cr|IND}}
| score1 = २५९/७ (२० षटके)
| runs1 = [[ग्लेन फिलिप्स]] १०७ (४९)
| wickets1 = [[मयंक यादव]] ३/४८ (४ षटके)
| score2 = १७२/९ (२० षटके)
| runs2 = [[टिळक वर्मा]] ३५ (३५)
| wickets2 = [[जेकब डफी]] ४/२३ (४ षटके)
| result = न्युझीलंड ८७ धावांनी विजयी.
| report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539435.html धावफलक]
| venue = [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]]
| umpires = [[क्रिस ब्राऊन]] (न्यू) आणि [[फिलिप गिलेस्पी]] (ऑ)
| motm = [[ग्लेन फिलिप्स]] (न्यू)
| toss = भारताने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला.
| rain = 
| notes = [[अर्शदीप सिंग]] (भा) आणि [[मिचेल सँटनर]] (न्यू) ह्या दोघांनी आं.टी२० कारकिर्दीतील १५०वा बळी घेतला.&lt;ref&gt;{{cite web |access-date=३१ ऑक्टोबर २०२६ |trans-title=अर्शदीप सिंग आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये १५० बळी घेणारा पहिला भारतीय ठरला|title=Arshdeep Singh Becomes 1st Indian To Take 150 Wickets In T20Is |url=https://www.news18.com/amp/cricket/arshdeep-singh-becomes-1st-indian-to-take-150-wickets-in-t20is-10404817.html |work=न्यूज १८}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |access-date=३१ ऑक्टोबर २०२६ |trans-title=भारताविरुद्धच्या चौथ्या टी२० सामन्यात मिचेल सँटनरने आं.टी२० क्रिकेटमध्ये १५० बळी पूर्ण केले आणि एका प्रतिष्ठित गटात स्थान मिळवले.|title=Mitchell Santner Completes 150 T20I Wickets, Joins Elite Club During 4th T20I Vs India |url=https://www.outlookindia.com/amp/story/sports/cricket/mitchell-santner-150-wicket-milestone-india-vs-new-zealand-4th-t20i-auckland-2026 |work=आऊटलूक इंडिया}}&lt;/ref&gt;
* आंतरराष्ट्रीय टी२० मधील ही न्यूझीलंडची सर्वोच्च धावसंख्या होती.&lt;ref&gt;{{cite web |access-date=३१ ऑक्टोबर २०२६ |trans-title=फिलिप्सचे शतक आणि डफीचे चार बळी; भारताचा पराभव|title=Phillips' century, Duffy's four-for topple India |url=https://www.cricinfo.com/series/india-in-new-zealand-2026-27-1539421/new-zealand-vs-india-4th-t20i-1539435/match-report |work=क्रिकइन्फो}}&lt;/ref&gt;
}}

===५वा आं.टी२० सामना===
{{Single-innings cricket match
| date = १ नोव्हेंबर २०२६
| time = २०:००
| night = yes
| team1 = {{cr-rt|NZ}}
| team2 = {{cr|IND}}
| score1 = 
| runs1 = 
| wickets1 = 
| score2 = 
| runs2 = 
| wickets2 = 
| result = 
| report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539436.html धावफलक]
| venue = [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन]]
| umpires = 
| motm = 
| toss = 
| rain = 
| notes = 
}}

==आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका==
===१ला आं.ए.दि.===
{{Single-innings cricket match
| date = ४ नोव्हेंबर २०२६
| time = १५:००
| daynight = yes
| team1 = {{cr-rt|NZ}}
| team2 = {{cr|IND}}
| score1 = 
| runs1 = 
| wickets1 = 
| score2 = 
| runs2 = 
| wickets2 = 
| result = 
| report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539437.html धावफलक]
| venue = [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]]
| umpires = 
| motm = 
| toss = 
| rain = 
| notes = 
}}

===२रा आं.ए.दि.===
{{Single-innings cricket match
| date = ७ नोव्हेंबर २०२६
| time = १५:००
| daynight = yes
| team1 = {{cr-rt|NZ}}
| team2 = {{cr|IND}}
| score1 = 
| runs1 = 
| wickets1 = 
| score2 = 
| runs2 = 
| wickets2 = 
| result = 
| report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539438.html धावफलक]
| venue = [[वेलिंग्टन स्थानिक स्टेडियम]], [[वेलिंग्टन]]
| umpires = 
| motm = 
| toss = 
| rain = 
| notes = 
}}

===३रा आं.ए.दि.===
{{Single-innings cricket match
| date = १० नोव्हेंबर २०२६
| time = १५:००
| daynight = yes
| team1 = {{cr-rt|NZ}}
| team2 = {{cr|IND}}
| score1 = 
| runs1 = 
| wickets1 = 
| score2 = 
| runs2 = 
| wickets2 = 
| result = 
| report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539439.html धावफलक]
| venue = [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन]]
| umpires = 
| motm = 
| toss = 
| rain = 
| notes = 
}}

===४था आं.ए.दि.===
{{Single-innings cricket match
| date = १३ नोव्हेंबर २०२६
| time = १५:००
| daynight = yes
| team1 = {{cr-rt|NZ}}
| team2 = {{cr|IND}}
| score1 = 
| runs1 = 
| wickets1 = 
| score2 = 
| runs2 = 
| wickets2 = 
| result = 
| report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539440.html धावफलक]
| venue = [[बे ओव्हल]], [[तौरंगा]]
| umpires = 
| motm = 
| toss = 
| rain = 
| notes = 
}}

===५वा आं.ए.दि.===
{{Single-innings cricket match
| date = १५ नोव्हेंबर २०२६
| time = १५:००
| daynight = yes
| team1 = {{cr-rt|NZ}}
| team2 = {{cr|IND}}
| score1 = 
| runs1 = 
| wickets1 = 
| score2 = 
| runs2 = 
| wickets2 = 
| result = 
| report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539441.html धावफलक]
| venue = [[बे ओव्हल]], [[तौरंगा]]
| umpires = 
| motm = 
| toss = 
| rain = 
| notes = 
}}

==कसोटी मालिका==
===१ली कसोटी===
{{Two-innings cricket match
| date = १९–२३ नोव्हेंबर २०२६
| team1 = {{cr-rt|NZ}}
| team2 = {{cr|IND}}

| score-team1-inns1 = 
| runs-team1-inns1 = 
| wickets-team1-inns1 =

| score-team2-inns1 = 
| runs-team2-inns1 = 
| wickets-team2-inns1 =

| score-team1-inns2 = 
| runs-team1-inns2 = 
| wickets-team1-inns2 =

| score-team2-inns2 = 
| runs-team2-inns2 = 
| wickets-team2-inns2 =

| result = 
| report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539442.html धावफलक]
| venue = [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]]
| umpires = 
| motm = 
| toss = 
| rain =
| notes =
}}

===२री कसोटी===
{{Two-innings cricket match
| date = २७ नोव्हेंबर–१ डिसेंबर २०२६
| team1 = {{cr-rt|NZ}}
| team2 = {{cr|IND}}

| score-team1-inns1 = 
| runs-team1-inns1 = 
| wickets-team1-inns1 =

| score-team2-inns1 = 
| runs-team2-inns1 = 
| wickets-team2-inns1 =

| score-team1-inns2 = 
| runs-team1-inns2 = 
| wickets-team1-inns2 =

| score-team2-inns2 = 
| runs-team2-inns2 = 
| wickets-team2-inns2 =

| result = 
| report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1539443.html धावफलक]
| venue = [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]]
| umpires = 
| motm = 
| toss = 
| rain =
| notes =
}}

==भारत अ क्रिकेट संघाचा न्यू झीलंड दौरा २०२६–२७==
{{Infobox cricket tour
|  series_name              = भारत अ क्रिकेट संघाचा न्यू झीलंड दौरा २०२६–२७
|  team1_image              = Flag of New Zealand.svg
|  team1_name               = न्यू झीलंड अ
|  team2_image              = Flag of India.svg
|  team2_name               = भारत अ
|  from_date                = २४ ऑक्टोबर 
|  to_date                  = १० नोव्हेंबर २०२६
|  team1_captain           = [[ऱ्हिस मारियू]]
|  team2_captain           = [[ध्रुव जुरेल]]
|  no_of_FCs               = 3
|  team1_FCs_won           = 
|  team2_FCs_won           = 
|  team1_FCs_most_runs     = 
|  team2_FCs_most_runs     = 
|  team1_FCs_most_wickets  = 
|  team2_FCs_most_wickets  = 
|  player_of_FC_series     = 
}}
ऑक्टोबर आणि नोव्हेंबर २०२६ मध्ये, [[भारत अ क्रिकेट संघ]] [[न्यू झीलंड अ क्रिकेट संघ]]ाविरुद्ध खेळण्यासाठी न्यू झीलंडच्या दौऱ्यावर आहे. या दौऱ्यात तीन [[प्रथम श्रेणी क्रिकेट]] सामन्यांचा समावेश आहे. &lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.cricinfo.com/story/india-a-to-play-three-red-ball-matches-in-new-zealand-before-test-series-1552525 |trans-title= विश्व कसोटी अजिंक्यपद मालिकेपूर्वी भारत अ संघ न्यूझीलंडमध्ये तीन चार-दिवसीय सामने खेळणार |title=India A to play three four-dayers in New Zealand before WTC Test series |work=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=२७ ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;
===संघ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:left;white-space:nowrap;margin:auto&quot;
|- 
![[न्यू झीलंड अ क्रिकेट संघ| न्यू झीलंड अ]] {{flagdeco|NZ}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.nzc.nz/eleven-blackcaps-named-in-new-zealand-a-red-ball-squad/ |trans-title= न्यू झीलंड अ रेड-बॉल संघात अकरा ब्लॅककॅप्स खेळाडूंची नावे जाहीर. |title=Eleven BLACKCAPS named in New Zealand A red-ball squad |work=[[न्यूझीलंड क्रिकेट]] |access-date=२७ ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;
! [[भारत अ क्रिकेट संघ|भारत अ]] {{flagdeco|IND}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.cricinfo.com/story/kl-rahul-yashasvi-jaiswal-picked-for-india-a-s-red-ball-matches-in-new-zealand-1557353 |trans-title= न्यूझीलंडमधील रेड-बॉल सामन्यांसाठीच्या भारत अ संघात राहुल आणि जयस्वाल यांचा समावेश |title=Rahul and Jaiswal in India A squad for red-ball matches in New Zealand |work=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=२७ ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;
|- style=&quot;vertical-align:top&quot;
|
* [[ऱ्हिस मारियू]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]])
* [[आदित्य अशोक]]
* कर्टिस हीफी
* कॅमेरून पॉल
* [[क्रिस क्लार्क]]
* जॅरॉड मॅके
* [[जेडन लेनॉक्स]]
* झॅक गिब्सन
* [[टिम रॉबिन्सन (न्यू झीलंडचा क्रिकेट खेळाडू)|टिम रॉबिन्सन]]
* [[डीन फॉक्सक्रॉफ्ट]]
* [[निक केली]]
* फ्रेझर शीट
* [[बेन लिस्टर]]
* [[मिचेल हे]] ([[यष्टीरक्षक|य]])
* मॅक्स चू
* मॅट बॉयल
* [[मॅथ्यू फिशर (क्रिकेट खेळाडू)|मॅथ्यू फिशर]]
* सायमन कीन
* [[हेन्री निकोल्स]]
|
* [[ध्रुव जुरेल]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]], [[यष्टीरक्षक|य]])
* [[अंशुल कंबोज]]
* [[आकाश दीप]]
* [[आकिब नबी]]
* [[ऋषभ पंत]] ([[यष्टीरक्षक|य]])
* कुमार कुशाग्र ([[यष्टीरक्षक|य]])
* [[केएल राहुल]]
* [[देवदत्त पडिक्कल]]
* [[मानव सुथार]]
* [[मुकेश कुमार]]
* मुकेश चौधरी
* यश राठोड
* [[यशस्वी जयस्वाल]]
* रविचंद्रन स्मारन
* [[वॉशिंग्टन सुंदर]]
* शिखर मोहन
* [[साई सुदर्शन]]
|}
१२ ऑक्टोबर २०२६ रोजी, [[ऋषभ पंत]] पहिल्या दोन सामन्यांतून बाहेर पडला आणि त्याच्या जागी कुमार कुशाग्राची निवड करण्यात आली.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.cricinfo.com/story/nz-a-vs-ind-a-kumar-kushagra-replaces-rishabh-pant-for-first-two-four-dayers-against-new-zealand-a-1558184 |trans-title=ऋषभ पंत न्यूझीलंड अ विरुद्धच्या पहिल्या दोन चार दिवसीय सामन्यांमधून बाहेर |title=Rishabh Pant ruled out of first two four-dayers against New Zealand A |work=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=२७ ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt; २३ ऑक्टोबर २०२६ रोजी, [[केएल राहुल]]च्या जागी शिखर मोहनला शेवटच्या दोन सामन्यांसाठी भारत अ  संघात समाविष्ट करण्यात आले.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.cricinfo.com/story/jharkhand-batter-shikhar-mohan-in-india-a-squad-for-last-two-four-dayers-against-new-zealand-a-1559675 |trans-title=न्यूझीलंड अ विरुद्धच्या शेवटच्या दोन चार-दिवसीय सामन्यांसाठी शिखर मोहनचा भारत अ संघात समावेश. |title=Shikhar Mohan in India A squad for last two four-dayers against New Zealand A |work=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=२७ ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;

===प्रथम श्रेणी मालिका===
====१ली अनधिकृत कसोटी====
{{Two-innings cricket match
| date = २४–२७ ऑक्टोबर २०२६ 
| team1 = [[भारत अ क्रिकेट संघ|भारत अ]] {{flagdeco|IND}}
| team2 = {{flagdeco|NZ}} [[न्यूझीलंड अ क्रिकेट संघ|न्यूझीलंड अ]]

| score-team1-inns1 = ११३ (३९.३ षटके)
| runs-team1-inns1 = [[यश राठोड]] ४४[[नाबाद|*]] (४९)
| wickets-team1-inns1 = [[सायमन कीन]] ५/२४ (११.३ षटके)

| score-team2-inns1 = ३१७ (८९.३ षटके)
| runs-team2-inns1 = [[ऱ्हिस मारियू]] ७६ (१३७)
| wickets-team2-inns1 = [[अंशुल कंबोज]] ३/५२ (२० षटके)

| score-team1-inns2 = ५१६ (१२३.१ षटके)
| runs-team1-inns2 = [[देवदत्त पडिक्कल]] १९९ (२४८)
| wickets-team1-inns2 = [[झॅक गिब्सन]] ३/८० (२०.१ षटके)

| score-team2-inns2 = १८७/९ (६५ षटके)
| runs-team2-inns2 = [[कर्टिस हीफी]] ९०[[नाबाद|*]] (१८७)
| wickets-team2-inns2 = [[आकिब नबी]] ३/२८ (१० षटके)

| result = सामना अनिर्णित
| report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1552529.html धावफलक]
| venue = [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[लिंकन (न्यू झीलंड)|लिंकन]]
| umpires = कन्नन जगन्नाथन (न्यू) आणि ब्रॅड विल्सन (न्यू) 
| motm = 
| toss = न्यूझीलंड अ संघाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला.
| rain = 
| notes = 
}}

====२री अनधिकृत कसोटी ====
{{Two-innings cricket match
| date = ३१ ऑक्टोबर – ३ नोव्हेंबर २०२६
| team1 = [[न्यूझीलंड अ क्रिकेट संघ|न्यूझीलंड अ]] {{flagdeco|NZ}}
| team2 = {{flagdeco|IND}} [[भारत अ क्रिकेट संघ|भारत अ]]

| score-team1-inns1 = 
| runs-team1-inns1 = 
| wickets-team1-inns1 = 

| score-team2-inns1 = 
| runs-team2-inns1 = 
| wickets-team2-inns1 = 

| score-team1-inns2 = 
| runs-team1-inns2 = 
| wickets-team1-inns2 = 

| score-team2-inns2 = 
| runs-team2-inns2 = 
| wickets-team2-inns2 = 

| result = 
| report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1552530.html धावफलक]
| venue = [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]]
| umpires = 
| motm = 
| toss = 
| rain = 
| notes = 
}}
====३री अनधिकृत कसोटी ====
{{Two-innings cricket match
| date = ७–१० नोव्हेंबर २०२६
| team1 = [[न्यूझीलंड अ क्रिकेट संघ|न्यूझीलंड अ]] {{flagdeco|NZ}}
| team2 = {{flagdeco|IND}} [[भारत अ क्रिकेट संघ|भारत अ]]

| score-team1-inns1 = 
| runs-team1-inns1 = 
| wickets-team1-inns1 = 

| score-team2-inns1 = 
| runs-team2-inns1 = 
| wickets-team2-inns1 = 

| score-team1-inns2 = 
| runs-team1-inns2 = 
| wickets-team1-inns2 = 

| score-team2-inns2 = 
| runs-team2-inns2 = 
| wickets-team2-inns2 = 

| result = 
| report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1552531.html धावफलक]
| venue = [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[लिंकन (न्यू झीलंड)|लिंकन]]
| umpires = 
| motm = 
| toss = 
| rain = 
| notes = 
}}
== नोंदी ==
{{notelist}}

== संदर्भयादी ==
{{संदर्भयादी}}

==बाह्यदुवे==
* [https://www.cricinfo.com/series/_/id/24469/24469 Series home] at [[क्रिकइन्फो]]

{{न्यू झीलंडचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट दौरे}}
{{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६–२७}}

[[वर्ग:भारतीय क्रिकेट संघाचे न्यू झीलंड दौरे|२०२६]]
[[वर्ग:भारतीय क्रिकेट संघाचे परदेशी दौरे|न्यू झीलंड]]
[[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट संघाचे न्यू झीलंड दौरे]]</text>
      <sha1>mdhbln6myuc8kt7ku1z5o82q8bd9ng2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>झी मराठी पुरस्कार २०२६</title>
    <ns>0</ns>
    <id>386189</id>
    <revision>
      <id>2728478</id>
      <parentid>2726875</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T11:16:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-57012-46</username>
        <id>188929</id>
      </contributor>
      <origin>2728478</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32665" sha1="hqspvit7ehsxpsh9fek2jc7nnmnryfs" xml:space="preserve">{{Infobox award
| image = 
| image_size = 
| image_upright =
| caption = 
| awarded_for = 
| presenter = [[झी मराठी]]
| country = [[भारत]]
| firstawarded = 
| lastawarded = 
| reward = 
| former name = 
| network = [[झी मराठी]]
| holder_label = सूत्रसंचालन
| holder = [[पुष्कराज चिरपूटकर]]&lt;br&gt;[[अमेय वाघ]]
| award1_type = सर्वाधिक विजेते
| award1_winner = 
| award2_type = सर्वाधिक नामांकने
| award2_winner = ''[[लक्ष्मी निवास]]'' (२९)
| award3_type = विजेती मालिका
| award3_winner = 
| previous = [[झी मराठी उत्सव नात्यांचा पुरस्कार २०२५|२०२५]]
| next = 
}}

'''झी मराठी पुरस्कार २०२६''' ({{lang-en|Zee Marathi Awards 2026}}) वामन हरी पेठे ज्वेलर्स यांनी सादर केलेल्या या सोहळ्यात २०२६ च्या सर्वोत्कृष्ट मालिकांना गौरविण्यात आले. २५ ऑक्टोबर २०२६ रोजी नामांकन सोहळा पार पडला आणि हा सोहळा ३१ ऑक्टोबर आणि १ नोव्हेंबर २०२६ रोजी संपन्न झाला. [[अमेय वाघ]] आणि [[पुष्कराज चिरपूटकर]] यांनी कार्यक्रमाचे सूत्रसंचालन केले.

== विजेते व नामांकने ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;background:#EEDD82;&quot; |[[झी मराठी सर्वोत्कृष्ट मालिका पुरस्कार|सर्वोत्कृष्ट मालिका]]
! style=&quot;background:#EEDD82;&quot; |[[झी मराठी सर्वोत्कृष्ट कुटुंब पुरस्कार|सर्वोत्कृष्ट कुटुंब]]
|-
|
** ''[[सावळ्याची जणू सावली]]''
** ''[[लक्ष्मी निवास]]''
** ''[[कृष्णाईच्या लेकी]]''
** ''[[वीण दोघांतली ही तुटेना]]''
** ''[[दीप ज्योती (मालिका)|दीप ज्योती]]''
** ''[[सनई चौघडे (मालिका)|सनई चौघडे]]''
** ''[[कमळी (मालिका)|कमळी]]''
** ''[[तारिणी (मालिका)|तारिणी]]''
|
** मेहेंदळे – ''[[सावळ्याची जणू सावली]]''
** दळवी – ''[[लक्ष्मी निवास]]''
** जाधव – ''[[कृष्णाईच्या लेकी]]''
** राजवाडे – ''[[वीण दोघांतली ही तुटेना]]''
** गायकवाड – ''[[दीप ज्योती (मालिका)|दीप ज्योती]]''
** परब – ''[[सनई चौघडे (मालिका)|सनई चौघडे]]''
** खानोलकर – ''[[सनई चौघडे (मालिका)|सनई चौघडे]]''
** महाजन – ''[[कमळी (मालिका)|कमळी]]''
** खांडेकर – ''[[तारिणी (मालिका)|तारिणी]]''
|-
! style=&quot;background:#EEDD82;&quot; |[[झी मराठी सर्वोत्कृष्ट नायक पुरस्कार|सर्वोत्कृष्ट नायक]]
! style=&quot;background:#EEDD82;&quot; |[[झी मराठी सर्वोत्कृष्ट नायिका पुरस्कार|सर्वोत्कृष्ट नायिका]]
|-
|
** साईंकीत कामत – ''[[सावळ्याची जणू सावली]]'' — सारंग मेहेंदळे
** कुणाल शुक्ल – ''[[लक्ष्मी निवास]]'' — सिद्धीराज गाडे-पाटील (सिद्धू)
** रोहित परशुराम – ''[[कृष्णाईच्या लेकी]]'' — शंकर शिंदे
** [[सुबोध भावे]] – ''[[वीण दोघांतली ही तुटेना]]'' — समर राजवाडे
** [[प्रसाद जवादे]] – ''[[दीप ज्योती (मालिका)|दीप ज्योती]]'' — दीपराज गायकवाड
** राज हंचनाळे – ''[[सनई चौघडे (मालिका)|सनई चौघडे]]'' — जय खानोलकर
** निखिल दामले – ''[[कमळी (मालिका)|कमळी]]'' — हृषी इनामदार
** स्वराज नागरगोजे – ''[[तारिणी (मालिका)|तारिणी]]'' — केदार खांडेकर
|
** प्राप्ती रेडकर – ''[[सावळ्याची जणू सावली]]'' — सावली मेहेंदळे
** अक्षया देवधर – ''[[लक्ष्मी निवास]]'' — भावना गाडे-पाटील
** दिव्या पुगांवकर – ''[[लक्ष्मी निवास]]'' — जान्हवी देशमुख
** ट्विंकल यादव – ''[[कृष्णाईच्या लेकी]]'' — गौरी जाधव
** [[तेजश्री प्रधान]] – ''[[वीण दोघांतली ही तुटेना]]'' — स्वानंदी राजवाडे
** पूर्वा कौशिक – ''[[दीप ज्योती (मालिका)|दीप ज्योती]]'' — ज्योती सावेकर
** चिन्मयी साळवी – ''[[सनई चौघडे (मालिका)|सनई चौघडे]]'' — शर्वरी परब
** विजया बाबर – ''[[कमळी (मालिका)|कमळी]]'' — कमळी मोहिते
** शिवानी सोनार – ''[[तारिणी (मालिका)|तारिणी]]'' — तारिणी खांडेकर
|-
! style=&quot;background:#EEDD82;&quot; |[[झी मराठी सर्वोत्कृष्ट जोडी पुरस्कार|सर्वोत्कृष्ट जोडी]]
! style=&quot;background:#EEDD82;&quot; |[[झी मराठी सर्वोत्कृष्ट खलनायिका पुरस्कार|सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक खलनायिका]]
|-
|
** साईंकीत कामत-प्राप्ती रेडकर – ''[[सावळ्याची जणू सावली]]'' — सारंग-सावली
** कुणाल शुक्ल-अक्षया देवधर – ''[[लक्ष्मी निवास]]'' — सिद्धीराज-भावना
** रोहित परशुराम-ट्विंकल यादव – ''[[कृष्णाईच्या लेकी]]'' — शंकर-गौरी
** [[सुबोध भावे]]-[[तेजश्री प्रधान]] – ''[[वीण दोघांतली ही तुटेना]]'' — समर-स्वानंदी
** [[प्रसाद जवादे]]-पूर्वा कौशिक – ''[[दीप ज्योती (मालिका)|दीप ज्योती]]'' — दीप-ज्योती
** राज हंचनाळे-चिन्मयी साळवी – ''[[सनई चौघडे (मालिका)|सनई चौघडे]]'' — जय-शर्वरी
** निखिल दामले-विजया बाबर – ''[[कमळी (मालिका)|कमळी]]'' — हृषी-कमळी
** स्वराज नागरगोजे-शिवानी सोनार – ''[[तारिणी (मालिका)|तारिणी]]'' — केदार-तारिणी
|
** भारती पाटील – ''[[वीण दोघांतली ही तुटेना]]'' — मंदाकिनी सरपोतदार
** शलाका पवार – ''[[दीप ज्योती (मालिका)|दीप ज्योती]]'' — सुभद्रा चव्हाण
** मानसी नाटेकर – ''[[सनई चौघडे (मालिका)|सनई चौघडे]]'' — समायरा नाईक
** केतकी कुलकर्णी – ''[[कमळी (मालिका)|कमळी]]'' — अनिका महाजन
** सुवेधा देसाई – ''[[तारिणी (मालिका)|तारिणी]]'' — निशीता खांडेकर
|-
! style=&quot;background:#EEDD82;&quot; |[[झी मराठी सर्वोत्कृष्ट कथाबाह्य कार्यक्रम पुरस्कार|सर्वोत्कृष्ट कथाबाह्य कार्यक्रम]]
! style=&quot;background:#EEDD82;&quot; |[[झी मराठी सर्वोत्कृष्ट सूत्रसंचालक पुरुष पुरस्कार|सर्वोत्कृष्ट सूत्रसंचालक]]
|-
|
** ''[[वेध भविष्याचा]]''
** ''[[आम्ही सारे खवय्ये]]''
** ''[[होम मिनिस्टर (मालिका)|होम मिनिस्टर]]''
** ''[[सा रे ग म प (कार्यक्रम)|सा रे ग म प]]''
|
** अतुलशास्त्री भगरे – ''[[वेध भविष्याचा]]''
** [[संकर्षण कऱ्हाडे]] – ''[[आम्ही सारे खवय्ये]]''
** [[आदेश बांदेकर]] – ''[[होम मिनिस्टर (मालिका)|होम मिनिस्टर]]''
** [[मृण्मयी देशपांडे]] – ''[[सा रे ग म प (कार्यक्रम)|सा रे ग म प]]''
|-
! style=&quot;background:#EEDD82;&quot; |[[झी मराठी सर्वोत्कृष्ट व्यक्तिरेखा पुरुष पुरस्कार|सर्वोत्कृष्ट व्यक्तिरेखा पुरुष]]
! style=&quot;background:#EEDD82;&quot; |[[झी मराठी सर्वोत्कृष्ट व्यक्तिरेखा स्त्री पुरस्कार|सर्वोत्कृष्ट व्यक्तिरेखा स्त्री]]
|-
|
** मयूर खांडगे – ''[[सावळ्याची जणू सावली]]'' — जगन्नाथ शास्त्री
** अनुज प्रभू – ''[[लक्ष्मी निवास]]'' — विश्वा देशमुख
** संजय कुलकर्णी – ''[[कृष्णाईच्या लेकी]]'' — जनार्दन जाधव
** राज मोरे – ''[[वीण दोघांतली ही तुटेना]]'' — रोहन सरपोतदार
** [[गिरीश ओक]] – ''[[दीप ज्योती (मालिका)|दीप ज्योती]]'' — पुरुषोत्तम गायकवाड
** अतुल तोडणकर – ''[[तारिणी (मालिका)|तारिणी]]'' – गुरुराज कामत
|
** [[सुलेखा तळवलकर]] – ''[[सावळ्याची जणू सावली]]'' — तिलोत्तमा मेहेंदळे
** [[हर्षदा खानविलकर]] – ''[[लक्ष्मी निवास]]'' — लक्ष्मी दळवी
** [[स्मिता सरावदे]] – ''[[कृष्णाईच्या लेकी]]'' — सत्यभामा शिंदे (मातोश्री)
** पूर्णिमा डे – ''[[वीण दोघांतली ही तुटेना]]'' — अधिरा सरपोतदार
** सुहास परांजपे – ''[[दीप ज्योती (मालिका)|दीप ज्योती]]'' — सुलोचना मोहिते
** [[अदिती सारंगधर]] – ''[[सनई चौघडे (मालिका)|सनई चौघडे]]'' — तेजस्विनी खानोलकर
** [[सारिका नवाथे]] – ''[[कमळी (मालिका)|कमळी]]'' — नयनतारा इनामदार
** [[अभिज्ञा भावे]] – ''[[तारिणी (मालिका)|तारिणी]]'' — कौशिकी खांडेकर
|-
! style=&quot;background:#EEDD82;&quot; |[[झी मराठी सर्वोत्कृष्ट खलनायक पुरस्कार|सर्वोत्कृष्ट खलनायक]]
! style=&quot;background:#EEDD82;&quot; |[[झी मराठी सर्वोत्कृष्ट खलनायिका पुरस्कार|सर्वोत्कृष्ट खलनायिका]]
|-
|
** आशिष कुलकर्णी – ''[[सावळ्याची जणू सावली]]'' — राजकुमार मेहेंदळे
** [[मेघन जाधव]] – ''[[लक्ष्मी निवास]]'' — जयंत कानिटकर
** हरीश थोरात – ''[[वीण दोघांतली ही तुटेना]]'' — अंशुमन राजवाडे
** प्रशांत केणी – ''[[तारिणी (मालिका)|तारिणी]]'' — युवराज खांडेकर
|
** [[मेघा धाडे]] – ''[[सावळ्याची जणू सावली]]'' — भैरवी वझे
** साक्षी गांधी – ''[[कृष्णाईच्या लेकी]]'' — इंदुराणी जाधव
** [[किशोरी अंबिये]] – ''[[वीण दोघांतली ही तुटेना]]'' — मल्लिका राजवाडे
** मानसी सुभाष – ''[[दीप ज्योती (मालिका)|दीप ज्योती]]'' — प्रीती गायकवाड
** [[आशा शेलार]] – ''[[कमळी (मालिका)|कमळी]]'' — कामिनी महाजन
** शीतल क्षीरसागर – ''[[तारिणी (मालिका)|तारिणी]]'' — पद्मिनी खांडेकर
|-
! style=&quot;background:#EEDD82;&quot; |[[झी मराठी सर्वोत्कृष्ट विनोदी व्यक्तिरेखा पुरुष पुरस्कार|सर्वोत्कृष्ट विनोदी व्यक्तिरेखा]]
! style=&quot;background:#EEDD82;&quot; |[[झी मराठी सर्वोत्कृष्ट सून पुरस्कार|सर्वोत्कृष्ट सून]]
|-
|
** मयूर पवार – ''[[सावळ्याची जणू सावली]]'' — बबलू
** रियाझ मुलानी – ''[[कृष्णाईच्या लेकी]]'' — बिंदुराजा
** अपूर्वा सकपाळ – ''[[वीण दोघांतली ही तुटेना]]'' — सुष्मिता राजवाडे
** सलोनी सुर्वे – ''[[दीप ज्योती (मालिका)|दीप ज्योती]]'' — कीर्ती सावेकर
** अभिषेक कुलकर्णी – ''[[कमळी (मालिका)|कमळी]]'' — सायबा
** नियती राजवाडे – ''[[तारिणी (मालिका)|तारिणी]]'' — चेतना राजवाडे
|
** प्राप्ती रेडकर – ''[[सावळ्याची जणू सावली]]'' — सावली मेहेंदळे
** अक्षया देवधर – ''[[लक्ष्मी निवास]]'' — भावना गाडे-पाटील
** दिव्या पुगांवकर – ''[[लक्ष्मी निवास]]'' — जान्हवी देशमुख
** [[तेजश्री प्रधान]] – ''[[वीण दोघांतली ही तुटेना]]'' — स्वानंदी राजवाडे
** शिवानी सोनार – ''[[तारिणी (मालिका)|तारिणी]]'' — तारिणी खांडेकर
|-
! style=&quot;background:#EEDD82;&quot; |[[झी मराठी सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक व्यक्तिरेखा पुरुष पुरस्कार|सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक व्यक्तिरेखा पुरुष]]
! style=&quot;background:#EEDD82;&quot; |[[झी मराठी सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक व्यक्तिरेखा स्त्री पुरस्कार|सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक व्यक्तिरेखा स्त्री]]
|-
|
** महेश फाळके – ''[[लक्ष्मी निवास]]'' — व्यंकटेश दळवी (वेंकी)
** निखिल राजेशिर्के – ''[[लक्ष्मी निवास]]'' — संतोष दळवी
** आनंद पाटील – ''[[वीण दोघांतली ही तुटेना]]'' — आनंद
** राज मोरे – ''[[वीण दोघांतली ही तुटेना]]'' — रोहन सरपोतदार
** संजित पेडणेकर – ''[[सनई चौघडे (मालिका)|सनई चौघडे]]'' — गौतम खानोलकर
** निमिष कुलकर्णी – ''[[सनई चौघडे (मालिका)|सनई चौघडे]]'' — मकरंद मयेकर (मॅक)
|
** [[पल्लवी वैद्य]] – ''[[लक्ष्मी निवास]]'' — रेणुका गाडे-पाटील
** मीनाक्षी राठोड – ''[[लक्ष्मी निवास]]'' — वीणा दळवी
** एकता लब्दे – ''[[कृष्णाईच्या लेकी]]'' — शारदा जाधव
** शर्मिला शिंदे – ''[[वीण दोघांतली ही तुटेना]]'' — निकिता
** जुई गोगरी – ''[[सनई चौघडे (मालिका)|सनई चौघडे]]'' — आसावरी परब
** साक्षी सुभाष – ''[[कमळी (मालिका)|कमळी]]'' — निलांबरी घोरपडे (निंगी)
|-
! style=&quot;background:#EEDD82;&quot; |[[झी मराठी सर्वोत्कृष्ट वडील पुरस्कार|सर्वोत्कृष्ट वडील]]
! style=&quot;background:#EEDD82;&quot; |[[झी मराठी सर्वोत्कृष्ट आई पुरस्कार|सर्वोत्कृष्ट आई]]
|-
|
** साईंकीत कामत – ''[[सावळ्याची जणू सावली]]'' — सारंग मेहेंदळे
** कुणाल शुक्ल – ''[[लक्ष्मी निवास]]'' — सिद्धीराज गाडे-पाटील (सिद्धू)
** अनुज प्रभू – ''[[लक्ष्मी निवास]]'' — विश्वा देशमुख
** किशोर महाबोले – ''[[वीण दोघांतली ही तुटेना]]'' — दिलीप सरपोतदार
** सुहास शिरसाट – ''[[सनई चौघडे (मालिका)|सनई चौघडे]]'' — सुभाष परब
** अनिकेत केळकर – ''[[कमळी (मालिका)|कमळी]]'' — राजन महाजन
** [[अविनाश नारकर]] – ''[[तारिणी (मालिका)|तारिणी]]'' — दयानंद खांडेकर
|
** प्राप्ती रेडकर – ''[[सावळ्याची जणू सावली]]'' — सावली मेहेंदळे
** अक्षया देवधर – ''[[लक्ष्मी निवास]]'' — भावना गाडे-पाटील
** दिव्या पुगांवकर – ''[[लक्ष्मी निवास]]'' — जान्हवी देशमुख
** [[निवेदिता सराफ]] – ''[[कृष्णाईच्या लेकी]]'' — कृष्णाई जाधव
** अंजली जोगळेकर – ''[[दीप ज्योती (मालिका)|दीप ज्योती]]'' — जयश्री सावेकर
** [[मेघना एरंडे]] – ''[[सनई चौघडे (मालिका)|सनई चौघडे]]'' — प्रमिला परब (पमा)
** योगिनी चौक – ''[[कमळी (मालिका)|कमळी]]'' — सरोज मोहिते
** [[अभिज्ञा भावे]] – ''[[तारिणी (मालिका)|तारिणी]]'' — कौशिकी खांडेकर
|-
! style=&quot;background:#EEDD82;&quot; |[[झी मराठी सर्वोत्कृष्ट आजी पुरस्कार|सर्वोत्कृष्ट आजी]]
! style=&quot;background:#EEDD82;&quot; | [[झी मराठी सर्वोत्कृष्ट मैत्री पुरस्कार|सर्वोत्कृष्ट मैत्री]]
|-
|
** [[हर्षदा खानविलकर]] – ''[[लक्ष्मी निवास]]'' — लक्ष्मी दळवी
** [[सुलभा आर्य]] – ''[[वीण दोघांतली ही तुटेना]]'' — नलिनी राजवाडे
** राधिका चव्हाण – ''[[सनई चौघडे (मालिका)|सनई चौघडे]]'' — भानू
** [[इला भाटे]] – ''[[कमळी (मालिका)|कमळी]]'' — अन्नपूर्णा महाजन
** रागिणी सामंत – ''[[तारिणी (मालिका)|तारिणी]]'' — सुमित्रा बेलसरे
|
** [[हर्षदा खानविलकर]]-कुणाल शुक्ल – ''[[लक्ष्मी निवास]]'' — लक्ष्मी-सिद्धू
** रोहित परशुराम-कामत-सजाधव-सचिन माने – ''[[कृष्णाईच्या लेकी]]'' — शंकर-महाराज-डंबेल
** [[स्मिता सरावदे]]-[[निवेदिता सराफ]] – ''[[कृष्णाईच्या लेकी]]'' — मातोश्री-कृष्णाई
** [[सुबोध भावे]]-आनंद पाटील-शर्मिला शिंदे – ''[[वीण दोघांतली ही तुटेना]]'' — समर-आनंद-निकीता
** चिन्मयी साळवी-निमिष कुलकर्णी – ''[[सनई चौघडे (मालिका)|सनई चौघडे]]'' — शर्वरी-मकरंद
** विजया बाबर-साक्षी सुभाष – ''[[कमळी (मालिका)|कमळी]]'' — कमळी-निंगी
** शिवानी सोनार-स्वराज नागरगोजे-महेश खैरनार-गणेश पवार-निकिता झेपाले-पार्थ नारकर – ''[[तारिणी (मालिका)|तारिणी]]'' – स्पेशल क्राइम युनिट
|-
! style=&quot;background:#EEDD82;&quot; |[[झी मराठी सर्वोत्कृष्ट मुलगा पुरस्कार|सर्वोत्कृष्ट मुलगा]]
! style=&quot;background:#EEDD82;&quot; |[[झी मराठी सर्वोत्कृष्ट मुलगी पुरस्कार|सर्वोत्कृष्ट मुलगी]]
|-
|
** साईंकीत कामत – ''[[सावळ्याची जणू सावली]]'' — सारंग मेहेंदळे
** महेश फाळके – ''[[लक्ष्मी निवास]]'' — व्यंकटेश दळवी (वेंकी)
** कुणाल शुक्ल – ''[[लक्ष्मी निवास]]'' — सिद्धीराज गाडे-पाटील (सिद्धू)
** रोहित परशुराम – ''[[कृष्णाईच्या लेकी]]'' — शंकर शिंदे
** [[सुबोध भावे]] – ''[[वीण दोघांतली ही तुटेना]]'' — समर राजवाडे
** [[प्रसाद जवादे]] – ''[[दीप ज्योती (मालिका)|दीप ज्योती]]'' — दीपराज गायकवाड
** राज हंचनाळे – ''[[सनई चौघडे (मालिका)|सनई चौघडे]]'' — जय खानोलकर
** निखिल दामले – ''[[कमळी (मालिका)|कमळी]]'' — हृषी इनामदार
** स्वराज नागरगोजे – ''[[तारिणी (मालिका)|तारिणी]]'' — केदार खांडेकर
|
** दिव्या पुगांवकर – ''[[लक्ष्मी निवास]]'' — जान्हवी देशमुख
** ट्विंकल यादव – ''[[कृष्णाईच्या लेकी]]'' — गौरी जाधव
** [[तेजश्री प्रधान]] – ''[[वीण दोघांतली ही तुटेना]]'' — स्वानंदी राजवाडे
** पूर्वा कौशिक – ''[[दीप ज्योती (मालिका)|दीप ज्योती]]'' — ज्योती सावेकर
** चिन्मयी साळवी – ''[[सनई चौघडे (मालिका)|सनई चौघडे]]'' — शर्वरी परब
** विजया बाबर – ''[[कमळी (मालिका)|कमळी]]'' — कमळी मोहिते
** शिवानी सोनार – ''[[तारिणी (मालिका)|तारिणी]]'' — तारिणी खांडेकर
|-
! style=&quot;background:#EEDD82;&quot; | [[झी मराठी सर्वोत्कृष्ट बालकलाकार पुरस्कार|सर्वोत्कृष्ट बालकलाकार]]
! style=&quot;background:#EEDD82;&quot; | [[झी मराठी सर्वोत्कृष्ट भावंडं पुरस्कार|सर्वोत्कृष्ट भावंडं]]
|-
|
* '''साईराज केंद्रे – ''[[सावळ्याची जणू सावली]]'' — अबीर मेहेंदळे'''
* '''वेदांती भोसले – ''[[सावळ्याची जणू सावली]]'' — ओवी मेहेंदळे'''
* '''शिवन्या बोराडे – ''[[सावळ्याची जणू सावली]]'' — शुभ्रा मेहेंदळे'''
* '''तारिता सानप – ''[[लक्ष्मी निवास]]'' — रमा गाडे-पाटील'''
* '''अक्षय भोसले – ''[[लक्ष्मी निवास]]'' — आरव देशमुख'''
* '''अदिरा चव्हाण – ''[[तारिणी (मालिका)|तारिणी]]'' — इरा'''
|
** महेश फाळके-अक्षया देवधर-दिव्या पुगांवकर – ''[[लक्ष्मी निवास]]'' — वेंकी-भावना-जान्हवी
** एकता लब्दे-ट्विंकल यादव-नारायणी वारणे – ''[[कृष्णाईच्या लेकी]]'' — शारदा-गौरी-सौदामिनी
** राज मोरे-[[तेजश्री प्रधान]] – ''[[वीण दोघांतली ही तुटेना]]'' — रोहन-स्वानंदी
** पूर्णिमा डे-[[सुबोध भावे]] – ''[[वीण दोघांतली ही तुटेना]]'' — अधिरा-समर
** सुहास परांजपे-[[गिरीश ओक]] – ''[[दीप ज्योती (मालिका)|दीप ज्योती]]'' — सुलोचना-पुरुषोत्तम
** राज हंचनाळे-पालवी कदम-संजित पेडणेकर – ''[[सनई चौघडे (मालिका)|सनई चौघडे]]'' — जय-साक्षी-गौतम
** जुई गोगरी-चिन्मयी साळवी-श्वेता गायकवाड-रुची नेरुरकर – ''[[सनई चौघडे (मालिका)|सनई चौघडे]]'' — आसावरी-शर्वरी-अनुश्री-मयुरी
|-
! style=&quot;background:#EEDD82;&quot; | [[झी मराठी सर्वोत्कृष्ट जावई पुरस्कार|सर्वोत्कृष्ट जावई]]
|-
|
** साईंकीत कामत – ''[[सावळ्याची जणू सावली]]'' — सारंग मेहेंदळे
** कुणाल शुक्ल – ''[[लक्ष्मी निवास]]'' — सिद्धीराज गाडे-पाटील (सिद्धू)
** अनुज प्रभू – ''[[लक्ष्मी निवास]]'' — विश्वा देशमुख
** [[सुबोध भावे]] – ''[[वीण दोघांतली ही तुटेना]]'' — समर राजवाडे
** स्वराज नागरगोजे – ''[[तारिणी (मालिका)|तारिणी]]'' — केदार खांडेकर
|}

== विक्रम ==
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;display:inline-table;&quot;
|+सर्वाधिक नामांकने
! नामांकने
! मालिका
|-
!२९
|''[[लक्ष्मी निवास]]''
|-
!२३
|''[[वीण दोघांतली ही तुटेना]]''
|-
!२०
|''[[तारिणी (मालिका)|तारिणी]]''
|-
!१९
|''[[सनई चौघडे (मालिका)|सनई चौघडे]]''
|-
!१८
|''[[सावळ्याची जणू सावली]]''
|-
!rowspan=&quot;2&quot;|१६
|''[[कमळी (मालिका)|कमळी]]''
|-
|''[[कृष्णाईच्या लेकी]]''
|-
!१४
|''[[दीप ज्योती (मालिका)|दीप ज्योती]]''
|-
!rowspan=&quot;4&quot;|२
|''[[वेध भविष्याचा]]''
|-
|''[[आम्ही सारे खवय्ये]]''
|-
|''[[होम मिनिस्टर (मालिका)|होम मिनिस्टर]]''
|-
|''[[सा रे ग म प (कार्यक्रम)|सा रे ग म प]]''
|}

== हे सुद्धा पहा ==
* [[झी मराठी उत्सव नात्यांचा पुरस्कार]]

[[वर्ग:झी मराठी पुरस्कार|उत्सव २०२६]]</text>
      <sha1>hqspvit7ehsxpsh9fek2jc7nnmnryfs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>इ.स. २०२६ मधील अमेरिकेतील निवडणुका</title>
    <ns>0</ns>
    <id>386259</id>
    <redirect title="२०२६ च्या अमेरिकेतील निवडणुका" />
    <revision>
      <id>2728308</id>
      <parentid>2727938</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T14:42:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>9929</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot: Fixing double redirect from [[२०२६ च्या अमेरिकेतील निवडणुका]] to [[२०२६च्या अमेरिकेतील निवडणुका]]</comment>
      <origin>2728308</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="125" sha1="2gtgx8gxv4t29zmmu6wcgeji8b1gurv" xml:space="preserve">#पुनर्निर्देशन [[२०२६च्या अमेरिकेतील निवडणुका]]</text>
      <sha1>2gtgx8gxv4t29zmmu6wcgeji8b1gurv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728309</id>
      <parentid>2728308</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T14:43:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KiranBOT II</username>
        <id>140753</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>शुद्धलेखन — अंक व शब्दामधील जागा काढली ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#अंक व शब्दामधील जागा|अधिक माहिती]])</comment>
      <origin>2728309</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="126" sha1="dl10w2c3qcdqckffavjvfcukh5auo3r" xml:space="preserve">#पुनर्निर्देशन [[२०२६ च्या अमेरिकेतील निवडणुका]]</text>
      <sha1>dl10w2c3qcdqckffavjvfcukh5auo3r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728380</id>
      <parentid>2728309</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T02:33:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>9929</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot: Fixing double redirect from [[२०२६ च्या अमेरिकेतील निवडणुका]] to [[२०२६च्या अमेरिकेतील निवडणुका]]</comment>
      <origin>2728380</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="125" sha1="2gtgx8gxv4t29zmmu6wcgeji8b1gurv" xml:space="preserve">#पुनर्निर्देशन [[२०२६च्या अमेरिकेतील निवडणुका]]</text>
      <sha1>2gtgx8gxv4t29zmmu6wcgeji8b1gurv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728381</id>
      <parentid>2728380</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T02:33:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KiranBOT II</username>
        <id>140753</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>शुद्धलेखन — अंक व शब्दामधील जागा काढली ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#अंक व शब्दामधील जागा|अधिक माहिती]])</comment>
      <origin>2728381</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="126" sha1="dl10w2c3qcdqckffavjvfcukh5auo3r" xml:space="preserve">#पुनर्निर्देशन [[२०२६ च्या अमेरिकेतील निवडणुका]]</text>
      <sha1>dl10w2c3qcdqckffavjvfcukh5auo3r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728482</id>
      <parentid>2728381</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T11:53:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>9929</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot: Fixing double redirect from [[२०२६ च्या अमेरिकेतील निवडणुका]] to [[२०२६च्या अमेरिकेतील निवडणुका]]</comment>
      <origin>2728482</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="125" sha1="2gtgx8gxv4t29zmmu6wcgeji8b1gurv" xml:space="preserve">#पुनर्निर्देशन [[२०२६च्या अमेरिकेतील निवडणुका]]</text>
      <sha1>2gtgx8gxv4t29zmmu6wcgeji8b1gurv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728483</id>
      <parentid>2728482</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T11:53:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KiranBOT II</username>
        <id>140753</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>शुद्धलेखन — अंक व शब्दामधील जागा काढली ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#अंक व शब्दामधील जागा|अधिक माहिती]])</comment>
      <origin>2728483</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="126" sha1="dl10w2c3qcdqckffavjvfcukh5auo3r" xml:space="preserve">#पुनर्निर्देशन [[२०२६ च्या अमेरिकेतील निवडणुका]]</text>
      <sha1>dl10w2c3qcdqckffavjvfcukh5auo3r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>२०२६ संयुक्त अरब अमिराती तिरंगी मालिका</title>
    <ns>0</ns>
    <id>386306</id>
    <revision>
      <id>2728404</id>
      <parentid>2727573</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T05:16:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nitin.kunjir</username>
        <id>4684</id>
      </contributor>
      <comment>/* ३रा आं.ए.दि. सामना */</comment>
      <origin>2728404</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14762" sha1="446p5gma3hbc1wri2mmdh0vkr8n71bg" xml:space="preserve">{{Infobox cricket series
| series = २०२६ संयुक्त अरब अमिराती तिरंगी मालिका
| image = ICC Men's CWC League 2 logo (Round-24).svg
| image_size = 250px
| caption = '''२४वी फेरी'''
| partof = [[२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक लीग २]]
| date = २५ ऑक्टोबर – ४ नोव्हेंबर २०२६
| place = संयुक्त अरब अमिराती
| team1 = {{cr|NED}}
| team2 = {{cr|OMA}}
| team3 = {{cr|UAE}}
| captain1 = [[बास डी लिड]]
| captain2 =  [[विनायक शुक्ला]]
| captain3 = [[राहुल चोप्रा]]
| runs1 = 
| runs2 = 
| runs3 = 
| wickets1 = 
| wickets2 = 
| wickets3 = 
| previous = [[२०२६ ओमान तिरंगी मालिका|ओमान २०२६]]
}}

'''२०२६ संयुक्त अरब अमिराती तिरंगी मालिका''' ही [[ २०२४-२०२६ क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] क्रिकेट स्पर्धेची २४वी आणि अंतिम फेरी आहे, जी ऑक्टोबर ते नोव्हेंबर २०२६ दरम्यान संयुक्त अरब अमिरातमध्ये आयोजित केली जात आहे. ही एक तिरंगी मालिका असून, यात [[नेदरलँड्स राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|नेदरलँड्स]], [[ओमान राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|ओमान]] आणि [[संयुक्त अरब अमिराती राष्ट्रीय क्रिकेट संघ | संयुक्त अरब अमिराती]] या देशांचे पुरुष राष्ट्रीय संघ सहभागी होत आहेत.&lt;ref&gt;{{cite web |date=८ ऑक्टोबर २०२६ |url=https://czarsportzauto.com/uae-netherlands-oman-odi-tri-series-2026/ |trans-title= ऑक्टोबर/नोव्हेंबर २०२६ मध्ये ओमान आणि नेदरलँड्सविरुद्धच्या एकदिवसीय तिरंगी मालिकेचे आयोजन अमिराती क्रिकेट करणार आहे. | title=Emirates Cricket to host Oman and Netherlands for ODI Tri-series in October/November 2026 |work=Czarsports |access-date=२८ ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt; सर्व सामन्यांना [[आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय]] दर्जा असेल.&lt;ref&gt; {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/eight-team-cwc-league-2-begins-in-nepal-on-the-road-to-2027 |trans-title= २०२७ च्या दिशेने वाटचाल: नेपाळमध्ये आठ संघांच्या क्रिकेट विश्वचषक लीग २ स्पर्धेला सुरुवात|title=Eight-team CWC League 2 begins in Nepal on the road to 2027 |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |access-date=२८ ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;

==संघ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:left;white-space:nowrap; margin:auto&quot; 
|- 
!{{cr|NED}}&lt;ref&gt;{{Cite web|trans-title= नेदरलँड्सतर्फे आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक लीग २ सामन्यांसाठी संघ जाहीर |title=Netherlands name squad for ICC CWC League 2 games |url=https://www.icc-cricket.com/news/netherlands-name-squad-for-icc-cwc-league-2-games |access-date=२८ ऑक्टोबर २०२६|work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]}}&lt;/ref&gt;
!{{cr|OMA}}&lt;ref&gt;{{cite web |date=२५ ऑक्टोबर २०२६ |trans-title=आयसीसी पुरुष क्रिकेट विश्वचषक लीग २ (२०२४-२६) च्या अंतिम टप्प्यासाठी, संयुक्त अरब अमिराती  कॅनडाविरुद्धच्या तिरंगी मालिकेसाठी आमचा संघ येथे आहे!|title=Here's the Squad for our tri-series vs UAE and Canada Netherlands for our final leg of the ICC Men's CWC League 2 2024-26! |url=https://www.instagram.com/p/De7DcPWAUXK/ |work=[[ओमान क्रिकेट]] |access-date=२८ ऑक्टोबर २०२६|via=[[इंस्टाग्राम]]}}&lt;/ref&gt;
!{{cr|UAE}}&lt;ref&gt;{{Cite web|trans-title= आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक लीग लीग २ तिरंगी मालिका, दुबई २०२६ - संयुक्त अरब अमिराती, नेदरलँड्स आणि ओमानचे यजमानपद भूषवणार |title=ICC CWC League 2 Tri-Series, Dubai 2026 - UAE to host Netherlands and Oman |url=https://www.emiratescricket.com/news-detail/rgP8V4y1aK6zeQGw5Wvz |access-date=२८ ऑक्टोबर २०२६|work=[[अमिराती क्रिकेट बोर्ड]]}}&lt;/ref&gt;
|-
|valign=&quot;top&quot;|
* [[बास डी लिड]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]])
* [[आर्यन दत्त]]
* [[काइल क्लाइन]]
* [[कॉलिन ॲकरमन]]
* [[झॅक लायन-कशेट]]
* [[टिम व्हान देर गुग्टेन]]
* [[डॅनियल डोरम]]
* [[नोहा क्रोस]] ([[यष्टीरक्षक|य]])
* [[पॉल व्हॅन मीकीरन]]
* [[फ्रेड क्लासेन]]
* [[मायकेल लेविट]]
* [[मॅक्स ओ'दाउद]]
* [[शारिझ अहमद]]
* [[स्कॉट एडवर्ड्स]] ([[यष्टीरक्षक|य]])
* सेड्रिक डी लँगे
|valign=&quot;top&quot;|
* [[विनायक शुक्ला]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]], [[यष्टीरक्षक|य]])
* आर्यन बिष्ट
* [[जतिंदर सिंग]]
* [[जय ओडेद्रा]]
* जीत शहा
* [[झिकरिया इस्लाम]]
* [[मुजीबूर अली]]
* [[शकील अहमद]]
* [[शाह फैसल]]
* [[समय श्रीवास्तव]]
* साईशिव नारायण
* [[हम्माद मिर्झा]]
* [[हसनैन उल वहाब]]
* [[हसनैन शाह]]
* मोहम्मद इम्रान
|valign=&quot;top&quot;|
* [[राहुल चोप्रा]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]])
* [[अक्षदीप नाथ]]
* [[अदीब उस्मानी]] ([[यष्टिरक्षक|यष्टी]])
* [[अवैस अली शाह]]
* [[आयान अफजल खान]]
* [[आर्यांश शर्मा]] ([[यष्टिरक्षक|य]])
* [[जुनैद सिद्दीकी (क्रिकेट खेळाडू)|जुनैद सिद्दीकी]]
* [[तनिश सुरी]] ([[यष्टिरक्षक|य]])
* [[बसिल हमीद]]
* मुहम्मद अरफान
* मुहम्मद रोहिद खान
* [[मुहम्मद वसीम]]
* [[शोएब खान (क्रिकेट खेळाडू १९९८ जन्म)|शोएब खान]]
* खुझैमा तनवीर
* मुहम्मद शहदाद
|}

==सामने==
===१ला आं.ए.दि. सामना===
{{Single-innings cricket match
| date = २५ ऑक्टोबर २०२६
| time = ११:००
| team1 = {{cr-rt|UAE}}
| team2 = {{cr|NED}}
| score1 = २४४/८ (५० षटके)
| runs1 = [[राहुल चोप्रा]] ८२[[नाबाद|*]] (१०२)
| wickets1 = [[टिम व्हान देर गुग्टेन]] ५/३९ (१० षटके)
| score2 = २४५/७ (४३.५ षटके)
| runs2 = [[मॅक्स ओ'दाउद]] १०३ (७९)
| wickets2 = [[खुझैमा तनवीर]] ४/४३ (९.५ षटके)
| result =  नेदरलँड्स ३ गडी राखून विजयी
| report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559563.html धावफलक]
| venue = [[आयसीसी अकादमी मैदान]], [[दुबई]]
| umpires = [[अकबर अली]] (युएई) आणि [[वीरेंद्र शर्मा]] (भा)
| motm = [[मॅक्स ओ'दाउद]] (नेदरलँड्स)
| toss = संयुक्त अरब अमिरातीने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला.
| rain = 
| notes = 
}}

===२रा आं.ए.दि. सामना===
{{Single-innings cricket match
| date = २७ ऑक्टोबर २०२६
| time = ११:००
| team1 = {{cr-rt|NED}}
| team2 = {{cr|OMA}}
| score1 = २७१/५ (५० षटके)
| runs1 = [[बास डी लिड]] १४५[[नाबाद|*]] (११०)
| wickets1 = आर्यन बिष्ट २/३२ (७ षटके)
| score2 = २६५ (४९.३ षटके)
| runs2 = [[झिकरिया इस्लाम]] ७७ (४६)
| wickets2 = [[झॅक लायन-कशेट]] ३/४३ (८.३ षटके)
| result =  नेदरलँड्स १०६ धावांनी विजयी
| report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559564.html धावफलक]
| venue = [[आयसीसी अकादमी मैदान]], [[दुबई]]
| umpires = आसिफ इक्बाल (युएई) आणि [[शिजू सॅम]] (युएई)
| motm = [[बास डी लिड]] (नेदरलँड्स)
| toss = ओमानने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला.
| rain = 
| notes = सेड्रिक डी लँगे (नेदरलँड्स) याने आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय कारकिर्दीतील पहिले शतक झळकावले.
}}

===३रा आं.ए.दि. सामना===
{{Single-innings cricket match
| date = २९ ऑक्टोबर २०२६
| time = ०९:३० 
| team1 = {{cr-rt|OMA}}
| team2 = {{cr|UAE}}
| score1 = १९६ (४५.१ षटके)
| runs1 = [[जतिंदर सिंग]] ८८ (१०७)
| wickets1 = [[अवैस अली शाह]] ५/३३ (१० षटके)
| score2 = १९९/६ (४७.३ षटके)
| runs2 = [[आर्यांश शर्मा]] ४९ (६१)
| wickets2 = [[समय श्रीवास्तव]] ३/२७ (१० षटके)
| result = संयुक्त अरब अमिराती ४ गडी राखून विजयी
| report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559565.html धावफलक]
| venue = [[आयसीसी अकादमी मैदान]], [[दुबई]]
| umpires = [[अकबर अली]] (युएई) आणि [[वीरेंद्र शर्मा]] (भा)
| motm = [[अवैस अली शाह]] (युएई)
| toss = संयुक्त अरब अमिरातीने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला.
| rain = 
| notes = 
}}

===४था आं.ए.दि. सामना===
{{Single-innings cricket match
| date = 31 October 2026
| time = ११:००
| team1 = {{cr-rt|UAE}}
| team2 = {{cr|NED}}
| score1 = 
| runs1 = 
| wickets1 = 
| score2 = 
| runs2 = 
| wickets2 = 
| result = 
| report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559566.html धावफलक]
| venue = [[आयसीसी अकादमी मैदान]], [[दुबई]]
| umpires = 
| motm = 
| toss = 
| rain = 
| notes = 
}}

===५वा आं.ए.दि. सामना===
{{Single-innings cricket match
| date = २ नोव्हेंबर २०२६
| time = ११:००
| team1 = {{cr-rt|NED}}
| team2 = {{cr|OMA}}
| score1 = 
| runs1 = 
| wickets1 = 
| score2 = 
| runs2 = 
| wickets2 = 
| result = 
| report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559567.html धावफलक]
| venue = [[आयसीसी अकादमी मैदान]], [[दुबई]]
| umpires = 
| motm = 
| toss =
| rain = 
| notes = 
}}

===६वा आं.ए.दि. सामना ===
{{Single-innings cricket match
| date = ४ नोव्हेंबर २०२६
| time = ११:००
| team1 = {{cr-rt|UAE}}
| team2 = {{cr|OMA}}
| score1 = 
| runs1 = 
| wickets1 = 
| score2 = 
| runs2 = 
| wickets2 = 
| result = 
| report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559568.html धावफलक]
| venue = [[आयसीसी अकादमी मैदान]], [[दुबई]]
| umpires = 
| motm = 
| toss = 
| rain = 
| notes = 
}}

==संदर्भयादी==
{{संदर्भयादी}}

==बाह्यदुवे==
* [https://www.cricinfo.com/series/icc-men-s-cricket-world-cup-league-2-2023-24-2027-1420525 क्रिकेट विश्वचषक लीग २ मुख्यपान] [[क्रिकइन्फो]]वर

{{२०२७ क्रिकेट विश्वचषक}}
{{क्रिकेट विश्व चषक}}
{{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६–२७}}

[[वर्ग:नेदरलँड्स क्रिकेट संघाचे संयुक्त अरब अमिराती दौरे]]
[[वर्ग:नेदरलँड्स क्रिकेट संघाचे परदेशी दौरे]]
[[वर्ग:ओमान क्रिकेट संघाचे परदेशी दौरे]]
[[वर्ग:ओमान क्रिकेट संघाचे संयुक्त अरब अमिराती दौरे]]
[[वर्ग:आंतर राष्ट्रीय क्रिकेट संघांचे संयुक्त अरब अमिराती दौरे]]</text>
      <sha1>446p5gma3hbc1wri2mmdh0vkr8n71bg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728405</id>
      <parentid>2728404</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T05:17:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nitin.kunjir</username>
        <id>4684</id>
      </contributor>
      <comment>/* ४था आं.ए.दि. सामना */</comment>
      <origin>2728405</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14789" sha1="e1suc8yhjd0za6g6kbaaojgmp9feex9" xml:space="preserve">{{Infobox cricket series
| series = २०२६ संयुक्त अरब अमिराती तिरंगी मालिका
| image = ICC Men's CWC League 2 logo (Round-24).svg
| image_size = 250px
| caption = '''२४वी फेरी'''
| partof = [[२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक लीग २]]
| date = २५ ऑक्टोबर – ४ नोव्हेंबर २०२६
| place = संयुक्त अरब अमिराती
| team1 = {{cr|NED}}
| team2 = {{cr|OMA}}
| team3 = {{cr|UAE}}
| captain1 = [[बास डी लिड]]
| captain2 =  [[विनायक शुक्ला]]
| captain3 = [[राहुल चोप्रा]]
| runs1 = 
| runs2 = 
| runs3 = 
| wickets1 = 
| wickets2 = 
| wickets3 = 
| previous = [[२०२६ ओमान तिरंगी मालिका|ओमान २०२६]]
}}

'''२०२६ संयुक्त अरब अमिराती तिरंगी मालिका''' ही [[ २०२४-२०२६ क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] क्रिकेट स्पर्धेची २४वी आणि अंतिम फेरी आहे, जी ऑक्टोबर ते नोव्हेंबर २०२६ दरम्यान संयुक्त अरब अमिरातमध्ये आयोजित केली जात आहे. ही एक तिरंगी मालिका असून, यात [[नेदरलँड्स राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|नेदरलँड्स]], [[ओमान राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|ओमान]] आणि [[संयुक्त अरब अमिराती राष्ट्रीय क्रिकेट संघ | संयुक्त अरब अमिराती]] या देशांचे पुरुष राष्ट्रीय संघ सहभागी होत आहेत.&lt;ref&gt;{{cite web |date=८ ऑक्टोबर २०२६ |url=https://czarsportzauto.com/uae-netherlands-oman-odi-tri-series-2026/ |trans-title= ऑक्टोबर/नोव्हेंबर २०२६ मध्ये ओमान आणि नेदरलँड्सविरुद्धच्या एकदिवसीय तिरंगी मालिकेचे आयोजन अमिराती क्रिकेट करणार आहे. | title=Emirates Cricket to host Oman and Netherlands for ODI Tri-series in October/November 2026 |work=Czarsports |access-date=२८ ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt; सर्व सामन्यांना [[आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय]] दर्जा असेल.&lt;ref&gt; {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/eight-team-cwc-league-2-begins-in-nepal-on-the-road-to-2027 |trans-title= २०२७ च्या दिशेने वाटचाल: नेपाळमध्ये आठ संघांच्या क्रिकेट विश्वचषक लीग २ स्पर्धेला सुरुवात|title=Eight-team CWC League 2 begins in Nepal on the road to 2027 |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |access-date=२८ ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;

==संघ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:left;white-space:nowrap; margin:auto&quot; 
|- 
!{{cr|NED}}&lt;ref&gt;{{Cite web|trans-title= नेदरलँड्सतर्फे आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक लीग २ सामन्यांसाठी संघ जाहीर |title=Netherlands name squad for ICC CWC League 2 games |url=https://www.icc-cricket.com/news/netherlands-name-squad-for-icc-cwc-league-2-games |access-date=२८ ऑक्टोबर २०२६|work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]}}&lt;/ref&gt;
!{{cr|OMA}}&lt;ref&gt;{{cite web |date=२५ ऑक्टोबर २०२६ |trans-title=आयसीसी पुरुष क्रिकेट विश्वचषक लीग २ (२०२४-२६) च्या अंतिम टप्प्यासाठी, संयुक्त अरब अमिराती  कॅनडाविरुद्धच्या तिरंगी मालिकेसाठी आमचा संघ येथे आहे!|title=Here's the Squad for our tri-series vs UAE and Canada Netherlands for our final leg of the ICC Men's CWC League 2 2024-26! |url=https://www.instagram.com/p/De7DcPWAUXK/ |work=[[ओमान क्रिकेट]] |access-date=२८ ऑक्टोबर २०२६|via=[[इंस्टाग्राम]]}}&lt;/ref&gt;
!{{cr|UAE}}&lt;ref&gt;{{Cite web|trans-title= आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक लीग लीग २ तिरंगी मालिका, दुबई २०२६ - संयुक्त अरब अमिराती, नेदरलँड्स आणि ओमानचे यजमानपद भूषवणार |title=ICC CWC League 2 Tri-Series, Dubai 2026 - UAE to host Netherlands and Oman |url=https://www.emiratescricket.com/news-detail/rgP8V4y1aK6zeQGw5Wvz |access-date=२८ ऑक्टोबर २०२६|work=[[अमिराती क्रिकेट बोर्ड]]}}&lt;/ref&gt;
|-
|valign=&quot;top&quot;|
* [[बास डी लिड]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]])
* [[आर्यन दत्त]]
* [[काइल क्लाइन]]
* [[कॉलिन ॲकरमन]]
* [[झॅक लायन-कशेट]]
* [[टिम व्हान देर गुग्टेन]]
* [[डॅनियल डोरम]]
* [[नोहा क्रोस]] ([[यष्टीरक्षक|य]])
* [[पॉल व्हॅन मीकीरन]]
* [[फ्रेड क्लासेन]]
* [[मायकेल लेविट]]
* [[मॅक्स ओ'दाउद]]
* [[शारिझ अहमद]]
* [[स्कॉट एडवर्ड्स]] ([[यष्टीरक्षक|य]])
* सेड्रिक डी लँगे
|valign=&quot;top&quot;|
* [[विनायक शुक्ला]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]], [[यष्टीरक्षक|य]])
* आर्यन बिष्ट
* [[जतिंदर सिंग]]
* [[जय ओडेद्रा]]
* जीत शहा
* [[झिकरिया इस्लाम]]
* [[मुजीबूर अली]]
* [[शकील अहमद]]
* [[शाह फैसल]]
* [[समय श्रीवास्तव]]
* साईशिव नारायण
* [[हम्माद मिर्झा]]
* [[हसनैन उल वहाब]]
* [[हसनैन शाह]]
* मोहम्मद इम्रान
|valign=&quot;top&quot;|
* [[राहुल चोप्रा]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]])
* [[अक्षदीप नाथ]]
* [[अदीब उस्मानी]] ([[यष्टिरक्षक|यष्टी]])
* [[अवैस अली शाह]]
* [[आयान अफजल खान]]
* [[आर्यांश शर्मा]] ([[यष्टिरक्षक|य]])
* [[जुनैद सिद्दीकी (क्रिकेट खेळाडू)|जुनैद सिद्दीकी]]
* [[तनिश सुरी]] ([[यष्टिरक्षक|य]])
* [[बसिल हमीद]]
* मुहम्मद अरफान
* मुहम्मद रोहिद खान
* [[मुहम्मद वसीम]]
* [[शोएब खान (क्रिकेट खेळाडू १९९८ जन्म)|शोएब खान]]
* खुझैमा तनवीर
* मुहम्मद शहदाद
|}

==सामने==
===१ला आं.ए.दि. सामना===
{{Single-innings cricket match
| date = २५ ऑक्टोबर २०२६
| time = ११:००
| team1 = {{cr-rt|UAE}}
| team2 = {{cr|NED}}
| score1 = २४४/८ (५० षटके)
| runs1 = [[राहुल चोप्रा]] ८२[[नाबाद|*]] (१०२)
| wickets1 = [[टिम व्हान देर गुग्टेन]] ५/३९ (१० षटके)
| score2 = २४५/७ (४३.५ षटके)
| runs2 = [[मॅक्स ओ'दाउद]] १०३ (७९)
| wickets2 = [[खुझैमा तनवीर]] ४/४३ (९.५ षटके)
| result =  नेदरलँड्स ३ गडी राखून विजयी
| report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559563.html धावफलक]
| venue = [[आयसीसी अकादमी मैदान]], [[दुबई]]
| umpires = [[अकबर अली]] (युएई) आणि [[वीरेंद्र शर्मा]] (भा)
| motm = [[मॅक्स ओ'दाउद]] (नेदरलँड्स)
| toss = संयुक्त अरब अमिरातीने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला.
| rain = 
| notes = 
}}

===२रा आं.ए.दि. सामना===
{{Single-innings cricket match
| date = २७ ऑक्टोबर २०२६
| time = ११:००
| team1 = {{cr-rt|NED}}
| team2 = {{cr|OMA}}
| score1 = २७१/५ (५० षटके)
| runs1 = [[बास डी लिड]] १४५[[नाबाद|*]] (११०)
| wickets1 = आर्यन बिष्ट २/३२ (७ षटके)
| score2 = २६५ (४९.३ षटके)
| runs2 = [[झिकरिया इस्लाम]] ७७ (४६)
| wickets2 = [[झॅक लायन-कशेट]] ३/४३ (८.३ षटके)
| result =  नेदरलँड्स १०६ धावांनी विजयी
| report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559564.html धावफलक]
| venue = [[आयसीसी अकादमी मैदान]], [[दुबई]]
| umpires = आसिफ इक्बाल (युएई) आणि [[शिजू सॅम]] (युएई)
| motm = [[बास डी लिड]] (नेदरलँड्स)
| toss = ओमानने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला.
| rain = 
| notes = सेड्रिक डी लँगे (नेदरलँड्स) याने आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय कारकिर्दीतील पहिले शतक झळकावले.
}}

===३रा आं.ए.दि. सामना===
{{Single-innings cricket match
| date = २९ ऑक्टोबर २०२६
| time = ०९:३० 
| team1 = {{cr-rt|OMA}}
| team2 = {{cr|UAE}}
| score1 = १९६ (४५.१ षटके)
| runs1 = [[जतिंदर सिंग]] ८८ (१०७)
| wickets1 = [[अवैस अली शाह]] ५/३३ (१० षटके)
| score2 = १९९/६ (४७.३ षटके)
| runs2 = [[आर्यांश शर्मा]] ४९ (६१)
| wickets2 = [[समय श्रीवास्तव]] ३/२७ (१० षटके)
| result = संयुक्त अरब अमिराती ४ गडी राखून विजयी
| report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559565.html धावफलक]
| venue = [[आयसीसी अकादमी मैदान]], [[दुबई]]
| umpires = [[अकबर अली]] (युएई) आणि [[वीरेंद्र शर्मा]] (भा)
| motm = [[अवैस अली शाह]] (युएई)
| toss = संयुक्त अरब अमिरातीने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला.
| rain = 
| notes = 
}}

===४था आं.ए.दि. सामना===
{{Single-innings cricket match
| date = ३१ ऑक्टोबर २०२६ 
| time = ११:००
| team1 = {{cr-rt|UAE}}
| team2 = {{cr|NED}}
| score1 = 
| runs1 = 
| wickets1 = 
| score2 = 
| runs2 = 
| wickets2 = 
| result = 
| report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559566.html धावफलक]
| venue = [[आयसीसी अकादमी मैदान]], [[दुबई]]
| umpires = 
| motm = 
| toss = 
| rain = 
| notes = 
}}

===५वा आं.ए.दि. सामना===
{{Single-innings cricket match
| date = २ नोव्हेंबर २०२६
| time = ११:००
| team1 = {{cr-rt|NED}}
| team2 = {{cr|OMA}}
| score1 = 
| runs1 = 
| wickets1 = 
| score2 = 
| runs2 = 
| wickets2 = 
| result = 
| report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559567.html धावफलक]
| venue = [[आयसीसी अकादमी मैदान]], [[दुबई]]
| umpires = 
| motm = 
| toss =
| rain = 
| notes = 
}}

===६वा आं.ए.दि. सामना ===
{{Single-innings cricket match
| date = ४ नोव्हेंबर २०२६
| time = ११:००
| team1 = {{cr-rt|UAE}}
| team2 = {{cr|OMA}}
| score1 = 
| runs1 = 
| wickets1 = 
| score2 = 
| runs2 = 
| wickets2 = 
| result = 
| report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1559568.html धावफलक]
| venue = [[आयसीसी अकादमी मैदान]], [[दुबई]]
| umpires = 
| motm = 
| toss = 
| rain = 
| notes = 
}}

==संदर्भयादी==
{{संदर्भयादी}}

==बाह्यदुवे==
* [https://www.cricinfo.com/series/icc-men-s-cricket-world-cup-league-2-2023-24-2027-1420525 क्रिकेट विश्वचषक लीग २ मुख्यपान] [[क्रिकइन्फो]]वर

{{२०२७ क्रिकेट विश्वचषक}}
{{क्रिकेट विश्व चषक}}
{{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६–२७}}

[[वर्ग:नेदरलँड्स क्रिकेट संघाचे संयुक्त अरब अमिराती दौरे]]
[[वर्ग:नेदरलँड्स क्रिकेट संघाचे परदेशी दौरे]]
[[वर्ग:ओमान क्रिकेट संघाचे परदेशी दौरे]]
[[वर्ग:ओमान क्रिकेट संघाचे संयुक्त अरब अमिराती दौरे]]
[[वर्ग:आंतर राष्ट्रीय क्रिकेट संघांचे संयुक्त अरब अमिराती दौरे]]</text>
      <sha1>e1suc8yhjd0za6g6kbaaojgmp9feex9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>पुरुष टी२० विश्वचषक पात्रता</title>
    <ns>0</ns>
    <id>386318</id>
    <revision>
      <id>2728332</id>
      <parentid>2727714</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T20:28:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>130355</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>2728332</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="140431" sha1="r31a9qx52j5fp2lay6xh5zkmkmwatxe" xml:space="preserve">[[File:ICC Men's T20 World Cup (2024) logo text only.png|thumb|alt=&quot;आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक&quot; लोगो|आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक स्पर्धेचा लोगो]]
{{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्पर्धा साइडबार}}

[[आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक]], पूर्वी आयसीसी विश्व ट्वेंटी२० (२००७-२०१६), ही [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]] (आयसीसी) आयोजित [[आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामने|आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२०]] (टी२०आ) प्रकारातील दर दोन वर्षांनी होणारी [[क्रिकेट]] [[विश्वचषक]] स्पर्धा आहे. ही स्पर्धा [[२००७ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२००७]] ते [[२००९ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२००९]] या कालावधीत प्रत्येक विषम वर्षी आयोजित करण्यात आली आणि [[२०१० आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२०१०]] पासून २०१८ आणि २०२० हे अपवाद वगळता प्रत्येक सम वर्षी आयोजित करण्यात येत आहे. २०१८ मध्ये स्पर्धेचे नाव विश्व ट्वेंटी२०वरून टी२० विश्वचषक असे करण्यात आले. २०१६ पर्यंत पुरुष आणि महिला या दोन्ही स्पर्धा एकत्र आयोजित केल्या जात; २०१८ पासून २०१८ आणि २०२०-२०२३ हे अपवाद वगळता दोन्ही स्पर्धा स्वतंत्रपणे, परंतु एकाच कॅलेंडर वर्षात आयोजित केल्या जातात.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=२९ जानेवारी २०२६ |title=A brief history of the ICC Men's T20 World Cup |trans-title=आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषकाचा संक्षिप्त इतिहास |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/a-brief-history-of-the-icc-men-s-t20-world-cup |publisher=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]] |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=१६ एप्रिल २०२६ |title=The story of every Women's T20 World Cup so far |trans-title=आतापर्यंतच्या प्रत्येक महिला टी२० विश्वचषकाची कहाणी |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/womens-t20-worldcup-2026/news/the-story-of-every-women-s-t20-world-cup-so-far |publisher=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]] |language=en}}&lt;/ref&gt;

२००७ मधील उद्घाटनाच्या स्पर्धेसाठी, त्या वेळचे दहा पूर्ण सदस्य संघ थेट स्पर्धेसाठी पात्र ठरले, तसेच २००७ विश्व क्रिकेट लीग विभाग एकमधील अव्वल दोन संघही पात्र ठरले.&lt;ref name=&quot;2007Q&quot;&gt;{{cite web |title=The bizarre qualification process for the 2007 World T20 |trans-title=२००७ विश्व टी२०साठीची विचित्र पात्रता प्रक्रिया |url=https://www.wisden.com/cricket-news/the-bizarre-qualification-process-for-the-2007-world-t20 |website=विस्डेन |date=१ ऑक्टोबर २०२२ |access-date=११ डिसेंबर २०२४ |archive-url=https://web.archive.org/web/20241213173145/https://www.wisden.com/cricket-news/the-bizarre-qualification-process-for-the-2007-world-t20 |archive-date=१३ डिसेंबर २०२४ |url-status=live}}&lt;/ref&gt; विश्व क्रिकेट लीगमधून पुढे आलेल्या संघांसाठी स्वतंत्र २०१० विश्व ट्वेंटी२० पात्रता स्पर्धा (नंतर तिचे नाव &quot;जागतिक पात्रता स्पर्धा&quot; असे करण्यात आले) [[२००९ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२००९ स्पर्धेसाठी]] सुरू करण्यात आली. या स्पर्धेतून अव्वल दोन सहयोगी संघ विश्व ट्वेंटी२०साठी पात्र ठरले, तर सर्व दहा पूर्ण सदस्यांना थेट पात्रता देण्यात आली.&lt;ref name=&quot;2009Q&quot;&gt;{{cite web |date=१ ऑगस्ट २००८ |title=Associates join the Twenty20 bandwagon |trans-title=सहयोगी संघ ट्वेंटी२०च्या प्रवाहात सामील |url=https://www.espncricinfo.com/story/associates-join-the-twenty20-bandwagon-363242 |access-date=८ मार्च २०२४ |publisher=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;2010Q&quot;&gt;{{Cite web |last=Williamson |first=Martin |date=२० मे २००९ |title=UAE to host expanded World Twenty20 Qualifiers |trans-title=विस्तारित विश्व ट्वेंटी२० पात्रता स्पर्धेचे यजमानपद संयुक्त अरब अमिरातीला |url=https://www.espn.com/cricket/story/_/id/22063591/uae-host-expanded-world-twenty20-qualifiers |access-date=२२ फेब्रुवारी २०२६ |website=ईएसपीएन |language=en}}&lt;/ref&gt; [[२०१२ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२०१२ स्पर्धेसाठी]] प्रादेशिक पात्रता स्पर्धांची मालिका सुरू करून नवीन विस्तारित पात्रता मार्ग लागू करण्यात आला. सर्व सहयोगी देशांनी जागतिक पात्रता स्पर्धेतील स्थानासाठी प्रादेशिक स्पर्धांमध्ये भाग घेतला आणि तेथून अव्वल सहयोगी संघ विश्व ट्वेंटी२०साठी पात्र ठरले, तर सर्व दहा पूर्ण सदस्यांना थेट पात्रता देण्यात आली.&lt;ref name=&quot;2012Q&quot;&gt;{{Cite web |title=Sixteen teams to contest 2012 World T20 qualifiers |trans-title=२०१२ विश्व टी२० पात्रता स्पर्धेत सोळा संघ खेळणार |url=https://www.espncricinfo.com/story/sixteen-teams-to-contest-2012-world-t20-qualifiers-462601 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250421195916/https://www.espncricinfo.com/story/sixteen-teams-to-contest-2012-world-t20-qualifiers-462601 |archive-date=२१ एप्रिल २०२५ |access-date=२२ फेब्रुवारी २०२६ |publisher=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |language=en |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;2012GQ&quot;&gt;{{Cite web |title=Sixteen teams compete for two World T20 spots |trans-title=विश्व टी२०च्या दोन स्थानांसाठी सोळा संघांची स्पर्धा |url=https://www.espncricinfo.com/story/icc-world-twenty20-2012-sixteen-teams-compete-for-two-world-twenty20-spots-546498 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241219192751/https://www.espncricinfo.com/story/icc-world-twenty20-2012-sixteen-teams-compete-for-two-world-twenty20-spots-546498 |archive-date=१९ डिसेंबर २०२४ |access-date=२३ फेब्रुवारी २०२६ |publisher=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |language=en |url-status=live}}&lt;/ref&gt; हीच पात्रता पद्धत [[२०१४ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२०१४]]&lt;ref name=&quot;2014Q&quot;&gt;{{Cite web |date=४ मार्च २०१४ |title=Men's qualifiers put final touches on ICC World Twenty20 2014 preparation |trans-title=पुरुष पात्रता संघांनी आयसीसी विश्व ट्वेंटी२० २०१४च्या तयारीला अंतिम रूप दिले |url=https://www.icc-cricket.com/news/mens-qualifiers-put-final-touches-on-icc-world-twenty20-2014-preparation |access-date=२२ फेब्रुवारी २०२६ |publisher=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]] |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;2014GQ&quot;&gt;{{Cite web |date=१४ नोव्हेंबर २०१३ |title=ICC World Twenty20 Qualifier UAE 2013 gets under way tomorrow |trans-title=आयसीसी विश्व ट्वेंटी२० पात्रता यूएई २०१३ उद्यापासून सुरू |url=https://www.icc-cricket.com/news/icc-world-twenty20-qualifier-uae-2013-gets-under-way-tomorrow |access-date=२३ फेब्रुवारी २०२६ |publisher=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]] |language=en}}&lt;/ref&gt; आणि २०१६ च्या आवृत्त्यांसाठीही कायम ठेवण्यात आली.&lt;ref name=&quot;2016Q&quot;&gt;{{Cite web |date=८ जानेवारी २०१६ |title=ICC World Twenty20 India 2016 – Two Months to Go |trans-title=आयसीसी विश्व ट्वेंटी२० भारत २०१६ – दोन महिने बाकी |url=https://www.icc-cricket.com/news/icc-world-twenty20-india-2016-two-months-to-go |access-date=२२ फेब्रुवारी २०२६ |publisher=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]] |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;2016GQ&quot;&gt;{{Cite web |date=३ जुलै २०१५ |title=Final squads submitted for ICC World Twenty20 Qualifier 2015 |trans-title=आयसीसी विश्व ट्वेंटी२० पात्रता २०१५साठी अंतिम संघ सादर |url=https://www.icc-cricket.com/news/final-squads-submitted-for-icc-world-twenty20-qualifier-2015 |access-date=२३ फेब्रुवारी २०२६ |publisher=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]] |language=en}}&lt;/ref&gt;

टी२० विश्वचषक असे नामकरण झाल्यानंतर २०१९ मध्ये नवीन पात्रता मार्ग सुरू करण्यात आला.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=२३ नोव्हेंबर २०१८ |title=World T20 renamed as T20 World Cup |trans-title=विश्व टी२०चे नाव बदलून टी२० विश्वचषक |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/world-t20-renamed-as-t20-world-cup |access-date=९ मार्च २०२५ |publisher=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]] |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;2021Q&quot;&gt;{{cite web |title=ICC Men's T20 World Cup 2021 qualification process confirmed |trans-title=आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक २०२१ पात्रता प्रक्रिया निश्चित |url=https://www.icc-cricket.com/news/icc-mens-t20-world-cup-2021-qualification-process-confirmed |access-date=२३ जानेवारी २०२० |publisher=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]]}}&lt;/ref&gt; टी२०आ क्रमवारीतील निर्धारित संख्येतील अव्वल संघ [[२०२१ आयसीसी पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१ टी२० विश्वचषकासाठी]] थेट पात्र ठरले,&lt;ref name=&quot;2021DQ&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/direct-qualifiers-for-icc-mens-t20-world-cup-2020-confirmed |title=Direct qualifiers for ICC Men's T20 World Cup 2020 confirmed |trans-title=आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक २०२०साठी थेट पात्र संघ निश्चित |publisher=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]] |access-date=१ जानेवारी २०१९ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190101193832/https://www.icc-cricket.com/media-releases/963607 |archive-date=१ जानेवारी २०१९ |url-status=live}}&lt;/ref&gt; तर इतर सर्व संघांनी जागतिक पात्रता स्पर्धेतील स्थानासाठी दोन टप्प्यांच्या प्रादेशिक पात्रता स्पर्धांमध्ये (उप-प्रादेशिक पात्रता स्पर्धा आणि प्रादेशिक अंतिम फेऱ्या) भाग घेतला आणि जागतिक पात्रता स्पर्धेतून संघ टी२० विश्वचषकासाठी पुढे गेले.&lt;ref name=&quot;2021RQ&quot;&gt;{{Cite news |date=२६ फेब्रुवारी २०१८ |title=Road to ICC World Twenty20 2020 begins today in Argentina |trans-title=आयसीसी विश्व ट्वेंटी२० २०२०चा प्रवास आज अर्जेंटिनामध्ये सुरू |url=https://www.hindustantimes.com/cricket/road-to-icc-world-twenty20-2020-begins-today-in-argentina/story-Q7UYHC1neMdArMy3uOZY9I.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20241222134511/https://www.hindustantimes.com/cricket/road-to-icc-world-twenty20-2020-begins-today-in-argentina/story-Q7UYHC1neMdArMy3uOZY9I.html |archive-date=२२ डिसेंबर २०२४ |access-date=१३ ऑक्टोबर २०२६ |work=हिंदुस्तान टाइम्स |language=en-us}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=३ सप्टेंबर २०१९ |title=ICC Men's T20 World Cup Qualifier 2019 schedule announced |trans-title=आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक पात्रता २०१९चे वेळापत्रक जाहीर |url=https://www.icc-cricket.com/news/icc-mens-t20-world-cup-qualifier-2019-schedule-announced |access-date=३ सप्टेंबर २०१९ |publisher=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;2021GQ&quot;&gt;{{Cite web |date=१४ ऑक्टोबर २०१९ |title=Men's T20 World Cup Qualifier 2019: All you need to know |trans-title=पुरुष टी२० विश्वचषक पात्रता २०१९: तुम्हाला माहित असणे आवश्यक असलेले सर्व काही |url=https://www.icc-cricket.com/news/mens-t20-world-cup-qualifier-2019-all-you-need-to-know |access-date=२३ फेब्रुवारी २०२६ |publisher=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]] |language=en}}&lt;/ref&gt; [[२०२२ आयसीसी पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२२ स्पर्धेपासून]], मागील स्पर्धेतील अव्वल संघ आणि टी२०आ क्रमवारीतील अव्वल संघांना थेट पात्रता दिली जाते.&lt;ref name=&quot;2022Q&quot;&gt;{{cite web |date=२१ डिसेंबर २०२० |title=Global Game: ICC Men's T20 World Cup 2022 qualification pathway announced |trans-title=जागतिक खेळ: आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक २०२२ पात्रता मार्ग जाहीर |url=https://www.icc-cricket.com/news/global-game-icc-mens-t20-world-cup-2022-qualification-pathway-announced |access-date=२३ फेब्रुवारी २०२६ |publisher=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;2022GQ&quot;&gt;{{cite web |title=New format for T20 World Cup Qualifier: fewer games, higher stakes |trans-title=टी२० विश्वचषक पात्रता स्पर्धेसाठी नवीन स्वरूप: कमी सामने, अधिक महत्त्व |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-qualifier-2021-22-format-change-fewer-games-raised-stakes-1301623 |access-date=१७ फेब्रुवारी २०२२ |publisher=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]]}}&lt;/ref&gt; २०२२ मधील जागतिक पात्रता स्पर्धा दोन स्वतंत्र स्पर्धांच्या स्वरूपात आयोजित करण्यात आली.&lt;ref name=&quot;2022GQA&quot;&gt;{{cite web |title=Everything you need to know ahead of the T20 World Cup Qualifier A |trans-title=टी२० विश्वचषक पात्रता अ पूर्वी तुम्हाला माहित असणे आवश्यक असलेले सर्व काही |url=https://www.icc-cricket.com/news/everything-you-need-to-know-ahead-of-the-t20-world-cup-qualifier-a |access-date=१६ फेब्रुवारी २०२२ |publisher=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;2022GQB&quot;&gt;{{cite web |title=All you need to know ahead of the T20 World Cup Qualifier B |trans-title=टी२० विश्वचषक पात्रता ब पूर्वी तुम्हाला माहित असणे आवश्यक असलेले सर्व काही |url=https://www.icc-cricket.com/news/all-you-need-to-know-ahead-of-t20-world-cup-qualifier-b |access-date=१६ फेब्रुवारी २०२२ |publisher=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]]}}&lt;/ref&gt; [[२०२४ आयसीसी पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४ स्पर्धेपासून]] टी२० विश्वचषकाचा विस्तार २० संघांपर्यंत झाल्यानंतर जागतिक पात्रता स्पर्धा बंद करण्यात आल्या आणि प्रादेशिक पात्रता स्पर्धांमधील अव्वल आठ संघ टी२० विश्वचषकासाठी पात्र ठरू लागले.&lt;ref name=&quot;2024Q&quot;&gt;{{Cite web |date=३१ मे २०२२ |title=Qualification pathway for ICC Men's T20 World Cup 2024 announced |trans-title=आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक २०२४साठी पात्रता मार्ग जाहीर |url=https://www.icc-cricket.com/news/qualification-pathway-for-icc-mens-t20-world-cup-2024-announced |access-date=२० फेब्रुवारी २०२५ |publisher=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]] |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;2024RQ&quot;&gt;{{cite web |url=https://images.icc-cricket.com/image/upload/t_ratio21_9-size60/prd/befrxkfswim9zfwchqgy |title=Roadmap to the Men's T20 World Cup 2024 |trans-title=पुरुष टी२० विश्वचषक २०२४चा मार्गनकाशा |publisher=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]] |access-date=२ मे २०२५ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250502122006/https://images.icc-cricket.com/image/upload/t_ratio21_9-size60/prd/befrxkfswim9zfwchqgy |archive-date=२ मे २०२५ |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;2026Q&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/130390/all-you-need-to-know-about-2026-t20-world-cup-qualification |title=All you need to know about 2026 T20 World Cup qualification |trans-title=२०२६ टी२० विश्वचषक पात्रतेबद्दल तुम्हाला माहित असणे आवश्यक असलेले सर्व काही |publisher=क्रिकबझ |access-date=१८ मे २०२४ |archive-date=२६ सप्टेंबर २०२४ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240926044651/https://www.cricbuzz.com/cricket-news/130390/all-you-need-to-know-about-2026-t20-world-cup-qualification |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;2026RQ&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.icc-cricket.com/news/stop-clock-set-to-become-a-permanent-fixture-in-white-ball-internationals-from-t20-world-cup-2024 |title=Stop clock set to become a permanent fixture in white-ball internationals from T20 World Cup 2024 |trans-title=टी२० विश्वचषक २०२४पासून मर्यादित षटकांच्या आंतरराष्ट्रीय सामन्यांत स्टॉप क्लॉक कायमस्वरूपी लागू होणार |date=१५ मार्च २०२४ |publisher=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]] |access-date=१५ मार्च २०२४ |archive-date=१५ मार्च २०२४ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240315112048/https://www.icc-cricket.com/news/stop-clock-set-to-become-a-permanent-fixture-in-white-ball-internationals-from-t20-world-cup-2024 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; [[२०२८ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२८ स्पर्धेसाठी]] विस्तारित जागतिक पात्रता स्पर्धा पुन्हा सुरू करण्यात येईल, ज्यामध्ये प्रादेशिक पात्रता स्पर्धांतून पुढे आलेले संघ आणि मागील टी२० विश्वचषकातील तळाचे संघ अंतिम सहभागी संघ निश्चित करण्यासाठी खेळतील.&lt;ref name=&quot;2028DQ&quot;&gt;{{Cite web |date=१८ फेब्रुवारी २०२६ |title=ICC Confirms Qualification Of 12 Teams For 2028 Men’s T20 World Cup |trans-title=आयसीसीने २०२८ पुरुष टी२० विश्वचषकासाठी १२ संघांची पात्रता निश्चित केली |url=https://www.wisden.com/series/icc-mens-t20-world-cup-2026/cricket-news/icc-confirms-qualification-of-12-teams-for-2028-mens-t20-world-cup |access-date=२३ फेब्रुवारी २०२६ |website=विस्डेन |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;2028Q&quot;&gt;{{cite web |access-date=१५ जुलै २०२६ |title=New Men’s T20 World Cup format and qualification explained |trans-title=पुरुष टी२० विश्वचषकाचे नवीन स्वरूप आणि पात्रता स्पष्ट |url=https://www.icc-cricket.com/news/new-men-s-t20-world-cup-format-and-qualification-explained |publisher=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;2028GQ&quot;&gt;{{Cite web |date=१५ जुलै २०२६ |title=ICC revamp formats for marquee men’s events |trans-title=आयसीसीने प्रमुख पुरुष स्पर्धांच्या स्वरूपात बदल केले |url=https://www.icc-cricket.com/news/icc-revamp-formats-for-marquee-men-s-events |access-date=१५ जुलै २०२६ |publisher=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]] |language=en}}&lt;/ref&gt;

२०२८ टी२० विश्वचषकापर्यंत १६ वेगवेगळ्या संघांना थेट पात्रता मिळाली आहे, त्यापैकी ८ संघांना सर्व ११ स्पर्धांसाठी थेट पात्रता मिळाली आहे. [[२०२२ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक जागतिक पात्रता ब|२०२२ जागतिक पात्रता ब]] पर्यंत एकूण २४ संघांनी सहभाग घेतला असून सहा संघांनी स्पर्धा जिंकली आहे, परंतु केवळ दोन संघांनी प्रत्येक स्पर्धेत भाग घेतला आहे.&lt;ref name=&quot;rs&quot;&gt;{{ESPNcricinfo 2|dynamic=y |trophy-rec |id=icc-men-s-t20-world-cup-qualifier-134 |rec=results summary |access-date=१ ऑक्टोबर २०२६}}; {{ESPNcricinfo 2|dynamic=y |trophy-rec |id=icc-men-s-t20-world-cup-qualifier-a-914 |event=२०२२ पुरुष टी२० विश्वचषक जागतिक पात्रता अ |rec=results summary |access-date=१ ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;sr&quot;&gt;{{ESPNcricinfo 2|dynamic=y |trophy-rec |id=icc-men-s-t20-world-cup-qualifier-134 |rec=series results |access-date=१ ऑक्टोबर २०२६}}; {{ESPNcricinfo 2|dynamic=y |trophy-rec |id=icc-men-s-t20-world-cup-qualifier-a-914 |event=२०२२ पुरुष टी२० विश्वचषक जागतिक पात्रता अ |rec=series results |access-date=१ ऑक्टोबर २०२६}}&lt;/ref&gt; २०२६ पात्रता चक्रापर्यंत, [...].

== पात्रता आढावा ==
&lt;section begin=&quot;ov&quot;/&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|+ टी२० विश्वचषक पात्रतेचा सारांश (२००७-२०२८){{efn|पात्रता स्वरूपासाठी संदर्भ: २००७,&lt;ref name=&quot;2007Q&quot;/&gt; २००९,&lt;ref name=&quot;2009Q&quot;/&gt; २०१०,&lt;ref name=&quot;2010Q&quot;/&gt; २०१२,&lt;ref name=&quot;2012Q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;2012GQ&quot;/&gt; २०१४,&lt;ref name=&quot;2014Q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;2014GQ&quot;/&gt; २०१६,&lt;ref name=&quot;2016Q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;2016GQ&quot;/&gt; २०२१,&lt;ref name=&quot;2021Q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;2021GQ&quot;/&gt; २०२२,&lt;ref name=&quot;2022Q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;2022GQ&quot;/&gt; २०२४,&lt;ref name=&quot;2024Q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;2024RQ&quot;/&gt; २०२६,&lt;ref name=&quot;2026Q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;2026RQ&quot;/&gt; २०२८&lt;ref name=&quot;2028Q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;2028GQ&quot;/&gt;}}
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; | #
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; | वर्ष
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; | संघ
! scope=&quot;colgroup&quot; colspan=&quot;4&quot; | थेट पात्र
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; | विश्व क्रिकेट&lt;br/&gt;लीग
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; | जागतिक&lt;br/&gt;पात्रता
! scope=&quot;colgroup&quot; colspan=&quot;5&quot; | प्रादेशिक पात्रता
|-
! scope=&quot;col&quot; | यजमान
! scope=&quot;col&quot; | पूर्ण&lt;br/&gt;सदस्य
! scope=&quot;col&quot; | मागील&lt;br/&gt;स्पर्धा
! scope=&quot;col&quot; | टी२०आ&lt;br/&gt;क्रमवारी
! scope=&quot;col&quot; | आफ्रिका
! scope=&quot;col&quot; | अमेरिका
! scope=&quot;col&quot; | आशिया
! scope=&quot;col&quot; | पूर्व आशिया-पॅसिफिक
! scope=&quot;col&quot; | युरोप
|-
| १
! scope=&quot;row&quot; | [[२००७ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२००७]]
| १२ || १ || ९ || rowspan=&quot;6&quot; colspan=&quot;2&quot; {{N/A}} || २ || {{N/A}} || rowspan=&quot;8&quot; colspan=&quot;5&quot; {{N/A}}
|-
| २
! scope=&quot;row&quot; | [[२००९ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२००९]]
| १२ || १ || ८ || rowspan=&quot;10&quot; {{N/A}} || ३
|-
| ३
! scope=&quot;row&quot; | [[२०१० आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२०१०]]
| १२ || १ || ९ || २
|-
| ४
! scope=&quot;row&quot; | [[२०१२ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२०१२]]
| १२ || १ || ९ || २
|-
| ५
! scope=&quot;row&quot; | [[२०१४ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२०१४]]
| १६ || १ || ९ || ६
|-
| ६
! scope=&quot;row&quot; | [[२०१६ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२०१६]]
| १६ || १ || ९ || ६
|-
| ७
! scope=&quot;row&quot; | [[२०२१ आयसीसी पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१]]
| १६ || १ || rowspan=&quot;5&quot; {{N/A}} || colspan=&quot;2&quot; | ९ || ६
|-
| ८
! scope=&quot;row&quot; | [[२०२२ आयसीसी पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२२]]
| १६ || १ || ११ || {{N/A}} || ४
|-
| ९
! scope=&quot;row&quot; | [[२०२४ आयसीसी पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]]
| २० || २ || ८ || २ || rowspan=&quot;2&quot; {{N/A}} || २ || १ || २ || १ || २
|-
| १०
! scope=&quot;row&quot; | [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]
| २० || २ || ६ || ४ || २ || १ || colspan=&quot;2&quot; | ३ || २
|-
| ११
! scope=&quot;row&quot; | २०२८
| २० || २ || ७ || ३ || ८ || colspan=&quot;5&quot; {{N/A}}
|}
{{notelist}}&lt;section end=&quot;ov&quot;/&gt;

=== जागतिक पात्रता ===
{{मुख्य|आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक पात्रता}}

&lt;section begin=&quot;GQ&quot;/&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|+ जागतिक पात्रता स्पर्धेच्या पात्रतेचा सारांश (२००८-२०२८)&lt;noinclude&gt;{{efn|जागतिक पात्रता स्पर्धेच्या पात्रता स्वरूपासाठी संदर्भ: २००८,&lt;ref name=&quot;2009Q&quot;/&gt; २०१०,&lt;ref name=&quot;2010Q&quot;/&gt; २०१२,&lt;ref name=&quot;2012Q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;2012GQ&quot;/&gt; २०१३,&lt;ref name=&quot;2014Q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;2014GQ&quot;/&gt; २०१५,&lt;ref name=&quot;2016Q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;2016GQ&quot;/&gt; २०१९,&lt;ref name=&quot;2021Q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;2021GQ&quot;/&gt; २०२२ अ,&lt;ref name=&quot;2022Q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;2022GQ&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;2022GQA&quot;/&gt; २०२२ ब,&lt;ref name=&quot;2022Q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;2022GQ&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;2022GQB&quot;/&gt; २०२८&lt;ref name=&quot;2028Q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;2028GQ&quot;/&gt;}}&lt;/noinclude&gt;&lt;includeonly&gt;{{efn|name=qlf-ref|पात्रता स्वरूपासाठी संदर्भ: २००८,&lt;ref name=&quot;gq-2008&quot;/&gt; २०१०,&lt;ref name=&quot;gq-2010&quot;/&gt; २०१२,&lt;ref name=&quot;gq-2012&quot;/&gt; २०१३,&lt;ref name=&quot;gq-2013&quot;/&gt; २०१५,&lt;ref name=&quot;gq-2015&quot;/&gt; २०१९,&lt;ref name=&quot;gq-2019&quot;/&gt; २०२२ अ,&lt;ref name=&quot;gq-2022A&quot;/&gt; २०२२ ब,&lt;ref name=&quot;gq-2022B&quot;/&gt; २०२८&lt;ref name=&quot;gq-2028&quot;/&gt;}}&lt;/includeonly&gt;
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; | #
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; | वर्ष
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; | संघ
! scope=&quot;colgroup&quot; colspan=&quot;3&quot; | थेट पात्र
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; | विश्व क्रिकेट&lt;br/&gt;लीग
! scope=&quot;colgroup&quot; colspan=&quot;5&quot; | प्रादेशिक पात्रता
|-
! scope=&quot;col&quot; | यजमान
! scope=&quot;col&quot; | मागील&lt;br/&gt;स्पर्धा
! scope=&quot;col&quot; | टी२०आ&lt;br/&gt;क्रमवारी
! scope=&quot;col&quot; | आफ्रिका
! scope=&quot;col&quot; | अमेरिका
! scope=&quot;col&quot; | आशिया
! scope=&quot;col&quot; | पूर्व आशिया-पॅसिफिक
! scope=&quot;col&quot; | युरोप
|-
| १
! scope=&quot;row&quot; | [[२००८ आयसीसी विश्व टी-२० पात्रता|२००८]]
| ६ || rowspan=&quot;2&quot; colspan=&quot;3&quot; {{N/A}} || ६ || rowspan=&quot;2&quot; colspan=&quot;5&quot; {{N/A}}
|-
| २
! scope=&quot;row&quot; | [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१० - पात्रता सामने|२०१०]]
| ८ || ८
|-
| ३
! scope=&quot;row&quot; | [[आयसीसी विश्व ट्वेंटी२० पात्रता, २०१२|२०१२]]
| १६ || {{N/A}} || {{N/A}} || ३ || rowspan=&quot;7&quot; {{N/A}} || ३ || ३ || ४ || १ || २
|-
| ४
! scope=&quot;row&quot; | [[२०१३ आयसीसी विश्व टी२० पात्रता|२०१३]]
| १६ || १ || ६ || rowspan=&quot;2&quot; {{N/A}} || २ || २ || २ || १ || २
|-
| ५
! scope=&quot;row&quot; | [[आयसीसी विश्व ट्वेंटी२० पात्रता (२०१५)|२०१५]]
| १४ || २ || ५ || २ || २ || १ || १ || १
|-
| ६
! scope=&quot;row&quot; | [[२०१९ आयसीसी विश्व ट्वेन्टी२० पात्रता|२०१९]]
| १४ || १ || {{N/A}} || ५ || ३ || २ || १ || १ || १
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | ७
! scope=&quot;row&quot; | [[२०२२ आयसीसी पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक पात्रता गट अ|२०२२ अ]]
| ८ || rowspan=&quot;3&quot; {{N/A}} || २ || २ || ० || १ || १ || १ || १
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[२०२२ आयसीसी पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक जागतिक पात्रता गट ब|२०२२ ब]]
| ८ || २ || २ || १ || १ || १ || ० || १
|-
| ८
! scope=&quot;row&quot; | २०२८
| १६ || ८ || {{N/A}} || २ || १ || २ || १ || २
|}
{{notelist}}&lt;section end=&quot;GQ&quot;/&gt;

=== प्रादेशिक पात्रता ===
२०१६ पर्यंत प्रादेशिक टप्पा [[विश्व साखळी क्रिकेट स्पर्धा|विश्व क्रिकेट लीग]]प्रमाणेच रचनेत खेळवला जात होता. प्रत्येक प्रदेशात त्या प्रदेशातील संघांच्या संख्येनुसार एक ते तीन विभाग होते. तीन-स्तरीय प्रदेशांमध्ये संघांना त्यांच्या मागील कामगिरीच्या आधारे तीन विभागांत विभागले जात असे. विभाग ३ मधील अव्वल संघ विभाग २ मध्ये, विभाग २ मधील अव्वल संघ विभाग १ मध्ये आणि विभाग १ मधील अव्वल संघ जागतिक पात्रता स्पर्धेत पुढे जात असत. दोन-स्तरीय प्रदेशांमध्ये याच स्वरूपात फक्त विभाग २ आणि १ होते, तर एक-स्तरीय प्रदेशांमध्ये फक्त विभाग १ होता, ज्याला अजिंक्यपद स्पर्धा असेही म्हटले जात असे. एसीसी ट्वेंटी२० चषक ही आशियाई अजिंक्यपद स्पर्धेची पर्यायी स्पर्धा म्हणून कार्यरत होती. टी२० विश्वचषकात सहभागी झालेल्या संघांना पुढील चक्रातील प्रादेशिक टप्प्यातून थेट प्रवेश देण्यात येत असे आणि ते थेट जागतिक पात्रता स्पर्धेत खेळत असत.{{cn|date=October 2026}}

२०१९ मध्ये प्रादेशिक टप्प्याचा विस्तार करून त्यात दोन उप-टप्पे समाविष्ट करण्यात आले: उप-प्रादेशिक पात्रता स्पर्धा आणि प्रादेशिक अंतिम फेऱ्या. प्रदेशानुसार उप-प्रादेशिक टप्प्यात एक ते तीन स्पर्धा असतात. प्रत्येक उप-प्रादेशिक पात्रता स्पर्धेतील अव्वल संघ संबंधित प्रादेशिक अंतिम फेरीत प्रवेश करतात. मागील टी२० विश्वचषक किंवा जागतिक पात्रता स्पर्धेत सहभागी झालेल्या संघांना पुढील चक्रातील उप-प्रादेशिक टप्प्यातून थेट प्रवेश दिला जातो आणि ते थेट प्रादेशिक अंतिम फेरीत खेळतात. प्रत्येक प्रादेशिक अंतिम फेरीतील अव्वल संघ जागतिक पात्रता स्पर्धेत (२०२१-२०२२; २०२८ पासून) किंवा टी२० विश्वचषकात (२०२४-२०२६) प्रवेश करतात. स्पर्धा एकेरी राउंड-रॉबिन किंवा दुहेरी राउंड-रॉबिन स्वरूपात आयोजित केल्या जातात आणि काही वेळा त्यात गट टप्पा आणि/किंवा [[बाद-फेरी स्पर्धा|बाद फेरी]] किंवा प्लेऑफ स्वरूपाचाही समावेश असतो.&lt;ref name=&quot;2021RQ&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;2024RQ&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;2026RQ&quot;/&gt;

== पात्र संघांची यादी ==
=== जागतिक पात्रता स्पर्धा ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|+ पुरुष टी२० विश्वचषक जागतिक पात्रता स्पर्धांचा तपशील
! scope=&quot;col&quot; | #
! scope=&quot;col&quot; | वर्ष
! scope=&quot;col&quot; | तारखा
! scope=&quot;col&quot; | यजमान
! scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot; | मैदाने
! scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot; |संदर्भ
|-
| १
! scope=&quot;row&quot; | [[२००८ आयसीसी विश्व टी-२० पात्रता|२००८]]
| २-५ ऑगस्ट २००८
| [[क्रिकेट आयर्लंड]]
| आयर्लंडमधील १
| &lt;ref name=&quot;wt20-gq-2008&quot;&gt;{{cite web |title=ICC World Twenty20 Qualifier 2008 |trans-title=आयसीसी विश्व ट्वेंटी२० पात्रता २००८ |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-twenty20-qualifier-2008-353665 |access-date=५ ऑक्टोबर २०२६ |publisher=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]]}}&lt;/ref&gt;
|-
| २
! scope=&quot;row&quot; | [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१० - पात्रता सामने|२०१०]]
| ९-१३ फेब्रुवारी २०१०
| [[अमिराती क्रिकेट बोर्ड]]
| संयुक्त अरब अमिरातीमधील २
| &lt;ref name=&quot;wt20-gq-2010&quot;&gt;{{cite web |title=ICC World Twenty20 Qualifier 2009/10 |trans-title=आयसीसी विश्व ट्वेंटी२० पात्रता २००९/१० |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-twenty20-qualifier-2009-10-410068 |access-date=५ ऑक्टोबर २०२६ |publisher=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]]}}&lt;/ref&gt;
|-
| ३
! scope=&quot;row&quot; | [[आयसीसी विश्व ट्वेंटी२० पात्रता, २०१२|२०१२]]
| १३-२४ मार्च २०१२
| [[अमिराती क्रिकेट बोर्ड]]
| संयुक्त अरब अमिरातीमधील ५
| &lt;ref name=&quot;wt20-gq-2012&quot;&gt;{{cite web |title=ICC World Twenty20 Qualifier 2011/12 |trans-title=आयसीसी विश्व ट्वेंटी२० पात्रता २०११/१२ |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-twenty20-qualifier-2011-12-532912 |access-date=५ ऑक्टोबर २०२६ |publisher=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]]}}&lt;/ref&gt;
|-
| ४
! scope=&quot;row&quot; | [[२०१३ आयसीसी विश्व टी२० पात्रता|२०१३]]
| १५-३० नोव्हेंबर २०१३
| [[अमिराती क्रिकेट बोर्ड]]
| संयुक्त अरब अमिरातीमधील ६
| &lt;ref name=&quot;wt20-gq-2013&quot;&gt;{{cite web |title=ICC World Twenty20 Qualifier 2013/14 |trans-title=आयसीसी विश्व ट्वेंटी२० पात्रता २०१३/१४ |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-twenty20-qualifier-2013-14-660011 |access-date=५ ऑक्टोबर २०२६ |publisher=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]]}}&lt;/ref&gt;
|-
| ५
! scope=&quot;row&quot; | [[आयसीसी विश्व ट्वेंटी२० पात्रता (२०१५)|२०१५]]
| ६-२६ जुलै २०१५
| [[क्रिकेट आयर्लंड]]&lt;br/&gt;[[क्रिकेट स्कॉटलंड]]
| आयर्लंडमधील ४&lt;br/&gt;स्कॉटलंडमधील ४
| &lt;ref name=&quot;wt20-gq-2015&quot;&gt;{{cite web |title=ICC World Twenty20 Qualifier 2015 |trans-title=आयसीसी विश्व ट्वेंटी२० पात्रता २०१५ |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-twenty20-qualifier-2015-875401 |access-date=५ ऑक्टोबर २०२६ |publisher=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]]}}&lt;/ref&gt;
|-
| ६
! scope=&quot;row&quot; | [[२०१९ आयसीसी विश्व ट्वेन्टी२० पात्रता|२०१९]]
| १८ ऑक्टोबर-२ नोव्हेंबर २०१९
| [[अमिराती क्रिकेट बोर्ड]]
| संयुक्त अरब अमिरातीमधील ५
| &lt;ref name=&quot;t20wc-gq-2019&quot;&gt;{{cite web |title=Men's T20 WC Qualifier 2019/20 |trans-title=पुरुष टी२० विश्वचषक पात्रता २०१९/२० |url=https://www.espncricinfo.com/series/men-s-t20-wc-qualifier-2019-20-1199473 |access-date=५ ऑक्टोबर २०२६ |publisher=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]]}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | ७
! scope=&quot;row&quot; | [[२०२२ आयसीसी पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक पात्रता गट अ|२०२२ अ]]
| १८-२४ फेब्रुवारी २०२२
| [[ओमान क्रिकेट]]
| ओमानमधील २
| &lt;ref name=&quot;t20wc-gq-2022A&quot;&gt;{{cite web |title=ICC Men's T20 World Cup Qualifier A 2021/22 |trans-title=आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक पात्रता अ २०२१/२२ |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-qualifier-a-2021-22-1299556 |access-date=५ ऑक्टोबर २०२६ |publisher=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]]}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[२०२२ आयसीसी पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक जागतिक पात्रता गट ब|२०२२ ब]]
| ११-१७ जुलै २०२२
| [[झिम्बाब्वे क्रिकेट]]
| झिम्बाब्वेमधील २
| &lt;ref name=&quot;t20wc-gq-2022B&quot;&gt;{{cite web |title=ICC Men's T20 World Cup Qualifier B 2022 |trans-title=आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक पात्रता ब २०२२ |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-qualifier-2022-1321451 |access-date=५ ऑक्टोबर २०२६ |publisher=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]]}}&lt;/ref&gt;
|-
| ८
! scope=&quot;row&quot; | २०२८
| घोषित होणे बाकी
| घोषित होणे बाकी
| घोषित होणे बाकी
| &lt;ref name=&quot;2028GQ&quot;/&gt;
|}

=== प्रादेशिक पात्रता स्पर्धा ===
:''‡ हे [[कोव्हिड-१९ महामारीचा क्रिकेटवर झालेला परिणाम|कोविड-१९ महामारीमुळे]] रद्द झालेल्या पात्रता स्पर्धा दर्शवते.''
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ पुरुष टी२० विश्वचषक प्रादेशिक पात्रता स्पर्धांचा तपशील
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; | आवृत्ती
! scope=&quot;colgroup&quot; colspan=&quot;5&quot; | प्रादेशिक पात्रता स्पर्धांच्या तारखा आणि ठिकाणे
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; class=&quot;unsortable&quot; | संदर्भ 
|-
! scope=&quot;col&quot; | आफ्रिका
! scope=&quot;col&quot; | अमेरिका
! scope=&quot;col&quot; | आशिया
! scope=&quot;col&quot; | पूर्व आशिया-पॅसिफिक
! scope=&quot;col&quot; | युरोप
|-
! scope=&quot;row&quot; | [[आयसीसी विश्व ट्वेंटी२० पात्रता, २०१२|२०१२]]
|

* '''विभाग ३''': २४ ते २७ फेब्रुवारी २०११, घाना
* '''विभाग २''': १४ ते १८ मे २०११, दक्षिण आफ्रिका
* '''विभाग १''': ९ ते १५ जुलै २०११, युगांडा
  |
* '''विभाग ३''': १४ ते १८ मार्च २०११, कोस्टा रिका
* '''विभाग २''': ९ ते १५ एप्रिल २०११, सुरिनाम
* '''विभाग १''': १७ ते २४ जुलै २०११, अमेरिका
  |
* '''एसीसी टी२०''': १ ते १० डिसेंबर २०११, नेपाळ
  |
* '''विभाग २''': ४ ते ८ एप्रिल २०११, सामोआ
* '''विभाग १''': ४ ते ७ जुलै २०११, पापुआ न्यू गिनी
  |
* '''विभाग ३''': ११ ते १४ मे २०११, स्लोव्हेनिया
* '''विभाग २''': २० ते २५ जून २०११, बेल्जियम आणि नेदरलँड्स
* '''विभाग १''': १९ ते २४ जुलै २०११, जर्सी आणि गर्न्सी
  | {{efn-lg|&lt;ref name=&quot;2012Q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;2012GQ&quot;/&gt;{{Efn|name=Af1}}{{Efn|name=Am1}}{{Efn|name=As1}}{{Efn|name=EAP1}}{{Efn|name=Eu1}}}}
  |-
  ! scope=&quot;row&quot; | [[२०१३ आयसीसी विश्व टी२० पात्रता|२०१४]]
  |
* '''विभाग ३''': २५ ते ३० एप्रिल २०१२, दक्षिण आफ्रिका
* '''विभाग २''': १ ते ४ ऑक्टोबर २०१२, दक्षिण आफ्रिका
* '''विभाग १''': २३ फेब्रुवारी ते १ मार्च २०१३, युगांडा
  |
* '''विभाग २''': ५ ते ९ फेब्रुवारी २०१३, बहामास
* '''विभाग १''': १८ ते २४ मार्च २०१३, अमेरिका
  |
* '''एसीसी टी२०''': २६ मार्च ते ३ एप्रिल २०१३, नेपाळ
  |
* '''अजिंक्यपद स्पर्धा''': ३ ते ७ फेब्रुवारी २०१३, न्यू झीलंड
  |
* '''विभाग ३''': १४ ते १६ जून २०१२, एस्टोनिया
* '''विभाग २''': ३ ते ८ सप्टेंबर २०१२, ग्रीस
* '''विभाग १''': ८ ते १४ जुलै २०१३, इंग्लंड
  | {{efn-lg|&lt;ref name=&quot;2014Q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;2014GQ&quot;/&gt;{{Efn|name=Af2}}{{Efn|name=Am2}}{{Efn|name=As2}}{{Efn|name=EAP2}}{{Efn|name=Eu2}}}}
  |-
  ! scope=&quot;row&quot; | [[आयसीसी विश्व ट्वेंटी२० पात्रता (२०१५)|२०१६]]
  |
* '''विभाग ३''': २२ ते २५ मार्च २०१४, दक्षिण आफ्रिका
* '''विभाग २''': २० ते २४ सप्टेंबर २०१४, दक्षिण आफ्रिका
* '''विभाग १''': २७ ते ३१ मार्च २०१५, दक्षिण आफ्रिका
  |
* '''विभाग २''':
* '''विभाग १''': ३ ते १० मे २०१५, अमेरिका
  |
* '''एसीसी टी२०''': २५ ते ३० जानेवारी २०१५, संयुक्त अरब अमिराती
  |
* '''अजिंक्यपद स्पर्धा''': १९ ते २३ नोव्हेंबर २०१४, ऑस्ट्रेलिया
  |
* '''विभाग ३''': ३० एप्रिल ते ३ मे २०१४, स्पेन
* '''विभाग २''': २३ ते २६ जून २०१४, इंग्लंड
* '''विभाग १''': ९ ते १३ मे २०१५, जर्सी
  | {{efn-lg|&lt;ref name=&quot;2016Q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;2016GQ&quot;/&gt;{{Efn|name=Af3}}{{Efn|name=Am3}}{{Efn|name=As3}}{{Efn|name=EAP3}}{{Efn|name=Eu3}}}}
  |-
  ! scope=&quot;row&quot; | [[२०१९ आयसीसी विश्व ट्वेन्टी२० पात्रता|२०२१]]
  |
* '''[[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आफ्रिका पात्रता|पूर्व उप-प्रादेशिक]]''': ७ ते १४ जुलै २०१८, रवांडा
* '''[[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आफ्रिका पात्रता|वायव्य उप-प्रादेशिक]]''': १४ ते २१ एप्रिल २०१८, नायजेरिया
* '''[[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आफ्रिका पात्रता|दक्षिण उप-प्रादेशिक]]''': २८ ऑक्टोबर ते ३ नोव्हेंबर २०१८, बोत्स्वाना
* '''[[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आफ्रिका पात्रता|प्रादेशिक अंतिम फेरी]]''': २० ते २४ मे २०१९, युगांडा
  |
* '''[[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक अमेरिका पात्रता|उत्तर उप-प्रादेशिक]]''': २० ते २६ सप्टेंबर २०१८, अमेरिका
* '''[[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक अमेरिका पात्रता|दक्षिण उप-प्रादेशिक]]''': २६ फेब्रुवारी ते ३ मार्च २०१८, अर्जेंटिना
* '''[[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक अमेरिका पात्रता|प्रादेशिक अंतिम फेरी]]''': १८ ते २५ ऑगस्ट २०१९, बर्म्युडा
  |
* '''[[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आशिया पात्रता|पूर्व उप-प्रादेशिक]]''': ३ ते १२ ऑक्टोबर २०१८, मलेशिया
* '''[[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आशिया पात्रता|पश्चिम उप-प्रादेशिक]]''': २० ते २६ एप्रिल २०१८, कुवेत
* '''[[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आशिया पात्रता|प्रादेशिक अंतिम फेरी]]''': २२ ते २८ जुलै २०१९, सिंगापूर
  |
* '''[[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक पूर्व आशिया-प्रशांत पात्रता|उप-प्रादेशिक अ]]''': २५ ते २९ ऑगस्ट २०१८, फिजी
* '''[[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक पूर्व आशिया-प्रशांत पात्रता|उप-प्रादेशिक ब]]''': १ ते ७ डिसेंबर २०१८, फिलिपिन्स
* '''[[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक पूर्व आशिया-प्रशांत पात्रता|प्रादेशिक अंतिम फेरी]]''': २२ ते २४ मार्च २०१९, पापुआ न्यू गिनी
  |
* '''[[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक युरोप पात्रता|उप-प्रादेशिक अ]]''': २९ ऑगस्ट ते २ सप्टेंबर २०१८, नेदरलँड्स
* '''[[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक युरोप पात्रता|उप-प्रादेशिक ब]]''': २९ ऑगस्ट ते २ सप्टेंबर २०१८, नेदरलँड्स
* '''[[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक युरोप पात्रता|उप-प्रादेशिक क]]''': २९ ऑगस्ट ते २ सप्टेंबर २०१८, नेदरलँड्स
* '''[[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक युरोप पात्रता|प्रादेशिक अंतिम फेरी]]''': १५ ते २० जून २०१९, गर्न्सी
  | {{efn-lg|&lt;ref name=&quot;2021Q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;2021DQ&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;2021RQ&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;2021GQ&quot;/&gt;{{Efn|name=Af4}}{{Efn|name=Am4}}{{Efn|name=As4}}{{Efn|name=EAP4}}{{Efn|name=Eu4}}}}
  |-
  ! scope=&quot;row&quot; | २०२२
  |
* '''[[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आफ्रिका पात्रता|उप-प्रादेशिक अ]]''': १६ ते २२ ऑक्टोबर २०२१, रवांडा
* '''[[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आफ्रिका पात्रता|उप-प्रादेशिक ब]]''': २ ते ७ नोव्हेंबर २०२१, रवांडा
* '''[[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आफ्रिका पात्रता|प्रादेशिक अंतिम फेरी]]''': १७ ते २० नोव्हेंबर २०२१, रवांडा
  |
* '''[[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक अमेरिका पात्रता|प्रादेशिक अंतिम फेरी]]''': ७ ते १४ नोव्हेंबर २०२१, अँटिग्वा आणि बार्बुडा
  |
* '''[[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आशिया पात्रता|उप-प्रादेशिक अ]]''': २३ ते २९ ऑक्टोबर २०२१, कतार
* '''[[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आशिया पात्रता|उप-प्रादेशिक ब]]''':{{double dagger}} ९ ते १५ नोव्हेंबर २०२१, मलेशिया
  |
* '''[[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक पूर्व आशिया-प्रशांत पात्रता|प्रादेशिक अंतिम फेरी]]''':{{double dagger}} ११ ते १६ ऑक्टोबर २०२१, जपान
  |
* '''[[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक युरोप पात्रता|उप-प्रादेशिक अ]]''':{{double dagger}} ८ ते १३ जुलै २०२१, फिनलंड
* '''[[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक युरोप पात्रता|उप-प्रादेशिक ब]]''':{{double dagger}} २४ ते ३० जून २०२१, फिनलंड
* '''[[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक युरोप पात्रता|उप-प्रादेशिक क]]''':{{double dagger}} ५ ते १० जुलै २०२१, बेल्जियम
* '''[[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक युरोप पात्रता|प्रादेशिक अंतिम फेरी]]''': १५ ते २१ ऑक्टोबर २०२१, स्पेन
  | {{efn-lg|&lt;ref name=&quot;2022Q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;2022GQ&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;2022GQA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;2022GQB&quot;/&gt;{{Efn|name=Af5}}{{Efn|name=Am5}}{{Efn|name=As5}}{{Efn|name=EAP5}}{{Efn|name=Eu5}}}}
  |-
  ! scope=&quot;row&quot; | [[२०२४ आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक पात्रता प्रक्रिया|२०२४]]
  |
* '''उप-प्रादेशिक अ''': १७ ते २५ नोव्हेंबर २०२२, रवांडा
* '''उप-प्रादेशिक ब''': १ ते ९ डिसेंबर २०२२, रवांडा
* '''प्रादेशिक अंतिम फेरी''': २२ ते ३० नोव्हेंबर २०२३, नामिबिया
  |
* '''उप-प्रादेशिक''': २५ फेब्रुवारी ते ४ मार्च २०२३, अर्जेंटिना
* '''प्रादेशिक अंतिम फेरी''': ३० सप्टेंबर ते ७ ऑक्टोबर २०२३, बर्म्युडा
  |
* '''उप-प्रादेशिक अ''': २८ सप्टेंबर ते ५ ऑक्टोबर २०२३, कतार
* '''उप-प्रादेशिक ब''': २६ जुलै ते १ ऑगस्ट २०२३, मलेशिया
* '''प्रादेशिक अंतिम फेरी''': ३० ऑक्टोबर ते ५ नोव्हेंबर २०२३, नेपाळ
  |
* '''उप-प्रादेशिक अ''': ९ ते १५ सप्टेंबर २०२२, वनुआतू
* '''उप-प्रादेशिक ब''': १५ ते १८ ऑक्टोबर २०२२, जपान
* '''प्रादेशिक अंतिम फेरी''': २२ ते २९ जुलै २०२३, पापुआ न्यू गिनी
  |
* '''[[२०२२-२३ आयसीसी पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक युरोप पात्रता|उप-प्रादेशिक अ]]''': १२ ते १९ जुलै २०२२, फिनलंड
* '''[[२०२२-२३ आयसीसी पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक युरोप पात्रता|उप-प्रादेशिक ब]]''': २४ ते ३१ जुलै २०२२, फिनलंड
* '''[[२०२२-२३ आयसीसी पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक युरोप पात्रता|उप-प्रादेशिक क]]''': २८ जून ते ४ जुलै २०२२, बेल्जियम
* '''प्रादेशिक अंतिम फेरी''': २० ते २८ जुलै २०२३, स्कॉटलंड
  | {{efn-lg|&lt;ref name=&quot;2024Q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;2024RQ&quot;/&gt;{{Efn|name=Af6}}{{Efn|name=Am6}}{{Efn|name=As6}}{{Efn|name=EAP6}}{{Efn|name=Eu6}}}}
  |-
  ! scope=&quot;rowgroup&quot; rowspan=&quot;2&quot; | [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक पात्रता प्रक्रिया|२०२६]]
  | rowspan=&quot;2&quot; |
* '''[[२०२४ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक आफ्रिका उप-प्रादेशिक पात्रता अ|उप-प्रादेशिक अ]]''': २१ ते २६ सप्टेंबर २०२४, टांझानिया
* '''[[२०२४ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक आफ्रिका उप-प्रादेशिक पात्रता ब|उप-प्रादेशिक ब]]''': १९ ते २४ ऑक्टोबर २०२४, केन्या
* '''[[२०२४ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक आफ्रिका उप-प्रादेशिक पात्रता क|उप-प्रादेशिक क]]''': २३ ते २८ नोव्हेंबर २०२४, नायजेरिया
* '''[[२०२५ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक आफ्रिका प्रादेशिक अंतिम फेरी|प्रादेशिक अंतिम फेरी]]''': २६ सप्टेंबर ते ४ ऑक्टोबर २०२५, झिम्बाब्वे
  | rowspan=&quot;2&quot; |
* '''[[२०२४ पुरुष टी२० विश्वचषक अमेरिका उप-प्रादेशिक पात्रता|उप-प्रादेशिक]]''': ६ ते १६ डिसेंबर २०२४, अर्जेंटिना
* '''[[२०२५ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक अमेरिका प्रादेशिक अंतिम फेरी|प्रादेशिक अंतिम फेरी]]''': १५ ते २२ जून २०२५, कॅनडा
  |
* '''[[२०२४ आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता अ|उप-प्रादेशिक अ]]''': ३० ऑगस्ट ते ९ सप्टेंबर २०२४, मलेशिया
* '''[[२०२४ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता ब|उप-प्रादेशिक ब]]''': १९ ते २८ नोव्हेंबर २०२४, कतार
  |
* '''[[२०२४ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक पूर्व आशिया-प्रशांत उप-प्रादेशिक पात्रता अ|उप-प्रादेशिक अ]]''': १७ ते २४ ऑगस्ट २०२४, सामोआ
* '''[[२०२४ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक पूर्व आशिया-प्रशांत उप-प्रादेशिक पात्रता ब|उप-प्रादेशिक ब]]''': २८ सप्टेंबर ते ५ ऑक्टोबर २०२४, दक्षिण कोरिया
  | rowspan=&quot;2&quot; |
* '''[[२०२४ आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक युरोप उप-प्रादेशिक पात्रता अ|उप-प्रादेशिक अ]]''': ९ ते १६ जून २०२४, इटली
* '''[[२०२४ आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक युरोप उप-प्रादेशिक पात्रता ब|उप-प्रादेशिक ब]]''': ७ ते १४ जुलै २०२४, जर्मनी
* '''[[२०२४ आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक युरोप उप-प्रादेशिक पात्रता क|उप-प्रादेशिक क]]''': २१ ते २८ ऑगस्ट २०२४, गर्न्सी
* '''[[२०२५ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक युरोप प्रादेशिक अंतिम फेरी|प्रादेशिक अंतिम फेरी]]''': ५ ते ११ जुलै २०२५, नेदरलँड्स
  | rowspan=&quot;2&quot; | {{efn-lg|&lt;ref name=&quot;2026Q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;2026RQ&quot;/&gt;{{Efn|name=Af7}}{{Efn|name=Am7}}{{Efn|name=As7}}{{Efn|name=EAP7}}{{Efn|name=Eu7}}}}
  |-
  | colspan=&quot;2&quot; |
* '''[[२०२५ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया-पूर्व आशिया-प्रशांत प्रादेशिक अंतिम फेरी|संयुक्त प्रादेशिक अंतिम फेरी]]''': १ ते १७ ऑक्टोबर २०२५, ओमान
  |-
  ! scope=&quot;row&quot; | २०२८
  |
* '''[[२०२६ पुरुष टी२० विश्वचषक आफ्रिका उप-प्रादेशिक पात्रता अ|उप-प्रादेशिक अ]]''': २२ मे ते १ जून २०२६, बोत्स्वाना
* '''[[२०२६ पुरुष टी२० विश्वचषक आफ्रिका उप-प्रादेशिक पात्रता स्पर्धा ब|उप-प्रादेशिक ब]]''': २४ ते २९ मार्च २०२६, घाना
* '''[[२०२६ पुरुष टी२० विश्वचषक आफ्रिका उप-प्रादेशिक पात्रता स्पर्धा क|उप-प्रादेशिक क]]''': ऑक्टोबर २०२६, नायजेरिया
* '''प्रादेशिक अंतिम फेरी''': घोषित होणे बाकी
  |
* '''[[२०२६ पुरुष टी२० विश्वचषक अमेरिका उप-प्रादेशिक पात्रता अ|उप-प्रादेशिक अ]]''': १९ ते २८ जून २०२६, बर्म्युडा
* '''[[२०२६ पुरुष टी२० विश्वचषक अमेरिका उप-प्रादेशिक पात्रता स्पर्धा ब|उप-प्रादेशिक ब]]''': ८ ते १५ मार्च २०२६, केमन बेटे
* '''प्रादेशिक अंतिम फेरी''': घोषित होणे बाकी
  |
* '''[[२०२६ पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता स्पर्धा अ|उप-प्रादेशिक अ]]''': घोषित होणे बाकी
* '''[[२०२६ पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता स्पर्धा ब|उप-प्रादेशिक ब]]''': घोषित होणे बाकी
* '''प्रादेशिक अंतिम फेरी''': घोषित होणे बाकी
  |
* '''[[२०२६ पुरुष टी२० विश्वचषक पूर्व आशिया-प्रशांत उप-प्रादेशिक पात्रता|उप-प्रादेशिक]]''': ८ ते १८ मे २०२६, जपान
* '''प्रादेशिक अंतिम फेरी''': घोषित होणे बाकी
  |
* '''[[२०२६ पुरुष टी२० विश्वचषक युरोप उप-प्रादेशिक पात्रता अ|उप-प्रादेशिक अ]]''': १६ ते २३ मे २०२६, सायप्रस
* '''[[२०२६ पुरुष टी२० विश्वचषक युरोप उप-प्रादेशिक पात्रता ब|उप-प्रादेशिक ब]]''': ८ ते १५ जुलै २०२६, डेन्मार्क
* '''[[२०२६ पुरुष टी२० विश्वचषक युरोप उप-प्रादेशिक पात्रता क|उप-प्रादेशिक क]]''': १४ ते २१ ऑगस्ट २०२६, फिनलंड
* '''प्रादेशिक अंतिम फेरी''': घोषित होणे बाकी
  | {{efn-lg|&lt;ref name=&quot;2028Q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;2028DQ&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;2028GQ&quot;/&gt;{{Efn|name=Af8}}{{Efn|name=Am8}}{{Efn|name=As8}}{{Efn|name=EAP8}}{{Efn|name=Eu8}}}}
  |}
  {{notelist-lg}}

== संघांची कामगिरी ==
=== थेट पात्रता ===
; संकेत
{{Div col|colwidth=20em}}

* {{legend |  | यजमान म्हणून पात्र | text =  H }}
* {{legend |  | आयसीसीचे पूर्ण सदस्य म्हणून पात्र | text =  F }}
* {{legend |  | मागील आवृत्तीतील अव्वल संघ म्हणून पात्र | text =  P }}
* {{legend |  | टी२०आ क्रमवारीतील अव्वल संघ म्हणून पात्र | text =  R }}
* {{legend |  | माघार घेतली | text =  × }}
* {{legend |  | अपात्र (निलंबित) | text =  ×× }}
  {{Div col end}}
:''† हे सध्याचे कसोटी खेळणारे देश / आयसीसीचे पूर्ण सदस्य दर्शवते.''
  {| class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
  |+ थेट पात्रतेद्वारे पात्र ठरलेले संघ
  ! {{diagonal split header 2 | संघ | आवृत्ती&lt;br/&gt;(संघांची संख्या)}}
  ! scope=&quot;col&quot; | [[२००७ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२००७]]&lt;br/&gt;{{small|(१०)}}
  ! scope=&quot;col&quot; | [[२००९ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२००९]]&lt;br/&gt;{{small|(१०)}}
  ! scope=&quot;col&quot; | [[२०१० आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२०१०]]&lt;br/&gt;{{small|(१०)}}
  ! scope=&quot;col&quot; | [[२०१२ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२०१२]]&lt;br/&gt;{{small|(१०)}}
  ! scope=&quot;col&quot; | [[२०१४ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२०१४]]&lt;br/&gt;{{small|(१०)}}
  ! scope=&quot;col&quot; | [[२०१६ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२०१६]]&lt;br/&gt;{{small|(१०)}}
  ! scope=&quot;col&quot; | [[२०२१ आयसीसी पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१]]&lt;br/&gt;{{small|(१०)}}
  ! scope=&quot;col&quot; | [[२०२२ आयसीसी पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२२]]&lt;br/&gt;{{small|(१२)}}
  ! scope=&quot;col&quot; | [[२०२४ आयसीसी पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]]&lt;br/&gt;{{small|(१२)}}
  ! scope=&quot;col&quot; | [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]&lt;br/&gt;{{small|(१२)}}
  ! scope=&quot;col&quot; | २०२८&lt;br/&gt;{{small|(१२)}}
  ! scope=&quot;col&quot; | {{abbr|सहभाग|२०२८ पर्यंत थेट पात्र ठरलेल्या आवृत्त्यांची संख्या}}
  |-
  ! scope=&quot;row&quot; | {{cr|AFG|२०१३}}†{{efn-lg|name=AFG-IRE}}
  | {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || R || P || R || P || R || ५
  |-
  ! scope=&quot;row&quot; | {{cr|AUS}}†
  | F || F || F || F || F || F || R || H || P || P || H || ११
  |-
  ! scope=&quot;row&quot; | {{cr|BAN}}†
  | F || F || F || F || H || F || R || R || P || ×{{efn-lg|name=BAN-SCO}} || R || १०
  |-
  ! scope=&quot;row&quot; | {{cr|ENG}}†
  | F || H || F || F || F || F || R || P || P || P || P || ११
  |-
  ! scope=&quot;row&quot; | {{cr|IND}}†
  | F || F || F || F || F || H || H || P || P || H || P || ११
  |-
  ! scope=&quot;row&quot; | {{cr|IRE}}†{{efn-lg|name=AFG-IRE}}
  | {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || R || R || २
  |-
  ! scope=&quot;row&quot; | {{cr|NAM}}
  | {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || P || {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || १
  |-
  ! scope=&quot;row&quot; | {{cr|NED}}
  | {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || P || {{N/A}} || {{N/A}} || १
  |-
  ! scope=&quot;row&quot; | {{cr|NZ}}†
  | F || F || F || F || F || F || R || P || P || R || H || ११
  |-
  ! scope=&quot;row&quot; | {{cr|PAK}}†
  | F || F || F || F || F || F || R || P || P || R || P || ११
  |-
  ! scope=&quot;row&quot; | {{cr|SCO}}
  | {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || P || {{N/A}} || R{{efn-lg|name=BAN-SCO|[[बांगलादेश क्रिकेट संघ|बांगलादेश]]ने [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६ टी२० विश्वचषक]] खेळण्यासाठी भारतात जाण्यास नकार दिला आणि त्यांच्या जागी [[स्कॉटलंड क्रिकेट संघ|स्कॉटलंड]]चा समावेश करण्यात आला.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=२४ जानेवारी २०२६ |title=ICC replaces Bangladesh with Scotland at T20 World Cup due to BCB refusal to play in India |trans-title=भारतामध्ये खेळण्यास बीसीबीने नकार दिल्याने आयसीसीने टी२० विश्वचषकात बांगलादेशच्या जागी स्कॉटलंडचा समावेश केला |url=https://www.espncricinfo.com/story/icc-replaces-bangladesh-with-scotland-at-t20-world-cup-due-to-bcb-refusal-to-play-in-india-1520550 |access-date=२४ जानेवारी २०२६ |publisher=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |language=en}}&lt;/ref&gt;}} || {{N/A}} || १
  |-
  ! scope=&quot;row&quot; | {{cr|SA}}†
  | H || F || F || F || F || F || R || P || P || P || P || ११
  |-
  ! scope=&quot;row&quot; | {{cr|SL}}†
  | F || F || F || H || F || F || R || P || P || H || P || ११
  |-
  ! scope=&quot;row&quot; | {{cr|USA}}
  | {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || H || P || {{N/A}} || २
  |-
  ! scope=&quot;row&quot; | {{cr|WIN}}†
  | F || F || H || F || F || F || R || R || H || P || P || ११
  |-
  ! scope=&quot;row&quot; | {{cr|ZIM}}†
  | F || ×{{efn-lg|name=ZIM-SCO}} || F || F || F || F || ××{{efn-lg|name=ZIM-NGA}} || {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || P || ६
  |-
  |- class=&quot;sort-bottom&quot;
  ! संदर्भ 
  | &lt;ref name=&quot;2007Q&quot;/&gt; || &lt;ref name=&quot;2009Q&quot;/&gt; || &lt;ref name=&quot;2010Q&quot;/&gt; || &lt;ref name=&quot;2012Q&quot;/&gt; || &lt;ref name=&quot;2014Q&quot;/&gt; || &lt;ref name=&quot;2016Q&quot;/&gt; || &lt;ref name=&quot;2021Q&quot;/&gt; || &lt;ref name=&quot;2022Q&quot;/&gt; || &lt;ref name=&quot;2024Q&quot;/&gt; || &lt;ref name=&quot;2026Q&quot;/&gt; || &lt;ref name=&quot;2028Q&quot;/&gt; ||
  |}

=== जागतिक पात्रता ===
; संकेत
{{Div col|colwidth=20em}}

* {{legend | gold | विजेता | text =  W }}
* {{legend | silver | उपविजेता | text =  RU }}
* {{legend | #CC9966 | तिसरे स्थान | text =  3rd }}
* {{legend | #CC9966 | चौथे स्थान | text =  4th }}
* {{legend | #BBF3BB | सुपर टप्पा (२०१०) | text =  R2 }}
* {{legend | | प्राथमिक फेरी (गट टप्पा) | text =  R1 }}
* {{legend | | पात्र | text =  Q }}
* {{legend | | माघार घेतली | text =  × }}
* {{legend | | अपात्र (निलंबित) | text =  ×× }}
* {{legend | | यजमान | border = 3px solid red | text =  * }}
* {{legend | | संबंधित [[आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक]] स्पर्धेसाठी पुढे गेले | text =  ↑ }}
* {{legend | #ECECEC | संबंधित [[आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक]] स्पर्धेसाठी थेट पात्र | text =  § }}
  {{Div col end}}
:''† हे सध्याचे कसोटी खेळणारे देश / आयसीसीचे पूर्ण सदस्य दर्शवते.''
  {| class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
  |+ प्रत्येक पुरुष टी२० विश्वचषक जागतिक पात्रता स्पर्धेतील संघांची कामगिरी
  ! आवृत्ती&lt;br/&gt;{{small|(संघांची संख्या)}}
  ! scope=&quot;col&quot; | [[२००८ आयसीसी विश्व टी-२० पात्रता|२००८]]&lt;br/&gt;{{small|(६)}}
  ! scope=&quot;col&quot; | [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१० - पात्रता सामने|२०१०]]&lt;br/&gt;{{small|(८)}}
  ! scope=&quot;col&quot; | [[आयसीसी विश्व ट्वेंटी२० पात्रता, २०१२|२०१२]]&lt;br/&gt;{{small|(१६)}}
  ! scope=&quot;col&quot; | [[२०१३ आयसीसी विश्व टी२० पात्रता|२०१३]]&lt;br/&gt;{{small|(१६)}}
  ! scope=&quot;col&quot; | [[आयसीसी विश्व ट्वेंटी२० पात्रता (२०१५)|२०१५]]&lt;br/&gt;{{small|(१४)}}
  ! scope=&quot;col&quot; | [[२०१९ आयसीसी विश्व ट्वेन्टी२० पात्रता|२०१९]]&lt;br/&gt;{{small|(१४)}}
  ! scope=&quot;col&quot; | २०२२&lt;br/&gt;{{nobr|([[२०२२ आयसीसी पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक पात्रता गट अ|अ]] • [[२०२२ आयसीसी पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक जागतिक पात्रता गट ब|ब]])}}&lt;br/&gt;{{small|(१६)}}
  ! scope=&quot;col&quot; | २०२८&lt;br/&gt;{{small|(१६)}}
  ! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; | {{abbr|सहभाग|२०२२ पर्यंत जागतिक पात्रता स्पर्धेतील सहभाग}}
  |-
  ! {{diagonal split header 2 | संघ | ठिकाणे}}
  ! scope=&quot;col&quot; | {{flagicon|IRE|cricket}}
  ! scope=&quot;col&quot; | {{flagicon|UAE}}
  ! scope=&quot;col&quot; | {{flagicon|UAE}}
  ! scope=&quot;col&quot; | {{flagicon|UAE}}
  ! scope=&quot;col&quot; | {{flagicon|IRE|cricket}}&lt;br/&gt;{{flagicon|SCO}}
  ! scope=&quot;col&quot; | {{flagicon|UAE}}
  ! scope=&quot;col&quot; | {{flagicon|OMA}}&lt;br/&gt;{{flagicon|ZIM}}
  ! scope=&quot;col&quot; | {{flagicon|TBA}}
  |-
  ! scope=&quot;row&quot; | {{cr|AFG|२०१३}}†{{efn-lg|name=AFG-IRE|अफगाणिस्तान आणि आयर्लंड जून २०१७ मध्ये आयसीसीचे पूर्ण सदस्य झाले.&lt;ref&gt;{{cite web |date=२२ जून २०१७ |title=Ireland &amp; Afghanistan awarded Test status by International Cricket Council |trans-title=आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषदेने आयर्लंड आणि अफगाणिस्तानला कसोटी दर्जा दिला |url=https://www.bbc.co.uk/sport/cricket/40364481 |access-date=१७ सप्टेंबर २०२६ |work=बीबीसी स्पोर्ट}}&lt;/ref&gt;}}
  | {{N/A}} || style=&quot;background:gold&quot; | W↑ || style=&quot;background:silver&quot; | RU↑ || style=&quot;background:silver&quot; | RU↑ || R1↑ || style=&quot;background:#ECECEC&quot; | § || style=&quot;background:#ECECEC&quot; | § || style=&quot;background:#ECECEC&quot; | § || ४
  |-
  ! scope=&quot;row&quot; | {{cr|BHR}}
  | {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || R1 || || १
  |-
  ! scope=&quot;row&quot; | {{cr|BER}}
  | R1 || {{N/A}} || R1 || R1 || {{N/A}} || R1 || {{N/A}} || || ४
  |-
  ! scope=&quot;row&quot; | {{cr|CAN}}
  | R1 || R1 || R1 || R1 || R1 || R1 || R1 || Q || ७
  |-
  ! scope=&quot;row&quot; | {{cr|DEN}}
  | {{N/A}} || {{N/A}} || R1 || R1 || {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || || २
  |-
  ! scope=&quot;row&quot; | {{cr|GER}}
  | {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || R1 || || १
  |-
  ! scope=&quot;row&quot; | {{cr|HKG}}
  | {{N/A}} || {{N/A}} || R1 || R1↑ || style=&quot;background:#CC9966&quot; | 4th↑ || R1 || R1 || || ५
  |-
  ! scope=&quot;row&quot; | {{cr|IRE}}†{{efn-lg|name=AFG-IRE}}
  | style=&quot;border:3px solid red;background:gold&quot; | W*↑ || style=&quot;background:silver&quot; | RU↑ || style=&quot;background:gold&quot; | W↑ || style=&quot;background:gold&quot; | W↑ || style=&quot;border:3px solid red;background:#CC9966&quot; | 3rd*↑ || style=&quot;background:#CC9966&quot; | 3rd↑ || style=&quot;background:silver&quot; | RU↑ || style=&quot;background:#ECECEC&quot; | § || ७
  |-
  ! scope=&quot;row&quot; | {{cr|ITA}}
  | {{N/A}} || {{N/A}} || R1 || R1 || {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || Q || २
  |-
  ! scope=&quot;row&quot; | {{cr|JER}}
  | {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || R1 || R1 || R1 || || ३
  |-
  ! scope=&quot;row&quot; | {{cr|KEN}}
  | style=&quot;background:#CC9966&quot; | 4th || R1 || R1 || R1 || R1 || R1 || {{N/A}} || || ६
  |-
  ! scope=&quot;row&quot; | {{cr|NAM}}
  | {{N/A}} || {{N/A}} || style=&quot;background:#CC9966&quot; | 3rd || R1 || R1 || style=&quot;background:#CC9966&quot; | 4th↑ || style=&quot;background:#ECECEC&quot; | § || Q || ४
  |-
  ! scope=&quot;row&quot; | {{cr|NEP}}
  | {{N/A}} || {{N/A}} || R1 || style=&quot;background:#CC9966&quot; | 3rd↑ || R1 || {{N/A}} || style=&quot;background:#CC9966&quot; | 3rd || Q || ४
  |-
  ! scope=&quot;row&quot; | {{cr|NED}}
  | style=&quot;background:gold&quot; | W↑ || style=&quot;background:#BBF3BB&quot; | R2 || style=&quot;background:#CC9966&quot; | 4th || R1↑ || style=&quot;background:gold&quot; | W↑ || style=&quot;background:gold&quot; | W↑ || style=&quot;background:silver&quot; | RU↑ || Q || ७
  |-
  ! scope=&quot;row&quot; | {{cr|NGA}}
  | {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || R1{{efn-lg|name=ZIM-NGA}} || {{N/A}} || || १
  |-
  ! scope=&quot;row&quot; | {{cr|OMA}}
  | {{N/A}} || {{N/A}} || R1 || {{N/A}} || R1↑ || R1↑ || style=&quot;border:3px solid red;background:#CC9966&quot; | 4th* || Q || ४
  |-
  ! scope=&quot;row&quot; | {{cr|PNG}}
  | {{N/A}} || {{N/A}} || R1 || R1 || R1 || style=&quot;background:silver&quot; | RU↑ || style=&quot;background:#CC9966&quot; | 3rd || || ५
  |-
  ! scope=&quot;row&quot; | {{cr|PHI}}
  | {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || R1 || || १
  |-
  ! scope=&quot;row&quot; | {{cr|SCO}}
  | style=&quot;background:#CC9966&quot; | 3rd↑{{efn-lg|name=ZIM-SCO}} || R1 || R1 || R1 || style=&quot;border:3px solid red;background:gold&quot; | W*↑ || R1↑ || style=&quot;background:#ECECEC&quot; | § || || ६
  |-
  ! scope=&quot;row&quot; | {{cr|SGP}}
  | {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || R1 || R1 || || २
  |-
  ! scope=&quot;row&quot; | {{cr|UGA}}
  | {{N/A}} || {{N/A}} || R1 || R1 || {{N/A}} || {{N/A}} || R1 || || ३
  |-
  ! scope=&quot;row&quot; | {{cr|UAE}}
  | {{N/A}} || style=&quot;border:3px solid red;background:#BBF3BB&quot; | R2* || data-sort-value=&quot;&quot; style=&quot;border:3px solid red;background:#ECECEC;vertical-align:middle;text-align:center;&quot; class=&quot;table-na&quot; | —* || style=&quot;border:3px solid red;background:#CC9966&quot; | 4th*↑ || R1 || style=&quot;border:3px solid red&quot; | R1* || style=&quot;background:gold&quot; | W↑ || Q || ५
  |-
  ! scope=&quot;row&quot; | {{cr|USA}}
  | {{N/A}} || R1 || R1 || R1 || R1 || {{N/A}} || style=&quot;background:#CC9966&quot; | 4th || Q || ५
  |-
  ! scope=&quot;row&quot; | {{cr|ZIM}}†
  | ×{{efn-lg|name=ZIM-SCO|झिम्बाब्वेने राजकीय कारणांमुळे २००९ विश्व ट्वेंटी२०मधून माघार घेतली आणि त्यांच्या जागी जागतिक पात्रता स्पर्धेतील तिसरा संघ स्कॉटलंडचा समावेश करण्यात आला.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Zimbabwe to miss World Twenty20 |trans-title=झिम्बाब्वे विश्व ट्वेंटी२०ला मुकणार |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/cricket/7484861.stm |date=४ जुलै २००८ |work=बीबीसी स्पोर्ट |access-date=१६ नोव्हेंबर २०२२}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ZIM09&quot;&gt;{{cite web |title=Third Associate to replace Zimbabwe in Twenty20 |trans-title=ट्वेंटी२०मध्ये झिम्बाब्वेची जागा तिसरा सहयोगी संघ घेणार |url=https://www.espncricinfo.com/story/third-associate-to-replace-zimbabwe-in-twenty20-359710 |date=४ जुलै २००८ |publisher=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |access-date=१६ नोव्हेंबर २०२२}}&lt;/ref&gt;}} || style=&quot;background:#ECECEC&quot; | § || style=&quot;background:#ECECEC&quot; | § || style=&quot;background:#ECECEC&quot; | § || style=&quot;background:#ECECEC&quot; | § || ××{{efn-lg|name=ZIM-NGA|सरकारी हस्तक्षेपामुळे आयसीसीने झिम्बाब्वेला जुलै ते ऑक्टोबर २०१९ दरम्यान निलंबित केले होते&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story//id/27216123/zimbabwe-suspended-icc-government-interference |title=Zimbabwe suspended by ICC over 'government interference' |trans-title='सरकारी हस्तक्षेपामुळे' आयसीसीकडून झिम्बाब्वे निलंबित |publisher=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |access-date=१६ फेब्रुवारी २०२६ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190718192549/https://www.espncricinfo.com/story//id/27216123/zimbabwe-suspended-icc-government-interference |archive-date=१८ जुलै २०१९ |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story//id/27844309/zimbabwe-nepal-readmitted-icc-members |title=Zimbabwe and Nepal readmitted as ICC members |trans-title=झिम्बाब्वे आणि नेपाळला पुन्हा आयसीसी सदस्यत्व |publisher=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |access-date=१६ फेब्रुवारी २०२६ |archive-url=https://web.archive.org/web/20191022095146/https://www.espncricinfo.com/story//id/27844309/zimbabwe-nepal-readmitted-icc-members |archive-date=२२ ऑक्टोबर २०१९ |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;FT&quot;&gt;{{Cite web |title=Cricket teams suspended by ICC |trans-title=आयसीसीने निलंबित केलेले क्रिकेट संघ |url=https://www.dnaindia.com/web-stories/sports/cricket-teams-suspended-by-icc-sri-lanka-cricket--1699629537069 |access-date=२३ फेब्रुवारी २०२६ |work=डीएनए इंडिया |language=en}}&lt;/ref&gt; आणि २०१९ जागतिक पात्रता स्पर्धेत त्यांच्या जागी नायजेरियाचा समावेश करण्यात आला.&lt;ref&gt;{{cite web |date=६ ऑगस्ट २०१९ |title=Nigeria replace Zimbabwe in men's T20 World Cup Qualifier |trans-title=पुरुष टी२० विश्वचषक पात्रता स्पर्धेत नायजेरियाने झिम्बाब्वेची जागा घेतली |url=https://www.cricinfo.com/story/nigeria-replace-zimbabwe-in-men-s-t20-world-cup-qualifier-1196860 |access-date=१४ ऑक्टोबर २०२६ |publisher=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]]}}&lt;/ref&gt;}} || style=&quot;border:3px solid red;background:gold&quot; | W*↑ || style=&quot;background:#ECECEC&quot; | § || १
  |- class=&quot;sort-bottom&quot;
  ! संदर्भ 
  | &lt;ref name=&quot;wt20-gq-2008&quot;/&gt; || &lt;ref name=&quot;wt20-gq-2010&quot;/&gt; || &lt;ref name=&quot;wt20-gq-2012&quot;/&gt; || &lt;ref name=&quot;wt20-gq-2013&quot;/&gt; || &lt;ref name=&quot;wt20-gq-2015&quot;/&gt; || &lt;ref name=&quot;t20wc-gq-2019&quot;/&gt; || &lt;ref name=&quot;t20wc-gq-2022A&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;t20wc-gq-2022B&quot;/&gt; || &lt;ref name=&quot;2028GQ&quot;/&gt; || &lt;ref name=&quot;sr&quot;/&gt;
  |}
  {{notelist-lg}}

=== प्रादेशिक पात्रता ===
; संकेत
{{Div col|colwidth=20em}}

* {{legend | gold | विभाग १ (२०१२-२०१६) | text =  D1 }}
* {{legend | silver | विभाग २ (२०१२-२०१६) | text =  D2 }}
* {{legend | #CC9966 | विभाग ३ (२०१२-२०१६) | text =  D3 }}
* {{legend | gold | प्रादेशिक अंतिम फेरी (२०२१ पासून) | text =  RF }}
* {{legend | silver | उप-प्रादेशिक टप्पा (२०२१ पासून) | text =  SR }}
* {{legend | #BBF3BB | सध्याच्या पात्रता चक्रात सहभागी (२०२८) | text =  P }}
* {{legend |  | माघार घेतली | text =  × }}
* {{legend |  | अपात्र (निलंबित/निष्कासित) | text =  ×× }}
* {{legend |  | उप-प्रादेशिक टप्प्यातून प्रादेशिक अंतिम फेरीसाठी बाय मिळाला (२०२१ पासून) | text =  * }}
* {{legend |  | संबंधित [[आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक]] (२०२४-२०२६) किंवा पुरुष टी२० विश्वचषक जागतिक पात्रता (२०१२-२०२२; २०२८ पासून) स्पर्धेत पुढे गेले | text =  ↑ }}
* {{legend | #ECECEC | संबंधित [[आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक]] किंवा पुरुष टी२० विश्वचषक जागतिक पात्रता स्पर्धेसाठी थेट पात्र | text =  § }}
  {{Div col end}}
:''† हे सध्याचे कसोटी खेळणारे देश / आयसीसीचे पूर्ण सदस्य दर्शवते.''

==== आफ्रिका पात्रता ====
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|+ प्रत्येक पुरुष टी२० विश्वचषक आफ्रिका पात्रता चक्रातील संघांची कामगिरी
! {{diagonal split header 2 | संघ | आवृत्ती&lt;br/&gt;(संघांची संख्या)}}
! scope=&quot;col&quot; | [[आयसीसी विश्व ट्वेंटी२० पात्रता, २०१२|२०१२]]&lt;br/&gt;{{small|(१७)}}
! scope=&quot;col&quot; | [[२०१३ आयसीसी विश्व टी२० पात्रता|२०१४]]&lt;br/&gt;{{small|(१७)}}
! scope=&quot;col&quot; | [[आयसीसी विश्व ट्वेंटी२० पात्रता (२०१५)|२०१६]]&lt;br/&gt;{{small|(१४)}}
! scope=&quot;col&quot; | [[२०१९ आयसीसी विश्व ट्वेन्टी२० पात्रता|२०२१]]&lt;br/&gt;{{small|(१५)}}
! scope=&quot;col&quot; | २०२२&lt;br/&gt;{{small|(१५)}}
! scope=&quot;col&quot; | [[२०२४ आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक पात्रता प्रक्रिया|२०२४]]&lt;br/&gt;{{small|(१९)}}
! scope=&quot;col&quot; | [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक पात्रता प्रक्रिया|२०२६]]&lt;br/&gt;{{small|(२०)}}
! scope=&quot;col&quot; | २०२८&lt;br/&gt;{{small|(२०)}}
! scope=&quot;col&quot; | {{abbr|सहभाग|२०२८ पर्यंत प्रादेशिक टप्प्यातील सहभाग}}
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{cr|BOT}}
|  ||  ||  || RF || SR || SR || RF || SR || ८
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{cr|CMR}}
|  ||  ||  || SR || SR || SR || SR || SR || ८
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{cr|ESW}}
| {{N/A}} ||  ||  || SR || SR || SR || SR || SR || ८
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{cr|GAM}}
|  ||  ||  || SR || SR || SR || SR || style=&quot;background:#BBF3BB&quot; | P || ८
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{cr|GHA}}
|  ||  ||  || RF || SR || SR || SR || style=&quot;background:#BBF3BB&quot; | P || ८
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{cr|CIV}}
| {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || SR || SR || २
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{cr|KEN}}
| D1↑ || D1↑ || D1↑ || RF↑ || RF* || RF || RF || style=&quot;background:#BBF3BB&quot; | P || ८
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{cr|LES}}
|  || {{N/A}} || {{N/A}} || SR || SR || SR || SR || style=&quot;background:#BBF3BB&quot; | P || ६
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{cr|MWI}}
|  || {{N/A}} || {{N/A}} || SR || SR || SR || RF || SR || ६
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{cr|MLI}}
|  || {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || SR || २
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{cr|MAR}}{{efn-lg|मोरोक्कोला आयसीसीच्या चार निकषांचे पालन न केल्यामुळे २०१४ मध्ये निलंबित करण्यात आले आणि २०१९ मध्ये आयसीसीमधून निष्कासित करण्यात आले.&lt;ref name=&quot;FT&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last=Menary |first=Steve |date=२५ जुलै २०१९ |url=https://emergingcricket.com/insight/the-story-of-moroccan-cricket-baksheesh-bombs-and-the-death-of-a-dream/ |title=The story of Moroccan cricket: baksheesh, bombs, and the death of a dream |trans-title=मोरोक्को क्रिकेटची कहाणी: बक्षीश, बॉम्ब आणि एका स्वप्नाचा अंत |website=इमर्जिंग क्रिकेट |access-date=१६ फेब्रुवारी २०२६}}&lt;/ref&gt;}}
|  ||  || ×× || ×× || ×× || ×× || ×× || ×× || २
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{cr|MOZ}}
|  ||  ||  || SR || SR || SR || SR || style=&quot;background:#BBF3BB&quot; | P || ८
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{cr|NAM}}
| D1↑ || style=&quot;background:#ECECEC&quot; | § || D1↑ || RF↑ || style=&quot;background:#ECECEC&quot; | § || RF*↑ || RF*↑ || style=&quot;background:#ECECEC&quot; | § || ७
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{cr|NGA}}
|  ||  ||  || RF↑ || RF* || RF || RF || style=&quot;background:#BBF3BB&quot; | P || ८
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{cr|RWA}}
|  ||  ||  || SR || SR || RF || SR || style=&quot;background:#BBF3BB&quot; | P || ८
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{cr|Saint Helena}}
| {{N/A}} ||  || {{N/A}} || SR || {{N/A}} || SR || SR || SR || ५
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{cr|SEY}}
|  ||  ||  || {{N/A}} || SR || SR || SR || SR || ७
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{cr|SLE}}
|  ||  ||  || SR || SR || SR || SR || SR || ८
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{cr|TAN}}
|  ||  ||  || SR || RF || RF || RF || style=&quot;background:#BBF3BB&quot; | P || ८
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{cr|UGA}}
| D1↑ || D1↑ || D1↑ || RF || RF↑ || RF*↑ || RF* || style=&quot;background:#BBF3BB&quot; | P || ८
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{cr|ZAM}}{{efn-lg|आयसीसीच्या आर्थिक नियमांचे पालन न केल्यामुळे झांबियाला २०१९ मध्ये निलंबित करण्यात आले आणि २०२१ मध्ये आयसीसीमधून निष्कासित करण्यात आले,&lt;ref name=&quot;FT&quot;/&gt; त्यानंतर जुलै २०२५ मध्ये त्यांना पुन्हा सदस्यत्व देण्यात आले.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/outcomes-after-icc-annual-conference-in-singapore |title=Outcomes after ICC Annual Conference in Singapore |trans-title=सिंगापूरमधील आयसीसी वार्षिक परिषदेनंतरचे निर्णय |publisher=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]] |date=२० जुलै २०२५ |access-date=१६ फेब्रुवारी २०२६}}&lt;/ref&gt;}}
| {{N/A}} ||  || ×× || ×× || ×× || ×× || ×× || style=&quot;background:#BBF3BB&quot; | P || २
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{cr|ZIM}}†
| style=&quot;background:#ECECEC&quot; | § || style=&quot;background:#ECECEC&quot; | § || style=&quot;background:#ECECEC&quot; | § || ××{{efn-lg|name=ZIM-NGA}} || style=&quot;background:#ECECEC&quot; | § || RF* || RF↑ || style=&quot;background:#ECECEC&quot; | § || १
|- class=&quot;sort-bottom&quot;
! संदर्भ 
| &lt;ref name=&quot;2012Q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;2012GQ&quot;/&gt;{{Efn|name=Af1|२०११ आफ्रिका पात्रता:

* विभाग ३
* विभाग २
* विभाग १
  }}
  | &lt;ref name=&quot;2014Q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;2014GQ&quot;/&gt;{{Efn|name=Af2|२०१२-१३ आफ्रिका पात्रता:
* विभाग ३
* विभाग २
* विभाग १
  }}
  | &lt;ref name=&quot;2016Q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;2016GQ&quot;/&gt;{{Efn|name=Af3|२०१४-१५ आफ्रिका पात्रता:
* विभाग ३
* विभाग २
* विभाग १
  }}
  | &lt;ref name=&quot;2021Q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;2021GQ&quot;/&gt;{{Efn|name=Af4|२०१८-१९ आफ्रिका पात्रता:
* पूर्व उप-प्रादेशिक&lt;ref name=&quot;Af-Am-As-sr4&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/669237 |title=The road to the men's ICC World T20 Australia 2020 heads to Kuwait as regional qualification groups are confirmed |trans-title=प्रादेशिक पात्रता गट निश्चित झाल्यानंतर पुरुष आयसीसी विश्व टी२० ऑस्ट्रेलिया २०२०चा मार्ग कुवेतकडे |date=२० एप्रिल २०१८ |publisher=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20180420135629/https://www.icc-cricket.com/media-releases/669237 |archive-date=२० एप्रिल २०१८}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.kawowo.com/2018/07/14/cricket-cranes-defeat-kenya-to-finish-t20-qualifiers-on-a-high/ |title=Cricket Cranes defeat Kenya to finish T20 Qualifiers on a high |trans-title=क्रिकेट क्रेन्सने केनियाला हरवून टी२० पात्रता स्पर्धेचा शेवट विजयाने केला |work=कावोवो स्पोर्ट्स |date=१४ जुलै २०१८ |access-date=१४ जुलै २०१८ |archive-url=https://web.archive.org/web/20180715093735/https://www.kawowo.com/2018/07/14/cricket-cranes-defeat-kenya-to-finish-t20-qualifiers-on-a-high/ |archive-date=१५ जुलै २०१८}}&lt;/ref&gt;
* वायव्य उप-प्रादेशिक&lt;ref name=&quot;Af-Am-As-sr4&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/669712 |title=Ghana and Nigeria advance to Africa finals |trans-title=घाना आणि नायजेरिया आफ्रिका अंतिम फेरीत |publisher=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]] |access-date=२१ एप्रिल २०१८ |archive-url=https://web.archive.org/web/20180421233138/https://www.icc-cricket.com/media-releases/669712 |archive-date=२१ एप्रिल २०१८}}&lt;/ref&gt;
* दक्षिण उप-प्रादेशिक&lt;ref name=&quot;Af-Am-As-sr4&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/896163 |title=Botswana and Namibia seal passage into Africa Finals |trans-title=बोत्स्वाना आणि नामिबियाने आफ्रिका अंतिम फेरीतील स्थान निश्चित केले |publisher=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]] |access-date=३ नोव्हेंबर २०१८ |archive-url=https://web.archive.org/web/20181103131553/https://www.icc-cricket.com/media-releases/896163 |archive-date=३ नोव्हेंबर २०१८}}&lt;/ref&gt;
* प्रादेशिक अंतिम फेरी&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.cricketuganda.world/index.php/8-news/592-uganda-to-host-the-icc-men-s-wt20-qualifier-africa-region-in-may-2019 |title=Uganda to Host the ICC Men's WT20 Qualifier: Africa Region in May 2019 |trans-title=युगांडा मे २०१९ मध्ये आयसीसी पुरुष विश्व टी२० पात्रता आफ्रिका प्रदेशाचे यजमानपद भूषवणार |publisher=क्रिकेट युगांडा |access-date=१७ ऑक्टोबर २०१८ |archive-url=https://web.archive.org/web/20181017123824/http://www.cricketuganda.world/index.php/8-news/592-uganda-to-host-the-icc-men-s-wt20-qualifier-africa-region-in-may-2019 |archive-date=१७ ऑक्टोबर २०१८}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.nation.co.ke/sports/cricket/Kenya-secure-African-ticket-for-World-T20-qualifiers/434908-5130598-e47304/ |title=Kenya secure African ticket for World T20 qualifiers |trans-title=केनियाने विश्व टी२० पात्रता स्पर्धेसाठी आफ्रिकेचे स्थान निश्चित केले |work=डेली नेशन |access-date=२४ मे २०१९ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190524190717/https://www.nation.co.ke/sports/cricket/Kenya-secure-African-ticket-for-World-T20-qualifiers/434908-5130598-e47304/ |archive-date=२४ मे २०१९}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/1301620 |title=Namibia and Nigeria to compete in ICC Women's and Men's T20 World Cup Qualifiers |trans-title=नामिबिया आणि नायजेरिया आयसीसी महिला व पुरुष टी२० विश्वचषक पात्रता स्पर्धांत खेळणार |publisher=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]] |access-date=६ ऑगस्ट २०१९ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190806161601/https://www.icc-cricket.com/news/1301620 |archive-date=६ ऑगस्ट २०१९}}&lt;/ref&gt;
  }}
  | &lt;ref name=&quot;2022Q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;2022GQ&quot;/&gt;{{Efn|name=Af5|२०२१ आफ्रिका पात्रता:
* उप-प्रादेशिक अ&lt;ref name=&quot;Afh5&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.rwandacricket.rw/rwanda-to-host-four-africa-regional-qualifying-tournaments/ |title=Rwanda to host four Africa Regional Qualifying tournaments |trans-title=रवांडा चार आफ्रिका प्रादेशिक पात्रता स्पर्धांचे यजमानपद भूषवणार |publisher=रवांडा क्रिकेट असोसिएशन |access-date=६ ऑगस्ट २०२१ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210806083814/http://www.rwandacricket.rw/rwanda-to-host-four-africa-regional-qualifying-tournaments/ |archive-date=६ ऑगस्ट २०२१}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://the-sportsnation.com/2021/10/23/t20-world-cup-qualifiers-uganda-storm-regional-finals/ |title=T20 World Cup Qualifiers: Uganda storm regional finals |trans-title=टी२० विश्वचषक पात्रता: युगांडा प्रादेशिक अंतिम फेरीत |work=द स्पोर्ट्स नेशन |date=२२ ऑक्टोबर २०२१ |access-date=२६ ऑक्टोबर २०२१ |archive-url=https://web.archive.org/web/20211026201002/https://the-sportsnation.com/2021/10/23/t20-world-cup-qualifiers-uganda-storm-regional-finals/ |archive-date=2021-10-26 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* उप-प्रादेशिक ब&lt;ref name=&quot;Afh5&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.newtimes.co.rw/sports/cricket-tanzania-secure-ticket-world-cup-africa-qualifier |title=Cricket: Tanzania secure ticket to the World Cup Africa Qualifier |trans-title=क्रिकेट: टांझानियाने विश्वचषक आफ्रिका पात्रता स्पर्धेचे तिकीट मिळवले |work=न्यू टाइम्स |date=८ नोव्हेंबर २०२१ |access-date=८ नोव्हेंबर २०२१}}&lt;/ref&gt;
* प्रादेशिक अंतिम फेरी&lt;ref name=&quot;Afh5&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.cricketeurope.com/DATABASE/ARTICLES2021/articles/000014/001489.shtml |title=The Andrew Nixon Column: 21 November |trans-title=अँड्र्यू निक्सन स्तंभ: २१ नोव्हेंबर |website=क्रिकेट युरोप |access-date=२१ नोव्हेंबर २०२१ |archive-url=https://web.archive.org/web/20211121114017/https://cricketeurope.com/DATABASE/ARTICLES2021/articles/000014/001489.shtml |archive-date=२१ नोव्हेंबर २०२१}}&lt;/ref&gt;
  }}
  | &lt;ref name=&quot;2024Q&quot;/&gt;{{Efn|name=Af6|२०२२-२३ आफ्रिका पात्रता:
* उप-प्रादेशिक अ&lt;ref name=&quot;Afsr6&quot;&gt;{{cite web |url=https://czarsportzauto.com/2024-mens-t20-world-cup-africa-sub-regional/ |title=Rwanda Cricket to host 2024 Men's T20 World Cup Qualifier (Africa sub-regionals) |trans-title=रवांडा क्रिकेट २०२४ पुरुष टी२० विश्वचषक पात्रता (आफ्रिका उप-प्रादेशिक) स्पर्धेचे यजमानपद भूषवणार |website=झारस्पोर्ट्स |access-date=२२ ऑक्टोबर २०२२ |archive-date=२१ ऑक्टोबर २०२२ |archive-url=https://web.archive.org/web/20221021203936/https://czarsportzauto.com/2024-mens-t20-world-cup-africa-sub-regional/ |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://cricbuzz.com/cricket-news/124620/kenya-and-rwanda-advance-to-africa-regional-qualifier-finals-of-t20-wc |title=Kenya and Rwanda advance to Africa Regional Qualifier Finals of T20 WC 2024 |trans-title=केनिया आणि रवांडा टी२० विश्वचषक २०२४ आफ्रिका प्रादेशिक पात्रता अंतिम फेरीत |publisher=क्रिकबझ |date=२५ नोव्हेंबर २०२२ |access-date=२५ नोव्हेंबर २०२२ |archive-date=२६ नोव्हेंबर २०२२ |archive-url=https://web.archive.org/web/20221126190439/https://www.cricbuzz.com/cricket-news/124620/kenya-and-rwanda-advance-to-africa-regional-qualifier-finals-of-t20-wc |url-status=live}}&lt;/ref&gt;
* उप-प्रादेशिक ब&lt;ref name=&quot;Afsr6&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://emergingcricket.com/news/tanzania-and-nigeria-head-to-the-africa-finals/ |title=Tanzania and Nigeria Head to The Africa Finals |trans-title=टांझानिया आणि नायजेरिया आफ्रिका अंतिम फेरीत |publisher=इमर्जिंग क्रिकेट |date=११ डिसेंबर २०२२ |access-date=११ डिसेंबर २०२२ |last1=Musali |first1=Denis}}&lt;/ref&gt;
* प्रादेशिक अंतिम फेरी&lt;ref name=&quot;Aff6&quot;&gt;{{Cite web |date=२२ नोव्हेंबर २०२३ |title=ICC Men's T20 World Cup Africa Qualifier 2023 Schedule: Full Fixtures List And Match Timings |trans-title=आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक आफ्रिका पात्रता २०२३ वेळापत्रक: संपूर्ण सामने आणि वेळा |url=https://www.wisden.com/cricket-news/icc-mens-t20-world-cup-africa-qualifier-2023-schedule-full-fixtures-list-and-match-timings |access-date=२ मे २०२५ |website=विस्डेन |language=en |archive-date=२ मे २०२५ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250502115650/https://www.wisden.com/cricket-news/icc-mens-t20-world-cup-africa-qualifier-2023-schedule-full-fixtures-list-and-match-timings |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/3801576 |title=A historic first for Uganda as side joins Namibia into T20WC 2024 |trans-title=युगांडासाठी ऐतिहासिक प्रथम; नामिबियासह टी२० विश्वचषक २०२४मध्ये प्रवेश |publisher=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]] |access-date=३० नोव्हेंबर २०२३ |archive-date=१ डिसेंबर २०२३ |archive-url=https://web.archive.org/web/20231201091051/https://www.icc-cricket.com/news/3801576 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;
  }}
  | &lt;ref name=&quot;2026Q&quot;/&gt;{{Efn|name=Af7|२०२४-२५ आफ्रिका पात्रता:
* उप-प्रादेशिक अ&lt;ref name=&quot;AfsrA7&quot;&gt;{{cite web |url=https://czarsportzauto.com/2026-icc-mens-t20-world-cup-africa-sub-regional-qualifier-a/ |title=Tanzania Cricket to host 2026 ICC Men's T20 World Cup Sub-Regional Africa Qualifier A in September 2024 |trans-title=टांझानिया क्रिकेट सप्टेंबर २०२४ मध्ये २०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक आफ्रिका उप-प्रादेशिक पात्रता अचे यजमानपद भूषवणार |work=झारस्पोर्ट्स |access-date=१३ जुलै २०२४}}&lt;/ref&gt;
* उप-प्रादेशिक ब&lt;ref name=&quot;AfsrB7&quot;&gt;{{cite web |url=https://czarsportzauto.com/2026-icc-mens-t20-world-cup-africa-sub-regional-qualifier-b/ |title=Kenya Cricket to host 2026 ICC Men's T20 World Cup Sub-Regional Africa Qualifier B in October 2024 |trans-title=केनिया क्रिकेट ऑक्टोबर २०२४ मध्ये २०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक आफ्रिका उप-प्रादेशिक पात्रता बचे यजमानपद भूषवणार |work=झारस्पोर्ट्स |access-date=१३ जुलै २०२४}}&lt;/ref&gt;
* उप-प्रादेशिक क&lt;ref name=&quot;AfsrC7&quot;&gt;{{cite web |url=https://czarsportzauto.com/2026-icc-mens-t20-world-cup-africa-sub-regional-qualifier-c/ |title=Nigeria Cricket to host 2026 ICC Men's T20 World Cup Sub-Regional Africa Qualifier C in November 2024 |trans-title=नायजेरिया क्रिकेट नोव्हेंबर २०२४ मध्ये २०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक आफ्रिका उप-प्रादेशिक पात्रता कचे यजमानपद भूषवणार |work=झारस्पोर्ट्स |access-date=१३ जुलै २०२४}}&lt;/ref&gt;
* प्रादेशिक अंतिम फेरी&lt;ref name=&quot;Afrf7&quot;&gt;{{Cite web |date=२२ सप्टेंबर २०२५ |title=Harare all set for ICC Men's T20 World Cup Africa Qualifier |trans-title=आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक आफ्रिका पात्रता स्पर्धेसाठी हरारे सज्ज |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/harare-all-set-for-icc-men-s-t20-world-cup-africa-qualifier |access-date=१२ फेब्रुवारी २०२६ |publisher=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]] |language=en}}&lt;/ref&gt;
  }}
  | &lt;ref name=&quot;2028Q&quot;/&gt;{{Efn|name=Af8|२०२६-२७ आफ्रिका पात्रता:
* उप-प्रादेशिक अ
* उप-प्रादेशिक ब
* उप-प्रादेशिक क{{citation needed|date=February 2026}}
* प्रादेशिक अंतिम फेरी
  }}
  |}

==== अमेरिका पात्रता ====
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|+ प्रत्येक पुरुष टी२० विश्वचषक अमेरिका पात्रता चक्रातील संघांची कामगिरी
! {{diagonal split header 2 | संघ | आवृत्ती&lt;br/&gt;(संघांची संख्या)}}
! scope=&quot;col&quot; | [[आयसीसी विश्व ट्वेंटी२० पात्रता, २०१२|२०१२]]&lt;br/&gt;{{small|(१६)}}
! scope=&quot;col&quot; | [[२०१३ आयसीसी विश्व टी२० पात्रता|२०१४]]&lt;br/&gt;{{small|(९)}}
! scope=&quot;col&quot; | [[आयसीसी विश्व ट्वेंटी२० पात्रता (२०१५)|२०१६]]&lt;br/&gt;{{small|(७)}}
! scope=&quot;col&quot; | [[२०१९ आयसीसी विश्व ट्वेन्टी२० पात्रता|२०२१]]&lt;br/&gt;{{small|(७)}}
! scope=&quot;col&quot; | २०२२&lt;br/&gt;{{small|(७)}}
! scope=&quot;col&quot; | [[२०२४ आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक पात्रता प्रक्रिया|२०२४]]&lt;br/&gt;{{small|(६)}}
! scope=&quot;col&quot; | [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक पात्रता प्रक्रिया|२०२६]]&lt;br/&gt;{{small|(१०)}}
! scope=&quot;col&quot; | २०२८&lt;br/&gt;{{small|(११)}}
! scope=&quot;col&quot; | {{abbr|सहभाग|२०२८ पर्यंत प्रादेशिक टप्प्यातील सहभाग}}
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{cr|ARG}}
|  ||  ||  || SR || RF || SR || SR || SR || ८
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{cr|BAH}}
|  ||  ||  || SR || RF || SR || RF || SR || ८
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{cr|BLZ}}
|  ||  || {{N/A}} || SR || RF || {{N/A}} || SR || SR || ६
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{cr|BER}}
| D1↑ || D1↑ ||  || RF↑ || RF || RF || RF || style=&quot;background:#BBF3BB&quot; | P || ८
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{cr|BRA}}
|  || {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || SR || SR || ३
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{cr|CAN}}
| D1↑ || style=&quot;background:#ECECEC&quot; | § || D1↑ || RF↑ || RF↑ || RF*↑ || RF*↑ || style=&quot;background:#ECECEC&quot; | § || ७
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{cr|CAY}}
|  ||  ||  || RF || {{N/A}} || RF || RF || style=&quot;background:#BBF3BB&quot; | P || ७
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{cr|CHI}}
|  || {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || १
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{cr|CRC}}
|  || {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || १
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{cr|FLK}}
|  || {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || १
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{cr|MEX}}
|  || {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || SR || SR || ३
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{cr|PAN}}
|  ||  || {{N/A}} || SR || RF || RF || SR || SR || ७
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{cr|PER}}
|  || {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || १
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{cr|SUR}}
|  ||  ||  || {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || SR || SR || ५
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{cr|TCA}}
|  ||  || {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || २
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{cr|USA}}
| D1↑ || D1↑ || D1↑ || RF || RF↑ || style=&quot;background:#ECECEC&quot; | § || style=&quot;background:#ECECEC&quot; | § || style=&quot;background:#ECECEC&quot; | § || ६
|- class=&quot;sort-bottom&quot;
! संदर्भ 
| &lt;ref name=&quot;2012Q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;2012GQ&quot;/&gt;{{Efn|name=Am1|२०११ अमेरिका पात्रता:

* विभाग ३
* विभाग २
* विभाग १
  }}
  | &lt;ref name=&quot;2014Q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;2014GQ&quot;/&gt;{{Efn|name=Am2|२०१३ अमेरिका पात्रता:
* विभाग २
* विभाग १
  }}
  | &lt;ref name=&quot;2016Q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;2016GQ&quot;/&gt;{{Efn|name=Am3|२०१४-१५ अमेरिका पात्रता:
* विभाग २
* विभाग १
  }}
  | &lt;ref name=&quot;2021Q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;2021GQ&quot;/&gt;{{Efn|name=Am4|२०१८-१९ अमेरिका पात्रता:
* उत्तर उप-प्रादेशिक&lt;ref name=&quot;Af-Am-As-sr4&quot;/&gt;
* दक्षिण उप-प्रादेशिक&lt;ref name=&quot;Af-Am-As-sr4&quot;/&gt;
* प्रादेशिक अंतिम फेरी
  }}
  | &lt;ref name=&quot;2022Q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;2022GQ&quot;/&gt;{{Efn|name=Am5|२०२१ अमेरिका पात्रता:
* प्रादेशिक अंतिम फेरी
  }}
  | &lt;ref name=&quot;2024Q&quot;/&gt;{{Efn|name=Am6|२०२३ अमेरिका पात्रता:
* उप-प्रादेशिक
* प्रादेशिक अंतिम फेरी
  }}
  | &lt;ref name=&quot;2026Q&quot;/&gt;{{Efn|name=Am7|२०२४-२५ अमेरिका पात्रता:
* उप-प्रादेशिक
* प्रादेशिक अंतिम फेरी
  }}
  | &lt;ref name=&quot;2028Q&quot;/&gt;{{Efn|name=Am8|२०२६-२७ अमेरिका पात्रता:
* उप-प्रादेशिक अ
* उप-प्रादेशिक ब
* प्रादेशिक अंतिम फेरी
  }}
  |}

==== आशिया पात्रता ====
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|+ प्रत्येक पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया पात्रता चक्रातील संघांची कामगिरी
! {{diagonal split header 2 | संघ | आवृत्ती&lt;br/&gt;(संघांची संख्या)}}
! scope=&quot;col&quot; | [[आयसीसी विश्व ट्वेंटी२० पात्रता, २०१२|२०१२]]&lt;br/&gt;{{small|(१०)}}
! scope=&quot;col&quot; | [[२०१३ आयसीसी विश्व टी२० पात्रता|२०१४]]&lt;br/&gt;{{small|(१०)}}
! scope=&quot;col&quot; | [[आयसीसी विश्व ट्वेंटी२० पात्रता (२०१५)|२०१६]]&lt;br/&gt;{{small|(६)}}
! scope=&quot;col&quot; | [[२०१९ आयसीसी विश्व ट्वेन्टी२० पात्रता|२०२१]]&lt;br/&gt;{{small|(१६)}}
! scope=&quot;col&quot; | २०२२&lt;br/&gt;{{small|(१५)}}
! scope=&quot;col&quot; | [[२०२४ आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक पात्रता प्रक्रिया|२०२४]]&lt;br/&gt;{{small|(१५)}}
! scope=&quot;col&quot; | [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक पात्रता प्रक्रिया|२०२६]]&lt;br/&gt;{{small|(१६)}}
! scope=&quot;col&quot; | २०२८&lt;br/&gt;{{small|(१५)}}
! scope=&quot;col&quot; | {{abbr|सहभाग|२०२८ पर्यंत प्रादेशिक टप्प्यातील सहभाग}}
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{cr|AFG|२०१३}}†{{efn-lg|name=AFG-IRE}}
| D1↑ || style=&quot;background:#ECECEC&quot; | § || style=&quot;background:#ECECEC&quot; | § || style=&quot;background:#ECECEC&quot; | § || style=&quot;background:#ECECEC&quot; | § || style=&quot;background:#ECECEC&quot; | § || style=&quot;background:#ECECEC&quot; | § || style=&quot;background:#ECECEC&quot; | § || १
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{cr|BHR}}
| {{N/A}} ||  || {{N/A}} || SR || GQ || RF* || SR || style=&quot;background:#BBF3BB&quot; | P || ६
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{cr|BHU}}
|  || {{N/A}} || {{N/A}} || SR || SR || SR || SR || SR || ६
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{cr|CAM}}
| {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || SR || {{N/A}} || १
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{cr|CHN}}
| {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || SR || SR || SR || SR || ४
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{cr|HKG}}
| D1↑ || style=&quot;background:#ECECEC&quot; | § || style=&quot;background:#ECECEC&quot; | § || style=&quot;background:#ECECEC&quot; | § || RF↑ || RF* || SR || style=&quot;background:#BBF3BB&quot; | P || ५
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{cr|KUW}}
|  ||  ||  || RF || SR || RF || RF || style=&quot;background:#BBF3BB&quot; | P || ८
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{cr|MAS}}
|  ||  ||  || SR || SR || RF || RF || style=&quot;background:#BBF3BB&quot; | P || ८
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{cr|MDV}}
|  ||  ||  || SR || SR || SR || SR || style=&quot;background:#BBF3BB&quot; | P || ८
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{cr|MNG}}
| {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || SR || SR || २
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{cr|MYA}}
| {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || RF || SR || SR || SR || SR || ५
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{cr|NEP}}
| D1↑ || style=&quot;background:#ECECEC&quot; | § || style=&quot;background:#ECECEC&quot; | § || RF || style=&quot;background:#ECECEC&quot; | § || RF*↑ || RF*↑ || style=&quot;background:#ECECEC&quot; | § || ४
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{cr|OMA}}
| D1↑ ||  || D1↑ || style=&quot;background:#ECECEC&quot; | § || style=&quot;background:#ECECEC&quot; | § || RF*↑ || RF*↑ || style=&quot;background:#ECECEC&quot; | § || ५
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{cr|QAT}}
| {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || RF || SR || SR || RF || style=&quot;background:#BBF3BB&quot; | P || ५
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{cr|SAU}}
|  || {{N/A}} ||  || SR || SR || SR || SR || style=&quot;background:#BBF3BB&quot; | P || ७
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{cr|SIN}}
| {{N/A}} ||  ||  || RF↑ || style=&quot;background:#ECECEC&quot; | § || RF* || SR || style=&quot;background:#BBF3BB&quot; | P || ६
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{cr|THA}}
| {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || SR || SR || SR || SR || SR || ५
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{cr|UAE}}
|  || style=&quot;background:#ECECEC&quot; | § || style=&quot;background:#ECECEC&quot; | § || RF↑ || style=&quot;background:#ECECEC&quot; | § || RF* || RF↑ || style=&quot;background:#ECECEC&quot; | § || ४
|- class=&quot;sort-bottom&quot;
! संदर्भ 
| &lt;ref name=&quot;2012Q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;2012GQ&quot;/&gt;{{Efn|name=As1|२०११ आशिया पात्रता:

* एसीसी टी२०
  }}
  | &lt;ref name=&quot;2014Q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;2014GQ&quot;/&gt;{{Efn|name=As2|२०१३ आशिया पात्रता:
* एसीसी टी२०
  }}
  | &lt;ref name=&quot;2016Q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;2016GQ&quot;/&gt;{{Efn|name=As3|२०१५ आशिया पात्रता:
* एसीसी टी२०
  }}
  | &lt;ref name=&quot;2021Q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;2021GQ&quot;/&gt;{{Efn|name=As4|२०१८-१९ आशिया पात्रता:
* पूर्व उप-प्रादेशिक&lt;ref name=&quot;Af-Am-As-sr4&quot;/&gt;
* पश्चिम उप-प्रादेशिक&lt;ref name=&quot;Af-Am-As-sr4&quot;/&gt;
* प्रादेशिक अंतिम फेरी
  }}
  | &lt;ref name=&quot;2022Q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;2022GQ&quot;/&gt;{{Efn|name=As5|२०२१ आशिया पात्रता:
* उप-प्रादेशिक अ
* उप-प्रादेशिक ब
  }}
  | &lt;ref name=&quot;2024Q&quot;/&gt;{{Efn|name=As6|२०२३ आशिया पात्रता:
* उप-प्रादेशिक अ
* उप-प्रादेशिक ब
* प्रादेशिक अंतिम फेरी
  }}
  | &lt;ref name=&quot;2026Q&quot;/&gt;{{Efn|name=As7|२०२४-२५ आशिया पात्रता:
* उप-प्रादेशिक अ
* उप-प्रादेशिक ब
* संयुक्त प्रादेशिक अंतिम फेरी
  }}
  | &lt;ref name=&quot;2028Q&quot;/&gt;{{Efn|name=As8|२०२६-२७ आशिया पात्रता:{{citation needed|date=February 2026}}
* उप-प्रादेशिक अ
* उप-प्रादेशिक ब
* प्रादेशिक अंतिम फेरी
  }}
  |}

==== पूर्व आशिया-पॅसिफिक पात्रता ====
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|+ प्रत्येक पुरुष टी२० विश्वचषक पूर्व आशिया-पॅसिफिक पात्रता चक्रातील संघांची कामगिरी
! {{diagonal split header 2 | संघ | आवृत्ती&lt;br/&gt;(संघांची संख्या)}}
! scope=&quot;col&quot; | [[आयसीसी विश्व ट्वेंटी२० पात्रता, २०१२|२०१२]]&lt;br/&gt;{{small|(१०)}}
! scope=&quot;col&quot; | [[२०१३ आयसीसी विश्व टी२० पात्रता|२०१४]]&lt;br/&gt;{{small|(७)}}
! scope=&quot;col&quot; | [[आयसीसी विश्व ट्वेंटी२० पात्रता (२०१५)|२०१६]]&lt;br/&gt;{{small|(८)}}
! scope=&quot;col&quot; | [[२०१९ आयसीसी विश्व ट्वेन्टी२० पात्रता|२०२१]]&lt;br/&gt;{{small|(८)}}
! scope=&quot;col&quot; | २०२२&lt;br/&gt;{{small|(९)}}
! scope=&quot;col&quot; | [[२०२४ आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक पात्रता प्रक्रिया|२०२४]]&lt;br/&gt;{{small|(९)}}
! scope=&quot;col&quot; | [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक पात्रता प्रक्रिया|२०२६]]&lt;br/&gt;{{small|(९)}}
! scope=&quot;col&quot; | २०२८&lt;br/&gt;{{small|(९)}}
! scope=&quot;col&quot; | {{abbr|सहभाग|२०२८ पर्यंत प्रादेशिक टप्प्यातील सहभाग}}
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{cr|COK}}
|  ||  ||  || SR || RF || SR || SR || style=&quot;background:#BBF3BB&quot; | P || ८
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{cr|FIJ}}
|  ||  ||  || SR || RF || SR || SR || SR || ८
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{cr|IDN}}
|  ||  ||  || SR || RF || SR || SR || SR || ८
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{cr|JPN}}
|  ||  ||  || SR || RF || RF || RF || style=&quot;background:#BBF3BB&quot; | P || ८
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{cr|PNG}}
| D1↑ || style=&quot;background:#ECECEC&quot; | § || D1↑ || RF↑ || style=&quot;background:#ECECEC&quot; | § || RF*↑ || RF* || style=&quot;background:#BBF3BB&quot; | P || ६
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{cr|PHI}}
|  || {{N/A}} ||  || RF || RF↑ || RF* || SR || SR || ७
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{cr|SAM}}
|  ||  ||  || SR || RF || SR || RF || style=&quot;background:#BBF3BB&quot; | P || ८
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{cr|KOR}}
|  || {{N/A}} || {{N/A}} || SR || RF || SR || SR || SR || ६
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{cr|TON}}{{efn-lg|पूर्णवेळ प्रशासक नसल्यामुळे टोंगाला २०१३ मध्ये निलंबित करण्यात आले आणि २०१४ मध्ये आयसीसीमधून निष्कासित करण्यात आले.&lt;ref name=&quot;FT&quot;/&gt;}}
|  || ×× || ×× || ×× || ×× || ×× || ×× || ×× || १
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{cr|VAN}}
|  ||  ||  || RF || RF || RF || SR || SR || ८
|- class=&quot;sort-bottom&quot;
! संदर्भ 
| &lt;ref name=&quot;2012Q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;2012GQ&quot;/&gt;{{Efn|name=EAP1|२०११ पूर्व आशिया-पॅसिफिक पात्रता:

* विभाग २
* विभाग १
  }}
  | &lt;ref name=&quot;2014Q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;2014GQ&quot;/&gt;{{Efn|name=EAP2|२०१३ पूर्व आशिया-पॅसिफिक पात्रता:
* अजिंक्यपद स्पर्धा
  }}
  | &lt;ref name=&quot;2016Q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;2016GQ&quot;/&gt;{{Efn|name=EAP3|२०१४ पूर्व आशिया-पॅसिफिक पात्रता:
* अजिंक्यपद स्पर्धा
  }}
  | &lt;ref name=&quot;2021Q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;2021GQ&quot;/&gt;{{Efn|name=EAP4|२०१८-१९ पूर्व आशिया-पॅसिफिक पात्रता:
* उप-प्रादेशिक अ
* उप-प्रादेशिक ब
* प्रादेशिक अंतिम फेरी
  }}
  | &lt;ref name=&quot;2022Q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;2022GQ&quot;/&gt;{{Efn|name=EAP5|२०२१ पूर्व आशिया-पॅसिफिक पात्रता:
* प्रादेशिक अंतिम फेरी
  }}
  | &lt;ref name=&quot;2024Q&quot;/&gt;{{Efn|name=EAP6|२०२२-२३ पूर्व आशिया-पॅसिफिक पात्रता:
* उप-प्रादेशिक अ
* उप-प्रादेशिक ब
* प्रादेशिक अंतिम फेरी
  }}
  | &lt;ref name=&quot;2026Q&quot;/&gt;{{Efn|name=EAP7|२०२४-२५ पूर्व आशिया-पॅसिफिक पात्रता:
* उप-प्रादेशिक अ
* उप-प्रादेशिक ब
* संयुक्त प्रादेशिक अंतिम फेरी
  }}
  | &lt;ref name=&quot;2028Q&quot;/&gt;{{Efn|name=EAP8|२०२६-२७ पूर्व आशिया-पॅसिफिक पात्रता:
* उप-प्रादेशिक
* प्रादेशिक अंतिम फेरी
  }}
  |}

==== युरोप पात्रता ====
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|+ प्रत्येक पुरुष टी२० विश्वचषक युरोप पात्रता चक्रातील संघांची कामगिरी
! {{diagonal split header 2 | संघ | आवृत्ती&lt;br/&gt;(संघांची संख्या)}}
! scope=&quot;col&quot; | [[आयसीसी विश्व ट्वेंटी२० पात्रता, २०१२|२०१२]]&lt;br/&gt;{{small|(२६)}}
! scope=&quot;col&quot; | [[२०१३ आयसीसी विश्व टी२० पात्रता|२०१४]]&lt;br/&gt;{{small|(२४)}}
! scope=&quot;col&quot; | [[आयसीसी विश्व ट्वेंटी२० पात्रता (२०१५)|२०१६]]&lt;br/&gt;{{small|(११)}}
! scope=&quot;col&quot; | [[२०१९ आयसीसी विश्व ट्वेन्टी२० पात्रता|२०२१]]&lt;br/&gt;{{small|(२१)}}
! scope=&quot;col&quot; | २०२२&lt;br/&gt;{{small|(२६)}}
! scope=&quot;col&quot; | [[२०२४ आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक पात्रता प्रक्रिया|२०२४]]&lt;br/&gt;{{small|(३२)}}
! scope=&quot;col&quot; | [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक पात्रता प्रक्रिया|२०२६]]&lt;br/&gt;{{small|(३२)}}
! scope=&quot;col&quot; | २०२८&lt;br/&gt;{{small|(३२)}}
! scope=&quot;col&quot; | {{abbr|सहभाग|२०२८ पर्यंत प्रादेशिक टप्प्यातील सहभाग}}
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{cr|AUT}}
|  ||  ||  || SR || SR || RF || SR || SR || ८
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{cr|BEL}}
|  ||  ||  || SR || SR || SR || SR || SR || ८
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{cr|BUL}}
|  ||  || {{N/A}} || {{N/A}} || SR || SR || SR || SR || ६
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{cr|CRO}}
|  ||  || {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || SR || SR || SR || ५
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{cr|CYP}}
|  ||  || {{N/A}} || SR || SR || SR || SR || SR || ७
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{cr|CZE}}
|  || {{N/A}} || {{N/A}} || SR || SR || SR || SR || SR || ६
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{cr|DEN}}
| D1↑ || D1↑ ||  || RF || RF || RF || SR || style=&quot;background:#BBF3BB&quot; | P || ८
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{cr|EST}}
|  ||  || {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || SR || SR || SR || ५
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{cr|FIN}}
|  ||  ||  || SR || SR || SR || SR || SR || ८
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{cr|FRA}}
|  ||  ||  || SR || SR || SR || SR || SR || ८
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{cr|GER}}
| {{N/A}} ||  ||  || RF || RF↑ || RF || SR || SR || ७
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{cr|GIB}}
|  ||  ||  || SR || SR || SR || SR || SR || ८
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{cr|GRE}}
|  ||  ||  || {{N/A}} || SR || SR || SR || SR || ७
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{cr|GUE}}
|  ||  ||  || RF || SR || SR || RF || style=&quot;background:#BBF3BB&quot; | P || ८
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{cr|HUN}}
| {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || SR || SR || SR || SR || ४
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{cr|IRE}}†
| style=&quot;background:#ECECEC&quot; | § || style=&quot;background:#ECECEC&quot; | § || style=&quot;background:#ECECEC&quot; | § || style=&quot;background:#ECECEC&quot; | § || style=&quot;background:#ECECEC&quot; | § || RF*↑ || style=&quot;background:#ECECEC&quot; | § || style=&quot;background:#ECECEC&quot; | § || १
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{cr|IOM}}
|  ||  ||  || SR || SR || SR || SR || SR || ८
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{cr|ISR}}
|  ||  ||  || SR || SR || SR || SR || SR || ८
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{cr|ITA}}
| D1↑ || D1↑ ||  || RF || RF || RF || RF↑ || style=&quot;background:#ECECEC&quot; | § || ८
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{cr|JER}}
|  ||  || D1↑ || RF↑ || RF↑ || RF || RF || style=&quot;background:#BBF3BB&quot; | P || ८
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{cr|LUX}}
|  ||  || {{N/A}} || {{N/A}} || SR || SR || SR || SR || ६
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{cr|MLT}}
|  ||  || {{N/A}} || {{N/A}} || SR || SR || SR || SR || ६
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{cr|NOR}}
|  ||  ||  || RF || SR || SR || SR || SR || ८
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{cr|NED}}
| style=&quot;background:#ECECEC&quot; | § || style=&quot;background:#ECECEC&quot; | § || style=&quot;background:#ECECEC&quot; | § || style=&quot;background:#ECECEC&quot; | § || style=&quot;background:#ECECEC&quot; | § || style=&quot;background:#ECECEC&quot; | § || RF*↑ || style=&quot;background:#ECECEC&quot; | § || १
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{cr|POR}}
|  ||  || {{N/A}} || {{N/A}} || SR || SR || SR || style=&quot;background:#BBF3BB&quot; | P || ६
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{cr|ROM}}
| {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || SR || SR || SR || SR || ४
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{cr|SER}}
| {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || SR || SR || SR || SR || ४
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{cr|SLO}}
|  ||  || {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || SR || SR || SR || ५
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{cr|ESP}}
|  ||  ||  || SR || SR || SR || SR || style=&quot;background:#BBF3BB&quot; | P || ८
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{cr|SWE}}
|  ||  || {{N/A}} || SR || SR || SR || SR || SR || ७
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{cr|SWI}}
| {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || SR || SR || SR || ३
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{cr|SCO}}
| style=&quot;background:#ECECEC&quot; | § || style=&quot;background:#ECECEC&quot; | § || style=&quot;background:#ECECEC&quot; | § || style=&quot;background:#ECECEC&quot; | § || style=&quot;background:#ECECEC&quot; | § || RF*↑ || RF* / §{{efn-lg|name=BAN-SCO}} || style=&quot;background:#BBF3BB&quot; | P* || ३
|-
! scope=&quot;row&quot; | {{cr|TUR}}
|  || {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || {{N/A}} || SR || SR || SR || ४
|- class=&quot;sort-bottom&quot;
! संदर्भ 
| &lt;ref name=&quot;2012Q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;2012GQ&quot;/&gt;{{Efn|name=Eu1|२०११ युरोप पात्रता:

* विभाग ३
* विभाग २
* विभाग १
  }}
  | &lt;ref name=&quot;2014Q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;2014GQ&quot;/&gt;{{Efn|name=Eu2|२०१२-१३ युरोप पात्रता:
* विभाग ३
* विभाग २
* विभाग १
  }}
  | &lt;ref name=&quot;2016Q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;2016GQ&quot;/&gt;{{Efn|name=Eu3|२०१४-१५ युरोप पात्रता:
* विभाग ३
* विभाग २
* विभाग १
  }}
  | &lt;ref name=&quot;2021Q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;2021GQ&quot;/&gt;{{Efn|name=Eu4|२०१८-१९ युरोप पात्रता:
* उप-प्रादेशिक अ
* उप-प्रादेशिक ब
* उप-प्रादेशिक क
* प्रादेशिक अंतिम फेरी
  }}
  | &lt;ref name=&quot;2022Q&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;2022GQ&quot;/&gt;{{Efn|name=Eu5|२०२१ युरोप पात्रता:
* उप-प्रादेशिक अ
* उप-प्रादेशिक ब
* उप-प्रादेशिक क
* प्रादेशिक अंतिम फेरी
  }}
  | &lt;ref name=&quot;2024Q&quot;/&gt;{{Efn|name=Eu6|२०२२-२३ युरोप पात्रता:
* उप-प्रादेशिक अ
* उप-प्रादेशिक ब
* उप-प्रादेशिक क
* प्रादेशिक अंतिम फेरी
  }}
  | &lt;ref name=&quot;2026Q&quot;/&gt;{{Efn|name=Eu7|२०२४-२५ युरोप पात्रता:
* उप-प्रादेशिक अ
* उप-प्रादेशिक ब
* उप-प्रादेशिक क
* प्रादेशिक अंतिम फेरी
  }}
  | &lt;ref name=&quot;2028Q&quot;/&gt;{{Efn|name=Eu8|२०२६-२७ युरोप पात्रता:
* उप-प्रादेशिक अ
* उप-प्रादेशिक ब
* उप-प्रादेशिक क
* प्रादेशिक अंतिम फेरी
  }}
  |}

== नोंदी ==
{{notelist-lg}}

== हे सुद्धा पहा ==
{{Div col}}

* [[आयसीसी महिला टी-२० विश्वचषक]]
* [[आयसीसी महिला टी-२० विश्वचषक पात्रता]]
  {{Div col end}}

== संदर्भ ==
{{notelist}}
{{संदर्भयादी}}

== बाह्य दुवे ==

* {{अधिकृत संकेतस्थळ|https://www.t20worldcup.com/}}
* [https://czarsportzauto.com/icc-tournaments-world-cup-and-pathway/ आयसीसी विश्वचषक पात्रता मार्ग] ''झारस्पोर्ट्स''वर

{{२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा}}

[[वर्ग:पुरुष टी२० विश्वचषक पात्रता|*]]</text>
      <sha1>r31a9qx52j5fp2lay6xh5zkmkmwatxe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>तुकाराम रामकृष्ण काते</title>
    <ns>0</ns>
    <id>386346</id>
    <revision>
      <id>2728407</id>
      <parentid>2727891</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T05:27:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>शरभ</username>
        <id>183979</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2728407</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3284" sha1="t168hx1s4ukbgumz0r7654rlfi3ios6" xml:space="preserve">
{{Infobox officeholder
| name                = तुकाराम रामकृष्ण काते 
| office               = महाराष्ट्र विधानसभेचे सदस्य
| term_start           = २३ नोव्हेंबर २०२४
| predecessor          = प्रकाश फाटेरपेकर
| constituency         = चेंबूर
| term_start1          = २०१४
| term_end1            = २०१९
| predecessor1         = नवाब मलिक
| successor1           = नवाब मलिक
| constituency1        = अणुशक्तीनगर
| party                = शिवसेना
| occupation           = राजकारणी
}}

'''तुकाराम रामकृष्ण काते''' हे महाराष्ट्रातील राजकारणी असून महाराष्ट्राच्या १३व्या विधानसभेचे सदस्य राहिले आहेत. त्यांनी [[अणुशक्तीनगर विधानसभा मतदारसंघ]]ाचे प्रतिनिधित्व केले आहे. ते [[शिवसेना]] पक्षाशी संबंधित आहेत.

== राजकीय कारकीर्द ==
तुकाराम रामकृष्ण काते यांनी २०१४ ते २०१९ या कालावधीत महाराष्ट्र विधानसभेत अनुशक्तीनगर विधानसभा मतदारसंघाचे प्रतिनिधित्व केले. या काळात त्यांचे पूर्वाधिकारी [[नवाब मलिक]] होते आणि त्यांच्यानंतर पुन्हा नवाब मलिक हे या मतदारसंघाचे आमदार झाले.

२३ नोव्हेंबर २०२४ रोजी त्यांनी महाराष्ट्र विधानसभेचे सदस्य म्हणून पदभार स्वीकारला. सध्या ते चेंबूर विधानसभा मतदारसंघाचे प्रतिनिधित्व करतात. त्यांच्या आधी या मतदारसंघाचे प्रतिनिधित्व [[प्रकाश फातर्पेकर]] यांनी केले होते.

== वैयक्तिक माहिती ==
* '''नाव:''' तुकाराम रामकृष्ण काते 
* '''पक्ष:''' [[शिवसेना]]
* '''व्यवसाय:''' राजकारणी

== संदर्भ ==
{{संदर्भसूची}}

[[वर्ग:शिवसेनेतील राजकारणी]]
[[वर्ग:अणुशक्तीनगरचे आमदार]]
[[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]]
[[वर्ग:महाराष्ट्राच्या १३ व्या विधानसभेचे सदस्य]]
[[वर्ग:चेंबूरचे आमदार]]</text>
      <sha1>t168hx1s4ukbgumz0r7654rlfi3ios6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>सदस्य:Mayuri Shelar</title>
    <ns>2</ns>
    <id>386348</id>
    <revision>
      <id>2728318</id>
      <parentid>2727874</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T17:09:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mayuri Shelar</username>
        <id>189025</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2728318</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1862" sha1="2kp6h8ebrhhj8q9dqo6ndjpfcb5el29" xml:space="preserve">&lt;nowiki&gt;''&lt;/nowiki&gt;'''नाद- द हार्ड लव्ह'''&lt;nowiki&gt;''' हा २०२४ मधील एक आगामी मराठी भाषेतील चित्रपट आहे. या चित्रपटाचे दिग्दर्शन प्रकाश जनार्दन पवार यांनी केले असून, कथा संतोष दाभोळकर आणि दीपक पवार यांनी लिहिली आहे. चित्रपटाची पटकथा आणि संवादलेखन डॉ. विनायक पवार यांनी केले आहे. या चित्रपटात अभिनेता किरण गायकवाड आणि अभिनेत्री सपना माने हे मुख्य भूमिकेत आहेत. '&lt;/nowiki&gt;'''शकुंतला क्रिएशन प्रोडक्शन'&lt;nowiki/&gt;''' आणि ''''जिजाऊ क्रिएशन मेकर'''&lt;nowiki/&gt;' यांच्या बॅनरखाली निर्मित झालेला हा चित्रपट एका उत्कंठावर्धक ॲक्शन आणि रोमँटिक प्रेमकथेवर आधारित आहे.

{{माहितीचौकट चित्रपट|नाव=नाद - द हार्ड लव्ह|दिग्दर्शन=प्रकाश जनार्दन पवार|प्रमुख कलाकार=किरण गायकवाड, सपना माने|प्रदर्शन तारीख=१५ नोव्हेंबर २०२४|निर्मिती=शकुंतला क्रिएशन  प्रोडक्शन,जिजाऊ क्रिएशन मेकर.}}</text>
      <sha1>2kp6h8ebrhhj8q9dqo6ndjpfcb5el29</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ऑस्कर पुरस्कार विजेते आणि नामांकित भारतीय व्यक्तींची यादी</title>
    <ns>0</ns>
    <id>386361</id>
    <revision>
      <id>2728257</id>
      <parentid>2727844</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T13:37:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dharmadhyaksha</username>
        <id>28394</id>
      </contributor>
      <origin>2728257</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27959" sha1="ft82qqm8q4rg6emyf11xfhebgo4hfpj" xml:space="preserve">{{माहिती संचिका}}
[[File:Bhanu Athaiya (2).jpg|alt=A picture of Bhanu Athya.|thumb|[[रिचर्ड ॲटनबरो|रिचर्ड अ‍ॅटनबरो]] यांच्या ''[[गांधी (चित्रपट)|गांधी]]'' (१९८२)  या चरित्रात्मक चित्रपटाच्या वेशभूषेसाठी [[भानू अथय्या]] ही ऑस्कर पुरस्कार जिंकणारी पहिली भारतीय ठरली.]]
भारतीय व्यक्ती आणि चित्रपटांना '''[[ऑस्कर पुरस्कार|अकादमी पुरस्कारांच्या]]''' (ऑस्कर म्हणूनही ओळखले जाते) विविध श्रेणींमध्ये पुरस्कार मिळाले आहेत किंवा नामांकने मिळाली आहेत.  वैज्ञानिक आणि तांत्रिक तसेच मानद श्रेणीसह १८ भारतीयांना ऑस्करसाठी नामांकन मिळाले असून १० जणांनी हे पुरस्कार जिंकले आहेत.

३० व्या अकादमी पुरस्कार सोहळ्यात, [[मेहबूब खान]] यांचा १९५७ सालचा [[हिंदी भाषा|हिंदी]] चित्रपट ''[[मदर इंडिया]]'' हा सर्वोत्कृष्ट आंतरराष्ट्रीय फीचर फिल्म श्रेणीतील अकादमी पुरस्कारासाठी भारताची पहिली अधिकृत प्रवेशिका होती.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.news18.com/photogallery/movies/all-the-indian-films-that-were-indias-official-entry-to-the-academy-awards-2360805.html|title=Before Gully Boy, these Indian films were sent to the Academy Award for Best International Feature Film Category|date=10 February 2020|publisher=[[News18]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201044918/https://www.news18.com/photogallery/movies/all-the-indian-films-that-were-indias-official-entry-to-the-academy-awards-2360805.html|archive-date=1 February 2021|access-date=27 January 2021}}&lt;/ref&gt; त्याला इतर चार चित्रपटांसोबत नामांकन मिळाले होते आणि ''तो नाइट्स ऑफ कॅबिरिया'' (१९५७) या इटालियन चित्रपटाकडून एका मताने हरला.&lt;ref name=&quot;30th&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1958|title=The 30th Academy Awards (1958) Nominees and Winners|publisher=[[Academy of Motion Picture Arts and Sciences]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110706094132/http://www.oscars.org/awards/academyawards/legacy/ceremony/30th-winners.html|archive-date=6 July 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://timesofindia.indiatimes.com/home/sunday-times/And-the-Oscar-nearly-goes-to/articleshow/51171811.cms|title=And the Oscar nearly goes to…|last=Alikhan|first=Anwar|date=28 February 2016|website=[[The Times of India]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160705112433/http://timesofindia.indiatimes.com/home/sunday-times/And-the-Oscar-nearly-goes-to/articleshow/51171811.cms|archive-date=5 July 2016|access-date=27 January 2021}}&lt;/ref&gt; १९८२ मध्ये, [[राष्ट्रीय चित्रपट विकास महामंडळ|भारतीय राष्ट्रीय चित्रपट विकास महामंडळाने]] [[रिचर्ड ॲटनबरो|रिचर्ड अ‍ॅटनबरो]] यांच्या ''[[गांधी (चित्रपट)|गांधी]]''  या चरित्रात्मक चित्रपटाच्या सह-निर्मितीत महत्त्वाची भूमिका बजावली.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.thehindu.com/news/national/article884479.ece|title=Film producer D.V.S. Raju passes away|date=14 November 2010|website=[[The Hindu]]|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131102193622/http://www.thehindu.com/news/national/article884479.ece|archive-date=2 November 2013|access-date=24 October 2014}}&lt;/ref&gt; ५५ व्या अकादमी पुरस्कार सोहळ्यात, [[भानू अथय्या]] वेशभूषेसाठी अकादमी पुरस्कार जिंकणारी पहिली भारतीय ठरली.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-india-54560058|title=Bhanu Athaiya: Costume designer who won India's first Oscar dies|date=15 October 2020|publisher=[[BBC]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201214230350/https://www.bbc.com/news/world-asia-india-54560058|archive-date=14 December 2020|access-date=27 November 2020}}&lt;/ref&gt; त्याच चित्रपटासाठी [[पंडित रविशंकर|रवी शंकर]] यांना सर्वोत्कृष्ट मूळ संगीतासाठी नामांकन मिळाले होते.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.dnaindia.com/entertainment/column-bollywood-retrospect-from-pather-panchali-to-gandhi-5-spellbinding-albums-of-pandit-ravi-shankar-2197101|title=Bollywood Retrospect: From 'Pather Panchali' to 'Gandhi', 5 spellbinding albums of Pandit Ravi Shankar|last=Arunachalam|first=Param|date=2 April 2016|website=[[Daily News and Analysis]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160929092413/http://www.dnaindia.com/entertainment/column-bollywood-retrospect-from-pather-panchali-to-gandhi-5-spellbinding-albums-of-pandit-ravi-shankar-2197101|archive-date=29 September 2016|access-date=27 January 2020}}&lt;/ref&gt; ''मदर इंडिया'', ''[[सलाम बॉम्बे!]]'' (१९८८) आणि ''[[लगान]]'' (२००१) या तीन भारतीय चित्रपटांना सर्वोत्कृष्ट आंतरराष्ट्रीय चित्रपटासाठी नामांकन मिळाले आहे.

१९९२ मध्ये, महान बंगाली चित्रपट निर्माते [[सत्यजित राय]] यांना अकादमी मानद पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले. ते हा सन्मान मिळवणारे आजपर्यंतचे एकमेव भारतीय होते.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://aaspeechesdb.oscars.org/link/064-24/|title=Acceptance Speeches: Satyajit Ray|publisher=[[Academy of Motion Picture Arts and Sciences]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20141020193036/http://aaspeechesdb.oscars.org/link/064-24/|archive-date=20 October 2014|access-date=18 May 2014}}&lt;/ref&gt; २००० साली, एम. नाईट श्यामलन हे त्यांच्या १९९९ सालच्या &lt;nowiki&gt;&lt;i&gt;द सिक्स्थ सेन्स&lt;/i&gt;&lt;/nowiki&gt; या चित्रपटासाठी ऑस्कर नामांकन मिळवणारे पहिले भारतीय-अमेरिकन ठरले. त्यांना अनुक्रमे सर्वोत्कृष्ट दिग्दर्शक आणि सर्वोत्कृष्ट मूळ पटकथेसाठी नामांकन मिळाले होते. सध्या, त्या श्रेणींमध्ये नामांकन मिळालेले श्यामलन हे भारतीय वंशाचे एकमेव व्यक्ती आहेत.

[[ए.आर. रहमान|ए. आर. रहमान]] आणि रेसुल पुकुट्टी यांना २००८ च्या ब्रिटिश चित्रपट ''[[स्लमडॉग मिलियनेर|स्लमडॉग मिलियनेरसाठी]]'' अनुक्रमे सर्वोत्कृष्ट ध्वनी मिश्रण आणि सर्वोत्कृष्ट मूळ संगीतासाठी अकादमी पुरस्कार मिळाला. रहमान यांनी गीतकार [[गुलजार]] यांच्यासोबत &quot;जय हो&quot; या गाण्यासाठी सर्वोत्कृष्ट मूळ गाण्याचा पुरस्कारही जिंकला,&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.outlookindia.com/newswire/story/sharma-pookutty-gulzar-in-8-slumdog-oscars/654533|title=sharm, Pookutty, Gulzar in 8 Slumdog Oscars|date=23 February 2009|website=[[Outlook (Indian magazine)|Outlook]]|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127125812/https://www.outlookindia.com/newswire/story/rahman-pookutty-gulzar-in-8-slumdog-oscars/654533|archive-date=27 January 2021|access-date=27 January 2021}}&lt;/ref&gt; आणि एकापेक्षा जास्त अकादमी पुरस्कार जिंकणारे ते आजपर्यंतचे पहिले आणि एकमेव भारतीय ठरले. आजपर्यंत एकूण पाच नामांकनांसह, सर्वाधिक नामांकने मिळवणारे भारतीय म्हणून रहमान यांच्या नावावर विक्रम आहे, त्याखालोखाल चार नामांकनांसह (तीन सर्वोत्कृष्ट चित्रपटासाठी आणि एक लाइव्ह ॲक्शन शॉर्टसाठी) [[इस्माईल मर्चंट]] यांचा क्रमांक लागतो.

[[९५वे ऑस्कर पुरस्कार|९५ व्या अकादमी पुरस्कार]] सोहळ्यात, ''[[आरआरआर (चित्रपट)|आरआरआर]]''  (चित्रपट) आणि ''द एलिफंट व्हिस्परर्स'' (लघुपट) या दोघांनी विजय मिळवला. &lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://economictimes.indiatimes.com/magazines/panache/ar-rahman-celebrates-10-years-of-oscar-victory-says-he-starved-to-look-slim-at-the-event/articleshow/67846697.cms|title=AR Rahman celebrates 10 years of Oscar victory, says he 'starved' to look slim at the event|date=5 February 2019|website=[[The Economic Times]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200127214901/https://economictimes.indiatimes.com/magazines/panache/ar-rahman-celebrates-10-years-of-oscar-victory-says-he-starved-to-look-slim-at-the-event/articleshow/67846697.cms|archive-date=27 January 2020|access-date=27 January 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://indianexpress.com/article/opinion/columns/rrr-naatu-naatu-elephant-whisperers-oscars-indian-cinema-8493255/lite/|title=RRR's 'Naatu Naatu' and The Elephant Whisperers make history at the Oscars 2023. Indian cinema must make the most of these wins|date=2023-03-13|website=The Indian Express|language=en|access-date=2024-10-01}}&lt;/ref&gt; तांत्रिक श्रेणीमध्ये ऑस्कर पुरस्कार मिळवणारे विकास साठ्ये हे एकमेव भारतीय आहेत.

== विजेते आणि नामांकित व्यक्ती ==

=== मानद पुरस्कार ===
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders sortable&quot;
|+ 
! scope=&quot;col&quot; |वर्ष
! scope=&quot;col&quot; |विजेते
! scope=&quot;col&quot; |टिप्पणी
! class=&quot;unsortable&quot; scope=&quot;col&quot; |संदर्भ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |१९९२ (६४ वे)
! scope=&quot;row&quot; |[[सत्यजित राय]]
|&quot;चित्रपट कलेवरील त्यांच्या दुर्मिळ प्रभुत्वाबद्दल आणि त्यांच्या सखोल मानवतावादी दृष्टिकोनाबद्दल—ज्याचा जगभरातील चित्रपट निर्मात्यांवर आणि प्रेक्षकांवर अमिट प्रभाव पडला आहे—त्यांच्या या योगदानाची दखल घेतली जात आहे.&quot;
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://aaspeechesdb.oscars.org/link/064-24/|title=Acceptance Speeches: Satyajit Ray|publisher=[[Academy of Motion Picture Arts and Sciences]]|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20141020193036/http://aaspeechesdb.oscars.org/link/064-24/|archive-date=20 October 2014|access-date=22 April 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.nytimes.com/1992/02/16/movies/film-satyajit-ray-honored-without-profit-in-his-land.html|title=FILM; Satyajit Ray Honored, Without Profit in His Land|last=Gargan|first=Edward|date=16 February 1992|website=[[The New York Times]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20131006023550/http://www.nytimes.com/1992/02/16/movies/film-satyajit-ray-honored-without-profit-in-his-land.html|archive-date=6 October 2013|access-date=29 April 2013}}&lt;/ref&gt;
|}

=== स्पर्धात्मक पुरस्कार ===
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders sortable&quot;
|+ 
! scope=&quot;col&quot; |वर्ष
! scope=&quot;col&quot; |नामांकन / विजेते
! scope=&quot;col&quot; |चित्रपट
! scope=&quot;col&quot; |श्रेणी
! scope=&quot;col&quot; |निकाल
! class=&quot;unsortable&quot; scope=&quot;col&quot; |{{संक्षेप|Ref.|References}}
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |१९५८
! scope=&quot;row&quot; |'''''[[मदर इंडिया]]'''''
|''[[मदर इंडिया]]''
|सर्वोत्कृष्ट परदेशी भाषेतील चित्रपट 
| {{Nom}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref name=&quot;30th&quot; /&gt;
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |१९६१
! scope=&quot;row&quot; |[[इस्माईल मर्चंट]]
|''[[द क्रिएशन ऑफ वूमन]]''
|सर्वोत्कृष्ट लघुपट (लाईव्ह ॲक्शन) 
| {{Nom}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1961|title=The 33rd Academy Awards (1961) Nominees and Winners|publisher=[[Academy of Motion Picture Arts and Sciences]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20151015234831/http://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1961|archive-date=15 October 2015|access-date=23 June 2013}}&lt;/ref&gt;
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |१९६९
! scope=&quot;row&quot; |फली बिलिमोरिया
|''द हाऊस दॅट आनंद बिल्ट''
| rowspan=&quot;1&quot; |सर्वोत्कृष्ट माहितीपट (लघुपट)
| {{Nom}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref name=&quot;Oscars1969&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1969|title=The 41st Academy Awards (1969) Nominees and Winners|website=oscars.org|access-date=13 October 2011}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |१९७८
! scope=&quot;row&quot; |[[इशू पटेल]]
| rowspan=&quot;1&quot; |''बीड गेम''
|सर्वोत्कृष्ट ॲनिमेटेड लघुपट
| {{Nom}}
| rowspan=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |१९७९
! scope=&quot;row&quot; |के.के. कपील
|''ॲन एन्काउंटर विथ फेसेस''
| rowspan=&quot;1&quot; |सर्वोत्कृष्ट माहितीपट (लघुपट)
| {{Nom}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1979|title=The 51st Academy Awards (1979) Nominees and Winners|publisher=[[Academy of Motion Picture Arts and Sciences]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402004111/http://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1979|archive-date=2 April 2015|access-date=2 October 2013}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |१९८३
! scope=&quot;row&quot; |[[भानू अथय्या]]
| rowspan=&quot;2&quot; |''[[गांधी (चित्रपट)|गांधी]]''
|सर्वोत्कृष्ट वेशभूषा रचना 
| {{Won}}
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |
|-
! scope=&quot;row&quot; |[[पंडित रविशंकर]]
|सर्वोत्कृष्ट मूळ संगीत
| {{Nom}}
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |१९८७
! scope=&quot;row&quot; |[[इस्माईल मर्चंट]]
|''[[अ रूम विथ अ व्हीयू]]''
|सर्वोत्कृष्ट चित्रपट
| {{Nom}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1987|title=The 59th Academy Awards (1987) Nominees and Winners|publisher=[[Academy of Motion Picture Arts and Sciences]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402004243/http://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1987|archive-date=2 April 2015|access-date=23 June 2013}}&lt;/ref&gt;
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |१९८९
! scope=&quot;row&quot; |''[[सलाम बॉम्बे!]]''
|''[[सलाम बॉम्बे!]]''
|सर्वोत्कृष्ट परदेशी भाषेतील चित्रपट 
| {{Nom}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1989|title=The 61st Academy Awards (1989) Nominees and Winners|publisher=[[Academy of Motion Picture Arts and Sciences]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110706095646/http://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1989|archive-date=6 July 2011|access-date=22 April 2013}}&lt;/ref&gt;
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |१९९३
! rowspan=&quot;2&quot; scope=&quot;row&quot; |[[इस्माईल मर्चंट]]
|''[[हावर्ड्स एंड]]''
| rowspan=&quot;2&quot; |सर्वोत्कृष्ट चित्रपट
| {{Nom}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1993|title=The 65th Academy Awards (1993) Nominees and Winners|publisher=[[Academy of Motion Picture Arts and Sciences]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170102081504/https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1993|archive-date=2 January 2017|access-date=23 June 2013}}&lt;/ref&gt;
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |१९९४
|''[[द रिमेन्स ऑफ द डे]]''
| {{Nom}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1994|title=The 66th Academy Awards (1994) Nominees and Winners|publisher=[[Academy of Motion Picture Arts and Sciences]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110429072543/http://www.oscars.org/awards/academyawards/legacy/ceremony/66th-winners.html|archive-date=29 April 2011|access-date=23 June 2013}}&lt;/ref&gt;
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |२००२
! scope=&quot;row&quot; |''[[लगान]]''
|''[[लगान]]''
|सर्वोत्कृष्ट परदेशी भाषेतील चित्रपट 
| {{Nom}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.oscars.org/oscars/ceremonies/2002|title=The 74th Academy Awards (2002) Nominees and Winners|publisher=[[Academy of Motion Picture Arts and Sciences]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20141109213431/http://www.oscars.org/oscars/ceremonies/2002|archive-date=9 November 2014|access-date=22 April 2013}}&lt;/ref&gt;
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |२००५
! scope=&quot;row&quot; |[[अश्विन कुमार]]
|''लिटल टेररिस्ट''
|सर्वोत्तम लघुपट (लाईव्ह ॲक्शन)
| {{Nom}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.oscars.org/oscars/ceremonies/2005|title=The 77th Academy Awards (2005) Nominees and Winners|publisher=[[Academy of Motion Picture Arts and Sciences]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160101230853/http://oscars.org/oscars/ceremonies/2005|archive-date=1 January 2016|access-date=2 October 2013}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;5&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |[[८१वे ऑस्कर पुरस्कार|२००९&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;]]
! scope=&quot;row&quot; |[[रेसुल पूकुट्टी]]
| rowspan=&quot;5&quot; |''[[स्लमडॉग मिलियनेर]]''
|सर्वोत्तम ध्वनी मिश्रण
| {{Won}}
| rowspan=&quot;5&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref name=&quot;81st Oscars&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.oscars.org/oscars/ceremonies/2009|title=Nominees and Winners for the 81st Academy Awards|publisher=[[Academy of Motion Picture Arts and Sciences]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20141110111206/http://www.oscars.org/oscars/ceremonies/2009|archive-date=10 November 2014|access-date=22 April 2013}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; |[[गुलजार]] &lt;br /&gt; {{Small|(गीतकार)}}
| rowspan=&quot;2&quot; |सर्वोत्कृष्ट मूळ गाणे (&quot;जय हो&quot; साठी)
| {{Won}}
|-
! rowspan=&quot;5&quot; scope=&quot;row&quot; |[[ए.आर. रहमान]] &lt;br /&gt; {{Small|(संगीत)}}
| {{Won}}
|-
|सर्वोत्कृष्ट मूळ संगीत
| {{Won}}
|-
|सर्वोत्तम मूळ गाणे (&quot;ओ... साया&quot; साठी)
| {{Nom}}
|-
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |[[८३वे ऑस्कर पुरस्कार|२०११]]
| rowspan=&quot;2&quot; |''[[१२७ आर्स]]''
|सर्वोत्कृष्ट मूळ संगीत
| {{Nom}}
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref name=&quot;83rd Oscars&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.oscars.org/oscars/ceremonies/2011|title=Winners and Nominees for the 83rd Academy Awards|publisher=[[Academy of Motion Picture Arts and Sciences]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110605132752/http://www.oscars.org/awards/academyawards/83/nominees.html|archive-date=5 June 2011|access-date=24 April 2013}}&lt;/ref&gt;
|-
|सर्वोत्कृष्ट मूळ गाणे (&quot;इफ आय राइज&quot; साठी)
| {{Nom}}
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |२०१३
! scope=&quot;row&quot; |[[बॉम्बे जयश्री]]&lt;br /&gt;{{Small|(गीतकार)}}
|''[[लाइफ ऑफ पाय (चित्रपट)|लाइफ ऑफ पाय]]''
|सर्वोत्कृष्ट मूळ गाणे (&quot;पायज लूलाबाय&quot; साठी)
| {{Nom}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.oscars.org/oscars/ceremonies/2013|title=Nominees for the 85th Academy Awards|publisher=[[Academy of Motion Picture Arts and Sciences]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20141014074656/http://www.oscars.org/oscars/ceremonies/2013|archive-date=14 October 2014|access-date=22 April 2013}}&lt;/ref&gt;
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |२०२२
! scope=&quot;row&quot; |रिंटू थॉमस
|''रायटिंग विथ फायर''
|सर्वोत्कृष्ट माहितीपट
| {{Nom}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/2022|title=Nominees for the 94th Academy Awards|publisher=[[Academy of Motion Picture Arts and Sciences]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220401051947/https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/2022|archive-date=1 April 2022|access-date=24 January 2023}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |[[९५वे ऑस्कर पुरस्कार|२०२३]]
! scope=&quot;row&quot; |[[एम.एम. कीरावानी]] {{Small|(संगीत)}} &lt;br /&gt; चंद्रबोस {{Small|(गीतकार)}}
|''[[आरआरआर (चित्रपट)|आरआरआर]]''
|सर्वोत्कृष्ट मूळ गाणे (&quot;नाटू नाटू&quot; साठी)
| {{Won}}
| rowspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/2023|title=Nominees for the 95th Academy Awards|publisher=[[Academy of Motion Picture Arts and Sciences]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230314145222/https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/2023|archive-date=14 March 2023|access-date=24 January 2023}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; |[[कार्तिकी गोन्सालवीस]] &lt;br&gt; [[गुनीत मोंगा]]
|''द एलिफंट विस्परर्स''
| rowspan=&quot;1&quot; |सर्वोत्कृष्ट माहितीपट (लघुपट)
| {{Won}}
|-
! scope=&quot;row&quot; |[[शौनक सेन]] &lt;br&gt; अमन मान
|''ऑल दॅट ब्रीद्स''
|सर्वोत्कृष्ट माहितीपट
| {{Nom}}
|}

=== वैज्ञानिक आणि तांत्रिक पुरस्कार ===
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders sortable&quot;
|+ 
! scope=&quot;col&quot; |वर्ष
! scope=&quot;col&quot; |विजेते
! scope=&quot;col&quot; |श्रेणी
! scope=&quot;col&quot; |टिप्पणी
! class=&quot;unsortable&quot; scope=&quot;col&quot; |संदर्भ
|-
|[[९०वे ऑस्कर पुरस्कार|२०१८&lt;br /&gt;{{Small|(९० वे)}}]]
! scope=&quot;row&quot; |विकास साठ्ये
|तांत्रिक कामगिरीसाठी अकादमी पुरस्कार
|जॉन कॉयल, ब्रॅड हर्नडेल आणि शेन बकहॅम यांच्यासोबत हा पुरस्कार सामायिक केला.
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|last=Bari|first=Prachi|url=https://www.hindustantimes.com/pune-news/and-the-oscar-goes-to-pune-engineer-sathaye-for-smart-camera-equipment/story-LWvzzRcMQCD9RM0yvjwLpM.html|title=And the Oscar goes to...Pune engineer Sathaye for smart camera equipment|date=15 February 2018|work=[[Hindustan Times]]|access-date=3 February 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20210208081125/https://www.hindustantimes.com/pune-news/and-the-oscar-goes-to-pune-engineer-sathaye-for-smart-camera-equipment/story-LWvzzRcMQCD9RM0yvjwLpM.html|archive-date=8 February 2021|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|}

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}
{{भारतीय चलचित्रपट}}
[[वर्ग:भारतीय चित्रपट]]
[[वर्ग:ऑस्कर पुरस्कार]]</text>
      <sha1>ft82qqm8q4rg6emyf11xfhebgo4hfpj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728258</id>
      <parentid>2728257</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T13:38:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dharmadhyaksha</username>
        <id>28394</id>
      </contributor>
      <origin>2728258</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27943" sha1="76wdxftanvqixh03059dh93e82vuqg1" xml:space="preserve">{{माहिती संचिका}}
[[File:Bhanu Athaiya (2).jpg|alt=A picture of Bhanu Athya.|thumb|[[रिचर्ड ॲटनबरो|रिचर्ड अ‍ॅटनबरो]] यांच्या ''[[गांधी (चित्रपट)|गांधी]]'' (१९८२)  या चरित्रात्मक चित्रपटाच्या वेशभूषेसाठी [[भानू अथय्या]] ही ऑस्कर पुरस्कार जिंकणारी पहिली भारतीय ठरली.]]
भारतीय व्यक्ती आणि चित्रपटांना '''[[ऑस्कर पुरस्कार|अकादमी पुरस्कारांच्या]]''' (ऑस्कर म्हणूनही ओळखले जाते) विविध श्रेणींमध्ये पुरस्कार मिळाले आहेत किंवा नामांकने मिळाली आहेत.  वैज्ञानिक आणि तांत्रिक तसेच मानद श्रेणीसह १८ भारतीयांना ऑस्करसाठी नामांकन मिळाले असून १० जणांनी हे पुरस्कार जिंकले आहेत.

३० व्या अकादमी पुरस्कार सोहळ्यात, [[मेहबूब खान]] यांचा १९५७ सालचा [[हिंदी भाषा|हिंदी]] चित्रपट ''[[मदर इंडिया]]'' हा सर्वोत्कृष्ट आंतरराष्ट्रीय फीचर फिल्म श्रेणीतील अकादमी पुरस्कारासाठी भारताची पहिली अधिकृत प्रवेशिका होती.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.news18.com/photogallery/movies/all-the-indian-films-that-were-indias-official-entry-to-the-academy-awards-2360805.html|title=Before Gully Boy, these Indian films were sent to the Academy Award for Best International Feature Film Category|date=10 February 2020|publisher=[[News18]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201044918/https://www.news18.com/photogallery/movies/all-the-indian-films-that-were-indias-official-entry-to-the-academy-awards-2360805.html|archive-date=1 February 2021|access-date=27 January 2021}}&lt;/ref&gt; त्याला इतर चार चित्रपटांसोबत नामांकन मिळाले होते आणि ''तो नाइट्स ऑफ कॅबिरिया'' (१९५७) या इटालियन चित्रपटाकडून एका मताने हरला.&lt;ref name=&quot;30th&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1958|title=The 30th Academy Awards (1958) Nominees and Winners|publisher=[[Academy of Motion Picture Arts and Sciences]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110706094132/http://www.oscars.org/awards/academyawards/legacy/ceremony/30th-winners.html|archive-date=6 July 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://timesofindia.indiatimes.com/home/sunday-times/And-the-Oscar-nearly-goes-to/articleshow/51171811.cms|title=And the Oscar nearly goes to…|last=Alikhan|first=Anwar|date=28 February 2016|website=[[The Times of India]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160705112433/http://timesofindia.indiatimes.com/home/sunday-times/And-the-Oscar-nearly-goes-to/articleshow/51171811.cms|archive-date=5 July 2016|access-date=27 January 2021}}&lt;/ref&gt; १९८२ मध्ये, [[राष्ट्रीय चित्रपट विकास महामंडळ|भारतीय राष्ट्रीय चित्रपट विकास महामंडळाने]] [[रिचर्ड ॲटनबरो|रिचर्ड अ‍ॅटनबरो]] यांच्या ''[[गांधी (चित्रपट)|गांधी]]''  या चरित्रात्मक चित्रपटाच्या सह-निर्मितीत महत्त्वाची भूमिका बजावली.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.thehindu.com/news/national/article884479.ece|title=Film producer D.V.S. Raju passes away|date=14 November 2010|website=[[The Hindu]]|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131102193622/http://www.thehindu.com/news/national/article884479.ece|archive-date=2 November 2013|access-date=24 October 2014}}&lt;/ref&gt; ५५ व्या अकादमी पुरस्कार सोहळ्यात, [[भानू अथय्या]] वेशभूषेसाठी अकादमी पुरस्कार जिंकणारी पहिली भारतीय ठरली.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-india-54560058|title=Bhanu Athaiya: Costume designer who won India's first Oscar dies|date=15 October 2020|publisher=[[BBC]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201214230350/https://www.bbc.com/news/world-asia-india-54560058|archive-date=14 December 2020|access-date=27 November 2020}}&lt;/ref&gt; त्याच चित्रपटासाठी [[पंडित रविशंकर|रवी शंकर]] यांना सर्वोत्कृष्ट मूळ संगीतासाठी नामांकन मिळाले होते.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.dnaindia.com/entertainment/column-bollywood-retrospect-from-pather-panchali-to-gandhi-5-spellbinding-albums-of-pandit-ravi-shankar-2197101|title=Bollywood Retrospect: From 'Pather Panchali' to 'Gandhi', 5 spellbinding albums of Pandit Ravi Shankar|last=Arunachalam|first=Param|date=2 April 2016|website=[[Daily News and Analysis]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160929092413/http://www.dnaindia.com/entertainment/column-bollywood-retrospect-from-pather-panchali-to-gandhi-5-spellbinding-albums-of-pandit-ravi-shankar-2197101|archive-date=29 September 2016|access-date=27 January 2020}}&lt;/ref&gt; ''मदर इंडिया'', ''[[सलाम बॉम्बे!]]'' (१९८८) आणि ''[[लगान]]'' (२००१) या तीन भारतीय चित्रपटांना सर्वोत्कृष्ट आंतरराष्ट्रीय चित्रपटासाठी नामांकन मिळाले आहे.

१९९२ मध्ये, महान बंगाली चित्रपट निर्माते [[सत्यजित राय]] यांना अकादमी मानद पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले. ते हा सन्मान मिळवणारे आजपर्यंतचे एकमेव भारतीय होते.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://aaspeechesdb.oscars.org/link/064-24/|title=Acceptance Speeches: Satyajit Ray|publisher=[[Academy of Motion Picture Arts and Sciences]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20141020193036/http://aaspeechesdb.oscars.org/link/064-24/|archive-date=20 October 2014|access-date=18 May 2014}}&lt;/ref&gt; २००० साली, [[एम. नाईट श्यामलन]] हे त्यांच्या १९९९ सालच्या ''द सिक्स्थ सेन्स'' या चित्रपटासाठी ऑस्कर नामांकन मिळवणारे पहिले भारतीय-अमेरिकन ठरले. त्यांना अनुक्रमे सर्वोत्कृष्ट दिग्दर्शक आणि सर्वोत्कृष्ट मूळ पटकथेसाठी नामांकन मिळाले होते. सध्या, त्या श्रेणींमध्ये नामांकन मिळालेले श्यामलन हे भारतीय वंशाचे एकमेव व्यक्ती आहेत.

[[ए.आर. रहमान|ए. आर. रहमान]] आणि रेसुल पुकुट्टी यांना २००८ च्या ब्रिटिश चित्रपट ''[[स्लमडॉग मिलियनेर|स्लमडॉग मिलियनेरसाठी]]'' अनुक्रमे सर्वोत्कृष्ट ध्वनी मिश्रण आणि सर्वोत्कृष्ट मूळ संगीतासाठी अकादमी पुरस्कार मिळाला. रहमान यांनी गीतकार [[गुलजार]] यांच्यासोबत &quot;जय हो&quot; या गाण्यासाठी सर्वोत्कृष्ट मूळ गाण्याचा पुरस्कारही जिंकला,&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.outlookindia.com/newswire/story/sharma-pookutty-gulzar-in-8-slumdog-oscars/654533|title=sharm, Pookutty, Gulzar in 8 Slumdog Oscars|date=23 February 2009|website=[[Outlook (Indian magazine)|Outlook]]|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127125812/https://www.outlookindia.com/newswire/story/rahman-pookutty-gulzar-in-8-slumdog-oscars/654533|archive-date=27 January 2021|access-date=27 January 2021}}&lt;/ref&gt; आणि एकापेक्षा जास्त अकादमी पुरस्कार जिंकणारे ते आजपर्यंतचे पहिले आणि एकमेव भारतीय ठरले. आजपर्यंत एकूण पाच नामांकनांसह, सर्वाधिक नामांकने मिळवणारे भारतीय म्हणून रहमान यांच्या नावावर विक्रम आहे, त्याखालोखाल चार नामांकनांसह (तीन सर्वोत्कृष्ट चित्रपटासाठी आणि एक लाइव्ह ॲक्शन शॉर्टसाठी) [[इस्माईल मर्चंट]] यांचा क्रमांक लागतो.

[[९५वे ऑस्कर पुरस्कार|९५ व्या अकादमी पुरस्कार]] सोहळ्यात, ''[[आरआरआर (चित्रपट)|आरआरआर]]''  (चित्रपट) आणि ''द एलिफंट व्हिस्परर्स'' (लघुपट) या दोघांनी विजय मिळवला. &lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://economictimes.indiatimes.com/magazines/panache/ar-rahman-celebrates-10-years-of-oscar-victory-says-he-starved-to-look-slim-at-the-event/articleshow/67846697.cms|title=AR Rahman celebrates 10 years of Oscar victory, says he 'starved' to look slim at the event|date=5 February 2019|website=[[The Economic Times]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200127214901/https://economictimes.indiatimes.com/magazines/panache/ar-rahman-celebrates-10-years-of-oscar-victory-says-he-starved-to-look-slim-at-the-event/articleshow/67846697.cms|archive-date=27 January 2020|access-date=27 January 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://indianexpress.com/article/opinion/columns/rrr-naatu-naatu-elephant-whisperers-oscars-indian-cinema-8493255/lite/|title=RRR's 'Naatu Naatu' and The Elephant Whisperers make history at the Oscars 2023. Indian cinema must make the most of these wins|date=2023-03-13|website=The Indian Express|language=en|access-date=2024-10-01}}&lt;/ref&gt; तांत्रिक श्रेणीमध्ये ऑस्कर पुरस्कार मिळवणारे विकास साठ्ये हे एकमेव भारतीय आहेत.

== विजेते आणि नामांकित व्यक्ती ==

=== मानद पुरस्कार ===
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders sortable&quot;
|+ 
! scope=&quot;col&quot; |वर्ष
! scope=&quot;col&quot; |विजेते
! scope=&quot;col&quot; |टिप्पणी
! class=&quot;unsortable&quot; scope=&quot;col&quot; |संदर्भ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |१९९२ (६४ वे)
! scope=&quot;row&quot; |[[सत्यजित राय]]
|&quot;चित्रपट कलेवरील त्यांच्या दुर्मिळ प्रभुत्वाबद्दल आणि त्यांच्या सखोल मानवतावादी दृष्टिकोनाबद्दल—ज्याचा जगभरातील चित्रपट निर्मात्यांवर आणि प्रेक्षकांवर अमिट प्रभाव पडला आहे—त्यांच्या या योगदानाची दखल घेतली जात आहे.&quot;
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://aaspeechesdb.oscars.org/link/064-24/|title=Acceptance Speeches: Satyajit Ray|publisher=[[Academy of Motion Picture Arts and Sciences]]|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20141020193036/http://aaspeechesdb.oscars.org/link/064-24/|archive-date=20 October 2014|access-date=22 April 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.nytimes.com/1992/02/16/movies/film-satyajit-ray-honored-without-profit-in-his-land.html|title=FILM; Satyajit Ray Honored, Without Profit in His Land|last=Gargan|first=Edward|date=16 February 1992|website=[[The New York Times]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20131006023550/http://www.nytimes.com/1992/02/16/movies/film-satyajit-ray-honored-without-profit-in-his-land.html|archive-date=6 October 2013|access-date=29 April 2013}}&lt;/ref&gt;
|}

=== स्पर्धात्मक पुरस्कार ===
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders sortable&quot;
|+ 
! scope=&quot;col&quot; |वर्ष
! scope=&quot;col&quot; |नामांकन / विजेते
! scope=&quot;col&quot; |चित्रपट
! scope=&quot;col&quot; |श्रेणी
! scope=&quot;col&quot; |निकाल
! class=&quot;unsortable&quot; scope=&quot;col&quot; |{{संक्षेप|Ref.|References}}
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |१९५८
! scope=&quot;row&quot; |'''''[[मदर इंडिया]]'''''
|''[[मदर इंडिया]]''
|सर्वोत्कृष्ट परदेशी भाषेतील चित्रपट 
| {{Nom}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref name=&quot;30th&quot; /&gt;
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |१९६१
! scope=&quot;row&quot; |[[इस्माईल मर्चंट]]
|''[[द क्रिएशन ऑफ वूमन]]''
|सर्वोत्कृष्ट लघुपट (लाईव्ह ॲक्शन) 
| {{Nom}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1961|title=The 33rd Academy Awards (1961) Nominees and Winners|publisher=[[Academy of Motion Picture Arts and Sciences]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20151015234831/http://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1961|archive-date=15 October 2015|access-date=23 June 2013}}&lt;/ref&gt;
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |१९६९
! scope=&quot;row&quot; |फली बिलिमोरिया
|''द हाऊस दॅट आनंद बिल्ट''
| rowspan=&quot;1&quot; |सर्वोत्कृष्ट माहितीपट (लघुपट)
| {{Nom}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref name=&quot;Oscars1969&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1969|title=The 41st Academy Awards (1969) Nominees and Winners|website=oscars.org|access-date=13 October 2011}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |१९७८
! scope=&quot;row&quot; |[[इशू पटेल]]
| rowspan=&quot;1&quot; |''बीड गेम''
|सर्वोत्कृष्ट ॲनिमेटेड लघुपट
| {{Nom}}
| rowspan=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |१९७९
! scope=&quot;row&quot; |के.के. कपील
|''ॲन एन्काउंटर विथ फेसेस''
| rowspan=&quot;1&quot; |सर्वोत्कृष्ट माहितीपट (लघुपट)
| {{Nom}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1979|title=The 51st Academy Awards (1979) Nominees and Winners|publisher=[[Academy of Motion Picture Arts and Sciences]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402004111/http://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1979|archive-date=2 April 2015|access-date=2 October 2013}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |१९८३
! scope=&quot;row&quot; |[[भानू अथय्या]]
| rowspan=&quot;2&quot; |''[[गांधी (चित्रपट)|गांधी]]''
|सर्वोत्कृष्ट वेशभूषा रचना 
| {{Won}}
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |
|-
! scope=&quot;row&quot; |[[पंडित रविशंकर]]
|सर्वोत्कृष्ट मूळ संगीत
| {{Nom}}
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |१९८७
! scope=&quot;row&quot; |[[इस्माईल मर्चंट]]
|''[[अ रूम विथ अ व्हीयू]]''
|सर्वोत्कृष्ट चित्रपट
| {{Nom}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1987|title=The 59th Academy Awards (1987) Nominees and Winners|publisher=[[Academy of Motion Picture Arts and Sciences]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402004243/http://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1987|archive-date=2 April 2015|access-date=23 June 2013}}&lt;/ref&gt;
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |१९८९
! scope=&quot;row&quot; |''[[सलाम बॉम्बे!]]''
|''[[सलाम बॉम्बे!]]''
|सर्वोत्कृष्ट परदेशी भाषेतील चित्रपट 
| {{Nom}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1989|title=The 61st Academy Awards (1989) Nominees and Winners|publisher=[[Academy of Motion Picture Arts and Sciences]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110706095646/http://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1989|archive-date=6 July 2011|access-date=22 April 2013}}&lt;/ref&gt;
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |१९९३
! rowspan=&quot;2&quot; scope=&quot;row&quot; |[[इस्माईल मर्चंट]]
|''[[हावर्ड्स एंड]]''
| rowspan=&quot;2&quot; |सर्वोत्कृष्ट चित्रपट
| {{Nom}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1993|title=The 65th Academy Awards (1993) Nominees and Winners|publisher=[[Academy of Motion Picture Arts and Sciences]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170102081504/https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1993|archive-date=2 January 2017|access-date=23 June 2013}}&lt;/ref&gt;
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |१९९४
|''[[द रिमेन्स ऑफ द डे]]''
| {{Nom}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1994|title=The 66th Academy Awards (1994) Nominees and Winners|publisher=[[Academy of Motion Picture Arts and Sciences]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110429072543/http://www.oscars.org/awards/academyawards/legacy/ceremony/66th-winners.html|archive-date=29 April 2011|access-date=23 June 2013}}&lt;/ref&gt;
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |२००२
! scope=&quot;row&quot; |''[[लगान]]''
|''[[लगान]]''
|सर्वोत्कृष्ट परदेशी भाषेतील चित्रपट 
| {{Nom}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.oscars.org/oscars/ceremonies/2002|title=The 74th Academy Awards (2002) Nominees and Winners|publisher=[[Academy of Motion Picture Arts and Sciences]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20141109213431/http://www.oscars.org/oscars/ceremonies/2002|archive-date=9 November 2014|access-date=22 April 2013}}&lt;/ref&gt;
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |२००५
! scope=&quot;row&quot; |[[अश्विन कुमार]]
|''लिटल टेररिस्ट''
|सर्वोत्तम लघुपट (लाईव्ह ॲक्शन)
| {{Nom}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.oscars.org/oscars/ceremonies/2005|title=The 77th Academy Awards (2005) Nominees and Winners|publisher=[[Academy of Motion Picture Arts and Sciences]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160101230853/http://oscars.org/oscars/ceremonies/2005|archive-date=1 January 2016|access-date=2 October 2013}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;5&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |[[८१वे ऑस्कर पुरस्कार|२००९&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;]]
! scope=&quot;row&quot; |[[रेसुल पूकुट्टी]]
| rowspan=&quot;5&quot; |''[[स्लमडॉग मिलियनेर]]''
|सर्वोत्तम ध्वनी मिश्रण
| {{Won}}
| rowspan=&quot;5&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref name=&quot;81st Oscars&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.oscars.org/oscars/ceremonies/2009|title=Nominees and Winners for the 81st Academy Awards|publisher=[[Academy of Motion Picture Arts and Sciences]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20141110111206/http://www.oscars.org/oscars/ceremonies/2009|archive-date=10 November 2014|access-date=22 April 2013}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; |[[गुलजार]] &lt;br /&gt; {{Small|(गीतकार)}}
| rowspan=&quot;2&quot; |सर्वोत्कृष्ट मूळ गाणे (&quot;जय हो&quot; साठी)
| {{Won}}
|-
! rowspan=&quot;5&quot; scope=&quot;row&quot; |[[ए.आर. रहमान]] &lt;br /&gt; {{Small|(संगीत)}}
| {{Won}}
|-
|सर्वोत्कृष्ट मूळ संगीत
| {{Won}}
|-
|सर्वोत्तम मूळ गाणे (&quot;ओ... साया&quot; साठी)
| {{Nom}}
|-
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |[[८३वे ऑस्कर पुरस्कार|२०११]]
| rowspan=&quot;2&quot; |''[[१२७ आर्स]]''
|सर्वोत्कृष्ट मूळ संगीत
| {{Nom}}
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref name=&quot;83rd Oscars&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.oscars.org/oscars/ceremonies/2011|title=Winners and Nominees for the 83rd Academy Awards|publisher=[[Academy of Motion Picture Arts and Sciences]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110605132752/http://www.oscars.org/awards/academyawards/83/nominees.html|archive-date=5 June 2011|access-date=24 April 2013}}&lt;/ref&gt;
|-
|सर्वोत्कृष्ट मूळ गाणे (&quot;इफ आय राइज&quot; साठी)
| {{Nom}}
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |२०१३
! scope=&quot;row&quot; |[[बॉम्बे जयश्री]]&lt;br /&gt;{{Small|(गीतकार)}}
|''[[लाइफ ऑफ पाय (चित्रपट)|लाइफ ऑफ पाय]]''
|सर्वोत्कृष्ट मूळ गाणे (&quot;पायज लूलाबाय&quot; साठी)
| {{Nom}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.oscars.org/oscars/ceremonies/2013|title=Nominees for the 85th Academy Awards|publisher=[[Academy of Motion Picture Arts and Sciences]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20141014074656/http://www.oscars.org/oscars/ceremonies/2013|archive-date=14 October 2014|access-date=22 April 2013}}&lt;/ref&gt;
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |२०२२
! scope=&quot;row&quot; |रिंटू थॉमस
|''रायटिंग विथ फायर''
|सर्वोत्कृष्ट माहितीपट
| {{Nom}}
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/2022|title=Nominees for the 94th Academy Awards|publisher=[[Academy of Motion Picture Arts and Sciences]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220401051947/https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/2022|archive-date=1 April 2022|access-date=24 January 2023}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |[[९५वे ऑस्कर पुरस्कार|२०२३]]
! scope=&quot;row&quot; |[[एम.एम. कीरावानी]] {{Small|(संगीत)}} &lt;br /&gt; चंद्रबोस {{Small|(गीतकार)}}
|''[[आरआरआर (चित्रपट)|आरआरआर]]''
|सर्वोत्कृष्ट मूळ गाणे (&quot;नाटू नाटू&quot; साठी)
| {{Won}}
| rowspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/2023|title=Nominees for the 95th Academy Awards|publisher=[[Academy of Motion Picture Arts and Sciences]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230314145222/https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/2023|archive-date=14 March 2023|access-date=24 January 2023}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; |[[कार्तिकी गोन्सालवीस]] &lt;br&gt; [[गुनीत मोंगा]]
|''द एलिफंट विस्परर्स''
| rowspan=&quot;1&quot; |सर्वोत्कृष्ट माहितीपट (लघुपट)
| {{Won}}
|-
! scope=&quot;row&quot; |[[शौनक सेन]] &lt;br&gt; अमन मान
|''ऑल दॅट ब्रीद्स''
|सर्वोत्कृष्ट माहितीपट
| {{Nom}}
|}

=== वैज्ञानिक आणि तांत्रिक पुरस्कार ===
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders sortable&quot;
|+ 
! scope=&quot;col&quot; |वर्ष
! scope=&quot;col&quot; |विजेते
! scope=&quot;col&quot; |श्रेणी
! scope=&quot;col&quot; |टिप्पणी
! class=&quot;unsortable&quot; scope=&quot;col&quot; |संदर्भ
|-
|[[९०वे ऑस्कर पुरस्कार|२०१८&lt;br /&gt;{{Small|(९० वे)}}]]
! scope=&quot;row&quot; |विकास साठ्ये
|तांत्रिक कामगिरीसाठी अकादमी पुरस्कार
|जॉन कॉयल, ब्रॅड हर्नडेल आणि शेन बकहॅम यांच्यासोबत हा पुरस्कार सामायिक केला.
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|last=Bari|first=Prachi|url=https://www.hindustantimes.com/pune-news/and-the-oscar-goes-to-pune-engineer-sathaye-for-smart-camera-equipment/story-LWvzzRcMQCD9RM0yvjwLpM.html|title=And the Oscar goes to...Pune engineer Sathaye for smart camera equipment|date=15 February 2018|work=[[Hindustan Times]]|access-date=3 February 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20210208081125/https://www.hindustantimes.com/pune-news/and-the-oscar-goes-to-pune-engineer-sathaye-for-smart-camera-equipment/story-LWvzzRcMQCD9RM0yvjwLpM.html|archive-date=8 February 2021|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|}

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}
{{भारतीय चलचित्रपट}}
[[वर्ग:भारतीय चित्रपट]]
[[वर्ग:ऑस्कर पुरस्कार]]</text>
      <sha1>76wdxftanvqixh03059dh93e82vuqg1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>रेसुल पूकुट्टी</title>
    <ns>0</ns>
    <id>386405</id>
    <revision>
      <id>2728444</id>
      <parentid>2728218</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T08:46:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>130355</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>2728444</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10595" sha1="t121n6j3xpcln2zvv6hx62h7dcvdkvm" xml:space="preserve">{{माहिती संचिका}}
'''रेसुल पूकुट्टी''' (जन्म ३० मे १९७१) &lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.bollywoodlife.com/news-gossip/resul-pookutty-happy-42nd-birthday/|title=Resul Pookutty, happy 42nd birthday!|date=30 May 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140310060148/http://www.bollywoodlife.com/news-gossip/resul-pookutty-happy-42nd-birthday/|archive-date=10 March 2014}}&lt;/ref&gt; हे एक भारतीय चित्रपट ध्वनी रचनाकार, ध्वनी संपादक आणि ऑडिओ मिक्सर आहेत.&lt;ref name=&quot;NDTV&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://movies.ndtv.com/newstory.asp?section=Movies&amp;id=ENTEN20090081051|title=Resul – the other Indian Oscar nominee|publisher=NDTV Movies|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090214212508/http://movies.ndtv.com/newstory.asp?section=Movies&amp;id=ENTEN20090081051|archive-date=14 February 2009|access-date=23 January 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;hindu23Oct&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|last=K.K. GOPALAKRISHNAN|url=http://www.hindu.com/thehindu/fr/2005/09/23/stories/2005092300770300.htm|title=Directing sound|date=23 September 2005|work=[[The Hindu]]|location=Chennai, India|access-date=23 January 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20060914103949/http://www.hindu.com/thehindu/fr/2005/09/23/stories/2005092300770300.htm|archive-date=14 September 2006|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; त्याने २००८ मध्ये रिचर्ड प्राइक आणि इयान टॅप यांच्यासोबत ''[[स्लमडॉग मिलियनेर|स्लमडॉग मिलियनेरसाठी]]'' सर्वोत्कृष्ट साउंड मिक्सिंगचा अकादमी पुरस्कार जिंकला होता.&lt;ref name=&quot;Oscars2009&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.oscars.org/awards/academyawards/legacy/ceremony/81st-winners.html|title=The 81st Academy Awards (2009) Nominees and Winners|website=oscars.org|access-date=22 November 2011}}&lt;/ref&gt; पूकुट्टी यांनी ब्रिटिश चित्रपटांव्यतिरिक्त [[हिंदी भाषा|हिंदी]], [[तमिळ भाषा|तमिळ]], [[तेलुगू भाषा|तेलुगू]],&lt;ref&gt;{{Citation|title=Pushpa: The Rise - Part 1 (2021) - IMDb|accessdate=2024-03-23}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.news18.com/news/movies/oscar-winning-sound-designer-resul-pookutty-joins-allu-arjuns-pushpa-3615497.html|title=Oscar-winning Sound Designer Resul Pookutty Joins Allu Arjun's Pushpa|date=2021-04-07|website=News18|language=en|access-date=2024-03-23}}&lt;/ref&gt; [[मराठी भाषा|मराठी]]&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/music/news/Resul-Pookutty-gives-music-for-Marathi-film/articleshow/27594003.cms|title=Resul Pookutty gives music for Marathi film|date=2013-12-19|work=The Times of India|issn=0971-8257|access-date=2024-03-23}}&lt;/ref&gt; आणि [[मल्याळम भाषा|मल्याळम]] भाषांमध्ये काम केले आहे. ते [[ॲकॅडमी ऑफ मोशन पिक्चर आर्ट्स अँड सायन्सेस]], मोशन पिक्चर साउंड एडिटर्स गिल्ड (MPSE) आणि सिनेमा ऑडिओ सोसायटी ऑफ अमेरिका (CAS) यांच्या कार्यकारी समितीचे सदस्य आहेत. २०१० मध्ये, भारत सरकारने त्यांना चित्रपटसृष्टीतील त्यांच्या उत्कृष्ट योगदानाबद्दल [[पद्मश्री पुरस्कार]] , भारताचा चौथा सर्वोच्च नागरी पुरस्कार देऊन सन्मानित केले आहे.&lt;ref name=&quot;Resul Pookutty {{!}} WEF&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.wef.org.in/resul-pookutty/,%20https://www.wef.org.in/resul-pookutty/|title=Resul Pookutty {{!}} WEF|date=2018-06-14|language=en-US|access-date=2024-03-23}} {{मृत दुवा|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.deccanherald.com/entertainment/the-oscar-curse-2009-awardee-resul-pookutty-looks-back-at-his-struggles-1199412.html|title=The 'Oscar Curse': 2009 awardee Resul Pookutty looks back at his struggles|last=IANS|website=Deccan Herald|language=en|access-date=2024-03-23}}&lt;/ref&gt; त्याच वर्षी, श्री शंकराचार्य संस्कृत विद्यापीठाकडून त्यांना मानद डॉक्टरेट पदवी प्रदान करण्यात आली. 

== जीवन ==
आंचलजवळच्या विलाक्कूपारा [[कोल्लम]], [[केरळ]] येथील एका कुटुंबात त्यांचा जन्म झाला. तो आठ भावंडांमध्ये सर्वात लहान होता. त्यांचे वडील खाजगी बसचे तिकीट तपासनीस होते.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/entertainment-others/when-resul-pookutty-almost-walked-out-of-slumdog/|title=When Resul Pookutty almost walked out of Slumdog|date=2009-02-23|website=The Indian Express|language=en|access-date=2026-08-11}}&lt;/ref&gt; 

त्यांनी १९८७-९० दरम्यान कायम्कुलम येथील मिलाद-ए-शेरिफ मेमोरियल कॉलेजमधून [[भौतिकशास्त्र]] विषयात पदवीचे शिक्षण घेतले.&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/Resul-Pookutty-The-man-who-treasures-silence/articleshow/4179969.cms|title=Resul Pookutty: The man who treasures silence &amp;#124; India News - Times of India|date=24 February 2009|work=[[The Times of India]]}}&lt;/ref&gt; त्याने बॅचलर ऑफ लॉज (एलएलबी) पदवीच्या शिक्षणासाठी तिरुवनंतपुरम येथील शासकीय विधी महाविद्यालयात प्रवेश घेतला, मात्र तो ते पूर्ण करू शकला नाही. १९९५ मध्ये त्यांनी [[पुणे|पुण्यातील]] [[भारतीय चित्रपट आणि दूरचित्रवाणी संस्था|फिल्म अँड टेलिव्हिजन इन्स्टिट्यूट ऑफ इंडियामधून]] पदवी प्राप्त केली. त्याने एलएलबी परीक्षेचे उर्वरित पेपर लिहिले आणि २०१२ मध्ये वकील म्हणून नोंदणी केली. पूकुट्टी म्हणाले की, त्यांना वकील बनवण्याची त्यांच्या वडिलांची इच्छा होती.&lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/oscar-winner-resul-pookutty-enrols-as-advocate/articleshow/12140844.cms|title=Oscar winner Resul Pookutty enrols as advocate|date=5 March 2012|work=[[The Times of India]]|access-date=24 February 2023}}&lt;/ref&gt;

पुकुट्टी पदवी शिक्षणानंतर [[मुंबई|मुंबईला]] स्थायिक झाले. पूकुट्टी यांनी [[रजत कपूर]] दिग्दर्शित १९९७ सालच्या ''प्रायव्हेट डिटेक्टिव्ह: टू प्लस टू प्लस वन'' या चित्रपटाद्वारे ध्वनी संयोजनात पदार्पण केले. [[संजय लीला भन्साळी]] दिग्दर्शित, समीक्षकांनी प्रशंसलेल्या २००५ सालच्या [[ब्लॅक (चित्रपट)|''ब्लॅक'']] या चित्रपटातून त्याला मोठी संधी मिळाली. त्यानंतर त्यांनी ''मुसाफिर'' (२००४), [[झिंदा (२००६ चित्रपट)|''झिंदा'']] (२००६), ''ट्रॅफिक सिग्नल'' (२००७), ''[[गांधी, माय फादर]]'' (२००७), [[सावरिया (चित्रपट)|''सावरिया'']] (२००७), ''[[दस कहानियां]]'' (२००७) ''केरळ वर्मा पझहस्सी राजा'' (२००९), आणि ''[[एंदिरन]]'' (२०१०) सारख्या मोठ्या निर्मितीसाठी साउंड इंजिनियर केले.&lt;ref name=&quot;hindu23Oct&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;NDTV&quot; /&gt;

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}
[[वर्ग:कलेतील पद्मश्री पुरस्कारविजेते]]
[[वर्ग:भारतीय चित्रपट आणि दूरचित्रवाणी संस्थेचे माजी विद्यार्थी]]
[[वर्ग:इ.स. १९७० मधील जन्म]]
[[वर्ग:ऑस्कर पुरस्कारविजेते]]
[[वर्ग:केरळमधील व्यक्ती]]
[[वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कारविजेते]]
[[वर्ग:भारतीय संगीत निर्माते]]
[[वर्ग:भारतीय मुस्लिम व्यक्ती]]</text>
      <sha1>t121n6j3xpcln2zvv6hx62h7dcvdkvm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>कार्तिकी गोन्सालवीस</title>
    <ns>0</ns>
    <id>386417</id>
    <revision>
      <id>2728253</id>
      <timestamp>2026-10-30T13:28:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dharmadhyaksha</username>
        <id>28394</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1377006873|Kartiki Gonsalves]]&quot; पानाचे भाषांतर करुन तयार झाले</comment>
      <origin>2728253</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9224" sha1="eu0j2ogt5vtuxfu0nqh1ha7x6xixk14" xml:space="preserve">'''कार्तिकी गोन्सालवीस''' (जन्म २ नोव्हेंबर १९८६) ही एक भारतीय दिग्दर्शक आणि निर्माती आहे. २०२३ मध्ये, तिला ''द एलिफंट व्हिस्परर्स'' या माहितीपटासाठी [[९५वे ऑस्कर पुरस्कार|९५ व्या अकादमी पुरस्कार]] सोहळ्यात सर्वोत्कृष्ट माहितीपट (लघु) पुरस्कार मिळाला. भारतात 'सोनी अल्फा आर्टिसन ऑफ इमेजिंग' म्हणून निवड झालेल्या पहिल्या महिलांपैकी ती एक आहे आणि 'पीक डिझाइन', 'स्वारोवस्की ऑप्टिक नेचर एक्सप्लोरर २०२१' यांसारख्या ब्रँड्सशीही ती संबंधित आहे.

कार्तिकी ही न्यू यॉर्कमधील बिंगहॅमटन येथील टिमोथी ए. गोन्सालवीस आणि प्रिसिला टॅपले गोन्सालवीस यांची धाकटी मुलगी आहे. तिला डॅनिका नावाची एक मोठी बहीण आहे.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.ptag.in/|title=Priscilla and Timothy Gonsalves|access-date=22 November 2022}}&lt;/ref&gt; ती तामिळनाडूच्या [[निलगिरी जिल्हा|निलगिरी जिल्ह्यातील]] [[निलगिरी संरक्षित जैविक क्षेत्र|निलगिरी बायोस्फीअर रिझर्व्हमधील]] [[उदगमंडलम|ऊटी]] येथे वाढली.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.ndtv.com/entertainment/how-kartiki-gonsalves-made-oscar-nominated-documentary-the-elephant-whisperers-fell-in-love-with-raju-3806518|title=How Kartiki Gonsalves Made Oscar-Nominated Documentary The Elephant Whisperers: &quot;Fell In Love With Raghu&quot;|last=Chatterjee|first=Saibal|date=23 February 2023|website=[[NDTV]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230302054411/https://www.ndtv.com/entertainment/how-kartiki-gonsalves-made-oscar-nominated-documentary-the-elephant-whisperers-fell-in-love-with-raju-3806518|archive-date=2023-03-02|access-date=2023-03-10}}&lt;/ref&gt;

तिने [[कोइंबतूर|कोयंबतूर]] येथील डॉ. जी. आर. दामोदरन विज्ञान महाविद्यालयात शिक्षण घेतले आणि २००७ मध्ये पदवी प्राप्त केली. त्यानंतर तिने ऊटी येथील लाईट अँड लाईफ अकादमीमध्ये [[फोटोग्राफी|फोटोग्राफीवर]] लक्ष केंद्रित करून पुढील शिक्षण घेतले आहे.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://indiachristians.in/kartiki-gonsalves|title=Kartiki Gonsalves|access-date=2025-08-13}}&lt;/ref&gt;
[[File:Raghu_Juvenile_Camp_Elephant_Bathing_Theppakadu_Mudumalai_Mar21_A7C_00611.jpg|इवलेसे| थेप्पकडू हत्ती शिबिरातील हत्ती रघु]]
गोन्सालवीस ही माहितीपट चित्रपट निर्माती आणि छायाचित्रकार आहे&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; आणि त्यांनी ॲनिमल प्लॅनेट आणि डिस्कव्हरी चॅनलसाठी कॅमेरा ऑपरेटर म्हणून काम केले आहे.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://divya-bharat.com/most-of-my-life-has-been-spent-in-ooty-and-jungles-kartiki-gonsalves-if-it-took-15-to-20-years-to-make-the-elephant-whispers/|title=Most of my life has been spent in Ooty and jungles: Kartiki Gonsalves if it took 15 to 20 years to make The Elephant Whispers|last=Bharat|first=Divya|date=2023-03-02|website=Divya Bharat|language=en-US|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230310043137/https://divya-bharat.com/most-of-my-life-has-been-spent-in-ooty-and-jungles-kartiki-gonsalves-if-it-took-15-to-20-years-to-make-the-elephant-whispers/|archive-date=2023-03-10|access-date=2023-03-10}}&lt;/ref&gt; ती सिखिया एंटरटेनमेंट निर्मित आणि [[नेटफ्लिक्स]] द्वारा अधिग्रहित व वितरित ''द एलिफंट व्हिस्परर्स''&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.thewrap.com/oscar-nominated-directors-documentary-shorts-interview/|title=Oscar-Nominated Doc Shorts Directors Tell Big Stories (Video)|last=Hill|first=Libby|date=2023-02-27|website=[[The Wrap]]|language=en-US|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230301120434/https://www.thewrap.com/oscar-nominated-directors-documentary-shorts-interview/|archive-date=2023-03-01|access-date=2023-03-01}}&lt;/ref&gt; या माहितीपटाची दिग्दर्शिका, सह-कार्यकारी निर्माती आणि सिनेमॅटोग्राफर आहे. जवळपास ३९ मिनिटांच्या &lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|last=|first=|url=https://www.thehindu.com/videos/watch-oscars-2023-director-kartiki-gonsalves-on-the-making-of-the-elephant-whisperers/article66595141.ece|title=Watch {{!}} Director Kartiki Gonsalves on the making of Oscar-nominated 'The Elephant Whisperers'|date=2023-03-08|work=[[The Hindu]]|language=en-IN|issn=0971-751X|access-date=2023-03-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20230309112526/https://www.thehindu.com/videos/watch-oscars-2023-director-kartiki-gonsalves-on-the-making-of-the-elephant-whisperers/article66595141.ece|archive-date=2023-03-09|url-status=live}}&lt;/ref&gt; माहितीपटात तामिळनाडूतील निलगिरी बायोस्फीअर रिझर्व्हचा भाग असलेल्या मुदुमलाई व्याघ्र अभयारण्यातील हत्तींबद्दल माहिती दिली आहे.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

१३ मार्च २०२३ रोजी, या चित्रपटाला ९५ व्या अकादमी पुरस्कार सोहळ्यात सर्वोत्कृष्ट माहितीपट लघुपटासाठीचा अकादमी पुरस्कार मिळाला.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/india-wins-its-first-oscar-of-2023-as-kartiki-gonsalves-and-guneet-mongas-the-elephant-whisperer-bags-an-award-for-best-documentary-short-film-at-the-95th-academy-awards/articleshow/98592620.cms?from=mdr|title=India wins its first Oscar of 2023 as Kartiki Gonsalves and Guneet Monga's 'The Elephant Whisperer' bags an award for Best Documentary Short Film at the 95th Academy Awards|date=13 March 2023|work=[[The Times of India]]|issn=0971-8257|access-date=2023-03-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20230313043805/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/india-wins-its-first-oscar-of-2023-as-kartiki-gonsalves-and-guneet-mongas-the-elephant-whisperer-bags-an-award-for-best-documentary-short-film-at-the-95th-academy-awards/articleshow/98592620.cms?from=mdr|archive-date=2023-03-13|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ह्या श्रेणीत पुरस्कार जिंकणारी ती पहिली भारतीय आहे.&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/the-elephant-whisperers-wins-first-ever-oscar-for-an-indian-production-guneet-monga-says-two-women-did-it-101678675029437.html|title=The Elephant Whisperers scripts history with 1st Oscar for an Indian production, Guneet Monga says 'two women did it'|date=2023-03-13|website=Hindustan Times|language=en|access-date=2023-03-13}}&lt;/ref&gt;

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}
[[वर्ग:तमिळ भाषेमधील चित्रपट दिग्दर्शक]]
[[वर्ग:भारतीय निसर्ग संरक्षक]]
[[वर्ग:भारतीय चित्रपट दिग्दर्शिका]]
[[वर्ग:इ.स. १९८६ मधील जन्म]]
[[वर्ग:ऑस्कर पुरस्कार विजेते]]</text>
      <sha1>eu0j2ogt5vtuxfu0nqh1ha7x6xixk14</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728254</id>
      <parentid>2728253</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T13:28:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dharmadhyaksha</username>
        <id>28394</id>
      </contributor>
      <origin>2728254</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9266" sha1="a69ymcc1a8wdkywmixbfpu4uysi525w" xml:space="preserve">{{माहिती संचिका}}
'''कार्तिकी गोन्सालवीस''' (जन्म २ नोव्हेंबर १९८६) ही एक भारतीय दिग्दर्शक आणि निर्माती आहे. २०२३ मध्ये, तिला ''द एलिफंट व्हिस्परर्स'' या माहितीपटासाठी [[९५वे ऑस्कर पुरस्कार|९५ व्या अकादमी पुरस्कार]] सोहळ्यात सर्वोत्कृष्ट माहितीपट (लघु) पुरस्कार मिळाला. भारतात 'सोनी अल्फा आर्टिसन ऑफ इमेजिंग' म्हणून निवड झालेल्या पहिल्या महिलांपैकी ती एक आहे आणि 'पीक डिझाइन', 'स्वारोवस्की ऑप्टिक नेचर एक्सप्लोरर २०२१' यांसारख्या ब्रँड्सशीही ती संबंधित आहे.

कार्तिकी ही न्यू यॉर्कमधील बिंगहॅमटन येथील टिमोथी ए. गोन्सालवीस आणि प्रिसिला टॅपले गोन्सालवीस यांची धाकटी मुलगी आहे. तिला डॅनिका नावाची एक मोठी बहीण आहे.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.ptag.in/|title=Priscilla and Timothy Gonsalves|access-date=22 November 2022}}&lt;/ref&gt; ती तामिळनाडूच्या [[निलगिरी जिल्हा|निलगिरी जिल्ह्यातील]] [[निलगिरी संरक्षित जैविक क्षेत्र|निलगिरी बायोस्फीअर रिझर्व्हमधील]] [[उदगमंडलम|ऊटी]] येथे वाढली.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.ndtv.com/entertainment/how-kartiki-gonsalves-made-oscar-nominated-documentary-the-elephant-whisperers-fell-in-love-with-raju-3806518|title=How Kartiki Gonsalves Made Oscar-Nominated Documentary The Elephant Whisperers: &quot;Fell In Love With Raghu&quot;|last=Chatterjee|first=Saibal|date=23 February 2023|website=[[NDTV]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230302054411/https://www.ndtv.com/entertainment/how-kartiki-gonsalves-made-oscar-nominated-documentary-the-elephant-whisperers-fell-in-love-with-raju-3806518|archive-date=2023-03-02|access-date=2023-03-10}}&lt;/ref&gt;

तिने [[कोइंबतूर|कोयंबतूर]] येथील डॉ. जी. आर. दामोदरन विज्ञान महाविद्यालयात शिक्षण घेतले आणि २००७ मध्ये पदवी प्राप्त केली. त्यानंतर तिने ऊटी येथील लाईट अँड लाईफ अकादमीमध्ये [[फोटोग्राफी|फोटोग्राफीवर]] लक्ष केंद्रित करून पुढील शिक्षण घेतले आहे.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://indiachristians.in/kartiki-gonsalves|title=Kartiki Gonsalves|access-date=2025-08-13}}&lt;/ref&gt;
[[File:Raghu_Juvenile_Camp_Elephant_Bathing_Theppakadu_Mudumalai_Mar21_A7C_00611.jpg|इवलेसे| थेप्पकडू हत्ती शिबिरातील हत्ती रघु]]
गोन्सालवीस ही माहितीपट चित्रपट निर्माती आणि छायाचित्रकार आहे&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; आणि त्यांनी ॲनिमल प्लॅनेट आणि डिस्कव्हरी चॅनलसाठी कॅमेरा ऑपरेटर म्हणून काम केले आहे.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://divya-bharat.com/most-of-my-life-has-been-spent-in-ooty-and-jungles-kartiki-gonsalves-if-it-took-15-to-20-years-to-make-the-elephant-whispers/|title=Most of my life has been spent in Ooty and jungles: Kartiki Gonsalves if it took 15 to 20 years to make The Elephant Whispers|last=Bharat|first=Divya|date=2023-03-02|website=Divya Bharat|language=en-US|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230310043137/https://divya-bharat.com/most-of-my-life-has-been-spent-in-ooty-and-jungles-kartiki-gonsalves-if-it-took-15-to-20-years-to-make-the-elephant-whispers/|archive-date=2023-03-10|access-date=2023-03-10}}&lt;/ref&gt; ती सिखिया एंटरटेनमेंट निर्मित आणि [[नेटफ्लिक्स]] द्वारा अधिग्रहित व वितरित ''द एलिफंट व्हिस्परर्स''&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.thewrap.com/oscar-nominated-directors-documentary-shorts-interview/|title=Oscar-Nominated Doc Shorts Directors Tell Big Stories (Video)|last=Hill|first=Libby|date=2023-02-27|website=[[The Wrap]]|language=en-US|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230301120434/https://www.thewrap.com/oscar-nominated-directors-documentary-shorts-interview/|archive-date=2023-03-01|access-date=2023-03-01}}&lt;/ref&gt; या माहितीपटाची दिग्दर्शिका, सह-कार्यकारी निर्माती आणि सिनेमॅटोग्राफर आहे. जवळपास ३९ मिनिटांच्या &lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|last=|first=|url=https://www.thehindu.com/videos/watch-oscars-2023-director-kartiki-gonsalves-on-the-making-of-the-elephant-whisperers/article66595141.ece|title=Watch {{!}} Director Kartiki Gonsalves on the making of Oscar-nominated 'The Elephant Whisperers'|date=2023-03-08|work=[[The Hindu]]|language=en-IN|issn=0971-751X|access-date=2023-03-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20230309112526/https://www.thehindu.com/videos/watch-oscars-2023-director-kartiki-gonsalves-on-the-making-of-the-elephant-whisperers/article66595141.ece|archive-date=2023-03-09|url-status=live}}&lt;/ref&gt; माहितीपटात तामिळनाडूतील निलगिरी बायोस्फीअर रिझर्व्हचा भाग असलेल्या मुदुमलाई व्याघ्र अभयारण्यातील हत्तींबद्दल माहिती दिली आहे.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

१३ मार्च २०२३ रोजी, या चित्रपटाला ९५ व्या अकादमी पुरस्कार सोहळ्यात सर्वोत्कृष्ट माहितीपट लघुपटासाठीचा अकादमी पुरस्कार मिळाला.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/india-wins-its-first-oscar-of-2023-as-kartiki-gonsalves-and-guneet-mongas-the-elephant-whisperer-bags-an-award-for-best-documentary-short-film-at-the-95th-academy-awards/articleshow/98592620.cms?from=mdr|title=India wins its first Oscar of 2023 as Kartiki Gonsalves and Guneet Monga's 'The Elephant Whisperer' bags an award for Best Documentary Short Film at the 95th Academy Awards|date=13 March 2023|work=[[The Times of India]]|issn=0971-8257|access-date=2023-03-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20230313043805/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/india-wins-its-first-oscar-of-2023-as-kartiki-gonsalves-and-guneet-mongas-the-elephant-whisperer-bags-an-award-for-best-documentary-short-film-at-the-95th-academy-awards/articleshow/98592620.cms?from=mdr|archive-date=2023-03-13|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ह्या श्रेणीत पुरस्कार जिंकणारी ती पहिली भारतीय आहे.&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/the-elephant-whisperers-wins-first-ever-oscar-for-an-indian-production-guneet-monga-says-two-women-did-it-101678675029437.html|title=The Elephant Whisperers scripts history with 1st Oscar for an Indian production, Guneet Monga says 'two women did it'|date=2023-03-13|website=Hindustan Times|language=en|access-date=2023-03-13}}&lt;/ref&gt;

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}
[[वर्ग:तमिळ भाषेमधील चित्रपट दिग्दर्शक]]
[[वर्ग:भारतीय निसर्ग संरक्षक]]
[[वर्ग:भारतीय चित्रपट दिग्दर्शिका]]
[[वर्ग:इ.स. १९८६ मधील जन्म]]
[[वर्ग:ऑस्कर पुरस्कार विजेते]]</text>
      <sha1>a69ymcc1a8wdkywmixbfpu4uysi525w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728255</id>
      <parentid>2728254</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T13:30:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dharmadhyaksha</username>
        <id>28394</id>
      </contributor>
      <comment>removed [[Category:ऑस्कर पुरस्कार विजेते]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले</comment>
      <origin>2728255</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9265" sha1="hu0x8660eo1k0wuu13wqs67qe6kmws9" xml:space="preserve">{{माहिती संचिका}}
'''कार्तिकी गोन्सालवीस''' (जन्म २ नोव्हेंबर १९८६) ही एक भारतीय दिग्दर्शक आणि निर्माती आहे. २०२३ मध्ये, तिला ''द एलिफंट व्हिस्परर्स'' या माहितीपटासाठी [[९५वे ऑस्कर पुरस्कार|९५ व्या अकादमी पुरस्कार]] सोहळ्यात सर्वोत्कृष्ट माहितीपट (लघु) पुरस्कार मिळाला. भारतात 'सोनी अल्फा आर्टिसन ऑफ इमेजिंग' म्हणून निवड झालेल्या पहिल्या महिलांपैकी ती एक आहे आणि 'पीक डिझाइन', 'स्वारोवस्की ऑप्टिक नेचर एक्सप्लोरर २०२१' यांसारख्या ब्रँड्सशीही ती संबंधित आहे.

कार्तिकी ही न्यू यॉर्कमधील बिंगहॅमटन येथील टिमोथी ए. गोन्सालवीस आणि प्रिसिला टॅपले गोन्सालवीस यांची धाकटी मुलगी आहे. तिला डॅनिका नावाची एक मोठी बहीण आहे.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.ptag.in/|title=Priscilla and Timothy Gonsalves|access-date=22 November 2022}}&lt;/ref&gt; ती तामिळनाडूच्या [[निलगिरी जिल्हा|निलगिरी जिल्ह्यातील]] [[निलगिरी संरक्षित जैविक क्षेत्र|निलगिरी बायोस्फीअर रिझर्व्हमधील]] [[उदगमंडलम|ऊटी]] येथे वाढली.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.ndtv.com/entertainment/how-kartiki-gonsalves-made-oscar-nominated-documentary-the-elephant-whisperers-fell-in-love-with-raju-3806518|title=How Kartiki Gonsalves Made Oscar-Nominated Documentary The Elephant Whisperers: &quot;Fell In Love With Raghu&quot;|last=Chatterjee|first=Saibal|date=23 February 2023|website=[[NDTV]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230302054411/https://www.ndtv.com/entertainment/how-kartiki-gonsalves-made-oscar-nominated-documentary-the-elephant-whisperers-fell-in-love-with-raju-3806518|archive-date=2023-03-02|access-date=2023-03-10}}&lt;/ref&gt;

तिने [[कोइंबतूर|कोयंबतूर]] येथील डॉ. जी. आर. दामोदरन विज्ञान महाविद्यालयात शिक्षण घेतले आणि २००७ मध्ये पदवी प्राप्त केली. त्यानंतर तिने ऊटी येथील लाईट अँड लाईफ अकादमीमध्ये [[फोटोग्राफी|फोटोग्राफीवर]] लक्ष केंद्रित करून पुढील शिक्षण घेतले आहे.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://indiachristians.in/kartiki-gonsalves|title=Kartiki Gonsalves|access-date=2025-08-13}}&lt;/ref&gt;
[[File:Raghu_Juvenile_Camp_Elephant_Bathing_Theppakadu_Mudumalai_Mar21_A7C_00611.jpg|इवलेसे| थेप्पकडू हत्ती शिबिरातील हत्ती रघु]]
गोन्सालवीस ही माहितीपट चित्रपट निर्माती आणि छायाचित्रकार आहे&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; आणि त्यांनी ॲनिमल प्लॅनेट आणि डिस्कव्हरी चॅनलसाठी कॅमेरा ऑपरेटर म्हणून काम केले आहे.&lt;ref&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://divya-bharat.com/most-of-my-life-has-been-spent-in-ooty-and-jungles-kartiki-gonsalves-if-it-took-15-to-20-years-to-make-the-elephant-whispers/|title=Most of my life has been spent in Ooty and jungles: Kartiki Gonsalves if it took 15 to 20 years to make The Elephant Whispers|last=Bharat|first=Divya|date=2023-03-02|website=Divya Bharat|language=en-US|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230310043137/https://divya-bharat.com/most-of-my-life-has-been-spent-in-ooty-and-jungles-kartiki-gonsalves-if-it-took-15-to-20-years-to-make-the-elephant-whispers/|archive-date=2023-03-10|access-date=2023-03-10}}&lt;/ref&gt; ती सिखिया एंटरटेनमेंट निर्मित आणि [[नेटफ्लिक्स]] द्वारा अधिग्रहित व वितरित ''द एलिफंट व्हिस्परर्स''&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.thewrap.com/oscar-nominated-directors-documentary-shorts-interview/|title=Oscar-Nominated Doc Shorts Directors Tell Big Stories (Video)|last=Hill|first=Libby|date=2023-02-27|website=[[The Wrap]]|language=en-US|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230301120434/https://www.thewrap.com/oscar-nominated-directors-documentary-shorts-interview/|archive-date=2023-03-01|access-date=2023-03-01}}&lt;/ref&gt; या माहितीपटाची दिग्दर्शिका, सह-कार्यकारी निर्माती आणि सिनेमॅटोग्राफर आहे. जवळपास ३९ मिनिटांच्या &lt;ref&gt;{{स्रोत बातमी|last=|first=|url=https://www.thehindu.com/videos/watch-oscars-2023-director-kartiki-gonsalves-on-the-making-of-the-elephant-whisperers/article66595141.ece|title=Watch {{!}} Director Kartiki Gonsalves on the making of Oscar-nominated 'The Elephant Whisperers'|date=2023-03-08|work=[[The Hindu]]|language=en-IN|issn=0971-751X|access-date=2023-03-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20230309112526/https://www.thehindu.com/videos/watch-oscars-2023-director-kartiki-gonsalves-on-the-making-of-the-elephant-whisperers/article66595141.ece|archive-date=2023-03-09|url-status=live}}&lt;/ref&gt; माहितीपटात तामिळनाडूतील निलगिरी बायोस्फीअर रिझर्व्हचा भाग असलेल्या मुदुमलाई व्याघ्र अभयारण्यातील हत्तींबद्दल माहिती दिली आहे.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

१३ मार्च २०२३ रोजी, या चित्रपटाला ९५ व्या अकादमी पुरस्कार सोहळ्यात सर्वोत्कृष्ट माहितीपट लघुपटासाठीचा अकादमी पुरस्कार मिळाला.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{स्रोत बातमी|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/india-wins-its-first-oscar-of-2023-as-kartiki-gonsalves-and-guneet-mongas-the-elephant-whisperer-bags-an-award-for-best-documentary-short-film-at-the-95th-academy-awards/articleshow/98592620.cms?from=mdr|title=India wins its first Oscar of 2023 as Kartiki Gonsalves and Guneet Monga's 'The Elephant Whisperer' bags an award for Best Documentary Short Film at the 95th Academy Awards|date=13 March 2023|work=[[The Times of India]]|issn=0971-8257|access-date=2023-03-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20230313043805/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/india-wins-its-first-oscar-of-2023-as-kartiki-gonsalves-and-guneet-mongas-the-elephant-whisperer-bags-an-award-for-best-documentary-short-film-at-the-95th-academy-awards/articleshow/98592620.cms?from=mdr|archive-date=2023-03-13|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ह्या श्रेणीत पुरस्कार जिंकणारी ती पहिली भारतीय आहे.&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/the-elephant-whisperers-wins-first-ever-oscar-for-an-indian-production-guneet-monga-says-two-women-did-it-101678675029437.html|title=The Elephant Whisperers scripts history with 1st Oscar for an Indian production, Guneet Monga says 'two women did it'|date=2023-03-13|website=Hindustan Times|language=en|access-date=2023-03-13}}&lt;/ref&gt;

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}
[[वर्ग:तमिळ भाषेमधील चित्रपट दिग्दर्शक]]
[[वर्ग:भारतीय निसर्ग संरक्षक]]
[[वर्ग:भारतीय चित्रपट दिग्दर्शिका]]
[[वर्ग:इ.स. १९८६ मधील जन्म]]
[[वर्ग:ऑस्कर पुरस्कारविजेते]]</text>
      <sha1>hu0x8660eo1k0wuu13wqs67qe6kmws9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>सदस्य चर्चा:Patil515</title>
    <ns>3</ns>
    <id>386418</id>
    <revision>
      <id>2728282</id>
      <timestamp>2026-10-30T14:07:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>साहाय्य चमू</username>
        <id>25365</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>नविन सदस्याच्या चर्चापानावर [[Template:Welcome|स्वागत संदेश]] टाकला</comment>
      <origin>2728282</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="271" sha1="ju31vj5y3c0ftyvv0z8ujdxlqu00oii" xml:space="preserve">{{Template:Welcome|name=Patil515}}

-- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) १९:३७, ३० ऑक्टोबर २०२६ (IST)</text>
      <sha1>ju31vj5y3c0ftyvv0z8ujdxlqu00oii</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>सदस्य चर्चा:बळीराम लक्ष्मण सोनावणे</title>
    <ns>3</ns>
    <id>386419</id>
    <revision>
      <id>2728310</id>
      <timestamp>2026-10-30T15:13:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>साहाय्य चमू</username>
        <id>25365</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>नविन सदस्याच्या चर्चापानावर [[Template:Welcome|स्वागत संदेश]] टाकला</comment>
      <origin>2728310</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="325" sha1="jn79aytmv93r32155zkxe9fzihqbkcj" xml:space="preserve">{{Template:Welcome|name=बळीराम लक्ष्मण सोनावणे}}

-- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) २०:४३, ३० ऑक्टोबर २०२६ (IST)</text>
      <sha1>jn79aytmv93r32155zkxe9fzihqbkcj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>मसुदा:प्रा. मनोहर बाबुराव जायभाये</title>
    <ns>118</ns>
    <id>386420</id>
    <revision>
      <id>2728317</id>
      <timestamp>2026-10-30T17:02:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>प्रा.मनोहर जायभाये</username>
        <id>189118</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2728317</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4305" sha1="oypbv0ts17fh8q0li0cvb2nlkn3dvcq" xml:space="preserve">प्रा. मनोहर बाबुराव जायभाये
जन्म-4 जुलै 1979
पत्ता :मु. अंतरवेली, ता:गंगाखेड, जि :परभणी, पिन 431514
महाराष्ट्र, भारत 
प्राथमिक शिक्षण :इयत्ता 4थी पर्यंत अंतरवेली येथे. चौथीच्या पुढे गावात वर्ग नसल्यामुळे पाचवी ते सातवी शेलमोहा तालुका गंगाखेड येथे. आठवी ते दहावी शारदा विद्या मंदिर कोद्री. इयत्ता अकरावी बारावी कला ज्ञानोपासक महाविद्यालय परभणी, लातूर येथील महात्मा बसेश्वर महाविद्यालयातून बी ए ही पदवी घेतली. सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठाच्या डिपार्टमेंट ऑफ इकॉनॉमिक्स मधून अर्थशास्त्र या विषयात एम. ए. केले.
 शासकीय अध्यापक महाविद्यालय परभणी येथून बीएड ही पदवी घेतली. व 16 जून 2003 पासून जिजामाता उच्च माध्यमिक विद्यालय धर्मापुरी तालुका परळी येथे अर्थशास्त्राचे आजतागायत अध्यापन करत आहेत. 
 सामाजिक कार्य:
 माधव बावगे यांच्या प्रेरणेने 2007 पासून अंधश्रद्धा निर्मूलन समितीचे क्रियाशील कार्यकर्ते म्हणून 2024 पर्यंत कार्य केले.
 सुरुवातीला हितचिंतक सभासद म्हणून अंधश्रद्धा निर्मूलन वार्ता पत्राचे वर्गणीदार करणे. अनिसच्या कार्यकर्त्यांचे सामाजिक प्रबोधन पर कार्यक्रमाचे आयोजन करणे. करणे भानामतीच्या केस सोडवण्यास मदत करणे हे काम केले.
 2010 ते 12 या काळात अंबाजोगाई शाखेत वेगवेगळ्या पदावर काम केले.
 2012 पासून 2015 पर्यंत शाखेचा प्रधान सचिव म्हणून काम केले. पंधरा ते सतरा बीड जिल्हा प्रधान सचिव म्हणून काम केले. 2017 ते 2019 बीड जिल्हा कार्याध्यक्ष म्हणून काम पाहिले. 2019 ते 2022 राज्य कार्यकारणीवर सांस्कृतिक विभागाचा सहकार्य वाह म्हणून काम केले. 2022 ते 2024 या काळात महाराष्ट्र अंधश्रद्धा निर्मूलन समितीच्या सांस्कृतिक विभागाचा राज्य कार्यवाह म्हणून काम पाहिले.
 सध्या स्वामी रामानंद तीर्थ मराठवाडा विद्यापीठ नांदेड यांच्या बहिःशाल विभागामार्फत चालवण्यात येणाऱ्या व्याख्यानमालांमध्ये व्याख्याता म्हणून सामाजिक प्रबोधनाचे व समाज सुधारण्याचे कार्य केले जाते.</text>
      <sha1>oypbv0ts17fh8q0li0cvb2nlkn3dvcq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728319</id>
      <parentid>2728317</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T17:25:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>प्रा.मनोहर जायभाये</username>
        <id>189118</id>
      </contributor>
      <origin>2728319</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5517" sha1="t60fzc093p7ll848xyv94nunlacmuwa" xml:space="preserve">{{Infobox person|name=प्रा. मनोहर बाबुराव जायभाये|birth_date=४ जुलै १९७९|birth_place=मु. अंतरवेली, ता. गंगाखेड, जि. परभणी, महाराष्ट्र - ४३१५१४|nationality=भारतीय|occupation=प्राध्यापक, सामाजिक कार्यकर्ते, लेखक|organization=महाराष्ट्र अंधश्रद्धा निर्मूलन समिती|title=बीड जिल्हा प्रधान सचिव|known_for=अंधश्रद्धा निर्मूलन, वैज्ञानिक दृष्टिकोन, पुरोगामी चळवळ}}'''प्रा. मनोहर बाबुराव जायभाये''' (जन्म: ४ जुलै १९७९, अंतरवेली, गंगाखेड, परभणी) हे महाराष्ट्रातील प्रसिद्ध सामाजिक कार्यकर्ते, प्राध्यापक, लेखक आणि अंधश्रद्धा निर्मूलन चळवळीचे सक्रिय नेते आहेत.

== प्रारंभिक जीवन आणि शिक्षण ==
त्यांचा जन्म परभणी जिल्ह्यातील अंतरवेली येथे झाला. प्राथमिक शिक्षण इयत्ता ४ थी पर्यंत झाले. विद्यार्थी दशेपासूनच त्यांना लेखनाची आवड होती. त्यांनी बी.ए. तृतीय वर्षात असताना 'हुंड्याचा लांडगा' ही कथा लिहिली जी पुस्तक रूपात प्रकाशित झाली आहे.

== सामाजिक कार्य ==

=== महाराष्ट्र अंधश्रद्धा निर्मूलन समिती ===
ते महाराष्ट्र अंधश्रद्धा निर्मूलन समितीचे (अंनिस) सांस्कृतिक अभिव्यक्ती विभागाचे माजी राज्य कार्यवाह  आहेत.

* '''राज्य कार्यकारिणी:''' दि. २१ जानेवारी २०१६ रोजी कोल्हापूर येथील शहीद डॉ. नरेंद्र दाभोलकर विचारमंच येथे झालेल्या राज्य कार्यकारिणी बैठकीत त्यांनी सहभाग घेतला. या बैठकीत त्यांचे भाषण आणि गुलाबपुष्प देऊन सत्कार करण्यात आला.
* '''व्याख्याने:''' त्यांनी महाराष्ट्रभर शाळा, महाविद्यालये, गावोगावी अंधश्रद्धा निर्मूलन आणि वैज्ञानिक दृष्टिकोनावर व्याख्याने दिली आहेत.

=== धार्मिक आणि सांस्कृतिक कार्य ===

* दि. १८ एप्रिल २०१६ रोजी धर्मापुरी (ता. परळी वै., जि. बीड) येथे श्रीमद् भागवत कथा ज्ञानयज्ञ सोहळ्यात 'अंधश्रद्धा निर्मूलन' या विषयावर त्यांचे विशेष व्याख्यान झाले.
* ते पंढरपूरच्या आषाढी वारीत वारकरी वेशात (पांढरे कपडे, गांधी टोपी) सहभागी होतात आणि वारीच्या वाटेवर वारकऱ्यांमध्ये प्रबोधन करतात.

=== पुरोगामी चळवळ ===
ते डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर जयंती, शाहू-फुले-आंबेडकर विचारधारा आणि सर्वधर्म समभाव या चळवळींमध्ये सक्रिय आहेत.

== साहित्यिक कार्य ==

* '''हुंड्याचा लांडगा''' - हुंडा प्रथेवर आधारित कथा. पुस्तकात पान क्र. ३७ वर प्रकाशित. लेखकाचे नाव 'जायभाये मनोहर वायुराव' असे छापले आहे.
* विविध सामाजिक विषयांवर लेखन.

== सन्मान ==

* विविध ठिकाणी फेटा, हार आणि गुलाबपुष्प देऊन सत्कार.
* ग्रामीण भागात 'लोक-प्रबोधनकार' म्हणून ओळख.

== संदर्भ ==

* प्रत्यक्ष कार्यक्रम पत्रिका, छायाचित्रे आणि प्रकाशित पुस्तक.</text>
      <sha1>t60fzc093p7ll848xyv94nunlacmuwa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728386</id>
      <parentid>2728319</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T04:03:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>संतोष गोरे</username>
        <id>135680</id>
      </contributor>
      <origin>2728386</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5543" sha1="md1d1dh12e95jaehmjj89001mnlg3b0" xml:space="preserve">{{जाहिरात}}
{{Infobox person|name=प्रा. मनोहर बाबुराव जायभाये|birth_date=४ जुलै १९७९|birth_place=मु. अंतरवेली, ता. गंगाखेड, जि. परभणी, महाराष्ट्र - ४३१५१४|nationality=भारतीय|occupation=प्राध्यापक, सामाजिक कार्यकर्ते, लेखक|organization=महाराष्ट्र अंधश्रद्धा निर्मूलन समिती|title=बीड जिल्हा प्रधान सचिव|known_for=अंधश्रद्धा निर्मूलन, वैज्ञानिक दृष्टिकोन, पुरोगामी चळवळ}}'''प्रा. मनोहर बाबुराव जायभाये''' (जन्म: ४ जुलै १९७९, अंतरवेली, गंगाखेड, परभणी) हे महाराष्ट्रातील प्रसिद्ध सामाजिक कार्यकर्ते, प्राध्यापक, लेखक आणि अंधश्रद्धा निर्मूलन चळवळीचे सक्रिय नेते आहेत.

== प्रारंभिक जीवन आणि शिक्षण ==
त्यांचा जन्म परभणी जिल्ह्यातील अंतरवेली येथे झाला. प्राथमिक शिक्षण इयत्ता ४ थी पर्यंत झाले. विद्यार्थी दशेपासूनच त्यांना लेखनाची आवड होती. त्यांनी बी.ए. तृतीय वर्षात असताना 'हुंड्याचा लांडगा' ही कथा लिहिली जी पुस्तक रूपात प्रकाशित झाली आहे.

== सामाजिक कार्य ==

=== महाराष्ट्र अंधश्रद्धा निर्मूलन समिती ===
ते महाराष्ट्र अंधश्रद्धा निर्मूलन समितीचे (अंनिस) सांस्कृतिक अभिव्यक्ती विभागाचे माजी राज्य कार्यवाह  आहेत.

* '''राज्य कार्यकारिणी:''' दि. २१ जानेवारी २०१६ रोजी कोल्हापूर येथील शहीद डॉ. नरेंद्र दाभोलकर विचारमंच येथे झालेल्या राज्य कार्यकारिणी बैठकीत त्यांनी सहभाग घेतला. या बैठकीत त्यांचे भाषण आणि गुलाबपुष्प देऊन सत्कार करण्यात आला.
* '''व्याख्याने:''' त्यांनी महाराष्ट्रभर शाळा, महाविद्यालये, गावोगावी अंधश्रद्धा निर्मूलन आणि वैज्ञानिक दृष्टिकोनावर व्याख्याने दिली आहेत.

=== धार्मिक आणि सांस्कृतिक कार्य ===

* दि. १८ एप्रिल २०१६ रोजी धर्मापुरी (ता. परळी वै., जि. बीड) येथे श्रीमद् भागवत कथा ज्ञानयज्ञ सोहळ्यात 'अंधश्रद्धा निर्मूलन' या विषयावर त्यांचे विशेष व्याख्यान झाले.
* ते पंढरपूरच्या आषाढी वारीत वारकरी वेशात (पांढरे कपडे, गांधी टोपी) सहभागी होतात आणि वारीच्या वाटेवर वारकऱ्यांमध्ये प्रबोधन करतात.

=== पुरोगामी चळवळ ===
ते डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर जयंती, शाहू-फुले-आंबेडकर विचारधारा आणि सर्वधर्म समभाव या चळवळींमध्ये सक्रिय आहेत.

== साहित्यिक कार्य ==

* '''हुंड्याचा लांडगा''' - हुंडा प्रथेवर आधारित कथा. पुस्तकात पान क्र. ३७ वर प्रकाशित. लेखकाचे नाव 'जायभाये मनोहर वायुराव' असे छापले आहे.
* विविध सामाजिक विषयांवर लेखन.

== सन्मान ==

* विविध ठिकाणी फेटा, हार आणि गुलाबपुष्प देऊन सत्कार.
* ग्रामीण भागात 'लोक-प्रबोधनकार' म्हणून ओळख.

== संदर्भ ==

* प्रत्यक्ष कार्यक्रम पत्रिका, छायाचित्रे आणि प्रकाशित पुस्तक.</text>
      <sha1>md1d1dh12e95jaehmjj89001mnlg3b0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>कोकणातील व्यंगचित्रकार</title>
    <ns>0</ns>
    <id>386421</id>
    <revision>
      <id>2728320</id>
      <timestamp>2026-10-30T17:28:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AdvAnantGholam</username>
        <id>172574</id>
      </contributor>
      <comment>नवीन पान: कोकण हा महाराष्ट्राच्या पश्चिम किनारपट्टीवरील भौगोलिक आणि सांस्कृतिक वैशिष्ट्यांनी समृद्ध प्रदेश आहे. या प्रदेशातील सामाजिक जीवन, स्थानिक बोलीभाषा, लोकपरंपरा आणि सांस्कृतिक...</comment>
      <origin>2728320</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="70540" sha1="82evtof54bp51jzdbx812w1vv7zb0w5" xml:space="preserve">कोकण हा महाराष्ट्राच्या पश्चिम किनारपट्टीवरील भौगोलिक आणि सांस्कृतिक वैशिष्ट्यांनी समृद्ध प्रदेश आहे. या प्रदेशातील सामाजिक जीवन, स्थानिक बोलीभाषा, लोकपरंपरा आणि सांस्कृतिक घडामोडी यांचे प्रतिबिंब विविध कलाप्रकारांतून व्यक्त झाले आहे. व्यंगचित्रकला हा त्यांपैकी एक दृश्यकलाप्रकार आहे. रेषा, आकार आणि प्रसंग यांच्या माध्यमातून विनोद, उपरोध आणि भाष्य व्यक्त करणाऱ्या व्यंगचित्रांना वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमध्ये महत्त्वाचे स्थान लाभले आहे. व्यंगचित्रांमधून सामाजिक विसंगती, मानवी स्वभावातील विरोधाभास आणि समकालीन घटनांवर मार्मिक भाष्य केले जाते.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot;&gt;वसंत सरवटे, “[https://vishwakosh.marathi.gov.in/33080/ व्यंग्यचित्र]”, ''मराठी विश्वकोश''.&lt;/ref&gt;

कोकणातील व्यंगचित्रकारांनी आपल्या कलाकृतींतून सामाजिक, कौटुंबिक आणि राजकीय विषयांचे चित्रण केले आहे. वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमधील व्यंगचित्रांबरोबरच अर्कचित्रकला, चित्रांकन आणि जाहिरातकला या क्षेत्रांतही काही कलाकारांनी योगदान दिले आहे. या लेखात कोकण विभागातील ठाणे, रायगड, रत्नागिरी आणि सिंधुदुर्ग या जिल्ह्यांशी संबंधित व्यंगचित्रकारांचा उपलब्ध प्रकाशित संदर्भांच्या आधारे परिचय करून देण्यात आला आहे. कलाकारांचा जिल्ह्याशी असलेला संबंध निश्चित करताना त्यांचे जन्मस्थान, वास्तव्य किंवा कार्यक्षेत्र यांपैकी विश्वसनीय स्रोतांद्वारे उपलब्ध असलेली माहिती विचारात घेतली आहे.&lt;ref name=&quot;konkanhistory&quot;&gt;“[https://divcomkonkan.gov.in/इतिहास-2/ इतिहास]”, विभागीय आयुक्त, कोकण विभाग, महाराष्ट्र शासन.&lt;/ref&gt;

== व्यंगचित्रकलेची पार्श्वभूमी ==

व्यंगचित्र हे समकालीन व्यक्ती, घटना किंवा प्रसंगांमधील विसंगतींचे विनोदी अथवा उपरोधिक चित्रण करणारे दृश्यकलामाध्यम आहे. रेषा, आकार, चेहऱ्यावरील हावभाव आणि प्रसंगरचना यांच्या साहाय्याने व्यंगचित्रकार एखाद्या व्यक्तीचे किंवा परिस्थितीचे वैशिष्ट्यपूर्ण पैलू ठळक करतो. व्यंगचित्राचा उद्देश केवळ हास्यनिर्मिती करणे नसून सामाजिक आणि राजकीय वास्तवातील विसंगतींकडे लक्ष वेधणे हाही असतो. संपादकीय किंवा राजकीय टीकाचित्रे, हास्यचित्रे, अर्कचित्रे आणि चित्रपट्ट्या असे या दृश्यकलेचे विविध प्रकार आहेत.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot;/&gt;

आधुनिक व्यंगचित्रकलेच्या विकासात मुद्रित माध्यमांचा महत्त्वाचा वाटा आहे. एकोणिसाव्या शतकात वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांचा प्रसार वाढल्यानंतर व्यंगचित्रे सार्वजनिक चर्चेचे आणि सामाजिक-राजकीय भाष्याचे प्रभावी माध्यम बनली. इंग्लंडमध्ये १८४१ मध्ये सुरू झालेल्या ''पंच'' या साप्ताहिकाने आधुनिक व्यंगचित्रांच्या प्रसारात महत्त्वाची भूमिका बजावली. त्यातील चित्रांमधून तत्कालीन सामाजिक आणि राजकीय परिस्थितीवर उपरोधिक भाष्य केले जात असे. या नियतकालिकाच्या प्रभावातून आशियातील विविध भाषांमध्येही ''पंच''च्या धर्तीवरील नियतकालिके सुरू झाली. वसाहतकालीन भारतात व्यंगचित्रांनी ब्रिटिश सत्तेचे स्वरूप, वांशिक दृष्टिकोन आणि तत्कालीन राजकीय घडामोडी यांचे चित्रण केले. त्याचबरोबर भारतीय समाजातील प्रतिक्रिया आणि प्रतिकार व्यक्त करण्याचे माध्यम म्हणूनही त्यांचा वापर झाला.&lt;ref&gt;“[https://ir.nbu.ac.in/handle/123456789/3954 Caricature in Print Media: A Historical Study of Political Cartoons in Colonial India (1872–1947)]”, Dahlia Bhattacharya, ''Karatoya: North Bengal University Journal of History'', खंड १२, मार्च २०१९, पृ. ६३–७८.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;asianpunches&quot;&gt;Swarali Paranjape, “Crossing Boundaries: Punch and the Marathi Weekly Hindu Pañca (1870–1909)”, ''Asian Punches: A Transcultural Affair'', Springer, २०१३, पृ. १५१–१६४.&lt;/ref&gt;

मराठी व्यंगचित्रकलेच्या प्रारंभीच्या इतिहासात ''हिंदू पंच'' या साप्ताहिकाचा उल्लेख महत्त्वाचा आहे. इंग्लंडमधील ''पंच''च्या धर्तीवर मराठीत सुरू झालेल्या या नियतकालिकाने मराठी मुद्रित संस्कृतीत व्यंगचित्राधारित पत्रकारितेचा प्रारंभिक टप्पा निर्माण केला. संशोधक स्वारली परांजपे यांनी ''हिंदू पंच''मधील उपलब्ध अंकांचा अभ्यास करून या नियतकालिकाचे स्वरूप, त्यातील व्यंगात्मक आशय आणि पाश्चात्त्य ''पंच'' परंपरेशी असलेले त्याचे संबंध यांचा ऊहापोह केला आहे. त्यांच्या अभ्यासात १८८० ते १८८७ आणि १८९७ या वर्षांतील उपलब्ध अंकांचा आधार घेतलेला आहे.&lt;ref name=&quot;asianpunches&quot; /&gt;

मराठी व्यंगचित्रकलेला नियमित स्वरूप देण्यात शं. वा. किर्लोस्कर यांचे योगदान महत्त्वाचे मानले जाते. १९२५ पासून त्यांनी ''किर्लोस्कर'' नियतकालिकात नियमितपणे व्यंगचित्रे प्रसिद्ध करण्यास सुरुवात केली. त्यांच्या चित्रांमधून वैयक्तिक उन्नती, सामाजिक प्रबोधन आणि समाजाच्या सर्वांगीण विकासाशी संबंधित विचार मांडले जात. त्यांनी तीनशेहून अधिक व्यंगचित्रे किंवा बोधचित्रे रेखाटली. पुढे त्यांनी सामाजिक आणि राजकीय घडामोडींवरील टीकाचित्रेही प्रसिद्ध केली. नवोदित व्यंगचित्रकारांची चित्रे नियतकालिकात प्रसिद्ध करून त्यांना प्रोत्साहन देण्याचे कार्यही त्यांनी केले.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

विसाव्या शतकाच्या पुढील दशकांत मराठी नियतकालिकांनी हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रांना अधिक व्यापक व्यासपीठ उपलब्ध करून दिले. ''हंस'', ''मोहिनी'' आणि ''उद्यम'' यांसारख्या नियतकालिकांनी हास्यचित्रकलेला चालना दिली. या माध्यमांतून नागेश आर्डे, शि. द. फडणीस, प्रभाकर ठोकळ, वसंत सरवटे आणि श्याम जोशी यांसारख्या हास्यचित्रकारांची कामे वाचकांपर्यंत पोहोचली. ''आवाज'' वार्षिक, ''जत्रा'', ''मौज'' आणि ''वीणा'' यांसारख्या नियतकालिकांनीही व्यंगचित्रे आणि हास्यचित्रांना स्थान दिले. त्यामुळे मराठी व्यंगचित्रकलेत सामाजिक भाष्याबरोबरच विनोदी आणि कल्पनाप्रधान चित्रणाची परंपराही विकसित झाली.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

पुढील काळात मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विविध शाखांचा विस्तार झाला. वृत्तपत्रांतील राजकीय टीकाचित्रे, नियतकालिकांतील हास्यचित्रे, व्यक्तिचित्रांवर आधारित अर्कचित्रे, लेख-कथा-पुस्तकांसाठी केलेली चित्रांकने आणि चित्रपट्ट्या यांना स्वतंत्र स्थान प्राप्त झाले. या माध्यमांतून व्यंगचित्रकारांनी तत्कालीन समाजजीवन, राजकीय घडामोडी, मानवी स्वभाव आणि दैनंदिन अनुभव यांचे चित्रण केले. मराठी व्यंगचित्रकलेचा हा प्रवास नियतकालिकांची परंपरा आणि मुद्रित माध्यमांचा विकास यांच्याशी निगडित राहिला आहे.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

== व्यंगचित्रकलेत कोकणाचे योगदान ==

मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विकासात कोकण प्रदेशातील कलाकारांनी विविध प्रकारे योगदान दिले आहे. वृत्तपत्रे, नियतकालिके आणि दिवाळी अंक यांसारख्या मुद्रित माध्यमांतून त्यांनी सामाजिक, कौटुंबिक आणि राजकीय विषयांवरील व्यंगचित्रे व हास्यचित्रे वाचकांपर्यंत पोहोचवली. काही कलाकारांनी अर्कचित्रकला, चित्रांकन आणि जाहिरातकलेच्या क्षेत्रांतही काम केले. त्यांच्या कार्यातून मराठी व्यंगचित्रकलेतील विषयवैविध्य आणि अभिव्यक्तीची विविध रूपे दिसून येतात.

सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील कणकवलीजवळच्या जानवली येथे जन्मलेले **बाळ राणे** यांनी मराठी व्यंगचित्रकलेत दीर्घकाळ योगदान दिले. त्यांच्या व्यंगचित्रांचे विषय कौटुंबिक जीवन, सामाजिक परिस्थिती, राजकीय घडामोडी आणि दैनंदिन अनुभव असे विविध होते. *मनोहर*, *किर्लोस्कर*, *हंस*, *वसंत*, *मोहिनी*, *मार्मिक* आणि *किशोर* यांसारख्या मराठी नियतकालिकांबरोबरच हिंदी, गुजराती आणि इंग्रजी नियतकालिकांतही त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. *तरुण भारत*मधील ‘बाळूकाका’ हे त्यांचे पॉकेट कार्टून सुमारे पस्तीस वर्षे प्रसिद्ध होत होते. त्यांच्या चित्रांतून तत्कालीन समाजजीवनाचे प्रतिबिंब उमटत असे.&lt;ref&gt;प्रतिभा राणे-वाघ, “[https://www.pratibhawagh.com/bal-rane-marathi बाळ राणे (ज्येष्ठ व्यंगचित्रकार)]”.&lt;/ref&gt;

सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील मालवण तालुक्यातील कट्टा येथे जन्मलेले **प्रभाकर वाईरकर** यांनी व्यंगचित्रकला, अर्कचित्रकला आणि चित्रांकन या क्षेत्रांत काम केले. त्यांनी विविध वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांसाठी चित्रकार व व्यंगचित्रकार म्हणून काम केले. व्यक्तींची वैशिष्ट्ये रेखाटनातून व्यक्त करणाऱ्या अर्कचित्रांच्या माध्यमातूनही त्यांनी स्वतंत्र ओळख निर्माण केली. शास्त्रीय संगीत क्षेत्रातील कलाकारांची अर्कचित्रे रेखाटून त्यांचे प्रदर्शन भरविण्याचा उपक्रम त्यांनी केला होता. डिसेंबर २०११ मध्ये पुण्यातील सवाई गंधर्व भीमसेन महोत्सवात त्यांच्या सत्तरहून अधिक अर्कचित्रांचे प्रदर्शन आयोजित करण्यात आले होते.&lt;ref&gt;“[https://www.mahamtb.com/Encyc/2023/1/14/Article-on-Prabhakar-Wirekar.html व्यंगचित्रांद्वारे अटकेपार झेंडा नेणारे प्रभाकर वाईरकर]”, ''मुंबई तरुण भारत'', १४ जानेवारी २०२३.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Amrita Jain, “[https://indianexpress.com/article/cities/pune/lines-of-thought/ Lines of Thought]”, ''The Indian Express'', २ डिसेंबर २०११.&lt;/ref&gt;

ठाणे जिल्ह्यातील व्यंगचित्रकारांनीही मराठी नियतकालिके आणि वृत्तपत्रांमधून आपले योगदान दिले आहे. **दिवाकर जयंत शेडगे** यांनी विविध दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे व हास्यचित्रे रेखाटली. त्यांच्या सुमारे चार हजार व्यंगचित्रांचे प्रकाशन झाले असून त्यांनी नाटकांच्या जाहिरातींसाठीही चित्रे तयार केली. **विवेक मेहेत्रे** यांनी मराठीसह इतर भाषांतील नियतकालिकांसाठी हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रे रेखाटली. त्यांच्या चित्रांचे प्रकाशन अनेक वर्षे विविध नियतकालिकांतून झाले आहे. या कलाकारांच्या कार्यामुळे ठाणे परिसरातील व्यंगचित्रकलेला मुद्रित माध्यमांत व्यासपीठ मिळाले.&lt;ref&gt;शरद लोणकर, “[https://mymarathi.net/r-sarag-3/ व्यंगचित्रकलेचा वारसा जपणारे दिवाकर शेडगे]”, ''My Marathi'', १० जानेवारी २०१९.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“[https://dainikgomantak.esakal.com/blog/cartoonist-vivek-mehetre-famous-cartoonist-in-india-ms98 विवेक मेहेत्रे]”, ''दैनिक गोमन्तक'', १३ फेब्रुवारी २०२४.&lt;/ref&gt;

कोकणातील या कलाकारांच्या कार्याचा विचार करता, त्यांच्या योगदानाचे स्वरूप केवळ विनोदी चित्रनिर्मितीपुरते मर्यादित राहिलेले नाही. नियतकालिकांतील सातत्यपूर्ण प्रकाशन, सामाजिक आणि राजकीय विषयांचे चित्रण, व्यक्तिचित्रण, अर्कचित्रे आणि चित्रांकन अशा विविध माध्यमांतून त्यांनी मराठी दृश्यकलेच्या या शाखेचा विस्तार केला. त्यांच्या प्रकाशित कलाकृतींमधून त्या त्या काळातील समाजजीवन आणि सार्वजनिक जीवनातील घडामोडींचे चित्ररूप दर्शन घडते.

=== महाराष्ट्रातील व्यंगचित्रकलेचा वारसा आणि दस्तऐवजीकरण ===

महाराष्ट्रातील व्यंगचित्रकलेच्या परंपरेत **विकास सबनीस** यांचे योगदान महत्त्वाचे मानले जाते. त्यांनी सुमारे पाच दशके सामाजिक आणि राजकीय विषयांवरील व्यंगचित्रे रेखाटली. शिवसेनाप्रमुख बाळासाहेब ठाकरे यांनी त्यांच्या चित्रकौशल्याची दखल घेऊन त्यांच्यावर ''मार्मिक''मधील व्यंगचित्रांची जबाबदारी सोपविली होती. ''मार्मिक''मध्ये सुमारे बारा वर्षे काम केल्यानंतर त्यांनी ''लोकसत्ता'' या मराठी दैनिकासाठी व्यंगचित्रे रेखाटली. त्यांच्या व्यंगचित्रांमधून समकालीन सामाजिक आणि राजकीय घडामोडींवर भाष्य केले जात असे. २७ डिसेंबर २०१९ रोजी मुंबई येथे त्यांचे निधन झाले.&lt;ref name=&quot;vikassabnis&quot;&gt;“[https://indianexpress.com/article/india/noted-cartoonist-vikas-sabnis-dead-6188466/ Noted cartoonist Vikas Sabnis dead]”, ''The Indian Express'', २८ डिसेंबर २०१९.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;प्रा. गजानन शेपाळ, “[https://www.mahamtb.com/Encyc/2019/12/28/Article-on-cartoon-artist-vikas-sabnis.html व्यंगचित्रांचा ‘विकास’ विसावला]”, ''मुंबई तरुण भारत'', २८ डिसेंबर २०१९.&lt;/ref&gt;

महाराष्ट्रातील व्यंगचित्रकलेच्या इतिहासाचे दस्तऐवजीकरण करण्याच्या दृष्टीने **‘महाराष्ट्राच्या हास्यरेषा’** या पुस्तकाचे प्रकाशन महत्त्वाचे ठरले. व्यंगचित्रकार प्रशांत कुलकर्णी यांनी संपादित केलेल्या या ग्रंथात मराठी व्यंगचित्रकलेच्या सुमारे शंभर वर्षांच्या परंपरेचा आढावा आणि विविध व्यंगचित्रकारांची निवडक चित्रे समाविष्ट करण्यात आली आहेत. ग्रंथाली प्रकाशनाने प्रकाशित केलेल्या या पुस्तकाचे प्रकाशन २९ ऑक्टोबर २०२६ रोजी मुंबईतील दादर येथील स्वातंत्र्यवीर सावरकर स्मारक सभागृहात झाले. या कार्यक्रमात मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी मुंबईत व्यंगचित्रकारांच्या कलाकृतींसाठी स्वतंत्र कला दालन उभारण्याची घोषणा केली. सांस्कृतिक कार्य विभागाच्या माध्यमातून या दालनाच्या उभारणीसाठी शासन पुढाकार घेणार असल्याचे त्यांनी सांगितले.&lt;ref&gt;“[https://www.saamana.com/maharashtrachy-hasyaresha-book-launch-devendra-fadnavis-uddhav-thackeray-raj-thackeray/ ‘महाराष्ट्राच्या हास्यरेषा’ पुस्तकाचे उद्या प्रकाशन; देवेंद्र फडणवीस, उद्धव ठाकरे, राज ठाकरे यांची प्रमुख उपस्थिती]”, ''सामना'', २८ ऑक्टोबर २०२६.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“[https://www.maharashtracrimetimes.com/a-dedicated-art-gallery-for-cartoonists-will-be-established-in-mumbai-chief-minister-makes-the-announcement-at-the-launch-event-of-the-book-maharashtrachya-hasyaresha-the-laughter/ मुंबईत व्यंगचित्रकारांसाठी स्वतंत्र कला दालन उभारणार; ‘महाराष्ट्राच्या हास्यरेषा’ पुस्तक प्रकाशन सोहळ्यात मुख्यमंत्र्यांची घोषणा]”, ''महाराष्ट्र क्राइम टाइम्स'', ३० ऑक्टोबर २०२६.&lt;/ref&gt;

=== व्यंगचित्राची संकल्पना आणि स्वरूप ===

व्यंगचित्र ही दृश्यकलेतील अशी अभिव्यक्ती आहे, जिच्या माध्यमातून एखाद्या व्यक्तीचे, प्रसंगाचे किंवा सामाजिक व राजकीय परिस्थितीचे वैशिष्ट्यपूर्ण पैलू विनोद, उपरोध अथवा टीकेच्या माध्यमातून मांडले जातात. रेषा, आकार, प्रमाण आणि प्रसंगरचना यांच्या साहाय्याने व्यक्ती किंवा परिस्थितीतील वैशिष्ट्ये ठळक केली जातात. व्यक्तीच्या चेहऱ्यावरील किंवा शरीरावरील विशिष्ट वैशिष्ट्ये अतिशयोक्तीने दाखवून व्यक्तिचित्रण केले जाते, तर सामाजिक आणि राजकीय घटनांमधील विसंगती दृश्यरूपातून व्यक्त केली जाते. त्यामुळे व्यंगचित्र हे केवळ हास्यनिर्मितीचे साधन नसून सामाजिक भाष्य आणि विचारप्रवर्तनाचे माध्यमही आहे.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot;/&gt;

विषय आणि अभिव्यक्तीच्या पद्धतीनुसार व्यंगचित्रांचे स्वरूप बदलते. राजकीय व्यंगचित्रांमध्ये शासनव्यवस्था, राजकीय नेतृत्व, सार्वजनिक धोरणे आणि समकालीन घटनांवर भाष्य केले जाते. सामाजिक व्यंगचित्रांमध्ये रूढी, परंपरा, मानवी स्वभाव, सामाजिक विषमता आणि दैनंदिन जीवनातील विसंगती यांचे चित्रण आढळते. काही व्यंगचित्रांमध्ये संवाद किंवा शीर्षकाचा वापर केला जातो, तर काही चित्रे शब्दांशिवाय केवळ दृश्यरचनेतून आशय व्यक्त करतात.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

व्यंगचित्राशी संबंधित अर्कचित्र, हास्यचित्र आणि चित्रपट्टी हे अभिव्यक्तीचे स्वतंत्र प्रकार आहेत. अर्कचित्रामध्ये व्यक्तीच्या चेहऱ्याची किंवा शरीराची वैशिष्ट्ये ठळक करून तिचे व्यक्तिचित्रण केले जाते. हास्यचित्राचा मुख्य उद्देश विनोदनिर्मिती असतो. चित्रपट्टीमध्ये सलग चित्रांच्या माध्यमातून एखादा प्रसंग, घटना किंवा कथा मांडली जाते. या प्रकारांमध्ये अतिशयोक्ती आणि विनोदाचा वापर होऊ शकतो; तथापि त्यांची अभिव्यक्तीपद्धती आणि आशय व्यंगचित्रापेक्षा वेगळा असू शकतो.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

व्यंगचित्राचा परिणामकारकपणा चित्रकाराच्या निरीक्षणशक्ती, रेखाटनकौशल्य, कल्पकता आणि विषयाच्या आकलनावर अवलंबून असतो. मर्यादित रेषा आणि मोजक्या दृश्यघटकांच्या साहाय्याने व्यापक आशय व्यक्त करणे हे या कलेचे वैशिष्ट्य आहे. वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमध्ये व्यंगचित्रांचा वापर समकालीन घटनांवरील प्रतिक्रिया व्यक्त करण्यासाठी तसेच सामाजिक आणि राजकीय प्रश्नांकडे वाचकांचे लक्ष वेधण्यासाठी केला जातो. त्यामुळे व्यंगचित्र हे कला, पत्रकारिता आणि सामाजिक संवाद यांना जोडणारे प्रभावी माध्यम ठरते.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

=== मराठी व्यंगचित्रकलेचा इतिहास ===

मराठी व्यंगचित्रकलेचा प्रारंभ एकोणिसाव्या शतकाच्या उत्तरार्धात मुद्रित पत्रकारितेच्या विकासाशी निगडित आहे. इंग्लंडमधील ''पंच'' या विनोदी आणि व्यंगात्मक नियतकालिकाच्या प्रभावातून भारतात विविध प्रादेशिक भाषांमध्ये त्याच धर्तीची नियतकालिके सुरू झाली. मराठीत ठाण्याहून प्रसिद्ध होणाऱ्या ''हिंदू पंच'' या साप्ताहिकात १८८३ च्या सुमारास व्यंगचित्रे प्रसिद्ध झाली. मराठीतील व्यंगचित्राधारित पत्रकारितेच्या प्रारंभीच्या टप्प्यात या नियतकालिकाचे महत्त्वाचे स्थान आहे. या नियतकालिकाने पाश्चात्त्य व्यंगचित्रपरंपरेतील काही वैशिष्ट्यांचा मराठी मुद्रित संस्कृतीशी परिचय करून दिला. संशोधक स्वारली परांजपे यांनी ''हिंदू पंच''मधील उपलब्ध अंकांचा अभ्यास करून त्यातील व्यंगात्मक आशय आणि पाश्चात्त्य ''पंच''शी असलेले सांस्कृतिक संबंध स्पष्ट केले आहेत.&lt;ref name=&quot;vishwakosh-vyangyachitra&quot;&gt;“[https://vishwakosh.marathi.gov.in/33080/ व्यंग्यचित्र]”, ''मराठी विश्वकोश''.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;paranjape&quot;&gt;Swarali Paranjape, “Crossing Boundaries: Punch and the Marathi Weekly Hindu Pañca (1870–1909)”, in ''Asian Punches: A Transcultural Affair'', Springer, २०१३, पृ. १५१–१६४.&lt;/ref&gt;

मराठी व्यंगचित्रकलेच्या इतिहासात १९२५ हे वर्ष महत्त्वाचे मानले जाते. मराठी विश्वकोशानुसार, मराठी व्यंगचित्रांची सलग परंपरा ''किर्लोस्कर'' या नियतकालिकातून शं. वा. किर्लोस्कर यांच्या प्रयत्नांमुळे सुरू झाली. त्यांनी व्यंगचित्रांचा वापर सामाजिक प्रबोधन, वैयक्तिक उन्नती आणि समाजजीवनातील प्रश्न मांडण्यासाठी केला. पुढे ''किर्लोस्कर''सारख्या नियतकालिकांमधून व्यंगचित्रांना नियमित स्थान मिळाल्यामुळे मराठी वाचकांमध्ये या कलाप्रकाराची ओळख आणि लोकप्रियता वाढण्यास मदत झाली.&lt;ref name=&quot;vishwakosh-vyangyachitra&quot; /&gt;

भारतातील व्यंगचित्रकलेचा विकास हा केवळ कलात्मक बदलांचा इतिहास नसून तो पत्रकारिता, राजकीय विचारप्रवाह आणि सार्वजनिक चर्चेच्या विस्ताराशीही संबंधित आहे. एकोणिसाव्या शतकाच्या उत्तरार्धापासून वृत्तपत्रांमधील व्यंगचित्रांनी ब्रिटिश वसाहतवादी सत्तेचे स्वरूप, भारतीय समाजातील बदल आणि राजकीय घडामोडी यांवर भाष्य केले. पुढील काळात स्वातंत्र्यचळवळ, राष्ट्रनिर्मिती, लोकशाही व्यवस्था आणि सामाजिक परिवर्तन यांसारखे विषय व्यंगचित्रांच्या आशयाचा भाग बनले. व्यंगचित्रे ही बातमी किंवा लेखाला पूरक चित्रे असण्यापलीकडे जाऊन सार्वजनिक प्रश्नांवर मत व्यक्त करणारे स्वतंत्र माध्यम म्हणून विकसित झाली.&lt;ref name=&quot;khanduri&quot;&gt;Ritu Gairola Khanduri, ''Caricaturing Culture in India: Cartoons and History in the Modern World'', Cambridge University Press, २०१४.&lt;/ref&gt;

स्वातंत्र्यपूर्व काळात मराठी नियतकालिकांमधील व्यंगचित्रांचा आशय तत्कालीन सामाजिक आणि राजकीय परिस्थितीशी संबंधित होता. सामाजिक रूढी, शिक्षण, स्त्रीजीवन, सार्वजनिक संस्था आणि राजकीय घडामोडी यांसारख्या विषयांवर व्यंगचित्रांच्या माध्यमातून भाष्य केले जात असे. ''हिंदू पंच''मधील चित्रे मराठी मुद्रित संस्कृतीत व्यंगचित्रांच्या प्रारंभीच्या वापराची उदाहरणे आहेत. अशा चित्रांचा अभ्यास तत्कालीन सामाजिक दृष्टिकोन आणि सार्वजनिक चर्चेचे स्वरूप समजून घेण्यासाठी उपयुक्त ठरतो.&lt;ref name=&quot;paranjape&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;khanduri&quot; /&gt;

स्वातंत्र्यानंतर वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांच्या प्रसारामुळे व्यंगचित्रकलेला अधिक व्यापक वाचकवर्ग मिळाला. राजकीय व्यंगचित्रे, व्यक्तिचित्रण, पॉकेट कार्टून, हास्यचित्रे आणि चित्रपट्ट्या अशा विविध प्रकारांतून कलाकारांनी आपली अभिव्यक्ती विकसित केली. या काळात व्यंगचित्रकारांनी राजकीय नेतृत्व, सार्वजनिक धोरणे, सामाजिक बदल आणि दैनंदिन जीवनातील विसंगती यांवर चित्रांच्या माध्यमातून भाष्य केले. वृत्तपत्रांतील नियमित व्यंगचित्रे आणि नियतकालिकांतील हास्यचित्रांमुळे या कलेचा वाचकांशी सातत्यपूर्ण संबंध प्रस्थापित झाला.&lt;ref name=&quot;khanduri&quot; /&gt;

कालांतराने मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विषयांत आणि तंत्रांत विविधता आली. वृत्तपत्रांतील राजकीय भाष्याबरोबरच सामाजिक जीवन, कौटुंबिक प्रसंग, मानवी स्वभाव, सांस्कृतिक बदल आणि दैनंदिन अनुभव यांचे चित्रण वाढले. मुद्रित माध्यमांबरोबरच व्यंगचित्रप्रदर्शने, पुस्तकप्रकाशन आणि इतर दृश्य माध्यमांतूनही या कलेचा प्रसार झाला. अशा प्रकारे मराठी व्यंगचित्रकलेने पत्रकारिता, दृश्यकला आणि सामाजिक भाष्य यांचा संगम साधत स्वतंत्र कलापरंपरा विकसित केली.&lt;ref name=&quot;vishwakosh-vyangyachitra&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;khanduri&quot; /&gt;

=== मराठी वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमधील व्यंगचित्रे ===

मराठी वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांनी व्यंगचित्रकलेच्या प्रसारात महत्त्वाची भूमिका बजावली आहे. मुद्रित माध्यमांमधील व्यंगचित्रांमुळे सामाजिक आणि राजकीय घटनांवरील भाष्य वाचकांपर्यंत चित्ररूपात पोहोचले. वृत्तपत्रांतील व्यंगचित्रे प्रामुख्याने समकालीन घटना, सार्वजनिक जीवन, राजकीय निर्णय आणि सामाजिक प्रश्न यांवर भाष्य करतात. नियतकालिकांमध्ये प्रसिद्ध होणाऱ्या हास्यचित्रांचा विषयविस्तार तुलनेने अधिक असतो. त्यांत कौटुंबिक जीवन, मानवी स्वभाव, सामाजिक रूढी आणि दैनंदिन अनुभव यांचे चित्रण आढळते. विनोद आणि उपरोध यांच्या साहाय्याने गंभीर विषयही वाचकांपर्यंत प्रभावीपणे पोहोचवले जातात.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

मराठी मुद्रित माध्यमांतील व्यंगचित्रपरंपरेच्या प्रारंभीच्या टप्प्यात ''हिंदू पंच'' या साप्ताहिकाचे स्थान महत्त्वाचे आहे. इंग्रजी ''पंच''च्या धर्तीवर सुरू झालेल्या या नियतकालिकातून व्यंगचित्रे आणि व्यंगात्मक लेखन प्रसिद्ध होत असे. या साप्ताहिकातील चित्रांमधून तत्कालीन समाजजीवन आणि सार्वजनिक घडामोडींचे चित्रण झाले. ''हिंदू पंच''च्या अभ्यासातून पाश्चात्त्य व्यंगचित्रपरंपरेतील काही शैलीगत वैशिष्ट्ये मराठी मुद्रित संस्कृतीत कशा प्रकारे आली आणि त्यांना स्थानिक सामाजिक संदर्भ कसे प्राप्त झाले, हे स्पष्ट होते.&lt;ref name=&quot;paranjape&quot; /&gt;

पुढील काळात ''किर्लोस्कर'' या नियतकालिकाने मराठी व्यंगचित्रकलेच्या नियमित परंपरेला चालना दिली. शं. वा. किर्लोस्कर यांनी व्यंगचित्रांचा उपयोग सामाजिक प्रबोधन आणि समाजजीवनातील प्रश्न मांडण्यासाठी केला. त्यानंतर ''हंस'', ''मोहिनी'' आणि ''उद्यम'' यांसारख्या नियतकालिकांनी हास्यचित्रकलेच्या प्रसाराला हातभार लावला. या नियतकालिकांमधून नागेश आर्डे, शि. द. फडणीस, प्रभाकर ठोकळ, वसंत सरवटे आणि श्याम जोशी यांसारख्या हास्यचित्रकारांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. पुढील काळात ''आवाज'' वार्षिक आणि ''जत्रा'' यांसारख्या नियतकालिकांनीही हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रांना वाचकांपर्यंत पोहोचवले.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;&lt;ref&gt;“[https://www.loksatta.com/lokrang/marathi-caricature-cartoonist-history-maharashtra-hasyaresha-book-analysis-ssb-93-5984610/ मराठी व्यंगचित्रकलेची दृश्यात्मक नोंदवही]”, प्रशांत कुलकर्णी, ''लोकसत्ता''.&lt;/ref&gt;

राजकीय व्यंगचित्रांच्या प्रसारात ''सकाळ'' आणि ''मार्मिक'' यांसारख्या मुद्रित माध्यमांचे योगदान उल्लेखनीय आहे. ''सकाळ''मध्ये प्रारंभीपासून संपादकीय टीकाचित्रांना स्थान देण्यात आले. पुढे बाळासाहेब ठाकरे यांनी ''मार्मिक'' या व्यंगचित्रप्रधान साप्ताहिकाच्या माध्यमातून राजकीय आणि सामाजिक विषयांवरील व्यंगचित्रांची परंपरा विकसित केली. या साप्ताहिकामुळे अनेक व्यंगचित्रकारांना आपली कला सादर करण्यासाठी व्यासपीठ मिळाले. विकास सबनीस यांसारख्या व्यंगचित्रकारांना ''मार्मिक''मधून प्रसिद्धी मिळाली.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;vikassabnis&quot; /&gt;

दिवाळी अंकांनीही मराठी हास्यचित्रकार आणि व्यंगचित्रकारांना विशेष व्यासपीठ उपलब्ध करून दिले. दिवाळी अंकांतील चित्रांना विषय आणि मांडणीच्या दृष्टीने अधिक विस्तार मिळत असे. सामाजिक जीवनातील शाश्वत विसंगती, कौटुंबिक प्रसंग, मानवी स्वभाव आणि विनोदी परिस्थिती यांवर आधारित हास्यचित्रे या अंकांत प्रसिद्ध होत असत. त्यामुळे वृत्तपत्रांतील तात्कालिक राजकीय टीकाचित्रांबरोबरच नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांमधील हास्यचित्रांनी मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विविध प्रवाहांना चालना दिली.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

वृत्तपत्रांतील नियमित व्यंगचित्रे आणि नियतकालिकांतील हास्यचित्रे यांमुळे व्यंगचित्रकारांचा वाचकांशी सातत्यपूर्ण संवाद निर्माण झाला. एखाद्या घटनेचे दृश्यरूप सादर करण्याबरोबरच तिच्यामागील सामाजिक किंवा राजकीय विसंगती अधोरेखित करण्याचे कार्य या चित्रांनी केले. त्यामुळे मराठी वृत्तपत्रे आणि नियतकालिके ही व्यंगचित्रकलेच्या प्रसाराची महत्त्वाची माध्यमे ठरली. त्यांच्या माध्यमातून मराठी समाजजीवनातील बदलांची दृश्य नोंदही तयार झाली.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

== जिल्हानिहाय व्यंगचित्रकार ==

=== ठाणे जिल्हा ===

ठाणे जिल्ह्याशी संबंधित काही व्यंगचित्रकारांनी मराठी वृत्तपत्रे, नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांमधून व्यंगचित्रकलेच्या विकासात योगदान दिले आहे. या कलाकारांनी हास्यचित्रे, सामाजिक आणि राजकीय व्यंगचित्रे, चित्रांकन तसेच व्यंगचित्रकलेच्या प्रसारासाठी विविध उपक्रमांत सहभाग घेतला आहे. दिवाकर जयंत शेडगे आणि विवेक मेहेत्रे ही या क्षेत्रातील उल्लेखनीय नावे आहेत.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;&gt;शरद लोणकर, “[https://mymarathi.net/r-sarag-3/ व्यंगचित्रकलेचा वारसा जपणारे दिवाकर शेडगे]”, ''माय मराठी'', १० जानेवारी २०१९.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MehetreProfile&quot;&gt;“[https://www.marathisrushti.com/profiles/vivek-mehetre/ मेहेत्रे, विवेक]”, ''मराठीसृष्टी''.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MehetreGomantak&quot;&gt;मुकेश थळी, “[https://dainikgomantak.esakal.com/blog/cartoonist-vivek-mehetre-famous-cartoonist-in-india-ms98 हास्य, हास्यचित्रे व व्यंगचित्रे]”, ''दैनिक गोमन्तक'', १३ फेब्रुवारी २०२४.&lt;/ref&gt;

==== दिवाकर जयंत शेडगे ====

दिवाकर जयंत शेडगे यांचा जन्म ७ फेब्रुवारी १९४२ रोजी झाला. चित्रकलेचा वारसा लाभलेल्या कुटुंबात त्यांचे बालपण गेले. त्यांचे वडील चित्रकार होते आणि त्यांनी वडिलांच्या मार्गदर्शनाखाली चित्रकलेचे काम सुरू केले. पुढे व्यंगचित्रकलेकडे वळल्यानंतर त्यांनी स्वतःची स्वतंत्र शैली विकसित केली. १९६९ मध्ये ''आवाज'' दिवाळी अंकात त्यांचे पहिले व्यंगचित्र प्रसिद्ध झाले. त्यानंतर ''लोकसत्ता'', ''लोकप्रभा'', ''मार्मिक'', ''जत्रा'', ''श्रीदीपलक्ष्मी'', ''दीपावली'' आणि अन्य नियतकालिकांतून त्यांची व्यंगचित्रे प्रसिद्ध झाली. त्यांनी पन्नासहून अधिक दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे रेखाटली आणि त्यांची सुमारे चार हजार व्यंगचित्रे प्रकाशित झाली. नाटकांच्या जाहिराती, दिवाळी अंकांची मुखपृष्ठे आणि कथाचित्रे यांसाठीही त्यांनी चित्रांकन केले. ''रत्नागिरी टाइम्स'', ''दो बजे दोपहर'' आणि ''सांज समाचार'' या वृत्तपत्रांसाठी त्यांनी व्यंगचित्रमालिका तयार केल्या.

१९९२ मध्ये मुंबई मराठी पत्रकार संघाच्या ‘मधुचंद्र साहित्यिकांचा’ या मालिकेतील हास्यचित्रांसाठी आणि २००२ मध्ये ''कलाकुंज'' दिवाळी अंकातील हास्यचित्रांसाठी त्यांना शं. वा. किर्लोस्कर स्मृतिचिन्ह प्रदान करण्यात आले. ते ठाणे जिल्ह्यातील कळवा येथे वास्तव्यास होते.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot; /&gt;

==== विवेक मेहेत्रे ====

विवेक मेहेत्रे हे ठाण्यात वास्तव्यास असलेले हास्यचित्रकार, व्यंगचित्रकार, लेखक आणि प्रकाशक आहेत. वयाच्या सोळाव्या वर्षापासून त्यांनी व्यंगचित्रे रेखाटण्यास सुरुवात केली. त्यांनी अभियांत्रिकी शाखेतील पदवी व पदव्युत्तर शिक्षण तसेच व्यवस्थापनशास्त्रातील पदव्युत्तर शिक्षण पूर्ण केले. मराठी, इंग्रजी आणि गुजराती यांसह विविध भाषांतील नियतकालिकांतून त्यांची हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रे प्रसिद्ध झाली आहेत. त्यांच्या सुमारे साठ हजार हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रांचा उल्लेख त्यांच्या चरित्रात्मक नोंदीत आढळतो. उत्कृष्ट व्यंगचित्रकलेसाठी त्यांना शं. वा. किर्लोस्कर पुरस्कार २००० आणि २००९ या वर्षांत दोन वेळा मिळाला. ''तुमचा नवा दोस्त इंटरनेट'' या त्यांच्या पुस्तकाला महाराष्ट्र शासनाचा प्रथम क्रमांकाचा पुरस्कार मिळाला आहे.&lt;ref name=&quot;MehetreProfile&quot; /&gt;

१९९३ पासून ते पत्नी वैशाली मेहेत्रे यांच्यासह ‘उद्वेली बुक्स’ या प्रकाशन संस्थेचे काम पाहतात. त्यांच्या हास्यचित्रांचे संकलन करणारी पुस्तकेही प्रकाशित झाली आहेत. व्यंगचित्रकलेच्या प्रसारासाठी त्यांनी कार्यशाळा आणि इतर उपक्रमांत सहभाग घेतला आहे.&lt;ref name=&quot;MehetreGomantak&quot; /&gt;

जानेवारी २०१८ मध्ये ठाणे येथे आयोजित अखिल भारतीय मराठी व्यंगचित्रकार संमेलनाचे अध्यक्षपद विवेक मेहेत्रे यांनी भूषविले. २० आणि २१ जानेवारी रोजी झालेल्या या संमेलनात ‘सोशल मीडिया आणि व्यंगचित्रे’ तसेच ‘मराठी दैनिकांचे संपादक राजकीय व्यंगचित्रांना घाबरू लागले आहेत का’ या विषयांवर चर्चासत्रे आयोजित करण्यात आली होती. महिला, मुली, ज्येष्ठ नागरिक आणि मुलांसाठी कार्यशाळा तसेच ज्येष्ठ आणि दिवंगत व्यंगचित्रकारांच्या कलाकृतींचे प्रदर्शनही आयोजित करण्यात आले होते. या संमेलनाचे आयोजन ‘कार्टूनिस्ट्स कंबाइन’ या संस्थेतर्फे करण्यात आले होते.&lt;ref&gt;“[https://maharashtratimes.com/maharashtra/mumbai-news/marathi-cartoonist-gettogether-in-thane/amp_articleshow/61969835.cms ठाण्यामध्ये रंगणार मराठी व्यंगचित्रकार संमेलन]”, ''महाराष्ट्र टाइम्स'', ८ डिसेंबर २०१७.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“[https://www.esakal.com/mumbai/marathi-news-thane-news-marathi-caricature-festival-93538 व्यंगचित्रांचा इतिहास पुस्तकांतून जतन करा : सुहास बहुलकर]”, ''सकाळ'', २० जानेवारी २०१८.&lt;/ref&gt;

=== सिंधुदुर्ग जिल्हा ===

सिंधुदुर्ग जिल्ह्याशी संबंधित काही कलाकारांनी मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विकासात योगदान दिले आहे. वृत्तपत्रे, नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांमधून त्यांच्या कलाकृती प्रसिद्ध झाल्या. या जिल्ह्यातील उल्लेखनीय व्यंगचित्रकारांमध्ये बाळ राणे आणि प्रभाकर वाईरकर यांचा समावेश होतो.

==== बाळ राणे ====

बाळ राणे हे मराठीतील ज्येष्ठ व्यंगचित्रकार होते. त्यांचा जन्म २६ जानेवारी १९१४ रोजी सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील कणकवलीजवळच्या जानवली येथे झाला. लहानपणापासूनच चित्रकार होण्याची त्यांची इच्छा होती. मुंबईत त्यांनी मॅट्रिकपर्यंत शिक्षण घेतले. त्यानंतर सुप्रसिद्ध चित्रकार स. ल. हळदणकर यांच्याकडे चित्रकलेचे प्रशिक्षण घेतले. पुढे त्यांनी मुंबईतील पोलीस आयुक्त कार्यालयात लिपिक म्हणून नोकरी केली; मात्र नोकरी सांभाळून व्यंगचित्रकलेचा सराव सुरू ठेवला. त्यांच्या व्यंगचित्रांत कौटुंबिक, सामाजिक, राजकीय आणि दैनंदिन जीवनातील प्रसंगांचे चित्रण आढळते.

''मनोहर'', ''किर्लोस्कर'', ''हंस'', ''वसंत'', ''मोहिनी'', ''उद्यम'', ''वाङ्मयशोभा'', ''आवाज'', ''मार्मिक'' आणि ''किशोर'' यांसारख्या मराठी नियतकालिके व दिवाळी अंकांतून त्यांची व्यंगचित्रे प्रसिद्ध झाली. मराठीबरोबरच ''शंकर्स वीकली'', ''धर्मयुग'' आणि ''चित्रलेखा'' यांसारख्या इंग्रजी, हिंदी आणि गुजराती नियतकालिकांतही त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. ''तरुण भारत''च्या पुणे आणि नागपूर आवृत्त्यांमध्ये ‘बाळूकाका’ या नावाने त्यांचे पॉकेट कार्टून जवळपास पस्तीस वर्षे नियमितपणे प्रसिद्ध होत होते. त्यांच्या जन्मशताब्दीनिमित्त २०१४ मध्ये सर जे. जे. उपयोजित कला महाविद्यालयात त्यांच्या चित्रसंग्रहाचे प्रदर्शन भरविण्यात आले होते.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;&gt;प्रतिभा राणे-वाघ, “[https://www.pratibhawagh.com/bal-rane-marathi बाळ राणे (ज्येष्ठ व्यंगचित्रकार)]”, ''प्रतिभा वाघ''.&lt;/ref&gt;

==== प्रभाकर वाईरकर ====

प्रभाकर वाईरकर हे आंतरराष्ट्रीय स्तरावर ओळख निर्माण केलेले मराठी व्यंगचित्रकार, अर्कचित्रकार आणि रेखांकनकार आहेत. त्यांचा जन्म १९५१ मध्ये सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील मालवण तालुक्यातील कट्टा येथे झाला. त्यांनी मुंबईतील सर जे. जे. उपयोजित कला संस्थेतून १९७७ मध्ये उपयोजित कलेची पदविका प्राप्त केली. व्यंगचित्रे, अर्कचित्रे, रेखाचित्रे आणि जाहिरातकला या क्षेत्रांत त्यांनी काम केले. विविध वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांसाठी त्यांनी व्यंगचित्रे व अर्कचित्रे रेखाटली. ''इंडियन एक्सप्रेस'', ''द टाइम्स ऑफ इंडिया'', ''द संडे ऑब्झर्व्हर'', ''लोकसत्ता'', ''लोकप्रभा'', ''महाराष्ट्र टाइम्स'', ''मार्मिक'' आणि ''आपले महानगर'' यांसारख्या वृत्तपत्रे व नियतकालिकांतून त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली.

१९८७ मध्ये स्वित्झर्लंड येथे झालेल्या आंतरराष्ट्रीय कॉमिक्स महोत्सवात त्यांच्या चित्रांचा समावेश झाला होता. २००२ मध्ये दूरदर्शनने भारतातील नामवंत व्यंगचित्रकारांवर आधारित मालिका प्रसारित केली होती. या मालिकेतील एक भाग प्रभाकर वाईरकर यांच्या कार्यावर आधारित होता. जाहिरातकला क्षेत्रातही त्यांनी अर्कचित्रे आणि व्यंगचित्रांचा वापर करून योगदान दिले.&lt;ref name=&quot;PrabhakarWairkar&quot;&gt;“[https://www.mahamtb.com/Encyc/2023/1/14/Article-on-Prabhakar-Wirekar.html व्यंगचित्रांद्वारे अटकेपार झेंडा नेणारे प्रभाकर वाईरकर]”, ''मुंबई तरुण भारत'', १४ जानेवारी २०२३.&lt;/ref&gt;

२०२६ मध्ये रत्नागिरी जिल्ह्यातील लांजा तालुक्यातील रिंगणे येथे राजापूर-लांजा तालुका नागरिक संघाचे अकरावे ग्रामीण मराठी साहित्य संमेलन आयोजित करण्यात आले होते. या संमेलनात प्रभाकर वाईरकर यांच्या चित्रांचे प्रदर्शन भरविण्यात आले. संमेलनाच्या अखेरच्या दिवशी त्यांना बाळकृष्ण खामकर ‘कोकण भूषण’ पुरस्कार प्रदान करण्यात आला. हा पुरस्कार त्यांच्या व्यंगचित्रकलेतील योगदानाची दखल घेऊन देण्यात आला.&lt;ref&gt;“[https://marathi.hindusthansamachar.in/Encyc/2026/1/9/Rural-Literature-Conference-to-be-held-at-Ringane-.php रत्नागिरी : जानेवारीअखेर रिंगणे येथे अकरावे ग्रामीण साहित्य संमेलन]”, ''हिंदुस्थान समाचार'', जानेवारी २०२६.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“[https://marathi.hindusthansamachar.in/Encyc/2026/2/2/Prabhakar-Wairkar-Speeach-in-R.php रत्नागिरी : समाजातील सर्व घटकांना सामावून घेऊन प्रगती साधणारे संमेलन - प्रभाकर वाईरकर]”, ''हिंदुस्थान समाचार'', २ फेब्रुवारी २०२६.&lt;/ref&gt;


== हेही पहा ==
* [[व्यंगचित्र]]
* [[मराठी व्यंगचित्रकला]]
* [[कार्टूनिस्ट्स कंबाइन]]

== बाह्य दुवे ==
* [https://vishwakosh.marathi.gov.in/33080/ व्यंग्यचित्र – मराठी विश्वकोश]
* [https://www.pratibhawagh.com/bal-rane-marathi बाळ राणे – चरित्र व व्यंगचित्रकलेचा वारसा]
* {{कोकण लोकजीवन}}

== संदर्भ ==


[[वर्ग:मराठी व्यंगचित्रकार]]
[[वर्ग:कोकण]]
[[वर्ग:महाराष्ट्रातील कलाकार]]
[[वर्ग:व्यंगचित्रकला]]</text>
      <sha1>82evtof54bp51jzdbx812w1vv7zb0w5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728321</id>
      <parentid>2728320</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T17:28:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KiranBOT II</username>
        <id>140753</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>शुद्धलेखन — लेखनभेद ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#लेखनभेद|अधिक माहिती]])</comment>
      <origin>2728321</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="70549" sha1="ohs7rzreckyvzrp92rqnb4hm5phsl6x" xml:space="preserve">कोकण हा महाराष्ट्राच्या पश्चिम किनारपट्टीवरील भौगोलिक आणि सांस्कृतिक वैशिष्ट्यांनी समृद्ध प्रदेश आहे. या प्रदेशातील सामाजिक जीवन, स्थानिक बोलीभाषा, लोकपरंपरा आणि सांस्कृतिक घडामोडी यांचे प्रतिबिंब विविध कलाप्रकारांतून व्यक्त झाले आहे. व्यंगचित्रकला हा त्यांपैकी एक दृश्यकलाप्रकार आहे. रेषा, आकार आणि प्रसंग यांच्या माध्यमातून विनोद, उपरोध आणि भाष्य व्यक्त करणाऱ्या व्यंगचित्रांना वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमध्ये महत्त्वाचे स्थान लाभले आहे. व्यंगचित्रांमधून सामाजिक विसंगती, मानवी स्वभावातील विरोधाभास आणि समकालीन घटनांवर मार्मिक भाष्य केले जाते.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot;&gt;वसंत सरवटे, “[https://vishwakosh.marathi.gov.in/33080/ व्यंग्यचित्र]”, ''मराठी विश्वकोश''.&lt;/ref&gt;

कोकणातील व्यंगचित्रकारांनी आपल्या कलाकृतींतून सामाजिक, कौटुंबिक आणि राजकीय विषयांचे चित्रण केले आहे. वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमधील व्यंगचित्रांबरोबरच अर्कचित्रकला, चित्रांकन आणि जाहिरातकला या क्षेत्रांतही काही कलाकारांनी योगदान दिले आहे. या लेखात कोकण विभागातील ठाणे, रायगड, रत्‍नागिरी आणि सिंधुदुर्ग या जिल्ह्यांशी संबंधित व्यंगचित्रकारांचा उपलब्ध प्रकाशित संदर्भांच्या आधारे परिचय करून देण्यात आला आहे. कलाकारांचा जिल्ह्याशी असलेला संबंध निश्चित करताना त्यांचे जन्मस्थान, वास्तव्य किंवा कार्यक्षेत्र यांपैकी विश्वसनीय स्रोतांद्वारे उपलब्ध असलेली माहिती विचारात घेतली आहे.&lt;ref name=&quot;konkanhistory&quot;&gt;“[https://divcomkonkan.gov.in/इतिहास-2/ इतिहास]”, विभागीय आयुक्त, कोकण विभाग, महाराष्ट्र शासन.&lt;/ref&gt;

== व्यंगचित्रकलेची पार्श्वभूमी ==

व्यंगचित्र हे समकालीन व्यक्ती, घटना किंवा प्रसंगांमधील विसंगतींचे विनोदी अथवा उपरोधिक चित्रण करणारे दृश्यकलामाध्यम आहे. रेषा, आकार, चेहऱ्यावरील हावभाव आणि प्रसंगरचना यांच्या साहाय्याने व्यंगचित्रकार एखाद्या व्यक्तीचे किंवा परिस्थितीचे वैशिष्ट्यपूर्ण पैलू ठळक करतो. व्यंगचित्राचा उद्देश केवळ हास्यनिर्मिती करणे नसून सामाजिक आणि राजकीय वास्तवातील विसंगतींकडे लक्ष वेधणे हाही असतो. संपादकीय किंवा राजकीय टीकाचित्रे, हास्यचित्रे, अर्कचित्रे आणि चित्रपट्ट्या असे या दृश्यकलेचे विविध प्रकार आहेत.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot;/&gt;

आधुनिक व्यंगचित्रकलेच्या विकासात मुद्रित माध्यमांचा महत्त्वाचा वाटा आहे. एकोणिसाव्या शतकात वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांचा प्रसार वाढल्यानंतर व्यंगचित्रे सार्वजनिक चर्चेचे आणि सामाजिक-राजकीय भाष्याचे प्रभावी माध्यम बनली. इंग्लंडमध्ये १८४१ मध्ये सुरू झालेल्या ''पंच'' या साप्ताहिकाने आधुनिक व्यंगचित्रांच्या प्रसारात महत्त्वाची भूमिका बजावली. त्यातील चित्रांमधून तत्कालीन सामाजिक आणि राजकीय परिस्थितीवर उपरोधिक भाष्य केले जात असे. या नियतकालिकाच्या प्रभावातून आशियातील विविध भाषांमध्येही ''पंच''च्या धर्तीवरील नियतकालिके सुरू झाली. वसाहतकालीन भारतात व्यंगचित्रांनी ब्रिटिश सत्तेचे स्वरूप, वांशिक दृष्टिकोन आणि तत्कालीन राजकीय घडामोडी यांचे चित्रण केले. त्याचबरोबर भारतीय समाजातील प्रतिक्रिया आणि प्रतिकार व्यक्त करण्याचे माध्यम म्हणूनही त्यांचा वापर झाला.&lt;ref&gt;“[https://ir.nbu.ac.in/handle/123456789/3954 Caricature in Print Media: A Historical Study of Political Cartoons in Colonial India (1872–1947)]”, Dahlia Bhattacharya, ''Karatoya: North Bengal University Journal of History'', खंड १२, मार्च २०१९, पृ. ६३–७८.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;asianpunches&quot;&gt;Swarali Paranjape, “Crossing Boundaries: Punch and the Marathi Weekly Hindu Pañca (1870–1909)”, ''Asian Punches: A Transcultural Affair'', Springer, २०१३, पृ. १५१–१६४.&lt;/ref&gt;

मराठी व्यंगचित्रकलेच्या प्रारंभीच्या इतिहासात ''हिंदू पंच'' या साप्ताहिकाचा उल्लेख महत्त्वाचा आहे. इंग्लंडमधील ''पंच''च्या धर्तीवर मराठीत सुरू झालेल्या या नियतकालिकाने मराठी मुद्रित संस्कृतीत व्यंगचित्राधारित पत्रकारितेचा प्रारंभिक टप्पा निर्माण केला. संशोधक स्वारली परांजपे यांनी ''हिंदू पंच''मधील उपलब्ध अंकांचा अभ्यास करून या नियतकालिकाचे स्वरूप, त्यातील व्यंगात्मक आशय आणि पाश्चात्त्य ''पंच'' परंपरेशी असलेले त्याचे संबंध यांचा ऊहापोह केला आहे. त्यांच्या अभ्यासात १८८० ते १८८७ आणि १८९७ या वर्षांतील उपलब्ध अंकांचा आधार घेतलेला आहे.&lt;ref name=&quot;asianpunches&quot; /&gt;

मराठी व्यंगचित्रकलेला नियमित स्वरूप देण्यात शं. वा. किर्लोस्कर यांचे योगदान महत्त्वाचे मानले जाते. १९२५ पासून त्यांनी ''किर्लोस्कर'' नियतकालिकात नियमितपणे व्यंगचित्रे प्रसिद्ध करण्यास सुरुवात केली. त्यांच्या चित्रांमधून वैयक्तिक उन्नती, सामाजिक प्रबोधन आणि समाजाच्या सर्वांगीण विकासाशी संबंधित विचार मांडले जात. त्यांनी तीनशेहून अधिक व्यंगचित्रे किंवा बोधचित्रे रेखाटली. पुढे त्यांनी सामाजिक आणि राजकीय घडामोडींवरील टीकाचित्रेही प्रसिद्ध केली. नवोदित व्यंगचित्रकारांची चित्रे नियतकालिकात प्रसिद्ध करून त्यांना प्रोत्साहन देण्याचे कार्यही त्यांनी केले.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

विसाव्या शतकाच्या पुढील दशकांत मराठी नियतकालिकांनी हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रांना अधिक व्यापक व्यासपीठ उपलब्ध करून दिले. ''हंस'', ''मोहिनी'' आणि ''उद्यम'' यांसारख्या नियतकालिकांनी हास्यचित्रकलेला चालना दिली. या माध्यमांतून नागेश आर्डे, शि. द. फडणीस, प्रभाकर ठोकळ, वसंत सरवटे आणि श्याम जोशी यांसारख्या हास्यचित्रकारांची कामे वाचकांपर्यंत पोहोचली. ''आवाज'' वार्षिक, ''जत्रा'', ''मौज'' आणि ''वीणा'' यांसारख्या नियतकालिकांनीही व्यंगचित्रे आणि हास्यचित्रांना स्थान दिले. त्यामुळे मराठी व्यंगचित्रकलेत सामाजिक भाष्याबरोबरच विनोदी आणि कल्पनाप्रधान चित्रणाची परंपराही विकसित झाली.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

पुढील काळात मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विविध शाखांचा विस्तार झाला. वृत्तपत्रांतील राजकीय टीकाचित्रे, नियतकालिकांतील हास्यचित्रे, व्यक्तिचित्रांवर आधारित अर्कचित्रे, लेख-कथा-पुस्तकांसाठी केलेली चित्रांकने आणि चित्रपट्ट्या यांना स्वतंत्र स्थान प्राप्त झाले. या माध्यमांतून व्यंगचित्रकारांनी तत्कालीन समाजजीवन, राजकीय घडामोडी, मानवी स्वभाव आणि दैनंदिन अनुभव यांचे चित्रण केले. मराठी व्यंगचित्रकलेचा हा प्रवास नियतकालिकांची परंपरा आणि मुद्रित माध्यमांचा विकास यांच्याशी निगडित राहिला आहे.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

== व्यंगचित्रकलेत कोकणाचे योगदान ==

मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विकासात कोकण प्रदेशातील कलाकारांनी विविध प्रकारे योगदान दिले आहे. वृत्तपत्रे, नियतकालिके आणि दिवाळी अंक यांसारख्या मुद्रित माध्यमांतून त्यांनी सामाजिक, कौटुंबिक आणि राजकीय विषयांवरील व्यंगचित्रे व हास्यचित्रे वाचकांपर्यंत पोहोचवली. काही कलाकारांनी अर्कचित्रकला, चित्रांकन आणि जाहिरातकलेच्या क्षेत्रांतही काम केले. त्यांच्या कार्यातून मराठी व्यंगचित्रकलेतील विषयवैविध्य आणि अभिव्यक्तीची विविध रूपे दिसून येतात.

सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील कणकवलीजवळच्या जानवली येथे जन्मलेले **बाळ राणे** यांनी मराठी व्यंगचित्रकलेत दीर्घकाळ योगदान दिले. त्यांच्या व्यंगचित्रांचे विषय कौटुंबिक जीवन, सामाजिक परिस्थिती, राजकीय घडामोडी आणि दैनंदिन अनुभव असे विविध होते. *मनोहर*, *किर्लोस्कर*, *हंस*, *वसंत*, *मोहिनी*, *मार्मिक* आणि *किशोर* यांसारख्या मराठी नियतकालिकांबरोबरच हिंदी, गुजराती आणि इंग्रजी नियतकालिकांतही त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. *तरुण भारत*मधील ‘बाळूकाका’ हे त्यांचे पॉकेट कार्टून सुमारे पस्तीस वर्षे प्रसिद्ध होत होते. त्यांच्या चित्रांतून तत्कालीन समाजजीवनाचे प्रतिबिंब उमटत असे.&lt;ref&gt;प्रतिभा राणे-वाघ, “[https://www.pratibhawagh.com/bal-rane-marathi बाळ राणे (ज्येष्ठ व्यंगचित्रकार)]”.&lt;/ref&gt;

सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील मालवण तालुक्यातील कट्टा येथे जन्मलेले **प्रभाकर वाईरकर** यांनी व्यंगचित्रकला, अर्कचित्रकला आणि चित्रांकन या क्षेत्रांत काम केले. त्यांनी विविध वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांसाठी चित्रकार व व्यंगचित्रकार म्हणून काम केले. व्यक्तींची वैशिष्ट्ये रेखाटनातून व्यक्त करणाऱ्या अर्कचित्रांच्या माध्यमातूनही त्यांनी स्वतंत्र ओळख निर्माण केली. शास्त्रीय संगीत क्षेत्रातील कलाकारांची अर्कचित्रे रेखाटून त्यांचे प्रदर्शन भरविण्याचा उपक्रम त्यांनी केला होता. डिसेंबर २०११ मध्ये पुण्यातील सवाई गंधर्व भीमसेन महोत्सवात त्यांच्या सत्तरहून अधिक अर्कचित्रांचे प्रदर्शन आयोजित करण्यात आले होते.&lt;ref&gt;“[https://www.mahamtb.com/Encyc/2023/1/14/Article-on-Prabhakar-Wirekar.html व्यंगचित्रांद्वारे अटकेपार झेंडा नेणारे प्रभाकर वाईरकर]”, ''मुंबई तरुण भारत'', १४ जानेवारी २०२३.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Amrita Jain, “[https://indianexpress.com/article/cities/pune/lines-of-thought/ Lines of Thought]”, ''The Indian Express'', २ डिसेंबर २०११.&lt;/ref&gt;

ठाणे जिल्ह्यातील व्यंगचित्रकारांनीही मराठी नियतकालिके आणि वृत्तपत्रांमधून आपले योगदान दिले आहे. **दिवाकर जयंत शेडगे** यांनी विविध दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे व हास्यचित्रे रेखाटली. त्यांच्या सुमारे चार हजार व्यंगचित्रांचे प्रकाशन झाले असून त्यांनी नाटकांच्या जाहिरातींसाठीही चित्रे तयार केली. **विवेक मेहेत्रे** यांनी मराठीसह इतर भाषांतील नियतकालिकांसाठी हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रे रेखाटली. त्यांच्या चित्रांचे प्रकाशन अनेक वर्षे विविध नियतकालिकांतून झाले आहे. या कलाकारांच्या कार्यामुळे ठाणे परिसरातील व्यंगचित्रकलेला मुद्रित माध्यमांत व्यासपीठ मिळाले.&lt;ref&gt;शरद लोणकर, “[https://mymarathi.net/r-sarag-3/ व्यंगचित्रकलेचा वारसा जपणारे दिवाकर शेडगे]”, ''My Marathi'', १० जानेवारी २०१९.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“[https://dainikgomantak.esakal.com/blog/cartoonist-vivek-mehetre-famous-cartoonist-in-india-ms98 विवेक मेहेत्रे]”, ''दैनिक गोमन्तक'', १३ फेब्रुवारी २०२४.&lt;/ref&gt;

कोकणातील या कलाकारांच्या कार्याचा विचार करता, त्यांच्या योगदानाचे स्वरूप केवळ विनोदी चित्रनिर्मितीपुरते मर्यादित राहिलेले नाही. नियतकालिकांतील सातत्यपूर्ण प्रकाशन, सामाजिक आणि राजकीय विषयांचे चित्रण, व्यक्तिचित्रण, अर्कचित्रे आणि चित्रांकन अशा विविध माध्यमांतून त्यांनी मराठी दृश्यकलेच्या या शाखेचा विस्तार केला. त्यांच्या प्रकाशित कलाकृतींमधून त्या त्या काळातील समाजजीवन आणि सार्वजनिक जीवनातील घडामोडींचे चित्ररूप दर्शन घडते.

=== महाराष्ट्रातील व्यंगचित्रकलेचा वारसा आणि दस्तऐवजीकरण ===

महाराष्ट्रातील व्यंगचित्रकलेच्या परंपरेत **विकास सबनीस** यांचे योगदान महत्त्वाचे मानले जाते. त्यांनी सुमारे पाच दशके सामाजिक आणि राजकीय विषयांवरील व्यंगचित्रे रेखाटली. शिवसेनाप्रमुख बाळासाहेब ठाकरे यांनी त्यांच्या चित्रकौशल्याची दखल घेऊन त्यांच्यावर ''मार्मिक''मधील व्यंगचित्रांची जबाबदारी सोपविली होती. ''मार्मिक''मध्ये सुमारे बारा वर्षे काम केल्यानंतर त्यांनी ''लोकसत्ता'' या मराठी दैनिकासाठी व्यंगचित्रे रेखाटली. त्यांच्या व्यंगचित्रांमधून समकालीन सामाजिक आणि राजकीय घडामोडींवर भाष्य केले जात असे. २७ डिसेंबर २०१९ रोजी मुंबई येथे त्यांचे निधन झाले.&lt;ref name=&quot;vikassabnis&quot;&gt;“[https://indianexpress.com/article/india/noted-cartoonist-vikas-sabnis-dead-6188466/ Noted cartoonist Vikas Sabnis dead]”, ''The Indian Express'', २८ डिसेंबर २०१९.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;प्रा. गजानन शेपाळ, “[https://www.mahamtb.com/Encyc/2019/12/28/Article-on-cartoon-artist-vikas-sabnis.html व्यंगचित्रांचा ‘विकास’ विसावला]”, ''मुंबई तरुण भारत'', २८ डिसेंबर २०१९.&lt;/ref&gt;

महाराष्ट्रातील व्यंगचित्रकलेच्या इतिहासाचे दस्तऐवजीकरण करण्याच्या दृष्टीने **‘महाराष्ट्राच्या हास्यरेषा’** या पुस्तकाचे प्रकाशन महत्त्वाचे ठरले. व्यंगचित्रकार प्रशांत कुलकर्णी यांनी संपादित केलेल्या या ग्रंथात मराठी व्यंगचित्रकलेच्या सुमारे शंभर वर्षांच्या परंपरेचा आढावा आणि विविध व्यंगचित्रकारांची निवडक चित्रे समाविष्ट करण्यात आली आहेत. ग्रंथाली प्रकाशनाने प्रकाशित केलेल्या या पुस्तकाचे प्रकाशन २९ ऑक्टोबर २०२६ रोजी मुंबईतील दादर येथील स्वातंत्र्यवीर सावरकर स्मारक सभागृहात झाले. या कार्यक्रमात मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी मुंबईत व्यंगचित्रकारांच्या कलाकृतींसाठी स्वतंत्र कला दालन उभारण्याची घोषणा केली. सांस्कृतिक कार्य विभागाच्या माध्यमातून या दालनाच्या उभारणीसाठी शासन पुढाकार घेणार असल्याचे त्यांनी सांगितले.&lt;ref&gt;“[https://www.saamana.com/maharashtrachy-hasyaresha-book-launch-devendra-fadnavis-uddhav-thackeray-raj-thackeray/ ‘महाराष्ट्राच्या हास्यरेषा’ पुस्तकाचे उद्या प्रकाशन; देवेंद्र फडणवीस, उद्धव ठाकरे, राज ठाकरे यांची प्रमुख उपस्थिती]”, ''सामना'', २८ ऑक्टोबर २०२६.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“[https://www.maharashtracrimetimes.com/a-dedicated-art-gallery-for-cartoonists-will-be-established-in-mumbai-chief-minister-makes-the-announcement-at-the-launch-event-of-the-book-maharashtrachya-hasyaresha-the-laughter/ मुंबईत व्यंगचित्रकारांसाठी स्वतंत्र कला दालन उभारणार; ‘महाराष्ट्राच्या हास्यरेषा’ पुस्तक प्रकाशन सोहळ्यात मुख्यमंत्र्यांची घोषणा]”, ''महाराष्ट्र क्राइम टाइम्स'', ३० ऑक्टोबर २०२६.&lt;/ref&gt;

=== व्यंगचित्राची संकल्पना आणि स्वरूप ===

व्यंगचित्र ही दृश्यकलेतील अशी अभिव्यक्ती आहे, जिच्या माध्यमातून एखाद्या व्यक्तीचे, प्रसंगाचे किंवा सामाजिक व राजकीय परिस्थितीचे वैशिष्ट्यपूर्ण पैलू विनोद, उपरोध अथवा टीकेच्या माध्यमातून मांडले जातात. रेषा, आकार, प्रमाण आणि प्रसंगरचना यांच्या साहाय्याने व्यक्ती किंवा परिस्थितीतील वैशिष्ट्ये ठळक केली जातात. व्यक्तीच्या चेहऱ्यावरील किंवा शरीरावरील विशिष्ट वैशिष्ट्ये अतिशयोक्तीने दाखवून व्यक्तिचित्रण केले जाते, तर सामाजिक आणि राजकीय घटनांमधील विसंगती दृश्यरूपातून व्यक्त केली जाते. त्यामुळे व्यंगचित्र हे केवळ हास्यनिर्मितीचे साधन नसून सामाजिक भाष्य आणि विचारप्रवर्तनाचे माध्यमही आहे.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot;/&gt;

विषय आणि अभिव्यक्तीच्या पद्धतीनुसार व्यंगचित्रांचे स्वरूप बदलते. राजकीय व्यंगचित्रांमध्ये शासनव्यवस्था, राजकीय नेतृत्व, सार्वजनिक धोरणे आणि समकालीन घटनांवर भाष्य केले जाते. सामाजिक व्यंगचित्रांमध्ये रूढी, परंपरा, मानवी स्वभाव, सामाजिक विषमता आणि दैनंदिन जीवनातील विसंगती यांचे चित्रण आढळते. काही व्यंगचित्रांमध्ये संवाद किंवा शीर्षकाचा वापर केला जातो, तर काही चित्रे शब्दांशिवाय केवळ दृश्यरचनेतून आशय व्यक्त करतात.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

व्यंगचित्राशी संबंधित अर्कचित्र, हास्यचित्र आणि चित्रपट्टी हे अभिव्यक्तीचे स्वतंत्र प्रकार आहेत. अर्कचित्रामध्ये व्यक्तीच्या चेहऱ्याची किंवा शरीराची वैशिष्ट्ये ठळक करून तिचे व्यक्तिचित्रण केले जाते. हास्यचित्राचा मुख्य उद्देश विनोदनिर्मिती असतो. चित्रपट्टीमध्ये सलग चित्रांच्या माध्यमातून एखादा प्रसंग, घटना किंवा कथा मांडली जाते. या प्रकारांमध्ये अतिशयोक्ती आणि विनोदाचा वापर होऊ शकतो; तथापि त्यांची अभिव्यक्तीपद्धती आणि आशय व्यंगचित्रापेक्षा वेगळा असू शकतो.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

व्यंगचित्राचा परिणामकारकपणा चित्रकाराच्या निरीक्षणशक्ती, रेखाटनकौशल्य, कल्पकता आणि विषयाच्या आकलनावर अवलंबून असतो. मर्यादित रेषा आणि मोजक्या दृश्यघटकांच्या साहाय्याने व्यापक आशय व्यक्त करणे हे या कलेचे वैशिष्ट्य आहे. वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमध्ये व्यंगचित्रांचा वापर समकालीन घटनांवरील प्रतिक्रिया व्यक्त करण्यासाठी तसेच सामाजिक आणि राजकीय प्रश्नांकडे वाचकांचे लक्ष वेधण्यासाठी केला जातो. त्यामुळे व्यंगचित्र हे कला, पत्रकारिता आणि सामाजिक संवाद यांना जोडणारे प्रभावी माध्यम ठरते.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

=== मराठी व्यंगचित्रकलेचा इतिहास ===

मराठी व्यंगचित्रकलेचा प्रारंभ एकोणिसाव्या शतकाच्या उत्तरार्धात मुद्रित पत्रकारितेच्या विकासाशी निगडित आहे. इंग्लंडमधील ''पंच'' या विनोदी आणि व्यंगात्मक नियतकालिकाच्या प्रभावातून भारतात विविध प्रादेशिक भाषांमध्ये त्याच धर्तीची नियतकालिके सुरू झाली. मराठीत ठाण्याहून प्रसिद्ध होणाऱ्या ''हिंदू पंच'' या साप्ताहिकात १८८३ च्या सुमारास व्यंगचित्रे प्रसिद्ध झाली. मराठीतील व्यंगचित्राधारित पत्रकारितेच्या प्रारंभीच्या टप्प्यात या नियतकालिकाचे महत्त्वाचे स्थान आहे. या नियतकालिकाने पाश्चात्त्य व्यंगचित्रपरंपरेतील काही वैशिष्ट्यांचा मराठी मुद्रित संस्कृतीशी परिचय करून दिला. संशोधक स्वारली परांजपे यांनी ''हिंदू पंच''मधील उपलब्ध अंकांचा अभ्यास करून त्यातील व्यंगात्मक आशय आणि पाश्चात्त्य ''पंच''शी असलेले सांस्कृतिक संबंध स्पष्ट केले आहेत.&lt;ref name=&quot;vishwakosh-vyangyachitra&quot;&gt;“[https://vishwakosh.marathi.gov.in/33080/ व्यंग्यचित्र]”, ''मराठी विश्वकोश''.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;paranjape&quot;&gt;Swarali Paranjape, “Crossing Boundaries: Punch and the Marathi Weekly Hindu Pañca (1870–1909)”, in ''Asian Punches: A Transcultural Affair'', Springer, २०१३, पृ. १५१–१६४.&lt;/ref&gt;

मराठी व्यंगचित्रकलेच्या इतिहासात १९२५ हे वर्ष महत्त्वाचे मानले जाते. मराठी विश्वकोशानुसार, मराठी व्यंगचित्रांची सलग परंपरा ''किर्लोस्कर'' या नियतकालिकातून शं. वा. किर्लोस्कर यांच्या प्रयत्नांमुळे सुरू झाली. त्यांनी व्यंगचित्रांचा वापर सामाजिक प्रबोधन, वैयक्तिक उन्नती आणि समाजजीवनातील प्रश्न मांडण्यासाठी केला. पुढे ''किर्लोस्कर''सारख्या नियतकालिकांमधून व्यंगचित्रांना नियमित स्थान मिळाल्यामुळे मराठी वाचकांमध्ये या कलाप्रकाराची ओळख आणि लोकप्रियता वाढण्यास मदत झाली.&lt;ref name=&quot;vishwakosh-vyangyachitra&quot; /&gt;

भारतातील व्यंगचित्रकलेचा विकास हा केवळ कलात्मक बदलांचा इतिहास नसून तो पत्रकारिता, राजकीय विचारप्रवाह आणि सार्वजनिक चर्चेच्या विस्ताराशीही संबंधित आहे. एकोणिसाव्या शतकाच्या उत्तरार्धापासून वृत्तपत्रांमधील व्यंगचित्रांनी ब्रिटिश वसाहतवादी सत्तेचे स्वरूप, भारतीय समाजातील बदल आणि राजकीय घडामोडी यांवर भाष्य केले. पुढील काळात स्वातंत्र्यचळवळ, राष्ट्रनिर्मिती, लोकशाही व्यवस्था आणि सामाजिक परिवर्तन यांसारखे विषय व्यंगचित्रांच्या आशयाचा भाग बनले. व्यंगचित्रे ही बातमी किंवा लेखाला पूरक चित्रे असण्यापलीकडे जाऊन सार्वजनिक प्रश्नांवर मत व्यक्त करणारे स्वतंत्र माध्यम म्हणून विकसित झाली.&lt;ref name=&quot;khanduri&quot;&gt;Ritu Gairola Khanduri, ''Caricaturing Culture in India: Cartoons and History in the Modern World'', Cambridge University Press, २०१४.&lt;/ref&gt;

स्वातंत्र्यपूर्व काळात मराठी नियतकालिकांमधील व्यंगचित्रांचा आशय तत्कालीन सामाजिक आणि राजकीय परिस्थितीशी संबंधित होता. सामाजिक रूढी, शिक्षण, स्त्रीजीवन, सार्वजनिक संस्था आणि राजकीय घडामोडी यांसारख्या विषयांवर व्यंगचित्रांच्या माध्यमातून भाष्य केले जात असे. ''हिंदू पंच''मधील चित्रे मराठी मुद्रित संस्कृतीत व्यंगचित्रांच्या प्रारंभीच्या वापराची उदाहरणे आहेत. अशा चित्रांचा अभ्यास तत्कालीन सामाजिक दृष्टिकोन आणि सार्वजनिक चर्चेचे स्वरूप समजून घेण्यासाठी उपयुक्त ठरतो.&lt;ref name=&quot;paranjape&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;khanduri&quot; /&gt;

स्वातंत्र्यानंतर वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांच्या प्रसारामुळे व्यंगचित्रकलेला अधिक व्यापक वाचकवर्ग मिळाला. राजकीय व्यंगचित्रे, व्यक्तिचित्रण, पॉकेट कार्टून, हास्यचित्रे आणि चित्रपट्ट्या अशा विविध प्रकारांतून कलाकारांनी आपली अभिव्यक्ती विकसित केली. या काळात व्यंगचित्रकारांनी राजकीय नेतृत्व, सार्वजनिक धोरणे, सामाजिक बदल आणि दैनंदिन जीवनातील विसंगती यांवर चित्रांच्या माध्यमातून भाष्य केले. वृत्तपत्रांतील नियमित व्यंगचित्रे आणि नियतकालिकांतील हास्यचित्रांमुळे या कलेचा वाचकांशी सातत्यपूर्ण संबंध प्रस्थापित झाला.&lt;ref name=&quot;khanduri&quot; /&gt;

कालांतराने मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विषयांत आणि तंत्रांत विविधता आली. वृत्तपत्रांतील राजकीय भाष्याबरोबरच सामाजिक जीवन, कौटुंबिक प्रसंग, मानवी स्वभाव, सांस्कृतिक बदल आणि दैनंदिन अनुभव यांचे चित्रण वाढले. मुद्रित माध्यमांबरोबरच व्यंगचित्रप्रदर्शने, पुस्तकप्रकाशन आणि इतर दृश्य माध्यमांतूनही या कलेचा प्रसार झाला. अशा प्रकारे मराठी व्यंगचित्रकलेने पत्रकारिता, दृश्यकला आणि सामाजिक भाष्य यांचा संगम साधत स्वतंत्र कलापरंपरा विकसित केली.&lt;ref name=&quot;vishwakosh-vyangyachitra&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;khanduri&quot; /&gt;

=== मराठी वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमधील व्यंगचित्रे ===

मराठी वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांनी व्यंगचित्रकलेच्या प्रसारात महत्त्वाची भूमिका बजावली आहे. मुद्रित माध्यमांमधील व्यंगचित्रांमुळे सामाजिक आणि राजकीय घटनांवरील भाष्य वाचकांपर्यंत चित्ररूपात पोहोचले. वृत्तपत्रांतील व्यंगचित्रे प्रामुख्याने समकालीन घटना, सार्वजनिक जीवन, राजकीय निर्णय आणि सामाजिक प्रश्न यांवर भाष्य करतात. नियतकालिकांमध्ये प्रसिद्ध होणाऱ्या हास्यचित्रांचा विषयविस्तार तुलनेने अधिक असतो. त्यांत कौटुंबिक जीवन, मानवी स्वभाव, सामाजिक रूढी आणि दैनंदिन अनुभव यांचे चित्रण आढळते. विनोद आणि उपरोध यांच्या साहाय्याने गंभीर विषयही वाचकांपर्यंत प्रभावीपणे पोहोचवले जातात.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

मराठी मुद्रित माध्यमांतील व्यंगचित्रपरंपरेच्या प्रारंभीच्या टप्प्यात ''हिंदू पंच'' या साप्ताहिकाचे स्थान महत्त्वाचे आहे. इंग्रजी ''पंच''च्या धर्तीवर सुरू झालेल्या या नियतकालिकातून व्यंगचित्रे आणि व्यंगात्मक लेखन प्रसिद्ध होत असे. या साप्ताहिकातील चित्रांमधून तत्कालीन समाजजीवन आणि सार्वजनिक घडामोडींचे चित्रण झाले. ''हिंदू पंच''च्या अभ्यासातून पाश्चात्त्य व्यंगचित्रपरंपरेतील काही शैलीगत वैशिष्ट्ये मराठी मुद्रित संस्कृतीत कशा प्रकारे आली आणि त्यांना स्थानिक सामाजिक संदर्भ कसे प्राप्त झाले, हे स्पष्ट होते.&lt;ref name=&quot;paranjape&quot; /&gt;

पुढील काळात ''किर्लोस्कर'' या नियतकालिकाने मराठी व्यंगचित्रकलेच्या नियमित परंपरेला चालना दिली. शं. वा. किर्लोस्कर यांनी व्यंगचित्रांचा उपयोग सामाजिक प्रबोधन आणि समाजजीवनातील प्रश्न मांडण्यासाठी केला. त्यानंतर ''हंस'', ''मोहिनी'' आणि ''उद्यम'' यांसारख्या नियतकालिकांनी हास्यचित्रकलेच्या प्रसाराला हातभार लावला. या नियतकालिकांमधून नागेश आर्डे, शि. द. फडणीस, प्रभाकर ठोकळ, वसंत सरवटे आणि श्याम जोशी यांसारख्या हास्यचित्रकारांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. पुढील काळात ''आवाज'' वार्षिक आणि ''जत्रा'' यांसारख्या नियतकालिकांनीही हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रांना वाचकांपर्यंत पोहोचवले.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;&lt;ref&gt;“[https://www.loksatta.com/lokrang/marathi-caricature-cartoonist-history-maharashtra-hasyaresha-book-analysis-ssb-93-5984610/ मराठी व्यंगचित्रकलेची दृश्यात्मक नोंदवही]”, प्रशांत कुलकर्णी, ''लोकसत्ता''.&lt;/ref&gt;

राजकीय व्यंगचित्रांच्या प्रसारात ''सकाळ'' आणि ''मार्मिक'' यांसारख्या मुद्रित माध्यमांचे योगदान उल्लेखनीय आहे. ''सकाळ''मध्ये प्रारंभीपासून संपादकीय टीकाचित्रांना स्थान देण्यात आले. पुढे बाळासाहेब ठाकरे यांनी ''मार्मिक'' या व्यंगचित्रप्रधान साप्ताहिकाच्या माध्यमातून राजकीय आणि सामाजिक विषयांवरील व्यंगचित्रांची परंपरा विकसित केली. या साप्ताहिकामुळे अनेक व्यंगचित्रकारांना आपली कला सादर करण्यासाठी व्यासपीठ मिळाले. विकास सबनीस यांसारख्या व्यंगचित्रकारांना ''मार्मिक''मधून प्रसिद्धी मिळाली.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;vikassabnis&quot; /&gt;

दिवाळी अंकांनीही मराठी हास्यचित्रकार आणि व्यंगचित्रकारांना विशेष व्यासपीठ उपलब्ध करून दिले. दिवाळी अंकांतील चित्रांना विषय आणि मांडणीच्या दृष्टीने अधिक विस्तार मिळत असे. सामाजिक जीवनातील शाश्वत विसंगती, कौटुंबिक प्रसंग, मानवी स्वभाव आणि विनोदी परिस्थिती यांवर आधारित हास्यचित्रे या अंकांत प्रसिद्ध होत असत. त्यामुळे वृत्तपत्रांतील तात्कालिक राजकीय टीकाचित्रांबरोबरच नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांमधील हास्यचित्रांनी मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विविध प्रवाहांना चालना दिली.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

वृत्तपत्रांतील नियमित व्यंगचित्रे आणि नियतकालिकांतील हास्यचित्रे यांमुळे व्यंगचित्रकारांचा वाचकांशी सातत्यपूर्ण संवाद निर्माण झाला. एखाद्या घटनेचे दृश्यरूप सादर करण्याबरोबरच तिच्यामागील सामाजिक किंवा राजकीय विसंगती अधोरेखित करण्याचे कार्य या चित्रांनी केले. त्यामुळे मराठी वृत्तपत्रे आणि नियतकालिके ही व्यंगचित्रकलेच्या प्रसाराची महत्त्वाची माध्यमे ठरली. त्यांच्या माध्यमातून मराठी समाजजीवनातील बदलांची दृश्य नोंदही तयार झाली.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

== जिल्हानिहाय व्यंगचित्रकार ==

=== ठाणे जिल्हा ===

ठाणे जिल्ह्याशी संबंधित काही व्यंगचित्रकारांनी मराठी वृत्तपत्रे, नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांमधून व्यंगचित्रकलेच्या विकासात योगदान दिले आहे. या कलाकारांनी हास्यचित्रे, सामाजिक आणि राजकीय व्यंगचित्रे, चित्रांकन तसेच व्यंगचित्रकलेच्या प्रसारासाठी विविध उपक्रमांत सहभाग घेतला आहे. दिवाकर जयंत शेडगे आणि विवेक मेहेत्रे ही या क्षेत्रातील उल्लेखनीय नावे आहेत.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;&gt;शरद लोणकर, “[https://mymarathi.net/r-sarag-3/ व्यंगचित्रकलेचा वारसा जपणारे दिवाकर शेडगे]”, ''माय मराठी'', १० जानेवारी २०१९.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MehetreProfile&quot;&gt;“[https://www.marathisrushti.com/profiles/vivek-mehetre/ मेहेत्रे, विवेक]”, ''मराठीसृष्टी''.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MehetreGomantak&quot;&gt;मुकेश थळी, “[https://dainikgomantak.esakal.com/blog/cartoonist-vivek-mehetre-famous-cartoonist-in-india-ms98 हास्य, हास्यचित्रे व व्यंगचित्रे]”, ''दैनिक गोमन्तक'', १३ फेब्रुवारी २०२४.&lt;/ref&gt;

==== दिवाकर जयंत शेडगे ====

दिवाकर जयंत शेडगे यांचा जन्म ७ फेब्रुवारी १९४२ रोजी झाला. चित्रकलेचा वारसा लाभलेल्या कुटुंबात त्यांचे बालपण गेले. त्यांचे वडील चित्रकार होते आणि त्यांनी वडिलांच्या मार्गदर्शनाखाली चित्रकलेचे काम सुरू केले. पुढे व्यंगचित्रकलेकडे वळल्यानंतर त्यांनी स्वतःची स्वतंत्र शैली विकसित केली. १९६९ मध्ये ''आवाज'' दिवाळी अंकात त्यांचे पहिले व्यंगचित्र प्रसिद्ध झाले. त्यानंतर ''लोकसत्ता'', ''लोकप्रभा'', ''मार्मिक'', ''जत्रा'', ''श्रीदीपलक्ष्मी'', ''दीपावली'' आणि अन्य नियतकालिकांतून त्यांची व्यंगचित्रे प्रसिद्ध झाली. त्यांनी पन्नासहून अधिक दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे रेखाटली आणि त्यांची सुमारे चार हजार व्यंगचित्रे प्रकाशित झाली. नाटकांच्या जाहिराती, दिवाळी अंकांची मुखपृष्ठे आणि कथाचित्रे यांसाठीही त्यांनी चित्रांकन केले. ''रत्‍नागिरी टाइम्स'', ''दो बजे दोपहर'' आणि ''सांज समाचार'' या वृत्तपत्रांसाठी त्यांनी व्यंगचित्रमालिका तयार केल्या.

१९९२ मध्ये मुंबई मराठी पत्रकार संघाच्या ‘मधुचंद्र साहित्यिकांचा’ या मालिकेतील हास्यचित्रांसाठी आणि २००२ मध्ये ''कलाकुंज'' दिवाळी अंकातील हास्यचित्रांसाठी त्यांना शं. वा. किर्लोस्कर स्मृतिचिन्ह प्रदान करण्यात आले. ते ठाणे जिल्ह्यातील कळवा येथे वास्तव्यास होते.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot; /&gt;

==== विवेक मेहेत्रे ====

विवेक मेहेत्रे हे ठाण्यात वास्तव्यास असलेले हास्यचित्रकार, व्यंगचित्रकार, लेखक आणि प्रकाशक आहेत. वयाच्या सोळाव्या वर्षापासून त्यांनी व्यंगचित्रे रेखाटण्यास सुरुवात केली. त्यांनी अभियांत्रिकी शाखेतील पदवी व पदव्युत्तर शिक्षण तसेच व्यवस्थापनशास्त्रातील पदव्युत्तर शिक्षण पूर्ण केले. मराठी, इंग्रजी आणि गुजराती यांसह विविध भाषांतील नियतकालिकांतून त्यांची हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रे प्रसिद्ध झाली आहेत. त्यांच्या सुमारे साठ हजार हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रांचा उल्लेख त्यांच्या चरित्रात्मक नोंदीत आढळतो. उत्कृष्ट व्यंगचित्रकलेसाठी त्यांना शं. वा. किर्लोस्कर पुरस्कार २००० आणि २००९ या वर्षांत दोन वेळा मिळाला. ''तुमचा नवा दोस्त इंटरनेट'' या त्यांच्या पुस्तकाला महाराष्ट्र शासनाचा प्रथम क्रमांकाचा पुरस्कार मिळाला आहे.&lt;ref name=&quot;MehetreProfile&quot; /&gt;

१९९३ पासून ते पत्नी वैशाली मेहेत्रे यांच्यासह ‘उद्वेली बुक्स’ या प्रकाशन संस्थेचे काम पाहतात. त्यांच्या हास्यचित्रांचे संकलन करणारी पुस्तकेही प्रकाशित झाली आहेत. व्यंगचित्रकलेच्या प्रसारासाठी त्यांनी कार्यशाळा आणि इतर उपक्रमांत सहभाग घेतला आहे.&lt;ref name=&quot;MehetreGomantak&quot; /&gt;

जानेवारी २०१८ मध्ये ठाणे येथे आयोजित अखिल भारतीय मराठी व्यंगचित्रकार संमेलनाचे अध्यक्षपद विवेक मेहेत्रे यांनी भूषविले. २० आणि २१ जानेवारी रोजी झालेल्या या संमेलनात ‘सोशल मीडिया आणि व्यंगचित्रे’ तसेच ‘मराठी दैनिकांचे संपादक राजकीय व्यंगचित्रांना घाबरू लागले आहेत का’ या विषयांवर चर्चासत्रे आयोजित करण्यात आली होती. महिला, मुली, ज्येष्ठ नागरिक आणि मुलांसाठी कार्यशाळा तसेच ज्येष्ठ आणि दिवंगत व्यंगचित्रकारांच्या कलाकृतींचे प्रदर्शनही आयोजित करण्यात आले होते. या संमेलनाचे आयोजन ‘कार्टूनिस्ट्स कंबाइन’ या संस्थेतर्फे करण्यात आले होते.&lt;ref&gt;“[https://maharashtratimes.com/maharashtra/mumbai-news/marathi-cartoonist-gettogether-in-thane/amp_articleshow/61969835.cms ठाण्यामध्ये रंगणार मराठी व्यंगचित्रकार संमेलन]”, ''महाराष्ट्र टाइम्स'', ८ डिसेंबर २०१७.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“[https://www.esakal.com/mumbai/marathi-news-thane-news-marathi-caricature-festival-93538 व्यंगचित्रांचा इतिहास पुस्तकांतून जतन करा : सुहास बहुलकर]”, ''सकाळ'', २० जानेवारी २०१८.&lt;/ref&gt;

=== सिंधुदुर्ग जिल्हा ===

सिंधुदुर्ग जिल्ह्याशी संबंधित काही कलाकारांनी मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विकासात योगदान दिले आहे. वृत्तपत्रे, नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांमधून त्यांच्या कलाकृती प्रसिद्ध झाल्या. या जिल्ह्यातील उल्लेखनीय व्यंगचित्रकारांमध्ये बाळ राणे आणि प्रभाकर वाईरकर यांचा समावेश होतो.

==== बाळ राणे ====

बाळ राणे हे मराठीतील ज्येष्ठ व्यंगचित्रकार होते. त्यांचा जन्म २६ जानेवारी १९१४ रोजी सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील कणकवलीजवळच्या जानवली येथे झाला. लहानपणापासूनच चित्रकार होण्याची त्यांची इच्छा होती. मुंबईत त्यांनी मॅट्रिकपर्यंत शिक्षण घेतले. त्यानंतर सुप्रसिद्ध चित्रकार स. ल. हळदणकर यांच्याकडे चित्रकलेचे प्रशिक्षण घेतले. पुढे त्यांनी मुंबईतील पोलीस आयुक्त कार्यालयात लिपिक म्हणून नोकरी केली; मात्र नोकरी सांभाळून व्यंगचित्रकलेचा सराव सुरू ठेवला. त्यांच्या व्यंगचित्रांत कौटुंबिक, सामाजिक, राजकीय आणि दैनंदिन जीवनातील प्रसंगांचे चित्रण आढळते.

''मनोहर'', ''किर्लोस्कर'', ''हंस'', ''वसंत'', ''मोहिनी'', ''उद्यम'', ''वाङ्मयशोभा'', ''आवाज'', ''मार्मिक'' आणि ''किशोर'' यांसारख्या मराठी नियतकालिके व दिवाळी अंकांतून त्यांची व्यंगचित्रे प्रसिद्ध झाली. मराठीबरोबरच ''शंकर्स वीकली'', ''धर्मयुग'' आणि ''चित्रलेखा'' यांसारख्या इंग्रजी, हिंदी आणि गुजराती नियतकालिकांतही त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. ''तरुण भारत''च्या पुणे आणि नागपूर आवृत्त्यांमध्ये ‘बाळूकाका’ या नावाने त्यांचे पॉकेट कार्टून जवळपास पस्तीस वर्षे नियमितपणे प्रसिद्ध होत होते. त्यांच्या जन्मशताब्दीनिमित्त २०१४ मध्ये सर जे. जे. उपयोजित कला महाविद्यालयात त्यांच्या चित्रसंग्रहाचे प्रदर्शन भरविण्यात आले होते.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;&gt;प्रतिभा राणे-वाघ, “[https://www.pratibhawagh.com/bal-rane-marathi बाळ राणे (ज्येष्ठ व्यंगचित्रकार)]”, ''प्रतिभा वाघ''.&lt;/ref&gt;

==== प्रभाकर वाईरकर ====

प्रभाकर वाईरकर हे आंतरराष्ट्रीय स्तरावर ओळख निर्माण केलेले मराठी व्यंगचित्रकार, अर्कचित्रकार आणि रेखांकनकार आहेत. त्यांचा जन्म १९५१ मध्ये सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील मालवण तालुक्यातील कट्टा येथे झाला. त्यांनी मुंबईतील सर जे. जे. उपयोजित कला संस्थेतून १९७७ मध्ये उपयोजित कलेची पदविका प्राप्त केली. व्यंगचित्रे, अर्कचित्रे, रेखाचित्रे आणि जाहिरातकला या क्षेत्रांत त्यांनी काम केले. विविध वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांसाठी त्यांनी व्यंगचित्रे व अर्कचित्रे रेखाटली. ''इंडियन एक्सप्रेस'', ''द टाइम्स ऑफ इंडिया'', ''द संडे ऑब्झर्व्हर'', ''लोकसत्ता'', ''लोकप्रभा'', ''महाराष्ट्र टाइम्स'', ''मार्मिक'' आणि ''आपले महानगर'' यांसारख्या वृत्तपत्रे व नियतकालिकांतून त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली.

१९८७ मध्ये स्वित्झर्लंड येथे झालेल्या आंतरराष्ट्रीय कॉमिक्स महोत्सवात त्यांच्या चित्रांचा समावेश झाला होता. २००२ मध्ये दूरदर्शनने भारतातील नामवंत व्यंगचित्रकारांवर आधारित मालिका प्रसारित केली होती. या मालिकेतील एक भाग प्रभाकर वाईरकर यांच्या कार्यावर आधारित होता. जाहिरातकला क्षेत्रातही त्यांनी अर्कचित्रे आणि व्यंगचित्रांचा वापर करून योगदान दिले.&lt;ref name=&quot;PrabhakarWairkar&quot;&gt;“[https://www.mahamtb.com/Encyc/2023/1/14/Article-on-Prabhakar-Wirekar.html व्यंगचित्रांद्वारे अटकेपार झेंडा नेणारे प्रभाकर वाईरकर]”, ''मुंबई तरुण भारत'', १४ जानेवारी २०२३.&lt;/ref&gt;

२०२६ मध्ये रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील लांजा तालुक्यातील रिंगणे येथे राजापूर-लांजा तालुका नागरिक संघाचे अकरावे ग्रामीण मराठी साहित्य संमेलन आयोजित करण्यात आले होते. या संमेलनात प्रभाकर वाईरकर यांच्या चित्रांचे प्रदर्शन भरविण्यात आले. संमेलनाच्या अखेरच्या दिवशी त्यांना बाळकृष्ण खामकर ‘कोकण भूषण’ पुरस्कार प्रदान करण्यात आला. हा पुरस्कार त्यांच्या व्यंगचित्रकलेतील योगदानाची दखल घेऊन देण्यात आला.&lt;ref&gt;“[https://marathi.hindusthansamachar.in/Encyc/2026/1/9/Rural-Literature-Conference-to-be-held-at-Ringane-.php रत्नागिरी : जानेवारीअखेर रिंगणे येथे अकरावे ग्रामीण साहित्य संमेलन]”, ''हिंदुस्थान समाचार'', जानेवारी २०२६.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“[https://marathi.hindusthansamachar.in/Encyc/2026/2/2/Prabhakar-Wairkar-Speeach-in-R.php रत्नागिरी : समाजातील सर्व घटकांना सामावून घेऊन प्रगती साधणारे संमेलन - प्रभाकर वाईरकर]”, ''हिंदुस्थान समाचार'', २ फेब्रुवारी २०२६.&lt;/ref&gt;


== हेही पहा ==
* [[व्यंगचित्र]]
* [[मराठी व्यंगचित्रकला]]
* [[कार्टूनिस्ट्स कंबाइन]]

== बाह्य दुवे ==
* [https://vishwakosh.marathi.gov.in/33080/ व्यंग्यचित्र – मराठी विश्वकोश]
* [https://www.pratibhawagh.com/bal-rane-marathi बाळ राणे – चरित्र व व्यंगचित्रकलेचा वारसा]
* {{कोकण लोकजीवन}}

== संदर्भ ==


[[वर्ग:मराठी व्यंगचित्रकार]]
[[वर्ग:कोकण]]
[[वर्ग:महाराष्ट्रातील कलाकार]]
[[वर्ग:व्यंगचित्रकला]]</text>
      <sha1>ohs7rzreckyvzrp92rqnb4hm5phsl6x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728322</id>
      <parentid>2728321</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T17:32:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AdvAnantGholam</username>
        <id>172574</id>
      </contributor>
      <origin>2728322</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="89666" sha1="lb7qrwnefg6vuh2ms9mt3eynfq5ju7r" xml:space="preserve">कोकण हा महाराष्ट्राच्या पश्चिम किनारपट्टीवरील भौगोलिक आणि सांस्कृतिक वैशिष्ट्यांनी समृद्ध प्रदेश आहे. या प्रदेशातील सामाजिक जीवन, स्थानिक बोलीभाषा, लोकपरंपरा आणि सांस्कृतिक घडामोडी यांचे प्रतिबिंब विविध कलाप्रकारांतून व्यक्त झाले आहे. व्यंगचित्रकला हा त्यांपैकी एक दृश्यकलाप्रकार आहे. रेषा, आकार आणि प्रसंग यांच्या माध्यमातून विनोद, उपरोध आणि भाष्य व्यक्त करणाऱ्या व्यंगचित्रांना वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमध्ये महत्त्वाचे स्थान लाभले आहे. व्यंगचित्रांमधून सामाजिक विसंगती, मानवी स्वभावातील विरोधाभास आणि समकालीन घटनांवर मार्मिक भाष्य केले जाते.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot;&gt;वसंत सरवटे, “[https://vishwakosh.marathi.gov.in/33080/ व्यंग्यचित्र]”, ''मराठी विश्वकोश''.&lt;/ref&gt;

कोकणातील व्यंगचित्रकारांनी आपल्या कलाकृतींतून सामाजिक, कौटुंबिक आणि राजकीय विषयांचे चित्रण केले आहे. वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमधील व्यंगचित्रांबरोबरच अर्कचित्रकला, चित्रांकन आणि जाहिरातकला या क्षेत्रांतही काही कलाकारांनी योगदान दिले आहे. या लेखात कोकण विभागातील ठाणे, रायगड, रत्‍नागिरी आणि सिंधुदुर्ग या जिल्ह्यांशी संबंधित व्यंगचित्रकारांचा उपलब्ध प्रकाशित संदर्भांच्या आधारे परिचय करून देण्यात आला आहे. कलाकारांचा जिल्ह्याशी असलेला संबंध निश्चित करताना त्यांचे जन्मस्थान, वास्तव्य किंवा कार्यक्षेत्र यांपैकी विश्वसनीय स्रोतांद्वारे उपलब्ध असलेली माहिती विचारात घेतली आहे.&lt;ref name=&quot;konkanhistory&quot;&gt;“[https://divcomkonkan.gov.in/इतिहास-2/ इतिहास]”, विभागीय आयुक्त, कोकण विभाग, महाराष्ट्र शासन.&lt;/ref&gt;

== व्यंगचित्रकलेची पार्श्वभूमी ==

व्यंगचित्र हे समकालीन व्यक्ती, घटना किंवा प्रसंगांमधील विसंगतींचे विनोदी अथवा उपरोधिक चित्रण करणारे दृश्यकलामाध्यम आहे. रेषा, आकार, चेहऱ्यावरील हावभाव आणि प्रसंगरचना यांच्या साहाय्याने व्यंगचित्रकार एखाद्या व्यक्तीचे किंवा परिस्थितीचे वैशिष्ट्यपूर्ण पैलू ठळक करतो. व्यंगचित्राचा उद्देश केवळ हास्यनिर्मिती करणे नसून सामाजिक आणि राजकीय वास्तवातील विसंगतींकडे लक्ष वेधणे हाही असतो. संपादकीय किंवा राजकीय टीकाचित्रे, हास्यचित्रे, अर्कचित्रे आणि चित्रपट्ट्या असे या दृश्यकलेचे विविध प्रकार आहेत.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot;/&gt;

आधुनिक व्यंगचित्रकलेच्या विकासात मुद्रित माध्यमांचा महत्त्वाचा वाटा आहे. एकोणिसाव्या शतकात वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांचा प्रसार वाढल्यानंतर व्यंगचित्रे सार्वजनिक चर्चेचे आणि सामाजिक-राजकीय भाष्याचे प्रभावी माध्यम बनली. इंग्लंडमध्ये १८४१ मध्ये सुरू झालेल्या ''पंच'' या साप्ताहिकाने आधुनिक व्यंगचित्रांच्या प्रसारात महत्त्वाची भूमिका बजावली. त्यातील चित्रांमधून तत्कालीन सामाजिक आणि राजकीय परिस्थितीवर उपरोधिक भाष्य केले जात असे. या नियतकालिकाच्या प्रभावातून आशियातील विविध भाषांमध्येही ''पंच''च्या धर्तीवरील नियतकालिके सुरू झाली. वसाहतकालीन भारतात व्यंगचित्रांनी ब्रिटिश सत्तेचे स्वरूप, वांशिक दृष्टिकोन आणि तत्कालीन राजकीय घडामोडी यांचे चित्रण केले. त्याचबरोबर भारतीय समाजातील प्रतिक्रिया आणि प्रतिकार व्यक्त करण्याचे माध्यम म्हणूनही त्यांचा वापर झाला.&lt;ref&gt;“[https://ir.nbu.ac.in/handle/123456789/3954 Caricature in Print Media: A Historical Study of Political Cartoons in Colonial India (1872–1947)]”, Dahlia Bhattacharya, ''Karatoya: North Bengal University Journal of History'', खंड १२, मार्च २०१९, पृ. ६३–७८.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;asianpunches&quot;&gt;Swarali Paranjape, “Crossing Boundaries: Punch and the Marathi Weekly Hindu Pañca (1870–1909)”, ''Asian Punches: A Transcultural Affair'', Springer, २०१३, पृ. १५१–१६४.&lt;/ref&gt;

मराठी व्यंगचित्रकलेच्या प्रारंभीच्या इतिहासात ''हिंदू पंच'' या साप्ताहिकाचा उल्लेख महत्त्वाचा आहे. इंग्लंडमधील ''पंच''च्या धर्तीवर मराठीत सुरू झालेल्या या नियतकालिकाने मराठी मुद्रित संस्कृतीत व्यंगचित्राधारित पत्रकारितेचा प्रारंभिक टप्पा निर्माण केला. संशोधक स्वारली परांजपे यांनी ''हिंदू पंच''मधील उपलब्ध अंकांचा अभ्यास करून या नियतकालिकाचे स्वरूप, त्यातील व्यंगात्मक आशय आणि पाश्चात्त्य ''पंच'' परंपरेशी असलेले त्याचे संबंध यांचा ऊहापोह केला आहे. त्यांच्या अभ्यासात १८८० ते १८८७ आणि १८९७ या वर्षांतील उपलब्ध अंकांचा आधार घेतलेला आहे.&lt;ref name=&quot;asianpunches&quot; /&gt;

मराठी व्यंगचित्रकलेला नियमित स्वरूप देण्यात शं. वा. किर्लोस्कर यांचे योगदान महत्त्वाचे मानले जाते. १९२५ पासून त्यांनी ''किर्लोस्कर'' नियतकालिकात नियमितपणे व्यंगचित्रे प्रसिद्ध करण्यास सुरुवात केली. त्यांच्या चित्रांमधून वैयक्तिक उन्नती, सामाजिक प्रबोधन आणि समाजाच्या सर्वांगीण विकासाशी संबंधित विचार मांडले जात. त्यांनी तीनशेहून अधिक व्यंगचित्रे किंवा बोधचित्रे रेखाटली. पुढे त्यांनी सामाजिक आणि राजकीय घडामोडींवरील टीकाचित्रेही प्रसिद्ध केली. नवोदित व्यंगचित्रकारांची चित्रे नियतकालिकात प्रसिद्ध करून त्यांना प्रोत्साहन देण्याचे कार्यही त्यांनी केले.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

विसाव्या शतकाच्या पुढील दशकांत मराठी नियतकालिकांनी हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रांना अधिक व्यापक व्यासपीठ उपलब्ध करून दिले. ''हंस'', ''मोहिनी'' आणि ''उद्यम'' यांसारख्या नियतकालिकांनी हास्यचित्रकलेला चालना दिली. या माध्यमांतून नागेश आर्डे, शि. द. फडणीस, प्रभाकर ठोकळ, वसंत सरवटे आणि श्याम जोशी यांसारख्या हास्यचित्रकारांची कामे वाचकांपर्यंत पोहोचली. ''आवाज'' वार्षिक, ''जत्रा'', ''मौज'' आणि ''वीणा'' यांसारख्या नियतकालिकांनीही व्यंगचित्रे आणि हास्यचित्रांना स्थान दिले. त्यामुळे मराठी व्यंगचित्रकलेत सामाजिक भाष्याबरोबरच विनोदी आणि कल्पनाप्रधान चित्रणाची परंपराही विकसित झाली.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

पुढील काळात मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विविध शाखांचा विस्तार झाला. वृत्तपत्रांतील राजकीय टीकाचित्रे, नियतकालिकांतील हास्यचित्रे, व्यक्तिचित्रांवर आधारित अर्कचित्रे, लेख-कथा-पुस्तकांसाठी केलेली चित्रांकने आणि चित्रपट्ट्या यांना स्वतंत्र स्थान प्राप्त झाले. या माध्यमांतून व्यंगचित्रकारांनी तत्कालीन समाजजीवन, राजकीय घडामोडी, मानवी स्वभाव आणि दैनंदिन अनुभव यांचे चित्रण केले. मराठी व्यंगचित्रकलेचा हा प्रवास नियतकालिकांची परंपरा आणि मुद्रित माध्यमांचा विकास यांच्याशी निगडित राहिला आहे.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

== व्यंगचित्रकलेत कोकणाचे योगदान ==

मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विकासात कोकण प्रदेशातील कलाकारांनी विविध प्रकारे योगदान दिले आहे. वृत्तपत्रे, नियतकालिके आणि दिवाळी अंक यांसारख्या मुद्रित माध्यमांतून त्यांनी सामाजिक, कौटुंबिक आणि राजकीय विषयांवरील व्यंगचित्रे व हास्यचित्रे वाचकांपर्यंत पोहोचवली. काही कलाकारांनी अर्कचित्रकला, चित्रांकन आणि जाहिरातकलेच्या क्षेत्रांतही काम केले. त्यांच्या कार्यातून मराठी व्यंगचित्रकलेतील विषयवैविध्य आणि अभिव्यक्तीची विविध रूपे दिसून येतात.

सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील कणकवलीजवळच्या जानवली येथे जन्मलेले **बाळ राणे** यांनी मराठी व्यंगचित्रकलेत दीर्घकाळ योगदान दिले. त्यांच्या व्यंगचित्रांचे विषय कौटुंबिक जीवन, सामाजिक परिस्थिती, राजकीय घडामोडी आणि दैनंदिन अनुभव असे विविध होते. *मनोहर*, *किर्लोस्कर*, *हंस*, *वसंत*, *मोहिनी*, *मार्मिक* आणि *किशोर* यांसारख्या मराठी नियतकालिकांबरोबरच हिंदी, गुजराती आणि इंग्रजी नियतकालिकांतही त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. *तरुण भारत*मधील ‘बाळूकाका’ हे त्यांचे पॉकेट कार्टून सुमारे पस्तीस वर्षे प्रसिद्ध होत होते. त्यांच्या चित्रांतून तत्कालीन समाजजीवनाचे प्रतिबिंब उमटत असे.&lt;ref&gt;प्रतिभा राणे-वाघ, “[https://www.pratibhawagh.com/bal-rane-marathi बाळ राणे (ज्येष्ठ व्यंगचित्रकार)]”.&lt;/ref&gt;

सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील मालवण तालुक्यातील कट्टा येथे जन्मलेले **प्रभाकर वाईरकर** यांनी व्यंगचित्रकला, अर्कचित्रकला आणि चित्रांकन या क्षेत्रांत काम केले. त्यांनी विविध वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांसाठी चित्रकार व व्यंगचित्रकार म्हणून काम केले. व्यक्तींची वैशिष्ट्ये रेखाटनातून व्यक्त करणाऱ्या अर्कचित्रांच्या माध्यमातूनही त्यांनी स्वतंत्र ओळख निर्माण केली. शास्त्रीय संगीत क्षेत्रातील कलाकारांची अर्कचित्रे रेखाटून त्यांचे प्रदर्शन भरविण्याचा उपक्रम त्यांनी केला होता. डिसेंबर २०११ मध्ये पुण्यातील सवाई गंधर्व भीमसेन महोत्सवात त्यांच्या सत्तरहून अधिक अर्कचित्रांचे प्रदर्शन आयोजित करण्यात आले होते.&lt;ref&gt;“[https://www.mahamtb.com/Encyc/2023/1/14/Article-on-Prabhakar-Wirekar.html व्यंगचित्रांद्वारे अटकेपार झेंडा नेणारे प्रभाकर वाईरकर]”, ''मुंबई तरुण भारत'', १४ जानेवारी २०२३.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Amrita Jain, “[https://indianexpress.com/article/cities/pune/lines-of-thought/ Lines of Thought]”, ''The Indian Express'', २ डिसेंबर २०११.&lt;/ref&gt;

ठाणे जिल्ह्यातील व्यंगचित्रकारांनीही मराठी नियतकालिके आणि वृत्तपत्रांमधून आपले योगदान दिले आहे. **दिवाकर जयंत शेडगे** यांनी विविध दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे व हास्यचित्रे रेखाटली. त्यांच्या सुमारे चार हजार व्यंगचित्रांचे प्रकाशन झाले असून त्यांनी नाटकांच्या जाहिरातींसाठीही चित्रे तयार केली. **विवेक मेहेत्रे** यांनी मराठीसह इतर भाषांतील नियतकालिकांसाठी हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रे रेखाटली. त्यांच्या चित्रांचे प्रकाशन अनेक वर्षे विविध नियतकालिकांतून झाले आहे. या कलाकारांच्या कार्यामुळे ठाणे परिसरातील व्यंगचित्रकलेला मुद्रित माध्यमांत व्यासपीठ मिळाले.&lt;ref&gt;शरद लोणकर, “[https://mymarathi.net/r-sarag-3/ व्यंगचित्रकलेचा वारसा जपणारे दिवाकर शेडगे]”, ''My Marathi'', १० जानेवारी २०१९.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“[https://dainikgomantak.esakal.com/blog/cartoonist-vivek-mehetre-famous-cartoonist-in-india-ms98 विवेक मेहेत्रे]”, ''दैनिक गोमन्तक'', १३ फेब्रुवारी २०२४.&lt;/ref&gt;

कोकणातील या कलाकारांच्या कार्याचा विचार करता, त्यांच्या योगदानाचे स्वरूप केवळ विनोदी चित्रनिर्मितीपुरते मर्यादित राहिलेले नाही. नियतकालिकांतील सातत्यपूर्ण प्रकाशन, सामाजिक आणि राजकीय विषयांचे चित्रण, व्यक्तिचित्रण, अर्कचित्रे आणि चित्रांकन अशा विविध माध्यमांतून त्यांनी मराठी दृश्यकलेच्या या शाखेचा विस्तार केला. त्यांच्या प्रकाशित कलाकृतींमधून त्या त्या काळातील समाजजीवन आणि सार्वजनिक जीवनातील घडामोडींचे चित्ररूप दर्शन घडते.

=== महाराष्ट्रातील व्यंगचित्रकलेचा वारसा आणि दस्तऐवजीकरण ===

महाराष्ट्रातील व्यंगचित्रकलेच्या परंपरेत **विकास सबनीस** यांचे योगदान महत्त्वाचे मानले जाते. त्यांनी सुमारे पाच दशके सामाजिक आणि राजकीय विषयांवरील व्यंगचित्रे रेखाटली. शिवसेनाप्रमुख बाळासाहेब ठाकरे यांनी त्यांच्या चित्रकौशल्याची दखल घेऊन त्यांच्यावर ''मार्मिक''मधील व्यंगचित्रांची जबाबदारी सोपविली होती. ''मार्मिक''मध्ये सुमारे बारा वर्षे काम केल्यानंतर त्यांनी ''लोकसत्ता'' या मराठी दैनिकासाठी व्यंगचित्रे रेखाटली. त्यांच्या व्यंगचित्रांमधून समकालीन सामाजिक आणि राजकीय घडामोडींवर भाष्य केले जात असे. २७ डिसेंबर २०१९ रोजी मुंबई येथे त्यांचे निधन झाले.&lt;ref name=&quot;vikassabnis&quot;&gt;“[https://indianexpress.com/article/india/noted-cartoonist-vikas-sabnis-dead-6188466/ Noted cartoonist Vikas Sabnis dead]”, ''The Indian Express'', २८ डिसेंबर २०१९.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;प्रा. गजानन शेपाळ, “[https://www.mahamtb.com/Encyc/2019/12/28/Article-on-cartoon-artist-vikas-sabnis.html व्यंगचित्रांचा ‘विकास’ विसावला]”, ''मुंबई तरुण भारत'', २८ डिसेंबर २०१९.&lt;/ref&gt;

महाराष्ट्रातील व्यंगचित्रकलेच्या इतिहासाचे दस्तऐवजीकरण करण्याच्या दृष्टीने **‘महाराष्ट्राच्या हास्यरेषा’** या पुस्तकाचे प्रकाशन महत्त्वाचे ठरले. व्यंगचित्रकार प्रशांत कुलकर्णी यांनी संपादित केलेल्या या ग्रंथात मराठी व्यंगचित्रकलेच्या सुमारे शंभर वर्षांच्या परंपरेचा आढावा आणि विविध व्यंगचित्रकारांची निवडक चित्रे समाविष्ट करण्यात आली आहेत. ग्रंथाली प्रकाशनाने प्रकाशित केलेल्या या पुस्तकाचे प्रकाशन २९ ऑक्टोबर २०२६ रोजी मुंबईतील दादर येथील स्वातंत्र्यवीर सावरकर स्मारक सभागृहात झाले. या कार्यक्रमात मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी मुंबईत व्यंगचित्रकारांच्या कलाकृतींसाठी स्वतंत्र कला दालन उभारण्याची घोषणा केली. सांस्कृतिक कार्य विभागाच्या माध्यमातून या दालनाच्या उभारणीसाठी शासन पुढाकार घेणार असल्याचे त्यांनी सांगितले.&lt;ref&gt;“[https://www.saamana.com/maharashtrachy-hasyaresha-book-launch-devendra-fadnavis-uddhav-thackeray-raj-thackeray/ ‘महाराष्ट्राच्या हास्यरेषा’ पुस्तकाचे उद्या प्रकाशन; देवेंद्र फडणवीस, उद्धव ठाकरे, राज ठाकरे यांची प्रमुख उपस्थिती]”, ''सामना'', २८ ऑक्टोबर २०२६.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“[https://www.maharashtracrimetimes.com/a-dedicated-art-gallery-for-cartoonists-will-be-established-in-mumbai-chief-minister-makes-the-announcement-at-the-launch-event-of-the-book-maharashtrachya-hasyaresha-the-laughter/ मुंबईत व्यंगचित्रकारांसाठी स्वतंत्र कला दालन उभारणार; ‘महाराष्ट्राच्या हास्यरेषा’ पुस्तक प्रकाशन सोहळ्यात मुख्यमंत्र्यांची घोषणा]”, ''महाराष्ट्र क्राइम टाइम्स'', ३० ऑक्टोबर २०२६.&lt;/ref&gt;

=== व्यंगचित्राची संकल्पना आणि स्वरूप ===

व्यंगचित्र ही दृश्यकलेतील अशी अभिव्यक्ती आहे, जिच्या माध्यमातून एखाद्या व्यक्तीचे, प्रसंगाचे किंवा सामाजिक व राजकीय परिस्थितीचे वैशिष्ट्यपूर्ण पैलू विनोद, उपरोध अथवा टीकेच्या माध्यमातून मांडले जातात. रेषा, आकार, प्रमाण आणि प्रसंगरचना यांच्या साहाय्याने व्यक्ती किंवा परिस्थितीतील वैशिष्ट्ये ठळक केली जातात. व्यक्तीच्या चेहऱ्यावरील किंवा शरीरावरील विशिष्ट वैशिष्ट्ये अतिशयोक्तीने दाखवून व्यक्तिचित्रण केले जाते, तर सामाजिक आणि राजकीय घटनांमधील विसंगती दृश्यरूपातून व्यक्त केली जाते. त्यामुळे व्यंगचित्र हे केवळ हास्यनिर्मितीचे साधन नसून सामाजिक भाष्य आणि विचारप्रवर्तनाचे माध्यमही आहे.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot;/&gt;

विषय आणि अभिव्यक्तीच्या पद्धतीनुसार व्यंगचित्रांचे स्वरूप बदलते. राजकीय व्यंगचित्रांमध्ये शासनव्यवस्था, राजकीय नेतृत्व, सार्वजनिक धोरणे आणि समकालीन घटनांवर भाष्य केले जाते. सामाजिक व्यंगचित्रांमध्ये रूढी, परंपरा, मानवी स्वभाव, सामाजिक विषमता आणि दैनंदिन जीवनातील विसंगती यांचे चित्रण आढळते. काही व्यंगचित्रांमध्ये संवाद किंवा शीर्षकाचा वापर केला जातो, तर काही चित्रे शब्दांशिवाय केवळ दृश्यरचनेतून आशय व्यक्त करतात.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

व्यंगचित्राशी संबंधित अर्कचित्र, हास्यचित्र आणि चित्रपट्टी हे अभिव्यक्तीचे स्वतंत्र प्रकार आहेत. अर्कचित्रामध्ये व्यक्तीच्या चेहऱ्याची किंवा शरीराची वैशिष्ट्ये ठळक करून तिचे व्यक्तिचित्रण केले जाते. हास्यचित्राचा मुख्य उद्देश विनोदनिर्मिती असतो. चित्रपट्टीमध्ये सलग चित्रांच्या माध्यमातून एखादा प्रसंग, घटना किंवा कथा मांडली जाते. या प्रकारांमध्ये अतिशयोक्ती आणि विनोदाचा वापर होऊ शकतो; तथापि त्यांची अभिव्यक्तीपद्धती आणि आशय व्यंगचित्रापेक्षा वेगळा असू शकतो.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

व्यंगचित्राचा परिणामकारकपणा चित्रकाराच्या निरीक्षणशक्ती, रेखाटनकौशल्य, कल्पकता आणि विषयाच्या आकलनावर अवलंबून असतो. मर्यादित रेषा आणि मोजक्या दृश्यघटकांच्या साहाय्याने व्यापक आशय व्यक्त करणे हे या कलेचे वैशिष्ट्य आहे. वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमध्ये व्यंगचित्रांचा वापर समकालीन घटनांवरील प्रतिक्रिया व्यक्त करण्यासाठी तसेच सामाजिक आणि राजकीय प्रश्नांकडे वाचकांचे लक्ष वेधण्यासाठी केला जातो. त्यामुळे व्यंगचित्र हे कला, पत्रकारिता आणि सामाजिक संवाद यांना जोडणारे प्रभावी माध्यम ठरते.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

=== मराठी व्यंगचित्रकलेचा इतिहास ===

मराठी व्यंगचित्रकलेचा प्रारंभ एकोणिसाव्या शतकाच्या उत्तरार्धात मुद्रित पत्रकारितेच्या विकासाशी निगडित आहे. इंग्लंडमधील ''पंच'' या विनोदी आणि व्यंगात्मक नियतकालिकाच्या प्रभावातून भारतात विविध प्रादेशिक भाषांमध्ये त्याच धर्तीची नियतकालिके सुरू झाली. मराठीत ठाण्याहून प्रसिद्ध होणाऱ्या ''हिंदू पंच'' या साप्ताहिकात १८८३ च्या सुमारास व्यंगचित्रे प्रसिद्ध झाली. मराठीतील व्यंगचित्राधारित पत्रकारितेच्या प्रारंभीच्या टप्प्यात या नियतकालिकाचे महत्त्वाचे स्थान आहे. या नियतकालिकाने पाश्चात्त्य व्यंगचित्रपरंपरेतील काही वैशिष्ट्यांचा मराठी मुद्रित संस्कृतीशी परिचय करून दिला. संशोधक स्वारली परांजपे यांनी ''हिंदू पंच''मधील उपलब्ध अंकांचा अभ्यास करून त्यातील व्यंगात्मक आशय आणि पाश्चात्त्य ''पंच''शी असलेले सांस्कृतिक संबंध स्पष्ट केले आहेत.&lt;ref name=&quot;vishwakosh-vyangyachitra&quot;&gt;“[https://vishwakosh.marathi.gov.in/33080/ व्यंग्यचित्र]”, ''मराठी विश्वकोश''.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;paranjape&quot;&gt;Swarali Paranjape, “Crossing Boundaries: Punch and the Marathi Weekly Hindu Pañca (1870–1909)”, in ''Asian Punches: A Transcultural Affair'', Springer, २०१३, पृ. १५१–१६४.&lt;/ref&gt;

मराठी व्यंगचित्रकलेच्या इतिहासात १९२५ हे वर्ष महत्त्वाचे मानले जाते. मराठी विश्वकोशानुसार, मराठी व्यंगचित्रांची सलग परंपरा ''किर्लोस्कर'' या नियतकालिकातून शं. वा. किर्लोस्कर यांच्या प्रयत्नांमुळे सुरू झाली. त्यांनी व्यंगचित्रांचा वापर सामाजिक प्रबोधन, वैयक्तिक उन्नती आणि समाजजीवनातील प्रश्न मांडण्यासाठी केला. पुढे ''किर्लोस्कर''सारख्या नियतकालिकांमधून व्यंगचित्रांना नियमित स्थान मिळाल्यामुळे मराठी वाचकांमध्ये या कलाप्रकाराची ओळख आणि लोकप्रियता वाढण्यास मदत झाली.&lt;ref name=&quot;vishwakosh-vyangyachitra&quot; /&gt;

भारतातील व्यंगचित्रकलेचा विकास हा केवळ कलात्मक बदलांचा इतिहास नसून तो पत्रकारिता, राजकीय विचारप्रवाह आणि सार्वजनिक चर्चेच्या विस्ताराशीही संबंधित आहे. एकोणिसाव्या शतकाच्या उत्तरार्धापासून वृत्तपत्रांमधील व्यंगचित्रांनी ब्रिटिश वसाहतवादी सत्तेचे स्वरूप, भारतीय समाजातील बदल आणि राजकीय घडामोडी यांवर भाष्य केले. पुढील काळात स्वातंत्र्यचळवळ, राष्ट्रनिर्मिती, लोकशाही व्यवस्था आणि सामाजिक परिवर्तन यांसारखे विषय व्यंगचित्रांच्या आशयाचा भाग बनले. व्यंगचित्रे ही बातमी किंवा लेखाला पूरक चित्रे असण्यापलीकडे जाऊन सार्वजनिक प्रश्नांवर मत व्यक्त करणारे स्वतंत्र माध्यम म्हणून विकसित झाली.&lt;ref name=&quot;khanduri&quot;&gt;Ritu Gairola Khanduri, ''Caricaturing Culture in India: Cartoons and History in the Modern World'', Cambridge University Press, २०१४.&lt;/ref&gt;

स्वातंत्र्यपूर्व काळात मराठी नियतकालिकांमधील व्यंगचित्रांचा आशय तत्कालीन सामाजिक आणि राजकीय परिस्थितीशी संबंधित होता. सामाजिक रूढी, शिक्षण, स्त्रीजीवन, सार्वजनिक संस्था आणि राजकीय घडामोडी यांसारख्या विषयांवर व्यंगचित्रांच्या माध्यमातून भाष्य केले जात असे. ''हिंदू पंच''मधील चित्रे मराठी मुद्रित संस्कृतीत व्यंगचित्रांच्या प्रारंभीच्या वापराची उदाहरणे आहेत. अशा चित्रांचा अभ्यास तत्कालीन सामाजिक दृष्टिकोन आणि सार्वजनिक चर्चेचे स्वरूप समजून घेण्यासाठी उपयुक्त ठरतो.&lt;ref name=&quot;paranjape&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;khanduri&quot; /&gt;

स्वातंत्र्यानंतर वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांच्या प्रसारामुळे व्यंगचित्रकलेला अधिक व्यापक वाचकवर्ग मिळाला. राजकीय व्यंगचित्रे, व्यक्तिचित्रण, पॉकेट कार्टून, हास्यचित्रे आणि चित्रपट्ट्या अशा विविध प्रकारांतून कलाकारांनी आपली अभिव्यक्ती विकसित केली. या काळात व्यंगचित्रकारांनी राजकीय नेतृत्व, सार्वजनिक धोरणे, सामाजिक बदल आणि दैनंदिन जीवनातील विसंगती यांवर चित्रांच्या माध्यमातून भाष्य केले. वृत्तपत्रांतील नियमित व्यंगचित्रे आणि नियतकालिकांतील हास्यचित्रांमुळे या कलेचा वाचकांशी सातत्यपूर्ण संबंध प्रस्थापित झाला.&lt;ref name=&quot;khanduri&quot; /&gt;

कालांतराने मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विषयांत आणि तंत्रांत विविधता आली. वृत्तपत्रांतील राजकीय भाष्याबरोबरच सामाजिक जीवन, कौटुंबिक प्रसंग, मानवी स्वभाव, सांस्कृतिक बदल आणि दैनंदिन अनुभव यांचे चित्रण वाढले. मुद्रित माध्यमांबरोबरच व्यंगचित्रप्रदर्शने, पुस्तकप्रकाशन आणि इतर दृश्य माध्यमांतूनही या कलेचा प्रसार झाला. अशा प्रकारे मराठी व्यंगचित्रकलेने पत्रकारिता, दृश्यकला आणि सामाजिक भाष्य यांचा संगम साधत स्वतंत्र कलापरंपरा विकसित केली.&lt;ref name=&quot;vishwakosh-vyangyachitra&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;khanduri&quot; /&gt;

=== मराठी वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमधील व्यंगचित्रे ===

मराठी वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांनी व्यंगचित्रकलेच्या प्रसारात महत्त्वाची भूमिका बजावली आहे. मुद्रित माध्यमांमधील व्यंगचित्रांमुळे सामाजिक आणि राजकीय घटनांवरील भाष्य वाचकांपर्यंत चित्ररूपात पोहोचले. वृत्तपत्रांतील व्यंगचित्रे प्रामुख्याने समकालीन घटना, सार्वजनिक जीवन, राजकीय निर्णय आणि सामाजिक प्रश्न यांवर भाष्य करतात. नियतकालिकांमध्ये प्रसिद्ध होणाऱ्या हास्यचित्रांचा विषयविस्तार तुलनेने अधिक असतो. त्यांत कौटुंबिक जीवन, मानवी स्वभाव, सामाजिक रूढी आणि दैनंदिन अनुभव यांचे चित्रण आढळते. विनोद आणि उपरोध यांच्या साहाय्याने गंभीर विषयही वाचकांपर्यंत प्रभावीपणे पोहोचवले जातात.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

मराठी मुद्रित माध्यमांतील व्यंगचित्रपरंपरेच्या प्रारंभीच्या टप्प्यात ''हिंदू पंच'' या साप्ताहिकाचे स्थान महत्त्वाचे आहे. इंग्रजी ''पंच''च्या धर्तीवर सुरू झालेल्या या नियतकालिकातून व्यंगचित्रे आणि व्यंगात्मक लेखन प्रसिद्ध होत असे. या साप्ताहिकातील चित्रांमधून तत्कालीन समाजजीवन आणि सार्वजनिक घडामोडींचे चित्रण झाले. ''हिंदू पंच''च्या अभ्यासातून पाश्चात्त्य व्यंगचित्रपरंपरेतील काही शैलीगत वैशिष्ट्ये मराठी मुद्रित संस्कृतीत कशा प्रकारे आली आणि त्यांना स्थानिक सामाजिक संदर्भ कसे प्राप्त झाले, हे स्पष्ट होते.&lt;ref name=&quot;paranjape&quot; /&gt;

पुढील काळात ''किर्लोस्कर'' या नियतकालिकाने मराठी व्यंगचित्रकलेच्या नियमित परंपरेला चालना दिली. शं. वा. किर्लोस्कर यांनी व्यंगचित्रांचा उपयोग सामाजिक प्रबोधन आणि समाजजीवनातील प्रश्न मांडण्यासाठी केला. त्यानंतर ''हंस'', ''मोहिनी'' आणि ''उद्यम'' यांसारख्या नियतकालिकांनी हास्यचित्रकलेच्या प्रसाराला हातभार लावला. या नियतकालिकांमधून नागेश आर्डे, शि. द. फडणीस, प्रभाकर ठोकळ, वसंत सरवटे आणि श्याम जोशी यांसारख्या हास्यचित्रकारांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. पुढील काळात ''आवाज'' वार्षिक आणि ''जत्रा'' यांसारख्या नियतकालिकांनीही हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रांना वाचकांपर्यंत पोहोचवले.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;&lt;ref&gt;“[https://www.loksatta.com/lokrang/marathi-caricature-cartoonist-history-maharashtra-hasyaresha-book-analysis-ssb-93-5984610/ मराठी व्यंगचित्रकलेची दृश्यात्मक नोंदवही]”, प्रशांत कुलकर्णी, ''लोकसत्ता''.&lt;/ref&gt;

राजकीय व्यंगचित्रांच्या प्रसारात ''सकाळ'' आणि ''मार्मिक'' यांसारख्या मुद्रित माध्यमांचे योगदान उल्लेखनीय आहे. ''सकाळ''मध्ये प्रारंभीपासून संपादकीय टीकाचित्रांना स्थान देण्यात आले. पुढे बाळासाहेब ठाकरे यांनी ''मार्मिक'' या व्यंगचित्रप्रधान साप्ताहिकाच्या माध्यमातून राजकीय आणि सामाजिक विषयांवरील व्यंगचित्रांची परंपरा विकसित केली. या साप्ताहिकामुळे अनेक व्यंगचित्रकारांना आपली कला सादर करण्यासाठी व्यासपीठ मिळाले. विकास सबनीस यांसारख्या व्यंगचित्रकारांना ''मार्मिक''मधून प्रसिद्धी मिळाली.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;vikassabnis&quot; /&gt;

दिवाळी अंकांनीही मराठी हास्यचित्रकार आणि व्यंगचित्रकारांना विशेष व्यासपीठ उपलब्ध करून दिले. दिवाळी अंकांतील चित्रांना विषय आणि मांडणीच्या दृष्टीने अधिक विस्तार मिळत असे. सामाजिक जीवनातील शाश्वत विसंगती, कौटुंबिक प्रसंग, मानवी स्वभाव आणि विनोदी परिस्थिती यांवर आधारित हास्यचित्रे या अंकांत प्रसिद्ध होत असत. त्यामुळे वृत्तपत्रांतील तात्कालिक राजकीय टीकाचित्रांबरोबरच नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांमधील हास्यचित्रांनी मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विविध प्रवाहांना चालना दिली.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

वृत्तपत्रांतील नियमित व्यंगचित्रे आणि नियतकालिकांतील हास्यचित्रे यांमुळे व्यंगचित्रकारांचा वाचकांशी सातत्यपूर्ण संवाद निर्माण झाला. एखाद्या घटनेचे दृश्यरूप सादर करण्याबरोबरच तिच्यामागील सामाजिक किंवा राजकीय विसंगती अधोरेखित करण्याचे कार्य या चित्रांनी केले. त्यामुळे मराठी वृत्तपत्रे आणि नियतकालिके ही व्यंगचित्रकलेच्या प्रसाराची महत्त्वाची माध्यमे ठरली. त्यांच्या माध्यमातून मराठी समाजजीवनातील बदलांची दृश्य नोंदही तयार झाली.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

== जिल्हानिहाय व्यंगचित्रकार ==

=== ठाणे जिल्हा ===

ठाणे जिल्ह्याशी संबंधित काही व्यंगचित्रकारांनी मराठी वृत्तपत्रे, नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांमधून व्यंगचित्रकलेच्या विकासात योगदान दिले आहे. या कलाकारांनी हास्यचित्रे, सामाजिक आणि राजकीय व्यंगचित्रे, चित्रांकन तसेच व्यंगचित्रकलेच्या प्रसारासाठी विविध उपक्रमांत सहभाग घेतला आहे. दिवाकर जयंत शेडगे आणि विवेक मेहेत्रे ही या क्षेत्रातील उल्लेखनीय नावे आहेत.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;&gt;शरद लोणकर, “[https://mymarathi.net/r-sarag-3/ व्यंगचित्रकलेचा वारसा जपणारे दिवाकर शेडगे]”, ''माय मराठी'', १० जानेवारी २०१९.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MehetreProfile&quot;&gt;“[https://www.marathisrushti.com/profiles/vivek-mehetre/ मेहेत्रे, विवेक]”, ''मराठीसृष्टी''.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MehetreGomantak&quot;&gt;मुकेश थळी, “[https://dainikgomantak.esakal.com/blog/cartoonist-vivek-mehetre-famous-cartoonist-in-india-ms98 हास्य, हास्यचित्रे व व्यंगचित्रे]”, ''दैनिक गोमन्तक'', १३ फेब्रुवारी २०२४.&lt;/ref&gt;

==== दिवाकर जयंत शेडगे ====

दिवाकर जयंत शेडगे यांचा जन्म ७ फेब्रुवारी १९४२ रोजी झाला. चित्रकलेचा वारसा लाभलेल्या कुटुंबात त्यांचे बालपण गेले. त्यांचे वडील चित्रकार होते आणि त्यांनी वडिलांच्या मार्गदर्शनाखाली चित्रकलेचे काम सुरू केले. पुढे व्यंगचित्रकलेकडे वळल्यानंतर त्यांनी स्वतःची स्वतंत्र शैली विकसित केली. १९६९ मध्ये ''आवाज'' दिवाळी अंकात त्यांचे पहिले व्यंगचित्र प्रसिद्ध झाले. त्यानंतर ''लोकसत्ता'', ''लोकप्रभा'', ''मार्मिक'', ''जत्रा'', ''श्रीदीपलक्ष्मी'', ''दीपावली'' आणि अन्य नियतकालिकांतून त्यांची व्यंगचित्रे प्रसिद्ध झाली. त्यांनी पन्नासहून अधिक दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे रेखाटली आणि त्यांची सुमारे चार हजार व्यंगचित्रे प्रकाशित झाली. नाटकांच्या जाहिराती, दिवाळी अंकांची मुखपृष्ठे आणि कथाचित्रे यांसाठीही त्यांनी चित्रांकन केले. ''रत्‍नागिरी टाइम्स'', ''दो बजे दोपहर'' आणि ''सांज समाचार'' या वृत्तपत्रांसाठी त्यांनी व्यंगचित्रमालिका तयार केल्या.

१९९२ मध्ये मुंबई मराठी पत्रकार संघाच्या ‘मधुचंद्र साहित्यिकांचा’ या मालिकेतील हास्यचित्रांसाठी आणि २००२ मध्ये ''कलाकुंज'' दिवाळी अंकातील हास्यचित्रांसाठी त्यांना शं. वा. किर्लोस्कर स्मृतिचिन्ह प्रदान करण्यात आले. ते ठाणे जिल्ह्यातील कळवा येथे वास्तव्यास होते.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot; /&gt;

==== विवेक मेहेत्रे ====

विवेक मेहेत्रे हे ठाण्यात वास्तव्यास असलेले हास्यचित्रकार, व्यंगचित्रकार, लेखक आणि प्रकाशक आहेत. वयाच्या सोळाव्या वर्षापासून त्यांनी व्यंगचित्रे रेखाटण्यास सुरुवात केली. त्यांनी अभियांत्रिकी शाखेतील पदवी व पदव्युत्तर शिक्षण तसेच व्यवस्थापनशास्त्रातील पदव्युत्तर शिक्षण पूर्ण केले. मराठी, इंग्रजी आणि गुजराती यांसह विविध भाषांतील नियतकालिकांतून त्यांची हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रे प्रसिद्ध झाली आहेत. त्यांच्या सुमारे साठ हजार हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रांचा उल्लेख त्यांच्या चरित्रात्मक नोंदीत आढळतो. उत्कृष्ट व्यंगचित्रकलेसाठी त्यांना शं. वा. किर्लोस्कर पुरस्कार २००० आणि २००९ या वर्षांत दोन वेळा मिळाला. ''तुमचा नवा दोस्त इंटरनेट'' या त्यांच्या पुस्तकाला महाराष्ट्र शासनाचा प्रथम क्रमांकाचा पुरस्कार मिळाला आहे.&lt;ref name=&quot;MehetreProfile&quot; /&gt;

१९९३ पासून ते पत्नी वैशाली मेहेत्रे यांच्यासह ‘उद्वेली बुक्स’ या प्रकाशन संस्थेचे काम पाहतात. त्यांच्या हास्यचित्रांचे संकलन करणारी पुस्तकेही प्रकाशित झाली आहेत. व्यंगचित्रकलेच्या प्रसारासाठी त्यांनी कार्यशाळा आणि इतर उपक्रमांत सहभाग घेतला आहे.&lt;ref name=&quot;MehetreGomantak&quot; /&gt;

जानेवारी २०१८ मध्ये ठाणे येथे आयोजित अखिल भारतीय मराठी व्यंगचित्रकार संमेलनाचे अध्यक्षपद विवेक मेहेत्रे यांनी भूषविले. २० आणि २१ जानेवारी रोजी झालेल्या या संमेलनात ‘सोशल मीडिया आणि व्यंगचित्रे’ तसेच ‘मराठी दैनिकांचे संपादक राजकीय व्यंगचित्रांना घाबरू लागले आहेत का’ या विषयांवर चर्चासत्रे आयोजित करण्यात आली होती. महिला, मुली, ज्येष्ठ नागरिक आणि मुलांसाठी कार्यशाळा तसेच ज्येष्ठ आणि दिवंगत व्यंगचित्रकारांच्या कलाकृतींचे प्रदर्शनही आयोजित करण्यात आले होते. या संमेलनाचे आयोजन ‘कार्टूनिस्ट्स कंबाइन’ या संस्थेतर्फे करण्यात आले होते.&lt;ref&gt;“[https://maharashtratimes.com/maharashtra/mumbai-news/marathi-cartoonist-gettogether-in-thane/amp_articleshow/61969835.cms ठाण्यामध्ये रंगणार मराठी व्यंगचित्रकार संमेलन]”, ''महाराष्ट्र टाइम्स'', ८ डिसेंबर २०१७.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“[https://www.esakal.com/mumbai/marathi-news-thane-news-marathi-caricature-festival-93538 व्यंगचित्रांचा इतिहास पुस्तकांतून जतन करा : सुहास बहुलकर]”, ''सकाळ'', २० जानेवारी २०१८.&lt;/ref&gt;

=== सिंधुदुर्ग जिल्हा ===

सिंधुदुर्ग जिल्ह्याशी संबंधित काही कलाकारांनी मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विकासात योगदान दिले आहे. वृत्तपत्रे, नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांमधून त्यांच्या कलाकृती प्रसिद्ध झाल्या. या जिल्ह्यातील उल्लेखनीय व्यंगचित्रकारांमध्ये बाळ राणे आणि प्रभाकर वाईरकर यांचा समावेश होतो.

==== बाळ राणे ====

बाळ राणे हे मराठीतील ज्येष्ठ व्यंगचित्रकार होते. त्यांचा जन्म २६ जानेवारी १९१४ रोजी सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील कणकवलीजवळच्या जानवली येथे झाला. लहानपणापासूनच चित्रकार होण्याची त्यांची इच्छा होती. मुंबईत त्यांनी मॅट्रिकपर्यंत शिक्षण घेतले. त्यानंतर सुप्रसिद्ध चित्रकार स. ल. हळदणकर यांच्याकडे चित्रकलेचे प्रशिक्षण घेतले. पुढे त्यांनी मुंबईतील पोलीस आयुक्त कार्यालयात लिपिक म्हणून नोकरी केली; मात्र नोकरी सांभाळून व्यंगचित्रकलेचा सराव सुरू ठेवला. त्यांच्या व्यंगचित्रांत कौटुंबिक, सामाजिक, राजकीय आणि दैनंदिन जीवनातील प्रसंगांचे चित्रण आढळते.

''मनोहर'', ''किर्लोस्कर'', ''हंस'', ''वसंत'', ''मोहिनी'', ''उद्यम'', ''वाङ्मयशोभा'', ''आवाज'', ''मार्मिक'' आणि ''किशोर'' यांसारख्या मराठी नियतकालिके व दिवाळी अंकांतून त्यांची व्यंगचित्रे प्रसिद्ध झाली. मराठीबरोबरच ''शंकर्स वीकली'', ''धर्मयुग'' आणि ''चित्रलेखा'' यांसारख्या इंग्रजी, हिंदी आणि गुजराती नियतकालिकांतही त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. ''तरुण भारत''च्या पुणे आणि नागपूर आवृत्त्यांमध्ये ‘बाळूकाका’ या नावाने त्यांचे पॉकेट कार्टून जवळपास पस्तीस वर्षे नियमितपणे प्रसिद्ध होत होते. त्यांच्या जन्मशताब्दीनिमित्त २०१४ मध्ये सर जे. जे. उपयोजित कला महाविद्यालयात त्यांच्या चित्रसंग्रहाचे प्रदर्शन भरविण्यात आले होते.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;&gt;प्रतिभा राणे-वाघ, “[https://www.pratibhawagh.com/bal-rane-marathi बाळ राणे (ज्येष्ठ व्यंगचित्रकार)]”, ''प्रतिभा वाघ''.&lt;/ref&gt;

==== प्रभाकर वाईरकर ====

प्रभाकर वाईरकर हे आंतरराष्ट्रीय स्तरावर ओळख निर्माण केलेले मराठी व्यंगचित्रकार, अर्कचित्रकार आणि रेखांकनकार आहेत. त्यांचा जन्म १९५१ मध्ये सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील मालवण तालुक्यातील कट्टा येथे झाला. त्यांनी मुंबईतील सर जे. जे. उपयोजित कला संस्थेतून १९७७ मध्ये उपयोजित कलेची पदविका प्राप्त केली. व्यंगचित्रे, अर्कचित्रे, रेखाचित्रे आणि जाहिरातकला या क्षेत्रांत त्यांनी काम केले. विविध वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांसाठी त्यांनी व्यंगचित्रे व अर्कचित्रे रेखाटली. ''इंडियन एक्सप्रेस'', ''द टाइम्स ऑफ इंडिया'', ''द संडे ऑब्झर्व्हर'', ''लोकसत्ता'', ''लोकप्रभा'', ''महाराष्ट्र टाइम्स'', ''मार्मिक'' आणि ''आपले महानगर'' यांसारख्या वृत्तपत्रे व नियतकालिकांतून त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली.

१९८७ मध्ये स्वित्झर्लंड येथे झालेल्या आंतरराष्ट्रीय कॉमिक्स महोत्सवात त्यांच्या चित्रांचा समावेश झाला होता. २००२ मध्ये दूरदर्शनने भारतातील नामवंत व्यंगचित्रकारांवर आधारित मालिका प्रसारित केली होती. या मालिकेतील एक भाग प्रभाकर वाईरकर यांच्या कार्यावर आधारित होता. जाहिरातकला क्षेत्रातही त्यांनी अर्कचित्रे आणि व्यंगचित्रांचा वापर करून योगदान दिले.&lt;ref name=&quot;PrabhakarWairkar&quot;&gt;“[https://www.mahamtb.com/Encyc/2023/1/14/Article-on-Prabhakar-Wirekar.html व्यंगचित्रांद्वारे अटकेपार झेंडा नेणारे प्रभाकर वाईरकर]”, ''मुंबई तरुण भारत'', १४ जानेवारी २०२३.&lt;/ref&gt;

२०२६ मध्ये रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील लांजा तालुक्यातील रिंगणे येथे राजापूर-लांजा तालुका नागरिक संघाचे अकरावे ग्रामीण मराठी साहित्य संमेलन आयोजित करण्यात आले होते. या संमेलनात प्रभाकर वाईरकर यांच्या चित्रांचे प्रदर्शन भरविण्यात आले. संमेलनाच्या अखेरच्या दिवशी त्यांना बाळकृष्ण खामकर ‘कोकण भूषण’ पुरस्कार प्रदान करण्यात आला. हा पुरस्कार त्यांच्या व्यंगचित्रकलेतील योगदानाची दखल घेऊन देण्यात आला.&lt;ref&gt;“[https://marathi.hindusthansamachar.in/Encyc/2026/1/9/Rural-Literature-Conference-to-be-held-at-Ringane-.php रत्नागिरी : जानेवारीअखेर रिंगणे येथे अकरावे ग्रामीण साहित्य संमेलन]”, ''हिंदुस्थान समाचार'', जानेवारी २०२६.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“[https://marathi.hindusthansamachar.in/Encyc/2026/2/2/Prabhakar-Wairkar-Speeach-in-R.php रत्नागिरी : समाजातील सर्व घटकांना सामावून घेऊन प्रगती साधणारे संमेलन - प्रभाकर वाईरकर]”, ''हिंदुस्थान समाचार'', २ फेब्रुवारी २०२६.&lt;/ref&gt;

== व्यंगचित्रकारांचे कलात्मक योगदान ==

कोकणाशी संबंधित व्यंगचित्रकारांनी मराठी व्यंगचित्रकलेत विविध विषय आणि माध्यमांद्वारे योगदान दिले आहे. त्यांच्या कलाकृतींमध्ये सामाजिक जीवन, राजकीय घडामोडी, मानवी स्वभाव, कौटुंबिक प्रसंग आणि दैनंदिन व्यवहार यांचे चित्रण आढळते. काही कलाकारांनी वृत्तपत्रांतील नियमित व्यंगचित्रांमधून समकालीन घटनांवर भाष्य केले, तर काहींनी नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांमधून हास्यचित्रे, अर्कचित्रे आणि चित्रांकने प्रसिद्ध केली. त्यामुळे त्यांचे कार्य राजकीय व्यंगचित्रांपुरते मर्यादित न राहता चित्रांकन आणि जाहिरातकलेसारख्या क्षेत्रांपर्यंत विस्तारले.

बाळ राणे यांनी वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमधून दीर्घकाळ व्यंगचित्रे प्रसिद्ध केली. *तरुण भारत*मधील ‘बाळूकाका’ या पॉकेट कार्टूनमधून त्यांनी दैनंदिन जीवनातील प्रसंग आणि सामाजिक विसंगती विनोदी शैलीत मांडल्या. मराठी नियतकालिकांबरोबरच हिंदी, इंग्रजी आणि गुजराती नियतकालिकांतही त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. विविध भाषांतील नियतकालिकांमधील त्यांच्या प्रकाशनामुळे त्यांच्या व्यंगचित्रांचे कार्य प्रादेशिक भाषिक मर्यादांपलीकडे पोहोचले.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;/&gt;

प्रभाकर वाईरकर यांनी व्यंगचित्रकलेबरोबरच अर्कचित्र, चित्रांकन आणि जाहिरातकलेच्या क्षेत्रांत काम केले. विविध वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांसाठी त्यांनी चित्रे रेखाटली. १९८७ मध्ये स्वित्झर्लंड येथे झालेल्या आंतरराष्ट्रीय कॉमिक्स महोत्सवातील त्यांचा सहभाग आणि २००२ मध्ये दूरदर्शनच्या व्यंगचित्रकारांवरील कार्यक्रममालेतील समावेश यांचा त्यांच्या कारकिर्दीत उल्लेख आढळतो. त्यांच्या कार्यातून व्यंगचित्र, व्यक्तिचित्रण आणि व्यावसायिक चित्रांकन या कलाप्रकारांतील परस्परसंबंध दिसून येतात.&lt;ref name=&quot;PrabhakarWairkar&quot;/&gt;

दिवाकर जयंत शेडगे यांनी वृत्तपत्रे, नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे रेखाटली. त्यांच्या कामात सामाजिक प्रसंग, मानवी स्वभाव आणि दैनंदिन जीवनातील विसंगती यांचे चित्रण आढळते. व्यंगचित्रांबरोबरच नाटकांच्या जाहिराती, दिवाळी अंकांची मुखपृष्ठे आणि कथाचित्रे तयार करण्याचे कामही त्यांनी केले. विविध वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमधील त्यांच्या प्रकाशनातून व्यंगचित्रकलेच्या मुद्रित माध्यमांतील वापराचे स्वरूप दिसून येते.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;/&gt;

विवेक मेहेत्रे यांनी हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रांच्या माध्यमातून मराठीसह इतर भाषांतील वाचकांपर्यंत आपली कला पोहोचवली. नियतकालिकांमधील चित्रप्रकाशनाबरोबरच ‘हास्य कॉर्नर’ या कार्यक्रमातून त्यांनी व्यंगचित्रकलेचे प्रात्यक्षिक आणि सादरीकरण केले. लेखन, व्याख्याने आणि पुस्तकप्रकाशनाच्या माध्यमातूनही त्यांनी या कलेच्या प्रसारात सहभाग घेतला. त्यांच्या कार्यातून व्यंगचित्रकलेचे मुद्रित माध्यमांबरोबरच प्रत्यक्ष सादरीकरणाच्या माध्यमातील स्वरूपही स्पष्ट होते.&lt;ref name=&quot;MehetreProfile&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MehetreGomantak&quot;/&gt;

या कलाकारांच्या कार्यातून मराठी व्यंगचित्रकलेतील विषयवैविध्य आणि माध्यमवैविध्य दिसून येते. वृत्तपत्रे, नियतकालिके, दिवाळी अंक, अर्कचित्रे, चित्रांकन आणि सार्वजनिक सादरीकरण अशा विविध माध्यमांतून त्यांनी व्यंगचित्रकलेचा आविष्कार केला. त्यामुळे कोकणाशी संबंधित व्यंगचित्रकारांचे योगदान मराठी व्यंगचित्रकलेच्या व्यापक परंपरेचा एक भाग म्हणून अभ्यासता येते.

=== सामाजिक आणि राजकीय व्यंगचित्रे ===

सामाजिक आणि राजकीय व्यंगचित्रे ही समाजातील घडामोडी, सार्वजनिक जीवनातील विसंगती आणि राजकीय प्रक्रियांवर भाष्य करणारी दृश्यकलेची अभिव्यक्ती आहेत. सामाजिक व्यंगचित्रांमधून रूढी, परंपरा, सामाजिक विषमता, मानवी स्वभाव आणि दैनंदिन जीवनातील विरोधाभास यांचे चित्रण केले जाते. राजकीय व्यंगचित्रांमध्ये शासनव्यवस्था, राजकीय नेतृत्व, सार्वजनिक धोरणे आणि समकालीन घटनांवर उपरोधिक भाष्य केले जाते. अशा चित्रांमध्ये विनोद, अतिशयोक्ती, प्रतीकात्मकता आणि दृश्यरूपकांचा वापर करून आशय मांडला जातो.&lt;ref name=&quot;khanduri&quot;/&gt;

भारतीय व्यंगचित्रपरंपरेत सामाजिक आणि राजकीय विषयांचे चित्रण मुद्रित माध्यमांच्या विकासाबरोबर विस्तारले. वसाहतकालीन काळापासून वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमधील व्यंगचित्रांनी सत्ताकेंद्रे, सामाजिक संबंध आणि सार्वजनिक प्रश्न यांवर भाष्य केले. स्वातंत्र्यानंतर लोकशाही व्यवस्था, निवडणुका, शासनाचे निर्णय आणि सामाजिक परिवर्तन हे राजकीय व्यंगचित्रांचे महत्त्वाचे विषय बनले. व्यंगचित्रे तत्कालीन राजकीय वातावरण आणि समाजातील विचारप्रवाहांचे दृश्य प्रतिबिंब नोंदवतात. त्यामुळे इतिहासाच्या अभ्यासातही त्यांचा दृश्यस्रोत म्हणून उपयोग केला जातो.&lt;ref&gt;Urvi Mukhopadhyay, “Taking Humour Seriously: Political Cartoons as Source of History”, ''Proceedings of the Indian History Congress'', खंड ८३, २०२४, पृ. १४३६–१४५७. https://www.jstor.org/stable/27438540&lt;/ref&gt;

महाराष्ट्रातील सामाजिक आणि राजकीय परिस्थितीचाही व्यंगचित्रांच्या आशयावर प्रभाव पडला. भाषिक अस्मिता, प्रादेशिक ओळख, सामाजिक-सांस्कृतिक बदल आणि राजकीय चळवळी या विषयांनी महाराष्ट्रातील सार्वजनिक चर्चेला आकार दिला. राजुला नानजी शाह यांनी महाराष्ट्राच्या अस्मितेच्या जडणघडणीचा अभ्यास करताना भाषा, प्रदेश, धर्म आणि राज्याच्या भाषिक पुनर्रचनेनंतरच्या सामाजिक-राजकीय घडामोडींचा विचार केला आहे. हा अभ्यास व्यंगचित्रकलेवर केंद्रित नसला, तरी महाराष्ट्रातील सामाजिक आणि राजकीय संदर्भ समजून घेण्यासाठी तो उपयुक्त ठरतो.&lt;ref&gt;Rajula Nanji Shah, “Trajectories in the Construction of Maharashtrian Identity”, ''Journal of Emerging Technologies and Innovative Research'', खंड ५, अंक ८, ऑगस्ट २०१८, पृ. २३८–२४५. https://www.jetir.org/papers/JETIR1808931.pdf&lt;/ref&gt;

व्यंगचित्रांचा ऐतिहासिक अभ्यास करताना त्यांतील दृश्यरचना, प्रतीके, व्यक्तिरेखा आणि प्रसंग यांचा तत्कालीन सामाजिक व राजकीय परिस्थितीशी संबंध लावला जातो. व्यंगचित्रकाराने निवडलेला विषय, त्यातील उपरोध आणि चित्रातून व्यक्त होणारा दृष्टिकोन यांमधून त्या काळातील सार्वजनिक विचारविश्वाचा मागोवा घेता येतो. अशा प्रकारे सामाजिक आणि राजकीय व्यंगचित्रे ही विनोदनिर्मितीबरोबरच पत्रकारिता, दृश्यकला आणि इतिहासाच्या अभ्यासासाठीही महत्त्वाची दृश्यसाधने ठरतात.&lt;ref name=&quot;khanduri&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mukhopadhyay&quot;&gt;Urvi Mukhopadhyay, “Taking Humour Seriously: Political Cartoons as Source of History”, ''Proceedings of the Indian History Congress'', खंड ८३, २०२४, पृ. १४३६–१४५७. https://www.jstor.org/stable/27438540&lt;/ref&gt;

=== विनोदी आणि उपरोधिक चित्रण ===

विनोद आणि उपरोध हे व्यंगचित्रकलेचे महत्त्वाचे घटक आहेत. दैनंदिन जीवनातील प्रसंग, मानवी स्वभावातील विसंगती, सामाजिक रूढी आणि सार्वजनिक व्यवहार यांचे चित्रण करताना व्यंगचित्रकार विनोदाचा वापर करतो. एखाद्या व्यक्तीचे किंवा परिस्थितीचे वैशिष्ट्य अतिशयोक्तीने दाखवणे, अनपेक्षित कलाटणी देणे आणि व्यक्तिरेखांच्या चेहऱ्यावरील व शारीरिक हावभावांतून आशय व्यक्त करणे या तंत्रांमुळे व्यंगचित्रात हास्यनिर्मिती होते. काही व्यंगचित्रे निव्वळ हास्य निर्माण करतात, तर काही हसवतानाच वाचकाला विचार करण्यास प्रवृत्त करतात.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot;/&gt;

उपरोधिक चित्रणात एखाद्या व्यक्तीच्या विधानातील, कृतीतील किंवा सामाजिक परिस्थितीतील विरोधाभास ठळक केला जातो. चित्रातील व्यक्तिरेखा, प्रसंग, प्रतीके आणि संवाद यांच्या साहाय्याने व्यंगचित्रकार आशय मांडतो. काही वेळा चित्रातील व्यक्ती किंवा प्रसंगाचे अतिशयोक्तीपूर्ण चित्रण करून विसंगती अधोरेखित केली जाते; तर काही वेळा शब्द आणि चित्र यांच्या परस्परसंबंधातून उपरोध व्यक्त होतो. त्यामुळे व्यंगचित्रातील विनोद हा केवळ मनोरंजनापुरता मर्यादित न राहता सामाजिक निरीक्षण आणि टीकेचे माध्यमही ठरतो.&lt;ref name=&quot;khanduri&quot;/&gt;

भारतीय राजकीय व्यंगचित्रांमध्ये भाषिक आणि दृश्यात्मक साधनांचा एकत्रित वापर आढळतो. चित्रातील शीर्षक, संवाद, शब्दखेळ आणि सांस्कृतिक संदर्भ यांमुळे व्यंगचित्राचा आशय अधिक स्पष्ट किंवा बहुअर्थी होऊ शकतो. चित्रातील दृश्यप्रतीके आणि शब्द यांचा परस्परसंबंध समजून घेतल्यास व्यंगचित्रातील उपरोधाचा अर्थ उलगडतो. अशा चित्रांचा अर्थ लावताना त्यांचा तत्कालीन सामाजिक आणि राजकीय संदर्भ विचारात घेणे आवश्यक ठरते.&lt;ref&gt;Vinod Balakrishnan आणि Vishaka Venkat, ''The Language of Humour and Its Transmutation in Indian Political Cartoons'', Palgrave Macmillan, 2023.&lt;/ref&gt;

व्यंगचित्रातील विनोदी आणि उपरोधिक शैलीचा परिणाम चित्रकाराच्या निरीक्षणशक्ती, कल्पकता आणि रेखाटनकौशल्यावर अवलंबून असतो. मोजक्या रेषा, निवडक दृश्यघटक, चेहऱ्यावरील हावभाव आणि नेमकी प्रसंगरचना यांच्या साहाय्याने व्यापक आशय व्यक्त करता येतो. चित्र आणि शब्द यांचा योग्य मेळ साधल्यास व्यंगचित्राचा आशय अधिक परिणामकारक होतो. त्यामुळे विनोद आणि उपरोध हे व्यंगचित्राचे केवळ शैलीवैशिष्ट्य नसून सामाजिक वास्तवातील विसंगती व्यक्त करण्याची प्रभावी साधने आहेत.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;


== हेही पहा ==
* [[व्यंगचित्र]]
* [[मराठी व्यंगचित्रकला]]
* [[कार्टूनिस्ट्स कंबाइन]]

== बाह्य दुवे ==
* [https://vishwakosh.marathi.gov.in/33080/ व्यंग्यचित्र – मराठी विश्वकोश]
* [https://www.pratibhawagh.com/bal-rane-marathi बाळ राणे – चरित्र व व्यंगचित्रकलेचा वारसा]
* {{कोकण लोकजीवन}}

== संदर्भ ==


[[वर्ग:मराठी व्यंगचित्रकार]]
[[वर्ग:कोकण]]
[[वर्ग:महाराष्ट्रातील कलाकार]]
[[वर्ग:व्यंगचित्रकला]]</text>
      <sha1>lb7qrwnefg6vuh2ms9mt3eynfq5ju7r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728323</id>
      <parentid>2728322</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T17:43:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AdvAnantGholam</username>
        <id>172574</id>
      </contributor>
      <origin>2728323</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="84251" sha1="3nuj8i62onlbsfwa43pp11kutyz75hw" xml:space="preserve">कोकण हा महाराष्ट्राच्या पश्चिम किनारपट्टीवरील भौगोलिक आणि सांस्कृतिक वैशिष्ट्यांनी समृद्ध प्रदेश आहे. या प्रदेशातील सामाजिक जीवन, स्थानिक बोलीभाषा, लोकपरंपरा आणि सांस्कृतिक घडामोडी यांचे प्रतिबिंब विविध कलाप्रकारांतून व्यक्त झाले आहे. व्यंगचित्रकला हा त्यांपैकी एक दृश्यकलाप्रकार आहे. रेषा, आकार आणि प्रसंग यांच्या माध्यमातून विनोद, उपरोध आणि भाष्य व्यक्त करणाऱ्या व्यंगचित्रांना वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमध्ये महत्त्वाचे स्थान लाभले आहे. व्यंगचित्रांमधून सामाजिक विसंगती, मानवी स्वभावातील विरोधाभास आणि समकालीन घटनांवर मार्मिक भाष्य केले जाते.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot;&gt;वसंत सरवटे, “[https://vishwakosh.marathi.gov.in/33080/ व्यंग्यचित्र]”, ''मराठी विश्वकोश''.&lt;/ref&gt;

'''कोकणातील व्यंगचित्रकारांनी''' आपल्या कलाकृतींतून सामाजिक, कौटुंबिक आणि राजकीय विषयांचे चित्रण केले आहे. वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमधील व्यंगचित्रांबरोबरच अर्कचित्रकला, चित्रांकन आणि जाहिरातकला या क्षेत्रांतही काही कलाकारांनी योगदान दिले आहे. या लेखात कोकण विभागातील ठाणे, रायगड, रत्‍नागिरी आणि सिंधुदुर्ग या जिल्ह्यांशी संबंधित व्यंगचित्रकारांचा उपलब्ध प्रकाशित संदर्भांच्या आधारे परिचय करून देण्यात आला आहे. कलाकारांचा जिल्ह्याशी असलेला संबंध निश्चित करताना त्यांचे जन्मस्थान, वास्तव्य किंवा कार्यक्षेत्र यांपैकी विश्वसनीय स्रोतांद्वारे उपलब्ध असलेली माहिती विचारात घेतली आहे.&lt;ref name=&quot;konkanhistory&quot;&gt;“[https://divcomkonkan.gov.in/इतिहास-2/ इतिहास]”, विभागीय आयुक्त, कोकण विभाग, महाराष्ट्र शासन.&lt;/ref&gt;

== व्यंगचित्रकलेची पार्श्वभूमी ==

व्यंगचित्र हे समकालीन व्यक्ती, घटना किंवा प्रसंगांमधील विसंगतींचे विनोदी अथवा उपरोधिक चित्रण करणारे दृश्यकलामाध्यम आहे. रेषा, आकार, चेहऱ्यावरील हावभाव आणि प्रसंगरचना यांच्या साहाय्याने व्यंगचित्रकार एखाद्या व्यक्तीचे किंवा परिस्थितीचे वैशिष्ट्यपूर्ण पैलू ठळक करतो. व्यंगचित्राचा उद्देश केवळ हास्यनिर्मिती करणे नसून सामाजिक आणि राजकीय वास्तवातील विसंगतींकडे लक्ष वेधणे हाही असतो. संपादकीय किंवा राजकीय टीकाचित्रे, हास्यचित्रे, अर्कचित्रे आणि चित्रपट्ट्या असे या दृश्यकलेचे विविध प्रकार आहेत.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot;/&gt;

आधुनिक व्यंगचित्रकलेच्या विकासात मुद्रित माध्यमांचा महत्त्वाचा वाटा आहे. एकोणिसाव्या शतकात वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांचा प्रसार वाढल्यानंतर व्यंगचित्रे सार्वजनिक चर्चेचे आणि सामाजिक-राजकीय भाष्याचे प्रभावी माध्यम बनली. इंग्लंडमध्ये १८४१ मध्ये सुरू झालेल्या ''पंच'' या साप्ताहिकाने आधुनिक व्यंगचित्रांच्या प्रसारात महत्त्वाची भूमिका बजावली. त्यातील चित्रांमधून तत्कालीन सामाजिक आणि राजकीय परिस्थितीवर उपरोधिक भाष्य केले जात असे. या नियतकालिकाच्या प्रभावातून आशियातील विविध भाषांमध्येही ''पंच''च्या धर्तीवरील नियतकालिके सुरू झाली. वसाहतकालीन भारतात व्यंगचित्रांनी ब्रिटिश सत्तेचे स्वरूप, वांशिक दृष्टिकोन आणि तत्कालीन राजकीय घडामोडी यांचे चित्रण केले. त्याचबरोबर भारतीय समाजातील प्रतिक्रिया आणि प्रतिकार व्यक्त करण्याचे माध्यम म्हणूनही त्यांचा वापर झाला.&lt;ref&gt;“[https://ir.nbu.ac.in/handle/123456789/3954 Caricature in Print Media: A Historical Study of Political Cartoons in Colonial India (1872–1947)]”, Dahlia Bhattacharya, ''Karatoya: North Bengal University Journal of History'', खंड १२, मार्च २०१९, पृ. ६३–७८.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;asianpunches&quot;&gt;Swarali Paranjape, “Crossing Boundaries: Punch and the Marathi Weekly Hindu Pañca (1870–1909)”, ''Asian Punches: A Transcultural Affair'', Springer, २०१३, पृ. १५१–१६४.&lt;/ref&gt;

मराठी व्यंगचित्रकलेच्या प्रारंभीच्या इतिहासात ''हिंदू पंच'' या साप्ताहिकाचा उल्लेख महत्त्वाचा आहे. इंग्लंडमधील ''पंच''च्या धर्तीवर मराठीत सुरू झालेल्या या नियतकालिकाने मराठी मुद्रित संस्कृतीत व्यंगचित्राधारित पत्रकारितेचा प्रारंभिक टप्पा निर्माण केला. संशोधक स्वारली परांजपे यांनी ''हिंदू पंच''मधील उपलब्ध अंकांचा अभ्यास करून या नियतकालिकाचे स्वरूप, त्यातील व्यंगात्मक आशय आणि पाश्चात्त्य ''पंच'' परंपरेशी असलेले त्याचे संबंध यांचा ऊहापोह केला आहे. त्यांच्या अभ्यासात १८८० ते १८८७ आणि १८९७ या वर्षांतील उपलब्ध अंकांचा आधार घेतलेला आहे.&lt;ref name=&quot;asianpunches&quot; /&gt;

मराठी व्यंगचित्रकलेला नियमित स्वरूप देण्यात शं. वा. किर्लोस्कर यांचे योगदान महत्त्वाचे मानले जाते. १९२५ पासून त्यांनी ''किर्लोस्कर'' नियतकालिकात नियमितपणे व्यंगचित्रे प्रसिद्ध करण्यास सुरुवात केली. त्यांच्या चित्रांमधून वैयक्तिक उन्नती, सामाजिक प्रबोधन आणि समाजाच्या सर्वांगीण विकासाशी संबंधित विचार मांडले जात. त्यांनी तीनशेहून अधिक व्यंगचित्रे किंवा बोधचित्रे रेखाटली. पुढे त्यांनी सामाजिक आणि राजकीय घडामोडींवरील टीकाचित्रेही प्रसिद्ध केली. नवोदित व्यंगचित्रकारांची चित्रे नियतकालिकात प्रसिद्ध करून त्यांना प्रोत्साहन देण्याचे कार्यही त्यांनी केले.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

विसाव्या शतकाच्या पुढील दशकांत मराठी नियतकालिकांनी हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रांना अधिक व्यापक व्यासपीठ उपलब्ध करून दिले. ''हंस'', ''मोहिनी'' आणि ''उद्यम'' यांसारख्या नियतकालिकांनी हास्यचित्रकलेला चालना दिली. या माध्यमांतून नागेश आर्डे, शि. द. फडणीस, प्रभाकर ठोकळ, वसंत सरवटे आणि श्याम जोशी यांसारख्या हास्यचित्रकारांची कामे वाचकांपर्यंत पोहोचली. ''आवाज'' वार्षिक, ''जत्रा'', ''मौज'' आणि ''वीणा'' यांसारख्या नियतकालिकांनीही व्यंगचित्रे आणि हास्यचित्रांना स्थान दिले. त्यामुळे मराठी व्यंगचित्रकलेत सामाजिक भाष्याबरोबरच विनोदी आणि कल्पनाप्रधान चित्रणाची परंपराही विकसित झाली.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

पुढील काळात मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विविध शाखांचा विस्तार झाला. वृत्तपत्रांतील राजकीय टीकाचित्रे, नियतकालिकांतील हास्यचित्रे, व्यक्तिचित्रांवर आधारित अर्कचित्रे, लेख-कथा-पुस्तकांसाठी केलेली चित्रांकने आणि चित्रपट्ट्या यांना स्वतंत्र स्थान प्राप्त झाले. या माध्यमांतून व्यंगचित्रकारांनी तत्कालीन समाजजीवन, राजकीय घडामोडी, मानवी स्वभाव आणि दैनंदिन अनुभव यांचे चित्रण केले. मराठी व्यंगचित्रकलेचा हा प्रवास नियतकालिकांची परंपरा आणि मुद्रित माध्यमांचा विकास यांच्याशी निगडित राहिला आहे.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

== व्यंगचित्रकलेत कोकणाचे योगदान ==

मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विकासात कोकण प्रदेशातील कलाकारांनी विविध प्रकारे योगदान दिले आहे. वृत्तपत्रे, नियतकालिके आणि दिवाळी अंक यांसारख्या मुद्रित माध्यमांतून त्यांनी सामाजिक, कौटुंबिक आणि राजकीय विषयांवरील व्यंगचित्रे व हास्यचित्रे वाचकांपर्यंत पोहोचवली. काही कलाकारांनी अर्कचित्रकला, चित्रांकन आणि जाहिरातकलेच्या क्षेत्रांतही काम केले. त्यांच्या कार्यातून मराठी व्यंगचित्रकलेतील विषयवैविध्य आणि अभिव्यक्तीची विविध रूपे दिसून येतात.

सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील कणकवलीजवळच्या जानवली येथे जन्मलेले **बाळ राणे** यांनी मराठी व्यंगचित्रकलेत दीर्घकाळ योगदान दिले. त्यांच्या व्यंगचित्रांचे विषय कौटुंबिक जीवन, सामाजिक परिस्थिती, राजकीय घडामोडी आणि दैनंदिन अनुभव असे विविध होते. *मनोहर*, *किर्लोस्कर*, *हंस*, *वसंत*, *मोहिनी*, *मार्मिक* आणि *किशोर* यांसारख्या मराठी नियतकालिकांबरोबरच हिंदी, गुजराती आणि इंग्रजी नियतकालिकांतही त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. *तरुण भारत*मधील ‘बाळूकाका’ हे त्यांचे पॉकेट कार्टून सुमारे पस्तीस वर्षे प्रसिद्ध होत होते. त्यांच्या चित्रांतून तत्कालीन समाजजीवनाचे प्रतिबिंब उमटत असे.&lt;ref&gt;प्रतिभा राणे-वाघ, “[https://www.pratibhawagh.com/bal-rane-marathi बाळ राणे (ज्येष्ठ व्यंगचित्रकार)]”.&lt;/ref&gt;

सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील मालवण तालुक्यातील कट्टा येथे जन्मलेले **प्रभाकर वाईरकर** यांनी व्यंगचित्रकला, अर्कचित्रकला आणि चित्रांकन या क्षेत्रांत काम केले. त्यांनी विविध वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांसाठी चित्रकार व व्यंगचित्रकार म्हणून काम केले. व्यक्तींची वैशिष्ट्ये रेखाटनातून व्यक्त करणाऱ्या अर्कचित्रांच्या माध्यमातूनही त्यांनी स्वतंत्र ओळख निर्माण केली. शास्त्रीय संगीत क्षेत्रातील कलाकारांची अर्कचित्रे रेखाटून त्यांचे प्रदर्शन भरविण्याचा उपक्रम त्यांनी केला होता. डिसेंबर २०११ मध्ये पुण्यातील सवाई गंधर्व भीमसेन महोत्सवात त्यांच्या सत्तरहून अधिक अर्कचित्रांचे प्रदर्शन आयोजित करण्यात आले होते.&lt;ref&gt;“[https://www.mahamtb.com/Encyc/2023/1/14/Article-on-Prabhakar-Wirekar.html व्यंगचित्रांद्वारे अटकेपार झेंडा नेणारे प्रभाकर वाईरकर]”, ''मुंबई तरुण भारत'', १४ जानेवारी २०२३.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Amrita Jain, “[https://indianexpress.com/article/cities/pune/lines-of-thought/ Lines of Thought]”, ''The Indian Express'', २ डिसेंबर २०११.&lt;/ref&gt;

ठाणे जिल्ह्यातील व्यंगचित्रकारांनीही मराठी नियतकालिके आणि वृत्तपत्रांमधून आपले योगदान दिले आहे. **दिवाकर जयंत शेडगे** यांनी विविध दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे व हास्यचित्रे रेखाटली. त्यांच्या सुमारे चार हजार व्यंगचित्रांचे प्रकाशन झाले असून त्यांनी नाटकांच्या जाहिरातींसाठीही चित्रे तयार केली. **विवेक मेहेत्रे** यांनी मराठीसह इतर भाषांतील नियतकालिकांसाठी हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रे रेखाटली. त्यांच्या चित्रांचे प्रकाशन अनेक वर्षे विविध नियतकालिकांतून झाले आहे. या कलाकारांच्या कार्यामुळे ठाणे परिसरातील व्यंगचित्रकलेला मुद्रित माध्यमांत व्यासपीठ मिळाले.&lt;ref&gt;शरद लोणकर, “[https://mymarathi.net/r-sarag-3/ व्यंगचित्रकलेचा वारसा जपणारे दिवाकर शेडगे]”, ''My Marathi'', १० जानेवारी २०१९.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“[https://dainikgomantak.esakal.com/cartoonist-vivek-mehetre-famous-cartoonist-in-india-ms98 विवेक मेहेत्रे]”, ''दैनिक गोमन्तक'', १३ फेब्रुवारी २०२४.&lt;/ref&gt;

कोकणातील या कलाकारांच्या कार्याचा विचार करता, त्यांच्या योगदानाचे स्वरूप केवळ विनोदी चित्रनिर्मितीपुरते मर्यादित राहिलेले नाही. नियतकालिकांतील सातत्यपूर्ण प्रकाशन, सामाजिक आणि राजकीय विषयांचे चित्रण, व्यक्तिचित्रण, अर्कचित्रे आणि चित्रांकन अशा विविध माध्यमांतून त्यांनी मराठी दृश्यकलेच्या या शाखेचा विस्तार केला. त्यांच्या प्रकाशित कलाकृतींमधून त्या त्या काळातील समाजजीवन आणि सार्वजनिक जीवनातील घडामोडींचे चित्ररूप दर्शन घडते.

=== महाराष्ट्रातील व्यंगचित्रकलेचा वारसा आणि दस्तऐवजीकरण ===

महाराष्ट्रातील व्यंगचित्रकलेच्या परंपरेत **विकास सबनीस** यांचे योगदान महत्त्वाचे मानले जाते. त्यांनी सुमारे पाच दशके सामाजिक आणि राजकीय विषयांवरील व्यंगचित्रे रेखाटली. शिवसेनाप्रमुख बाळासाहेब ठाकरे यांनी त्यांच्या चित्रकौशल्याची दखल घेऊन त्यांच्यावर ''मार्मिक''मधील व्यंगचित्रांची जबाबदारी सोपविली होती. ''मार्मिक''मध्ये सुमारे बारा वर्षे काम केल्यानंतर त्यांनी ''लोकसत्ता'' या मराठी दैनिकासाठी व्यंगचित्रे रेखाटली. त्यांच्या व्यंगचित्रांमधून समकालीन सामाजिक आणि राजकीय घडामोडींवर भाष्य केले जात असे. २७ डिसेंबर २०१९ रोजी मुंबई येथे त्यांचे निधन झाले.&lt;ref name=&quot;vikassabnis&quot;&gt;“[https://indianexpress.com/article/india/noted-cartoonist-vikas-sabnis-dead-6188466/ Noted cartoonist Vikas Sabnis dead]”, ''The Indian Express'', २८ डिसेंबर २०१९.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;प्रा. गजानन शेपाळ, “[https://www.mahamtb.com/Encyc/2019/12/28/Article-on-cartoon-artist-vikas-sabnis.html व्यंगचित्रांचा ‘विकास’ विसावला]”, ''मुंबई तरुण भारत'', २८ डिसेंबर २०१९.&lt;/ref&gt;

महाराष्ट्रातील व्यंगचित्रकलेच्या इतिहासाचे दस्तऐवजीकरण करण्याच्या दृष्टीने **‘महाराष्ट्राच्या हास्यरेषा’** या पुस्तकाचे प्रकाशन महत्त्वाचे ठरले. व्यंगचित्रकार प्रशांत कुलकर्णी यांनी संपादित केलेल्या या ग्रंथात मराठी व्यंगचित्रकलेच्या सुमारे शंभर वर्षांच्या परंपरेचा आढावा आणि विविध व्यंगचित्रकारांची निवडक चित्रे समाविष्ट करण्यात आली आहेत. ग्रंथाली प्रकाशनाने प्रकाशित केलेल्या या पुस्तकाचे प्रकाशन २९ ऑक्टोबर २०२६ रोजी मुंबईतील दादर येथील स्वातंत्र्यवीर सावरकर स्मारक सभागृहात झाले. या कार्यक्रमात मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी मुंबईत व्यंगचित्रकारांच्या कलाकृतींसाठी स्वतंत्र कला दालन उभारण्याची घोषणा केली. सांस्कृतिक कार्य विभागाच्या माध्यमातून या दालनाच्या उभारणीसाठी शासन पुढाकार घेणार असल्याचे त्यांनी सांगितले.&lt;ref&gt;“[https://www.saamana.com/maharashtrachy-hasyaresha-book-launch-devendra-fadnavis-uddhav-thackeray-raj-thackeray/ ‘महाराष्ट्राच्या हास्यरेषा’ पुस्तकाचे उद्या प्रकाशन; देवेंद्र फडणवीस, उद्धव ठाकरे, राज ठाकरे यांची प्रमुख उपस्थिती]”, ''सामना'', २८ ऑक्टोबर २०२६.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“[https://www.maharashtracrimetimes.com/a-dedicated-art-gallery-for-cartoonists-will-be-established-in-mumbai-chief-minister-makes-the-announcement-at-the-launch-event-of-the-book-maharashtrachya-hasyaresha-the-laughter/ मुंबईत व्यंगचित्रकारांसाठी स्वतंत्र कला दालन उभारणार; ‘महाराष्ट्राच्या हास्यरेषा’ पुस्तक प्रकाशन सोहळ्यात मुख्यमंत्र्यांची घोषणा]”, ''महाराष्ट्र क्राइम टाइम्स'', ३० ऑक्टोबर २०२६.&lt;/ref&gt;

=== व्यंगचित्राची संकल्पना आणि स्वरूप ===

व्यंगचित्र ही दृश्यकलेतील अशी अभिव्यक्ती आहे, जिच्या माध्यमातून एखाद्या व्यक्तीचे, प्रसंगाचे किंवा सामाजिक व राजकीय परिस्थितीचे वैशिष्ट्यपूर्ण पैलू विनोद, उपरोध अथवा टीकेच्या माध्यमातून मांडले जातात. रेषा, आकार, प्रमाण आणि प्रसंगरचना यांच्या साहाय्याने व्यक्ती किंवा परिस्थितीतील वैशिष्ट्ये ठळक केली जातात. व्यक्तीच्या चेहऱ्यावरील किंवा शरीरावरील विशिष्ट वैशिष्ट्ये अतिशयोक्तीने दाखवून व्यक्तिचित्रण केले जाते, तर सामाजिक आणि राजकीय घटनांमधील विसंगती दृश्यरूपातून व्यक्त केली जाते. त्यामुळे व्यंगचित्र हे केवळ हास्यनिर्मितीचे साधन नसून सामाजिक भाष्य आणि विचारप्रवर्तनाचे माध्यमही आहे.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot;/&gt;

विषय आणि अभिव्यक्तीच्या पद्धतीनुसार व्यंगचित्रांचे स्वरूप बदलते. राजकीय व्यंगचित्रांमध्ये शासनव्यवस्था, राजकीय नेतृत्व, सार्वजनिक धोरणे आणि समकालीन घटनांवर भाष्य केले जाते. सामाजिक व्यंगचित्रांमध्ये रूढी, परंपरा, मानवी स्वभाव, सामाजिक विषमता आणि दैनंदिन जीवनातील विसंगती यांचे चित्रण आढळते. काही व्यंगचित्रांमध्ये संवाद किंवा शीर्षकाचा वापर केला जातो, तर काही चित्रे शब्दांशिवाय केवळ दृश्यरचनेतून आशय व्यक्त करतात.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

व्यंगचित्राशी संबंधित अर्कचित्र, हास्यचित्र आणि चित्रपट्टी हे अभिव्यक्तीचे स्वतंत्र प्रकार आहेत. अर्कचित्रामध्ये व्यक्तीच्या चेहऱ्याची किंवा शरीराची वैशिष्ट्ये ठळक करून तिचे व्यक्तिचित्रण केले जाते. हास्यचित्राचा मुख्य उद्देश विनोदनिर्मिती असतो. चित्रपट्टीमध्ये सलग चित्रांच्या माध्यमातून एखादा प्रसंग, घटना किंवा कथा मांडली जाते. या प्रकारांमध्ये अतिशयोक्ती आणि विनोदाचा वापर होऊ शकतो; तथापि त्यांची अभिव्यक्तीपद्धती आणि आशय व्यंगचित्रापेक्षा वेगळा असू शकतो.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

व्यंगचित्राचा परिणामकारकपणा चित्रकाराच्या निरीक्षणशक्ती, रेखाटनकौशल्य, कल्पकता आणि विषयाच्या आकलनावर अवलंबून असतो. मर्यादित रेषा आणि मोजक्या दृश्यघटकांच्या साहाय्याने व्यापक आशय व्यक्त करणे हे या कलेचे वैशिष्ट्य आहे. वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमध्ये व्यंगचित्रांचा वापर समकालीन घटनांवरील प्रतिक्रिया व्यक्त करण्यासाठी तसेच सामाजिक आणि राजकीय प्रश्नांकडे वाचकांचे लक्ष वेधण्यासाठी केला जातो. त्यामुळे व्यंगचित्र हे कला, पत्रकारिता आणि सामाजिक संवाद यांना जोडणारे प्रभावी माध्यम ठरते.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

=== मराठी व्यंगचित्रकलेचा इतिहास ===

मराठी व्यंगचित्रकलेचा प्रारंभ एकोणिसाव्या शतकाच्या उत्तरार्धात मुद्रित पत्रकारितेच्या विकासाशी निगडित आहे. इंग्लंडमधील ''पंच'' या विनोदी आणि व्यंगात्मक नियतकालिकाच्या प्रभावातून भारतात विविध प्रादेशिक भाषांमध्ये त्याच धर्तीची नियतकालिके सुरू झाली. मराठीत ठाण्याहून प्रसिद्ध होणाऱ्या ''हिंदू पंच'' या साप्ताहिकात १८८३ च्या सुमारास व्यंगचित्रे प्रसिद्ध झाली. मराठीतील व्यंगचित्राधारित पत्रकारितेच्या प्रारंभीच्या टप्प्यात या नियतकालिकाचे महत्त्वाचे स्थान आहे. या नियतकालिकाने पाश्चात्त्य व्यंगचित्रपरंपरेतील काही वैशिष्ट्यांचा मराठी मुद्रित संस्कृतीशी परिचय करून दिला. संशोधक स्वारली परांजपे यांनी ''हिंदू पंच''मधील उपलब्ध अंकांचा अभ्यास करून त्यातील व्यंगात्मक आशय आणि पाश्चात्त्य ''पंच''शी असलेले सांस्कृतिक संबंध स्पष्ट केले आहेत.&lt;ref name=&quot;vishwakosh-vyangyachitra&quot;&gt;“[https://vishwakosh.marathi.gov.in/33080/ व्यंग्यचित्र]”, ''मराठी विश्वकोश''.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;paranjape&quot;&gt;Swarali Paranjape, “Crossing Boundaries: Punch and the Marathi Weekly Hindu Pañca (1870–1909)”, in ''Asian Punches: A Transcultural Affair'', Springer, २०१३, पृ. १५१–१६४.&lt;/ref&gt;

मराठी व्यंगचित्रकलेच्या इतिहासात १९२५ हे वर्ष महत्त्वाचे मानले जाते. मराठी विश्वकोशानुसार, मराठी व्यंगचित्रांची सलग परंपरा ''किर्लोस्कर'' या नियतकालिकातून शं. वा. किर्लोस्कर यांच्या प्रयत्नांमुळे सुरू झाली. त्यांनी व्यंगचित्रांचा वापर सामाजिक प्रबोधन, वैयक्तिक उन्नती आणि समाजजीवनातील प्रश्न मांडण्यासाठी केला. पुढे ''किर्लोस्कर''सारख्या नियतकालिकांमधून व्यंगचित्रांना नियमित स्थान मिळाल्यामुळे मराठी वाचकांमध्ये या कलाप्रकाराची ओळख आणि लोकप्रियता वाढण्यास मदत झाली.&lt;ref name=&quot;vishwakosh-vyangyachitra&quot; /&gt;

भारतातील व्यंगचित्रकलेचा विकास हा केवळ कलात्मक बदलांचा इतिहास नसून तो पत्रकारिता, राजकीय विचारप्रवाह आणि सार्वजनिक चर्चेच्या विस्ताराशीही संबंधित आहे. एकोणिसाव्या शतकाच्या उत्तरार्धापासून वृत्तपत्रांमधील व्यंगचित्रांनी ब्रिटिश वसाहतवादी सत्तेचे स्वरूप, भारतीय समाजातील बदल आणि राजकीय घडामोडी यांवर भाष्य केले. पुढील काळात स्वातंत्र्यचळवळ, राष्ट्रनिर्मिती, लोकशाही व्यवस्था आणि सामाजिक परिवर्तन यांसारखे विषय व्यंगचित्रांच्या आशयाचा भाग बनले. व्यंगचित्रे ही बातमी किंवा लेखाला पूरक चित्रे असण्यापलीकडे जाऊन सार्वजनिक प्रश्नांवर मत व्यक्त करणारे स्वतंत्र माध्यम म्हणून विकसित झाली.&lt;ref name=&quot;khanduri&quot;&gt;Ritu Gairola Khanduri, ''Caricaturing Culture in India: Cartoons and History in the Modern World'', Cambridge University Press, २०१४.&lt;/ref&gt;

स्वातंत्र्यपूर्व काळात मराठी नियतकालिकांमधील व्यंगचित्रांचा आशय तत्कालीन सामाजिक आणि राजकीय परिस्थितीशी संबंधित होता. सामाजिक रूढी, शिक्षण, स्त्रीजीवन, सार्वजनिक संस्था आणि राजकीय घडामोडी यांसारख्या विषयांवर व्यंगचित्रांच्या माध्यमातून भाष्य केले जात असे. ''हिंदू पंच''मधील चित्रे मराठी मुद्रित संस्कृतीत व्यंगचित्रांच्या प्रारंभीच्या वापराची उदाहरणे आहेत. अशा चित्रांचा अभ्यास तत्कालीन सामाजिक दृष्टिकोन आणि सार्वजनिक चर्चेचे स्वरूप समजून घेण्यासाठी उपयुक्त ठरतो.&lt;ref name=&quot;paranjape&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;khanduri&quot; /&gt;

स्वातंत्र्यानंतर वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांच्या प्रसारामुळे व्यंगचित्रकलेला अधिक व्यापक वाचकवर्ग मिळाला. राजकीय व्यंगचित्रे, व्यक्तिचित्रण, पॉकेट कार्टून, हास्यचित्रे आणि चित्रपट्ट्या अशा विविध प्रकारांतून कलाकारांनी आपली अभिव्यक्ती विकसित केली. या काळात व्यंगचित्रकारांनी राजकीय नेतृत्व, सार्वजनिक धोरणे, सामाजिक बदल आणि दैनंदिन जीवनातील विसंगती यांवर चित्रांच्या माध्यमातून भाष्य केले. वृत्तपत्रांतील नियमित व्यंगचित्रे आणि नियतकालिकांतील हास्यचित्रांमुळे या कलेचा वाचकांशी सातत्यपूर्ण संबंध प्रस्थापित झाला.&lt;ref name=&quot;khanduri&quot; /&gt;

कालांतराने मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विषयांत आणि तंत्रांत विविधता आली. वृत्तपत्रांतील राजकीय भाष्याबरोबरच सामाजिक जीवन, कौटुंबिक प्रसंग, मानवी स्वभाव, सांस्कृतिक बदल आणि दैनंदिन अनुभव यांचे चित्रण वाढले. मुद्रित माध्यमांबरोबरच व्यंगचित्रप्रदर्शने, पुस्तकप्रकाशन आणि इतर दृश्य माध्यमांतूनही या कलेचा प्रसार झाला. अशा प्रकारे मराठी व्यंगचित्रकलेने पत्रकारिता, दृश्यकला आणि सामाजिक भाष्य यांचा संगम साधत स्वतंत्र कलापरंपरा विकसित केली.&lt;ref name=&quot;vishwakosh-vyangyachitra&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;khanduri&quot; /&gt;

=== मराठी वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमधील व्यंगचित्रे ===

मराठी वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांनी व्यंगचित्रकलेच्या प्रसारात महत्त्वाची भूमिका बजावली आहे. मुद्रित माध्यमांमधील व्यंगचित्रांमुळे सामाजिक आणि राजकीय घटनांवरील भाष्य वाचकांपर्यंत चित्ररूपात पोहोचले. वृत्तपत्रांतील व्यंगचित्रे प्रामुख्याने समकालीन घटना, सार्वजनिक जीवन, राजकीय निर्णय आणि सामाजिक प्रश्न यांवर भाष्य करतात. नियतकालिकांमध्ये प्रसिद्ध होणाऱ्या हास्यचित्रांचा विषयविस्तार तुलनेने अधिक असतो. त्यांत कौटुंबिक जीवन, मानवी स्वभाव, सामाजिक रूढी आणि दैनंदिन अनुभव यांचे चित्रण आढळते. विनोद आणि उपरोध यांच्या साहाय्याने गंभीर विषयही वाचकांपर्यंत प्रभावीपणे पोहोचवले जातात.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

मराठी मुद्रित माध्यमांतील व्यंगचित्रपरंपरेच्या प्रारंभीच्या टप्प्यात ''हिंदू पंच'' या साप्ताहिकाचे स्थान महत्त्वाचे आहे. इंग्रजी ''पंच''च्या धर्तीवर सुरू झालेल्या या नियतकालिकातून व्यंगचित्रे आणि व्यंगात्मक लेखन प्रसिद्ध होत असे. या साप्ताहिकातील चित्रांमधून तत्कालीन समाजजीवन आणि सार्वजनिक घडामोडींचे चित्रण झाले. ''हिंदू पंच''च्या अभ्यासातून पाश्चात्त्य व्यंगचित्रपरंपरेतील काही शैलीगत वैशिष्ट्ये मराठी मुद्रित संस्कृतीत कशा प्रकारे आली आणि त्यांना स्थानिक सामाजिक संदर्भ कसे प्राप्त झाले, हे स्पष्ट होते.&lt;ref name=&quot;paranjape&quot; /&gt;

पुढील काळात ''किर्लोस्कर'' या नियतकालिकाने मराठी व्यंगचित्रकलेच्या नियमित परंपरेला चालना दिली. शं. वा. किर्लोस्कर यांनी व्यंगचित्रांचा उपयोग सामाजिक प्रबोधन आणि समाजजीवनातील प्रश्न मांडण्यासाठी केला. त्यानंतर ''हंस'', ''मोहिनी'' आणि ''उद्यम'' यांसारख्या नियतकालिकांनी हास्यचित्रकलेच्या प्रसाराला हातभार लावला. या नियतकालिकांमधून नागेश आर्डे, शि. द. फडणीस, प्रभाकर ठोकळ, वसंत सरवटे आणि श्याम जोशी यांसारख्या हास्यचित्रकारांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. पुढील काळात ''आवाज'' वार्षिक आणि ''जत्रा'' यांसारख्या नियतकालिकांनीही हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रांना वाचकांपर्यंत पोहोचवले.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;&lt;ref&gt;“[https://www.loksatta.com/lokrang/marathi-caricature-cartoonist-history-maharashtra-hasyaresha-book-analysis-ssb-93-5984610/ मराठी व्यंगचित्रकलेची दृश्यात्मक नोंदवही]”, प्रशांत कुलकर्णी, ''लोकसत्ता''.&lt;/ref&gt;

राजकीय व्यंगचित्रांच्या प्रसारात ''सकाळ'' आणि ''मार्मिक'' यांसारख्या मुद्रित माध्यमांचे योगदान उल्लेखनीय आहे. ''सकाळ''मध्ये प्रारंभीपासून संपादकीय टीकाचित्रांना स्थान देण्यात आले. पुढे बाळासाहेब ठाकरे यांनी ''मार्मिक'' या व्यंगचित्रप्रधान साप्ताहिकाच्या माध्यमातून राजकीय आणि सामाजिक विषयांवरील व्यंगचित्रांची परंपरा विकसित केली. या साप्ताहिकामुळे अनेक व्यंगचित्रकारांना आपली कला सादर करण्यासाठी व्यासपीठ मिळाले. विकास सबनीस यांसारख्या व्यंगचित्रकारांना ''मार्मिक''मधून प्रसिद्धी मिळाली.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;vikassabnis&quot; /&gt;

दिवाळी अंकांनीही मराठी हास्यचित्रकार आणि व्यंगचित्रकारांना विशेष व्यासपीठ उपलब्ध करून दिले. दिवाळी अंकांतील चित्रांना विषय आणि मांडणीच्या दृष्टीने अधिक विस्तार मिळत असे. सामाजिक जीवनातील शाश्वत विसंगती, कौटुंबिक प्रसंग, मानवी स्वभाव आणि विनोदी परिस्थिती यांवर आधारित हास्यचित्रे या अंकांत प्रसिद्ध होत असत. त्यामुळे वृत्तपत्रांतील तात्कालिक राजकीय टीकाचित्रांबरोबरच नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांमधील हास्यचित्रांनी मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विविध प्रवाहांना चालना दिली.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

वृत्तपत्रांतील नियमित व्यंगचित्रे आणि नियतकालिकांतील हास्यचित्रे यांमुळे व्यंगचित्रकारांचा वाचकांशी सातत्यपूर्ण संवाद निर्माण झाला. एखाद्या घटनेचे दृश्यरूप सादर करण्याबरोबरच तिच्यामागील सामाजिक किंवा राजकीय विसंगती अधोरेखित करण्याचे कार्य या चित्रांनी केले. त्यामुळे मराठी वृत्तपत्रे आणि नियतकालिके ही व्यंगचित्रकलेच्या प्रसाराची महत्त्वाची माध्यमे ठरली. त्यांच्या माध्यमातून मराठी समाजजीवनातील बदलांची दृश्य नोंदही तयार झाली.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

== जिल्हानिहाय व्यंगचित्रकार ==

=== ठाणे जिल्हा ===

ठाणे जिल्ह्याशी संबंधित काही व्यंगचित्रकारांनी मराठी वृत्तपत्रे, नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांमधून व्यंगचित्रकलेच्या विकासात योगदान दिले आहे. या कलाकारांनी हास्यचित्रे, सामाजिक आणि राजकीय व्यंगचित्रे, चित्रांकन तसेच व्यंगचित्रकलेच्या प्रसारासाठी विविध उपक्रमांत सहभाग घेतला आहे. दिवाकर जयंत शेडगे आणि विवेक मेहेत्रे ही या क्षेत्रातील उल्लेखनीय नावे आहेत.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;&gt;शरद लोणकर, “[https://mymarathi.net/r-sarag-3/ व्यंगचित्रकलेचा वारसा जपणारे दिवाकर शेडगे]”, ''माय मराठी'', १० जानेवारी २०१९.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MehetreProfile&quot;&gt;“[https://www.marathisrushti.com/profiles/vivek-mehetre/ मेहेत्रे, विवेक]”, ''मराठीसृष्टी''.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MehetreGomantak&quot;&gt;मुकेश थळी, “[https://dainikgomantak.esakal.com/blog/cartoonist-vivek-mehetre-famous-cartoonist-in-india-ms98 हास्य, हास्यचित्रे व व्यंगचित्रे]”, ''दैनिक गोमन्तक'', १३ फेब्रुवारी २०२४.&lt;/ref&gt;

==== दिवाकर जयंत शेडगे ====

दिवाकर जयंत शेडगे यांचा जन्म ७ फेब्रुवारी १९४२ रोजी झाला. चित्रकलेचा वारसा लाभलेल्या कुटुंबात त्यांचे बालपण गेले. त्यांचे वडील चित्रकार होते आणि त्यांनी वडिलांच्या मार्गदर्शनाखाली चित्रकलेचे काम सुरू केले. पुढे व्यंगचित्रकलेकडे वळल्यानंतर त्यांनी स्वतःची स्वतंत्र शैली विकसित केली. १९६९ मध्ये ''आवाज'' दिवाळी अंकात त्यांचे पहिले व्यंगचित्र प्रसिद्ध झाले. त्यानंतर ''लोकसत्ता'', ''लोकप्रभा'', ''मार्मिक'', ''जत्रा'', ''श्रीदीपलक्ष्मी'', ''दीपावली'' आणि अन्य नियतकालिकांतून त्यांची व्यंगचित्रे प्रसिद्ध झाली. त्यांनी पन्नासहून अधिक दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे रेखाटली आणि त्यांची सुमारे चार हजार व्यंगचित्रे प्रकाशित झाली. नाटकांच्या जाहिराती, दिवाळी अंकांची मुखपृष्ठे आणि कथाचित्रे यांसाठीही त्यांनी चित्रांकन केले. ''रत्‍नागिरी टाइम्स'', ''दो बजे दोपहर'' आणि ''सांज समाचार'' या वृत्तपत्रांसाठी त्यांनी व्यंगचित्रमालिका तयार केल्या.

१९९२ मध्ये मुंबई मराठी पत्रकार संघाच्या ‘मधुचंद्र साहित्यिकांचा’ या मालिकेतील हास्यचित्रांसाठी आणि २००२ मध्ये ''कलाकुंज'' दिवाळी अंकातील हास्यचित्रांसाठी त्यांना शं. वा. किर्लोस्कर स्मृतिचिन्ह प्रदान करण्यात आले. ते ठाणे जिल्ह्यातील कळवा येथे वास्तव्यास होते.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot; /&gt;

==== विवेक मेहेत्रे ====

विवेक मेहेत्रे हे ठाण्यात वास्तव्यास असलेले हास्यचित्रकार, व्यंगचित्रकार, लेखक आणि प्रकाशक आहेत. वयाच्या सोळाव्या वर्षापासून त्यांनी व्यंगचित्रे रेखाटण्यास सुरुवात केली. त्यांनी अभियांत्रिकी शाखेतील पदवी व पदव्युत्तर शिक्षण तसेच व्यवस्थापनशास्त्रातील पदव्युत्तर शिक्षण पूर्ण केले. मराठी, इंग्रजी आणि गुजराती यांसह विविध भाषांतील नियतकालिकांतून त्यांची हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रे प्रसिद्ध झाली आहेत. त्यांच्या सुमारे साठ हजार हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रांचा उल्लेख त्यांच्या चरित्रात्मक नोंदीत आढळतो. उत्कृष्ट व्यंगचित्रकलेसाठी त्यांना शं. वा. किर्लोस्कर पुरस्कार २००० आणि २००९ या वर्षांत दोन वेळा मिळाला. ''तुमचा नवा दोस्त इंटरनेट'' या त्यांच्या पुस्तकाला महाराष्ट्र शासनाचा प्रथम क्रमांकाचा पुरस्कार मिळाला आहे.&lt;ref name=&quot;MehetreProfile&quot; /&gt;

१९९३ पासून ते पत्नी वैशाली मेहेत्रे यांच्यासह ‘उद्वेली बुक्स’ या प्रकाशन संस्थेचे काम पाहतात. त्यांच्या हास्यचित्रांचे संकलन करणारी पुस्तकेही प्रकाशित झाली आहेत. व्यंगचित्रकलेच्या प्रसारासाठी त्यांनी कार्यशाळा आणि इतर उपक्रमांत सहभाग घेतला आहे.&lt;ref name=&quot;MehetreGomantak&quot; /&gt;

जानेवारी २०१८ मध्ये ठाणे येथे आयोजित अखिल भारतीय मराठी व्यंगचित्रकार संमेलनाचे अध्यक्षपद विवेक मेहेत्रे यांनी भूषविले. २० आणि २१ जानेवारी रोजी झालेल्या या संमेलनात ‘सोशल मीडिया आणि व्यंगचित्रे’ तसेच ‘मराठी दैनिकांचे संपादक राजकीय व्यंगचित्रांना घाबरू लागले आहेत का’ या विषयांवर चर्चासत्रे आयोजित करण्यात आली होती. महिला, मुली, ज्येष्ठ नागरिक आणि मुलांसाठी कार्यशाळा तसेच ज्येष्ठ आणि दिवंगत व्यंगचित्रकारांच्या कलाकृतींचे प्रदर्शनही आयोजित करण्यात आले होते. या संमेलनाचे आयोजन ‘कार्टूनिस्ट्स कंबाइन’ या संस्थेतर्फे करण्यात आले होते.&lt;ref&gt;“[https://maharashtratimes.com/maharashtra/mumbai-news/marathi-cartoonist-gettogether-in-thane/amp_articleshow/61969835.cms ठाण्यामध्ये रंगणार मराठी व्यंगचित्रकार संमेलन]”, ''महाराष्ट्र टाइम्स'', ८ डिसेंबर २०१७.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“[https://www.esakal.com/mumbai/marathi-news-thane-news-marathi-caricature-festival-93538 व्यंगचित्रांचा इतिहास पुस्तकांतून जतन करा : सुहास बहुलकर]”, ''सकाळ'', २० जानेवारी २०१८.&lt;/ref&gt;

=== सिंधुदुर्ग जिल्हा ===

सिंधुदुर्ग जिल्ह्याशी संबंधित काही कलाकारांनी मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विकासात योगदान दिले आहे. वृत्तपत्रे, नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांमधून त्यांच्या कलाकृती प्रसिद्ध झाल्या. या जिल्ह्यातील उल्लेखनीय व्यंगचित्रकारांमध्ये बाळ राणे आणि प्रभाकर वाईरकर यांचा समावेश होतो.

==== बाळ राणे ====

बाळ राणे हे मराठीतील ज्येष्ठ व्यंगचित्रकार होते. त्यांचा जन्म २६ जानेवारी १९१४ रोजी सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील कणकवलीजवळच्या जानवली येथे झाला. लहानपणापासूनच चित्रकार होण्याची त्यांची इच्छा होती. मुंबईत त्यांनी मॅट्रिकपर्यंत शिक्षण घेतले. त्यानंतर सुप्रसिद्ध चित्रकार स. ल. हळदणकर यांच्याकडे चित्रकलेचे प्रशिक्षण घेतले. पुढे त्यांनी मुंबईतील पोलीस आयुक्त कार्यालयात लिपिक म्हणून नोकरी केली; मात्र नोकरी सांभाळून व्यंगचित्रकलेचा सराव सुरू ठेवला. त्यांच्या व्यंगचित्रांत कौटुंबिक, सामाजिक, राजकीय आणि दैनंदिन जीवनातील प्रसंगांचे चित्रण आढळते.

''मनोहर'', ''किर्लोस्कर'', ''हंस'', ''वसंत'', ''मोहिनी'', ''उद्यम'', ''वाङ्मयशोभा'', ''आवाज'', ''मार्मिक'' आणि ''किशोर'' यांसारख्या मराठी नियतकालिके व दिवाळी अंकांतून त्यांची व्यंगचित्रे प्रसिद्ध झाली. मराठीबरोबरच ''शंकर्स वीकली'', ''धर्मयुग'' आणि ''चित्रलेखा'' यांसारख्या इंग्रजी, हिंदी आणि गुजराती नियतकालिकांतही त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. ''तरुण भारत''च्या पुणे आणि नागपूर आवृत्त्यांमध्ये ‘बाळूकाका’ या नावाने त्यांचे पॉकेट कार्टून जवळपास पस्तीस वर्षे नियमितपणे प्रसिद्ध होत होते. त्यांच्या जन्मशताब्दीनिमित्त २०१४ मध्ये सर जे. जे. उपयोजित कला महाविद्यालयात त्यांच्या चित्रसंग्रहाचे प्रदर्शन भरविण्यात आले होते.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;&gt;प्रतिभा राणे-वाघ, “[https://www.pratibhawagh.com/bal-rane-marathi बाळ राणे (ज्येष्ठ व्यंगचित्रकार)]”, ''प्रतिभा वाघ''.&lt;/ref&gt;

==== प्रभाकर वाईरकर ====

प्रभाकर वाईरकर हे आंतरराष्ट्रीय स्तरावर ओळख निर्माण केलेले मराठी व्यंगचित्रकार, अर्कचित्रकार आणि रेखांकनकार आहेत. त्यांचा जन्म १९५१ मध्ये सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील मालवण तालुक्यातील कट्टा येथे झाला. त्यांनी मुंबईतील सर जे. जे. उपयोजित कला संस्थेतून १९७७ मध्ये उपयोजित कलेची पदविका प्राप्त केली. व्यंगचित्रे, अर्कचित्रे, रेखाचित्रे आणि जाहिरातकला या क्षेत्रांत त्यांनी काम केले. विविध वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांसाठी त्यांनी व्यंगचित्रे व अर्कचित्रे रेखाटली. ''इंडियन एक्सप्रेस'', ''द टाइम्स ऑफ इंडिया'', ''द संडे ऑब्झर्व्हर'', ''लोकसत्ता'', ''लोकप्रभा'', ''महाराष्ट्र टाइम्स'', ''मार्मिक'' आणि ''आपले महानगर'' यांसारख्या वृत्तपत्रे व नियतकालिकांतून त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली.

१९८७ मध्ये स्वित्झर्लंड येथे झालेल्या आंतरराष्ट्रीय कॉमिक्स महोत्सवात त्यांच्या चित्रांचा समावेश झाला होता. २००२ मध्ये दूरदर्शनने भारतातील नामवंत व्यंगचित्रकारांवर आधारित मालिका प्रसारित केली होती. या मालिकेतील एक भाग प्रभाकर वाईरकर यांच्या कार्यावर आधारित होता. जाहिरातकला क्षेत्रातही त्यांनी अर्कचित्रे आणि व्यंगचित्रांचा वापर करून योगदान दिले.&lt;ref name=&quot;PrabhakarWairkar&quot;&gt;“[https://www.mahamtb.com/Encyc/2023/1/14/Article-on-Prabhakar-Wirekar.html व्यंगचित्रांद्वारे अटकेपार झेंडा नेणारे प्रभाकर वाईरकर]”, ''मुंबई तरुण भारत'', १४ जानेवारी २०२३.&lt;/ref&gt;

२०२६ मध्ये रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील लांजा तालुक्यातील रिंगणे येथे राजापूर-लांजा तालुका नागरिक संघाचे अकरावे ग्रामीण मराठी साहित्य संमेलन आयोजित करण्यात आले होते. या संमेलनात प्रभाकर वाईरकर यांच्या चित्रांचे प्रदर्शन भरविण्यात आले. संमेलनाच्या अखेरच्या दिवशी त्यांना बाळकृष्ण खामकर ‘कोकण भूषण’ पुरस्कार प्रदान करण्यात आला. हा पुरस्कार त्यांच्या व्यंगचित्रकलेतील योगदानाची दखल घेऊन देण्यात आला.&lt;ref&gt;“[https://marathi.hindusthansamachar.in/Encyc/2026/1/9/Rural-Literature-Conference-to-be-held-at-Ringane-.php रत्नागिरी : जानेवारीअखेर रिंगणे येथे अकरावे ग्रामीण साहित्य संमेलन]”, ''हिंदुस्थान समाचार'', जानेवारी २०२६.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“[https://marathi.hindusthansamachar.in/Encyc/2026/2/2/Prabhakar-Wairkar-Speeach-in-R.php रत्नागिरी : समाजातील सर्व घटकांना सामावून घेऊन प्रगती साधणारे संमेलन - प्रभाकर वाईरकर]”, ''हिंदुस्थान समाचार'', २ फेब्रुवारी २०२६.&lt;/ref&gt;

== व्यंगचित्रकारांचे कलात्मक योगदान ==

कोकणाशी संबंधित व्यंगचित्रकारांनी मराठी व्यंगचित्रकलेत विविध विषय आणि माध्यमांद्वारे योगदान दिले आहे. त्यांच्या कलाकृतींमध्ये सामाजिक जीवन, राजकीय घडामोडी, मानवी स्वभाव, कौटुंबिक प्रसंग आणि दैनंदिन व्यवहार यांचे चित्रण आढळते. काही कलाकारांनी वृत्तपत्रांतील नियमित व्यंगचित्रांमधून समकालीन घटनांवर भाष्य केले, तर काहींनी नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांमधून हास्यचित्रे, अर्कचित्रे आणि चित्रांकने प्रसिद्ध केली. त्यामुळे त्यांचे कार्य राजकीय व्यंगचित्रांपुरते मर्यादित न राहता चित्रांकन आणि जाहिरातकलेसारख्या क्षेत्रांपर्यंत विस्तारले.

बाळ राणे यांनी वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमधून दीर्घकाळ व्यंगचित्रे प्रसिद्ध केली. *तरुण भारत*मधील ‘बाळूकाका’ या पॉकेट कार्टूनमधून त्यांनी दैनंदिन जीवनातील प्रसंग आणि सामाजिक विसंगती विनोदी शैलीत मांडल्या. मराठी नियतकालिकांबरोबरच हिंदी, इंग्रजी आणि गुजराती नियतकालिकांतही त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. विविध भाषांतील नियतकालिकांमधील त्यांच्या प्रकाशनामुळे त्यांच्या व्यंगचित्रांचे कार्य प्रादेशिक भाषिक मर्यादांपलीकडे पोहोचले.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;/&gt;

प्रभाकर वाईरकर यांनी व्यंगचित्रकलेबरोबरच अर्कचित्र, चित्रांकन आणि जाहिरातकलेच्या क्षेत्रांत काम केले. विविध वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांसाठी त्यांनी चित्रे रेखाटली. १९८७ मध्ये स्वित्झर्लंड येथे झालेल्या आंतरराष्ट्रीय कॉमिक्स महोत्सवातील त्यांचा सहभाग आणि २००२ मध्ये दूरदर्शनच्या व्यंगचित्रकारांवरील कार्यक्रममालेतील समावेश यांचा त्यांच्या कारकिर्दीत उल्लेख आढळतो. त्यांच्या कार्यातून व्यंगचित्र, व्यक्तिचित्रण आणि व्यावसायिक चित्रांकन या कलाप्रकारांतील परस्परसंबंध दिसून येतात.&lt;ref name=&quot;PrabhakarWairkar&quot;/&gt;

दिवाकर जयंत शेडगे यांनी वृत्तपत्रे, नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे रेखाटली. त्यांच्या कामात सामाजिक प्रसंग, मानवी स्वभाव आणि दैनंदिन जीवनातील विसंगती यांचे चित्रण आढळते. व्यंगचित्रांबरोबरच नाटकांच्या जाहिराती, दिवाळी अंकांची मुखपृष्ठे आणि कथाचित्रे तयार करण्याचे कामही त्यांनी केले. विविध वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमधील त्यांच्या प्रकाशनातून व्यंगचित्रकलेच्या मुद्रित माध्यमांतील वापराचे स्वरूप दिसून येते.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;/&gt;

विवेक मेहेत्रे यांनी हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रांच्या माध्यमातून मराठीसह इतर भाषांतील वाचकांपर्यंत आपली कला पोहोचवली. नियतकालिकांमधील चित्रप्रकाशनाबरोबरच ‘हास्य कॉर्नर’ या कार्यक्रमातून त्यांनी व्यंगचित्रकलेचे प्रात्यक्षिक आणि सादरीकरण केले. लेखन, व्याख्याने आणि पुस्तकप्रकाशनाच्या माध्यमातूनही त्यांनी या कलेच्या प्रसारात सहभाग घेतला. त्यांच्या कार्यातून व्यंगचित्रकलेचे मुद्रित माध्यमांबरोबरच प्रत्यक्ष सादरीकरणाच्या माध्यमातील स्वरूपही स्पष्ट होते.&lt;ref name=&quot;MehetreProfile&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MehetreGomantak&quot;/&gt;

या कलाकारांच्या कार्यातून मराठी व्यंगचित्रकलेतील विषयवैविध्य आणि माध्यमवैविध्य दिसून येते. वृत्तपत्रे, नियतकालिके, दिवाळी अंक, अर्कचित्रे, चित्रांकन आणि सार्वजनिक सादरीकरण अशा विविध माध्यमांतून त्यांनी व्यंगचित्रकलेचा आविष्कार केला. त्यामुळे कोकणाशी संबंधित व्यंगचित्रकारांचे योगदान मराठी व्यंगचित्रकलेच्या व्यापक परंपरेचा एक भाग म्हणून अभ्यासता येते.

=== सामाजिक आणि राजकीय व्यंगचित्रे ===

सामाजिक आणि राजकीय व्यंगचित्रे ही समाजातील घडामोडी, सार्वजनिक जीवनातील विसंगती आणि राजकीय प्रक्रियांवर भाष्य करणारी दृश्यकलेची अभिव्यक्ती आहेत. सामाजिक व्यंगचित्रांमधून रूढी, परंपरा, सामाजिक विषमता, मानवी स्वभाव आणि दैनंदिन जीवनातील विरोधाभास यांचे चित्रण केले जाते. राजकीय व्यंगचित्रांमध्ये शासनव्यवस्था, राजकीय नेतृत्व, सार्वजनिक धोरणे आणि समकालीन घटनांवर उपरोधिक भाष्य केले जाते. अशा चित्रांमध्ये विनोद, अतिशयोक्ती, प्रतीकात्मकता आणि दृश्यरूपकांचा वापर करून आशय मांडला जातो.&lt;ref name=&quot;khanduri&quot;/&gt;

भारतीय व्यंगचित्रपरंपरेत सामाजिक आणि राजकीय विषयांचे चित्रण मुद्रित माध्यमांच्या विकासाबरोबर विस्तारले. वसाहतकालीन काळापासून वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमधील व्यंगचित्रांनी सत्ताकेंद्रे, सामाजिक संबंध आणि सार्वजनिक प्रश्न यांवर भाष्य केले. स्वातंत्र्यानंतर लोकशाही व्यवस्था, निवडणुका, शासनाचे निर्णय आणि सामाजिक परिवर्तन हे राजकीय व्यंगचित्रांचे महत्त्वाचे विषय बनले. व्यंगचित्रे तत्कालीन राजकीय वातावरण आणि समाजातील विचारप्रवाहांचे दृश्य प्रतिबिंब नोंदवतात. त्यामुळे इतिहासाच्या अभ्यासातही त्यांचा दृश्यस्रोत म्हणून उपयोग केला जातो.&lt;ref&gt;Urvi Mukhopadhyay, “Taking Humour Seriously: Political Cartoons as Source of History”, ''Proceedings of the Indian History Congress'', खंड ८३, २०२४, पृ. १४३६–१४५७. https://www.jstor.org/stable/27438540&lt;/ref&gt;

महाराष्ट्रातील सामाजिक आणि राजकीय परिस्थितीचाही व्यंगचित्रांच्या आशयावर प्रभाव पडला. भाषिक अस्मिता, प्रादेशिक ओळख, सामाजिक-सांस्कृतिक बदल आणि राजकीय चळवळी या विषयांनी महाराष्ट्रातील सार्वजनिक चर्चेला आकार दिला. राजुला नानजी शाह यांनी महाराष्ट्राच्या अस्मितेच्या जडणघडणीचा अभ्यास करताना भाषा, प्रदेश, धर्म आणि राज्याच्या भाषिक पुनर्रचनेनंतरच्या सामाजिक-राजकीय घडामोडींचा विचार केला आहे. हा अभ्यास व्यंगचित्रकलेवर केंद्रित नसला, तरी महाराष्ट्रातील सामाजिक आणि राजकीय संदर्भ समजून घेण्यासाठी तो उपयुक्त ठरतो.&lt;ref&gt;Rajula Nanji Shah, “Trajectories in the Construction of Maharashtrian Identity”, ''Journal of Emerging Technologies and Innovative Research'', खंड ५, अंक ८, ऑगस्ट २०१८, पृ. २३८–२४५. https://www.jetir.org/papers/JETIR1808931.pdf&lt;/ref&gt;

व्यंगचित्रांचा ऐतिहासिक अभ्यास करताना त्यांतील दृश्यरचना, प्रतीके, व्यक्तिरेखा आणि प्रसंग यांचा तत्कालीन सामाजिक व राजकीय परिस्थितीशी संबंध लावला जातो. व्यंगचित्रकाराने निवडलेला विषय, त्यातील उपरोध आणि चित्रातून व्यक्त होणारा दृष्टिकोन यांमधून त्या काळातील सार्वजनिक विचारविश्वाचा मागोवा घेता येतो. अशा प्रकारे सामाजिक आणि राजकीय व्यंगचित्रे ही विनोदनिर्मितीबरोबरच पत्रकारिता, दृश्यकला आणि इतिहासाच्या अभ्यासासाठीही महत्त्वाची दृश्यसाधने ठरतात.&lt;ref name=&quot;khanduri&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mukhopadhyay&quot;&gt;Urvi Mukhopadhyay, “Taking Humour Seriously: Political Cartoons as Source of History”, ''Proceedings of the Indian History Congress'', खंड ८३, २०२४, पृ. १४३६–१४५७. https://www.jstor.org/stable/27438540&lt;/ref&gt;


== हेही पहा ==
* [[व्यंगचित्र]]

== बाह्य दुवे ==
* [https://vishwakosh.marathi.gov.in/33080/ व्यंग्यचित्र – मराठी विश्वकोश]
* [https://www.pratibhawagh.com/bal-rane-marathi बाळ राणे – चरित्र व व्यंगचित्रकलेचा वारसा]
* {{कोकण लोकजीवन}}

== संदर्भ ==


[[वर्ग:मराठी व्यंगचित्रकार]]
[[वर्ग:कोकण]]
[[वर्ग:महाराष्ट्रातील कलाकार]]
[[वर्ग:व्यंगचित्रकला]]</text>
      <sha1>3nuj8i62onlbsfwa43pp11kutyz75hw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728415</id>
      <parentid>2728323</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T05:54:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AdvAnantGholam</username>
        <id>172574</id>
      </contributor>
      <origin>2728415</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="89539" sha1="bzxue90npftvuo1w5cz74p0vs013aox" xml:space="preserve">कोकण हा महाराष्ट्राच्या पश्चिम किनारपट्टीवरील भौगोलिक आणि सांस्कृतिक वैशिष्ट्यांनी समृद्ध प्रदेश आहे. या प्रदेशातील सामाजिक जीवन, स्थानिक बोलीभाषा, लोकपरंपरा आणि सांस्कृतिक घडामोडी यांचे प्रतिबिंब विविध कलाप्रकारांतून व्यक्त झाले आहे. व्यंगचित्रकला हा त्यांपैकी एक दृश्यकलाप्रकार आहे. रेषा, आकार आणि प्रसंग यांच्या माध्यमातून विनोद, उपरोध आणि भाष्य व्यक्त करणाऱ्या व्यंगचित्रांना वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमध्ये महत्त्वाचे स्थान लाभले आहे. व्यंगचित्रांमधून सामाजिक विसंगती, मानवी स्वभावातील विरोधाभास आणि समकालीन घटनांवर मार्मिक भाष्य केले जाते.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot;&gt;वसंत सरवटे, “[https://vishwakosh.marathi.gov.in/33080/ व्यंग्यचित्र]”, ''मराठी विश्वकोश''.&lt;/ref&gt;

'''कोकणातील व्यंगचित्रकारांनी''' आपल्या कलाकृतींतून सामाजिक, कौटुंबिक आणि राजकीय विषयांचे चित्रण केले आहे. वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमधील व्यंगचित्रांबरोबरच अर्कचित्रकला, चित्रांकन आणि जाहिरातकला या क्षेत्रांतही काही कलाकारांनी योगदान दिले आहे. या लेखात कोकण विभागातील ठाणे, रायगड, रत्‍नागिरी आणि सिंधुदुर्ग या जिल्ह्यांशी संबंधित व्यंगचित्रकारांचा उपलब्ध प्रकाशित संदर्भांच्या आधारे परिचय करून देण्यात आला आहे. कलाकारांचा जिल्ह्याशी असलेला संबंध निश्चित करताना त्यांचे जन्मस्थान, वास्तव्य किंवा कार्यक्षेत्र यांपैकी विश्वसनीय स्रोतांद्वारे उपलब्ध असलेली माहिती विचारात घेतली आहे.&lt;ref name=&quot;konkanhistory&quot;&gt;“[https://divcomkonkan.gov.in/इतिहास-2/ इतिहास]”, विभागीय आयुक्त, कोकण विभाग, महाराष्ट्र शासन.&lt;/ref&gt;

== व्यंगचित्रकलेची पार्श्वभूमी ==

व्यंगचित्र हे समकालीन व्यक्ती, घटना किंवा प्रसंगांमधील विसंगतींचे विनोदी अथवा उपरोधिक चित्रण करणारे दृश्यकलामाध्यम आहे. रेषा, आकार, चेहऱ्यावरील हावभाव आणि प्रसंगरचना यांच्या साहाय्याने व्यंगचित्रकार एखाद्या व्यक्तीचे किंवा परिस्थितीचे वैशिष्ट्यपूर्ण पैलू ठळक करतो. व्यंगचित्राचा उद्देश केवळ हास्यनिर्मिती करणे नसून सामाजिक आणि राजकीय वास्तवातील विसंगतींकडे लक्ष वेधणे हाही असतो. संपादकीय किंवा राजकीय टीकाचित्रे, हास्यचित्रे, अर्कचित्रे आणि चित्रपट्ट्या असे या दृश्यकलेचे विविध प्रकार आहेत.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot;/&gt;

आधुनिक व्यंगचित्रकलेच्या विकासात मुद्रित माध्यमांचा महत्त्वाचा वाटा आहे. एकोणिसाव्या शतकात वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांचा प्रसार वाढल्यानंतर व्यंगचित्रे सार्वजनिक चर्चेचे आणि सामाजिक-राजकीय भाष्याचे प्रभावी माध्यम बनली. इंग्लंडमध्ये १८४१ मध्ये सुरू झालेल्या ''पंच'' या साप्ताहिकाने आधुनिक व्यंगचित्रांच्या प्रसारात महत्त्वाची भूमिका बजावली. त्यातील चित्रांमधून तत्कालीन सामाजिक आणि राजकीय परिस्थितीवर उपरोधिक भाष्य केले जात असे. या नियतकालिकाच्या प्रभावातून आशियातील विविध भाषांमध्येही ''पंच''च्या धर्तीवरील नियतकालिके सुरू झाली. वसाहतकालीन भारतात व्यंगचित्रांनी ब्रिटिश सत्तेचे स्वरूप, वांशिक दृष्टिकोन आणि तत्कालीन राजकीय घडामोडी यांचे चित्रण केले. त्याचबरोबर भारतीय समाजातील प्रतिक्रिया आणि प्रतिकार व्यक्त करण्याचे माध्यम म्हणूनही त्यांचा वापर झाला.&lt;ref&gt;“[https://ir.nbu.ac.in/handle/123456789/3954 Caricature in Print Media: A Historical Study of Political Cartoons in Colonial India (1872–1947)]”, Dahlia Bhattacharya, ''Karatoya: North Bengal University Journal of History'', खंड १२, मार्च २०१९, पृ. ६३–७८.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;asianpunches&quot;&gt;Swarali Paranjape, “Crossing Boundaries: Punch and the Marathi Weekly Hindu Pañca (1870–1909)”, ''Asian Punches: A Transcultural Affair'', Springer, २०१३, पृ. १५१–१६४.&lt;/ref&gt;

मराठी व्यंगचित्रकलेच्या प्रारंभीच्या इतिहासात ''हिंदू पंच'' या साप्ताहिकाचा उल्लेख महत्त्वाचा आहे. इंग्लंडमधील ''पंच''च्या धर्तीवर मराठीत सुरू झालेल्या या नियतकालिकाने मराठी मुद्रित संस्कृतीत व्यंगचित्राधारित पत्रकारितेचा प्रारंभिक टप्पा निर्माण केला. संशोधक स्वारली परांजपे यांनी ''हिंदू पंच''मधील उपलब्ध अंकांचा अभ्यास करून या नियतकालिकाचे स्वरूप, त्यातील व्यंगात्मक आशय आणि पाश्चात्त्य ''पंच'' परंपरेशी असलेले त्याचे संबंध यांचा ऊहापोह केला आहे. त्यांच्या अभ्यासात १८८० ते १८८७ आणि १८९७ या वर्षांतील उपलब्ध अंकांचा आधार घेतलेला आहे.&lt;ref name=&quot;asianpunches&quot; /&gt;

मराठी व्यंगचित्रकलेला नियमित स्वरूप देण्यात शं. वा. किर्लोस्कर यांचे योगदान महत्त्वाचे मानले जाते. १९२५ पासून त्यांनी ''किर्लोस्कर'' नियतकालिकात नियमितपणे व्यंगचित्रे प्रसिद्ध करण्यास सुरुवात केली. त्यांच्या चित्रांमधून वैयक्तिक उन्नती, सामाजिक प्रबोधन आणि समाजाच्या सर्वांगीण विकासाशी संबंधित विचार मांडले जात. त्यांनी तीनशेहून अधिक व्यंगचित्रे किंवा बोधचित्रे रेखाटली. पुढे त्यांनी सामाजिक आणि राजकीय घडामोडींवरील टीकाचित्रेही प्रसिद्ध केली. नवोदित व्यंगचित्रकारांची चित्रे नियतकालिकात प्रसिद्ध करून त्यांना प्रोत्साहन देण्याचे कार्यही त्यांनी केले.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

विसाव्या शतकाच्या पुढील दशकांत मराठी नियतकालिकांनी हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रांना अधिक व्यापक व्यासपीठ उपलब्ध करून दिले. ''हंस'', ''मोहिनी'' आणि ''उद्यम'' यांसारख्या नियतकालिकांनी हास्यचित्रकलेला चालना दिली. या माध्यमांतून नागेश आर्डे, शि. द. फडणीस, प्रभाकर ठोकळ, वसंत सरवटे आणि श्याम जोशी यांसारख्या हास्यचित्रकारांची कामे वाचकांपर्यंत पोहोचली. ''आवाज'' वार्षिक, ''जत्रा'', ''मौज'' आणि ''वीणा'' यांसारख्या नियतकालिकांनीही व्यंगचित्रे आणि हास्यचित्रांना स्थान दिले. त्यामुळे मराठी व्यंगचित्रकलेत सामाजिक भाष्याबरोबरच विनोदी आणि कल्पनाप्रधान चित्रणाची परंपराही विकसित झाली.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

पुढील काळात मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विविध शाखांचा विस्तार झाला. वृत्तपत्रांतील राजकीय टीकाचित्रे, नियतकालिकांतील हास्यचित्रे, व्यक्तिचित्रांवर आधारित अर्कचित्रे, लेख-कथा-पुस्तकांसाठी केलेली चित्रांकने आणि चित्रपट्ट्या यांना स्वतंत्र स्थान प्राप्त झाले. या माध्यमांतून व्यंगचित्रकारांनी तत्कालीन समाजजीवन, राजकीय घडामोडी, मानवी स्वभाव आणि दैनंदिन अनुभव यांचे चित्रण केले. मराठी व्यंगचित्रकलेचा हा प्रवास नियतकालिकांची परंपरा आणि मुद्रित माध्यमांचा विकास यांच्याशी निगडित राहिला आहे.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

== व्यंगचित्रकलेत कोकणाचे योगदान ==

मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विकासात कोकण प्रदेशातील कलाकारांनी विविध प्रकारे योगदान दिले आहे. वृत्तपत्रे, नियतकालिके आणि दिवाळी अंक यांसारख्या मुद्रित माध्यमांतून त्यांनी सामाजिक, कौटुंबिक आणि राजकीय विषयांवरील व्यंगचित्रे व हास्यचित्रे वाचकांपर्यंत पोहोचवली. काही कलाकारांनी अर्कचित्रकला, चित्रांकन आणि जाहिरातकलेच्या क्षेत्रांतही काम केले. त्यांच्या कार्यातून मराठी व्यंगचित्रकलेतील विषयवैविध्य आणि अभिव्यक्तीची विविध रूपे दिसून येतात.

सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील कणकवलीजवळच्या जानवली येथे जन्मलेले **बाळ राणे** यांनी मराठी व्यंगचित्रकलेत दीर्घकाळ योगदान दिले. त्यांच्या व्यंगचित्रांचे विषय कौटुंबिक जीवन, सामाजिक परिस्थिती, राजकीय घडामोडी आणि दैनंदिन अनुभव असे विविध होते. *मनोहर*, *किर्लोस्कर*, *हंस*, *वसंत*, *मोहिनी*, *मार्मिक* आणि *किशोर* यांसारख्या मराठी नियतकालिकांबरोबरच हिंदी, गुजराती आणि इंग्रजी नियतकालिकांतही त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. *तरुण भारत*मधील ‘बाळूकाका’ हे त्यांचे पॉकेट कार्टून सुमारे पस्तीस वर्षे प्रसिद्ध होत होते. त्यांच्या चित्रांतून तत्कालीन समाजजीवनाचे प्रतिबिंब उमटत असे.&lt;ref&gt;प्रतिभा राणे-वाघ, “[https://www.pratibhawagh.com/bal-rane-marathi बाळ राणे (ज्येष्ठ व्यंगचित्रकार)]”.&lt;/ref&gt;

सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील मालवण तालुक्यातील कट्टा येथे जन्मलेले **प्रभाकर वाईरकर** यांनी व्यंगचित्रकला, अर्कचित्रकला आणि चित्रांकन या क्षेत्रांत काम केले. त्यांनी विविध वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांसाठी चित्रकार व व्यंगचित्रकार म्हणून काम केले. व्यक्तींची वैशिष्ट्ये रेखाटनातून व्यक्त करणाऱ्या अर्कचित्रांच्या माध्यमातूनही त्यांनी स्वतंत्र ओळख निर्माण केली. शास्त्रीय संगीत क्षेत्रातील कलाकारांची अर्कचित्रे रेखाटून त्यांचे प्रदर्शन भरविण्याचा उपक्रम त्यांनी केला होता. डिसेंबर २०११ मध्ये पुण्यातील सवाई गंधर्व भीमसेन महोत्सवात त्यांच्या सत्तरहून अधिक अर्कचित्रांचे प्रदर्शन आयोजित करण्यात आले होते.&lt;ref&gt;“[https://www.mahamtb.com/Encyc/2023/1/14/Article-on-Prabhakar-Wirekar.html व्यंगचित्रांद्वारे अटकेपार झेंडा नेणारे प्रभाकर वाईरकर]”, ''मुंबई तरुण भारत'', १४ जानेवारी २०२३.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Amrita Jain, “[https://indianexpress.com/article/cities/pune/lines-of-thought/ Lines of Thought]”, ''The Indian Express'', २ डिसेंबर २०११.&lt;/ref&gt;

ठाणे जिल्ह्यातील व्यंगचित्रकारांनीही मराठी नियतकालिके आणि वृत्तपत्रांमधून आपले योगदान दिले आहे. **दिवाकर जयंत शेडगे** यांनी विविध दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे व हास्यचित्रे रेखाटली. त्यांच्या सुमारे चार हजार व्यंगचित्रांचे प्रकाशन झाले असून त्यांनी नाटकांच्या जाहिरातींसाठीही चित्रे तयार केली. **विवेक मेहेत्रे** यांनी मराठीसह इतर भाषांतील नियतकालिकांसाठी हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रे रेखाटली. त्यांच्या चित्रांचे प्रकाशन अनेक वर्षे विविध नियतकालिकांतून झाले आहे. या कलाकारांच्या कार्यामुळे ठाणे परिसरातील व्यंगचित्रकलेला मुद्रित माध्यमांत व्यासपीठ मिळाले.&lt;ref&gt;शरद लोणकर, “[https://mymarathi.net/r-sarag-3/ व्यंगचित्रकलेचा वारसा जपणारे दिवाकर शेडगे]”, ''My Marathi'', १० जानेवारी २०१९.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“[https://dainikgomantak.esakal.com/cartoonist-vivek-mehetre-famous-cartoonist-in-india-ms98 विवेक मेहेत्रे]”, ''दैनिक गोमन्तक'', १३ फेब्रुवारी २०२४.&lt;/ref&gt;

कोकणातील या कलाकारांच्या कार्याचा विचार करता, त्यांच्या योगदानाचे स्वरूप केवळ विनोदी चित्रनिर्मितीपुरते मर्यादित राहिलेले नाही. नियतकालिकांतील सातत्यपूर्ण प्रकाशन, सामाजिक आणि राजकीय विषयांचे चित्रण, व्यक्तिचित्रण, अर्कचित्रे आणि चित्रांकन अशा विविध माध्यमांतून त्यांनी मराठी दृश्यकलेच्या या शाखेचा विस्तार केला. त्यांच्या प्रकाशित कलाकृतींमधून त्या त्या काळातील समाजजीवन आणि सार्वजनिक जीवनातील घडामोडींचे चित्ररूप दर्शन घडते.

=== महाराष्ट्रातील व्यंगचित्रकलेचा वारसा आणि दस्तऐवजीकरण ===

महाराष्ट्रातील व्यंगचित्रकलेच्या परंपरेत **विकास सबनीस** यांचे योगदान महत्त्वाचे मानले जाते. त्यांनी सुमारे पाच दशके सामाजिक आणि राजकीय विषयांवरील व्यंगचित्रे रेखाटली. शिवसेनाप्रमुख बाळासाहेब ठाकरे यांनी त्यांच्या चित्रकौशल्याची दखल घेऊन त्यांच्यावर ''मार्मिक''मधील व्यंगचित्रांची जबाबदारी सोपविली होती. ''मार्मिक''मध्ये सुमारे बारा वर्षे काम केल्यानंतर त्यांनी ''लोकसत्ता'' या मराठी दैनिकासाठी व्यंगचित्रे रेखाटली. त्यांच्या व्यंगचित्रांमधून समकालीन सामाजिक आणि राजकीय घडामोडींवर भाष्य केले जात असे. २७ डिसेंबर २०१९ रोजी मुंबई येथे त्यांचे निधन झाले.&lt;ref name=&quot;vikassabnis&quot;&gt;“[https://indianexpress.com/article/india/noted-cartoonist-vikas-sabnis-dead-6188466/ Noted cartoonist Vikas Sabnis dead]”, ''The Indian Express'', २८ डिसेंबर २०१९.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;प्रा. गजानन शेपाळ, “[https://www.mahamtb.com/Encyc/2019/12/28/Article-on-cartoon-artist-vikas-sabnis.html व्यंगचित्रांचा ‘विकास’ विसावला]”, ''मुंबई तरुण भारत'', २८ डिसेंबर २०१९.&lt;/ref&gt;

महाराष्ट्रातील व्यंगचित्रकलेच्या इतिहासाचे दस्तऐवजीकरण करण्याच्या दृष्टीने **‘महाराष्ट्राच्या हास्यरेषा’** या पुस्तकाचे प्रकाशन महत्त्वाचे ठरले. व्यंगचित्रकार प्रशांत कुलकर्णी यांनी संपादित केलेल्या या ग्रंथात मराठी व्यंगचित्रकलेच्या सुमारे शंभर वर्षांच्या परंपरेचा आढावा आणि विविध व्यंगचित्रकारांची निवडक चित्रे समाविष्ट करण्यात आली आहेत. ग्रंथाली प्रकाशनाने प्रकाशित केलेल्या या पुस्तकाचे प्रकाशन २९ ऑक्टोबर २०२६ रोजी मुंबईतील दादर येथील स्वातंत्र्यवीर सावरकर स्मारक सभागृहात झाले. या कार्यक्रमात मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी मुंबईत व्यंगचित्रकारांच्या कलाकृतींसाठी स्वतंत्र कला दालन उभारण्याची घोषणा केली. सांस्कृतिक कार्य विभागाच्या माध्यमातून या दालनाच्या उभारणीसाठी शासन पुढाकार घेणार असल्याचे त्यांनी सांगितले.&lt;ref&gt;“[https://www.saamana.com/maharashtrachy-hasyaresha-book-launch-devendra-fadnavis-uddhav-thackeray-raj-thackeray/ ‘महाराष्ट्राच्या हास्यरेषा’ पुस्तकाचे उद्या प्रकाशन; देवेंद्र फडणवीस, उद्धव ठाकरे, राज ठाकरे यांची प्रमुख उपस्थिती]”, ''सामना'', २८ ऑक्टोबर २०२६.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“[https://www.maharashtracrimetimes.com/a-dedicated-art-gallery-for-cartoonists-will-be-established-in-mumbai-chief-minister-makes-the-announcement-at-the-launch-event-of-the-book-maharashtrachya-hasyaresha-the-laughter/ मुंबईत व्यंगचित्रकारांसाठी स्वतंत्र कला दालन उभारणार; ‘महाराष्ट्राच्या हास्यरेषा’ पुस्तक प्रकाशन सोहळ्यात मुख्यमंत्र्यांची घोषणा]”, ''महाराष्ट्र क्राइम टाइम्स'', ३० ऑक्टोबर २०२६.&lt;/ref&gt;

=== व्यंगचित्राची संकल्पना आणि स्वरूप ===

व्यंगचित्र ही दृश्यकलेतील अशी अभिव्यक्ती आहे, जिच्या माध्यमातून एखाद्या व्यक्तीचे, प्रसंगाचे किंवा सामाजिक व राजकीय परिस्थितीचे वैशिष्ट्यपूर्ण पैलू विनोद, उपरोध अथवा टीकेच्या माध्यमातून मांडले जातात. रेषा, आकार, प्रमाण आणि प्रसंगरचना यांच्या साहाय्याने व्यक्ती किंवा परिस्थितीतील वैशिष्ट्ये ठळक केली जातात. व्यक्तीच्या चेहऱ्यावरील किंवा शरीरावरील विशिष्ट वैशिष्ट्ये अतिशयोक्तीने दाखवून व्यक्तिचित्रण केले जाते, तर सामाजिक आणि राजकीय घटनांमधील विसंगती दृश्यरूपातून व्यक्त केली जाते. त्यामुळे व्यंगचित्र हे केवळ हास्यनिर्मितीचे साधन नसून सामाजिक भाष्य आणि विचारप्रवर्तनाचे माध्यमही आहे.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot;/&gt;

विषय आणि अभिव्यक्तीच्या पद्धतीनुसार व्यंगचित्रांचे स्वरूप बदलते. राजकीय व्यंगचित्रांमध्ये शासनव्यवस्था, राजकीय नेतृत्व, सार्वजनिक धोरणे आणि समकालीन घटनांवर भाष्य केले जाते. सामाजिक व्यंगचित्रांमध्ये रूढी, परंपरा, मानवी स्वभाव, सामाजिक विषमता आणि दैनंदिन जीवनातील विसंगती यांचे चित्रण आढळते. काही व्यंगचित्रांमध्ये संवाद किंवा शीर्षकाचा वापर केला जातो, तर काही चित्रे शब्दांशिवाय केवळ दृश्यरचनेतून आशय व्यक्त करतात.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

व्यंगचित्राशी संबंधित अर्कचित्र, हास्यचित्र आणि चित्रपट्टी हे अभिव्यक्तीचे स्वतंत्र प्रकार आहेत. अर्कचित्रामध्ये व्यक्तीच्या चेहऱ्याची किंवा शरीराची वैशिष्ट्ये ठळक करून तिचे व्यक्तिचित्रण केले जाते. हास्यचित्राचा मुख्य उद्देश विनोदनिर्मिती असतो. चित्रपट्टीमध्ये सलग चित्रांच्या माध्यमातून एखादा प्रसंग, घटना किंवा कथा मांडली जाते. या प्रकारांमध्ये अतिशयोक्ती आणि विनोदाचा वापर होऊ शकतो; तथापि त्यांची अभिव्यक्तीपद्धती आणि आशय व्यंगचित्रापेक्षा वेगळा असू शकतो.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

व्यंगचित्राचा परिणामकारकपणा चित्रकाराच्या निरीक्षणशक्ती, रेखाटनकौशल्य, कल्पकता आणि विषयाच्या आकलनावर अवलंबून असतो. मर्यादित रेषा आणि मोजक्या दृश्यघटकांच्या साहाय्याने व्यापक आशय व्यक्त करणे हे या कलेचे वैशिष्ट्य आहे. वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमध्ये व्यंगचित्रांचा वापर समकालीन घटनांवरील प्रतिक्रिया व्यक्त करण्यासाठी तसेच सामाजिक आणि राजकीय प्रश्नांकडे वाचकांचे लक्ष वेधण्यासाठी केला जातो. त्यामुळे व्यंगचित्र हे कला, पत्रकारिता आणि सामाजिक संवाद यांना जोडणारे प्रभावी माध्यम ठरते.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

=== मराठी व्यंगचित्रकलेचा इतिहास ===

मराठी व्यंगचित्रकलेचा प्रारंभ एकोणिसाव्या शतकाच्या उत्तरार्धात मुद्रित पत्रकारितेच्या विकासाशी निगडित आहे. इंग्लंडमधील ''पंच'' या विनोदी आणि व्यंगात्मक नियतकालिकाच्या प्रभावातून भारतात विविध प्रादेशिक भाषांमध्ये त्याच धर्तीची नियतकालिके सुरू झाली. मराठीत ठाण्याहून प्रसिद्ध होणाऱ्या ''हिंदू पंच'' या साप्ताहिकात १८८३ च्या सुमारास व्यंगचित्रे प्रसिद्ध झाली. मराठीतील व्यंगचित्राधारित पत्रकारितेच्या प्रारंभीच्या टप्प्यात या नियतकालिकाचे महत्त्वाचे स्थान आहे. या नियतकालिकाने पाश्चात्त्य व्यंगचित्रपरंपरेतील काही वैशिष्ट्यांचा मराठी मुद्रित संस्कृतीशी परिचय करून दिला. संशोधक स्वारली परांजपे यांनी ''हिंदू पंच''मधील उपलब्ध अंकांचा अभ्यास करून त्यातील व्यंगात्मक आशय आणि पाश्चात्त्य ''पंच''शी असलेले सांस्कृतिक संबंध स्पष्ट केले आहेत.&lt;ref name=&quot;vishwakosh-vyangyachitra&quot;&gt;“[https://vishwakosh.marathi.gov.in/33080/ व्यंग्यचित्र]”, ''मराठी विश्वकोश''.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;paranjape&quot;&gt;Swarali Paranjape, “Crossing Boundaries: Punch and the Marathi Weekly Hindu Pañca (1870–1909)”, in ''Asian Punches: A Transcultural Affair'', Springer, २०१३, पृ. १५१–१६४.&lt;/ref&gt;

मराठी व्यंगचित्रकलेच्या इतिहासात १९२५ हे वर्ष महत्त्वाचे मानले जाते. मराठी विश्वकोशानुसार, मराठी व्यंगचित्रांची सलग परंपरा ''किर्लोस्कर'' या नियतकालिकातून शं. वा. किर्लोस्कर यांच्या प्रयत्नांमुळे सुरू झाली. त्यांनी व्यंगचित्रांचा वापर सामाजिक प्रबोधन, वैयक्तिक उन्नती आणि समाजजीवनातील प्रश्न मांडण्यासाठी केला. पुढे ''किर्लोस्कर''सारख्या नियतकालिकांमधून व्यंगचित्रांना नियमित स्थान मिळाल्यामुळे मराठी वाचकांमध्ये या कलाप्रकाराची ओळख आणि लोकप्रियता वाढण्यास मदत झाली.&lt;ref name=&quot;vishwakosh-vyangyachitra&quot; /&gt;

भारतातील व्यंगचित्रकलेचा विकास हा केवळ कलात्मक बदलांचा इतिहास नसून तो पत्रकारिता, राजकीय विचारप्रवाह आणि सार्वजनिक चर्चेच्या विस्ताराशीही संबंधित आहे. एकोणिसाव्या शतकाच्या उत्तरार्धापासून वृत्तपत्रांमधील व्यंगचित्रांनी ब्रिटिश वसाहतवादी सत्तेचे स्वरूप, भारतीय समाजातील बदल आणि राजकीय घडामोडी यांवर भाष्य केले. पुढील काळात स्वातंत्र्यचळवळ, राष्ट्रनिर्मिती, लोकशाही व्यवस्था आणि सामाजिक परिवर्तन यांसारखे विषय व्यंगचित्रांच्या आशयाचा भाग बनले. व्यंगचित्रे ही बातमी किंवा लेखाला पूरक चित्रे असण्यापलीकडे जाऊन सार्वजनिक प्रश्नांवर मत व्यक्त करणारे स्वतंत्र माध्यम म्हणून विकसित झाली.&lt;ref name=&quot;khanduri&quot;&gt;Ritu Gairola Khanduri, ''Caricaturing Culture in India: Cartoons and History in the Modern World'', Cambridge University Press, २०१४.&lt;/ref&gt;

स्वातंत्र्यपूर्व काळात मराठी नियतकालिकांमधील व्यंगचित्रांचा आशय तत्कालीन सामाजिक आणि राजकीय परिस्थितीशी संबंधित होता. सामाजिक रूढी, शिक्षण, स्त्रीजीवन, सार्वजनिक संस्था आणि राजकीय घडामोडी यांसारख्या विषयांवर व्यंगचित्रांच्या माध्यमातून भाष्य केले जात असे. ''हिंदू पंच''मधील चित्रे मराठी मुद्रित संस्कृतीत व्यंगचित्रांच्या प्रारंभीच्या वापराची उदाहरणे आहेत. अशा चित्रांचा अभ्यास तत्कालीन सामाजिक दृष्टिकोन आणि सार्वजनिक चर्चेचे स्वरूप समजून घेण्यासाठी उपयुक्त ठरतो.&lt;ref name=&quot;paranjape&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;khanduri&quot; /&gt;

स्वातंत्र्यानंतर वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांच्या प्रसारामुळे व्यंगचित्रकलेला अधिक व्यापक वाचकवर्ग मिळाला. राजकीय व्यंगचित्रे, व्यक्तिचित्रण, पॉकेट कार्टून, हास्यचित्रे आणि चित्रपट्ट्या अशा विविध प्रकारांतून कलाकारांनी आपली अभिव्यक्ती विकसित केली. या काळात व्यंगचित्रकारांनी राजकीय नेतृत्व, सार्वजनिक धोरणे, सामाजिक बदल आणि दैनंदिन जीवनातील विसंगती यांवर चित्रांच्या माध्यमातून भाष्य केले. वृत्तपत्रांतील नियमित व्यंगचित्रे आणि नियतकालिकांतील हास्यचित्रांमुळे या कलेचा वाचकांशी सातत्यपूर्ण संबंध प्रस्थापित झाला.&lt;ref name=&quot;khanduri&quot; /&gt;

कालांतराने मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विषयांत आणि तंत्रांत विविधता आली. वृत्तपत्रांतील राजकीय भाष्याबरोबरच सामाजिक जीवन, कौटुंबिक प्रसंग, मानवी स्वभाव, सांस्कृतिक बदल आणि दैनंदिन अनुभव यांचे चित्रण वाढले. मुद्रित माध्यमांबरोबरच व्यंगचित्रप्रदर्शने, पुस्तकप्रकाशन आणि इतर दृश्य माध्यमांतूनही या कलेचा प्रसार झाला. अशा प्रकारे मराठी व्यंगचित्रकलेने पत्रकारिता, दृश्यकला आणि सामाजिक भाष्य यांचा संगम साधत स्वतंत्र कलापरंपरा विकसित केली.&lt;ref name=&quot;vishwakosh-vyangyachitra&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;khanduri&quot; /&gt;

=== मराठी वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमधील व्यंगचित्रे ===

मराठी वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांनी व्यंगचित्रकलेच्या प्रसारात महत्त्वाची भूमिका बजावली आहे. मुद्रित माध्यमांमधील व्यंगचित्रांमुळे सामाजिक आणि राजकीय घटनांवरील भाष्य वाचकांपर्यंत चित्ररूपात पोहोचले. वृत्तपत्रांतील व्यंगचित्रे प्रामुख्याने समकालीन घटना, सार्वजनिक जीवन, राजकीय निर्णय आणि सामाजिक प्रश्न यांवर भाष्य करतात. नियतकालिकांमध्ये प्रसिद्ध होणाऱ्या हास्यचित्रांचा विषयविस्तार तुलनेने अधिक असतो. त्यांत कौटुंबिक जीवन, मानवी स्वभाव, सामाजिक रूढी आणि दैनंदिन अनुभव यांचे चित्रण आढळते. विनोद आणि उपरोध यांच्या साहाय्याने गंभीर विषयही वाचकांपर्यंत प्रभावीपणे पोहोचवले जातात.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

मराठी मुद्रित माध्यमांतील व्यंगचित्रपरंपरेच्या प्रारंभीच्या टप्प्यात ''हिंदू पंच'' या साप्ताहिकाचे स्थान महत्त्वाचे आहे. इंग्रजी ''पंच''च्या धर्तीवर सुरू झालेल्या या नियतकालिकातून व्यंगचित्रे आणि व्यंगात्मक लेखन प्रसिद्ध होत असे. या साप्ताहिकातील चित्रांमधून तत्कालीन समाजजीवन आणि सार्वजनिक घडामोडींचे चित्रण झाले. ''हिंदू पंच''च्या अभ्यासातून पाश्चात्त्य व्यंगचित्रपरंपरेतील काही शैलीगत वैशिष्ट्ये मराठी मुद्रित संस्कृतीत कशा प्रकारे आली आणि त्यांना स्थानिक सामाजिक संदर्भ कसे प्राप्त झाले, हे स्पष्ट होते.&lt;ref name=&quot;paranjape&quot; /&gt;

पुढील काळात ''किर्लोस्कर'' या नियतकालिकाने मराठी व्यंगचित्रकलेच्या नियमित परंपरेला चालना दिली. शं. वा. किर्लोस्कर यांनी व्यंगचित्रांचा उपयोग सामाजिक प्रबोधन आणि समाजजीवनातील प्रश्न मांडण्यासाठी केला. त्यानंतर ''हंस'', ''मोहिनी'' आणि ''उद्यम'' यांसारख्या नियतकालिकांनी हास्यचित्रकलेच्या प्रसाराला हातभार लावला. या नियतकालिकांमधून नागेश आर्डे, शि. द. फडणीस, प्रभाकर ठोकळ, वसंत सरवटे आणि श्याम जोशी यांसारख्या हास्यचित्रकारांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. पुढील काळात ''आवाज'' वार्षिक आणि ''जत्रा'' यांसारख्या नियतकालिकांनीही हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रांना वाचकांपर्यंत पोहोचवले.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;&lt;ref&gt;“[https://www.loksatta.com/lokrang/marathi-caricature-cartoonist-history-maharashtra-hasyaresha-book-analysis-ssb-93-5984610/ मराठी व्यंगचित्रकलेची दृश्यात्मक नोंदवही]”, प्रशांत कुलकर्णी, ''लोकसत्ता''.&lt;/ref&gt;

राजकीय व्यंगचित्रांच्या प्रसारात ''सकाळ'' आणि ''मार्मिक'' यांसारख्या मुद्रित माध्यमांचे योगदान उल्लेखनीय आहे. ''सकाळ''मध्ये प्रारंभीपासून संपादकीय टीकाचित्रांना स्थान देण्यात आले. पुढे बाळासाहेब ठाकरे यांनी ''मार्मिक'' या व्यंगचित्रप्रधान साप्ताहिकाच्या माध्यमातून राजकीय आणि सामाजिक विषयांवरील व्यंगचित्रांची परंपरा विकसित केली. या साप्ताहिकामुळे अनेक व्यंगचित्रकारांना आपली कला सादर करण्यासाठी व्यासपीठ मिळाले. विकास सबनीस यांसारख्या व्यंगचित्रकारांना ''मार्मिक''मधून प्रसिद्धी मिळाली.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;vikassabnis&quot; /&gt;

दिवाळी अंकांनीही मराठी हास्यचित्रकार आणि व्यंगचित्रकारांना विशेष व्यासपीठ उपलब्ध करून दिले. दिवाळी अंकांतील चित्रांना विषय आणि मांडणीच्या दृष्टीने अधिक विस्तार मिळत असे. सामाजिक जीवनातील शाश्वत विसंगती, कौटुंबिक प्रसंग, मानवी स्वभाव आणि विनोदी परिस्थिती यांवर आधारित हास्यचित्रे या अंकांत प्रसिद्ध होत असत. त्यामुळे वृत्तपत्रांतील तात्कालिक राजकीय टीकाचित्रांबरोबरच नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांमधील हास्यचित्रांनी मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विविध प्रवाहांना चालना दिली.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

वृत्तपत्रांतील नियमित व्यंगचित्रे आणि नियतकालिकांतील हास्यचित्रे यांमुळे व्यंगचित्रकारांचा वाचकांशी सातत्यपूर्ण संवाद निर्माण झाला. एखाद्या घटनेचे दृश्यरूप सादर करण्याबरोबरच तिच्यामागील सामाजिक किंवा राजकीय विसंगती अधोरेखित करण्याचे कार्य या चित्रांनी केले. त्यामुळे मराठी वृत्तपत्रे आणि नियतकालिके ही व्यंगचित्रकलेच्या प्रसाराची महत्त्वाची माध्यमे ठरली. त्यांच्या माध्यमातून मराठी समाजजीवनातील बदलांची दृश्य नोंदही तयार झाली.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

== जिल्हानिहाय व्यंगचित्रकार ==

=== ठाणे जिल्हा ===

ठाणे जिल्ह्याशी संबंधित काही व्यंगचित्रकारांनी मराठी वृत्तपत्रे, नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांमधून व्यंगचित्रकलेच्या विकासात योगदान दिले आहे. या कलाकारांनी हास्यचित्रे, सामाजिक आणि राजकीय व्यंगचित्रे, चित्रांकन तसेच व्यंगचित्रकलेच्या प्रसारासाठी विविध उपक्रमांत सहभाग घेतला आहे. दिवाकर जयंत शेडगे आणि विवेक मेहेत्रे ही या क्षेत्रातील उल्लेखनीय नावे आहेत.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;&gt;शरद लोणकर, “[https://mymarathi.net/r-sarag-3/ व्यंगचित्रकलेचा वारसा जपणारे दिवाकर शेडगे]”, ''माय मराठी'', १० जानेवारी २०१९.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MehetreProfile&quot;&gt;“[https://www.marathisrushti.com/profiles/vivek-mehetre/ मेहेत्रे, विवेक]”, ''मराठीसृष्टी''.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MehetreGomantak&quot;&gt;मुकेश थळी, “[https://dainikgomantak.esakal.com/blog/cartoonist-vivek-mehetre-famous-cartoonist-in-india-ms98 हास्य, हास्यचित्रे व व्यंगचित्रे]”, ''दैनिक गोमन्तक'', १३ फेब्रुवारी २०२४.&lt;/ref&gt;

==== दिवाकर जयंत शेडगे ====

दिवाकर जयंत शेडगे यांचा जन्म ७ फेब्रुवारी १९४२ रोजी झाला. चित्रकलेचा वारसा लाभलेल्या कुटुंबात त्यांचे बालपण गेले. त्यांचे वडील चित्रकार होते आणि त्यांनी वडिलांच्या मार्गदर्शनाखाली चित्रकलेचे काम सुरू केले. पुढे व्यंगचित्रकलेकडे वळल्यानंतर त्यांनी स्वतःची स्वतंत्र शैली विकसित केली. १९६९ मध्ये ''आवाज'' दिवाळी अंकात त्यांचे पहिले व्यंगचित्र प्रसिद्ध झाले. त्यानंतर ''लोकसत्ता'', ''लोकप्रभा'', ''मार्मिक'', ''जत्रा'', ''श्रीदीपलक्ष्मी'', ''दीपावली'' आणि अन्य नियतकालिकांतून त्यांची व्यंगचित्रे प्रसिद्ध झाली. त्यांनी पन्नासहून अधिक दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे रेखाटली आणि त्यांची सुमारे चार हजार व्यंगचित्रे प्रकाशित झाली. नाटकांच्या जाहिराती, दिवाळी अंकांची मुखपृष्ठे आणि कथाचित्रे यांसाठीही त्यांनी चित्रांकन केले. ''रत्‍नागिरी टाइम्स'', ''दो बजे दोपहर'' आणि ''सांज समाचार'' या वृत्तपत्रांसाठी त्यांनी व्यंगचित्रमालिका तयार केल्या.

१९९२ मध्ये मुंबई मराठी पत्रकार संघाच्या ‘मधुचंद्र साहित्यिकांचा’ या मालिकेतील हास्यचित्रांसाठी आणि २००२ मध्ये ''कलाकुंज'' दिवाळी अंकातील हास्यचित्रांसाठी त्यांना शं. वा. किर्लोस्कर स्मृतिचिन्ह प्रदान करण्यात आले. ते ठाणे जिल्ह्यातील कळवा येथे वास्तव्यास होते.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot; /&gt;

==== विवेक मेहेत्रे ====

विवेक मेहेत्रे हे ठाण्यात वास्तव्यास असलेले हास्यचित्रकार, व्यंगचित्रकार, लेखक आणि प्रकाशक आहेत. वयाच्या सोळाव्या वर्षापासून त्यांनी व्यंगचित्रे रेखाटण्यास सुरुवात केली. त्यांनी अभियांत्रिकी शाखेतील पदवी व पदव्युत्तर शिक्षण तसेच व्यवस्थापनशास्त्रातील पदव्युत्तर शिक्षण पूर्ण केले. मराठी, इंग्रजी आणि गुजराती यांसह विविध भाषांतील नियतकालिकांतून त्यांची हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रे प्रसिद्ध झाली आहेत. त्यांच्या सुमारे साठ हजार हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रांचा उल्लेख त्यांच्या चरित्रात्मक नोंदीत आढळतो. उत्कृष्ट व्यंगचित्रकलेसाठी त्यांना शं. वा. किर्लोस्कर पुरस्कार २००० आणि २००९ या वर्षांत दोन वेळा मिळाला. ''तुमचा नवा दोस्त इंटरनेट'' या त्यांच्या पुस्तकाला महाराष्ट्र शासनाचा प्रथम क्रमांकाचा पुरस्कार मिळाला आहे.&lt;ref name=&quot;MehetreProfile&quot; /&gt;

१९९३ पासून ते पत्नी वैशाली मेहेत्रे यांच्यासह ‘उद्वेली बुक्स’ या प्रकाशन संस्थेचे काम पाहतात. त्यांच्या हास्यचित्रांचे संकलन करणारी पुस्तकेही प्रकाशित झाली आहेत. व्यंगचित्रकलेच्या प्रसारासाठी त्यांनी कार्यशाळा आणि इतर उपक्रमांत सहभाग घेतला आहे.&lt;ref name=&quot;MehetreGomantak&quot; /&gt;

जानेवारी २०१८ मध्ये ठाणे येथे आयोजित अखिल भारतीय मराठी व्यंगचित्रकार संमेलनाचे अध्यक्षपद विवेक मेहेत्रे यांनी भूषविले. २० आणि २१ जानेवारी रोजी झालेल्या या संमेलनात ‘सोशल मीडिया आणि व्यंगचित्रे’ तसेच ‘मराठी दैनिकांचे संपादक राजकीय व्यंगचित्रांना घाबरू लागले आहेत का’ या विषयांवर चर्चासत्रे आयोजित करण्यात आली होती. महिला, मुली, ज्येष्ठ नागरिक आणि मुलांसाठी कार्यशाळा तसेच ज्येष्ठ आणि दिवंगत व्यंगचित्रकारांच्या कलाकृतींचे प्रदर्शनही आयोजित करण्यात आले होते. या संमेलनाचे आयोजन ‘कार्टूनिस्ट्स कंबाइन’ या संस्थेतर्फे करण्यात आले होते.&lt;ref&gt;“[https://maharashtratimes.com/maharashtra/mumbai-news/marathi-cartoonist-gettogether-in-thane/amp_articleshow/61969835.cms ठाण्यामध्ये रंगणार मराठी व्यंगचित्रकार संमेलन]”, ''महाराष्ट्र टाइम्स'', ८ डिसेंबर २०१७.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“[https://www.esakal.com/mumbai/marathi-news-thane-news-marathi-caricature-festival-93538 व्यंगचित्रांचा इतिहास पुस्तकांतून जतन करा : सुहास बहुलकर]”, ''सकाळ'', २० जानेवारी २०१८.&lt;/ref&gt;

=== सिंधुदुर्ग जिल्हा ===

सिंधुदुर्ग जिल्ह्याशी संबंधित काही कलाकारांनी मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विकासात योगदान दिले आहे. वृत्तपत्रे, नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांमधून त्यांच्या कलाकृती प्रसिद्ध झाल्या. या जिल्ह्यातील उल्लेखनीय व्यंगचित्रकारांमध्ये बाळ राणे आणि प्रभाकर वाईरकर यांचा समावेश होतो.

==== बाळ राणे ====

बाळ राणे हे मराठीतील ज्येष्ठ व्यंगचित्रकार होते. त्यांचा जन्म २६ जानेवारी १९१४ रोजी सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील कणकवलीजवळच्या जानवली येथे झाला. लहानपणापासूनच चित्रकार होण्याची त्यांची इच्छा होती. मुंबईत त्यांनी मॅट्रिकपर्यंत शिक्षण घेतले. त्यानंतर सुप्रसिद्ध चित्रकार स. ल. हळदणकर यांच्याकडे चित्रकलेचे प्रशिक्षण घेतले. पुढे त्यांनी मुंबईतील पोलीस आयुक्त कार्यालयात लिपिक म्हणून नोकरी केली; मात्र नोकरी सांभाळून व्यंगचित्रकलेचा सराव सुरू ठेवला. त्यांच्या व्यंगचित्रांत कौटुंबिक, सामाजिक, राजकीय आणि दैनंदिन जीवनातील प्रसंगांचे चित्रण आढळते.

''मनोहर'', ''किर्लोस्कर'', ''हंस'', ''वसंत'', ''मोहिनी'', ''उद्यम'', ''वाङ्मयशोभा'', ''आवाज'', ''मार्मिक'' आणि ''किशोर'' यांसारख्या मराठी नियतकालिके व दिवाळी अंकांतून त्यांची व्यंगचित्रे प्रसिद्ध झाली. मराठीबरोबरच ''शंकर्स वीकली'', ''धर्मयुग'' आणि ''चित्रलेखा'' यांसारख्या इंग्रजी, हिंदी आणि गुजराती नियतकालिकांतही त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. ''तरुण भारत''च्या पुणे आणि नागपूर आवृत्त्यांमध्ये ‘बाळूकाका’ या नावाने त्यांचे पॉकेट कार्टून जवळपास पस्तीस वर्षे नियमितपणे प्रसिद्ध होत होते. त्यांच्या जन्मशताब्दीनिमित्त २०१४ मध्ये सर जे. जे. उपयोजित कला महाविद्यालयात त्यांच्या चित्रसंग्रहाचे प्रदर्शन भरविण्यात आले होते.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;&gt;प्रतिभा राणे-वाघ, “[https://www.pratibhawagh.com/bal-rane-marathi बाळ राणे (ज्येष्ठ व्यंगचित्रकार)]”, ''प्रतिभा वाघ''.&lt;/ref&gt;

==== प्रभाकर वाईरकर ====

प्रभाकर वाईरकर हे आंतरराष्ट्रीय स्तरावर ओळख निर्माण केलेले मराठी व्यंगचित्रकार, अर्कचित्रकार आणि रेखांकनकार आहेत. त्यांचा जन्म १९५१ मध्ये सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील मालवण तालुक्यातील कट्टा येथे झाला. त्यांनी मुंबईतील सर जे. जे. उपयोजित कला संस्थेतून १९७७ मध्ये उपयोजित कलेची पदविका प्राप्त केली. व्यंगचित्रे, अर्कचित्रे, रेखाचित्रे आणि जाहिरातकला या क्षेत्रांत त्यांनी काम केले. विविध वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांसाठी त्यांनी व्यंगचित्रे व अर्कचित्रे रेखाटली. ''इंडियन एक्सप्रेस'', ''द टाइम्स ऑफ इंडिया'', ''द संडे ऑब्झर्व्हर'', ''लोकसत्ता'', ''लोकप्रभा'', ''महाराष्ट्र टाइम्स'', ''मार्मिक'' आणि ''आपले महानगर'' यांसारख्या वृत्तपत्रे व नियतकालिकांतून त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली.

१९८७ मध्ये स्वित्झर्लंड येथे झालेल्या आंतरराष्ट्रीय कॉमिक्स महोत्सवात त्यांच्या चित्रांचा समावेश झाला होता. २००२ मध्ये दूरदर्शनने भारतातील नामवंत व्यंगचित्रकारांवर आधारित मालिका प्रसारित केली होती. या मालिकेतील एक भाग प्रभाकर वाईरकर यांच्या कार्यावर आधारित होता. जाहिरातकला क्षेत्रातही त्यांनी अर्कचित्रे आणि व्यंगचित्रांचा वापर करून योगदान दिले.&lt;ref name=&quot;PrabhakarWairkar&quot;&gt;“[https://www.mahamtb.com/Encyc/2023/1/14/Article-on-Prabhakar-Wirekar.html व्यंगचित्रांद्वारे अटकेपार झेंडा नेणारे प्रभाकर वाईरकर]”, ''मुंबई तरुण भारत'', १४ जानेवारी २०२३.&lt;/ref&gt;

२०२६ मध्ये रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील लांजा तालुक्यातील रिंगणे येथे राजापूर-लांजा तालुका नागरिक संघाचे अकरावे ग्रामीण मराठी साहित्य संमेलन आयोजित करण्यात आले होते. या संमेलनात प्रभाकर वाईरकर यांच्या चित्रांचे प्रदर्शन भरविण्यात आले. संमेलनाच्या अखेरच्या दिवशी त्यांना बाळकृष्ण खामकर ‘कोकण भूषण’ पुरस्कार प्रदान करण्यात आला. हा पुरस्कार त्यांच्या व्यंगचित्रकलेतील योगदानाची दखल घेऊन देण्यात आला.&lt;ref&gt;“[https://marathi.hindusthansamachar.in/Encyc/2026/1/9/Rural-Literature-Conference-to-be-held-at-Ringane-.php रत्नागिरी : जानेवारीअखेर रिंगणे येथे अकरावे ग्रामीण साहित्य संमेलन]”, ''हिंदुस्थान समाचार'', जानेवारी २०२६.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“[https://marathi.hindusthansamachar.in/Encyc/2026/2/2/Prabhakar-Wairkar-Speeach-in-R.php रत्नागिरी : समाजातील सर्व घटकांना सामावून घेऊन प्रगती साधणारे संमेलन - प्रभाकर वाईरकर]”, ''हिंदुस्थान समाचार'', २ फेब्रुवारी २०२६.&lt;/ref&gt;

== व्यंगचित्रकारांचे कलात्मक योगदान ==

कोकणाशी संबंधित व्यंगचित्रकारांनी मराठी व्यंगचित्रकलेत विविध विषय आणि माध्यमांद्वारे योगदान दिले आहे. त्यांच्या कलाकृतींमध्ये सामाजिक जीवन, राजकीय घडामोडी, मानवी स्वभाव, कौटुंबिक प्रसंग आणि दैनंदिन व्यवहार यांचे चित्रण आढळते. काही कलाकारांनी वृत्तपत्रांतील नियमित व्यंगचित्रांमधून समकालीन घटनांवर भाष्य केले, तर काहींनी नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांमधून हास्यचित्रे, अर्कचित्रे आणि चित्रांकने प्रसिद्ध केली. त्यामुळे त्यांचे कार्य राजकीय व्यंगचित्रांपुरते मर्यादित न राहता चित्रांकन आणि जाहिरातकलेसारख्या क्षेत्रांपर्यंत विस्तारले.

बाळ राणे यांनी वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमधून दीर्घकाळ व्यंगचित्रे प्रसिद्ध केली. *तरुण भारत*मधील ‘बाळूकाका’ या पॉकेट कार्टूनमधून त्यांनी दैनंदिन जीवनातील प्रसंग आणि सामाजिक विसंगती विनोदी शैलीत मांडल्या. मराठी नियतकालिकांबरोबरच हिंदी, इंग्रजी आणि गुजराती नियतकालिकांतही त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. विविध भाषांतील नियतकालिकांमधील त्यांच्या प्रकाशनामुळे त्यांच्या व्यंगचित्रांचे कार्य प्रादेशिक भाषिक मर्यादांपलीकडे पोहोचले.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;/&gt;

प्रभाकर वाईरकर यांनी व्यंगचित्रकलेबरोबरच अर्कचित्र, चित्रांकन आणि जाहिरातकलेच्या क्षेत्रांत काम केले. विविध वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांसाठी त्यांनी चित्रे रेखाटली. १९८७ मध्ये स्वित्झर्लंड येथे झालेल्या आंतरराष्ट्रीय कॉमिक्स महोत्सवातील त्यांचा सहभाग आणि २००२ मध्ये दूरदर्शनच्या व्यंगचित्रकारांवरील कार्यक्रममालेतील समावेश यांचा त्यांच्या कारकिर्दीत उल्लेख आढळतो. त्यांच्या कार्यातून व्यंगचित्र, व्यक्तिचित्रण आणि व्यावसायिक चित्रांकन या कलाप्रकारांतील परस्परसंबंध दिसून येतात.&lt;ref name=&quot;PrabhakarWairkar&quot;/&gt;

दिवाकर जयंत शेडगे यांनी वृत्तपत्रे, नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे रेखाटली. त्यांच्या कामात सामाजिक प्रसंग, मानवी स्वभाव आणि दैनंदिन जीवनातील विसंगती यांचे चित्रण आढळते. व्यंगचित्रांबरोबरच नाटकांच्या जाहिराती, दिवाळी अंकांची मुखपृष्ठे आणि कथाचित्रे तयार करण्याचे कामही त्यांनी केले. विविध वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमधील त्यांच्या प्रकाशनातून व्यंगचित्रकलेच्या मुद्रित माध्यमांतील वापराचे स्वरूप दिसून येते.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;/&gt;

विवेक मेहेत्रे यांनी हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रांच्या माध्यमातून मराठीसह इतर भाषांतील वाचकांपर्यंत आपली कला पोहोचवली. नियतकालिकांमधील चित्रप्रकाशनाबरोबरच ‘हास्य कॉर्नर’ या कार्यक्रमातून त्यांनी व्यंगचित्रकलेचे प्रात्यक्षिक आणि सादरीकरण केले. लेखन, व्याख्याने आणि पुस्तकप्रकाशनाच्या माध्यमातूनही त्यांनी या कलेच्या प्रसारात सहभाग घेतला. त्यांच्या कार्यातून व्यंगचित्रकलेचे मुद्रित माध्यमांबरोबरच प्रत्यक्ष सादरीकरणाच्या माध्यमातील स्वरूपही स्पष्ट होते.&lt;ref name=&quot;MehetreProfile&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MehetreGomantak&quot;/&gt;

या कलाकारांच्या कार्यातून मराठी व्यंगचित्रकलेतील विषयवैविध्य आणि माध्यमवैविध्य दिसून येते. वृत्तपत्रे, नियतकालिके, दिवाळी अंक, अर्कचित्रे, चित्रांकन आणि सार्वजनिक सादरीकरण अशा विविध माध्यमांतून त्यांनी व्यंगचित्रकलेचा आविष्कार केला. त्यामुळे कोकणाशी संबंधित व्यंगचित्रकारांचे योगदान मराठी व्यंगचित्रकलेच्या व्यापक परंपरेचा एक भाग म्हणून अभ्यासता येते.

=== सामाजिक आणि राजकीय व्यंगचित्रे ===

सामाजिक आणि राजकीय व्यंगचित्रे ही समाजातील घडामोडी, सार्वजनिक जीवनातील विसंगती आणि राजकीय प्रक्रियांवर भाष्य करणारी दृश्यकलेची अभिव्यक्ती आहेत. सामाजिक व्यंगचित्रांमधून रूढी, परंपरा, सामाजिक विषमता, मानवी स्वभाव आणि दैनंदिन जीवनातील विरोधाभास यांचे चित्रण केले जाते. राजकीय व्यंगचित्रांमध्ये शासनव्यवस्था, राजकीय नेतृत्व, सार्वजनिक धोरणे आणि समकालीन घटनांवर उपरोधिक भाष्य केले जाते. अशा चित्रांमध्ये विनोद, अतिशयोक्ती, प्रतीकात्मकता आणि दृश्यरूपकांचा वापर करून आशय मांडला जातो.&lt;ref name=&quot;khanduri&quot;/&gt;

भारतीय व्यंगचित्रपरंपरेत सामाजिक आणि राजकीय विषयांचे चित्रण मुद्रित माध्यमांच्या विकासाबरोबर विस्तारले. वसाहतकालीन काळापासून वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमधील व्यंगचित्रांनी सत्ताकेंद्रे, सामाजिक संबंध आणि सार्वजनिक प्रश्न यांवर भाष्य केले. स्वातंत्र्यानंतर लोकशाही व्यवस्था, निवडणुका, शासनाचे निर्णय आणि सामाजिक परिवर्तन हे राजकीय व्यंगचित्रांचे महत्त्वाचे विषय बनले. व्यंगचित्रे तत्कालीन राजकीय वातावरण आणि समाजातील विचारप्रवाहांचे दृश्य प्रतिबिंब नोंदवतात. त्यामुळे इतिहासाच्या अभ्यासातही त्यांचा दृश्यस्रोत म्हणून उपयोग केला जातो.&lt;ref&gt;Urvi Mukhopadhyay, “Taking Humour Seriously: Political Cartoons as Source of History”, ''Proceedings of the Indian History Congress'', खंड ८३, २०२४, पृ. १४३६–१४५७. https://www.jstor.org/stable/27438540&lt;/ref&gt;

महाराष्ट्रातील सामाजिक आणि राजकीय परिस्थितीचाही व्यंगचित्रांच्या आशयावर प्रभाव पडला. भाषिक अस्मिता, प्रादेशिक ओळख, सामाजिक-सांस्कृतिक बदल आणि राजकीय चळवळी या विषयांनी महाराष्ट्रातील सार्वजनिक चर्चेला आकार दिला. राजुला नानजी शाह यांनी महाराष्ट्राच्या अस्मितेच्या जडणघडणीचा अभ्यास करताना भाषा, प्रदेश, धर्म आणि राज्याच्या भाषिक पुनर्रचनेनंतरच्या सामाजिक-राजकीय घडामोडींचा विचार केला आहे. हा अभ्यास व्यंगचित्रकलेवर केंद्रित नसला, तरी महाराष्ट्रातील सामाजिक आणि राजकीय संदर्भ समजून घेण्यासाठी तो उपयुक्त ठरतो.&lt;ref&gt;Rajula Nanji Shah, “Trajectories in the Construction of Maharashtrian Identity”, ''Journal of Emerging Technologies and Innovative Research'', खंड ५, अंक ८, ऑगस्ट २०१८, पृ. २३८–२४५. https://www.jetir.org/papers/JETIR1808931.pdf&lt;/ref&gt;

व्यंगचित्रांचा ऐतिहासिक अभ्यास करताना त्यांतील दृश्यरचना, प्रतीके, व्यक्तिरेखा आणि प्रसंग यांचा तत्कालीन सामाजिक व राजकीय परिस्थितीशी संबंध लावला जातो. व्यंगचित्रकाराने निवडलेला विषय, त्यातील उपरोध आणि चित्रातून व्यक्त होणारा दृष्टिकोन यांमधून त्या काळातील सार्वजनिक विचारविश्वाचा मागोवा घेता येतो. अशा प्रकारे सामाजिक आणि राजकीय व्यंगचित्रे ही विनोदनिर्मितीबरोबरच पत्रकारिता, दृश्यकला आणि इतिहासाच्या अभ्यासासाठीही महत्त्वाची दृश्यसाधने ठरतात.&lt;ref name=&quot;khanduri&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mukhopadhyay&quot;&gt;Urvi Mukhopadhyay, “Taking Humour Seriously: Political Cartoons as Source of History”, ''Proceedings of the Indian History Congress'', खंड ८३, २०२४, पृ. १४३६–१४५७. https://www.jstor.org/stable/27438540&lt;/ref&gt;

=== विनोदी आणि उपरोधिक चित्रण ===

विनोद आणि उपरोध हे व्यंगचित्रकलेचे महत्त्वाचे घटक आहेत. दैनंदिन जीवनातील प्रसंग, मानवी स्वभावातील विसंगती, सामाजिक रूढी आणि सार्वजनिक व्यवहार यांचे चित्रण करताना व्यंगचित्रकार विनोदाचा वापर करतो. एखाद्या व्यक्तीचे किंवा परिस्थितीचे वैशिष्ट्य अतिशयोक्तीने दाखवणे, अनपेक्षित कलाटणी देणे आणि व्यक्तिरेखांच्या चेहऱ्यावरील व शारीरिक हावभावांतून आशय व्यक्त करणे या तंत्रांमुळे व्यंगचित्रात हास्यनिर्मिती होते. काही व्यंगचित्रे निव्वळ हास्य निर्माण करतात, तर काही हसवतानाच वाचकाला विचार करण्यास प्रवृत्त करतात.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot;/&gt;

उपरोधिक चित्रणात एखाद्या व्यक्तीच्या विधानातील, कृतीतील किंवा सामाजिक परिस्थितीतील विरोधाभास ठळक केला जातो. चित्रातील व्यक्तिरेखा, प्रसंग, प्रतीके आणि संवाद यांच्या साहाय्याने व्यंगचित्रकार आशय मांडतो. काही वेळा चित्रातील व्यक्ती किंवा प्रसंगाचे अतिशयोक्तीपूर्ण चित्रण करून विसंगती अधोरेखित केली जाते; तर काही वेळा शब्द आणि चित्र यांच्या परस्परसंबंधातून उपरोध व्यक्त होतो. त्यामुळे व्यंगचित्रातील विनोद हा केवळ मनोरंजनापुरता मर्यादित न राहता सामाजिक निरीक्षण आणि टीकेचे माध्यमही ठरतो.&lt;ref name=&quot;khanduri&quot;/&gt;

भारतीय राजकीय व्यंगचित्रांमध्ये भाषिक आणि दृश्यात्मक साधनांचा एकत्रित वापर आढळतो. चित्रातील शीर्षक, संवाद, शब्दखेळ आणि सांस्कृतिक संदर्भ यांमुळे व्यंगचित्राचा आशय अधिक स्पष्ट किंवा बहुअर्थी होऊ शकतो. चित्रातील दृश्यप्रतीके आणि शब्द यांचा परस्परसंबंध समजून घेतल्यास व्यंगचित्रातील उपरोधाचा अर्थ उलगडतो. अशा चित्रांचा अर्थ लावताना त्यांचा तत्कालीन सामाजिक आणि राजकीय संदर्भ विचारात घेणे आवश्यक ठरते.&lt;ref&gt;Vinod Balakrishnan आणि Vishaka Venkat, ''The Language of Humour and Its Transmutation in Indian Political Cartoons'', Palgrave Macmillan, 2023.&lt;/ref&gt;

व्यंगचित्रातील विनोदी आणि उपरोधिक शैलीचा परिणाम चित्रकाराच्या निरीक्षणशक्ती, कल्पकता आणि रेखाटनकौशल्यावर अवलंबून असतो. मोजक्या रेषा, निवडक दृश्यघटक, चेहऱ्यावरील हावभाव आणि नेमकी प्रसंगरचना यांच्या साहाय्याने व्यापक आशय व्यक्त करता येतो. चित्र आणि शब्द यांचा योग्य मेळ साधल्यास व्यंगचित्राचा आशय अधिक परिणामकारक होतो. त्यामुळे विनोद आणि उपरोध हे व्यंगचित्राचे केवळ शैलीवैशिष्ट्य नसून सामाजिक वास्तवातील विसंगती व्यक्त करण्याची प्रभावी साधने आहेत.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;


== हेही पहा ==
* [[व्यंगचित्र]]

== बाह्य दुवे ==
* [https://vishwakosh.marathi.gov.in/33080/ व्यंग्यचित्र – मराठी विश्वकोश]
* [https://www.pratibhawagh.com/bal-rane-marathi बाळ राणे – चरित्र व व्यंगचित्रकलेचा वारसा]
* {{कोकण लोकजीवन}}

== संदर्भ ==


[[वर्ग:मराठी व्यंगचित्रकार]]
[[वर्ग:कोकण]]
[[वर्ग:महाराष्ट्रातील कलाकार]]
[[वर्ग:व्यंगचित्रकला]]</text>
      <sha1>bzxue90npftvuo1w5cz74p0vs013aox</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728416</id>
      <parentid>2728415</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T05:55:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AdvAnantGholam</username>
        <id>172574</id>
      </contributor>
      <origin>2728416</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="94907" sha1="bxkuxorr9x5uujff4qipcdg7pq3rdd2" xml:space="preserve">कोकण हा महाराष्ट्राच्या पश्चिम किनारपट्टीवरील भौगोलिक आणि सांस्कृतिक वैशिष्ट्यांनी समृद्ध प्रदेश आहे. या प्रदेशातील सामाजिक जीवन, स्थानिक बोलीभाषा, लोकपरंपरा आणि सांस्कृतिक घडामोडी यांचे प्रतिबिंब विविध कलाप्रकारांतून व्यक्त झाले आहे. व्यंगचित्रकला हा त्यांपैकी एक दृश्यकलाप्रकार आहे. रेषा, आकार आणि प्रसंग यांच्या माध्यमातून विनोद, उपरोध आणि भाष्य व्यक्त करणाऱ्या व्यंगचित्रांना वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमध्ये महत्त्वाचे स्थान लाभले आहे. व्यंगचित्रांमधून सामाजिक विसंगती, मानवी स्वभावातील विरोधाभास आणि समकालीन घटनांवर मार्मिक भाष्य केले जाते.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot;&gt;वसंत सरवटे, “[https://vishwakosh.marathi.gov.in/33080/ व्यंग्यचित्र]”, ''मराठी विश्वकोश''.&lt;/ref&gt;

'''कोकणातील व्यंगचित्रकारांनी''' आपल्या कलाकृतींतून सामाजिक, कौटुंबिक आणि राजकीय विषयांचे चित्रण केले आहे. वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमधील व्यंगचित्रांबरोबरच अर्कचित्रकला, चित्रांकन आणि जाहिरातकला या क्षेत्रांतही काही कलाकारांनी योगदान दिले आहे. या लेखात कोकण विभागातील ठाणे, रायगड, रत्‍नागिरी आणि सिंधुदुर्ग या जिल्ह्यांशी संबंधित व्यंगचित्रकारांचा उपलब्ध प्रकाशित संदर्भांच्या आधारे परिचय करून देण्यात आला आहे. कलाकारांचा जिल्ह्याशी असलेला संबंध निश्चित करताना त्यांचे जन्मस्थान, वास्तव्य किंवा कार्यक्षेत्र यांपैकी विश्वसनीय स्रोतांद्वारे उपलब्ध असलेली माहिती विचारात घेतली आहे.&lt;ref name=&quot;konkanhistory&quot;&gt;“[https://divcomkonkan.gov.in/इतिहास-2/ इतिहास]”, विभागीय आयुक्त, कोकण विभाग, महाराष्ट्र शासन.&lt;/ref&gt;

== व्यंगचित्रकलेची पार्श्वभूमी ==

व्यंगचित्र हे समकालीन व्यक्ती, घटना किंवा प्रसंगांमधील विसंगतींचे विनोदी अथवा उपरोधिक चित्रण करणारे दृश्यकलामाध्यम आहे. रेषा, आकार, चेहऱ्यावरील हावभाव आणि प्रसंगरचना यांच्या साहाय्याने व्यंगचित्रकार एखाद्या व्यक्तीचे किंवा परिस्थितीचे वैशिष्ट्यपूर्ण पैलू ठळक करतो. व्यंगचित्राचा उद्देश केवळ हास्यनिर्मिती करणे नसून सामाजिक आणि राजकीय वास्तवातील विसंगतींकडे लक्ष वेधणे हाही असतो. संपादकीय किंवा राजकीय टीकाचित्रे, हास्यचित्रे, अर्कचित्रे आणि चित्रपट्ट्या असे या दृश्यकलेचे विविध प्रकार आहेत.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot;/&gt;

आधुनिक व्यंगचित्रकलेच्या विकासात मुद्रित माध्यमांचा महत्त्वाचा वाटा आहे. एकोणिसाव्या शतकात वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांचा प्रसार वाढल्यानंतर व्यंगचित्रे सार्वजनिक चर्चेचे आणि सामाजिक-राजकीय भाष्याचे प्रभावी माध्यम बनली. इंग्लंडमध्ये १८४१ मध्ये सुरू झालेल्या ''पंच'' या साप्ताहिकाने आधुनिक व्यंगचित्रांच्या प्रसारात महत्त्वाची भूमिका बजावली. त्यातील चित्रांमधून तत्कालीन सामाजिक आणि राजकीय परिस्थितीवर उपरोधिक भाष्य केले जात असे. या नियतकालिकाच्या प्रभावातून आशियातील विविध भाषांमध्येही ''पंच''च्या धर्तीवरील नियतकालिके सुरू झाली. वसाहतकालीन भारतात व्यंगचित्रांनी ब्रिटिश सत्तेचे स्वरूप, वांशिक दृष्टिकोन आणि तत्कालीन राजकीय घडामोडी यांचे चित्रण केले. त्याचबरोबर भारतीय समाजातील प्रतिक्रिया आणि प्रतिकार व्यक्त करण्याचे माध्यम म्हणूनही त्यांचा वापर झाला.&lt;ref&gt;“[https://ir.nbu.ac.in/handle/123456789/3954 Caricature in Print Media: A Historical Study of Political Cartoons in Colonial India (1872–1947)]”, Dahlia Bhattacharya, ''Karatoya: North Bengal University Journal of History'', खंड १२, मार्च २०१९, पृ. ६३–७८.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;asianpunches&quot;&gt;Swarali Paranjape, “Crossing Boundaries: Punch and the Marathi Weekly Hindu Pañca (1870–1909)”, ''Asian Punches: A Transcultural Affair'', Springer, २०१३, पृ. १५१–१६४.&lt;/ref&gt;

मराठी व्यंगचित्रकलेच्या प्रारंभीच्या इतिहासात ''हिंदू पंच'' या साप्ताहिकाचा उल्लेख महत्त्वाचा आहे. इंग्लंडमधील ''पंच''च्या धर्तीवर मराठीत सुरू झालेल्या या नियतकालिकाने मराठी मुद्रित संस्कृतीत व्यंगचित्राधारित पत्रकारितेचा प्रारंभिक टप्पा निर्माण केला. संशोधक स्वारली परांजपे यांनी ''हिंदू पंच''मधील उपलब्ध अंकांचा अभ्यास करून या नियतकालिकाचे स्वरूप, त्यातील व्यंगात्मक आशय आणि पाश्चात्त्य ''पंच'' परंपरेशी असलेले त्याचे संबंध यांचा ऊहापोह केला आहे. त्यांच्या अभ्यासात १८८० ते १८८७ आणि १८९७ या वर्षांतील उपलब्ध अंकांचा आधार घेतलेला आहे.&lt;ref name=&quot;asianpunches&quot; /&gt;

मराठी व्यंगचित्रकलेला नियमित स्वरूप देण्यात शं. वा. किर्लोस्कर यांचे योगदान महत्त्वाचे मानले जाते. १९२५ पासून त्यांनी ''किर्लोस्कर'' नियतकालिकात नियमितपणे व्यंगचित्रे प्रसिद्ध करण्यास सुरुवात केली. त्यांच्या चित्रांमधून वैयक्तिक उन्नती, सामाजिक प्रबोधन आणि समाजाच्या सर्वांगीण विकासाशी संबंधित विचार मांडले जात. त्यांनी तीनशेहून अधिक व्यंगचित्रे किंवा बोधचित्रे रेखाटली. पुढे त्यांनी सामाजिक आणि राजकीय घडामोडींवरील टीकाचित्रेही प्रसिद्ध केली. नवोदित व्यंगचित्रकारांची चित्रे नियतकालिकात प्रसिद्ध करून त्यांना प्रोत्साहन देण्याचे कार्यही त्यांनी केले.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

विसाव्या शतकाच्या पुढील दशकांत मराठी नियतकालिकांनी हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रांना अधिक व्यापक व्यासपीठ उपलब्ध करून दिले. ''हंस'', ''मोहिनी'' आणि ''उद्यम'' यांसारख्या नियतकालिकांनी हास्यचित्रकलेला चालना दिली. या माध्यमांतून नागेश आर्डे, शि. द. फडणीस, प्रभाकर ठोकळ, वसंत सरवटे आणि श्याम जोशी यांसारख्या हास्यचित्रकारांची कामे वाचकांपर्यंत पोहोचली. ''आवाज'' वार्षिक, ''जत्रा'', ''मौज'' आणि ''वीणा'' यांसारख्या नियतकालिकांनीही व्यंगचित्रे आणि हास्यचित्रांना स्थान दिले. त्यामुळे मराठी व्यंगचित्रकलेत सामाजिक भाष्याबरोबरच विनोदी आणि कल्पनाप्रधान चित्रणाची परंपराही विकसित झाली.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

पुढील काळात मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विविध शाखांचा विस्तार झाला. वृत्तपत्रांतील राजकीय टीकाचित्रे, नियतकालिकांतील हास्यचित्रे, व्यक्तिचित्रांवर आधारित अर्कचित्रे, लेख-कथा-पुस्तकांसाठी केलेली चित्रांकने आणि चित्रपट्ट्या यांना स्वतंत्र स्थान प्राप्त झाले. या माध्यमांतून व्यंगचित्रकारांनी तत्कालीन समाजजीवन, राजकीय घडामोडी, मानवी स्वभाव आणि दैनंदिन अनुभव यांचे चित्रण केले. मराठी व्यंगचित्रकलेचा हा प्रवास नियतकालिकांची परंपरा आणि मुद्रित माध्यमांचा विकास यांच्याशी निगडित राहिला आहे.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

== व्यंगचित्रकलेत कोकणाचे योगदान ==

मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विकासात कोकण प्रदेशातील कलाकारांनी विविध प्रकारे योगदान दिले आहे. वृत्तपत्रे, नियतकालिके आणि दिवाळी अंक यांसारख्या मुद्रित माध्यमांतून त्यांनी सामाजिक, कौटुंबिक आणि राजकीय विषयांवरील व्यंगचित्रे व हास्यचित्रे वाचकांपर्यंत पोहोचवली. काही कलाकारांनी अर्कचित्रकला, चित्रांकन आणि जाहिरातकलेच्या क्षेत्रांतही काम केले. त्यांच्या कार्यातून मराठी व्यंगचित्रकलेतील विषयवैविध्य आणि अभिव्यक्तीची विविध रूपे दिसून येतात.

सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील कणकवलीजवळच्या जानवली येथे जन्मलेले **बाळ राणे** यांनी मराठी व्यंगचित्रकलेत दीर्घकाळ योगदान दिले. त्यांच्या व्यंगचित्रांचे विषय कौटुंबिक जीवन, सामाजिक परिस्थिती, राजकीय घडामोडी आणि दैनंदिन अनुभव असे विविध होते. *मनोहर*, *किर्लोस्कर*, *हंस*, *वसंत*, *मोहिनी*, *मार्मिक* आणि *किशोर* यांसारख्या मराठी नियतकालिकांबरोबरच हिंदी, गुजराती आणि इंग्रजी नियतकालिकांतही त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. *तरुण भारत*मधील ‘बाळूकाका’ हे त्यांचे पॉकेट कार्टून सुमारे पस्तीस वर्षे प्रसिद्ध होत होते. त्यांच्या चित्रांतून तत्कालीन समाजजीवनाचे प्रतिबिंब उमटत असे.&lt;ref&gt;प्रतिभा राणे-वाघ, “[https://www.pratibhawagh.com/bal-rane-marathi बाळ राणे (ज्येष्ठ व्यंगचित्रकार)]”.&lt;/ref&gt;

सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील मालवण तालुक्यातील कट्टा येथे जन्मलेले **प्रभाकर वाईरकर** यांनी व्यंगचित्रकला, अर्कचित्रकला आणि चित्रांकन या क्षेत्रांत काम केले. त्यांनी विविध वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांसाठी चित्रकार व व्यंगचित्रकार म्हणून काम केले. व्यक्तींची वैशिष्ट्ये रेखाटनातून व्यक्त करणाऱ्या अर्कचित्रांच्या माध्यमातूनही त्यांनी स्वतंत्र ओळख निर्माण केली. शास्त्रीय संगीत क्षेत्रातील कलाकारांची अर्कचित्रे रेखाटून त्यांचे प्रदर्शन भरविण्याचा उपक्रम त्यांनी केला होता. डिसेंबर २०११ मध्ये पुण्यातील सवाई गंधर्व भीमसेन महोत्सवात त्यांच्या सत्तरहून अधिक अर्कचित्रांचे प्रदर्शन आयोजित करण्यात आले होते.&lt;ref&gt;“[https://www.mahamtb.com/Encyc/2023/1/14/Article-on-Prabhakar-Wirekar.html व्यंगचित्रांद्वारे अटकेपार झेंडा नेणारे प्रभाकर वाईरकर]”, ''मुंबई तरुण भारत'', १४ जानेवारी २०२३.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Amrita Jain, “[https://indianexpress.com/article/cities/pune/lines-of-thought/ Lines of Thought]”, ''The Indian Express'', २ डिसेंबर २०११.&lt;/ref&gt;

ठाणे जिल्ह्यातील व्यंगचित्रकारांनीही मराठी नियतकालिके आणि वृत्तपत्रांमधून आपले योगदान दिले आहे. **दिवाकर जयंत शेडगे** यांनी विविध दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे व हास्यचित्रे रेखाटली. त्यांच्या सुमारे चार हजार व्यंगचित्रांचे प्रकाशन झाले असून त्यांनी नाटकांच्या जाहिरातींसाठीही चित्रे तयार केली. **विवेक मेहेत्रे** यांनी मराठीसह इतर भाषांतील नियतकालिकांसाठी हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रे रेखाटली. त्यांच्या चित्रांचे प्रकाशन अनेक वर्षे विविध नियतकालिकांतून झाले आहे. या कलाकारांच्या कार्यामुळे ठाणे परिसरातील व्यंगचित्रकलेला मुद्रित माध्यमांत व्यासपीठ मिळाले.&lt;ref&gt;शरद लोणकर, “[https://mymarathi.net/r-sarag-3/ व्यंगचित्रकलेचा वारसा जपणारे दिवाकर शेडगे]”, ''My Marathi'', १० जानेवारी २०१९.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“[https://dainikgomantak.esakal.com/cartoonist-vivek-mehetre-famous-cartoonist-in-india-ms98 विवेक मेहेत्रे]”, ''दैनिक गोमन्तक'', १३ फेब्रुवारी २०२४.&lt;/ref&gt;

कोकणातील या कलाकारांच्या कार्याचा विचार करता, त्यांच्या योगदानाचे स्वरूप केवळ विनोदी चित्रनिर्मितीपुरते मर्यादित राहिलेले नाही. नियतकालिकांतील सातत्यपूर्ण प्रकाशन, सामाजिक आणि राजकीय विषयांचे चित्रण, व्यक्तिचित्रण, अर्कचित्रे आणि चित्रांकन अशा विविध माध्यमांतून त्यांनी मराठी दृश्यकलेच्या या शाखेचा विस्तार केला. त्यांच्या प्रकाशित कलाकृतींमधून त्या त्या काळातील समाजजीवन आणि सार्वजनिक जीवनातील घडामोडींचे चित्ररूप दर्शन घडते.

=== महाराष्ट्रातील व्यंगचित्रकलेचा वारसा आणि दस्तऐवजीकरण ===

महाराष्ट्रातील व्यंगचित्रकलेच्या परंपरेत **विकास सबनीस** यांचे योगदान महत्त्वाचे मानले जाते. त्यांनी सुमारे पाच दशके सामाजिक आणि राजकीय विषयांवरील व्यंगचित्रे रेखाटली. शिवसेनाप्रमुख बाळासाहेब ठाकरे यांनी त्यांच्या चित्रकौशल्याची दखल घेऊन त्यांच्यावर ''मार्मिक''मधील व्यंगचित्रांची जबाबदारी सोपविली होती. ''मार्मिक''मध्ये सुमारे बारा वर्षे काम केल्यानंतर त्यांनी ''लोकसत्ता'' या मराठी दैनिकासाठी व्यंगचित्रे रेखाटली. त्यांच्या व्यंगचित्रांमधून समकालीन सामाजिक आणि राजकीय घडामोडींवर भाष्य केले जात असे. २७ डिसेंबर २०१९ रोजी मुंबई येथे त्यांचे निधन झाले.&lt;ref name=&quot;vikassabnis&quot;&gt;“[https://indianexpress.com/article/india/noted-cartoonist-vikas-sabnis-dead-6188466/ Noted cartoonist Vikas Sabnis dead]”, ''The Indian Express'', २८ डिसेंबर २०१९.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;प्रा. गजानन शेपाळ, “[https://www.mahamtb.com/Encyc/2019/12/28/Article-on-cartoon-artist-vikas-sabnis.html व्यंगचित्रांचा ‘विकास’ विसावला]”, ''मुंबई तरुण भारत'', २८ डिसेंबर २०१९.&lt;/ref&gt;

महाराष्ट्रातील व्यंगचित्रकलेच्या इतिहासाचे दस्तऐवजीकरण करण्याच्या दृष्टीने **‘महाराष्ट्राच्या हास्यरेषा’** या पुस्तकाचे प्रकाशन महत्त्वाचे ठरले. व्यंगचित्रकार प्रशांत कुलकर्णी यांनी संपादित केलेल्या या ग्रंथात मराठी व्यंगचित्रकलेच्या सुमारे शंभर वर्षांच्या परंपरेचा आढावा आणि विविध व्यंगचित्रकारांची निवडक चित्रे समाविष्ट करण्यात आली आहेत. ग्रंथाली प्रकाशनाने प्रकाशित केलेल्या या पुस्तकाचे प्रकाशन २९ ऑक्टोबर २०२६ रोजी मुंबईतील दादर येथील स्वातंत्र्यवीर सावरकर स्मारक सभागृहात झाले. या कार्यक्रमात मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी मुंबईत व्यंगचित्रकारांच्या कलाकृतींसाठी स्वतंत्र कला दालन उभारण्याची घोषणा केली. सांस्कृतिक कार्य विभागाच्या माध्यमातून या दालनाच्या उभारणीसाठी शासन पुढाकार घेणार असल्याचे त्यांनी सांगितले.&lt;ref&gt;“[https://www.saamana.com/maharashtrachy-hasyaresha-book-launch-devendra-fadnavis-uddhav-thackeray-raj-thackeray/ ‘महाराष्ट्राच्या हास्यरेषा’ पुस्तकाचे उद्या प्रकाशन; देवेंद्र फडणवीस, उद्धव ठाकरे, राज ठाकरे यांची प्रमुख उपस्थिती]”, ''सामना'', २८ ऑक्टोबर २०२६.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“[https://www.maharashtracrimetimes.com/a-dedicated-art-gallery-for-cartoonists-will-be-established-in-mumbai-chief-minister-makes-the-announcement-at-the-launch-event-of-the-book-maharashtrachya-hasyaresha-the-laughter/ मुंबईत व्यंगचित्रकारांसाठी स्वतंत्र कला दालन उभारणार; ‘महाराष्ट्राच्या हास्यरेषा’ पुस्तक प्रकाशन सोहळ्यात मुख्यमंत्र्यांची घोषणा]”, ''महाराष्ट्र क्राइम टाइम्स'', ३० ऑक्टोबर २०२६.&lt;/ref&gt;

=== व्यंगचित्राची संकल्पना आणि स्वरूप ===

व्यंगचित्र ही दृश्यकलेतील अशी अभिव्यक्ती आहे, जिच्या माध्यमातून एखाद्या व्यक्तीचे, प्रसंगाचे किंवा सामाजिक व राजकीय परिस्थितीचे वैशिष्ट्यपूर्ण पैलू विनोद, उपरोध अथवा टीकेच्या माध्यमातून मांडले जातात. रेषा, आकार, प्रमाण आणि प्रसंगरचना यांच्या साहाय्याने व्यक्ती किंवा परिस्थितीतील वैशिष्ट्ये ठळक केली जातात. व्यक्तीच्या चेहऱ्यावरील किंवा शरीरावरील विशिष्ट वैशिष्ट्ये अतिशयोक्तीने दाखवून व्यक्तिचित्रण केले जाते, तर सामाजिक आणि राजकीय घटनांमधील विसंगती दृश्यरूपातून व्यक्त केली जाते. त्यामुळे व्यंगचित्र हे केवळ हास्यनिर्मितीचे साधन नसून सामाजिक भाष्य आणि विचारप्रवर्तनाचे माध्यमही आहे.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot;/&gt;

विषय आणि अभिव्यक्तीच्या पद्धतीनुसार व्यंगचित्रांचे स्वरूप बदलते. राजकीय व्यंगचित्रांमध्ये शासनव्यवस्था, राजकीय नेतृत्व, सार्वजनिक धोरणे आणि समकालीन घटनांवर भाष्य केले जाते. सामाजिक व्यंगचित्रांमध्ये रूढी, परंपरा, मानवी स्वभाव, सामाजिक विषमता आणि दैनंदिन जीवनातील विसंगती यांचे चित्रण आढळते. काही व्यंगचित्रांमध्ये संवाद किंवा शीर्षकाचा वापर केला जातो, तर काही चित्रे शब्दांशिवाय केवळ दृश्यरचनेतून आशय व्यक्त करतात.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

व्यंगचित्राशी संबंधित अर्कचित्र, हास्यचित्र आणि चित्रपट्टी हे अभिव्यक्तीचे स्वतंत्र प्रकार आहेत. अर्कचित्रामध्ये व्यक्तीच्या चेहऱ्याची किंवा शरीराची वैशिष्ट्ये ठळक करून तिचे व्यक्तिचित्रण केले जाते. हास्यचित्राचा मुख्य उद्देश विनोदनिर्मिती असतो. चित्रपट्टीमध्ये सलग चित्रांच्या माध्यमातून एखादा प्रसंग, घटना किंवा कथा मांडली जाते. या प्रकारांमध्ये अतिशयोक्ती आणि विनोदाचा वापर होऊ शकतो; तथापि त्यांची अभिव्यक्तीपद्धती आणि आशय व्यंगचित्रापेक्षा वेगळा असू शकतो.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

व्यंगचित्राचा परिणामकारकपणा चित्रकाराच्या निरीक्षणशक्ती, रेखाटनकौशल्य, कल्पकता आणि विषयाच्या आकलनावर अवलंबून असतो. मर्यादित रेषा आणि मोजक्या दृश्यघटकांच्या साहाय्याने व्यापक आशय व्यक्त करणे हे या कलेचे वैशिष्ट्य आहे. वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमध्ये व्यंगचित्रांचा वापर समकालीन घटनांवरील प्रतिक्रिया व्यक्त करण्यासाठी तसेच सामाजिक आणि राजकीय प्रश्नांकडे वाचकांचे लक्ष वेधण्यासाठी केला जातो. त्यामुळे व्यंगचित्र हे कला, पत्रकारिता आणि सामाजिक संवाद यांना जोडणारे प्रभावी माध्यम ठरते.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

=== मराठी व्यंगचित्रकलेचा इतिहास ===

मराठी व्यंगचित्रकलेचा प्रारंभ एकोणिसाव्या शतकाच्या उत्तरार्धात मुद्रित पत्रकारितेच्या विकासाशी निगडित आहे. इंग्लंडमधील ''पंच'' या विनोदी आणि व्यंगात्मक नियतकालिकाच्या प्रभावातून भारतात विविध प्रादेशिक भाषांमध्ये त्याच धर्तीची नियतकालिके सुरू झाली. मराठीत ठाण्याहून प्रसिद्ध होणाऱ्या ''हिंदू पंच'' या साप्ताहिकात १८८३ च्या सुमारास व्यंगचित्रे प्रसिद्ध झाली. मराठीतील व्यंगचित्राधारित पत्रकारितेच्या प्रारंभीच्या टप्प्यात या नियतकालिकाचे महत्त्वाचे स्थान आहे. या नियतकालिकाने पाश्चात्त्य व्यंगचित्रपरंपरेतील काही वैशिष्ट्यांचा मराठी मुद्रित संस्कृतीशी परिचय करून दिला. संशोधक स्वारली परांजपे यांनी ''हिंदू पंच''मधील उपलब्ध अंकांचा अभ्यास करून त्यातील व्यंगात्मक आशय आणि पाश्चात्त्य ''पंच''शी असलेले सांस्कृतिक संबंध स्पष्ट केले आहेत.&lt;ref name=&quot;vishwakosh-vyangyachitra&quot;&gt;“[https://vishwakosh.marathi.gov.in/33080/ व्यंग्यचित्र]”, ''मराठी विश्वकोश''.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;paranjape&quot;&gt;Swarali Paranjape, “Crossing Boundaries: Punch and the Marathi Weekly Hindu Pañca (1870–1909)”, in ''Asian Punches: A Transcultural Affair'', Springer, २०१३, पृ. १५१–१६४.&lt;/ref&gt;

मराठी व्यंगचित्रकलेच्या इतिहासात १९२५ हे वर्ष महत्त्वाचे मानले जाते. मराठी विश्वकोशानुसार, मराठी व्यंगचित्रांची सलग परंपरा ''किर्लोस्कर'' या नियतकालिकातून शं. वा. किर्लोस्कर यांच्या प्रयत्नांमुळे सुरू झाली. त्यांनी व्यंगचित्रांचा वापर सामाजिक प्रबोधन, वैयक्तिक उन्नती आणि समाजजीवनातील प्रश्न मांडण्यासाठी केला. पुढे ''किर्लोस्कर''सारख्या नियतकालिकांमधून व्यंगचित्रांना नियमित स्थान मिळाल्यामुळे मराठी वाचकांमध्ये या कलाप्रकाराची ओळख आणि लोकप्रियता वाढण्यास मदत झाली.&lt;ref name=&quot;vishwakosh-vyangyachitra&quot; /&gt;

भारतातील व्यंगचित्रकलेचा विकास हा केवळ कलात्मक बदलांचा इतिहास नसून तो पत्रकारिता, राजकीय विचारप्रवाह आणि सार्वजनिक चर्चेच्या विस्ताराशीही संबंधित आहे. एकोणिसाव्या शतकाच्या उत्तरार्धापासून वृत्तपत्रांमधील व्यंगचित्रांनी ब्रिटिश वसाहतवादी सत्तेचे स्वरूप, भारतीय समाजातील बदल आणि राजकीय घडामोडी यांवर भाष्य केले. पुढील काळात स्वातंत्र्यचळवळ, राष्ट्रनिर्मिती, लोकशाही व्यवस्था आणि सामाजिक परिवर्तन यांसारखे विषय व्यंगचित्रांच्या आशयाचा भाग बनले. व्यंगचित्रे ही बातमी किंवा लेखाला पूरक चित्रे असण्यापलीकडे जाऊन सार्वजनिक प्रश्नांवर मत व्यक्त करणारे स्वतंत्र माध्यम म्हणून विकसित झाली.&lt;ref name=&quot;khanduri&quot;&gt;Ritu Gairola Khanduri, ''Caricaturing Culture in India: Cartoons and History in the Modern World'', Cambridge University Press, २०१४.&lt;/ref&gt;

स्वातंत्र्यपूर्व काळात मराठी नियतकालिकांमधील व्यंगचित्रांचा आशय तत्कालीन सामाजिक आणि राजकीय परिस्थितीशी संबंधित होता. सामाजिक रूढी, शिक्षण, स्त्रीजीवन, सार्वजनिक संस्था आणि राजकीय घडामोडी यांसारख्या विषयांवर व्यंगचित्रांच्या माध्यमातून भाष्य केले जात असे. ''हिंदू पंच''मधील चित्रे मराठी मुद्रित संस्कृतीत व्यंगचित्रांच्या प्रारंभीच्या वापराची उदाहरणे आहेत. अशा चित्रांचा अभ्यास तत्कालीन सामाजिक दृष्टिकोन आणि सार्वजनिक चर्चेचे स्वरूप समजून घेण्यासाठी उपयुक्त ठरतो.&lt;ref name=&quot;paranjape&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;khanduri&quot; /&gt;

स्वातंत्र्यानंतर वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांच्या प्रसारामुळे व्यंगचित्रकलेला अधिक व्यापक वाचकवर्ग मिळाला. राजकीय व्यंगचित्रे, व्यक्तिचित्रण, पॉकेट कार्टून, हास्यचित्रे आणि चित्रपट्ट्या अशा विविध प्रकारांतून कलाकारांनी आपली अभिव्यक्ती विकसित केली. या काळात व्यंगचित्रकारांनी राजकीय नेतृत्व, सार्वजनिक धोरणे, सामाजिक बदल आणि दैनंदिन जीवनातील विसंगती यांवर चित्रांच्या माध्यमातून भाष्य केले. वृत्तपत्रांतील नियमित व्यंगचित्रे आणि नियतकालिकांतील हास्यचित्रांमुळे या कलेचा वाचकांशी सातत्यपूर्ण संबंध प्रस्थापित झाला.&lt;ref name=&quot;khanduri&quot; /&gt;

कालांतराने मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विषयांत आणि तंत्रांत विविधता आली. वृत्तपत्रांतील राजकीय भाष्याबरोबरच सामाजिक जीवन, कौटुंबिक प्रसंग, मानवी स्वभाव, सांस्कृतिक बदल आणि दैनंदिन अनुभव यांचे चित्रण वाढले. मुद्रित माध्यमांबरोबरच व्यंगचित्रप्रदर्शने, पुस्तकप्रकाशन आणि इतर दृश्य माध्यमांतूनही या कलेचा प्रसार झाला. अशा प्रकारे मराठी व्यंगचित्रकलेने पत्रकारिता, दृश्यकला आणि सामाजिक भाष्य यांचा संगम साधत स्वतंत्र कलापरंपरा विकसित केली.&lt;ref name=&quot;vishwakosh-vyangyachitra&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;khanduri&quot; /&gt;

=== मराठी वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमधील व्यंगचित्रे ===

मराठी वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांनी व्यंगचित्रकलेच्या प्रसारात महत्त्वाची भूमिका बजावली आहे. मुद्रित माध्यमांमधील व्यंगचित्रांमुळे सामाजिक आणि राजकीय घटनांवरील भाष्य वाचकांपर्यंत चित्ररूपात पोहोचले. वृत्तपत्रांतील व्यंगचित्रे प्रामुख्याने समकालीन घटना, सार्वजनिक जीवन, राजकीय निर्णय आणि सामाजिक प्रश्न यांवर भाष्य करतात. नियतकालिकांमध्ये प्रसिद्ध होणाऱ्या हास्यचित्रांचा विषयविस्तार तुलनेने अधिक असतो. त्यांत कौटुंबिक जीवन, मानवी स्वभाव, सामाजिक रूढी आणि दैनंदिन अनुभव यांचे चित्रण आढळते. विनोद आणि उपरोध यांच्या साहाय्याने गंभीर विषयही वाचकांपर्यंत प्रभावीपणे पोहोचवले जातात.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

मराठी मुद्रित माध्यमांतील व्यंगचित्रपरंपरेच्या प्रारंभीच्या टप्प्यात ''हिंदू पंच'' या साप्ताहिकाचे स्थान महत्त्वाचे आहे. इंग्रजी ''पंच''च्या धर्तीवर सुरू झालेल्या या नियतकालिकातून व्यंगचित्रे आणि व्यंगात्मक लेखन प्रसिद्ध होत असे. या साप्ताहिकातील चित्रांमधून तत्कालीन समाजजीवन आणि सार्वजनिक घडामोडींचे चित्रण झाले. ''हिंदू पंच''च्या अभ्यासातून पाश्चात्त्य व्यंगचित्रपरंपरेतील काही शैलीगत वैशिष्ट्ये मराठी मुद्रित संस्कृतीत कशा प्रकारे आली आणि त्यांना स्थानिक सामाजिक संदर्भ कसे प्राप्त झाले, हे स्पष्ट होते.&lt;ref name=&quot;paranjape&quot; /&gt;

पुढील काळात ''किर्लोस्कर'' या नियतकालिकाने मराठी व्यंगचित्रकलेच्या नियमित परंपरेला चालना दिली. शं. वा. किर्लोस्कर यांनी व्यंगचित्रांचा उपयोग सामाजिक प्रबोधन आणि समाजजीवनातील प्रश्न मांडण्यासाठी केला. त्यानंतर ''हंस'', ''मोहिनी'' आणि ''उद्यम'' यांसारख्या नियतकालिकांनी हास्यचित्रकलेच्या प्रसाराला हातभार लावला. या नियतकालिकांमधून नागेश आर्डे, शि. द. फडणीस, प्रभाकर ठोकळ, वसंत सरवटे आणि श्याम जोशी यांसारख्या हास्यचित्रकारांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. पुढील काळात ''आवाज'' वार्षिक आणि ''जत्रा'' यांसारख्या नियतकालिकांनीही हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रांना वाचकांपर्यंत पोहोचवले.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;&lt;ref&gt;“[https://www.loksatta.com/lokrang/marathi-caricature-cartoonist-history-maharashtra-hasyaresha-book-analysis-ssb-93-5984610/ मराठी व्यंगचित्रकलेची दृश्यात्मक नोंदवही]”, प्रशांत कुलकर्णी, ''लोकसत्ता''.&lt;/ref&gt;

राजकीय व्यंगचित्रांच्या प्रसारात ''सकाळ'' आणि ''मार्मिक'' यांसारख्या मुद्रित माध्यमांचे योगदान उल्लेखनीय आहे. ''सकाळ''मध्ये प्रारंभीपासून संपादकीय टीकाचित्रांना स्थान देण्यात आले. पुढे बाळासाहेब ठाकरे यांनी ''मार्मिक'' या व्यंगचित्रप्रधान साप्ताहिकाच्या माध्यमातून राजकीय आणि सामाजिक विषयांवरील व्यंगचित्रांची परंपरा विकसित केली. या साप्ताहिकामुळे अनेक व्यंगचित्रकारांना आपली कला सादर करण्यासाठी व्यासपीठ मिळाले. विकास सबनीस यांसारख्या व्यंगचित्रकारांना ''मार्मिक''मधून प्रसिद्धी मिळाली.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;vikassabnis&quot; /&gt;

दिवाळी अंकांनीही मराठी हास्यचित्रकार आणि व्यंगचित्रकारांना विशेष व्यासपीठ उपलब्ध करून दिले. दिवाळी अंकांतील चित्रांना विषय आणि मांडणीच्या दृष्टीने अधिक विस्तार मिळत असे. सामाजिक जीवनातील शाश्वत विसंगती, कौटुंबिक प्रसंग, मानवी स्वभाव आणि विनोदी परिस्थिती यांवर आधारित हास्यचित्रे या अंकांत प्रसिद्ध होत असत. त्यामुळे वृत्तपत्रांतील तात्कालिक राजकीय टीकाचित्रांबरोबरच नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांमधील हास्यचित्रांनी मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विविध प्रवाहांना चालना दिली.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

वृत्तपत्रांतील नियमित व्यंगचित्रे आणि नियतकालिकांतील हास्यचित्रे यांमुळे व्यंगचित्रकारांचा वाचकांशी सातत्यपूर्ण संवाद निर्माण झाला. एखाद्या घटनेचे दृश्यरूप सादर करण्याबरोबरच तिच्यामागील सामाजिक किंवा राजकीय विसंगती अधोरेखित करण्याचे कार्य या चित्रांनी केले. त्यामुळे मराठी वृत्तपत्रे आणि नियतकालिके ही व्यंगचित्रकलेच्या प्रसाराची महत्त्वाची माध्यमे ठरली. त्यांच्या माध्यमातून मराठी समाजजीवनातील बदलांची दृश्य नोंदही तयार झाली.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

== जिल्हानिहाय व्यंगचित्रकार ==

=== ठाणे जिल्हा ===

ठाणे जिल्ह्याशी संबंधित काही व्यंगचित्रकारांनी मराठी वृत्तपत्रे, नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांमधून व्यंगचित्रकलेच्या विकासात योगदान दिले आहे. या कलाकारांनी हास्यचित्रे, सामाजिक आणि राजकीय व्यंगचित्रे, चित्रांकन तसेच व्यंगचित्रकलेच्या प्रसारासाठी विविध उपक्रमांत सहभाग घेतला आहे. दिवाकर जयंत शेडगे आणि विवेक मेहेत्रे ही या क्षेत्रातील उल्लेखनीय नावे आहेत.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;&gt;शरद लोणकर, “[https://mymarathi.net/r-sarag-3/ व्यंगचित्रकलेचा वारसा जपणारे दिवाकर शेडगे]”, ''माय मराठी'', १० जानेवारी २०१९.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MehetreProfile&quot;&gt;“[https://www.marathisrushti.com/profiles/vivek-mehetre/ मेहेत्रे, विवेक]”, ''मराठीसृष्टी''.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MehetreGomantak&quot;&gt;मुकेश थळी, “[https://dainikgomantak.esakal.com/blog/cartoonist-vivek-mehetre-famous-cartoonist-in-india-ms98 हास्य, हास्यचित्रे व व्यंगचित्रे]”, ''दैनिक गोमन्तक'', १३ फेब्रुवारी २०२४.&lt;/ref&gt;

==== दिवाकर जयंत शेडगे ====

दिवाकर जयंत शेडगे यांचा जन्म ७ फेब्रुवारी १९४२ रोजी झाला. चित्रकलेचा वारसा लाभलेल्या कुटुंबात त्यांचे बालपण गेले. त्यांचे वडील चित्रकार होते आणि त्यांनी वडिलांच्या मार्गदर्शनाखाली चित्रकलेचे काम सुरू केले. पुढे व्यंगचित्रकलेकडे वळल्यानंतर त्यांनी स्वतःची स्वतंत्र शैली विकसित केली. १९६९ मध्ये ''आवाज'' दिवाळी अंकात त्यांचे पहिले व्यंगचित्र प्रसिद्ध झाले. त्यानंतर ''लोकसत्ता'', ''लोकप्रभा'', ''मार्मिक'', ''जत्रा'', ''श्रीदीपलक्ष्मी'', ''दीपावली'' आणि अन्य नियतकालिकांतून त्यांची व्यंगचित्रे प्रसिद्ध झाली. त्यांनी पन्नासहून अधिक दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे रेखाटली आणि त्यांची सुमारे चार हजार व्यंगचित्रे प्रकाशित झाली. नाटकांच्या जाहिराती, दिवाळी अंकांची मुखपृष्ठे आणि कथाचित्रे यांसाठीही त्यांनी चित्रांकन केले. ''रत्‍नागिरी टाइम्स'', ''दो बजे दोपहर'' आणि ''सांज समाचार'' या वृत्तपत्रांसाठी त्यांनी व्यंगचित्रमालिका तयार केल्या.

१९९२ मध्ये मुंबई मराठी पत्रकार संघाच्या ‘मधुचंद्र साहित्यिकांचा’ या मालिकेतील हास्यचित्रांसाठी आणि २००२ मध्ये ''कलाकुंज'' दिवाळी अंकातील हास्यचित्रांसाठी त्यांना शं. वा. किर्लोस्कर स्मृतिचिन्ह प्रदान करण्यात आले. ते ठाणे जिल्ह्यातील कळवा येथे वास्तव्यास होते.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot; /&gt;

==== विवेक मेहेत्रे ====

विवेक मेहेत्रे हे ठाण्यात वास्तव्यास असलेले हास्यचित्रकार, व्यंगचित्रकार, लेखक आणि प्रकाशक आहेत. वयाच्या सोळाव्या वर्षापासून त्यांनी व्यंगचित्रे रेखाटण्यास सुरुवात केली. त्यांनी अभियांत्रिकी शाखेतील पदवी व पदव्युत्तर शिक्षण तसेच व्यवस्थापनशास्त्रातील पदव्युत्तर शिक्षण पूर्ण केले. मराठी, इंग्रजी आणि गुजराती यांसह विविध भाषांतील नियतकालिकांतून त्यांची हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रे प्रसिद्ध झाली आहेत. त्यांच्या सुमारे साठ हजार हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रांचा उल्लेख त्यांच्या चरित्रात्मक नोंदीत आढळतो. उत्कृष्ट व्यंगचित्रकलेसाठी त्यांना शं. वा. किर्लोस्कर पुरस्कार २००० आणि २००९ या वर्षांत दोन वेळा मिळाला. ''तुमचा नवा दोस्त इंटरनेट'' या त्यांच्या पुस्तकाला महाराष्ट्र शासनाचा प्रथम क्रमांकाचा पुरस्कार मिळाला आहे.&lt;ref name=&quot;MehetreProfile&quot; /&gt;

१९९३ पासून ते पत्नी वैशाली मेहेत्रे यांच्यासह ‘उद्वेली बुक्स’ या प्रकाशन संस्थेचे काम पाहतात. त्यांच्या हास्यचित्रांचे संकलन करणारी पुस्तकेही प्रकाशित झाली आहेत. व्यंगचित्रकलेच्या प्रसारासाठी त्यांनी कार्यशाळा आणि इतर उपक्रमांत सहभाग घेतला आहे.&lt;ref name=&quot;MehetreGomantak&quot; /&gt;

जानेवारी २०१८ मध्ये ठाणे येथे आयोजित अखिल भारतीय मराठी व्यंगचित्रकार संमेलनाचे अध्यक्षपद विवेक मेहेत्रे यांनी भूषविले. २० आणि २१ जानेवारी रोजी झालेल्या या संमेलनात ‘सोशल मीडिया आणि व्यंगचित्रे’ तसेच ‘मराठी दैनिकांचे संपादक राजकीय व्यंगचित्रांना घाबरू लागले आहेत का’ या विषयांवर चर्चासत्रे आयोजित करण्यात आली होती. महिला, मुली, ज्येष्ठ नागरिक आणि मुलांसाठी कार्यशाळा तसेच ज्येष्ठ आणि दिवंगत व्यंगचित्रकारांच्या कलाकृतींचे प्रदर्शनही आयोजित करण्यात आले होते. या संमेलनाचे आयोजन ‘कार्टूनिस्ट्स कंबाइन’ या संस्थेतर्फे करण्यात आले होते.&lt;ref&gt;“[https://maharashtratimes.com/maharashtra/mumbai-news/marathi-cartoonist-gettogether-in-thane/amp_articleshow/61969835.cms ठाण्यामध्ये रंगणार मराठी व्यंगचित्रकार संमेलन]”, ''महाराष्ट्र टाइम्स'', ८ डिसेंबर २०१७.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“[https://www.esakal.com/mumbai/marathi-news-thane-news-marathi-caricature-festival-93538 व्यंगचित्रांचा इतिहास पुस्तकांतून जतन करा : सुहास बहुलकर]”, ''सकाळ'', २० जानेवारी २०१८.&lt;/ref&gt;

=== सिंधुदुर्ग जिल्हा ===

सिंधुदुर्ग जिल्ह्याशी संबंधित काही कलाकारांनी मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विकासात योगदान दिले आहे. वृत्तपत्रे, नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांमधून त्यांच्या कलाकृती प्रसिद्ध झाल्या. या जिल्ह्यातील उल्लेखनीय व्यंगचित्रकारांमध्ये बाळ राणे आणि प्रभाकर वाईरकर यांचा समावेश होतो.

==== बाळ राणे ====

बाळ राणे हे मराठीतील ज्येष्ठ व्यंगचित्रकार होते. त्यांचा जन्म २६ जानेवारी १९१४ रोजी सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील कणकवलीजवळच्या जानवली येथे झाला. लहानपणापासूनच चित्रकार होण्याची त्यांची इच्छा होती. मुंबईत त्यांनी मॅट्रिकपर्यंत शिक्षण घेतले. त्यानंतर सुप्रसिद्ध चित्रकार स. ल. हळदणकर यांच्याकडे चित्रकलेचे प्रशिक्षण घेतले. पुढे त्यांनी मुंबईतील पोलीस आयुक्त कार्यालयात लिपिक म्हणून नोकरी केली; मात्र नोकरी सांभाळून व्यंगचित्रकलेचा सराव सुरू ठेवला. त्यांच्या व्यंगचित्रांत कौटुंबिक, सामाजिक, राजकीय आणि दैनंदिन जीवनातील प्रसंगांचे चित्रण आढळते.

''मनोहर'', ''किर्लोस्कर'', ''हंस'', ''वसंत'', ''मोहिनी'', ''उद्यम'', ''वाङ्मयशोभा'', ''आवाज'', ''मार्मिक'' आणि ''किशोर'' यांसारख्या मराठी नियतकालिके व दिवाळी अंकांतून त्यांची व्यंगचित्रे प्रसिद्ध झाली. मराठीबरोबरच ''शंकर्स वीकली'', ''धर्मयुग'' आणि ''चित्रलेखा'' यांसारख्या इंग्रजी, हिंदी आणि गुजराती नियतकालिकांतही त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. ''तरुण भारत''च्या पुणे आणि नागपूर आवृत्त्यांमध्ये ‘बाळूकाका’ या नावाने त्यांचे पॉकेट कार्टून जवळपास पस्तीस वर्षे नियमितपणे प्रसिद्ध होत होते. त्यांच्या जन्मशताब्दीनिमित्त २०१४ मध्ये सर जे. जे. उपयोजित कला महाविद्यालयात त्यांच्या चित्रसंग्रहाचे प्रदर्शन भरविण्यात आले होते.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;&gt;प्रतिभा राणे-वाघ, “[https://www.pratibhawagh.com/bal-rane-marathi बाळ राणे (ज्येष्ठ व्यंगचित्रकार)]”, ''प्रतिभा वाघ''.&lt;/ref&gt;

==== प्रभाकर वाईरकर ====

प्रभाकर वाईरकर हे आंतरराष्ट्रीय स्तरावर ओळख निर्माण केलेले मराठी व्यंगचित्रकार, अर्कचित्रकार आणि रेखांकनकार आहेत. त्यांचा जन्म १९५१ मध्ये सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील मालवण तालुक्यातील कट्टा येथे झाला. त्यांनी मुंबईतील सर जे. जे. उपयोजित कला संस्थेतून १९७७ मध्ये उपयोजित कलेची पदविका प्राप्त केली. व्यंगचित्रे, अर्कचित्रे, रेखाचित्रे आणि जाहिरातकला या क्षेत्रांत त्यांनी काम केले. विविध वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांसाठी त्यांनी व्यंगचित्रे व अर्कचित्रे रेखाटली. ''इंडियन एक्सप्रेस'', ''द टाइम्स ऑफ इंडिया'', ''द संडे ऑब्झर्व्हर'', ''लोकसत्ता'', ''लोकप्रभा'', ''महाराष्ट्र टाइम्स'', ''मार्मिक'' आणि ''आपले महानगर'' यांसारख्या वृत्तपत्रे व नियतकालिकांतून त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली.

१९८७ मध्ये स्वित्झर्लंड येथे झालेल्या आंतरराष्ट्रीय कॉमिक्स महोत्सवात त्यांच्या चित्रांचा समावेश झाला होता. २००२ मध्ये दूरदर्शनने भारतातील नामवंत व्यंगचित्रकारांवर आधारित मालिका प्रसारित केली होती. या मालिकेतील एक भाग प्रभाकर वाईरकर यांच्या कार्यावर आधारित होता. जाहिरातकला क्षेत्रातही त्यांनी अर्कचित्रे आणि व्यंगचित्रांचा वापर करून योगदान दिले.&lt;ref name=&quot;PrabhakarWairkar&quot;&gt;“[https://www.mahamtb.com/Encyc/2023/1/14/Article-on-Prabhakar-Wirekar.html व्यंगचित्रांद्वारे अटकेपार झेंडा नेणारे प्रभाकर वाईरकर]”, ''मुंबई तरुण भारत'', १४ जानेवारी २०२३.&lt;/ref&gt;

२०२६ मध्ये रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील लांजा तालुक्यातील रिंगणे येथे राजापूर-लांजा तालुका नागरिक संघाचे अकरावे ग्रामीण मराठी साहित्य संमेलन आयोजित करण्यात आले होते. या संमेलनात प्रभाकर वाईरकर यांच्या चित्रांचे प्रदर्शन भरविण्यात आले. संमेलनाच्या अखेरच्या दिवशी त्यांना बाळकृष्ण खामकर ‘कोकण भूषण’ पुरस्कार प्रदान करण्यात आला. हा पुरस्कार त्यांच्या व्यंगचित्रकलेतील योगदानाची दखल घेऊन देण्यात आला.&lt;ref&gt;“[https://marathi.hindusthansamachar.in/Encyc/2026/1/9/Rural-Literature-Conference-to-be-held-at-Ringane-.php रत्नागिरी : जानेवारीअखेर रिंगणे येथे अकरावे ग्रामीण साहित्य संमेलन]”, ''हिंदुस्थान समाचार'', जानेवारी २०२६.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“[https://marathi.hindusthansamachar.in/Encyc/2026/2/2/Prabhakar-Wairkar-Speeach-in-R.php रत्नागिरी : समाजातील सर्व घटकांना सामावून घेऊन प्रगती साधणारे संमेलन - प्रभाकर वाईरकर]”, ''हिंदुस्थान समाचार'', २ फेब्रुवारी २०२६.&lt;/ref&gt;

== व्यंगचित्रकारांचे कलात्मक योगदान ==

कोकणाशी संबंधित व्यंगचित्रकारांनी मराठी व्यंगचित्रकलेत विविध विषय आणि माध्यमांद्वारे योगदान दिले आहे. त्यांच्या कलाकृतींमध्ये सामाजिक जीवन, राजकीय घडामोडी, मानवी स्वभाव, कौटुंबिक प्रसंग आणि दैनंदिन व्यवहार यांचे चित्रण आढळते. काही कलाकारांनी वृत्तपत्रांतील नियमित व्यंगचित्रांमधून समकालीन घटनांवर भाष्य केले, तर काहींनी नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांमधून हास्यचित्रे, अर्कचित्रे आणि चित्रांकने प्रसिद्ध केली. त्यामुळे त्यांचे कार्य राजकीय व्यंगचित्रांपुरते मर्यादित न राहता चित्रांकन आणि जाहिरातकलेसारख्या क्षेत्रांपर्यंत विस्तारले.

बाळ राणे यांनी वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमधून दीर्घकाळ व्यंगचित्रे प्रसिद्ध केली. *तरुण भारत*मधील ‘बाळूकाका’ या पॉकेट कार्टूनमधून त्यांनी दैनंदिन जीवनातील प्रसंग आणि सामाजिक विसंगती विनोदी शैलीत मांडल्या. मराठी नियतकालिकांबरोबरच हिंदी, इंग्रजी आणि गुजराती नियतकालिकांतही त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. विविध भाषांतील नियतकालिकांमधील त्यांच्या प्रकाशनामुळे त्यांच्या व्यंगचित्रांचे कार्य प्रादेशिक भाषिक मर्यादांपलीकडे पोहोचले.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;/&gt;

प्रभाकर वाईरकर यांनी व्यंगचित्रकलेबरोबरच अर्कचित्र, चित्रांकन आणि जाहिरातकलेच्या क्षेत्रांत काम केले. विविध वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांसाठी त्यांनी चित्रे रेखाटली. १९८७ मध्ये स्वित्झर्लंड येथे झालेल्या आंतरराष्ट्रीय कॉमिक्स महोत्सवातील त्यांचा सहभाग आणि २००२ मध्ये दूरदर्शनच्या व्यंगचित्रकारांवरील कार्यक्रममालेतील समावेश यांचा त्यांच्या कारकिर्दीत उल्लेख आढळतो. त्यांच्या कार्यातून व्यंगचित्र, व्यक्तिचित्रण आणि व्यावसायिक चित्रांकन या कलाप्रकारांतील परस्परसंबंध दिसून येतात.&lt;ref name=&quot;PrabhakarWairkar&quot;/&gt;

दिवाकर जयंत शेडगे यांनी वृत्तपत्रे, नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे रेखाटली. त्यांच्या कामात सामाजिक प्रसंग, मानवी स्वभाव आणि दैनंदिन जीवनातील विसंगती यांचे चित्रण आढळते. व्यंगचित्रांबरोबरच नाटकांच्या जाहिराती, दिवाळी अंकांची मुखपृष्ठे आणि कथाचित्रे तयार करण्याचे कामही त्यांनी केले. विविध वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमधील त्यांच्या प्रकाशनातून व्यंगचित्रकलेच्या मुद्रित माध्यमांतील वापराचे स्वरूप दिसून येते.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;/&gt;

विवेक मेहेत्रे यांनी हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रांच्या माध्यमातून मराठीसह इतर भाषांतील वाचकांपर्यंत आपली कला पोहोचवली. नियतकालिकांमधील चित्रप्रकाशनाबरोबरच ‘हास्य कॉर्नर’ या कार्यक्रमातून त्यांनी व्यंगचित्रकलेचे प्रात्यक्षिक आणि सादरीकरण केले. लेखन, व्याख्याने आणि पुस्तकप्रकाशनाच्या माध्यमातूनही त्यांनी या कलेच्या प्रसारात सहभाग घेतला. त्यांच्या कार्यातून व्यंगचित्रकलेचे मुद्रित माध्यमांबरोबरच प्रत्यक्ष सादरीकरणाच्या माध्यमातील स्वरूपही स्पष्ट होते.&lt;ref name=&quot;MehetreProfile&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MehetreGomantak&quot;/&gt;

या कलाकारांच्या कार्यातून मराठी व्यंगचित्रकलेतील विषयवैविध्य आणि माध्यमवैविध्य दिसून येते. वृत्तपत्रे, नियतकालिके, दिवाळी अंक, अर्कचित्रे, चित्रांकन आणि सार्वजनिक सादरीकरण अशा विविध माध्यमांतून त्यांनी व्यंगचित्रकलेचा आविष्कार केला. त्यामुळे कोकणाशी संबंधित व्यंगचित्रकारांचे योगदान मराठी व्यंगचित्रकलेच्या व्यापक परंपरेचा एक भाग म्हणून अभ्यासता येते.

=== सामाजिक आणि राजकीय व्यंगचित्रे ===

सामाजिक आणि राजकीय व्यंगचित्रे ही समाजातील घडामोडी, सार्वजनिक जीवनातील विसंगती आणि राजकीय प्रक्रियांवर भाष्य करणारी दृश्यकलेची अभिव्यक्ती आहेत. सामाजिक व्यंगचित्रांमधून रूढी, परंपरा, सामाजिक विषमता, मानवी स्वभाव आणि दैनंदिन जीवनातील विरोधाभास यांचे चित्रण केले जाते. राजकीय व्यंगचित्रांमध्ये शासनव्यवस्था, राजकीय नेतृत्व, सार्वजनिक धोरणे आणि समकालीन घटनांवर उपरोधिक भाष्य केले जाते. अशा चित्रांमध्ये विनोद, अतिशयोक्ती, प्रतीकात्मकता आणि दृश्यरूपकांचा वापर करून आशय मांडला जातो.&lt;ref name=&quot;khanduri&quot;/&gt;

भारतीय व्यंगचित्रपरंपरेत सामाजिक आणि राजकीय विषयांचे चित्रण मुद्रित माध्यमांच्या विकासाबरोबर विस्तारले. वसाहतकालीन काळापासून वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमधील व्यंगचित्रांनी सत्ताकेंद्रे, सामाजिक संबंध आणि सार्वजनिक प्रश्न यांवर भाष्य केले. स्वातंत्र्यानंतर लोकशाही व्यवस्था, निवडणुका, शासनाचे निर्णय आणि सामाजिक परिवर्तन हे राजकीय व्यंगचित्रांचे महत्त्वाचे विषय बनले. व्यंगचित्रे तत्कालीन राजकीय वातावरण आणि समाजातील विचारप्रवाहांचे दृश्य प्रतिबिंब नोंदवतात. त्यामुळे इतिहासाच्या अभ्यासातही त्यांचा दृश्यस्रोत म्हणून उपयोग केला जातो.&lt;ref&gt;Urvi Mukhopadhyay, “Taking Humour Seriously: Political Cartoons as Source of History”, ''Proceedings of the Indian History Congress'', खंड ८३, २०२४, पृ. १४३६–१४५७. https://www.jstor.org/stable/27438540&lt;/ref&gt;

महाराष्ट्रातील सामाजिक आणि राजकीय परिस्थितीचाही व्यंगचित्रांच्या आशयावर प्रभाव पडला. भाषिक अस्मिता, प्रादेशिक ओळख, सामाजिक-सांस्कृतिक बदल आणि राजकीय चळवळी या विषयांनी महाराष्ट्रातील सार्वजनिक चर्चेला आकार दिला. राजुला नानजी शाह यांनी महाराष्ट्राच्या अस्मितेच्या जडणघडणीचा अभ्यास करताना भाषा, प्रदेश, धर्म आणि राज्याच्या भाषिक पुनर्रचनेनंतरच्या सामाजिक-राजकीय घडामोडींचा विचार केला आहे. हा अभ्यास व्यंगचित्रकलेवर केंद्रित नसला, तरी महाराष्ट्रातील सामाजिक आणि राजकीय संदर्भ समजून घेण्यासाठी तो उपयुक्त ठरतो.&lt;ref&gt;Rajula Nanji Shah, “Trajectories in the Construction of Maharashtrian Identity”, ''Journal of Emerging Technologies and Innovative Research'', खंड ५, अंक ८, ऑगस्ट २०१८, पृ. २३८–२४५. https://www.jetir.org/papers/JETIR1808931.pdf&lt;/ref&gt;

व्यंगचित्रांचा ऐतिहासिक अभ्यास करताना त्यांतील दृश्यरचना, प्रतीके, व्यक्तिरेखा आणि प्रसंग यांचा तत्कालीन सामाजिक व राजकीय परिस्थितीशी संबंध लावला जातो. व्यंगचित्रकाराने निवडलेला विषय, त्यातील उपरोध आणि चित्रातून व्यक्त होणारा दृष्टिकोन यांमधून त्या काळातील सार्वजनिक विचारविश्वाचा मागोवा घेता येतो. अशा प्रकारे सामाजिक आणि राजकीय व्यंगचित्रे ही विनोदनिर्मितीबरोबरच पत्रकारिता, दृश्यकला आणि इतिहासाच्या अभ्यासासाठीही महत्त्वाची दृश्यसाधने ठरतात.&lt;ref name=&quot;khanduri&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mukhopadhyay&quot;&gt;Urvi Mukhopadhyay, “Taking Humour Seriously: Political Cartoons as Source of History”, ''Proceedings of the Indian History Congress'', खंड ८३, २०२४, पृ. १४३६–१४५७. https://www.jstor.org/stable/27438540&lt;/ref&gt;

=== विनोदी आणि उपरोधिक चित्रण ===

विनोद आणि उपरोध हे व्यंगचित्रकलेचे महत्त्वाचे घटक आहेत. दैनंदिन जीवनातील प्रसंग, मानवी स्वभावातील विसंगती, सामाजिक रूढी आणि सार्वजनिक व्यवहार यांचे चित्रण करताना व्यंगचित्रकार विनोदाचा वापर करतो. एखाद्या व्यक्तीचे किंवा परिस्थितीचे वैशिष्ट्य अतिशयोक्तीने दाखवणे, अनपेक्षित कलाटणी देणे आणि व्यक्तिरेखांच्या चेहऱ्यावरील व शारीरिक हावभावांतून आशय व्यक्त करणे या तंत्रांमुळे व्यंगचित्रात हास्यनिर्मिती होते. काही व्यंगचित्रे निव्वळ हास्य निर्माण करतात, तर काही हसवतानाच वाचकाला विचार करण्यास प्रवृत्त करतात.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot;/&gt;

उपरोधिक चित्रणात एखाद्या व्यक्तीच्या विधानातील, कृतीतील किंवा सामाजिक परिस्थितीतील विरोधाभास ठळक केला जातो. चित्रातील व्यक्तिरेखा, प्रसंग, प्रतीके आणि संवाद यांच्या साहाय्याने व्यंगचित्रकार आशय मांडतो. काही वेळा चित्रातील व्यक्ती किंवा प्रसंगाचे अतिशयोक्तीपूर्ण चित्रण करून विसंगती अधोरेखित केली जाते; तर काही वेळा शब्द आणि चित्र यांच्या परस्परसंबंधातून उपरोध व्यक्त होतो. त्यामुळे व्यंगचित्रातील विनोद हा केवळ मनोरंजनापुरता मर्यादित न राहता सामाजिक निरीक्षण आणि टीकेचे माध्यमही ठरतो.&lt;ref name=&quot;khanduri&quot;/&gt;

भारतीय राजकीय व्यंगचित्रांमध्ये भाषिक आणि दृश्यात्मक साधनांचा एकत्रित वापर आढळतो. चित्रातील शीर्षक, संवाद, शब्दखेळ आणि सांस्कृतिक संदर्भ यांमुळे व्यंगचित्राचा आशय अधिक स्पष्ट किंवा बहुअर्थी होऊ शकतो. चित्रातील दृश्यप्रतीके आणि शब्द यांचा परस्परसंबंध समजून घेतल्यास व्यंगचित्रातील उपरोधाचा अर्थ उलगडतो. अशा चित्रांचा अर्थ लावताना त्यांचा तत्कालीन सामाजिक आणि राजकीय संदर्भ विचारात घेणे आवश्यक ठरते.&lt;ref&gt;Vinod Balakrishnan आणि Vishaka Venkat, ''The Language of Humour and Its Transmutation in Indian Political Cartoons'', Palgrave Macmillan, 2023.&lt;/ref&gt;

व्यंगचित्रातील विनोदी आणि उपरोधिक शैलीचा परिणाम चित्रकाराच्या निरीक्षणशक्ती, कल्पकता आणि रेखाटनकौशल्यावर अवलंबून असतो. मोजक्या रेषा, निवडक दृश्यघटक, चेहऱ्यावरील हावभाव आणि नेमकी प्रसंगरचना यांच्या साहाय्याने व्यापक आशय व्यक्त करता येतो. चित्र आणि शब्द यांचा योग्य मेळ साधल्यास व्यंगचित्राचा आशय अधिक परिणामकारक होतो. त्यामुळे विनोद आणि उपरोध हे व्यंगचित्राचे केवळ शैलीवैशिष्ट्य नसून सामाजिक वास्तवातील विसंगती व्यक्त करण्याची प्रभावी साधने आहेत.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

=== अर्कचित्रे आणि व्यक्तिचित्रण ===

अर्कचित्र हे व्यक्तिचित्रणाचा एक वैशिष्ट्यपूर्ण प्रकार आहे. त्यामध्ये एखाद्या व्यक्तीच्या चेहऱ्याची ठेवण, हावभाव आणि ओळख दर्शविणारी वैशिष्ट्ये ठळकपणे रेखाटली जातात. व्यक्तीच्या मूळ स्वरूपाशी साम्य राखून तिच्या वैशिष्ट्यपूर्ण गुणांचे अतिशयोक्त किंवा ठसठशीत रेषांकन करणे हे अर्कचित्राचे प्रमुख वैशिष्ट्य आहे. व्यक्तिचित्रणात व्यक्तीचे बाह्यरूप, देहबोली आणि व्यक्तिमत्त्वातील वैशिष्ट्ये चित्रातून व्यक्त करण्यावर भर असतो. या दोन्ही प्रकारांसाठी सूक्ष्म निरीक्षण, रेखाटनकौशल्य आणि व्यक्तीच्या वैशिष्ट्यांचे आकलन आवश्यक असते.

प्रभाकर वाईरकर यांनी व्यंगचित्रकलेबरोबरच अर्कचित्रे आणि रेखाचित्रांच्या क्षेत्रातही काम केले आहे. त्यांनी विविध क्षेत्रांतील व्यक्तींची अर्कचित्रे रेखाटली. विशेषतः हिंदुस्थानी शास्त्रीय संगीत क्षेत्रातील कलाकारांची अर्कचित्रे त्यांनी तयार केली. २०११ मध्ये सवाई गंधर्व भीमसेन महोत्सवात त्यांच्या सत्तरहून अधिक अर्कचित्रांचे प्रदर्शन आयोजित करण्यात आले होते. या चित्रांमध्ये गायक आणि वादकांच्या चेहऱ्यावरील भाव, सादरीकरणाच्या वेळी दिसणारी देहबोली आणि त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वाची वैशिष्ट्ये रेखाटण्यात आली होती.&lt;ref&gt;अमृता जैन, “Lines of Thought”, ''द इंडियन एक्सप्रेस'', २ डिसेंबर २०११. https://indianexpress.com/article/cities/pune/lines-of-thought/&lt;/ref&gt;

दिवाकर जयंत शेडगे यांनी व्यंगचित्रांबरोबरच विविध प्रकारचे चित्रांकन केले. नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे रेखाटण्यासोबतच त्यांनी नाटकांच्या जाहिराती, मुखपृष्ठे आणि कथाचित्रे तयार केली. त्यांच्या या कामातून व्यंगचित्रकलेच्या जोडीने मुद्रित माध्यमांसाठी आवश्यक असलेल्या चित्रांकनाच्या क्षेत्रातील त्यांचे योगदान दिसून येते.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;&gt;शरद लोणकर, “व्यंगचित्रकलेचा वारसा जपणारे दिवाकर शेडगे”, ''माय मराठी'', १० जानेवारी २०१९. https://mymarathi.net/r-sarag-3/&lt;/ref&gt;

अर्कचित्रे आणि व्यक्तिचित्रण या माध्यमांतून व्यक्तीची ओळख आणि तिच्या व्यक्तिमत्त्वातील ठळक पैलू दृश्यरूपात मांडले जातात. व्यंगचित्रकाराच्या निरीक्षणशक्तीचा आणि रेखाटनकौशल्याचा या चित्रप्रकारांत विशेष उपयोग होतो. प्रभाकर वाईरकर यांची अर्कचित्रे आणि दिवाकर शेडगे यांचे विविध प्रकारचे चित्रांकन यांमधून कोकणाशी संबंधित व्यंगचित्रकारांच्या कलात्मक कार्याची व्याप्ती स्पष्ट होते.


== हेही पहा ==
* [[व्यंगचित्र]]

== बाह्य दुवे ==
* [https://vishwakosh.marathi.gov.in/33080/ व्यंग्यचित्र – मराठी विश्वकोश]
* [https://www.pratibhawagh.com/bal-rane-marathi बाळ राणे – चरित्र व व्यंगचित्रकलेचा वारसा]
* {{कोकण लोकजीवन}}

== संदर्भ ==


[[वर्ग:मराठी व्यंगचित्रकार]]
[[वर्ग:कोकण]]
[[वर्ग:महाराष्ट्रातील कलाकार]]
[[वर्ग:व्यंगचित्रकला]]</text>
      <sha1>bxkuxorr9x5uujff4qipcdg7pq3rdd2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728417</id>
      <parentid>2728416</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T05:56:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AdvAnantGholam</username>
        <id>172574</id>
      </contributor>
      <origin>2728417</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="98986" sha1="3xlxmn4c978h022qz3xmrdjydc9qpyz" xml:space="preserve">कोकण हा महाराष्ट्राच्या पश्चिम किनारपट्टीवरील भौगोलिक आणि सांस्कृतिक वैशिष्ट्यांनी समृद्ध प्रदेश आहे. या प्रदेशातील सामाजिक जीवन, स्थानिक बोलीभाषा, लोकपरंपरा आणि सांस्कृतिक घडामोडी यांचे प्रतिबिंब विविध कलाप्रकारांतून व्यक्त झाले आहे. व्यंगचित्रकला हा त्यांपैकी एक दृश्यकलाप्रकार आहे. रेषा, आकार आणि प्रसंग यांच्या माध्यमातून विनोद, उपरोध आणि भाष्य व्यक्त करणाऱ्या व्यंगचित्रांना वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमध्ये महत्त्वाचे स्थान लाभले आहे. व्यंगचित्रांमधून सामाजिक विसंगती, मानवी स्वभावातील विरोधाभास आणि समकालीन घटनांवर मार्मिक भाष्य केले जाते.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot;&gt;वसंत सरवटे, “[https://vishwakosh.marathi.gov.in/33080/ व्यंग्यचित्र]”, ''मराठी विश्वकोश''.&lt;/ref&gt;

'''कोकणातील व्यंगचित्रकारांनी''' आपल्या कलाकृतींतून सामाजिक, कौटुंबिक आणि राजकीय विषयांचे चित्रण केले आहे. वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमधील व्यंगचित्रांबरोबरच अर्कचित्रकला, चित्रांकन आणि जाहिरातकला या क्षेत्रांतही काही कलाकारांनी योगदान दिले आहे. या लेखात कोकण विभागातील ठाणे, रायगड, रत्‍नागिरी आणि सिंधुदुर्ग या जिल्ह्यांशी संबंधित व्यंगचित्रकारांचा उपलब्ध प्रकाशित संदर्भांच्या आधारे परिचय करून देण्यात आला आहे. कलाकारांचा जिल्ह्याशी असलेला संबंध निश्चित करताना त्यांचे जन्मस्थान, वास्तव्य किंवा कार्यक्षेत्र यांपैकी विश्वसनीय स्रोतांद्वारे उपलब्ध असलेली माहिती विचारात घेतली आहे.&lt;ref name=&quot;konkanhistory&quot;&gt;“[https://divcomkonkan.gov.in/इतिहास-2/ इतिहास]”, विभागीय आयुक्त, कोकण विभाग, महाराष्ट्र शासन.&lt;/ref&gt;

== व्यंगचित्रकलेची पार्श्वभूमी ==

व्यंगचित्र हे समकालीन व्यक्ती, घटना किंवा प्रसंगांमधील विसंगतींचे विनोदी अथवा उपरोधिक चित्रण करणारे दृश्यकलामाध्यम आहे. रेषा, आकार, चेहऱ्यावरील हावभाव आणि प्रसंगरचना यांच्या साहाय्याने व्यंगचित्रकार एखाद्या व्यक्तीचे किंवा परिस्थितीचे वैशिष्ट्यपूर्ण पैलू ठळक करतो. व्यंगचित्राचा उद्देश केवळ हास्यनिर्मिती करणे नसून सामाजिक आणि राजकीय वास्तवातील विसंगतींकडे लक्ष वेधणे हाही असतो. संपादकीय किंवा राजकीय टीकाचित्रे, हास्यचित्रे, अर्कचित्रे आणि चित्रपट्ट्या असे या दृश्यकलेचे विविध प्रकार आहेत.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot;/&gt;

आधुनिक व्यंगचित्रकलेच्या विकासात मुद्रित माध्यमांचा महत्त्वाचा वाटा आहे. एकोणिसाव्या शतकात वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांचा प्रसार वाढल्यानंतर व्यंगचित्रे सार्वजनिक चर्चेचे आणि सामाजिक-राजकीय भाष्याचे प्रभावी माध्यम बनली. इंग्लंडमध्ये १८४१ मध्ये सुरू झालेल्या ''पंच'' या साप्ताहिकाने आधुनिक व्यंगचित्रांच्या प्रसारात महत्त्वाची भूमिका बजावली. त्यातील चित्रांमधून तत्कालीन सामाजिक आणि राजकीय परिस्थितीवर उपरोधिक भाष्य केले जात असे. या नियतकालिकाच्या प्रभावातून आशियातील विविध भाषांमध्येही ''पंच''च्या धर्तीवरील नियतकालिके सुरू झाली. वसाहतकालीन भारतात व्यंगचित्रांनी ब्रिटिश सत्तेचे स्वरूप, वांशिक दृष्टिकोन आणि तत्कालीन राजकीय घडामोडी यांचे चित्रण केले. त्याचबरोबर भारतीय समाजातील प्रतिक्रिया आणि प्रतिकार व्यक्त करण्याचे माध्यम म्हणूनही त्यांचा वापर झाला.&lt;ref&gt;“[https://ir.nbu.ac.in/handle/123456789/3954 Caricature in Print Media: A Historical Study of Political Cartoons in Colonial India (1872–1947)]”, Dahlia Bhattacharya, ''Karatoya: North Bengal University Journal of History'', खंड १२, मार्च २०१९, पृ. ६३–७८.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;asianpunches&quot;&gt;Swarali Paranjape, “Crossing Boundaries: Punch and the Marathi Weekly Hindu Pañca (1870–1909)”, ''Asian Punches: A Transcultural Affair'', Springer, २०१३, पृ. १५१–१६४.&lt;/ref&gt;

मराठी व्यंगचित्रकलेच्या प्रारंभीच्या इतिहासात ''हिंदू पंच'' या साप्ताहिकाचा उल्लेख महत्त्वाचा आहे. इंग्लंडमधील ''पंच''च्या धर्तीवर मराठीत सुरू झालेल्या या नियतकालिकाने मराठी मुद्रित संस्कृतीत व्यंगचित्राधारित पत्रकारितेचा प्रारंभिक टप्पा निर्माण केला. संशोधक स्वारली परांजपे यांनी ''हिंदू पंच''मधील उपलब्ध अंकांचा अभ्यास करून या नियतकालिकाचे स्वरूप, त्यातील व्यंगात्मक आशय आणि पाश्चात्त्य ''पंच'' परंपरेशी असलेले त्याचे संबंध यांचा ऊहापोह केला आहे. त्यांच्या अभ्यासात १८८० ते १८८७ आणि १८९७ या वर्षांतील उपलब्ध अंकांचा आधार घेतलेला आहे.&lt;ref name=&quot;asianpunches&quot; /&gt;

मराठी व्यंगचित्रकलेला नियमित स्वरूप देण्यात शं. वा. किर्लोस्कर यांचे योगदान महत्त्वाचे मानले जाते. १९२५ पासून त्यांनी ''किर्लोस्कर'' नियतकालिकात नियमितपणे व्यंगचित्रे प्रसिद्ध करण्यास सुरुवात केली. त्यांच्या चित्रांमधून वैयक्तिक उन्नती, सामाजिक प्रबोधन आणि समाजाच्या सर्वांगीण विकासाशी संबंधित विचार मांडले जात. त्यांनी तीनशेहून अधिक व्यंगचित्रे किंवा बोधचित्रे रेखाटली. पुढे त्यांनी सामाजिक आणि राजकीय घडामोडींवरील टीकाचित्रेही प्रसिद्ध केली. नवोदित व्यंगचित्रकारांची चित्रे नियतकालिकात प्रसिद्ध करून त्यांना प्रोत्साहन देण्याचे कार्यही त्यांनी केले.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

विसाव्या शतकाच्या पुढील दशकांत मराठी नियतकालिकांनी हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रांना अधिक व्यापक व्यासपीठ उपलब्ध करून दिले. ''हंस'', ''मोहिनी'' आणि ''उद्यम'' यांसारख्या नियतकालिकांनी हास्यचित्रकलेला चालना दिली. या माध्यमांतून नागेश आर्डे, शि. द. फडणीस, प्रभाकर ठोकळ, वसंत सरवटे आणि श्याम जोशी यांसारख्या हास्यचित्रकारांची कामे वाचकांपर्यंत पोहोचली. ''आवाज'' वार्षिक, ''जत्रा'', ''मौज'' आणि ''वीणा'' यांसारख्या नियतकालिकांनीही व्यंगचित्रे आणि हास्यचित्रांना स्थान दिले. त्यामुळे मराठी व्यंगचित्रकलेत सामाजिक भाष्याबरोबरच विनोदी आणि कल्पनाप्रधान चित्रणाची परंपराही विकसित झाली.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

पुढील काळात मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विविध शाखांचा विस्तार झाला. वृत्तपत्रांतील राजकीय टीकाचित्रे, नियतकालिकांतील हास्यचित्रे, व्यक्तिचित्रांवर आधारित अर्कचित्रे, लेख-कथा-पुस्तकांसाठी केलेली चित्रांकने आणि चित्रपट्ट्या यांना स्वतंत्र स्थान प्राप्त झाले. या माध्यमांतून व्यंगचित्रकारांनी तत्कालीन समाजजीवन, राजकीय घडामोडी, मानवी स्वभाव आणि दैनंदिन अनुभव यांचे चित्रण केले. मराठी व्यंगचित्रकलेचा हा प्रवास नियतकालिकांची परंपरा आणि मुद्रित माध्यमांचा विकास यांच्याशी निगडित राहिला आहे.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

== व्यंगचित्रकलेत कोकणाचे योगदान ==

मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विकासात कोकण प्रदेशातील कलाकारांनी विविध प्रकारे योगदान दिले आहे. वृत्तपत्रे, नियतकालिके आणि दिवाळी अंक यांसारख्या मुद्रित माध्यमांतून त्यांनी सामाजिक, कौटुंबिक आणि राजकीय विषयांवरील व्यंगचित्रे व हास्यचित्रे वाचकांपर्यंत पोहोचवली. काही कलाकारांनी अर्कचित्रकला, चित्रांकन आणि जाहिरातकलेच्या क्षेत्रांतही काम केले. त्यांच्या कार्यातून मराठी व्यंगचित्रकलेतील विषयवैविध्य आणि अभिव्यक्तीची विविध रूपे दिसून येतात.

सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील कणकवलीजवळच्या जानवली येथे जन्मलेले **बाळ राणे** यांनी मराठी व्यंगचित्रकलेत दीर्घकाळ योगदान दिले. त्यांच्या व्यंगचित्रांचे विषय कौटुंबिक जीवन, सामाजिक परिस्थिती, राजकीय घडामोडी आणि दैनंदिन अनुभव असे विविध होते. *मनोहर*, *किर्लोस्कर*, *हंस*, *वसंत*, *मोहिनी*, *मार्मिक* आणि *किशोर* यांसारख्या मराठी नियतकालिकांबरोबरच हिंदी, गुजराती आणि इंग्रजी नियतकालिकांतही त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. *तरुण भारत*मधील ‘बाळूकाका’ हे त्यांचे पॉकेट कार्टून सुमारे पस्तीस वर्षे प्रसिद्ध होत होते. त्यांच्या चित्रांतून तत्कालीन समाजजीवनाचे प्रतिबिंब उमटत असे.&lt;ref&gt;प्रतिभा राणे-वाघ, “[https://www.pratibhawagh.com/bal-rane-marathi बाळ राणे (ज्येष्ठ व्यंगचित्रकार)]”.&lt;/ref&gt;

सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील मालवण तालुक्यातील कट्टा येथे जन्मलेले **प्रभाकर वाईरकर** यांनी व्यंगचित्रकला, अर्कचित्रकला आणि चित्रांकन या क्षेत्रांत काम केले. त्यांनी विविध वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांसाठी चित्रकार व व्यंगचित्रकार म्हणून काम केले. व्यक्तींची वैशिष्ट्ये रेखाटनातून व्यक्त करणाऱ्या अर्कचित्रांच्या माध्यमातूनही त्यांनी स्वतंत्र ओळख निर्माण केली. शास्त्रीय संगीत क्षेत्रातील कलाकारांची अर्कचित्रे रेखाटून त्यांचे प्रदर्शन भरविण्याचा उपक्रम त्यांनी केला होता. डिसेंबर २०११ मध्ये पुण्यातील सवाई गंधर्व भीमसेन महोत्सवात त्यांच्या सत्तरहून अधिक अर्कचित्रांचे प्रदर्शन आयोजित करण्यात आले होते.&lt;ref&gt;“[https://www.mahamtb.com/Encyc/2023/1/14/Article-on-Prabhakar-Wirekar.html व्यंगचित्रांद्वारे अटकेपार झेंडा नेणारे प्रभाकर वाईरकर]”, ''मुंबई तरुण भारत'', १४ जानेवारी २०२३.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Amrita Jain, “[https://indianexpress.com/article/cities/pune/lines-of-thought/ Lines of Thought]”, ''The Indian Express'', २ डिसेंबर २०११.&lt;/ref&gt;

ठाणे जिल्ह्यातील व्यंगचित्रकारांनीही मराठी नियतकालिके आणि वृत्तपत्रांमधून आपले योगदान दिले आहे. **दिवाकर जयंत शेडगे** यांनी विविध दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे व हास्यचित्रे रेखाटली. त्यांच्या सुमारे चार हजार व्यंगचित्रांचे प्रकाशन झाले असून त्यांनी नाटकांच्या जाहिरातींसाठीही चित्रे तयार केली. **विवेक मेहेत्रे** यांनी मराठीसह इतर भाषांतील नियतकालिकांसाठी हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रे रेखाटली. त्यांच्या चित्रांचे प्रकाशन अनेक वर्षे विविध नियतकालिकांतून झाले आहे. या कलाकारांच्या कार्यामुळे ठाणे परिसरातील व्यंगचित्रकलेला मुद्रित माध्यमांत व्यासपीठ मिळाले.&lt;ref&gt;शरद लोणकर, “[https://mymarathi.net/r-sarag-3/ व्यंगचित्रकलेचा वारसा जपणारे दिवाकर शेडगे]”, ''My Marathi'', १० जानेवारी २०१९.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“[https://dainikgomantak.esakal.com/cartoonist-vivek-mehetre-famous-cartoonist-in-india-ms98 विवेक मेहेत्रे]”, ''दैनिक गोमन्तक'', १३ फेब्रुवारी २०२४.&lt;/ref&gt;

कोकणातील या कलाकारांच्या कार्याचा विचार करता, त्यांच्या योगदानाचे स्वरूप केवळ विनोदी चित्रनिर्मितीपुरते मर्यादित राहिलेले नाही. नियतकालिकांतील सातत्यपूर्ण प्रकाशन, सामाजिक आणि राजकीय विषयांचे चित्रण, व्यक्तिचित्रण, अर्कचित्रे आणि चित्रांकन अशा विविध माध्यमांतून त्यांनी मराठी दृश्यकलेच्या या शाखेचा विस्तार केला. त्यांच्या प्रकाशित कलाकृतींमधून त्या त्या काळातील समाजजीवन आणि सार्वजनिक जीवनातील घडामोडींचे चित्ररूप दर्शन घडते.

=== महाराष्ट्रातील व्यंगचित्रकलेचा वारसा आणि दस्तऐवजीकरण ===

महाराष्ट्रातील व्यंगचित्रकलेच्या परंपरेत **विकास सबनीस** यांचे योगदान महत्त्वाचे मानले जाते. त्यांनी सुमारे पाच दशके सामाजिक आणि राजकीय विषयांवरील व्यंगचित्रे रेखाटली. शिवसेनाप्रमुख बाळासाहेब ठाकरे यांनी त्यांच्या चित्रकौशल्याची दखल घेऊन त्यांच्यावर ''मार्मिक''मधील व्यंगचित्रांची जबाबदारी सोपविली होती. ''मार्मिक''मध्ये सुमारे बारा वर्षे काम केल्यानंतर त्यांनी ''लोकसत्ता'' या मराठी दैनिकासाठी व्यंगचित्रे रेखाटली. त्यांच्या व्यंगचित्रांमधून समकालीन सामाजिक आणि राजकीय घडामोडींवर भाष्य केले जात असे. २७ डिसेंबर २०१९ रोजी मुंबई येथे त्यांचे निधन झाले.&lt;ref name=&quot;vikassabnis&quot;&gt;“[https://indianexpress.com/article/india/noted-cartoonist-vikas-sabnis-dead-6188466/ Noted cartoonist Vikas Sabnis dead]”, ''The Indian Express'', २८ डिसेंबर २०१९.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;प्रा. गजानन शेपाळ, “[https://www.mahamtb.com/Encyc/2019/12/28/Article-on-cartoon-artist-vikas-sabnis.html व्यंगचित्रांचा ‘विकास’ विसावला]”, ''मुंबई तरुण भारत'', २८ डिसेंबर २०१९.&lt;/ref&gt;

महाराष्ट्रातील व्यंगचित्रकलेच्या इतिहासाचे दस्तऐवजीकरण करण्याच्या दृष्टीने **‘महाराष्ट्राच्या हास्यरेषा’** या पुस्तकाचे प्रकाशन महत्त्वाचे ठरले. व्यंगचित्रकार प्रशांत कुलकर्णी यांनी संपादित केलेल्या या ग्रंथात मराठी व्यंगचित्रकलेच्या सुमारे शंभर वर्षांच्या परंपरेचा आढावा आणि विविध व्यंगचित्रकारांची निवडक चित्रे समाविष्ट करण्यात आली आहेत. ग्रंथाली प्रकाशनाने प्रकाशित केलेल्या या पुस्तकाचे प्रकाशन २९ ऑक्टोबर २०२६ रोजी मुंबईतील दादर येथील स्वातंत्र्यवीर सावरकर स्मारक सभागृहात झाले. या कार्यक्रमात मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी मुंबईत व्यंगचित्रकारांच्या कलाकृतींसाठी स्वतंत्र कला दालन उभारण्याची घोषणा केली. सांस्कृतिक कार्य विभागाच्या माध्यमातून या दालनाच्या उभारणीसाठी शासन पुढाकार घेणार असल्याचे त्यांनी सांगितले.&lt;ref&gt;“[https://www.saamana.com/maharashtrachy-hasyaresha-book-launch-devendra-fadnavis-uddhav-thackeray-raj-thackeray/ ‘महाराष्ट्राच्या हास्यरेषा’ पुस्तकाचे उद्या प्रकाशन; देवेंद्र फडणवीस, उद्धव ठाकरे, राज ठाकरे यांची प्रमुख उपस्थिती]”, ''सामना'', २८ ऑक्टोबर २०२६.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“[https://www.maharashtracrimetimes.com/a-dedicated-art-gallery-for-cartoonists-will-be-established-in-mumbai-chief-minister-makes-the-announcement-at-the-launch-event-of-the-book-maharashtrachya-hasyaresha-the-laughter/ मुंबईत व्यंगचित्रकारांसाठी स्वतंत्र कला दालन उभारणार; ‘महाराष्ट्राच्या हास्यरेषा’ पुस्तक प्रकाशन सोहळ्यात मुख्यमंत्र्यांची घोषणा]”, ''महाराष्ट्र क्राइम टाइम्स'', ३० ऑक्टोबर २०२६.&lt;/ref&gt;

=== व्यंगचित्राची संकल्पना आणि स्वरूप ===

व्यंगचित्र ही दृश्यकलेतील अशी अभिव्यक्ती आहे, जिच्या माध्यमातून एखाद्या व्यक्तीचे, प्रसंगाचे किंवा सामाजिक व राजकीय परिस्थितीचे वैशिष्ट्यपूर्ण पैलू विनोद, उपरोध अथवा टीकेच्या माध्यमातून मांडले जातात. रेषा, आकार, प्रमाण आणि प्रसंगरचना यांच्या साहाय्याने व्यक्ती किंवा परिस्थितीतील वैशिष्ट्ये ठळक केली जातात. व्यक्तीच्या चेहऱ्यावरील किंवा शरीरावरील विशिष्ट वैशिष्ट्ये अतिशयोक्तीने दाखवून व्यक्तिचित्रण केले जाते, तर सामाजिक आणि राजकीय घटनांमधील विसंगती दृश्यरूपातून व्यक्त केली जाते. त्यामुळे व्यंगचित्र हे केवळ हास्यनिर्मितीचे साधन नसून सामाजिक भाष्य आणि विचारप्रवर्तनाचे माध्यमही आहे.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot;/&gt;

विषय आणि अभिव्यक्तीच्या पद्धतीनुसार व्यंगचित्रांचे स्वरूप बदलते. राजकीय व्यंगचित्रांमध्ये शासनव्यवस्था, राजकीय नेतृत्व, सार्वजनिक धोरणे आणि समकालीन घटनांवर भाष्य केले जाते. सामाजिक व्यंगचित्रांमध्ये रूढी, परंपरा, मानवी स्वभाव, सामाजिक विषमता आणि दैनंदिन जीवनातील विसंगती यांचे चित्रण आढळते. काही व्यंगचित्रांमध्ये संवाद किंवा शीर्षकाचा वापर केला जातो, तर काही चित्रे शब्दांशिवाय केवळ दृश्यरचनेतून आशय व्यक्त करतात.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

व्यंगचित्राशी संबंधित अर्कचित्र, हास्यचित्र आणि चित्रपट्टी हे अभिव्यक्तीचे स्वतंत्र प्रकार आहेत. अर्कचित्रामध्ये व्यक्तीच्या चेहऱ्याची किंवा शरीराची वैशिष्ट्ये ठळक करून तिचे व्यक्तिचित्रण केले जाते. हास्यचित्राचा मुख्य उद्देश विनोदनिर्मिती असतो. चित्रपट्टीमध्ये सलग चित्रांच्या माध्यमातून एखादा प्रसंग, घटना किंवा कथा मांडली जाते. या प्रकारांमध्ये अतिशयोक्ती आणि विनोदाचा वापर होऊ शकतो; तथापि त्यांची अभिव्यक्तीपद्धती आणि आशय व्यंगचित्रापेक्षा वेगळा असू शकतो.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

व्यंगचित्राचा परिणामकारकपणा चित्रकाराच्या निरीक्षणशक्ती, रेखाटनकौशल्य, कल्पकता आणि विषयाच्या आकलनावर अवलंबून असतो. मर्यादित रेषा आणि मोजक्या दृश्यघटकांच्या साहाय्याने व्यापक आशय व्यक्त करणे हे या कलेचे वैशिष्ट्य आहे. वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमध्ये व्यंगचित्रांचा वापर समकालीन घटनांवरील प्रतिक्रिया व्यक्त करण्यासाठी तसेच सामाजिक आणि राजकीय प्रश्नांकडे वाचकांचे लक्ष वेधण्यासाठी केला जातो. त्यामुळे व्यंगचित्र हे कला, पत्रकारिता आणि सामाजिक संवाद यांना जोडणारे प्रभावी माध्यम ठरते.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

=== मराठी व्यंगचित्रकलेचा इतिहास ===

मराठी व्यंगचित्रकलेचा प्रारंभ एकोणिसाव्या शतकाच्या उत्तरार्धात मुद्रित पत्रकारितेच्या विकासाशी निगडित आहे. इंग्लंडमधील ''पंच'' या विनोदी आणि व्यंगात्मक नियतकालिकाच्या प्रभावातून भारतात विविध प्रादेशिक भाषांमध्ये त्याच धर्तीची नियतकालिके सुरू झाली. मराठीत ठाण्याहून प्रसिद्ध होणाऱ्या ''हिंदू पंच'' या साप्ताहिकात १८८३ च्या सुमारास व्यंगचित्रे प्रसिद्ध झाली. मराठीतील व्यंगचित्राधारित पत्रकारितेच्या प्रारंभीच्या टप्प्यात या नियतकालिकाचे महत्त्वाचे स्थान आहे. या नियतकालिकाने पाश्चात्त्य व्यंगचित्रपरंपरेतील काही वैशिष्ट्यांचा मराठी मुद्रित संस्कृतीशी परिचय करून दिला. संशोधक स्वारली परांजपे यांनी ''हिंदू पंच''मधील उपलब्ध अंकांचा अभ्यास करून त्यातील व्यंगात्मक आशय आणि पाश्चात्त्य ''पंच''शी असलेले सांस्कृतिक संबंध स्पष्ट केले आहेत.&lt;ref name=&quot;vishwakosh-vyangyachitra&quot;&gt;“[https://vishwakosh.marathi.gov.in/33080/ व्यंग्यचित्र]”, ''मराठी विश्वकोश''.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;paranjape&quot;&gt;Swarali Paranjape, “Crossing Boundaries: Punch and the Marathi Weekly Hindu Pañca (1870–1909)”, in ''Asian Punches: A Transcultural Affair'', Springer, २०१३, पृ. १५१–१६४.&lt;/ref&gt;

मराठी व्यंगचित्रकलेच्या इतिहासात १९२५ हे वर्ष महत्त्वाचे मानले जाते. मराठी विश्वकोशानुसार, मराठी व्यंगचित्रांची सलग परंपरा ''किर्लोस्कर'' या नियतकालिकातून शं. वा. किर्लोस्कर यांच्या प्रयत्नांमुळे सुरू झाली. त्यांनी व्यंगचित्रांचा वापर सामाजिक प्रबोधन, वैयक्तिक उन्नती आणि समाजजीवनातील प्रश्न मांडण्यासाठी केला. पुढे ''किर्लोस्कर''सारख्या नियतकालिकांमधून व्यंगचित्रांना नियमित स्थान मिळाल्यामुळे मराठी वाचकांमध्ये या कलाप्रकाराची ओळख आणि लोकप्रियता वाढण्यास मदत झाली.&lt;ref name=&quot;vishwakosh-vyangyachitra&quot; /&gt;

भारतातील व्यंगचित्रकलेचा विकास हा केवळ कलात्मक बदलांचा इतिहास नसून तो पत्रकारिता, राजकीय विचारप्रवाह आणि सार्वजनिक चर्चेच्या विस्ताराशीही संबंधित आहे. एकोणिसाव्या शतकाच्या उत्तरार्धापासून वृत्तपत्रांमधील व्यंगचित्रांनी ब्रिटिश वसाहतवादी सत्तेचे स्वरूप, भारतीय समाजातील बदल आणि राजकीय घडामोडी यांवर भाष्य केले. पुढील काळात स्वातंत्र्यचळवळ, राष्ट्रनिर्मिती, लोकशाही व्यवस्था आणि सामाजिक परिवर्तन यांसारखे विषय व्यंगचित्रांच्या आशयाचा भाग बनले. व्यंगचित्रे ही बातमी किंवा लेखाला पूरक चित्रे असण्यापलीकडे जाऊन सार्वजनिक प्रश्नांवर मत व्यक्त करणारे स्वतंत्र माध्यम म्हणून विकसित झाली.&lt;ref name=&quot;khanduri&quot;&gt;Ritu Gairola Khanduri, ''Caricaturing Culture in India: Cartoons and History in the Modern World'', Cambridge University Press, २०१४.&lt;/ref&gt;

स्वातंत्र्यपूर्व काळात मराठी नियतकालिकांमधील व्यंगचित्रांचा आशय तत्कालीन सामाजिक आणि राजकीय परिस्थितीशी संबंधित होता. सामाजिक रूढी, शिक्षण, स्त्रीजीवन, सार्वजनिक संस्था आणि राजकीय घडामोडी यांसारख्या विषयांवर व्यंगचित्रांच्या माध्यमातून भाष्य केले जात असे. ''हिंदू पंच''मधील चित्रे मराठी मुद्रित संस्कृतीत व्यंगचित्रांच्या प्रारंभीच्या वापराची उदाहरणे आहेत. अशा चित्रांचा अभ्यास तत्कालीन सामाजिक दृष्टिकोन आणि सार्वजनिक चर्चेचे स्वरूप समजून घेण्यासाठी उपयुक्त ठरतो.&lt;ref name=&quot;paranjape&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;khanduri&quot; /&gt;

स्वातंत्र्यानंतर वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांच्या प्रसारामुळे व्यंगचित्रकलेला अधिक व्यापक वाचकवर्ग मिळाला. राजकीय व्यंगचित्रे, व्यक्तिचित्रण, पॉकेट कार्टून, हास्यचित्रे आणि चित्रपट्ट्या अशा विविध प्रकारांतून कलाकारांनी आपली अभिव्यक्ती विकसित केली. या काळात व्यंगचित्रकारांनी राजकीय नेतृत्व, सार्वजनिक धोरणे, सामाजिक बदल आणि दैनंदिन जीवनातील विसंगती यांवर चित्रांच्या माध्यमातून भाष्य केले. वृत्तपत्रांतील नियमित व्यंगचित्रे आणि नियतकालिकांतील हास्यचित्रांमुळे या कलेचा वाचकांशी सातत्यपूर्ण संबंध प्रस्थापित झाला.&lt;ref name=&quot;khanduri&quot; /&gt;

कालांतराने मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विषयांत आणि तंत्रांत विविधता आली. वृत्तपत्रांतील राजकीय भाष्याबरोबरच सामाजिक जीवन, कौटुंबिक प्रसंग, मानवी स्वभाव, सांस्कृतिक बदल आणि दैनंदिन अनुभव यांचे चित्रण वाढले. मुद्रित माध्यमांबरोबरच व्यंगचित्रप्रदर्शने, पुस्तकप्रकाशन आणि इतर दृश्य माध्यमांतूनही या कलेचा प्रसार झाला. अशा प्रकारे मराठी व्यंगचित्रकलेने पत्रकारिता, दृश्यकला आणि सामाजिक भाष्य यांचा संगम साधत स्वतंत्र कलापरंपरा विकसित केली.&lt;ref name=&quot;vishwakosh-vyangyachitra&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;khanduri&quot; /&gt;

=== मराठी वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमधील व्यंगचित्रे ===

मराठी वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांनी व्यंगचित्रकलेच्या प्रसारात महत्त्वाची भूमिका बजावली आहे. मुद्रित माध्यमांमधील व्यंगचित्रांमुळे सामाजिक आणि राजकीय घटनांवरील भाष्य वाचकांपर्यंत चित्ररूपात पोहोचले. वृत्तपत्रांतील व्यंगचित्रे प्रामुख्याने समकालीन घटना, सार्वजनिक जीवन, राजकीय निर्णय आणि सामाजिक प्रश्न यांवर भाष्य करतात. नियतकालिकांमध्ये प्रसिद्ध होणाऱ्या हास्यचित्रांचा विषयविस्तार तुलनेने अधिक असतो. त्यांत कौटुंबिक जीवन, मानवी स्वभाव, सामाजिक रूढी आणि दैनंदिन अनुभव यांचे चित्रण आढळते. विनोद आणि उपरोध यांच्या साहाय्याने गंभीर विषयही वाचकांपर्यंत प्रभावीपणे पोहोचवले जातात.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

मराठी मुद्रित माध्यमांतील व्यंगचित्रपरंपरेच्या प्रारंभीच्या टप्प्यात ''हिंदू पंच'' या साप्ताहिकाचे स्थान महत्त्वाचे आहे. इंग्रजी ''पंच''च्या धर्तीवर सुरू झालेल्या या नियतकालिकातून व्यंगचित्रे आणि व्यंगात्मक लेखन प्रसिद्ध होत असे. या साप्ताहिकातील चित्रांमधून तत्कालीन समाजजीवन आणि सार्वजनिक घडामोडींचे चित्रण झाले. ''हिंदू पंच''च्या अभ्यासातून पाश्चात्त्य व्यंगचित्रपरंपरेतील काही शैलीगत वैशिष्ट्ये मराठी मुद्रित संस्कृतीत कशा प्रकारे आली आणि त्यांना स्थानिक सामाजिक संदर्भ कसे प्राप्त झाले, हे स्पष्ट होते.&lt;ref name=&quot;paranjape&quot; /&gt;

पुढील काळात ''किर्लोस्कर'' या नियतकालिकाने मराठी व्यंगचित्रकलेच्या नियमित परंपरेला चालना दिली. शं. वा. किर्लोस्कर यांनी व्यंगचित्रांचा उपयोग सामाजिक प्रबोधन आणि समाजजीवनातील प्रश्न मांडण्यासाठी केला. त्यानंतर ''हंस'', ''मोहिनी'' आणि ''उद्यम'' यांसारख्या नियतकालिकांनी हास्यचित्रकलेच्या प्रसाराला हातभार लावला. या नियतकालिकांमधून नागेश आर्डे, शि. द. फडणीस, प्रभाकर ठोकळ, वसंत सरवटे आणि श्याम जोशी यांसारख्या हास्यचित्रकारांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. पुढील काळात ''आवाज'' वार्षिक आणि ''जत्रा'' यांसारख्या नियतकालिकांनीही हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रांना वाचकांपर्यंत पोहोचवले.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;&lt;ref&gt;“[https://www.loksatta.com/lokrang/marathi-caricature-cartoonist-history-maharashtra-hasyaresha-book-analysis-ssb-93-5984610/ मराठी व्यंगचित्रकलेची दृश्यात्मक नोंदवही]”, प्रशांत कुलकर्णी, ''लोकसत्ता''.&lt;/ref&gt;

राजकीय व्यंगचित्रांच्या प्रसारात ''सकाळ'' आणि ''मार्मिक'' यांसारख्या मुद्रित माध्यमांचे योगदान उल्लेखनीय आहे. ''सकाळ''मध्ये प्रारंभीपासून संपादकीय टीकाचित्रांना स्थान देण्यात आले. पुढे बाळासाहेब ठाकरे यांनी ''मार्मिक'' या व्यंगचित्रप्रधान साप्ताहिकाच्या माध्यमातून राजकीय आणि सामाजिक विषयांवरील व्यंगचित्रांची परंपरा विकसित केली. या साप्ताहिकामुळे अनेक व्यंगचित्रकारांना आपली कला सादर करण्यासाठी व्यासपीठ मिळाले. विकास सबनीस यांसारख्या व्यंगचित्रकारांना ''मार्मिक''मधून प्रसिद्धी मिळाली.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;vikassabnis&quot; /&gt;

दिवाळी अंकांनीही मराठी हास्यचित्रकार आणि व्यंगचित्रकारांना विशेष व्यासपीठ उपलब्ध करून दिले. दिवाळी अंकांतील चित्रांना विषय आणि मांडणीच्या दृष्टीने अधिक विस्तार मिळत असे. सामाजिक जीवनातील शाश्वत विसंगती, कौटुंबिक प्रसंग, मानवी स्वभाव आणि विनोदी परिस्थिती यांवर आधारित हास्यचित्रे या अंकांत प्रसिद्ध होत असत. त्यामुळे वृत्तपत्रांतील तात्कालिक राजकीय टीकाचित्रांबरोबरच नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांमधील हास्यचित्रांनी मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विविध प्रवाहांना चालना दिली.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

वृत्तपत्रांतील नियमित व्यंगचित्रे आणि नियतकालिकांतील हास्यचित्रे यांमुळे व्यंगचित्रकारांचा वाचकांशी सातत्यपूर्ण संवाद निर्माण झाला. एखाद्या घटनेचे दृश्यरूप सादर करण्याबरोबरच तिच्यामागील सामाजिक किंवा राजकीय विसंगती अधोरेखित करण्याचे कार्य या चित्रांनी केले. त्यामुळे मराठी वृत्तपत्रे आणि नियतकालिके ही व्यंगचित्रकलेच्या प्रसाराची महत्त्वाची माध्यमे ठरली. त्यांच्या माध्यमातून मराठी समाजजीवनातील बदलांची दृश्य नोंदही तयार झाली.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

== जिल्हानिहाय व्यंगचित्रकार ==

=== ठाणे जिल्हा ===

ठाणे जिल्ह्याशी संबंधित काही व्यंगचित्रकारांनी मराठी वृत्तपत्रे, नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांमधून व्यंगचित्रकलेच्या विकासात योगदान दिले आहे. या कलाकारांनी हास्यचित्रे, सामाजिक आणि राजकीय व्यंगचित्रे, चित्रांकन तसेच व्यंगचित्रकलेच्या प्रसारासाठी विविध उपक्रमांत सहभाग घेतला आहे. दिवाकर जयंत शेडगे आणि विवेक मेहेत्रे ही या क्षेत्रातील उल्लेखनीय नावे आहेत.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;&gt;शरद लोणकर, “[https://mymarathi.net/r-sarag-3/ व्यंगचित्रकलेचा वारसा जपणारे दिवाकर शेडगे]”, ''माय मराठी'', १० जानेवारी २०१९.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MehetreProfile&quot;&gt;“[https://www.marathisrushti.com/profiles/vivek-mehetre/ मेहेत्रे, विवेक]”, ''मराठीसृष्टी''.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MehetreGomantak&quot;&gt;मुकेश थळी, “[https://dainikgomantak.esakal.com/blog/cartoonist-vivek-mehetre-famous-cartoonist-in-india-ms98 हास्य, हास्यचित्रे व व्यंगचित्रे]”, ''दैनिक गोमन्तक'', १३ फेब्रुवारी २०२४.&lt;/ref&gt;

==== दिवाकर जयंत शेडगे ====

दिवाकर जयंत शेडगे यांचा जन्म ७ फेब्रुवारी १९४२ रोजी झाला. चित्रकलेचा वारसा लाभलेल्या कुटुंबात त्यांचे बालपण गेले. त्यांचे वडील चित्रकार होते आणि त्यांनी वडिलांच्या मार्गदर्शनाखाली चित्रकलेचे काम सुरू केले. पुढे व्यंगचित्रकलेकडे वळल्यानंतर त्यांनी स्वतःची स्वतंत्र शैली विकसित केली. १९६९ मध्ये ''आवाज'' दिवाळी अंकात त्यांचे पहिले व्यंगचित्र प्रसिद्ध झाले. त्यानंतर ''लोकसत्ता'', ''लोकप्रभा'', ''मार्मिक'', ''जत्रा'', ''श्रीदीपलक्ष्मी'', ''दीपावली'' आणि अन्य नियतकालिकांतून त्यांची व्यंगचित्रे प्रसिद्ध झाली. त्यांनी पन्नासहून अधिक दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे रेखाटली आणि त्यांची सुमारे चार हजार व्यंगचित्रे प्रकाशित झाली. नाटकांच्या जाहिराती, दिवाळी अंकांची मुखपृष्ठे आणि कथाचित्रे यांसाठीही त्यांनी चित्रांकन केले. ''रत्‍नागिरी टाइम्स'', ''दो बजे दोपहर'' आणि ''सांज समाचार'' या वृत्तपत्रांसाठी त्यांनी व्यंगचित्रमालिका तयार केल्या.

१९९२ मध्ये मुंबई मराठी पत्रकार संघाच्या ‘मधुचंद्र साहित्यिकांचा’ या मालिकेतील हास्यचित्रांसाठी आणि २००२ मध्ये ''कलाकुंज'' दिवाळी अंकातील हास्यचित्रांसाठी त्यांना शं. वा. किर्लोस्कर स्मृतिचिन्ह प्रदान करण्यात आले. ते ठाणे जिल्ह्यातील कळवा येथे वास्तव्यास होते.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot; /&gt;

==== विवेक मेहेत्रे ====

विवेक मेहेत्रे हे ठाण्यात वास्तव्यास असलेले हास्यचित्रकार, व्यंगचित्रकार, लेखक आणि प्रकाशक आहेत. वयाच्या सोळाव्या वर्षापासून त्यांनी व्यंगचित्रे रेखाटण्यास सुरुवात केली. त्यांनी अभियांत्रिकी शाखेतील पदवी व पदव्युत्तर शिक्षण तसेच व्यवस्थापनशास्त्रातील पदव्युत्तर शिक्षण पूर्ण केले. मराठी, इंग्रजी आणि गुजराती यांसह विविध भाषांतील नियतकालिकांतून त्यांची हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रे प्रसिद्ध झाली आहेत. त्यांच्या सुमारे साठ हजार हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रांचा उल्लेख त्यांच्या चरित्रात्मक नोंदीत आढळतो. उत्कृष्ट व्यंगचित्रकलेसाठी त्यांना शं. वा. किर्लोस्कर पुरस्कार २००० आणि २००९ या वर्षांत दोन वेळा मिळाला. ''तुमचा नवा दोस्त इंटरनेट'' या त्यांच्या पुस्तकाला महाराष्ट्र शासनाचा प्रथम क्रमांकाचा पुरस्कार मिळाला आहे.&lt;ref name=&quot;MehetreProfile&quot; /&gt;

१९९३ पासून ते पत्नी वैशाली मेहेत्रे यांच्यासह ‘उद्वेली बुक्स’ या प्रकाशन संस्थेचे काम पाहतात. त्यांच्या हास्यचित्रांचे संकलन करणारी पुस्तकेही प्रकाशित झाली आहेत. व्यंगचित्रकलेच्या प्रसारासाठी त्यांनी कार्यशाळा आणि इतर उपक्रमांत सहभाग घेतला आहे.&lt;ref name=&quot;MehetreGomantak&quot; /&gt;

जानेवारी २०१८ मध्ये ठाणे येथे आयोजित अखिल भारतीय मराठी व्यंगचित्रकार संमेलनाचे अध्यक्षपद विवेक मेहेत्रे यांनी भूषविले. २० आणि २१ जानेवारी रोजी झालेल्या या संमेलनात ‘सोशल मीडिया आणि व्यंगचित्रे’ तसेच ‘मराठी दैनिकांचे संपादक राजकीय व्यंगचित्रांना घाबरू लागले आहेत का’ या विषयांवर चर्चासत्रे आयोजित करण्यात आली होती. महिला, मुली, ज्येष्ठ नागरिक आणि मुलांसाठी कार्यशाळा तसेच ज्येष्ठ आणि दिवंगत व्यंगचित्रकारांच्या कलाकृतींचे प्रदर्शनही आयोजित करण्यात आले होते. या संमेलनाचे आयोजन ‘कार्टूनिस्ट्स कंबाइन’ या संस्थेतर्फे करण्यात आले होते.&lt;ref&gt;“[https://maharashtratimes.com/maharashtra/mumbai-news/marathi-cartoonist-gettogether-in-thane/amp_articleshow/61969835.cms ठाण्यामध्ये रंगणार मराठी व्यंगचित्रकार संमेलन]”, ''महाराष्ट्र टाइम्स'', ८ डिसेंबर २०१७.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“[https://www.esakal.com/mumbai/marathi-news-thane-news-marathi-caricature-festival-93538 व्यंगचित्रांचा इतिहास पुस्तकांतून जतन करा : सुहास बहुलकर]”, ''सकाळ'', २० जानेवारी २०१८.&lt;/ref&gt;

=== सिंधुदुर्ग जिल्हा ===

सिंधुदुर्ग जिल्ह्याशी संबंधित काही कलाकारांनी मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विकासात योगदान दिले आहे. वृत्तपत्रे, नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांमधून त्यांच्या कलाकृती प्रसिद्ध झाल्या. या जिल्ह्यातील उल्लेखनीय व्यंगचित्रकारांमध्ये बाळ राणे आणि प्रभाकर वाईरकर यांचा समावेश होतो.

==== बाळ राणे ====

बाळ राणे हे मराठीतील ज्येष्ठ व्यंगचित्रकार होते. त्यांचा जन्म २६ जानेवारी १९१४ रोजी सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील कणकवलीजवळच्या जानवली येथे झाला. लहानपणापासूनच चित्रकार होण्याची त्यांची इच्छा होती. मुंबईत त्यांनी मॅट्रिकपर्यंत शिक्षण घेतले. त्यानंतर सुप्रसिद्ध चित्रकार स. ल. हळदणकर यांच्याकडे चित्रकलेचे प्रशिक्षण घेतले. पुढे त्यांनी मुंबईतील पोलीस आयुक्त कार्यालयात लिपिक म्हणून नोकरी केली; मात्र नोकरी सांभाळून व्यंगचित्रकलेचा सराव सुरू ठेवला. त्यांच्या व्यंगचित्रांत कौटुंबिक, सामाजिक, राजकीय आणि दैनंदिन जीवनातील प्रसंगांचे चित्रण आढळते.

''मनोहर'', ''किर्लोस्कर'', ''हंस'', ''वसंत'', ''मोहिनी'', ''उद्यम'', ''वाङ्मयशोभा'', ''आवाज'', ''मार्मिक'' आणि ''किशोर'' यांसारख्या मराठी नियतकालिके व दिवाळी अंकांतून त्यांची व्यंगचित्रे प्रसिद्ध झाली. मराठीबरोबरच ''शंकर्स वीकली'', ''धर्मयुग'' आणि ''चित्रलेखा'' यांसारख्या इंग्रजी, हिंदी आणि गुजराती नियतकालिकांतही त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. ''तरुण भारत''च्या पुणे आणि नागपूर आवृत्त्यांमध्ये ‘बाळूकाका’ या नावाने त्यांचे पॉकेट कार्टून जवळपास पस्तीस वर्षे नियमितपणे प्रसिद्ध होत होते. त्यांच्या जन्मशताब्दीनिमित्त २०१४ मध्ये सर जे. जे. उपयोजित कला महाविद्यालयात त्यांच्या चित्रसंग्रहाचे प्रदर्शन भरविण्यात आले होते.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;&gt;प्रतिभा राणे-वाघ, “[https://www.pratibhawagh.com/bal-rane-marathi बाळ राणे (ज्येष्ठ व्यंगचित्रकार)]”, ''प्रतिभा वाघ''.&lt;/ref&gt;

==== प्रभाकर वाईरकर ====

प्रभाकर वाईरकर हे आंतरराष्ट्रीय स्तरावर ओळख निर्माण केलेले मराठी व्यंगचित्रकार, अर्कचित्रकार आणि रेखांकनकार आहेत. त्यांचा जन्म १९५१ मध्ये सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील मालवण तालुक्यातील कट्टा येथे झाला. त्यांनी मुंबईतील सर जे. जे. उपयोजित कला संस्थेतून १९७७ मध्ये उपयोजित कलेची पदविका प्राप्त केली. व्यंगचित्रे, अर्कचित्रे, रेखाचित्रे आणि जाहिरातकला या क्षेत्रांत त्यांनी काम केले. विविध वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांसाठी त्यांनी व्यंगचित्रे व अर्कचित्रे रेखाटली. ''इंडियन एक्सप्रेस'', ''द टाइम्स ऑफ इंडिया'', ''द संडे ऑब्झर्व्हर'', ''लोकसत्ता'', ''लोकप्रभा'', ''महाराष्ट्र टाइम्स'', ''मार्मिक'' आणि ''आपले महानगर'' यांसारख्या वृत्तपत्रे व नियतकालिकांतून त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली.

१९८७ मध्ये स्वित्झर्लंड येथे झालेल्या आंतरराष्ट्रीय कॉमिक्स महोत्सवात त्यांच्या चित्रांचा समावेश झाला होता. २००२ मध्ये दूरदर्शनने भारतातील नामवंत व्यंगचित्रकारांवर आधारित मालिका प्रसारित केली होती. या मालिकेतील एक भाग प्रभाकर वाईरकर यांच्या कार्यावर आधारित होता. जाहिरातकला क्षेत्रातही त्यांनी अर्कचित्रे आणि व्यंगचित्रांचा वापर करून योगदान दिले.&lt;ref name=&quot;PrabhakarWairkar&quot;&gt;“[https://www.mahamtb.com/Encyc/2023/1/14/Article-on-Prabhakar-Wirekar.html व्यंगचित्रांद्वारे अटकेपार झेंडा नेणारे प्रभाकर वाईरकर]”, ''मुंबई तरुण भारत'', १४ जानेवारी २०२३.&lt;/ref&gt;

२०२६ मध्ये रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील लांजा तालुक्यातील रिंगणे येथे राजापूर-लांजा तालुका नागरिक संघाचे अकरावे ग्रामीण मराठी साहित्य संमेलन आयोजित करण्यात आले होते. या संमेलनात प्रभाकर वाईरकर यांच्या चित्रांचे प्रदर्शन भरविण्यात आले. संमेलनाच्या अखेरच्या दिवशी त्यांना बाळकृष्ण खामकर ‘कोकण भूषण’ पुरस्कार प्रदान करण्यात आला. हा पुरस्कार त्यांच्या व्यंगचित्रकलेतील योगदानाची दखल घेऊन देण्यात आला.&lt;ref&gt;“[https://marathi.hindusthansamachar.in/Encyc/2026/1/9/Rural-Literature-Conference-to-be-held-at-Ringane-.php रत्नागिरी : जानेवारीअखेर रिंगणे येथे अकरावे ग्रामीण साहित्य संमेलन]”, ''हिंदुस्थान समाचार'', जानेवारी २०२६.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“[https://marathi.hindusthansamachar.in/Encyc/2026/2/2/Prabhakar-Wairkar-Speeach-in-R.php रत्नागिरी : समाजातील सर्व घटकांना सामावून घेऊन प्रगती साधणारे संमेलन - प्रभाकर वाईरकर]”, ''हिंदुस्थान समाचार'', २ फेब्रुवारी २०२६.&lt;/ref&gt;

== व्यंगचित्रकारांचे कलात्मक योगदान ==

कोकणाशी संबंधित व्यंगचित्रकारांनी मराठी व्यंगचित्रकलेत विविध विषय आणि माध्यमांद्वारे योगदान दिले आहे. त्यांच्या कलाकृतींमध्ये सामाजिक जीवन, राजकीय घडामोडी, मानवी स्वभाव, कौटुंबिक प्रसंग आणि दैनंदिन व्यवहार यांचे चित्रण आढळते. काही कलाकारांनी वृत्तपत्रांतील नियमित व्यंगचित्रांमधून समकालीन घटनांवर भाष्य केले, तर काहींनी नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांमधून हास्यचित्रे, अर्कचित्रे आणि चित्रांकने प्रसिद्ध केली. त्यामुळे त्यांचे कार्य राजकीय व्यंगचित्रांपुरते मर्यादित न राहता चित्रांकन आणि जाहिरातकलेसारख्या क्षेत्रांपर्यंत विस्तारले.

बाळ राणे यांनी वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमधून दीर्घकाळ व्यंगचित्रे प्रसिद्ध केली. *तरुण भारत*मधील ‘बाळूकाका’ या पॉकेट कार्टूनमधून त्यांनी दैनंदिन जीवनातील प्रसंग आणि सामाजिक विसंगती विनोदी शैलीत मांडल्या. मराठी नियतकालिकांबरोबरच हिंदी, इंग्रजी आणि गुजराती नियतकालिकांतही त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. विविध भाषांतील नियतकालिकांमधील त्यांच्या प्रकाशनामुळे त्यांच्या व्यंगचित्रांचे कार्य प्रादेशिक भाषिक मर्यादांपलीकडे पोहोचले.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;/&gt;

प्रभाकर वाईरकर यांनी व्यंगचित्रकलेबरोबरच अर्कचित्र, चित्रांकन आणि जाहिरातकलेच्या क्षेत्रांत काम केले. विविध वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांसाठी त्यांनी चित्रे रेखाटली. १९८७ मध्ये स्वित्झर्लंड येथे झालेल्या आंतरराष्ट्रीय कॉमिक्स महोत्सवातील त्यांचा सहभाग आणि २००२ मध्ये दूरदर्शनच्या व्यंगचित्रकारांवरील कार्यक्रममालेतील समावेश यांचा त्यांच्या कारकिर्दीत उल्लेख आढळतो. त्यांच्या कार्यातून व्यंगचित्र, व्यक्तिचित्रण आणि व्यावसायिक चित्रांकन या कलाप्रकारांतील परस्परसंबंध दिसून येतात.&lt;ref name=&quot;PrabhakarWairkar&quot;/&gt;

दिवाकर जयंत शेडगे यांनी वृत्तपत्रे, नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे रेखाटली. त्यांच्या कामात सामाजिक प्रसंग, मानवी स्वभाव आणि दैनंदिन जीवनातील विसंगती यांचे चित्रण आढळते. व्यंगचित्रांबरोबरच नाटकांच्या जाहिराती, दिवाळी अंकांची मुखपृष्ठे आणि कथाचित्रे तयार करण्याचे कामही त्यांनी केले. विविध वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमधील त्यांच्या प्रकाशनातून व्यंगचित्रकलेच्या मुद्रित माध्यमांतील वापराचे स्वरूप दिसून येते.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;/&gt;

विवेक मेहेत्रे यांनी हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रांच्या माध्यमातून मराठीसह इतर भाषांतील वाचकांपर्यंत आपली कला पोहोचवली. नियतकालिकांमधील चित्रप्रकाशनाबरोबरच ‘हास्य कॉर्नर’ या कार्यक्रमातून त्यांनी व्यंगचित्रकलेचे प्रात्यक्षिक आणि सादरीकरण केले. लेखन, व्याख्याने आणि पुस्तकप्रकाशनाच्या माध्यमातूनही त्यांनी या कलेच्या प्रसारात सहभाग घेतला. त्यांच्या कार्यातून व्यंगचित्रकलेचे मुद्रित माध्यमांबरोबरच प्रत्यक्ष सादरीकरणाच्या माध्यमातील स्वरूपही स्पष्ट होते.&lt;ref name=&quot;MehetreProfile&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MehetreGomantak&quot;/&gt;

या कलाकारांच्या कार्यातून मराठी व्यंगचित्रकलेतील विषयवैविध्य आणि माध्यमवैविध्य दिसून येते. वृत्तपत्रे, नियतकालिके, दिवाळी अंक, अर्कचित्रे, चित्रांकन आणि सार्वजनिक सादरीकरण अशा विविध माध्यमांतून त्यांनी व्यंगचित्रकलेचा आविष्कार केला. त्यामुळे कोकणाशी संबंधित व्यंगचित्रकारांचे योगदान मराठी व्यंगचित्रकलेच्या व्यापक परंपरेचा एक भाग म्हणून अभ्यासता येते.

=== सामाजिक आणि राजकीय व्यंगचित्रे ===

सामाजिक आणि राजकीय व्यंगचित्रे ही समाजातील घडामोडी, सार्वजनिक जीवनातील विसंगती आणि राजकीय प्रक्रियांवर भाष्य करणारी दृश्यकलेची अभिव्यक्ती आहेत. सामाजिक व्यंगचित्रांमधून रूढी, परंपरा, सामाजिक विषमता, मानवी स्वभाव आणि दैनंदिन जीवनातील विरोधाभास यांचे चित्रण केले जाते. राजकीय व्यंगचित्रांमध्ये शासनव्यवस्था, राजकीय नेतृत्व, सार्वजनिक धोरणे आणि समकालीन घटनांवर उपरोधिक भाष्य केले जाते. अशा चित्रांमध्ये विनोद, अतिशयोक्ती, प्रतीकात्मकता आणि दृश्यरूपकांचा वापर करून आशय मांडला जातो.&lt;ref name=&quot;khanduri&quot;/&gt;

भारतीय व्यंगचित्रपरंपरेत सामाजिक आणि राजकीय विषयांचे चित्रण मुद्रित माध्यमांच्या विकासाबरोबर विस्तारले. वसाहतकालीन काळापासून वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमधील व्यंगचित्रांनी सत्ताकेंद्रे, सामाजिक संबंध आणि सार्वजनिक प्रश्न यांवर भाष्य केले. स्वातंत्र्यानंतर लोकशाही व्यवस्था, निवडणुका, शासनाचे निर्णय आणि सामाजिक परिवर्तन हे राजकीय व्यंगचित्रांचे महत्त्वाचे विषय बनले. व्यंगचित्रे तत्कालीन राजकीय वातावरण आणि समाजातील विचारप्रवाहांचे दृश्य प्रतिबिंब नोंदवतात. त्यामुळे इतिहासाच्या अभ्यासातही त्यांचा दृश्यस्रोत म्हणून उपयोग केला जातो.&lt;ref&gt;Urvi Mukhopadhyay, “Taking Humour Seriously: Political Cartoons as Source of History”, ''Proceedings of the Indian History Congress'', खंड ८३, २०२४, पृ. १४३६–१४५७. https://www.jstor.org/stable/27438540&lt;/ref&gt;

महाराष्ट्रातील सामाजिक आणि राजकीय परिस्थितीचाही व्यंगचित्रांच्या आशयावर प्रभाव पडला. भाषिक अस्मिता, प्रादेशिक ओळख, सामाजिक-सांस्कृतिक बदल आणि राजकीय चळवळी या विषयांनी महाराष्ट्रातील सार्वजनिक चर्चेला आकार दिला. राजुला नानजी शाह यांनी महाराष्ट्राच्या अस्मितेच्या जडणघडणीचा अभ्यास करताना भाषा, प्रदेश, धर्म आणि राज्याच्या भाषिक पुनर्रचनेनंतरच्या सामाजिक-राजकीय घडामोडींचा विचार केला आहे. हा अभ्यास व्यंगचित्रकलेवर केंद्रित नसला, तरी महाराष्ट्रातील सामाजिक आणि राजकीय संदर्भ समजून घेण्यासाठी तो उपयुक्त ठरतो.&lt;ref&gt;Rajula Nanji Shah, “Trajectories in the Construction of Maharashtrian Identity”, ''Journal of Emerging Technologies and Innovative Research'', खंड ५, अंक ८, ऑगस्ट २०१८, पृ. २३८–२४५. https://www.jetir.org/papers/JETIR1808931.pdf&lt;/ref&gt;

व्यंगचित्रांचा ऐतिहासिक अभ्यास करताना त्यांतील दृश्यरचना, प्रतीके, व्यक्तिरेखा आणि प्रसंग यांचा तत्कालीन सामाजिक व राजकीय परिस्थितीशी संबंध लावला जातो. व्यंगचित्रकाराने निवडलेला विषय, त्यातील उपरोध आणि चित्रातून व्यक्त होणारा दृष्टिकोन यांमधून त्या काळातील सार्वजनिक विचारविश्वाचा मागोवा घेता येतो. अशा प्रकारे सामाजिक आणि राजकीय व्यंगचित्रे ही विनोदनिर्मितीबरोबरच पत्रकारिता, दृश्यकला आणि इतिहासाच्या अभ्यासासाठीही महत्त्वाची दृश्यसाधने ठरतात.&lt;ref name=&quot;khanduri&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mukhopadhyay&quot;&gt;Urvi Mukhopadhyay, “Taking Humour Seriously: Political Cartoons as Source of History”, ''Proceedings of the Indian History Congress'', खंड ८३, २०२४, पृ. १४३६–१४५७. https://www.jstor.org/stable/27438540&lt;/ref&gt;

=== विनोदी आणि उपरोधिक चित्रण ===

विनोद आणि उपरोध हे व्यंगचित्रकलेचे महत्त्वाचे घटक आहेत. दैनंदिन जीवनातील प्रसंग, मानवी स्वभावातील विसंगती, सामाजिक रूढी आणि सार्वजनिक व्यवहार यांचे चित्रण करताना व्यंगचित्रकार विनोदाचा वापर करतो. एखाद्या व्यक्तीचे किंवा परिस्थितीचे वैशिष्ट्य अतिशयोक्तीने दाखवणे, अनपेक्षित कलाटणी देणे आणि व्यक्तिरेखांच्या चेहऱ्यावरील व शारीरिक हावभावांतून आशय व्यक्त करणे या तंत्रांमुळे व्यंगचित्रात हास्यनिर्मिती होते. काही व्यंगचित्रे निव्वळ हास्य निर्माण करतात, तर काही हसवतानाच वाचकाला विचार करण्यास प्रवृत्त करतात.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot;/&gt;

उपरोधिक चित्रणात एखाद्या व्यक्तीच्या विधानातील, कृतीतील किंवा सामाजिक परिस्थितीतील विरोधाभास ठळक केला जातो. चित्रातील व्यक्तिरेखा, प्रसंग, प्रतीके आणि संवाद यांच्या साहाय्याने व्यंगचित्रकार आशय मांडतो. काही वेळा चित्रातील व्यक्ती किंवा प्रसंगाचे अतिशयोक्तीपूर्ण चित्रण करून विसंगती अधोरेखित केली जाते; तर काही वेळा शब्द आणि चित्र यांच्या परस्परसंबंधातून उपरोध व्यक्त होतो. त्यामुळे व्यंगचित्रातील विनोद हा केवळ मनोरंजनापुरता मर्यादित न राहता सामाजिक निरीक्षण आणि टीकेचे माध्यमही ठरतो.&lt;ref name=&quot;khanduri&quot;/&gt;

भारतीय राजकीय व्यंगचित्रांमध्ये भाषिक आणि दृश्यात्मक साधनांचा एकत्रित वापर आढळतो. चित्रातील शीर्षक, संवाद, शब्दखेळ आणि सांस्कृतिक संदर्भ यांमुळे व्यंगचित्राचा आशय अधिक स्पष्ट किंवा बहुअर्थी होऊ शकतो. चित्रातील दृश्यप्रतीके आणि शब्द यांचा परस्परसंबंध समजून घेतल्यास व्यंगचित्रातील उपरोधाचा अर्थ उलगडतो. अशा चित्रांचा अर्थ लावताना त्यांचा तत्कालीन सामाजिक आणि राजकीय संदर्भ विचारात घेणे आवश्यक ठरते.&lt;ref&gt;Vinod Balakrishnan आणि Vishaka Venkat, ''The Language of Humour and Its Transmutation in Indian Political Cartoons'', Palgrave Macmillan, 2023.&lt;/ref&gt;

व्यंगचित्रातील विनोदी आणि उपरोधिक शैलीचा परिणाम चित्रकाराच्या निरीक्षणशक्ती, कल्पकता आणि रेखाटनकौशल्यावर अवलंबून असतो. मोजक्या रेषा, निवडक दृश्यघटक, चेहऱ्यावरील हावभाव आणि नेमकी प्रसंगरचना यांच्या साहाय्याने व्यापक आशय व्यक्त करता येतो. चित्र आणि शब्द यांचा योग्य मेळ साधल्यास व्यंगचित्राचा आशय अधिक परिणामकारक होतो. त्यामुळे विनोद आणि उपरोध हे व्यंगचित्राचे केवळ शैलीवैशिष्ट्य नसून सामाजिक वास्तवातील विसंगती व्यक्त करण्याची प्रभावी साधने आहेत.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

=== अर्कचित्रे आणि व्यक्तिचित्रण ===

अर्कचित्र हे व्यक्तिचित्रणाचा एक वैशिष्ट्यपूर्ण प्रकार आहे. त्यामध्ये एखाद्या व्यक्तीच्या चेहऱ्याची ठेवण, हावभाव आणि ओळख दर्शविणारी वैशिष्ट्ये ठळकपणे रेखाटली जातात. व्यक्तीच्या मूळ स्वरूपाशी साम्य राखून तिच्या वैशिष्ट्यपूर्ण गुणांचे अतिशयोक्त किंवा ठसठशीत रेषांकन करणे हे अर्कचित्राचे प्रमुख वैशिष्ट्य आहे. व्यक्तिचित्रणात व्यक्तीचे बाह्यरूप, देहबोली आणि व्यक्तिमत्त्वातील वैशिष्ट्ये चित्रातून व्यक्त करण्यावर भर असतो. या दोन्ही प्रकारांसाठी सूक्ष्म निरीक्षण, रेखाटनकौशल्य आणि व्यक्तीच्या वैशिष्ट्यांचे आकलन आवश्यक असते.

प्रभाकर वाईरकर यांनी व्यंगचित्रकलेबरोबरच अर्कचित्रे आणि रेखाचित्रांच्या क्षेत्रातही काम केले आहे. त्यांनी विविध क्षेत्रांतील व्यक्तींची अर्कचित्रे रेखाटली. विशेषतः हिंदुस्थानी शास्त्रीय संगीत क्षेत्रातील कलाकारांची अर्कचित्रे त्यांनी तयार केली. २०११ मध्ये सवाई गंधर्व भीमसेन महोत्सवात त्यांच्या सत्तरहून अधिक अर्कचित्रांचे प्रदर्शन आयोजित करण्यात आले होते. या चित्रांमध्ये गायक आणि वादकांच्या चेहऱ्यावरील भाव, सादरीकरणाच्या वेळी दिसणारी देहबोली आणि त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वाची वैशिष्ट्ये रेखाटण्यात आली होती.&lt;ref&gt;अमृता जैन, “Lines of Thought”, ''द इंडियन एक्सप्रेस'', २ डिसेंबर २०११. https://indianexpress.com/article/cities/pune/lines-of-thought/&lt;/ref&gt;

दिवाकर जयंत शेडगे यांनी व्यंगचित्रांबरोबरच विविध प्रकारचे चित्रांकन केले. नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे रेखाटण्यासोबतच त्यांनी नाटकांच्या जाहिराती, मुखपृष्ठे आणि कथाचित्रे तयार केली. त्यांच्या या कामातून व्यंगचित्रकलेच्या जोडीने मुद्रित माध्यमांसाठी आवश्यक असलेल्या चित्रांकनाच्या क्षेत्रातील त्यांचे योगदान दिसून येते.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;/&gt;

अर्कचित्रे आणि व्यक्तिचित्रण या माध्यमांतून व्यक्तीची ओळख आणि तिच्या व्यक्तिमत्त्वातील ठळक पैलू दृश्यरूपात मांडले जातात. व्यंगचित्रकाराच्या निरीक्षणशक्तीचा आणि रेखाटनकौशल्याचा या चित्रप्रकारांत विशेष उपयोग होतो. प्रभाकर वाईरकर यांची अर्कचित्रे आणि दिवाकर शेडगे यांचे विविध प्रकारचे चित्रांकन यांमधून कोकणाशी संबंधित व्यंगचित्रकारांच्या कलात्मक कार्याची व्याप्ती स्पष्ट होते.

=== जाहिरातकला आणि चित्रांकन ===

व्यंगचित्रकारांच्या कलात्मक कार्याचा विस्तार जाहिरातकला आणि चित्रांकन या क्षेत्रांतही झालेला दिसतो. जाहिरातींमधील चित्रे, नियतकालिकांची मुखपृष्ठे, कथाचित्रे आणि इतर दृश्यरचना यांच्या माध्यमातून चित्रकारांनी मुद्रित माध्यमांच्या सादरीकरणात योगदान दिले. एखाद्या उत्पादनाची किंवा संकल्पनेची वैशिष्ट्ये चित्ररूपात मांडणे आणि मजकुराला पूरक दृश्यात्मक आशय निर्माण करणे ही या कामांची प्रमुख वैशिष्ट्ये आहेत.

प्रभाकर वाईरकर यांनी व्यंगचित्रकलेबरोबरच जाहिरातकला आणि चित्रांकनाच्या क्षेत्रातही काम केले. त्यांनी सौभाग्य, त्रिकाया, सिस्टास आणि रेडिफ्युजन यांसारख्या जाहिरात संस्थांमध्ये चित्रकार म्हणून काम केले. रेडिफ्युजनमधील एका जाहिरात मोहिमेत त्यांनी अर्कचित्रे आणि व्यंगचित्रांचा वापर केला होता. जाहिरात क्षेत्रातील या कामामुळे व्यंगचित्र आणि अर्कचित्र या कलाप्रकारांचा व्यावसायिक जाहिरातमाध्यमांमध्येही उपयोग झाल्याचे दिसून येते.&lt;ref name=&quot;PrabhakarWairkar&quot;/&gt;

दिवाकर जयंत शेडगे यांनीही व्यंगचित्रांबरोबरच जाहिराती आणि नियतकालिकांसाठी चित्रांकन केले. त्यांनी नाटकांच्या जाहिरातींसाठी चित्रे तयार केली, तसेच दिवाळी अंकांची मुखपृष्ठे आणि कथाचित्रे रेखाटली. त्यांच्या या कामातून व्यंगचित्रकार म्हणून विकसित केलेल्या रेखाटनकौशल्याचा उपयोग इतर चित्रांकनप्रकारांतही झाल्याचे दिसते. त्यामुळे त्यांच्या कलात्मक कार्याला मुद्रित माध्यमांच्या विविध क्षेत्रांत स्थान मिळाले.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;/&gt;

व्यंगचित्रकला, जाहिरातकला आणि चित्रांकन या क्षेत्रांमध्ये रेखाटनकौशल्य, विषयाचे आकलन आणि दृश्यात्मक मांडणी यांना महत्त्व असते. प्रभाकर वाईरकर आणि दिवाकर शेडगे यांच्या कार्यातून व्यंगचित्रकारांनी आपल्या कलाकौशल्याचा उपयोग मुद्रित आणि व्यावसायिक माध्यमांतील विविध चित्रांकनप्रकारांसाठी केल्याचे दिसून येते.


== हेही पहा ==
* [[व्यंगचित्र]]

== बाह्य दुवे ==
* [https://vishwakosh.marathi.gov.in/33080/ व्यंग्यचित्र – मराठी विश्वकोश]
* [https://www.pratibhawagh.com/bal-rane-marathi बाळ राणे – चरित्र व व्यंगचित्रकलेचा वारसा]
* {{कोकण लोकजीवन}}

== संदर्भ ==


[[वर्ग:मराठी व्यंगचित्रकार]]
[[वर्ग:कोकण]]
[[वर्ग:महाराष्ट्रातील कलाकार]]
[[वर्ग:व्यंगचित्रकला]]</text>
      <sha1>3xlxmn4c978h022qz3xmrdjydc9qpyz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728418</id>
      <parentid>2728417</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T05:59:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AdvAnantGholam</username>
        <id>172574</id>
      </contributor>
      <origin>2728418</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="107610" sha1="1esfnxktdaffguu0pkwyeld8vfr1c2h" xml:space="preserve">कोकण हा महाराष्ट्राच्या पश्चिम किनारपट्टीवरील भौगोलिक आणि सांस्कृतिक वैशिष्ट्यांनी समृद्ध प्रदेश आहे. या प्रदेशातील सामाजिक जीवन, स्थानिक बोलीभाषा, लोकपरंपरा आणि सांस्कृतिक घडामोडी यांचे प्रतिबिंब विविध कलाप्रकारांतून व्यक्त झाले आहे. व्यंगचित्रकला हा त्यांपैकी एक दृश्यकलाप्रकार आहे. रेषा, आकार आणि प्रसंग यांच्या माध्यमातून विनोद, उपरोध आणि भाष्य व्यक्त करणाऱ्या व्यंगचित्रांना वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमध्ये महत्त्वाचे स्थान लाभले आहे. व्यंगचित्रांमधून सामाजिक विसंगती, मानवी स्वभावातील विरोधाभास आणि समकालीन घटनांवर मार्मिक भाष्य केले जाते.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot;&gt;वसंत सरवटे, “[https://vishwakosh.marathi.gov.in/33080/ व्यंग्यचित्र]”, ''मराठी विश्वकोश''.&lt;/ref&gt;

'''कोकणातील व्यंगचित्रकारांनी''' आपल्या कलाकृतींतून सामाजिक, कौटुंबिक आणि राजकीय विषयांचे चित्रण केले आहे. वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमधील व्यंगचित्रांबरोबरच अर्कचित्रकला, चित्रांकन आणि जाहिरातकला या क्षेत्रांतही काही कलाकारांनी योगदान दिले आहे. या लेखात कोकण विभागातील ठाणे, रायगड, रत्‍नागिरी आणि सिंधुदुर्ग या जिल्ह्यांशी संबंधित व्यंगचित्रकारांचा उपलब्ध प्रकाशित संदर्भांच्या आधारे परिचय करून देण्यात आला आहे. कलाकारांचा जिल्ह्याशी असलेला संबंध निश्चित करताना त्यांचे जन्मस्थान, वास्तव्य किंवा कार्यक्षेत्र यांपैकी विश्वसनीय स्रोतांद्वारे उपलब्ध असलेली माहिती विचारात घेतली आहे.&lt;ref name=&quot;konkanhistory&quot;&gt;“[https://divcomkonkan.gov.in/इतिहास-2/ इतिहास]”, विभागीय आयुक्त, कोकण विभाग, महाराष्ट्र शासन.&lt;/ref&gt;

== व्यंगचित्रकलेची पार्श्वभूमी ==

व्यंगचित्र हे समकालीन व्यक्ती, घटना किंवा प्रसंगांमधील विसंगतींचे विनोदी अथवा उपरोधिक चित्रण करणारे दृश्यकलामाध्यम आहे. रेषा, आकार, चेहऱ्यावरील हावभाव आणि प्रसंगरचना यांच्या साहाय्याने व्यंगचित्रकार एखाद्या व्यक्तीचे किंवा परिस्थितीचे वैशिष्ट्यपूर्ण पैलू ठळक करतो. व्यंगचित्राचा उद्देश केवळ हास्यनिर्मिती करणे नसून सामाजिक आणि राजकीय वास्तवातील विसंगतींकडे लक्ष वेधणे हाही असतो. संपादकीय किंवा राजकीय टीकाचित्रे, हास्यचित्रे, अर्कचित्रे आणि चित्रपट्ट्या असे या दृश्यकलेचे विविध प्रकार आहेत.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot;/&gt;

आधुनिक व्यंगचित्रकलेच्या विकासात मुद्रित माध्यमांचा महत्त्वाचा वाटा आहे. एकोणिसाव्या शतकात वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांचा प्रसार वाढल्यानंतर व्यंगचित्रे सार्वजनिक चर्चेचे आणि सामाजिक-राजकीय भाष्याचे प्रभावी माध्यम बनली. इंग्लंडमध्ये १८४१ मध्ये सुरू झालेल्या ''पंच'' या साप्ताहिकाने आधुनिक व्यंगचित्रांच्या प्रसारात महत्त्वाची भूमिका बजावली. त्यातील चित्रांमधून तत्कालीन सामाजिक आणि राजकीय परिस्थितीवर उपरोधिक भाष्य केले जात असे. या नियतकालिकाच्या प्रभावातून आशियातील विविध भाषांमध्येही ''पंच''च्या धर्तीवरील नियतकालिके सुरू झाली. वसाहतकालीन भारतात व्यंगचित्रांनी ब्रिटिश सत्तेचे स्वरूप, वांशिक दृष्टिकोन आणि तत्कालीन राजकीय घडामोडी यांचे चित्रण केले. त्याचबरोबर भारतीय समाजातील प्रतिक्रिया आणि प्रतिकार व्यक्त करण्याचे माध्यम म्हणूनही त्यांचा वापर झाला.&lt;ref&gt;“[https://ir.nbu.ac.in/handle/123456789/3954 Caricature in Print Media: A Historical Study of Political Cartoons in Colonial India (1872–1947)]”, Dahlia Bhattacharya, ''Karatoya: North Bengal University Journal of History'', खंड १२, मार्च २०१९, पृ. ६३–७८.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;asianpunches&quot;&gt;Swarali Paranjape, “Crossing Boundaries: Punch and the Marathi Weekly Hindu Pañca (1870–1909)”, ''Asian Punches: A Transcultural Affair'', Springer, २०१३, पृ. १५१–१६४.&lt;/ref&gt;

मराठी व्यंगचित्रकलेच्या प्रारंभीच्या इतिहासात ''हिंदू पंच'' या साप्ताहिकाचा उल्लेख महत्त्वाचा आहे. इंग्लंडमधील ''पंच''च्या धर्तीवर मराठीत सुरू झालेल्या या नियतकालिकाने मराठी मुद्रित संस्कृतीत व्यंगचित्राधारित पत्रकारितेचा प्रारंभिक टप्पा निर्माण केला. संशोधक स्वारली परांजपे यांनी ''हिंदू पंच''मधील उपलब्ध अंकांचा अभ्यास करून या नियतकालिकाचे स्वरूप, त्यातील व्यंगात्मक आशय आणि पाश्चात्त्य ''पंच'' परंपरेशी असलेले त्याचे संबंध यांचा ऊहापोह केला आहे. त्यांच्या अभ्यासात १८८० ते १८८७ आणि १८९७ या वर्षांतील उपलब्ध अंकांचा आधार घेतलेला आहे.&lt;ref name=&quot;asianpunches&quot; /&gt;

मराठी व्यंगचित्रकलेला नियमित स्वरूप देण्यात शं. वा. किर्लोस्कर यांचे योगदान महत्त्वाचे मानले जाते. १९२५ पासून त्यांनी ''किर्लोस्कर'' नियतकालिकात नियमितपणे व्यंगचित्रे प्रसिद्ध करण्यास सुरुवात केली. त्यांच्या चित्रांमधून वैयक्तिक उन्नती, सामाजिक प्रबोधन आणि समाजाच्या सर्वांगीण विकासाशी संबंधित विचार मांडले जात. त्यांनी तीनशेहून अधिक व्यंगचित्रे किंवा बोधचित्रे रेखाटली. पुढे त्यांनी सामाजिक आणि राजकीय घडामोडींवरील टीकाचित्रेही प्रसिद्ध केली. नवोदित व्यंगचित्रकारांची चित्रे नियतकालिकात प्रसिद्ध करून त्यांना प्रोत्साहन देण्याचे कार्यही त्यांनी केले.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

विसाव्या शतकाच्या पुढील दशकांत मराठी नियतकालिकांनी हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रांना अधिक व्यापक व्यासपीठ उपलब्ध करून दिले. ''हंस'', ''मोहिनी'' आणि ''उद्यम'' यांसारख्या नियतकालिकांनी हास्यचित्रकलेला चालना दिली. या माध्यमांतून नागेश आर्डे, शि. द. फडणीस, प्रभाकर ठोकळ, वसंत सरवटे आणि श्याम जोशी यांसारख्या हास्यचित्रकारांची कामे वाचकांपर्यंत पोहोचली. ''आवाज'' वार्षिक, ''जत्रा'', ''मौज'' आणि ''वीणा'' यांसारख्या नियतकालिकांनीही व्यंगचित्रे आणि हास्यचित्रांना स्थान दिले. त्यामुळे मराठी व्यंगचित्रकलेत सामाजिक भाष्याबरोबरच विनोदी आणि कल्पनाप्रधान चित्रणाची परंपराही विकसित झाली.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

पुढील काळात मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विविध शाखांचा विस्तार झाला. वृत्तपत्रांतील राजकीय टीकाचित्रे, नियतकालिकांतील हास्यचित्रे, व्यक्तिचित्रांवर आधारित अर्कचित्रे, लेख-कथा-पुस्तकांसाठी केलेली चित्रांकने आणि चित्रपट्ट्या यांना स्वतंत्र स्थान प्राप्त झाले. या माध्यमांतून व्यंगचित्रकारांनी तत्कालीन समाजजीवन, राजकीय घडामोडी, मानवी स्वभाव आणि दैनंदिन अनुभव यांचे चित्रण केले. मराठी व्यंगचित्रकलेचा हा प्रवास नियतकालिकांची परंपरा आणि मुद्रित माध्यमांचा विकास यांच्याशी निगडित राहिला आहे.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

== व्यंगचित्रकलेत कोकणाचे योगदान ==

मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विकासात कोकण प्रदेशातील कलाकारांनी विविध प्रकारे योगदान दिले आहे. वृत्तपत्रे, नियतकालिके आणि दिवाळी अंक यांसारख्या मुद्रित माध्यमांतून त्यांनी सामाजिक, कौटुंबिक आणि राजकीय विषयांवरील व्यंगचित्रे व हास्यचित्रे वाचकांपर्यंत पोहोचवली. काही कलाकारांनी अर्कचित्रकला, चित्रांकन आणि जाहिरातकलेच्या क्षेत्रांतही काम केले. त्यांच्या कार्यातून मराठी व्यंगचित्रकलेतील विषयवैविध्य आणि अभिव्यक्तीची विविध रूपे दिसून येतात.

सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील कणकवलीजवळच्या जानवली येथे जन्मलेले **बाळ राणे** यांनी मराठी व्यंगचित्रकलेत दीर्घकाळ योगदान दिले. त्यांच्या व्यंगचित्रांचे विषय कौटुंबिक जीवन, सामाजिक परिस्थिती, राजकीय घडामोडी आणि दैनंदिन अनुभव असे विविध होते. *मनोहर*, *किर्लोस्कर*, *हंस*, *वसंत*, *मोहिनी*, *मार्मिक* आणि *किशोर* यांसारख्या मराठी नियतकालिकांबरोबरच हिंदी, गुजराती आणि इंग्रजी नियतकालिकांतही त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. *तरुण भारत*मधील ‘बाळूकाका’ हे त्यांचे पॉकेट कार्टून सुमारे पस्तीस वर्षे प्रसिद्ध होत होते. त्यांच्या चित्रांतून तत्कालीन समाजजीवनाचे प्रतिबिंब उमटत असे.&lt;ref&gt;प्रतिभा राणे-वाघ, “[https://www.pratibhawagh.com/bal-rane-marathi बाळ राणे (ज्येष्ठ व्यंगचित्रकार)]”.&lt;/ref&gt;

सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील मालवण तालुक्यातील कट्टा येथे जन्मलेले **प्रभाकर वाईरकर** यांनी व्यंगचित्रकला, अर्कचित्रकला आणि चित्रांकन या क्षेत्रांत काम केले. त्यांनी विविध वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांसाठी चित्रकार व व्यंगचित्रकार म्हणून काम केले. व्यक्तींची वैशिष्ट्ये रेखाटनातून व्यक्त करणाऱ्या अर्कचित्रांच्या माध्यमातूनही त्यांनी स्वतंत्र ओळख निर्माण केली. शास्त्रीय संगीत क्षेत्रातील कलाकारांची अर्कचित्रे रेखाटून त्यांचे प्रदर्शन भरविण्याचा उपक्रम त्यांनी केला होता. डिसेंबर २०११ मध्ये पुण्यातील सवाई गंधर्व भीमसेन महोत्सवात त्यांच्या सत्तरहून अधिक अर्कचित्रांचे प्रदर्शन आयोजित करण्यात आले होते.&lt;ref&gt;“[https://www.mahamtb.com/Encyc/2023/1/14/Article-on-Prabhakar-Wirekar.html व्यंगचित्रांद्वारे अटकेपार झेंडा नेणारे प्रभाकर वाईरकर]”, ''मुंबई तरुण भारत'', १४ जानेवारी २०२३.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Amrita Jain, “[https://indianexpress.com/article/cities/pune/lines-of-thought/ Lines of Thought]”, ''The Indian Express'', २ डिसेंबर २०११.&lt;/ref&gt;

ठाणे जिल्ह्यातील व्यंगचित्रकारांनीही मराठी नियतकालिके आणि वृत्तपत्रांमधून आपले योगदान दिले आहे. **दिवाकर जयंत शेडगे** यांनी विविध दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे व हास्यचित्रे रेखाटली. त्यांच्या सुमारे चार हजार व्यंगचित्रांचे प्रकाशन झाले असून त्यांनी नाटकांच्या जाहिरातींसाठीही चित्रे तयार केली. **विवेक मेहेत्रे** यांनी मराठीसह इतर भाषांतील नियतकालिकांसाठी हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रे रेखाटली. त्यांच्या चित्रांचे प्रकाशन अनेक वर्षे विविध नियतकालिकांतून झाले आहे. या कलाकारांच्या कार्यामुळे ठाणे परिसरातील व्यंगचित्रकलेला मुद्रित माध्यमांत व्यासपीठ मिळाले.&lt;ref&gt;शरद लोणकर, “[https://mymarathi.net/r-sarag-3/ व्यंगचित्रकलेचा वारसा जपणारे दिवाकर शेडगे]”, ''My Marathi'', १० जानेवारी २०१९.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“[https://dainikgomantak.esakal.com/cartoonist-vivek-mehetre-famous-cartoonist-in-india-ms98 विवेक मेहेत्रे]”, ''दैनिक गोमन्तक'', १३ फेब्रुवारी २०२४.&lt;/ref&gt;

कोकणातील या कलाकारांच्या कार्याचा विचार करता, त्यांच्या योगदानाचे स्वरूप केवळ विनोदी चित्रनिर्मितीपुरते मर्यादित राहिलेले नाही. नियतकालिकांतील सातत्यपूर्ण प्रकाशन, सामाजिक आणि राजकीय विषयांचे चित्रण, व्यक्तिचित्रण, अर्कचित्रे आणि चित्रांकन अशा विविध माध्यमांतून त्यांनी मराठी दृश्यकलेच्या या शाखेचा विस्तार केला. त्यांच्या प्रकाशित कलाकृतींमधून त्या त्या काळातील समाजजीवन आणि सार्वजनिक जीवनातील घडामोडींचे चित्ररूप दर्शन घडते.

=== महाराष्ट्रातील व्यंगचित्रकलेचा वारसा आणि दस्तऐवजीकरण ===

महाराष्ट्रातील व्यंगचित्रकलेच्या परंपरेत **विकास सबनीस** यांचे योगदान महत्त्वाचे मानले जाते. त्यांनी सुमारे पाच दशके सामाजिक आणि राजकीय विषयांवरील व्यंगचित्रे रेखाटली. शिवसेनाप्रमुख बाळासाहेब ठाकरे यांनी त्यांच्या चित्रकौशल्याची दखल घेऊन त्यांच्यावर ''मार्मिक''मधील व्यंगचित्रांची जबाबदारी सोपविली होती. ''मार्मिक''मध्ये सुमारे बारा वर्षे काम केल्यानंतर त्यांनी ''लोकसत्ता'' या मराठी दैनिकासाठी व्यंगचित्रे रेखाटली. त्यांच्या व्यंगचित्रांमधून समकालीन सामाजिक आणि राजकीय घडामोडींवर भाष्य केले जात असे. २७ डिसेंबर २०१९ रोजी मुंबई येथे त्यांचे निधन झाले.&lt;ref name=&quot;vikassabnis&quot;&gt;“[https://indianexpress.com/article/india/noted-cartoonist-vikas-sabnis-dead-6188466/ Noted cartoonist Vikas Sabnis dead]”, ''The Indian Express'', २८ डिसेंबर २०१९.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;प्रा. गजानन शेपाळ, “[https://www.mahamtb.com/Encyc/2019/12/28/Article-on-cartoon-artist-vikas-sabnis.html व्यंगचित्रांचा ‘विकास’ विसावला]”, ''मुंबई तरुण भारत'', २८ डिसेंबर २०१९.&lt;/ref&gt;

महाराष्ट्रातील व्यंगचित्रकलेच्या इतिहासाचे दस्तऐवजीकरण करण्याच्या दृष्टीने **‘महाराष्ट्राच्या हास्यरेषा’** या पुस्तकाचे प्रकाशन महत्त्वाचे ठरले. व्यंगचित्रकार प्रशांत कुलकर्णी यांनी संपादित केलेल्या या ग्रंथात मराठी व्यंगचित्रकलेच्या सुमारे शंभर वर्षांच्या परंपरेचा आढावा आणि विविध व्यंगचित्रकारांची निवडक चित्रे समाविष्ट करण्यात आली आहेत. ग्रंथाली प्रकाशनाने प्रकाशित केलेल्या या पुस्तकाचे प्रकाशन २९ ऑक्टोबर २०२६ रोजी मुंबईतील दादर येथील स्वातंत्र्यवीर सावरकर स्मारक सभागृहात झाले. या कार्यक्रमात मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी मुंबईत व्यंगचित्रकारांच्या कलाकृतींसाठी स्वतंत्र कला दालन उभारण्याची घोषणा केली. सांस्कृतिक कार्य विभागाच्या माध्यमातून या दालनाच्या उभारणीसाठी शासन पुढाकार घेणार असल्याचे त्यांनी सांगितले.&lt;ref&gt;“[https://www.saamana.com/maharashtrachy-hasyaresha-book-launch-devendra-fadnavis-uddhav-thackeray-raj-thackeray/ ‘महाराष्ट्राच्या हास्यरेषा’ पुस्तकाचे उद्या प्रकाशन; देवेंद्र फडणवीस, उद्धव ठाकरे, राज ठाकरे यांची प्रमुख उपस्थिती]”, ''सामना'', २८ ऑक्टोबर २०२६.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“[https://www.maharashtracrimetimes.com/a-dedicated-art-gallery-for-cartoonists-will-be-established-in-mumbai-chief-minister-makes-the-announcement-at-the-launch-event-of-the-book-maharashtrachya-hasyaresha-the-laughter/ मुंबईत व्यंगचित्रकारांसाठी स्वतंत्र कला दालन उभारणार; ‘महाराष्ट्राच्या हास्यरेषा’ पुस्तक प्रकाशन सोहळ्यात मुख्यमंत्र्यांची घोषणा]”, ''महाराष्ट्र क्राइम टाइम्स'', ३० ऑक्टोबर २०२६.&lt;/ref&gt;

=== व्यंगचित्राची संकल्पना आणि स्वरूप ===

व्यंगचित्र ही दृश्यकलेतील अशी अभिव्यक्ती आहे, जिच्या माध्यमातून एखाद्या व्यक्तीचे, प्रसंगाचे किंवा सामाजिक व राजकीय परिस्थितीचे वैशिष्ट्यपूर्ण पैलू विनोद, उपरोध अथवा टीकेच्या माध्यमातून मांडले जातात. रेषा, आकार, प्रमाण आणि प्रसंगरचना यांच्या साहाय्याने व्यक्ती किंवा परिस्थितीतील वैशिष्ट्ये ठळक केली जातात. व्यक्तीच्या चेहऱ्यावरील किंवा शरीरावरील विशिष्ट वैशिष्ट्ये अतिशयोक्तीने दाखवून व्यक्तिचित्रण केले जाते, तर सामाजिक आणि राजकीय घटनांमधील विसंगती दृश्यरूपातून व्यक्त केली जाते. त्यामुळे व्यंगचित्र हे केवळ हास्यनिर्मितीचे साधन नसून सामाजिक भाष्य आणि विचारप्रवर्तनाचे माध्यमही आहे.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot;/&gt;

विषय आणि अभिव्यक्तीच्या पद्धतीनुसार व्यंगचित्रांचे स्वरूप बदलते. राजकीय व्यंगचित्रांमध्ये शासनव्यवस्था, राजकीय नेतृत्व, सार्वजनिक धोरणे आणि समकालीन घटनांवर भाष्य केले जाते. सामाजिक व्यंगचित्रांमध्ये रूढी, परंपरा, मानवी स्वभाव, सामाजिक विषमता आणि दैनंदिन जीवनातील विसंगती यांचे चित्रण आढळते. काही व्यंगचित्रांमध्ये संवाद किंवा शीर्षकाचा वापर केला जातो, तर काही चित्रे शब्दांशिवाय केवळ दृश्यरचनेतून आशय व्यक्त करतात.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

व्यंगचित्राशी संबंधित अर्कचित्र, हास्यचित्र आणि चित्रपट्टी हे अभिव्यक्तीचे स्वतंत्र प्रकार आहेत. अर्कचित्रामध्ये व्यक्तीच्या चेहऱ्याची किंवा शरीराची वैशिष्ट्ये ठळक करून तिचे व्यक्तिचित्रण केले जाते. हास्यचित्राचा मुख्य उद्देश विनोदनिर्मिती असतो. चित्रपट्टीमध्ये सलग चित्रांच्या माध्यमातून एखादा प्रसंग, घटना किंवा कथा मांडली जाते. या प्रकारांमध्ये अतिशयोक्ती आणि विनोदाचा वापर होऊ शकतो; तथापि त्यांची अभिव्यक्तीपद्धती आणि आशय व्यंगचित्रापेक्षा वेगळा असू शकतो.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

व्यंगचित्राचा परिणामकारकपणा चित्रकाराच्या निरीक्षणशक्ती, रेखाटनकौशल्य, कल्पकता आणि विषयाच्या आकलनावर अवलंबून असतो. मर्यादित रेषा आणि मोजक्या दृश्यघटकांच्या साहाय्याने व्यापक आशय व्यक्त करणे हे या कलेचे वैशिष्ट्य आहे. वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमध्ये व्यंगचित्रांचा वापर समकालीन घटनांवरील प्रतिक्रिया व्यक्त करण्यासाठी तसेच सामाजिक आणि राजकीय प्रश्नांकडे वाचकांचे लक्ष वेधण्यासाठी केला जातो. त्यामुळे व्यंगचित्र हे कला, पत्रकारिता आणि सामाजिक संवाद यांना जोडणारे प्रभावी माध्यम ठरते.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

=== मराठी व्यंगचित्रकलेचा इतिहास ===

मराठी व्यंगचित्रकलेचा प्रारंभ एकोणिसाव्या शतकाच्या उत्तरार्धात मुद्रित पत्रकारितेच्या विकासाशी निगडित आहे. इंग्लंडमधील ''पंच'' या विनोदी आणि व्यंगात्मक नियतकालिकाच्या प्रभावातून भारतात विविध प्रादेशिक भाषांमध्ये त्याच धर्तीची नियतकालिके सुरू झाली. मराठीत ठाण्याहून प्रसिद्ध होणाऱ्या ''हिंदू पंच'' या साप्ताहिकात १८८३ च्या सुमारास व्यंगचित्रे प्रसिद्ध झाली. मराठीतील व्यंगचित्राधारित पत्रकारितेच्या प्रारंभीच्या टप्प्यात या नियतकालिकाचे महत्त्वाचे स्थान आहे. या नियतकालिकाने पाश्चात्त्य व्यंगचित्रपरंपरेतील काही वैशिष्ट्यांचा मराठी मुद्रित संस्कृतीशी परिचय करून दिला. संशोधक स्वारली परांजपे यांनी ''हिंदू पंच''मधील उपलब्ध अंकांचा अभ्यास करून त्यातील व्यंगात्मक आशय आणि पाश्चात्त्य ''पंच''शी असलेले सांस्कृतिक संबंध स्पष्ट केले आहेत.&lt;ref name=&quot;vishwakosh-vyangyachitra&quot;&gt;“[https://vishwakosh.marathi.gov.in/33080/ व्यंग्यचित्र]”, ''मराठी विश्वकोश''.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;paranjape&quot;&gt;Swarali Paranjape, “Crossing Boundaries: Punch and the Marathi Weekly Hindu Pañca (1870–1909)”, in ''Asian Punches: A Transcultural Affair'', Springer, २०१३, पृ. १५१–१६४.&lt;/ref&gt;

मराठी व्यंगचित्रकलेच्या इतिहासात १९२५ हे वर्ष महत्त्वाचे मानले जाते. मराठी विश्वकोशानुसार, मराठी व्यंगचित्रांची सलग परंपरा ''किर्लोस्कर'' या नियतकालिकातून शं. वा. किर्लोस्कर यांच्या प्रयत्नांमुळे सुरू झाली. त्यांनी व्यंगचित्रांचा वापर सामाजिक प्रबोधन, वैयक्तिक उन्नती आणि समाजजीवनातील प्रश्न मांडण्यासाठी केला. पुढे ''किर्लोस्कर''सारख्या नियतकालिकांमधून व्यंगचित्रांना नियमित स्थान मिळाल्यामुळे मराठी वाचकांमध्ये या कलाप्रकाराची ओळख आणि लोकप्रियता वाढण्यास मदत झाली.&lt;ref name=&quot;vishwakosh-vyangyachitra&quot; /&gt;

भारतातील व्यंगचित्रकलेचा विकास हा केवळ कलात्मक बदलांचा इतिहास नसून तो पत्रकारिता, राजकीय विचारप्रवाह आणि सार्वजनिक चर्चेच्या विस्ताराशीही संबंधित आहे. एकोणिसाव्या शतकाच्या उत्तरार्धापासून वृत्तपत्रांमधील व्यंगचित्रांनी ब्रिटिश वसाहतवादी सत्तेचे स्वरूप, भारतीय समाजातील बदल आणि राजकीय घडामोडी यांवर भाष्य केले. पुढील काळात स्वातंत्र्यचळवळ, राष्ट्रनिर्मिती, लोकशाही व्यवस्था आणि सामाजिक परिवर्तन यांसारखे विषय व्यंगचित्रांच्या आशयाचा भाग बनले. व्यंगचित्रे ही बातमी किंवा लेखाला पूरक चित्रे असण्यापलीकडे जाऊन सार्वजनिक प्रश्नांवर मत व्यक्त करणारे स्वतंत्र माध्यम म्हणून विकसित झाली.&lt;ref name=&quot;khanduri&quot;&gt;Ritu Gairola Khanduri, ''Caricaturing Culture in India: Cartoons and History in the Modern World'', Cambridge University Press, २०१४.&lt;/ref&gt;

स्वातंत्र्यपूर्व काळात मराठी नियतकालिकांमधील व्यंगचित्रांचा आशय तत्कालीन सामाजिक आणि राजकीय परिस्थितीशी संबंधित होता. सामाजिक रूढी, शिक्षण, स्त्रीजीवन, सार्वजनिक संस्था आणि राजकीय घडामोडी यांसारख्या विषयांवर व्यंगचित्रांच्या माध्यमातून भाष्य केले जात असे. ''हिंदू पंच''मधील चित्रे मराठी मुद्रित संस्कृतीत व्यंगचित्रांच्या प्रारंभीच्या वापराची उदाहरणे आहेत. अशा चित्रांचा अभ्यास तत्कालीन सामाजिक दृष्टिकोन आणि सार्वजनिक चर्चेचे स्वरूप समजून घेण्यासाठी उपयुक्त ठरतो.&lt;ref name=&quot;paranjape&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;khanduri&quot; /&gt;

स्वातंत्र्यानंतर वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांच्या प्रसारामुळे व्यंगचित्रकलेला अधिक व्यापक वाचकवर्ग मिळाला. राजकीय व्यंगचित्रे, व्यक्तिचित्रण, पॉकेट कार्टून, हास्यचित्रे आणि चित्रपट्ट्या अशा विविध प्रकारांतून कलाकारांनी आपली अभिव्यक्ती विकसित केली. या काळात व्यंगचित्रकारांनी राजकीय नेतृत्व, सार्वजनिक धोरणे, सामाजिक बदल आणि दैनंदिन जीवनातील विसंगती यांवर चित्रांच्या माध्यमातून भाष्य केले. वृत्तपत्रांतील नियमित व्यंगचित्रे आणि नियतकालिकांतील हास्यचित्रांमुळे या कलेचा वाचकांशी सातत्यपूर्ण संबंध प्रस्थापित झाला.&lt;ref name=&quot;khanduri&quot; /&gt;

कालांतराने मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विषयांत आणि तंत्रांत विविधता आली. वृत्तपत्रांतील राजकीय भाष्याबरोबरच सामाजिक जीवन, कौटुंबिक प्रसंग, मानवी स्वभाव, सांस्कृतिक बदल आणि दैनंदिन अनुभव यांचे चित्रण वाढले. मुद्रित माध्यमांबरोबरच व्यंगचित्रप्रदर्शने, पुस्तकप्रकाशन आणि इतर दृश्य माध्यमांतूनही या कलेचा प्रसार झाला. अशा प्रकारे मराठी व्यंगचित्रकलेने पत्रकारिता, दृश्यकला आणि सामाजिक भाष्य यांचा संगम साधत स्वतंत्र कलापरंपरा विकसित केली.&lt;ref name=&quot;vishwakosh-vyangyachitra&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;khanduri&quot; /&gt;

=== मराठी वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमधील व्यंगचित्रे ===

मराठी वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांनी व्यंगचित्रकलेच्या प्रसारात महत्त्वाची भूमिका बजावली आहे. मुद्रित माध्यमांमधील व्यंगचित्रांमुळे सामाजिक आणि राजकीय घटनांवरील भाष्य वाचकांपर्यंत चित्ररूपात पोहोचले. वृत्तपत्रांतील व्यंगचित्रे प्रामुख्याने समकालीन घटना, सार्वजनिक जीवन, राजकीय निर्णय आणि सामाजिक प्रश्न यांवर भाष्य करतात. नियतकालिकांमध्ये प्रसिद्ध होणाऱ्या हास्यचित्रांचा विषयविस्तार तुलनेने अधिक असतो. त्यांत कौटुंबिक जीवन, मानवी स्वभाव, सामाजिक रूढी आणि दैनंदिन अनुभव यांचे चित्रण आढळते. विनोद आणि उपरोध यांच्या साहाय्याने गंभीर विषयही वाचकांपर्यंत प्रभावीपणे पोहोचवले जातात.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

मराठी मुद्रित माध्यमांतील व्यंगचित्रपरंपरेच्या प्रारंभीच्या टप्प्यात ''हिंदू पंच'' या साप्ताहिकाचे स्थान महत्त्वाचे आहे. इंग्रजी ''पंच''च्या धर्तीवर सुरू झालेल्या या नियतकालिकातून व्यंगचित्रे आणि व्यंगात्मक लेखन प्रसिद्ध होत असे. या साप्ताहिकातील चित्रांमधून तत्कालीन समाजजीवन आणि सार्वजनिक घडामोडींचे चित्रण झाले. ''हिंदू पंच''च्या अभ्यासातून पाश्चात्त्य व्यंगचित्रपरंपरेतील काही शैलीगत वैशिष्ट्ये मराठी मुद्रित संस्कृतीत कशा प्रकारे आली आणि त्यांना स्थानिक सामाजिक संदर्भ कसे प्राप्त झाले, हे स्पष्ट होते.&lt;ref name=&quot;paranjape&quot; /&gt;

पुढील काळात ''किर्लोस्कर'' या नियतकालिकाने मराठी व्यंगचित्रकलेच्या नियमित परंपरेला चालना दिली. शं. वा. किर्लोस्कर यांनी व्यंगचित्रांचा उपयोग सामाजिक प्रबोधन आणि समाजजीवनातील प्रश्न मांडण्यासाठी केला. त्यानंतर ''हंस'', ''मोहिनी'' आणि ''उद्यम'' यांसारख्या नियतकालिकांनी हास्यचित्रकलेच्या प्रसाराला हातभार लावला. या नियतकालिकांमधून नागेश आर्डे, शि. द. फडणीस, प्रभाकर ठोकळ, वसंत सरवटे आणि श्याम जोशी यांसारख्या हास्यचित्रकारांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. पुढील काळात ''आवाज'' वार्षिक आणि ''जत्रा'' यांसारख्या नियतकालिकांनीही हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रांना वाचकांपर्यंत पोहोचवले.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;&lt;ref&gt;“[https://www.loksatta.com/lokrang/marathi-caricature-cartoonist-history-maharashtra-hasyaresha-book-analysis-ssb-93-5984610/ मराठी व्यंगचित्रकलेची दृश्यात्मक नोंदवही]”, प्रशांत कुलकर्णी, ''लोकसत्ता''.&lt;/ref&gt;

राजकीय व्यंगचित्रांच्या प्रसारात ''सकाळ'' आणि ''मार्मिक'' यांसारख्या मुद्रित माध्यमांचे योगदान उल्लेखनीय आहे. ''सकाळ''मध्ये प्रारंभीपासून संपादकीय टीकाचित्रांना स्थान देण्यात आले. पुढे बाळासाहेब ठाकरे यांनी ''मार्मिक'' या व्यंगचित्रप्रधान साप्ताहिकाच्या माध्यमातून राजकीय आणि सामाजिक विषयांवरील व्यंगचित्रांची परंपरा विकसित केली. या साप्ताहिकामुळे अनेक व्यंगचित्रकारांना आपली कला सादर करण्यासाठी व्यासपीठ मिळाले. विकास सबनीस यांसारख्या व्यंगचित्रकारांना ''मार्मिक''मधून प्रसिद्धी मिळाली.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;vikassabnis&quot; /&gt;

दिवाळी अंकांनीही मराठी हास्यचित्रकार आणि व्यंगचित्रकारांना विशेष व्यासपीठ उपलब्ध करून दिले. दिवाळी अंकांतील चित्रांना विषय आणि मांडणीच्या दृष्टीने अधिक विस्तार मिळत असे. सामाजिक जीवनातील शाश्वत विसंगती, कौटुंबिक प्रसंग, मानवी स्वभाव आणि विनोदी परिस्थिती यांवर आधारित हास्यचित्रे या अंकांत प्रसिद्ध होत असत. त्यामुळे वृत्तपत्रांतील तात्कालिक राजकीय टीकाचित्रांबरोबरच नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांमधील हास्यचित्रांनी मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विविध प्रवाहांना चालना दिली.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

वृत्तपत्रांतील नियमित व्यंगचित्रे आणि नियतकालिकांतील हास्यचित्रे यांमुळे व्यंगचित्रकारांचा वाचकांशी सातत्यपूर्ण संवाद निर्माण झाला. एखाद्या घटनेचे दृश्यरूप सादर करण्याबरोबरच तिच्यामागील सामाजिक किंवा राजकीय विसंगती अधोरेखित करण्याचे कार्य या चित्रांनी केले. त्यामुळे मराठी वृत्तपत्रे आणि नियतकालिके ही व्यंगचित्रकलेच्या प्रसाराची महत्त्वाची माध्यमे ठरली. त्यांच्या माध्यमातून मराठी समाजजीवनातील बदलांची दृश्य नोंदही तयार झाली.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

== जिल्हानिहाय व्यंगचित्रकार ==

=== ठाणे जिल्हा ===

ठाणे जिल्ह्याशी संबंधित काही व्यंगचित्रकारांनी मराठी वृत्तपत्रे, नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांमधून व्यंगचित्रकलेच्या विकासात योगदान दिले आहे. या कलाकारांनी हास्यचित्रे, सामाजिक आणि राजकीय व्यंगचित्रे, चित्रांकन तसेच व्यंगचित्रकलेच्या प्रसारासाठी विविध उपक्रमांत सहभाग घेतला आहे. दिवाकर जयंत शेडगे आणि विवेक मेहेत्रे ही या क्षेत्रातील उल्लेखनीय नावे आहेत.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;&gt;शरद लोणकर, “[https://mymarathi.net/r-sarag-3/ व्यंगचित्रकलेचा वारसा जपणारे दिवाकर शेडगे]”, ''माय मराठी'', १० जानेवारी २०१९.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MehetreProfile&quot;&gt;“[https://www.marathisrushti.com/profiles/vivek-mehetre/ मेहेत्रे, विवेक]”, ''मराठीसृष्टी''.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MehetreGomantak&quot;&gt;मुकेश थळी, “[https://dainikgomantak.esakal.com/blog/cartoonist-vivek-mehetre-famous-cartoonist-in-india-ms98 हास्य, हास्यचित्रे व व्यंगचित्रे]”, ''दैनिक गोमन्तक'', १३ फेब्रुवारी २०२४.&lt;/ref&gt;

==== दिवाकर जयंत शेडगे ====

दिवाकर जयंत शेडगे यांचा जन्म ७ फेब्रुवारी १९४२ रोजी झाला. चित्रकलेचा वारसा लाभलेल्या कुटुंबात त्यांचे बालपण गेले. त्यांचे वडील चित्रकार होते आणि त्यांनी वडिलांच्या मार्गदर्शनाखाली चित्रकलेचे काम सुरू केले. पुढे व्यंगचित्रकलेकडे वळल्यानंतर त्यांनी स्वतःची स्वतंत्र शैली विकसित केली. १९६९ मध्ये ''आवाज'' दिवाळी अंकात त्यांचे पहिले व्यंगचित्र प्रसिद्ध झाले. त्यानंतर ''लोकसत्ता'', ''लोकप्रभा'', ''मार्मिक'', ''जत्रा'', ''श्रीदीपलक्ष्मी'', ''दीपावली'' आणि अन्य नियतकालिकांतून त्यांची व्यंगचित्रे प्रसिद्ध झाली. त्यांनी पन्नासहून अधिक दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे रेखाटली आणि त्यांची सुमारे चार हजार व्यंगचित्रे प्रकाशित झाली. नाटकांच्या जाहिराती, दिवाळी अंकांची मुखपृष्ठे आणि कथाचित्रे यांसाठीही त्यांनी चित्रांकन केले. ''रत्‍नागिरी टाइम्स'', ''दो बजे दोपहर'' आणि ''सांज समाचार'' या वृत्तपत्रांसाठी त्यांनी व्यंगचित्रमालिका तयार केल्या.

१९९२ मध्ये मुंबई मराठी पत्रकार संघाच्या ‘मधुचंद्र साहित्यिकांचा’ या मालिकेतील हास्यचित्रांसाठी आणि २००२ मध्ये ''कलाकुंज'' दिवाळी अंकातील हास्यचित्रांसाठी त्यांना शं. वा. किर्लोस्कर स्मृतिचिन्ह प्रदान करण्यात आले. ते ठाणे जिल्ह्यातील कळवा येथे वास्तव्यास होते.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot; /&gt;

==== विवेक मेहेत्रे ====

विवेक मेहेत्रे हे ठाण्यात वास्तव्यास असलेले हास्यचित्रकार, व्यंगचित्रकार, लेखक आणि प्रकाशक आहेत. वयाच्या सोळाव्या वर्षापासून त्यांनी व्यंगचित्रे रेखाटण्यास सुरुवात केली. त्यांनी अभियांत्रिकी शाखेतील पदवी व पदव्युत्तर शिक्षण तसेच व्यवस्थापनशास्त्रातील पदव्युत्तर शिक्षण पूर्ण केले. मराठी, इंग्रजी आणि गुजराती यांसह विविध भाषांतील नियतकालिकांतून त्यांची हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रे प्रसिद्ध झाली आहेत. त्यांच्या सुमारे साठ हजार हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रांचा उल्लेख त्यांच्या चरित्रात्मक नोंदीत आढळतो. उत्कृष्ट व्यंगचित्रकलेसाठी त्यांना शं. वा. किर्लोस्कर पुरस्कार २००० आणि २००९ या वर्षांत दोन वेळा मिळाला. ''तुमचा नवा दोस्त इंटरनेट'' या त्यांच्या पुस्तकाला महाराष्ट्र शासनाचा प्रथम क्रमांकाचा पुरस्कार मिळाला आहे.&lt;ref name=&quot;MehetreProfile&quot; /&gt;

१९९३ पासून ते पत्नी वैशाली मेहेत्रे यांच्यासह ‘उद्वेली बुक्स’ या प्रकाशन संस्थेचे काम पाहतात. त्यांच्या हास्यचित्रांचे संकलन करणारी पुस्तकेही प्रकाशित झाली आहेत. व्यंगचित्रकलेच्या प्रसारासाठी त्यांनी कार्यशाळा आणि इतर उपक्रमांत सहभाग घेतला आहे.&lt;ref name=&quot;MehetreGomantak&quot; /&gt;

जानेवारी २०१८ मध्ये ठाणे येथे आयोजित अखिल भारतीय मराठी व्यंगचित्रकार संमेलनाचे अध्यक्षपद विवेक मेहेत्रे यांनी भूषविले. २० आणि २१ जानेवारी रोजी झालेल्या या संमेलनात ‘सोशल मीडिया आणि व्यंगचित्रे’ तसेच ‘मराठी दैनिकांचे संपादक राजकीय व्यंगचित्रांना घाबरू लागले आहेत का’ या विषयांवर चर्चासत्रे आयोजित करण्यात आली होती. महिला, मुली, ज्येष्ठ नागरिक आणि मुलांसाठी कार्यशाळा तसेच ज्येष्ठ आणि दिवंगत व्यंगचित्रकारांच्या कलाकृतींचे प्रदर्शनही आयोजित करण्यात आले होते. या संमेलनाचे आयोजन ‘कार्टूनिस्ट्स कंबाइन’ या संस्थेतर्फे करण्यात आले होते.&lt;ref&gt;“[https://maharashtratimes.com/maharashtra/mumbai-news/marathi-cartoonist-gettogether-in-thane/amp_articleshow/61969835.cms ठाण्यामध्ये रंगणार मराठी व्यंगचित्रकार संमेलन]”, ''महाराष्ट्र टाइम्स'', ८ डिसेंबर २०१७.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“[https://www.esakal.com/mumbai/marathi-news-thane-news-marathi-caricature-festival-93538 व्यंगचित्रांचा इतिहास पुस्तकांतून जतन करा : सुहास बहुलकर]”, ''सकाळ'', २० जानेवारी २०१८.&lt;/ref&gt;

=== सिंधुदुर्ग जिल्हा ===

सिंधुदुर्ग जिल्ह्याशी संबंधित काही कलाकारांनी मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विकासात योगदान दिले आहे. वृत्तपत्रे, नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांमधून त्यांच्या कलाकृती प्रसिद्ध झाल्या. या जिल्ह्यातील उल्लेखनीय व्यंगचित्रकारांमध्ये बाळ राणे आणि प्रभाकर वाईरकर यांचा समावेश होतो.

==== बाळ राणे ====

बाळ राणे हे मराठीतील ज्येष्ठ व्यंगचित्रकार होते. त्यांचा जन्म २६ जानेवारी १९१४ रोजी सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील कणकवलीजवळच्या जानवली येथे झाला. लहानपणापासूनच चित्रकार होण्याची त्यांची इच्छा होती. मुंबईत त्यांनी मॅट्रिकपर्यंत शिक्षण घेतले. त्यानंतर सुप्रसिद्ध चित्रकार स. ल. हळदणकर यांच्याकडे चित्रकलेचे प्रशिक्षण घेतले. पुढे त्यांनी मुंबईतील पोलीस आयुक्त कार्यालयात लिपिक म्हणून नोकरी केली; मात्र नोकरी सांभाळून व्यंगचित्रकलेचा सराव सुरू ठेवला. त्यांच्या व्यंगचित्रांत कौटुंबिक, सामाजिक, राजकीय आणि दैनंदिन जीवनातील प्रसंगांचे चित्रण आढळते.

''मनोहर'', ''किर्लोस्कर'', ''हंस'', ''वसंत'', ''मोहिनी'', ''उद्यम'', ''वाङ्मयशोभा'', ''आवाज'', ''मार्मिक'' आणि ''किशोर'' यांसारख्या मराठी नियतकालिके व दिवाळी अंकांतून त्यांची व्यंगचित्रे प्रसिद्ध झाली. मराठीबरोबरच ''शंकर्स वीकली'', ''धर्मयुग'' आणि ''चित्रलेखा'' यांसारख्या इंग्रजी, हिंदी आणि गुजराती नियतकालिकांतही त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. ''तरुण भारत''च्या पुणे आणि नागपूर आवृत्त्यांमध्ये ‘बाळूकाका’ या नावाने त्यांचे पॉकेट कार्टून जवळपास पस्तीस वर्षे नियमितपणे प्रसिद्ध होत होते. त्यांच्या जन्मशताब्दीनिमित्त २०१४ मध्ये सर जे. जे. उपयोजित कला महाविद्यालयात त्यांच्या चित्रसंग्रहाचे प्रदर्शन भरविण्यात आले होते.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;&gt;प्रतिभा राणे-वाघ, “[https://www.pratibhawagh.com/bal-rane-marathi बाळ राणे (ज्येष्ठ व्यंगचित्रकार)]”, ''प्रतिभा वाघ''.&lt;/ref&gt;

==== प्रभाकर वाईरकर ====

प्रभाकर वाईरकर हे आंतरराष्ट्रीय स्तरावर ओळख निर्माण केलेले मराठी व्यंगचित्रकार, अर्कचित्रकार आणि रेखांकनकार आहेत. त्यांचा जन्म १९५१ मध्ये सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील मालवण तालुक्यातील कट्टा येथे झाला. त्यांनी मुंबईतील सर जे. जे. उपयोजित कला संस्थेतून १९७७ मध्ये उपयोजित कलेची पदविका प्राप्त केली. व्यंगचित्रे, अर्कचित्रे, रेखाचित्रे आणि जाहिरातकला या क्षेत्रांत त्यांनी काम केले. विविध वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांसाठी त्यांनी व्यंगचित्रे व अर्कचित्रे रेखाटली. ''इंडियन एक्सप्रेस'', ''द टाइम्स ऑफ इंडिया'', ''द संडे ऑब्झर्व्हर'', ''लोकसत्ता'', ''लोकप्रभा'', ''महाराष्ट्र टाइम्स'', ''मार्मिक'' आणि ''आपले महानगर'' यांसारख्या वृत्तपत्रे व नियतकालिकांतून त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली.

१९८७ मध्ये स्वित्झर्लंड येथे झालेल्या आंतरराष्ट्रीय कॉमिक्स महोत्सवात त्यांच्या चित्रांचा समावेश झाला होता. २००२ मध्ये दूरदर्शनने भारतातील नामवंत व्यंगचित्रकारांवर आधारित मालिका प्रसारित केली होती. या मालिकेतील एक भाग प्रभाकर वाईरकर यांच्या कार्यावर आधारित होता. जाहिरातकला क्षेत्रातही त्यांनी अर्कचित्रे आणि व्यंगचित्रांचा वापर करून योगदान दिले.&lt;ref name=&quot;PrabhakarWairkar&quot;&gt;“[https://www.mahamtb.com/Encyc/2023/1/14/Article-on-Prabhakar-Wirekar.html व्यंगचित्रांद्वारे अटकेपार झेंडा नेणारे प्रभाकर वाईरकर]”, ''मुंबई तरुण भारत'', १४ जानेवारी २०२३.&lt;/ref&gt;

२०२६ मध्ये रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील लांजा तालुक्यातील रिंगणे येथे राजापूर-लांजा तालुका नागरिक संघाचे अकरावे ग्रामीण मराठी साहित्य संमेलन आयोजित करण्यात आले होते. या संमेलनात प्रभाकर वाईरकर यांच्या चित्रांचे प्रदर्शन भरविण्यात आले. संमेलनाच्या अखेरच्या दिवशी त्यांना बाळकृष्ण खामकर ‘कोकण भूषण’ पुरस्कार प्रदान करण्यात आला. हा पुरस्कार त्यांच्या व्यंगचित्रकलेतील योगदानाची दखल घेऊन देण्यात आला.&lt;ref&gt;“[https://marathi.hindusthansamachar.in/Encyc/2026/1/9/Rural-Literature-Conference-to-be-held-at-Ringane-.php रत्नागिरी : जानेवारीअखेर रिंगणे येथे अकरावे ग्रामीण साहित्य संमेलन]”, ''हिंदुस्थान समाचार'', जानेवारी २०२६.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“[https://marathi.hindusthansamachar.in/Encyc/2026/2/2/Prabhakar-Wairkar-Speeach-in-R.php रत्नागिरी : समाजातील सर्व घटकांना सामावून घेऊन प्रगती साधणारे संमेलन - प्रभाकर वाईरकर]”, ''हिंदुस्थान समाचार'', २ फेब्रुवारी २०२६.&lt;/ref&gt;

== व्यंगचित्रकारांचे कलात्मक योगदान ==

कोकणाशी संबंधित व्यंगचित्रकारांनी मराठी व्यंगचित्रकलेत विविध विषय आणि माध्यमांद्वारे योगदान दिले आहे. त्यांच्या कलाकृतींमध्ये सामाजिक जीवन, राजकीय घडामोडी, मानवी स्वभाव, कौटुंबिक प्रसंग आणि दैनंदिन व्यवहार यांचे चित्रण आढळते. काही कलाकारांनी वृत्तपत्रांतील नियमित व्यंगचित्रांमधून समकालीन घटनांवर भाष्य केले, तर काहींनी नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांमधून हास्यचित्रे, अर्कचित्रे आणि चित्रांकने प्रसिद्ध केली. त्यामुळे त्यांचे कार्य राजकीय व्यंगचित्रांपुरते मर्यादित न राहता चित्रांकन आणि जाहिरातकलेसारख्या क्षेत्रांपर्यंत विस्तारले.

बाळ राणे यांनी वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमधून दीर्घकाळ व्यंगचित्रे प्रसिद्ध केली. *तरुण भारत*मधील ‘बाळूकाका’ या पॉकेट कार्टूनमधून त्यांनी दैनंदिन जीवनातील प्रसंग आणि सामाजिक विसंगती विनोदी शैलीत मांडल्या. मराठी नियतकालिकांबरोबरच हिंदी, इंग्रजी आणि गुजराती नियतकालिकांतही त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. विविध भाषांतील नियतकालिकांमधील त्यांच्या प्रकाशनामुळे त्यांच्या व्यंगचित्रांचे कार्य प्रादेशिक भाषिक मर्यादांपलीकडे पोहोचले.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;/&gt;

प्रभाकर वाईरकर यांनी व्यंगचित्रकलेबरोबरच अर्कचित्र, चित्रांकन आणि जाहिरातकलेच्या क्षेत्रांत काम केले. विविध वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांसाठी त्यांनी चित्रे रेखाटली. १९८७ मध्ये स्वित्झर्लंड येथे झालेल्या आंतरराष्ट्रीय कॉमिक्स महोत्सवातील त्यांचा सहभाग आणि २००२ मध्ये दूरदर्शनच्या व्यंगचित्रकारांवरील कार्यक्रममालेतील समावेश यांचा त्यांच्या कारकिर्दीत उल्लेख आढळतो. त्यांच्या कार्यातून व्यंगचित्र, व्यक्तिचित्रण आणि व्यावसायिक चित्रांकन या कलाप्रकारांतील परस्परसंबंध दिसून येतात.&lt;ref name=&quot;PrabhakarWairkar&quot;/&gt;

दिवाकर जयंत शेडगे यांनी वृत्तपत्रे, नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे रेखाटली. त्यांच्या कामात सामाजिक प्रसंग, मानवी स्वभाव आणि दैनंदिन जीवनातील विसंगती यांचे चित्रण आढळते. व्यंगचित्रांबरोबरच नाटकांच्या जाहिराती, दिवाळी अंकांची मुखपृष्ठे आणि कथाचित्रे तयार करण्याचे कामही त्यांनी केले. विविध वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमधील त्यांच्या प्रकाशनातून व्यंगचित्रकलेच्या मुद्रित माध्यमांतील वापराचे स्वरूप दिसून येते.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;/&gt;

विवेक मेहेत्रे यांनी हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रांच्या माध्यमातून मराठीसह इतर भाषांतील वाचकांपर्यंत आपली कला पोहोचवली. नियतकालिकांमधील चित्रप्रकाशनाबरोबरच ‘हास्य कॉर्नर’ या कार्यक्रमातून त्यांनी व्यंगचित्रकलेचे प्रात्यक्षिक आणि सादरीकरण केले. लेखन, व्याख्याने आणि पुस्तकप्रकाशनाच्या माध्यमातूनही त्यांनी या कलेच्या प्रसारात सहभाग घेतला. त्यांच्या कार्यातून व्यंगचित्रकलेचे मुद्रित माध्यमांबरोबरच प्रत्यक्ष सादरीकरणाच्या माध्यमातील स्वरूपही स्पष्ट होते.&lt;ref name=&quot;MehetreProfile&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MehetreGomantak&quot;/&gt;

या कलाकारांच्या कार्यातून मराठी व्यंगचित्रकलेतील विषयवैविध्य आणि माध्यमवैविध्य दिसून येते. वृत्तपत्रे, नियतकालिके, दिवाळी अंक, अर्कचित्रे, चित्रांकन आणि सार्वजनिक सादरीकरण अशा विविध माध्यमांतून त्यांनी व्यंगचित्रकलेचा आविष्कार केला. त्यामुळे कोकणाशी संबंधित व्यंगचित्रकारांचे योगदान मराठी व्यंगचित्रकलेच्या व्यापक परंपरेचा एक भाग म्हणून अभ्यासता येते.

=== सामाजिक आणि राजकीय व्यंगचित्रे ===

सामाजिक आणि राजकीय व्यंगचित्रे ही समाजातील घडामोडी, सार्वजनिक जीवनातील विसंगती आणि राजकीय प्रक्रियांवर भाष्य करणारी दृश्यकलेची अभिव्यक्ती आहेत. सामाजिक व्यंगचित्रांमधून रूढी, परंपरा, सामाजिक विषमता, मानवी स्वभाव आणि दैनंदिन जीवनातील विरोधाभास यांचे चित्रण केले जाते. राजकीय व्यंगचित्रांमध्ये शासनव्यवस्था, राजकीय नेतृत्व, सार्वजनिक धोरणे आणि समकालीन घटनांवर उपरोधिक भाष्य केले जाते. अशा चित्रांमध्ये विनोद, अतिशयोक्ती, प्रतीकात्मकता आणि दृश्यरूपकांचा वापर करून आशय मांडला जातो.&lt;ref name=&quot;khanduri&quot;/&gt;

भारतीय व्यंगचित्रपरंपरेत सामाजिक आणि राजकीय विषयांचे चित्रण मुद्रित माध्यमांच्या विकासाबरोबर विस्तारले. वसाहतकालीन काळापासून वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमधील व्यंगचित्रांनी सत्ताकेंद्रे, सामाजिक संबंध आणि सार्वजनिक प्रश्न यांवर भाष्य केले. स्वातंत्र्यानंतर लोकशाही व्यवस्था, निवडणुका, शासनाचे निर्णय आणि सामाजिक परिवर्तन हे राजकीय व्यंगचित्रांचे महत्त्वाचे विषय बनले. व्यंगचित्रे तत्कालीन राजकीय वातावरण आणि समाजातील विचारप्रवाहांचे दृश्य प्रतिबिंब नोंदवतात. त्यामुळे इतिहासाच्या अभ्यासातही त्यांचा दृश्यस्रोत म्हणून उपयोग केला जातो.&lt;ref&gt;Urvi Mukhopadhyay, “Taking Humour Seriously: Political Cartoons as Source of History”, ''Proceedings of the Indian History Congress'', खंड ८३, २०२४, पृ. १४३६–१४५७. https://www.jstor.org/stable/27438540&lt;/ref&gt;

महाराष्ट्रातील सामाजिक आणि राजकीय परिस्थितीचाही व्यंगचित्रांच्या आशयावर प्रभाव पडला. भाषिक अस्मिता, प्रादेशिक ओळख, सामाजिक-सांस्कृतिक बदल आणि राजकीय चळवळी या विषयांनी महाराष्ट्रातील सार्वजनिक चर्चेला आकार दिला. राजुला नानजी शाह यांनी महाराष्ट्राच्या अस्मितेच्या जडणघडणीचा अभ्यास करताना भाषा, प्रदेश, धर्म आणि राज्याच्या भाषिक पुनर्रचनेनंतरच्या सामाजिक-राजकीय घडामोडींचा विचार केला आहे. हा अभ्यास व्यंगचित्रकलेवर केंद्रित नसला, तरी महाराष्ट्रातील सामाजिक आणि राजकीय संदर्भ समजून घेण्यासाठी तो उपयुक्त ठरतो.&lt;ref&gt;Rajula Nanji Shah, “Trajectories in the Construction of Maharashtrian Identity”, ''Journal of Emerging Technologies and Innovative Research'', खंड ५, अंक ८, ऑगस्ट २०१८, पृ. २३८–२४५. https://www.jetir.org/papers/JETIR1808931.pdf&lt;/ref&gt;

व्यंगचित्रांचा ऐतिहासिक अभ्यास करताना त्यांतील दृश्यरचना, प्रतीके, व्यक्तिरेखा आणि प्रसंग यांचा तत्कालीन सामाजिक व राजकीय परिस्थितीशी संबंध लावला जातो. व्यंगचित्रकाराने निवडलेला विषय, त्यातील उपरोध आणि चित्रातून व्यक्त होणारा दृष्टिकोन यांमधून त्या काळातील सार्वजनिक विचारविश्वाचा मागोवा घेता येतो. अशा प्रकारे सामाजिक आणि राजकीय व्यंगचित्रे ही विनोदनिर्मितीबरोबरच पत्रकारिता, दृश्यकला आणि इतिहासाच्या अभ्यासासाठीही महत्त्वाची दृश्यसाधने ठरतात.&lt;ref name=&quot;khanduri&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mukhopadhyay&quot;&gt;Urvi Mukhopadhyay, “Taking Humour Seriously: Political Cartoons as Source of History”, ''Proceedings of the Indian History Congress'', खंड ८३, २०२४, पृ. १४३६–१४५७. https://www.jstor.org/stable/27438540&lt;/ref&gt;

=== विनोदी आणि उपरोधिक चित्रण ===

विनोद आणि उपरोध हे व्यंगचित्रकलेचे महत्त्वाचे घटक आहेत. दैनंदिन जीवनातील प्रसंग, मानवी स्वभावातील विसंगती, सामाजिक रूढी आणि सार्वजनिक व्यवहार यांचे चित्रण करताना व्यंगचित्रकार विनोदाचा वापर करतो. एखाद्या व्यक्तीचे किंवा परिस्थितीचे वैशिष्ट्य अतिशयोक्तीने दाखवणे, अनपेक्षित कलाटणी देणे आणि व्यक्तिरेखांच्या चेहऱ्यावरील व शारीरिक हावभावांतून आशय व्यक्त करणे या तंत्रांमुळे व्यंगचित्रात हास्यनिर्मिती होते. काही व्यंगचित्रे निव्वळ हास्य निर्माण करतात, तर काही हसवतानाच वाचकाला विचार करण्यास प्रवृत्त करतात.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot;/&gt;

उपरोधिक चित्रणात एखाद्या व्यक्तीच्या विधानातील, कृतीतील किंवा सामाजिक परिस्थितीतील विरोधाभास ठळक केला जातो. चित्रातील व्यक्तिरेखा, प्रसंग, प्रतीके आणि संवाद यांच्या साहाय्याने व्यंगचित्रकार आशय मांडतो. काही वेळा चित्रातील व्यक्ती किंवा प्रसंगाचे अतिशयोक्तीपूर्ण चित्रण करून विसंगती अधोरेखित केली जाते; तर काही वेळा शब्द आणि चित्र यांच्या परस्परसंबंधातून उपरोध व्यक्त होतो. त्यामुळे व्यंगचित्रातील विनोद हा केवळ मनोरंजनापुरता मर्यादित न राहता सामाजिक निरीक्षण आणि टीकेचे माध्यमही ठरतो.&lt;ref name=&quot;khanduri&quot;/&gt;

भारतीय राजकीय व्यंगचित्रांमध्ये भाषिक आणि दृश्यात्मक साधनांचा एकत्रित वापर आढळतो. चित्रातील शीर्षक, संवाद, शब्दखेळ आणि सांस्कृतिक संदर्भ यांमुळे व्यंगचित्राचा आशय अधिक स्पष्ट किंवा बहुअर्थी होऊ शकतो. चित्रातील दृश्यप्रतीके आणि शब्द यांचा परस्परसंबंध समजून घेतल्यास व्यंगचित्रातील उपरोधाचा अर्थ उलगडतो. अशा चित्रांचा अर्थ लावताना त्यांचा तत्कालीन सामाजिक आणि राजकीय संदर्भ विचारात घेणे आवश्यक ठरते.&lt;ref&gt;Vinod Balakrishnan आणि Vishaka Venkat, ''The Language of Humour and Its Transmutation in Indian Political Cartoons'', Palgrave Macmillan, 2023.&lt;/ref&gt;

व्यंगचित्रातील विनोदी आणि उपरोधिक शैलीचा परिणाम चित्रकाराच्या निरीक्षणशक्ती, कल्पकता आणि रेखाटनकौशल्यावर अवलंबून असतो. मोजक्या रेषा, निवडक दृश्यघटक, चेहऱ्यावरील हावभाव आणि नेमकी प्रसंगरचना यांच्या साहाय्याने व्यापक आशय व्यक्त करता येतो. चित्र आणि शब्द यांचा योग्य मेळ साधल्यास व्यंगचित्राचा आशय अधिक परिणामकारक होतो. त्यामुळे विनोद आणि उपरोध हे व्यंगचित्राचे केवळ शैलीवैशिष्ट्य नसून सामाजिक वास्तवातील विसंगती व्यक्त करण्याची प्रभावी साधने आहेत.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

=== अर्कचित्रे आणि व्यक्तिचित्रण ===

अर्कचित्र हे व्यक्तिचित्रणाचा एक वैशिष्ट्यपूर्ण प्रकार आहे. त्यामध्ये एखाद्या व्यक्तीच्या चेहऱ्याची ठेवण, हावभाव आणि ओळख दर्शविणारी वैशिष्ट्ये ठळकपणे रेखाटली जातात. व्यक्तीच्या मूळ स्वरूपाशी साम्य राखून तिच्या वैशिष्ट्यपूर्ण गुणांचे अतिशयोक्त किंवा ठसठशीत रेषांकन करणे हे अर्कचित्राचे प्रमुख वैशिष्ट्य आहे. व्यक्तिचित्रणात व्यक्तीचे बाह्यरूप, देहबोली आणि व्यक्तिमत्त्वातील वैशिष्ट्ये चित्रातून व्यक्त करण्यावर भर असतो. या दोन्ही प्रकारांसाठी सूक्ष्म निरीक्षण, रेखाटनकौशल्य आणि व्यक्तीच्या वैशिष्ट्यांचे आकलन आवश्यक असते.

प्रभाकर वाईरकर यांनी व्यंगचित्रकलेबरोबरच अर्कचित्रे आणि रेखाचित्रांच्या क्षेत्रातही काम केले आहे. त्यांनी विविध क्षेत्रांतील व्यक्तींची अर्कचित्रे रेखाटली. विशेषतः हिंदुस्थानी शास्त्रीय संगीत क्षेत्रातील कलाकारांची अर्कचित्रे त्यांनी तयार केली. २०११ मध्ये सवाई गंधर्व भीमसेन महोत्सवात त्यांच्या सत्तरहून अधिक अर्कचित्रांचे प्रदर्शन आयोजित करण्यात आले होते. या चित्रांमध्ये गायक आणि वादकांच्या चेहऱ्यावरील भाव, सादरीकरणाच्या वेळी दिसणारी देहबोली आणि त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वाची वैशिष्ट्ये रेखाटण्यात आली होती.&lt;ref&gt;अमृता जैन, “Lines of Thought”, ''द इंडियन एक्सप्रेस'', २ डिसेंबर २०११. https://indianexpress.com/article/cities/pune/lines-of-thought/&lt;/ref&gt;

दिवाकर जयंत शेडगे यांनी व्यंगचित्रांबरोबरच विविध प्रकारचे चित्रांकन केले. नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे रेखाटण्यासोबतच त्यांनी नाटकांच्या जाहिराती, मुखपृष्ठे आणि कथाचित्रे तयार केली. त्यांच्या या कामातून व्यंगचित्रकलेच्या जोडीने मुद्रित माध्यमांसाठी आवश्यक असलेल्या चित्रांकनाच्या क्षेत्रातील त्यांचे योगदान दिसून येते.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;/&gt;

अर्कचित्रे आणि व्यक्तिचित्रण या माध्यमांतून व्यक्तीची ओळख आणि तिच्या व्यक्तिमत्त्वातील ठळक पैलू दृश्यरूपात मांडले जातात. व्यंगचित्रकाराच्या निरीक्षणशक्तीचा आणि रेखाटनकौशल्याचा या चित्रप्रकारांत विशेष उपयोग होतो. प्रभाकर वाईरकर यांची अर्कचित्रे आणि दिवाकर शेडगे यांचे विविध प्रकारचे चित्रांकन यांमधून कोकणाशी संबंधित व्यंगचित्रकारांच्या कलात्मक कार्याची व्याप्ती स्पष्ट होते.

=== जाहिरातकला आणि चित्रांकन ===

व्यंगचित्रकारांच्या कलात्मक कार्याचा विस्तार जाहिरातकला आणि चित्रांकन या क्षेत्रांतही झालेला दिसतो. जाहिरातींमधील चित्रे, नियतकालिकांची मुखपृष्ठे, कथाचित्रे आणि इतर दृश्यरचना यांच्या माध्यमातून चित्रकारांनी मुद्रित माध्यमांच्या सादरीकरणात योगदान दिले. एखाद्या उत्पादनाची किंवा संकल्पनेची वैशिष्ट्ये चित्ररूपात मांडणे आणि मजकुराला पूरक दृश्यात्मक आशय निर्माण करणे ही या कामांची प्रमुख वैशिष्ट्ये आहेत.

प्रभाकर वाईरकर यांनी व्यंगचित्रकलेबरोबरच जाहिरातकला आणि चित्रांकनाच्या क्षेत्रातही काम केले. त्यांनी सौभाग्य, त्रिकाया, सिस्टास आणि रेडिफ्युजन यांसारख्या जाहिरात संस्थांमध्ये चित्रकार म्हणून काम केले. रेडिफ्युजनमधील एका जाहिरात मोहिमेत त्यांनी अर्कचित्रे आणि व्यंगचित्रांचा वापर केला होता. जाहिरात क्षेत्रातील या कामामुळे व्यंगचित्र आणि अर्कचित्र या कलाप्रकारांचा व्यावसायिक जाहिरातमाध्यमांमध्येही उपयोग झाल्याचे दिसून येते.&lt;ref name=&quot;PrabhakarWairkar&quot;/&gt;

दिवाकर जयंत शेडगे यांनीही व्यंगचित्रांबरोबरच जाहिराती आणि नियतकालिकांसाठी चित्रांकन केले. त्यांनी नाटकांच्या जाहिरातींसाठी चित्रे तयार केली, तसेच दिवाळी अंकांची मुखपृष्ठे आणि कथाचित्रे रेखाटली. त्यांच्या या कामातून व्यंगचित्रकार म्हणून विकसित केलेल्या रेखाटनकौशल्याचा उपयोग इतर चित्रांकनप्रकारांतही झाल्याचे दिसते. त्यामुळे त्यांच्या कलात्मक कार्याला मुद्रित माध्यमांच्या विविध क्षेत्रांत स्थान मिळाले.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;/&gt;

व्यंगचित्रकला, जाहिरातकला आणि चित्रांकन या क्षेत्रांमध्ये रेखाटनकौशल्य, विषयाचे आकलन आणि दृश्यात्मक मांडणी यांना महत्त्व असते. प्रभाकर वाईरकर आणि दिवाकर शेडगे यांच्या कार्यातून व्यंगचित्रकारांनी आपल्या कलाकौशल्याचा उपयोग मुद्रित आणि व्यावसायिक माध्यमांतील विविध चित्रांकनप्रकारांसाठी केल्याचे दिसून येते.

== प्रकाशित व्यंगचित्रे आणि साहित्य ==

कोकणाशी संबंधित व्यंगचित्रकारांनी वृत्तपत्रे, नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांमधून व्यंगचित्रे प्रसिद्ध केली. त्यांच्या कलाकृतींमध्ये सामाजिक, राजकीय, कौटुंबिक आणि दैनंदिन जीवनातील प्रसंगांचे चित्रण आढळते. काही कलाकारांनी व्यंगचित्रे आणि अर्कचित्रांचे संग्रह पुस्तकरूपाने प्रकाशित केले, तर काहींच्या कलाकृती नियतकालिके आणि वृत्तपत्रांमध्ये विखुरलेल्या स्वरूपात उपलब्ध आहेत. या प्रकाशनांमधून त्यांच्या कलाकृतींचे दस्तऐवजीकरण आणि व्यंगचित्रकलेच्या अभ्यासासाठी संदर्भसाहित्य उपलब्ध झाले आहे.

बाळ राणे यांची व्यंगचित्रे *मनोहर*, *किर्लोस्कर*, *हंस*, *वसंत*, *मोहिनी*, *उद्यम*, *वाङ्मयशोभा*, *रम्यकथा*, *वसुधा*, *आवाज*, *मार्मिक* आणि *किशोर* यांसारख्या मराठी नियतकालिकांतून प्रसिद्ध झाली. तसेच *शंकर्स वीकली*, *धर्मयुग* आणि *चित्रलेखा* या अनुक्रमे इंग्रजी, हिंदी आणि गुजराती नियतकालिकांतही त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. *तरुण भारत*मधील ‘बाळूकाका’ हे त्यांचे पॉकेट कार्टून जवळपास पस्तीस वर्षे नियमितपणे प्रसिद्ध होत होते. त्यांच्या कन्या प्रतिभा राणे-वाघ यांनी त्यांची स्केचबुक्स, मूळ रेखाचित्रे आणि प्रकाशित चित्रे जतन केली आहेत. जन्मशताब्दीनिमित्त २०१४ मध्ये सर जे. जे. उपयोजित कला महाविद्यालयात त्यांच्या चित्रांचे प्रदर्शन भरविण्यात आले होते. उपलब्ध माहितीनुसार, निवडक व्यंगचित्रे पुस्तकरूपाने प्रकाशित व्हावीत, अशी त्यांची इच्छा होती.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;/&gt;

प्रभाकर वाईरकर यांनी व्यंगचित्रे, अर्कचित्रे आणि चित्रांकनाच्या क्षेत्रात काम केले. त्यांच्या प्रकाशित पुस्तकांमध्ये ''Jest Doodling'', ''Bodyline'', ''Cari-Toons'', ''Life Illustrated'' आणि हिंदुस्थानी शास्त्रीय संगीत क्षेत्रातील कलाकारांच्या अर्कचित्रांचा संग्रह असलेल्या ''Funkaar-i-Kacheri'' यांचा समावेश होतो.&lt;ref name=&quot;PrabhakarWairkar&quot;/&gt; हिंदुस्थानी शास्त्रीय संगीत क्षेत्रातील कलाकारांची त्यांनी रेखाटलेली सत्तरहून अधिक अर्कचित्रे २०११ मध्ये सवाई गंधर्व भीमसेन महोत्सवात प्रदर्शित करण्यात आली होती.&lt;ref&gt;अमृता जैन, “Lines of Thought”, ''The Indian Express'', २ डिसेंबर २०११. https://indianexpress.com/article/cities/pune/lines-of-thought/&lt;/ref&gt;

विवेक मेहेत्रे यांची हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रे मराठी, इंग्रजी आणि गुजराती यांसह विविध भाषांतील नियतकालिकांत प्रसिद्ध झाली आहेत. त्यांच्या प्रकाशित पुस्तकांमध्ये ''हास्य कॉर्नर'', ''चला… वापरू इंटरनेट'', ''तुमचा नवा दोस्त इंटरनेट'', ''ई-मेल'' आणि ''ई-कॉमर्स'' यांचा समावेश होतो. ''तुमचा नवा दोस्त इंटरनेट'' या पुस्तकाला महाराष्ट्र शासनाचा प्रथम क्रमांकाचा पुरस्कार मिळाल्याचा उल्लेख त्यांच्या चरित्रात्मक नोंदीत आहे. त्यांच्या लेखनातून व्यंगचित्रकलेबरोबरच माहितीपर पुस्तकनिर्मितीच्या क्षेत्रातील त्यांचे कार्यही दिसून येते.&lt;ref&gt;“मेहेत्रे, विवेक”, ''मराठीसृष्टी''. https://www.marathisrushti.com/profiles/vivek-mehetre/&lt;/ref&gt;

दिवाकर जयंत शेडगे यांची व्यंगचित्रे *आवाज*, *लोकसत्ता*, *लोकप्रभा*, *मार्मिक* आणि *जत्रा* यांसारख्या वृत्तपत्रे व नियतकालिकांतून प्रसिद्ध झाली. त्यांनी अनेक दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे रेखाटली. व्यंगचित्रांबरोबरच नाटकांच्या जाहिराती, दिवाळी अंकांची मुखपृष्ठे आणि कथाचित्रे यांचेही त्यांनी चित्रांकन केले. त्यांच्या कारकिर्दीत सुमारे चार हजार व्यंगचित्रे प्रसिद्ध झाल्याचा उल्लेख त्यांच्या कार्यावरील चरित्रात्मक लेखात आहे.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;/&gt;

मराठी व्यंगचित्रकलेच्या इतिहासाचे आणि साहित्याचे दस्तऐवजीकरण करण्याच्या दृष्टीने व्यंगचित्रसंग्रह व व्यंगचित्रकलेवरील ग्रंथ महत्त्वाचे ठरतात. प्रशांत कुलकर्णी संपादित ''निवडक मराठी व्यंगचित्रे'' आणि वसंत सरवटे व मधुकर धर्मापुरीकर लिखित ''व्यंगचित्र : एक संवाद'' या ग्रंथांचा मराठी विश्वकोशातील व्यंगचित्रविषयक नोंदीत उल्लेख आहे. अशा ग्रंथांमधून व्यंगचित्रकलेचा इतिहास, तिची विविध रूपे आणि कलाकारांचे योगदान यांचा अभ्यास करण्यासाठी संदर्भ उपलब्ध होतात.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot;/&gt;


== हेही पहा ==
* [[व्यंगचित्र]]

== बाह्य दुवे ==
* [https://vishwakosh.marathi.gov.in/33080/ व्यंग्यचित्र – मराठी विश्वकोश]
* [https://www.pratibhawagh.com/bal-rane-marathi बाळ राणे – चरित्र व व्यंगचित्रकलेचा वारसा]
* {{कोकण लोकजीवन}}

== संदर्भ ==


[[वर्ग:मराठी व्यंगचित्रकार]]
[[वर्ग:कोकण]]
[[वर्ग:व्यंगचित्रकला]]</text>
      <sha1>1esfnxktdaffguu0pkwyeld8vfr1c2h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728419</id>
      <parentid>2728418</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T06:00:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AdvAnantGholam</username>
        <id>172574</id>
      </contributor>
      <origin>2728419</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="113452" sha1="ahq6e1di1u03z7fm9xqi2tecjugqjaw" xml:space="preserve">कोकण हा महाराष्ट्राच्या पश्चिम किनारपट्टीवरील भौगोलिक आणि सांस्कृतिक वैशिष्ट्यांनी समृद्ध प्रदेश आहे. या प्रदेशातील सामाजिक जीवन, स्थानिक बोलीभाषा, लोकपरंपरा आणि सांस्कृतिक घडामोडी यांचे प्रतिबिंब विविध कलाप्रकारांतून व्यक्त झाले आहे. व्यंगचित्रकला हा त्यांपैकी एक दृश्यकलाप्रकार आहे. रेषा, आकार आणि प्रसंग यांच्या माध्यमातून विनोद, उपरोध आणि भाष्य व्यक्त करणाऱ्या व्यंगचित्रांना वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमध्ये महत्त्वाचे स्थान लाभले आहे. व्यंगचित्रांमधून सामाजिक विसंगती, मानवी स्वभावातील विरोधाभास आणि समकालीन घटनांवर मार्मिक भाष्य केले जाते.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot;&gt;वसंत सरवटे, “[https://vishwakosh.marathi.gov.in/33080/ व्यंग्यचित्र]”, ''मराठी विश्वकोश''.&lt;/ref&gt;

'''कोकणातील व्यंगचित्रकारांनी''' आपल्या कलाकृतींतून सामाजिक, कौटुंबिक आणि राजकीय विषयांचे चित्रण केले आहे. वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमधील व्यंगचित्रांबरोबरच अर्कचित्रकला, चित्रांकन आणि जाहिरातकला या क्षेत्रांतही काही कलाकारांनी योगदान दिले आहे. या लेखात कोकण विभागातील ठाणे, रायगड, रत्‍नागिरी आणि सिंधुदुर्ग या जिल्ह्यांशी संबंधित व्यंगचित्रकारांचा उपलब्ध प्रकाशित संदर्भांच्या आधारे परिचय करून देण्यात आला आहे. कलाकारांचा जिल्ह्याशी असलेला संबंध निश्चित करताना त्यांचे जन्मस्थान, वास्तव्य किंवा कार्यक्षेत्र यांपैकी विश्वसनीय स्रोतांद्वारे उपलब्ध असलेली माहिती विचारात घेतली आहे.&lt;ref name=&quot;konkanhistory&quot;&gt;“[https://divcomkonkan.gov.in/इतिहास-2/ इतिहास]”, विभागीय आयुक्त, कोकण विभाग, महाराष्ट्र शासन.&lt;/ref&gt;

== व्यंगचित्रकलेची पार्श्वभूमी ==

व्यंगचित्र हे समकालीन व्यक्ती, घटना किंवा प्रसंगांमधील विसंगतींचे विनोदी अथवा उपरोधिक चित्रण करणारे दृश्यकलामाध्यम आहे. रेषा, आकार, चेहऱ्यावरील हावभाव आणि प्रसंगरचना यांच्या साहाय्याने व्यंगचित्रकार एखाद्या व्यक्तीचे किंवा परिस्थितीचे वैशिष्ट्यपूर्ण पैलू ठळक करतो. व्यंगचित्राचा उद्देश केवळ हास्यनिर्मिती करणे नसून सामाजिक आणि राजकीय वास्तवातील विसंगतींकडे लक्ष वेधणे हाही असतो. संपादकीय किंवा राजकीय टीकाचित्रे, हास्यचित्रे, अर्कचित्रे आणि चित्रपट्ट्या असे या दृश्यकलेचे विविध प्रकार आहेत.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot;/&gt;

आधुनिक व्यंगचित्रकलेच्या विकासात मुद्रित माध्यमांचा महत्त्वाचा वाटा आहे. एकोणिसाव्या शतकात वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांचा प्रसार वाढल्यानंतर व्यंगचित्रे सार्वजनिक चर्चेचे आणि सामाजिक-राजकीय भाष्याचे प्रभावी माध्यम बनली. इंग्लंडमध्ये १८४१ मध्ये सुरू झालेल्या ''पंच'' या साप्ताहिकाने आधुनिक व्यंगचित्रांच्या प्रसारात महत्त्वाची भूमिका बजावली. त्यातील चित्रांमधून तत्कालीन सामाजिक आणि राजकीय परिस्थितीवर उपरोधिक भाष्य केले जात असे. या नियतकालिकाच्या प्रभावातून आशियातील विविध भाषांमध्येही ''पंच''च्या धर्तीवरील नियतकालिके सुरू झाली. वसाहतकालीन भारतात व्यंगचित्रांनी ब्रिटिश सत्तेचे स्वरूप, वांशिक दृष्टिकोन आणि तत्कालीन राजकीय घडामोडी यांचे चित्रण केले. त्याचबरोबर भारतीय समाजातील प्रतिक्रिया आणि प्रतिकार व्यक्त करण्याचे माध्यम म्हणूनही त्यांचा वापर झाला.&lt;ref&gt;“[https://ir.nbu.ac.in/handle/123456789/3954 Caricature in Print Media: A Historical Study of Political Cartoons in Colonial India (1872–1947)]”, Dahlia Bhattacharya, ''Karatoya: North Bengal University Journal of History'', खंड १२, मार्च २०१९, पृ. ६३–७८.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;asianpunches&quot;&gt;Swarali Paranjape, “Crossing Boundaries: Punch and the Marathi Weekly Hindu Pañca (1870–1909)”, ''Asian Punches: A Transcultural Affair'', Springer, २०१३, पृ. १५१–१६४.&lt;/ref&gt;

मराठी व्यंगचित्रकलेच्या प्रारंभीच्या इतिहासात ''हिंदू पंच'' या साप्ताहिकाचा उल्लेख महत्त्वाचा आहे. इंग्लंडमधील ''पंच''च्या धर्तीवर मराठीत सुरू झालेल्या या नियतकालिकाने मराठी मुद्रित संस्कृतीत व्यंगचित्राधारित पत्रकारितेचा प्रारंभिक टप्पा निर्माण केला. संशोधक स्वारली परांजपे यांनी ''हिंदू पंच''मधील उपलब्ध अंकांचा अभ्यास करून या नियतकालिकाचे स्वरूप, त्यातील व्यंगात्मक आशय आणि पाश्चात्त्य ''पंच'' परंपरेशी असलेले त्याचे संबंध यांचा ऊहापोह केला आहे. त्यांच्या अभ्यासात १८८० ते १८८७ आणि १८९७ या वर्षांतील उपलब्ध अंकांचा आधार घेतलेला आहे.&lt;ref name=&quot;asianpunches&quot; /&gt;

मराठी व्यंगचित्रकलेला नियमित स्वरूप देण्यात शं. वा. किर्लोस्कर यांचे योगदान महत्त्वाचे मानले जाते. १९२५ पासून त्यांनी ''किर्लोस्कर'' नियतकालिकात नियमितपणे व्यंगचित्रे प्रसिद्ध करण्यास सुरुवात केली. त्यांच्या चित्रांमधून वैयक्तिक उन्नती, सामाजिक प्रबोधन आणि समाजाच्या सर्वांगीण विकासाशी संबंधित विचार मांडले जात. त्यांनी तीनशेहून अधिक व्यंगचित्रे किंवा बोधचित्रे रेखाटली. पुढे त्यांनी सामाजिक आणि राजकीय घडामोडींवरील टीकाचित्रेही प्रसिद्ध केली. नवोदित व्यंगचित्रकारांची चित्रे नियतकालिकात प्रसिद्ध करून त्यांना प्रोत्साहन देण्याचे कार्यही त्यांनी केले.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

विसाव्या शतकाच्या पुढील दशकांत मराठी नियतकालिकांनी हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रांना अधिक व्यापक व्यासपीठ उपलब्ध करून दिले. ''हंस'', ''मोहिनी'' आणि ''उद्यम'' यांसारख्या नियतकालिकांनी हास्यचित्रकलेला चालना दिली. या माध्यमांतून नागेश आर्डे, शि. द. फडणीस, प्रभाकर ठोकळ, वसंत सरवटे आणि श्याम जोशी यांसारख्या हास्यचित्रकारांची कामे वाचकांपर्यंत पोहोचली. ''आवाज'' वार्षिक, ''जत्रा'', ''मौज'' आणि ''वीणा'' यांसारख्या नियतकालिकांनीही व्यंगचित्रे आणि हास्यचित्रांना स्थान दिले. त्यामुळे मराठी व्यंगचित्रकलेत सामाजिक भाष्याबरोबरच विनोदी आणि कल्पनाप्रधान चित्रणाची परंपराही विकसित झाली.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

पुढील काळात मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विविध शाखांचा विस्तार झाला. वृत्तपत्रांतील राजकीय टीकाचित्रे, नियतकालिकांतील हास्यचित्रे, व्यक्तिचित्रांवर आधारित अर्कचित्रे, लेख-कथा-पुस्तकांसाठी केलेली चित्रांकने आणि चित्रपट्ट्या यांना स्वतंत्र स्थान प्राप्त झाले. या माध्यमांतून व्यंगचित्रकारांनी तत्कालीन समाजजीवन, राजकीय घडामोडी, मानवी स्वभाव आणि दैनंदिन अनुभव यांचे चित्रण केले. मराठी व्यंगचित्रकलेचा हा प्रवास नियतकालिकांची परंपरा आणि मुद्रित माध्यमांचा विकास यांच्याशी निगडित राहिला आहे.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

== व्यंगचित्रकलेत कोकणाचे योगदान ==

मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विकासात कोकण प्रदेशातील कलाकारांनी विविध प्रकारे योगदान दिले आहे. वृत्तपत्रे, नियतकालिके आणि दिवाळी अंक यांसारख्या मुद्रित माध्यमांतून त्यांनी सामाजिक, कौटुंबिक आणि राजकीय विषयांवरील व्यंगचित्रे व हास्यचित्रे वाचकांपर्यंत पोहोचवली. काही कलाकारांनी अर्कचित्रकला, चित्रांकन आणि जाहिरातकलेच्या क्षेत्रांतही काम केले. त्यांच्या कार्यातून मराठी व्यंगचित्रकलेतील विषयवैविध्य आणि अभिव्यक्तीची विविध रूपे दिसून येतात.

सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील कणकवलीजवळच्या जानवली येथे जन्मलेले **बाळ राणे** यांनी मराठी व्यंगचित्रकलेत दीर्घकाळ योगदान दिले. त्यांच्या व्यंगचित्रांचे विषय कौटुंबिक जीवन, सामाजिक परिस्थिती, राजकीय घडामोडी आणि दैनंदिन अनुभव असे विविध होते. *मनोहर*, *किर्लोस्कर*, *हंस*, *वसंत*, *मोहिनी*, *मार्मिक* आणि *किशोर* यांसारख्या मराठी नियतकालिकांबरोबरच हिंदी, गुजराती आणि इंग्रजी नियतकालिकांतही त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. *तरुण भारत*मधील ‘बाळूकाका’ हे त्यांचे पॉकेट कार्टून सुमारे पस्तीस वर्षे प्रसिद्ध होत होते. त्यांच्या चित्रांतून तत्कालीन समाजजीवनाचे प्रतिबिंब उमटत असे.&lt;ref&gt;प्रतिभा राणे-वाघ, “[https://www.pratibhawagh.com/bal-rane-marathi बाळ राणे (ज्येष्ठ व्यंगचित्रकार)]”.&lt;/ref&gt;

सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील मालवण तालुक्यातील कट्टा येथे जन्मलेले **प्रभाकर वाईरकर** यांनी व्यंगचित्रकला, अर्कचित्रकला आणि चित्रांकन या क्षेत्रांत काम केले. त्यांनी विविध वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांसाठी चित्रकार व व्यंगचित्रकार म्हणून काम केले. व्यक्तींची वैशिष्ट्ये रेखाटनातून व्यक्त करणाऱ्या अर्कचित्रांच्या माध्यमातूनही त्यांनी स्वतंत्र ओळख निर्माण केली. शास्त्रीय संगीत क्षेत्रातील कलाकारांची अर्कचित्रे रेखाटून त्यांचे प्रदर्शन भरविण्याचा उपक्रम त्यांनी केला होता. डिसेंबर २०११ मध्ये पुण्यातील सवाई गंधर्व भीमसेन महोत्सवात त्यांच्या सत्तरहून अधिक अर्कचित्रांचे प्रदर्शन आयोजित करण्यात आले होते.&lt;ref&gt;“[https://www.mahamtb.com/Encyc/2023/1/14/Article-on-Prabhakar-Wirekar.html व्यंगचित्रांद्वारे अटकेपार झेंडा नेणारे प्रभाकर वाईरकर]”, ''मुंबई तरुण भारत'', १४ जानेवारी २०२३.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Amrita Jain, “[https://indianexpress.com/article/cities/pune/lines-of-thought/ Lines of Thought]”, ''The Indian Express'', २ डिसेंबर २०११.&lt;/ref&gt;

ठाणे जिल्ह्यातील व्यंगचित्रकारांनीही मराठी नियतकालिके आणि वृत्तपत्रांमधून आपले योगदान दिले आहे. **दिवाकर जयंत शेडगे** यांनी विविध दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे व हास्यचित्रे रेखाटली. त्यांच्या सुमारे चार हजार व्यंगचित्रांचे प्रकाशन झाले असून त्यांनी नाटकांच्या जाहिरातींसाठीही चित्रे तयार केली. **विवेक मेहेत्रे** यांनी मराठीसह इतर भाषांतील नियतकालिकांसाठी हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रे रेखाटली. त्यांच्या चित्रांचे प्रकाशन अनेक वर्षे विविध नियतकालिकांतून झाले आहे. या कलाकारांच्या कार्यामुळे ठाणे परिसरातील व्यंगचित्रकलेला मुद्रित माध्यमांत व्यासपीठ मिळाले.&lt;ref&gt;शरद लोणकर, “[https://mymarathi.net/r-sarag-3/ व्यंगचित्रकलेचा वारसा जपणारे दिवाकर शेडगे]”, ''My Marathi'', १० जानेवारी २०१९.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“[https://dainikgomantak.esakal.com/cartoonist-vivek-mehetre-famous-cartoonist-in-india-ms98 विवेक मेहेत्रे]”, ''दैनिक गोमन्तक'', १३ फेब्रुवारी २०२४.&lt;/ref&gt;

कोकणातील या कलाकारांच्या कार्याचा विचार करता, त्यांच्या योगदानाचे स्वरूप केवळ विनोदी चित्रनिर्मितीपुरते मर्यादित राहिलेले नाही. नियतकालिकांतील सातत्यपूर्ण प्रकाशन, सामाजिक आणि राजकीय विषयांचे चित्रण, व्यक्तिचित्रण, अर्कचित्रे आणि चित्रांकन अशा विविध माध्यमांतून त्यांनी मराठी दृश्यकलेच्या या शाखेचा विस्तार केला. त्यांच्या प्रकाशित कलाकृतींमधून त्या त्या काळातील समाजजीवन आणि सार्वजनिक जीवनातील घडामोडींचे चित्ररूप दर्शन घडते.

=== महाराष्ट्रातील व्यंगचित्रकलेचा वारसा आणि दस्तऐवजीकरण ===

महाराष्ट्रातील व्यंगचित्रकलेच्या परंपरेत **विकास सबनीस** यांचे योगदान महत्त्वाचे मानले जाते. त्यांनी सुमारे पाच दशके सामाजिक आणि राजकीय विषयांवरील व्यंगचित्रे रेखाटली. शिवसेनाप्रमुख बाळासाहेब ठाकरे यांनी त्यांच्या चित्रकौशल्याची दखल घेऊन त्यांच्यावर ''मार्मिक''मधील व्यंगचित्रांची जबाबदारी सोपविली होती. ''मार्मिक''मध्ये सुमारे बारा वर्षे काम केल्यानंतर त्यांनी ''लोकसत्ता'' या मराठी दैनिकासाठी व्यंगचित्रे रेखाटली. त्यांच्या व्यंगचित्रांमधून समकालीन सामाजिक आणि राजकीय घडामोडींवर भाष्य केले जात असे. २७ डिसेंबर २०१९ रोजी मुंबई येथे त्यांचे निधन झाले.&lt;ref name=&quot;vikassabnis&quot;&gt;“[https://indianexpress.com/article/india/noted-cartoonist-vikas-sabnis-dead-6188466/ Noted cartoonist Vikas Sabnis dead]”, ''The Indian Express'', २८ डिसेंबर २०१९.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;प्रा. गजानन शेपाळ, “[https://www.mahamtb.com/Encyc/2019/12/28/Article-on-cartoon-artist-vikas-sabnis.html व्यंगचित्रांचा ‘विकास’ विसावला]”, ''मुंबई तरुण भारत'', २८ डिसेंबर २०१९.&lt;/ref&gt;

महाराष्ट्रातील व्यंगचित्रकलेच्या इतिहासाचे दस्तऐवजीकरण करण्याच्या दृष्टीने **‘महाराष्ट्राच्या हास्यरेषा’** या पुस्तकाचे प्रकाशन महत्त्वाचे ठरले. व्यंगचित्रकार प्रशांत कुलकर्णी यांनी संपादित केलेल्या या ग्रंथात मराठी व्यंगचित्रकलेच्या सुमारे शंभर वर्षांच्या परंपरेचा आढावा आणि विविध व्यंगचित्रकारांची निवडक चित्रे समाविष्ट करण्यात आली आहेत. ग्रंथाली प्रकाशनाने प्रकाशित केलेल्या या पुस्तकाचे प्रकाशन २९ ऑक्टोबर २०२६ रोजी मुंबईतील दादर येथील स्वातंत्र्यवीर सावरकर स्मारक सभागृहात झाले. या कार्यक्रमात मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी मुंबईत व्यंगचित्रकारांच्या कलाकृतींसाठी स्वतंत्र कला दालन उभारण्याची घोषणा केली. सांस्कृतिक कार्य विभागाच्या माध्यमातून या दालनाच्या उभारणीसाठी शासन पुढाकार घेणार असल्याचे त्यांनी सांगितले.&lt;ref&gt;“[https://www.saamana.com/maharashtrachy-hasyaresha-book-launch-devendra-fadnavis-uddhav-thackeray-raj-thackeray/ ‘महाराष्ट्राच्या हास्यरेषा’ पुस्तकाचे उद्या प्रकाशन; देवेंद्र फडणवीस, उद्धव ठाकरे, राज ठाकरे यांची प्रमुख उपस्थिती]”, ''सामना'', २८ ऑक्टोबर २०२६.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“[https://www.maharashtracrimetimes.com/a-dedicated-art-gallery-for-cartoonists-will-be-established-in-mumbai-chief-minister-makes-the-announcement-at-the-launch-event-of-the-book-maharashtrachya-hasyaresha-the-laughter/ मुंबईत व्यंगचित्रकारांसाठी स्वतंत्र कला दालन उभारणार; ‘महाराष्ट्राच्या हास्यरेषा’ पुस्तक प्रकाशन सोहळ्यात मुख्यमंत्र्यांची घोषणा]”, ''महाराष्ट्र क्राइम टाइम्स'', ३० ऑक्टोबर २०२६.&lt;/ref&gt;

=== व्यंगचित्राची संकल्पना आणि स्वरूप ===

व्यंगचित्र ही दृश्यकलेतील अशी अभिव्यक्ती आहे, जिच्या माध्यमातून एखाद्या व्यक्तीचे, प्रसंगाचे किंवा सामाजिक व राजकीय परिस्थितीचे वैशिष्ट्यपूर्ण पैलू विनोद, उपरोध अथवा टीकेच्या माध्यमातून मांडले जातात. रेषा, आकार, प्रमाण आणि प्रसंगरचना यांच्या साहाय्याने व्यक्ती किंवा परिस्थितीतील वैशिष्ट्ये ठळक केली जातात. व्यक्तीच्या चेहऱ्यावरील किंवा शरीरावरील विशिष्ट वैशिष्ट्ये अतिशयोक्तीने दाखवून व्यक्तिचित्रण केले जाते, तर सामाजिक आणि राजकीय घटनांमधील विसंगती दृश्यरूपातून व्यक्त केली जाते. त्यामुळे व्यंगचित्र हे केवळ हास्यनिर्मितीचे साधन नसून सामाजिक भाष्य आणि विचारप्रवर्तनाचे माध्यमही आहे.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot;/&gt;

विषय आणि अभिव्यक्तीच्या पद्धतीनुसार व्यंगचित्रांचे स्वरूप बदलते. राजकीय व्यंगचित्रांमध्ये शासनव्यवस्था, राजकीय नेतृत्व, सार्वजनिक धोरणे आणि समकालीन घटनांवर भाष्य केले जाते. सामाजिक व्यंगचित्रांमध्ये रूढी, परंपरा, मानवी स्वभाव, सामाजिक विषमता आणि दैनंदिन जीवनातील विसंगती यांचे चित्रण आढळते. काही व्यंगचित्रांमध्ये संवाद किंवा शीर्षकाचा वापर केला जातो, तर काही चित्रे शब्दांशिवाय केवळ दृश्यरचनेतून आशय व्यक्त करतात.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

व्यंगचित्राशी संबंधित अर्कचित्र, हास्यचित्र आणि चित्रपट्टी हे अभिव्यक्तीचे स्वतंत्र प्रकार आहेत. अर्कचित्रामध्ये व्यक्तीच्या चेहऱ्याची किंवा शरीराची वैशिष्ट्ये ठळक करून तिचे व्यक्तिचित्रण केले जाते. हास्यचित्राचा मुख्य उद्देश विनोदनिर्मिती असतो. चित्रपट्टीमध्ये सलग चित्रांच्या माध्यमातून एखादा प्रसंग, घटना किंवा कथा मांडली जाते. या प्रकारांमध्ये अतिशयोक्ती आणि विनोदाचा वापर होऊ शकतो; तथापि त्यांची अभिव्यक्तीपद्धती आणि आशय व्यंगचित्रापेक्षा वेगळा असू शकतो.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

व्यंगचित्राचा परिणामकारकपणा चित्रकाराच्या निरीक्षणशक्ती, रेखाटनकौशल्य, कल्पकता आणि विषयाच्या आकलनावर अवलंबून असतो. मर्यादित रेषा आणि मोजक्या दृश्यघटकांच्या साहाय्याने व्यापक आशय व्यक्त करणे हे या कलेचे वैशिष्ट्य आहे. वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमध्ये व्यंगचित्रांचा वापर समकालीन घटनांवरील प्रतिक्रिया व्यक्त करण्यासाठी तसेच सामाजिक आणि राजकीय प्रश्नांकडे वाचकांचे लक्ष वेधण्यासाठी केला जातो. त्यामुळे व्यंगचित्र हे कला, पत्रकारिता आणि सामाजिक संवाद यांना जोडणारे प्रभावी माध्यम ठरते.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

=== मराठी व्यंगचित्रकलेचा इतिहास ===

मराठी व्यंगचित्रकलेचा प्रारंभ एकोणिसाव्या शतकाच्या उत्तरार्धात मुद्रित पत्रकारितेच्या विकासाशी निगडित आहे. इंग्लंडमधील ''पंच'' या विनोदी आणि व्यंगात्मक नियतकालिकाच्या प्रभावातून भारतात विविध प्रादेशिक भाषांमध्ये त्याच धर्तीची नियतकालिके सुरू झाली. मराठीत ठाण्याहून प्रसिद्ध होणाऱ्या ''हिंदू पंच'' या साप्ताहिकात १८८३ च्या सुमारास व्यंगचित्रे प्रसिद्ध झाली. मराठीतील व्यंगचित्राधारित पत्रकारितेच्या प्रारंभीच्या टप्प्यात या नियतकालिकाचे महत्त्वाचे स्थान आहे. या नियतकालिकाने पाश्चात्त्य व्यंगचित्रपरंपरेतील काही वैशिष्ट्यांचा मराठी मुद्रित संस्कृतीशी परिचय करून दिला. संशोधक स्वारली परांजपे यांनी ''हिंदू पंच''मधील उपलब्ध अंकांचा अभ्यास करून त्यातील व्यंगात्मक आशय आणि पाश्चात्त्य ''पंच''शी असलेले सांस्कृतिक संबंध स्पष्ट केले आहेत.&lt;ref name=&quot;vishwakosh-vyangyachitra&quot;&gt;“[https://vishwakosh.marathi.gov.in/33080/ व्यंग्यचित्र]”, ''मराठी विश्वकोश''.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;paranjape&quot;&gt;Swarali Paranjape, “Crossing Boundaries: Punch and the Marathi Weekly Hindu Pañca (1870–1909)”, in ''Asian Punches: A Transcultural Affair'', Springer, २०१३, पृ. १५१–१६४.&lt;/ref&gt;

मराठी व्यंगचित्रकलेच्या इतिहासात १९२५ हे वर्ष महत्त्वाचे मानले जाते. मराठी विश्वकोशानुसार, मराठी व्यंगचित्रांची सलग परंपरा ''किर्लोस्कर'' या नियतकालिकातून शं. वा. किर्लोस्कर यांच्या प्रयत्नांमुळे सुरू झाली. त्यांनी व्यंगचित्रांचा वापर सामाजिक प्रबोधन, वैयक्तिक उन्नती आणि समाजजीवनातील प्रश्न मांडण्यासाठी केला. पुढे ''किर्लोस्कर''सारख्या नियतकालिकांमधून व्यंगचित्रांना नियमित स्थान मिळाल्यामुळे मराठी वाचकांमध्ये या कलाप्रकाराची ओळख आणि लोकप्रियता वाढण्यास मदत झाली.&lt;ref name=&quot;vishwakosh-vyangyachitra&quot; /&gt;

भारतातील व्यंगचित्रकलेचा विकास हा केवळ कलात्मक बदलांचा इतिहास नसून तो पत्रकारिता, राजकीय विचारप्रवाह आणि सार्वजनिक चर्चेच्या विस्ताराशीही संबंधित आहे. एकोणिसाव्या शतकाच्या उत्तरार्धापासून वृत्तपत्रांमधील व्यंगचित्रांनी ब्रिटिश वसाहतवादी सत्तेचे स्वरूप, भारतीय समाजातील बदल आणि राजकीय घडामोडी यांवर भाष्य केले. पुढील काळात स्वातंत्र्यचळवळ, राष्ट्रनिर्मिती, लोकशाही व्यवस्था आणि सामाजिक परिवर्तन यांसारखे विषय व्यंगचित्रांच्या आशयाचा भाग बनले. व्यंगचित्रे ही बातमी किंवा लेखाला पूरक चित्रे असण्यापलीकडे जाऊन सार्वजनिक प्रश्नांवर मत व्यक्त करणारे स्वतंत्र माध्यम म्हणून विकसित झाली.&lt;ref name=&quot;khanduri&quot;&gt;Ritu Gairola Khanduri, ''Caricaturing Culture in India: Cartoons and History in the Modern World'', Cambridge University Press, २०१४.&lt;/ref&gt;

स्वातंत्र्यपूर्व काळात मराठी नियतकालिकांमधील व्यंगचित्रांचा आशय तत्कालीन सामाजिक आणि राजकीय परिस्थितीशी संबंधित होता. सामाजिक रूढी, शिक्षण, स्त्रीजीवन, सार्वजनिक संस्था आणि राजकीय घडामोडी यांसारख्या विषयांवर व्यंगचित्रांच्या माध्यमातून भाष्य केले जात असे. ''हिंदू पंच''मधील चित्रे मराठी मुद्रित संस्कृतीत व्यंगचित्रांच्या प्रारंभीच्या वापराची उदाहरणे आहेत. अशा चित्रांचा अभ्यास तत्कालीन सामाजिक दृष्टिकोन आणि सार्वजनिक चर्चेचे स्वरूप समजून घेण्यासाठी उपयुक्त ठरतो.&lt;ref name=&quot;paranjape&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;khanduri&quot; /&gt;

स्वातंत्र्यानंतर वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांच्या प्रसारामुळे व्यंगचित्रकलेला अधिक व्यापक वाचकवर्ग मिळाला. राजकीय व्यंगचित्रे, व्यक्तिचित्रण, पॉकेट कार्टून, हास्यचित्रे आणि चित्रपट्ट्या अशा विविध प्रकारांतून कलाकारांनी आपली अभिव्यक्ती विकसित केली. या काळात व्यंगचित्रकारांनी राजकीय नेतृत्व, सार्वजनिक धोरणे, सामाजिक बदल आणि दैनंदिन जीवनातील विसंगती यांवर चित्रांच्या माध्यमातून भाष्य केले. वृत्तपत्रांतील नियमित व्यंगचित्रे आणि नियतकालिकांतील हास्यचित्रांमुळे या कलेचा वाचकांशी सातत्यपूर्ण संबंध प्रस्थापित झाला.&lt;ref name=&quot;khanduri&quot; /&gt;

कालांतराने मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विषयांत आणि तंत्रांत विविधता आली. वृत्तपत्रांतील राजकीय भाष्याबरोबरच सामाजिक जीवन, कौटुंबिक प्रसंग, मानवी स्वभाव, सांस्कृतिक बदल आणि दैनंदिन अनुभव यांचे चित्रण वाढले. मुद्रित माध्यमांबरोबरच व्यंगचित्रप्रदर्शने, पुस्तकप्रकाशन आणि इतर दृश्य माध्यमांतूनही या कलेचा प्रसार झाला. अशा प्रकारे मराठी व्यंगचित्रकलेने पत्रकारिता, दृश्यकला आणि सामाजिक भाष्य यांचा संगम साधत स्वतंत्र कलापरंपरा विकसित केली.&lt;ref name=&quot;vishwakosh-vyangyachitra&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;khanduri&quot; /&gt;

=== मराठी वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमधील व्यंगचित्रे ===

मराठी वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांनी व्यंगचित्रकलेच्या प्रसारात महत्त्वाची भूमिका बजावली आहे. मुद्रित माध्यमांमधील व्यंगचित्रांमुळे सामाजिक आणि राजकीय घटनांवरील भाष्य वाचकांपर्यंत चित्ररूपात पोहोचले. वृत्तपत्रांतील व्यंगचित्रे प्रामुख्याने समकालीन घटना, सार्वजनिक जीवन, राजकीय निर्णय आणि सामाजिक प्रश्न यांवर भाष्य करतात. नियतकालिकांमध्ये प्रसिद्ध होणाऱ्या हास्यचित्रांचा विषयविस्तार तुलनेने अधिक असतो. त्यांत कौटुंबिक जीवन, मानवी स्वभाव, सामाजिक रूढी आणि दैनंदिन अनुभव यांचे चित्रण आढळते. विनोद आणि उपरोध यांच्या साहाय्याने गंभीर विषयही वाचकांपर्यंत प्रभावीपणे पोहोचवले जातात.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

मराठी मुद्रित माध्यमांतील व्यंगचित्रपरंपरेच्या प्रारंभीच्या टप्प्यात ''हिंदू पंच'' या साप्ताहिकाचे स्थान महत्त्वाचे आहे. इंग्रजी ''पंच''च्या धर्तीवर सुरू झालेल्या या नियतकालिकातून व्यंगचित्रे आणि व्यंगात्मक लेखन प्रसिद्ध होत असे. या साप्ताहिकातील चित्रांमधून तत्कालीन समाजजीवन आणि सार्वजनिक घडामोडींचे चित्रण झाले. ''हिंदू पंच''च्या अभ्यासातून पाश्चात्त्य व्यंगचित्रपरंपरेतील काही शैलीगत वैशिष्ट्ये मराठी मुद्रित संस्कृतीत कशा प्रकारे आली आणि त्यांना स्थानिक सामाजिक संदर्भ कसे प्राप्त झाले, हे स्पष्ट होते.&lt;ref name=&quot;paranjape&quot; /&gt;

पुढील काळात ''किर्लोस्कर'' या नियतकालिकाने मराठी व्यंगचित्रकलेच्या नियमित परंपरेला चालना दिली. शं. वा. किर्लोस्कर यांनी व्यंगचित्रांचा उपयोग सामाजिक प्रबोधन आणि समाजजीवनातील प्रश्न मांडण्यासाठी केला. त्यानंतर ''हंस'', ''मोहिनी'' आणि ''उद्यम'' यांसारख्या नियतकालिकांनी हास्यचित्रकलेच्या प्रसाराला हातभार लावला. या नियतकालिकांमधून नागेश आर्डे, शि. द. फडणीस, प्रभाकर ठोकळ, वसंत सरवटे आणि श्याम जोशी यांसारख्या हास्यचित्रकारांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. पुढील काळात ''आवाज'' वार्षिक आणि ''जत्रा'' यांसारख्या नियतकालिकांनीही हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रांना वाचकांपर्यंत पोहोचवले.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;&lt;ref&gt;“[https://www.loksatta.com/lokrang/marathi-caricature-cartoonist-history-maharashtra-hasyaresha-book-analysis-ssb-93-5984610/ मराठी व्यंगचित्रकलेची दृश्यात्मक नोंदवही]”, प्रशांत कुलकर्णी, ''लोकसत्ता''.&lt;/ref&gt;

राजकीय व्यंगचित्रांच्या प्रसारात ''सकाळ'' आणि ''मार्मिक'' यांसारख्या मुद्रित माध्यमांचे योगदान उल्लेखनीय आहे. ''सकाळ''मध्ये प्रारंभीपासून संपादकीय टीकाचित्रांना स्थान देण्यात आले. पुढे बाळासाहेब ठाकरे यांनी ''मार्मिक'' या व्यंगचित्रप्रधान साप्ताहिकाच्या माध्यमातून राजकीय आणि सामाजिक विषयांवरील व्यंगचित्रांची परंपरा विकसित केली. या साप्ताहिकामुळे अनेक व्यंगचित्रकारांना आपली कला सादर करण्यासाठी व्यासपीठ मिळाले. विकास सबनीस यांसारख्या व्यंगचित्रकारांना ''मार्मिक''मधून प्रसिद्धी मिळाली.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;vikassabnis&quot; /&gt;

दिवाळी अंकांनीही मराठी हास्यचित्रकार आणि व्यंगचित्रकारांना विशेष व्यासपीठ उपलब्ध करून दिले. दिवाळी अंकांतील चित्रांना विषय आणि मांडणीच्या दृष्टीने अधिक विस्तार मिळत असे. सामाजिक जीवनातील शाश्वत विसंगती, कौटुंबिक प्रसंग, मानवी स्वभाव आणि विनोदी परिस्थिती यांवर आधारित हास्यचित्रे या अंकांत प्रसिद्ध होत असत. त्यामुळे वृत्तपत्रांतील तात्कालिक राजकीय टीकाचित्रांबरोबरच नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांमधील हास्यचित्रांनी मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विविध प्रवाहांना चालना दिली.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

वृत्तपत्रांतील नियमित व्यंगचित्रे आणि नियतकालिकांतील हास्यचित्रे यांमुळे व्यंगचित्रकारांचा वाचकांशी सातत्यपूर्ण संवाद निर्माण झाला. एखाद्या घटनेचे दृश्यरूप सादर करण्याबरोबरच तिच्यामागील सामाजिक किंवा राजकीय विसंगती अधोरेखित करण्याचे कार्य या चित्रांनी केले. त्यामुळे मराठी वृत्तपत्रे आणि नियतकालिके ही व्यंगचित्रकलेच्या प्रसाराची महत्त्वाची माध्यमे ठरली. त्यांच्या माध्यमातून मराठी समाजजीवनातील बदलांची दृश्य नोंदही तयार झाली.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

== जिल्हानिहाय व्यंगचित्रकार ==

=== ठाणे जिल्हा ===

ठाणे जिल्ह्याशी संबंधित काही व्यंगचित्रकारांनी मराठी वृत्तपत्रे, नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांमधून व्यंगचित्रकलेच्या विकासात योगदान दिले आहे. या कलाकारांनी हास्यचित्रे, सामाजिक आणि राजकीय व्यंगचित्रे, चित्रांकन तसेच व्यंगचित्रकलेच्या प्रसारासाठी विविध उपक्रमांत सहभाग घेतला आहे. दिवाकर जयंत शेडगे आणि विवेक मेहेत्रे ही या क्षेत्रातील उल्लेखनीय नावे आहेत.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;&gt;शरद लोणकर, “[https://mymarathi.net/r-sarag-3/ व्यंगचित्रकलेचा वारसा जपणारे दिवाकर शेडगे]”, ''माय मराठी'', १० जानेवारी २०१९.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MehetreProfile&quot;&gt;“[https://www.marathisrushti.com/profiles/vivek-mehetre/ मेहेत्रे, विवेक]”, ''मराठीसृष्टी''.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MehetreGomantak&quot;&gt;मुकेश थळी, “[https://dainikgomantak.esakal.com/blog/cartoonist-vivek-mehetre-famous-cartoonist-in-india-ms98 हास्य, हास्यचित्रे व व्यंगचित्रे]”, ''दैनिक गोमन्तक'', १३ फेब्रुवारी २०२४.&lt;/ref&gt;

==== दिवाकर जयंत शेडगे ====

दिवाकर जयंत शेडगे यांचा जन्म ७ फेब्रुवारी १९४२ रोजी झाला. चित्रकलेचा वारसा लाभलेल्या कुटुंबात त्यांचे बालपण गेले. त्यांचे वडील चित्रकार होते आणि त्यांनी वडिलांच्या मार्गदर्शनाखाली चित्रकलेचे काम सुरू केले. पुढे व्यंगचित्रकलेकडे वळल्यानंतर त्यांनी स्वतःची स्वतंत्र शैली विकसित केली. १९६९ मध्ये ''आवाज'' दिवाळी अंकात त्यांचे पहिले व्यंगचित्र प्रसिद्ध झाले. त्यानंतर ''लोकसत्ता'', ''लोकप्रभा'', ''मार्मिक'', ''जत्रा'', ''श्रीदीपलक्ष्मी'', ''दीपावली'' आणि अन्य नियतकालिकांतून त्यांची व्यंगचित्रे प्रसिद्ध झाली. त्यांनी पन्नासहून अधिक दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे रेखाटली आणि त्यांची सुमारे चार हजार व्यंगचित्रे प्रकाशित झाली. नाटकांच्या जाहिराती, दिवाळी अंकांची मुखपृष्ठे आणि कथाचित्रे यांसाठीही त्यांनी चित्रांकन केले. ''रत्‍नागिरी टाइम्स'', ''दो बजे दोपहर'' आणि ''सांज समाचार'' या वृत्तपत्रांसाठी त्यांनी व्यंगचित्रमालिका तयार केल्या.

१९९२ मध्ये मुंबई मराठी पत्रकार संघाच्या ‘मधुचंद्र साहित्यिकांचा’ या मालिकेतील हास्यचित्रांसाठी आणि २००२ मध्ये ''कलाकुंज'' दिवाळी अंकातील हास्यचित्रांसाठी त्यांना शं. वा. किर्लोस्कर स्मृतिचिन्ह प्रदान करण्यात आले. ते ठाणे जिल्ह्यातील कळवा येथे वास्तव्यास होते.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot; /&gt;

==== विवेक मेहेत्रे ====

विवेक मेहेत्रे हे ठाण्यात वास्तव्यास असलेले हास्यचित्रकार, व्यंगचित्रकार, लेखक आणि प्रकाशक आहेत. वयाच्या सोळाव्या वर्षापासून त्यांनी व्यंगचित्रे रेखाटण्यास सुरुवात केली. त्यांनी अभियांत्रिकी शाखेतील पदवी व पदव्युत्तर शिक्षण तसेच व्यवस्थापनशास्त्रातील पदव्युत्तर शिक्षण पूर्ण केले. मराठी, इंग्रजी आणि गुजराती यांसह विविध भाषांतील नियतकालिकांतून त्यांची हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रे प्रसिद्ध झाली आहेत. त्यांच्या सुमारे साठ हजार हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रांचा उल्लेख त्यांच्या चरित्रात्मक नोंदीत आढळतो. उत्कृष्ट व्यंगचित्रकलेसाठी त्यांना शं. वा. किर्लोस्कर पुरस्कार २००० आणि २००९ या वर्षांत दोन वेळा मिळाला. ''तुमचा नवा दोस्त इंटरनेट'' या त्यांच्या पुस्तकाला महाराष्ट्र शासनाचा प्रथम क्रमांकाचा पुरस्कार मिळाला आहे.&lt;ref name=&quot;MehetreProfile&quot; /&gt;

१९९३ पासून ते पत्नी वैशाली मेहेत्रे यांच्यासह ‘उद्वेली बुक्स’ या प्रकाशन संस्थेचे काम पाहतात. त्यांच्या हास्यचित्रांचे संकलन करणारी पुस्तकेही प्रकाशित झाली आहेत. व्यंगचित्रकलेच्या प्रसारासाठी त्यांनी कार्यशाळा आणि इतर उपक्रमांत सहभाग घेतला आहे.&lt;ref name=&quot;MehetreGomantak&quot; /&gt;

जानेवारी २०१८ मध्ये ठाणे येथे आयोजित अखिल भारतीय मराठी व्यंगचित्रकार संमेलनाचे अध्यक्षपद विवेक मेहेत्रे यांनी भूषविले. २० आणि २१ जानेवारी रोजी झालेल्या या संमेलनात ‘सोशल मीडिया आणि व्यंगचित्रे’ तसेच ‘मराठी दैनिकांचे संपादक राजकीय व्यंगचित्रांना घाबरू लागले आहेत का’ या विषयांवर चर्चासत्रे आयोजित करण्यात आली होती. महिला, मुली, ज्येष्ठ नागरिक आणि मुलांसाठी कार्यशाळा तसेच ज्येष्ठ आणि दिवंगत व्यंगचित्रकारांच्या कलाकृतींचे प्रदर्शनही आयोजित करण्यात आले होते. या संमेलनाचे आयोजन ‘कार्टूनिस्ट्स कंबाइन’ या संस्थेतर्फे करण्यात आले होते.&lt;ref&gt;“[https://maharashtratimes.com/maharashtra/mumbai-news/marathi-cartoonist-gettogether-in-thane/amp_articleshow/61969835.cms ठाण्यामध्ये रंगणार मराठी व्यंगचित्रकार संमेलन]”, ''महाराष्ट्र टाइम्स'', ८ डिसेंबर २०१७.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“[https://www.esakal.com/mumbai/marathi-news-thane-news-marathi-caricature-festival-93538 व्यंगचित्रांचा इतिहास पुस्तकांतून जतन करा : सुहास बहुलकर]”, ''सकाळ'', २० जानेवारी २०१८.&lt;/ref&gt;

=== सिंधुदुर्ग जिल्हा ===

सिंधुदुर्ग जिल्ह्याशी संबंधित काही कलाकारांनी मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विकासात योगदान दिले आहे. वृत्तपत्रे, नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांमधून त्यांच्या कलाकृती प्रसिद्ध झाल्या. या जिल्ह्यातील उल्लेखनीय व्यंगचित्रकारांमध्ये बाळ राणे आणि प्रभाकर वाईरकर यांचा समावेश होतो.

==== बाळ राणे ====

बाळ राणे हे मराठीतील ज्येष्ठ व्यंगचित्रकार होते. त्यांचा जन्म २६ जानेवारी १९१४ रोजी सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील कणकवलीजवळच्या जानवली येथे झाला. लहानपणापासूनच चित्रकार होण्याची त्यांची इच्छा होती. मुंबईत त्यांनी मॅट्रिकपर्यंत शिक्षण घेतले. त्यानंतर सुप्रसिद्ध चित्रकार स. ल. हळदणकर यांच्याकडे चित्रकलेचे प्रशिक्षण घेतले. पुढे त्यांनी मुंबईतील पोलीस आयुक्त कार्यालयात लिपिक म्हणून नोकरी केली; मात्र नोकरी सांभाळून व्यंगचित्रकलेचा सराव सुरू ठेवला. त्यांच्या व्यंगचित्रांत कौटुंबिक, सामाजिक, राजकीय आणि दैनंदिन जीवनातील प्रसंगांचे चित्रण आढळते.

''मनोहर'', ''किर्लोस्कर'', ''हंस'', ''वसंत'', ''मोहिनी'', ''उद्यम'', ''वाङ्मयशोभा'', ''आवाज'', ''मार्मिक'' आणि ''किशोर'' यांसारख्या मराठी नियतकालिके व दिवाळी अंकांतून त्यांची व्यंगचित्रे प्रसिद्ध झाली. मराठीबरोबरच ''शंकर्स वीकली'', ''धर्मयुग'' आणि ''चित्रलेखा'' यांसारख्या इंग्रजी, हिंदी आणि गुजराती नियतकालिकांतही त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. ''तरुण भारत''च्या पुणे आणि नागपूर आवृत्त्यांमध्ये ‘बाळूकाका’ या नावाने त्यांचे पॉकेट कार्टून जवळपास पस्तीस वर्षे नियमितपणे प्रसिद्ध होत होते. त्यांच्या जन्मशताब्दीनिमित्त २०१४ मध्ये सर जे. जे. उपयोजित कला महाविद्यालयात त्यांच्या चित्रसंग्रहाचे प्रदर्शन भरविण्यात आले होते.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;&gt;प्रतिभा राणे-वाघ, “[https://www.pratibhawagh.com/bal-rane-marathi बाळ राणे (ज्येष्ठ व्यंगचित्रकार)]”, ''प्रतिभा वाघ''.&lt;/ref&gt;

==== प्रभाकर वाईरकर ====

प्रभाकर वाईरकर हे आंतरराष्ट्रीय स्तरावर ओळख निर्माण केलेले मराठी व्यंगचित्रकार, अर्कचित्रकार आणि रेखांकनकार आहेत. त्यांचा जन्म १९५१ मध्ये सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील मालवण तालुक्यातील कट्टा येथे झाला. त्यांनी मुंबईतील सर जे. जे. उपयोजित कला संस्थेतून १९७७ मध्ये उपयोजित कलेची पदविका प्राप्त केली. व्यंगचित्रे, अर्कचित्रे, रेखाचित्रे आणि जाहिरातकला या क्षेत्रांत त्यांनी काम केले. विविध वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांसाठी त्यांनी व्यंगचित्रे व अर्कचित्रे रेखाटली. ''इंडियन एक्सप्रेस'', ''द टाइम्स ऑफ इंडिया'', ''द संडे ऑब्झर्व्हर'', ''लोकसत्ता'', ''लोकप्रभा'', ''महाराष्ट्र टाइम्स'', ''मार्मिक'' आणि ''आपले महानगर'' यांसारख्या वृत्तपत्रे व नियतकालिकांतून त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली.

१९८७ मध्ये स्वित्झर्लंड येथे झालेल्या आंतरराष्ट्रीय कॉमिक्स महोत्सवात त्यांच्या चित्रांचा समावेश झाला होता. २००२ मध्ये दूरदर्शनने भारतातील नामवंत व्यंगचित्रकारांवर आधारित मालिका प्रसारित केली होती. या मालिकेतील एक भाग प्रभाकर वाईरकर यांच्या कार्यावर आधारित होता. जाहिरातकला क्षेत्रातही त्यांनी अर्कचित्रे आणि व्यंगचित्रांचा वापर करून योगदान दिले.&lt;ref name=&quot;PrabhakarWairkar&quot;&gt;“[https://www.mahamtb.com/Encyc/2023/1/14/Article-on-Prabhakar-Wirekar.html व्यंगचित्रांद्वारे अटकेपार झेंडा नेणारे प्रभाकर वाईरकर]”, ''मुंबई तरुण भारत'', १४ जानेवारी २०२३.&lt;/ref&gt;

२०२६ मध्ये रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील लांजा तालुक्यातील रिंगणे येथे राजापूर-लांजा तालुका नागरिक संघाचे अकरावे ग्रामीण मराठी साहित्य संमेलन आयोजित करण्यात आले होते. या संमेलनात प्रभाकर वाईरकर यांच्या चित्रांचे प्रदर्शन भरविण्यात आले. संमेलनाच्या अखेरच्या दिवशी त्यांना बाळकृष्ण खामकर ‘कोकण भूषण’ पुरस्कार प्रदान करण्यात आला. हा पुरस्कार त्यांच्या व्यंगचित्रकलेतील योगदानाची दखल घेऊन देण्यात आला.&lt;ref&gt;“[https://marathi.hindusthansamachar.in/Encyc/2026/1/9/Rural-Literature-Conference-to-be-held-at-Ringane-.php रत्नागिरी : जानेवारीअखेर रिंगणे येथे अकरावे ग्रामीण साहित्य संमेलन]”, ''हिंदुस्थान समाचार'', जानेवारी २०२६.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“[https://marathi.hindusthansamachar.in/Encyc/2026/2/2/Prabhakar-Wairkar-Speeach-in-R.php रत्नागिरी : समाजातील सर्व घटकांना सामावून घेऊन प्रगती साधणारे संमेलन - प्रभाकर वाईरकर]”, ''हिंदुस्थान समाचार'', २ फेब्रुवारी २०२६.&lt;/ref&gt;

== व्यंगचित्रकारांचे कलात्मक योगदान ==

कोकणाशी संबंधित व्यंगचित्रकारांनी मराठी व्यंगचित्रकलेत विविध विषय आणि माध्यमांद्वारे योगदान दिले आहे. त्यांच्या कलाकृतींमध्ये सामाजिक जीवन, राजकीय घडामोडी, मानवी स्वभाव, कौटुंबिक प्रसंग आणि दैनंदिन व्यवहार यांचे चित्रण आढळते. काही कलाकारांनी वृत्तपत्रांतील नियमित व्यंगचित्रांमधून समकालीन घटनांवर भाष्य केले, तर काहींनी नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांमधून हास्यचित्रे, अर्कचित्रे आणि चित्रांकने प्रसिद्ध केली. त्यामुळे त्यांचे कार्य राजकीय व्यंगचित्रांपुरते मर्यादित न राहता चित्रांकन आणि जाहिरातकलेसारख्या क्षेत्रांपर्यंत विस्तारले.

बाळ राणे यांनी वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमधून दीर्घकाळ व्यंगचित्रे प्रसिद्ध केली. *तरुण भारत*मधील ‘बाळूकाका’ या पॉकेट कार्टूनमधून त्यांनी दैनंदिन जीवनातील प्रसंग आणि सामाजिक विसंगती विनोदी शैलीत मांडल्या. मराठी नियतकालिकांबरोबरच हिंदी, इंग्रजी आणि गुजराती नियतकालिकांतही त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. विविध भाषांतील नियतकालिकांमधील त्यांच्या प्रकाशनामुळे त्यांच्या व्यंगचित्रांचे कार्य प्रादेशिक भाषिक मर्यादांपलीकडे पोहोचले.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;/&gt;

प्रभाकर वाईरकर यांनी व्यंगचित्रकलेबरोबरच अर्कचित्र, चित्रांकन आणि जाहिरातकलेच्या क्षेत्रांत काम केले. विविध वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांसाठी त्यांनी चित्रे रेखाटली. १९८७ मध्ये स्वित्झर्लंड येथे झालेल्या आंतरराष्ट्रीय कॉमिक्स महोत्सवातील त्यांचा सहभाग आणि २००२ मध्ये दूरदर्शनच्या व्यंगचित्रकारांवरील कार्यक्रममालेतील समावेश यांचा त्यांच्या कारकिर्दीत उल्लेख आढळतो. त्यांच्या कार्यातून व्यंगचित्र, व्यक्तिचित्रण आणि व्यावसायिक चित्रांकन या कलाप्रकारांतील परस्परसंबंध दिसून येतात.&lt;ref name=&quot;PrabhakarWairkar&quot;/&gt;

दिवाकर जयंत शेडगे यांनी वृत्तपत्रे, नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे रेखाटली. त्यांच्या कामात सामाजिक प्रसंग, मानवी स्वभाव आणि दैनंदिन जीवनातील विसंगती यांचे चित्रण आढळते. व्यंगचित्रांबरोबरच नाटकांच्या जाहिराती, दिवाळी अंकांची मुखपृष्ठे आणि कथाचित्रे तयार करण्याचे कामही त्यांनी केले. विविध वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमधील त्यांच्या प्रकाशनातून व्यंगचित्रकलेच्या मुद्रित माध्यमांतील वापराचे स्वरूप दिसून येते.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;/&gt;

विवेक मेहेत्रे यांनी हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रांच्या माध्यमातून मराठीसह इतर भाषांतील वाचकांपर्यंत आपली कला पोहोचवली. नियतकालिकांमधील चित्रप्रकाशनाबरोबरच ‘हास्य कॉर्नर’ या कार्यक्रमातून त्यांनी व्यंगचित्रकलेचे प्रात्यक्षिक आणि सादरीकरण केले. लेखन, व्याख्याने आणि पुस्तकप्रकाशनाच्या माध्यमातूनही त्यांनी या कलेच्या प्रसारात सहभाग घेतला. त्यांच्या कार्यातून व्यंगचित्रकलेचे मुद्रित माध्यमांबरोबरच प्रत्यक्ष सादरीकरणाच्या माध्यमातील स्वरूपही स्पष्ट होते.&lt;ref name=&quot;MehetreProfile&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MehetreGomantak&quot;/&gt;

या कलाकारांच्या कार्यातून मराठी व्यंगचित्रकलेतील विषयवैविध्य आणि माध्यमवैविध्य दिसून येते. वृत्तपत्रे, नियतकालिके, दिवाळी अंक, अर्कचित्रे, चित्रांकन आणि सार्वजनिक सादरीकरण अशा विविध माध्यमांतून त्यांनी व्यंगचित्रकलेचा आविष्कार केला. त्यामुळे कोकणाशी संबंधित व्यंगचित्रकारांचे योगदान मराठी व्यंगचित्रकलेच्या व्यापक परंपरेचा एक भाग म्हणून अभ्यासता येते.

=== सामाजिक आणि राजकीय व्यंगचित्रे ===

सामाजिक आणि राजकीय व्यंगचित्रे ही समाजातील घडामोडी, सार्वजनिक जीवनातील विसंगती आणि राजकीय प्रक्रियांवर भाष्य करणारी दृश्यकलेची अभिव्यक्ती आहेत. सामाजिक व्यंगचित्रांमधून रूढी, परंपरा, सामाजिक विषमता, मानवी स्वभाव आणि दैनंदिन जीवनातील विरोधाभास यांचे चित्रण केले जाते. राजकीय व्यंगचित्रांमध्ये शासनव्यवस्था, राजकीय नेतृत्व, सार्वजनिक धोरणे आणि समकालीन घटनांवर उपरोधिक भाष्य केले जाते. अशा चित्रांमध्ये विनोद, अतिशयोक्ती, प्रतीकात्मकता आणि दृश्यरूपकांचा वापर करून आशय मांडला जातो.&lt;ref name=&quot;khanduri&quot;/&gt;

भारतीय व्यंगचित्रपरंपरेत सामाजिक आणि राजकीय विषयांचे चित्रण मुद्रित माध्यमांच्या विकासाबरोबर विस्तारले. वसाहतकालीन काळापासून वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमधील व्यंगचित्रांनी सत्ताकेंद्रे, सामाजिक संबंध आणि सार्वजनिक प्रश्न यांवर भाष्य केले. स्वातंत्र्यानंतर लोकशाही व्यवस्था, निवडणुका, शासनाचे निर्णय आणि सामाजिक परिवर्तन हे राजकीय व्यंगचित्रांचे महत्त्वाचे विषय बनले. व्यंगचित्रे तत्कालीन राजकीय वातावरण आणि समाजातील विचारप्रवाहांचे दृश्य प्रतिबिंब नोंदवतात. त्यामुळे इतिहासाच्या अभ्यासातही त्यांचा दृश्यस्रोत म्हणून उपयोग केला जातो.&lt;ref&gt;Urvi Mukhopadhyay, “Taking Humour Seriously: Political Cartoons as Source of History”, ''Proceedings of the Indian History Congress'', खंड ८३, २०२४, पृ. १४३६–१४५७. https://www.jstor.org/stable/27438540&lt;/ref&gt;

महाराष्ट्रातील सामाजिक आणि राजकीय परिस्थितीचाही व्यंगचित्रांच्या आशयावर प्रभाव पडला. भाषिक अस्मिता, प्रादेशिक ओळख, सामाजिक-सांस्कृतिक बदल आणि राजकीय चळवळी या विषयांनी महाराष्ट्रातील सार्वजनिक चर्चेला आकार दिला. राजुला नानजी शाह यांनी महाराष्ट्राच्या अस्मितेच्या जडणघडणीचा अभ्यास करताना भाषा, प्रदेश, धर्म आणि राज्याच्या भाषिक पुनर्रचनेनंतरच्या सामाजिक-राजकीय घडामोडींचा विचार केला आहे. हा अभ्यास व्यंगचित्रकलेवर केंद्रित नसला, तरी महाराष्ट्रातील सामाजिक आणि राजकीय संदर्भ समजून घेण्यासाठी तो उपयुक्त ठरतो.&lt;ref&gt;Rajula Nanji Shah, “Trajectories in the Construction of Maharashtrian Identity”, ''Journal of Emerging Technologies and Innovative Research'', खंड ५, अंक ८, ऑगस्ट २०१८, पृ. २३८–२४५. https://www.jetir.org/papers/JETIR1808931.pdf&lt;/ref&gt;

व्यंगचित्रांचा ऐतिहासिक अभ्यास करताना त्यांतील दृश्यरचना, प्रतीके, व्यक्तिरेखा आणि प्रसंग यांचा तत्कालीन सामाजिक व राजकीय परिस्थितीशी संबंध लावला जातो. व्यंगचित्रकाराने निवडलेला विषय, त्यातील उपरोध आणि चित्रातून व्यक्त होणारा दृष्टिकोन यांमधून त्या काळातील सार्वजनिक विचारविश्वाचा मागोवा घेता येतो. अशा प्रकारे सामाजिक आणि राजकीय व्यंगचित्रे ही विनोदनिर्मितीबरोबरच पत्रकारिता, दृश्यकला आणि इतिहासाच्या अभ्यासासाठीही महत्त्वाची दृश्यसाधने ठरतात.&lt;ref name=&quot;khanduri&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mukhopadhyay&quot;&gt;Urvi Mukhopadhyay, “Taking Humour Seriously: Political Cartoons as Source of History”, ''Proceedings of the Indian History Congress'', खंड ८३, २०२४, पृ. १४३६–१४५७. https://www.jstor.org/stable/27438540&lt;/ref&gt;

=== विनोदी आणि उपरोधिक चित्रण ===

विनोद आणि उपरोध हे व्यंगचित्रकलेचे महत्त्वाचे घटक आहेत. दैनंदिन जीवनातील प्रसंग, मानवी स्वभावातील विसंगती, सामाजिक रूढी आणि सार्वजनिक व्यवहार यांचे चित्रण करताना व्यंगचित्रकार विनोदाचा वापर करतो. एखाद्या व्यक्तीचे किंवा परिस्थितीचे वैशिष्ट्य अतिशयोक्तीने दाखवणे, अनपेक्षित कलाटणी देणे आणि व्यक्तिरेखांच्या चेहऱ्यावरील व शारीरिक हावभावांतून आशय व्यक्त करणे या तंत्रांमुळे व्यंगचित्रात हास्यनिर्मिती होते. काही व्यंगचित्रे निव्वळ हास्य निर्माण करतात, तर काही हसवतानाच वाचकाला विचार करण्यास प्रवृत्त करतात.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot;/&gt;

उपरोधिक चित्रणात एखाद्या व्यक्तीच्या विधानातील, कृतीतील किंवा सामाजिक परिस्थितीतील विरोधाभास ठळक केला जातो. चित्रातील व्यक्तिरेखा, प्रसंग, प्रतीके आणि संवाद यांच्या साहाय्याने व्यंगचित्रकार आशय मांडतो. काही वेळा चित्रातील व्यक्ती किंवा प्रसंगाचे अतिशयोक्तीपूर्ण चित्रण करून विसंगती अधोरेखित केली जाते; तर काही वेळा शब्द आणि चित्र यांच्या परस्परसंबंधातून उपरोध व्यक्त होतो. त्यामुळे व्यंगचित्रातील विनोद हा केवळ मनोरंजनापुरता मर्यादित न राहता सामाजिक निरीक्षण आणि टीकेचे माध्यमही ठरतो.&lt;ref name=&quot;khanduri&quot;/&gt;

भारतीय राजकीय व्यंगचित्रांमध्ये भाषिक आणि दृश्यात्मक साधनांचा एकत्रित वापर आढळतो. चित्रातील शीर्षक, संवाद, शब्दखेळ आणि सांस्कृतिक संदर्भ यांमुळे व्यंगचित्राचा आशय अधिक स्पष्ट किंवा बहुअर्थी होऊ शकतो. चित्रातील दृश्यप्रतीके आणि शब्द यांचा परस्परसंबंध समजून घेतल्यास व्यंगचित्रातील उपरोधाचा अर्थ उलगडतो. अशा चित्रांचा अर्थ लावताना त्यांचा तत्कालीन सामाजिक आणि राजकीय संदर्भ विचारात घेणे आवश्यक ठरते.&lt;ref&gt;Vinod Balakrishnan आणि Vishaka Venkat, ''The Language of Humour and Its Transmutation in Indian Political Cartoons'', Palgrave Macmillan, 2023.&lt;/ref&gt;

व्यंगचित्रातील विनोदी आणि उपरोधिक शैलीचा परिणाम चित्रकाराच्या निरीक्षणशक्ती, कल्पकता आणि रेखाटनकौशल्यावर अवलंबून असतो. मोजक्या रेषा, निवडक दृश्यघटक, चेहऱ्यावरील हावभाव आणि नेमकी प्रसंगरचना यांच्या साहाय्याने व्यापक आशय व्यक्त करता येतो. चित्र आणि शब्द यांचा योग्य मेळ साधल्यास व्यंगचित्राचा आशय अधिक परिणामकारक होतो. त्यामुळे विनोद आणि उपरोध हे व्यंगचित्राचे केवळ शैलीवैशिष्ट्य नसून सामाजिक वास्तवातील विसंगती व्यक्त करण्याची प्रभावी साधने आहेत.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

=== अर्कचित्रे आणि व्यक्तिचित्रण ===

अर्कचित्र हे व्यक्तिचित्रणाचा एक वैशिष्ट्यपूर्ण प्रकार आहे. त्यामध्ये एखाद्या व्यक्तीच्या चेहऱ्याची ठेवण, हावभाव आणि ओळख दर्शविणारी वैशिष्ट्ये ठळकपणे रेखाटली जातात. व्यक्तीच्या मूळ स्वरूपाशी साम्य राखून तिच्या वैशिष्ट्यपूर्ण गुणांचे अतिशयोक्त किंवा ठसठशीत रेषांकन करणे हे अर्कचित्राचे प्रमुख वैशिष्ट्य आहे. व्यक्तिचित्रणात व्यक्तीचे बाह्यरूप, देहबोली आणि व्यक्तिमत्त्वातील वैशिष्ट्ये चित्रातून व्यक्त करण्यावर भर असतो. या दोन्ही प्रकारांसाठी सूक्ष्म निरीक्षण, रेखाटनकौशल्य आणि व्यक्तीच्या वैशिष्ट्यांचे आकलन आवश्यक असते.

प्रभाकर वाईरकर यांनी व्यंगचित्रकलेबरोबरच अर्कचित्रे आणि रेखाचित्रांच्या क्षेत्रातही काम केले आहे. त्यांनी विविध क्षेत्रांतील व्यक्तींची अर्कचित्रे रेखाटली. विशेषतः हिंदुस्थानी शास्त्रीय संगीत क्षेत्रातील कलाकारांची अर्कचित्रे त्यांनी तयार केली. २०११ मध्ये सवाई गंधर्व भीमसेन महोत्सवात त्यांच्या सत्तरहून अधिक अर्कचित्रांचे प्रदर्शन आयोजित करण्यात आले होते. या चित्रांमध्ये गायक आणि वादकांच्या चेहऱ्यावरील भाव, सादरीकरणाच्या वेळी दिसणारी देहबोली आणि त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वाची वैशिष्ट्ये रेखाटण्यात आली होती.&lt;ref&gt;अमृता जैन, “Lines of Thought”, ''द इंडियन एक्सप्रेस'', २ डिसेंबर २०११. https://indianexpress.com/article/cities/pune/lines-of-thought/&lt;/ref&gt;

दिवाकर जयंत शेडगे यांनी व्यंगचित्रांबरोबरच विविध प्रकारचे चित्रांकन केले. नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे रेखाटण्यासोबतच त्यांनी नाटकांच्या जाहिराती, मुखपृष्ठे आणि कथाचित्रे तयार केली. त्यांच्या या कामातून व्यंगचित्रकलेच्या जोडीने मुद्रित माध्यमांसाठी आवश्यक असलेल्या चित्रांकनाच्या क्षेत्रातील त्यांचे योगदान दिसून येते.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;/&gt;

अर्कचित्रे आणि व्यक्तिचित्रण या माध्यमांतून व्यक्तीची ओळख आणि तिच्या व्यक्तिमत्त्वातील ठळक पैलू दृश्यरूपात मांडले जातात. व्यंगचित्रकाराच्या निरीक्षणशक्तीचा आणि रेखाटनकौशल्याचा या चित्रप्रकारांत विशेष उपयोग होतो. प्रभाकर वाईरकर यांची अर्कचित्रे आणि दिवाकर शेडगे यांचे विविध प्रकारचे चित्रांकन यांमधून कोकणाशी संबंधित व्यंगचित्रकारांच्या कलात्मक कार्याची व्याप्ती स्पष्ट होते.

=== जाहिरातकला आणि चित्रांकन ===

व्यंगचित्रकारांच्या कलात्मक कार्याचा विस्तार जाहिरातकला आणि चित्रांकन या क्षेत्रांतही झालेला दिसतो. जाहिरातींमधील चित्रे, नियतकालिकांची मुखपृष्ठे, कथाचित्रे आणि इतर दृश्यरचना यांच्या माध्यमातून चित्रकारांनी मुद्रित माध्यमांच्या सादरीकरणात योगदान दिले. एखाद्या उत्पादनाची किंवा संकल्पनेची वैशिष्ट्ये चित्ररूपात मांडणे आणि मजकुराला पूरक दृश्यात्मक आशय निर्माण करणे ही या कामांची प्रमुख वैशिष्ट्ये आहेत.

प्रभाकर वाईरकर यांनी व्यंगचित्रकलेबरोबरच जाहिरातकला आणि चित्रांकनाच्या क्षेत्रातही काम केले. त्यांनी सौभाग्य, त्रिकाया, सिस्टास आणि रेडिफ्युजन यांसारख्या जाहिरात संस्थांमध्ये चित्रकार म्हणून काम केले. रेडिफ्युजनमधील एका जाहिरात मोहिमेत त्यांनी अर्कचित्रे आणि व्यंगचित्रांचा वापर केला होता. जाहिरात क्षेत्रातील या कामामुळे व्यंगचित्र आणि अर्कचित्र या कलाप्रकारांचा व्यावसायिक जाहिरातमाध्यमांमध्येही उपयोग झाल्याचे दिसून येते.&lt;ref name=&quot;PrabhakarWairkar&quot;/&gt;

दिवाकर जयंत शेडगे यांनीही व्यंगचित्रांबरोबरच जाहिराती आणि नियतकालिकांसाठी चित्रांकन केले. त्यांनी नाटकांच्या जाहिरातींसाठी चित्रे तयार केली, तसेच दिवाळी अंकांची मुखपृष्ठे आणि कथाचित्रे रेखाटली. त्यांच्या या कामातून व्यंगचित्रकार म्हणून विकसित केलेल्या रेखाटनकौशल्याचा उपयोग इतर चित्रांकनप्रकारांतही झाल्याचे दिसते. त्यामुळे त्यांच्या कलात्मक कार्याला मुद्रित माध्यमांच्या विविध क्षेत्रांत स्थान मिळाले.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;/&gt;

व्यंगचित्रकला, जाहिरातकला आणि चित्रांकन या क्षेत्रांमध्ये रेखाटनकौशल्य, विषयाचे आकलन आणि दृश्यात्मक मांडणी यांना महत्त्व असते. प्रभाकर वाईरकर आणि दिवाकर शेडगे यांच्या कार्यातून व्यंगचित्रकारांनी आपल्या कलाकौशल्याचा उपयोग मुद्रित आणि व्यावसायिक माध्यमांतील विविध चित्रांकनप्रकारांसाठी केल्याचे दिसून येते.

== प्रकाशित व्यंगचित्रे आणि साहित्य ==

कोकणाशी संबंधित व्यंगचित्रकारांनी वृत्तपत्रे, नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांमधून व्यंगचित्रे प्रसिद्ध केली. त्यांच्या कलाकृतींमध्ये सामाजिक, राजकीय, कौटुंबिक आणि दैनंदिन जीवनातील प्रसंगांचे चित्रण आढळते. काही कलाकारांनी व्यंगचित्रे आणि अर्कचित्रांचे संग्रह पुस्तकरूपाने प्रकाशित केले, तर काहींच्या कलाकृती नियतकालिके आणि वृत्तपत्रांमध्ये विखुरलेल्या स्वरूपात उपलब्ध आहेत. या प्रकाशनांमधून त्यांच्या कलाकृतींचे दस्तऐवजीकरण आणि व्यंगचित्रकलेच्या अभ्यासासाठी संदर्भसाहित्य उपलब्ध झाले आहे.

बाळ राणे यांची व्यंगचित्रे *मनोहर*, *किर्लोस्कर*, *हंस*, *वसंत*, *मोहिनी*, *उद्यम*, *वाङ्मयशोभा*, *रम्यकथा*, *वसुधा*, *आवाज*, *मार्मिक* आणि *किशोर* यांसारख्या मराठी नियतकालिकांतून प्रसिद्ध झाली. तसेच *शंकर्स वीकली*, *धर्मयुग* आणि *चित्रलेखा* या अनुक्रमे इंग्रजी, हिंदी आणि गुजराती नियतकालिकांतही त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. *तरुण भारत*मधील ‘बाळूकाका’ हे त्यांचे पॉकेट कार्टून जवळपास पस्तीस वर्षे नियमितपणे प्रसिद्ध होत होते. त्यांच्या कन्या प्रतिभा राणे-वाघ यांनी त्यांची स्केचबुक्स, मूळ रेखाचित्रे आणि प्रकाशित चित्रे जतन केली आहेत. जन्मशताब्दीनिमित्त २०१४ मध्ये सर जे. जे. उपयोजित कला महाविद्यालयात त्यांच्या चित्रांचे प्रदर्शन भरविण्यात आले होते. उपलब्ध माहितीनुसार, निवडक व्यंगचित्रे पुस्तकरूपाने प्रकाशित व्हावीत, अशी त्यांची इच्छा होती.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;/&gt;

प्रभाकर वाईरकर यांनी व्यंगचित्रे, अर्कचित्रे आणि चित्रांकनाच्या क्षेत्रात काम केले. त्यांच्या प्रकाशित पुस्तकांमध्ये ''Jest Doodling'', ''Bodyline'', ''Cari-Toons'', ''Life Illustrated'' आणि हिंदुस्थानी शास्त्रीय संगीत क्षेत्रातील कलाकारांच्या अर्कचित्रांचा संग्रह असलेल्या ''Funkaar-i-Kacheri'' यांचा समावेश होतो.&lt;ref name=&quot;PrabhakarWairkar&quot;/&gt; हिंदुस्थानी शास्त्रीय संगीत क्षेत्रातील कलाकारांची त्यांनी रेखाटलेली सत्तरहून अधिक अर्कचित्रे २०११ मध्ये सवाई गंधर्व भीमसेन महोत्सवात प्रदर्शित करण्यात आली होती.&lt;ref&gt;अमृता जैन, “Lines of Thought”, ''The Indian Express'', २ डिसेंबर २०११. https://indianexpress.com/article/cities/pune/lines-of-thought/&lt;/ref&gt;

विवेक मेहेत्रे यांची हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रे मराठी, इंग्रजी आणि गुजराती यांसह विविध भाषांतील नियतकालिकांत प्रसिद्ध झाली आहेत. त्यांच्या प्रकाशित पुस्तकांमध्ये ''हास्य कॉर्नर'', ''चला… वापरू इंटरनेट'', ''तुमचा नवा दोस्त इंटरनेट'', ''ई-मेल'' आणि ''ई-कॉमर्स'' यांचा समावेश होतो. ''तुमचा नवा दोस्त इंटरनेट'' या पुस्तकाला महाराष्ट्र शासनाचा प्रथम क्रमांकाचा पुरस्कार मिळाल्याचा उल्लेख त्यांच्या चरित्रात्मक नोंदीत आहे. त्यांच्या लेखनातून व्यंगचित्रकलेबरोबरच माहितीपर पुस्तकनिर्मितीच्या क्षेत्रातील त्यांचे कार्यही दिसून येते.&lt;ref&gt;“मेहेत्रे, विवेक”, ''मराठीसृष्टी''. https://www.marathisrushti.com/profiles/vivek-mehetre/&lt;/ref&gt;

दिवाकर जयंत शेडगे यांची व्यंगचित्रे *आवाज*, *लोकसत्ता*, *लोकप्रभा*, *मार्मिक* आणि *जत्रा* यांसारख्या वृत्तपत्रे व नियतकालिकांतून प्रसिद्ध झाली. त्यांनी अनेक दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे रेखाटली. व्यंगचित्रांबरोबरच नाटकांच्या जाहिराती, दिवाळी अंकांची मुखपृष्ठे आणि कथाचित्रे यांचेही त्यांनी चित्रांकन केले. त्यांच्या कारकिर्दीत सुमारे चार हजार व्यंगचित्रे प्रसिद्ध झाल्याचा उल्लेख त्यांच्या कार्यावरील चरित्रात्मक लेखात आहे.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;/&gt;

मराठी व्यंगचित्रकलेच्या इतिहासाचे आणि साहित्याचे दस्तऐवजीकरण करण्याच्या दृष्टीने व्यंगचित्रसंग्रह व व्यंगचित्रकलेवरील ग्रंथ महत्त्वाचे ठरतात. प्रशांत कुलकर्णी संपादित ''निवडक मराठी व्यंगचित्रे'' आणि वसंत सरवटे व मधुकर धर्मापुरीकर लिखित ''व्यंगचित्र : एक संवाद'' या ग्रंथांचा मराठी विश्वकोशातील व्यंगचित्रविषयक नोंदीत उल्लेख आहे. अशा ग्रंथांमधून व्यंगचित्रकलेचा इतिहास, तिची विविध रूपे आणि कलाकारांचे योगदान यांचा अभ्यास करण्यासाठी संदर्भ उपलब्ध होतात.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot;/&gt;

=== वृत्तपत्रांतील व्यंगचित्रे ===

वृत्तपत्रांतील व्यंगचित्रे ही समकालीन सामाजिक आणि राजकीय घडामोडींवर भाष्य करणारी दृश्यकलेची अभिव्यक्ती आहेत. वृत्तपत्रांमध्ये प्रसिद्ध होणाऱ्या व्यंगचित्रांमधून सार्वजनिक जीवनातील घटना, राजकीय निर्णय, सामाजिक प्रश्न आणि दैनंदिन व्यवहारांतील विसंगती चित्ररूपात मांडल्या जातात. काही व्यंगचित्रकारांनी नियमित सदरांच्या माध्यमातून वाचकांशी सातत्यपूर्ण संवाद साधला, तर काहींनी वृत्तपत्रांच्या विविध पुरवण्यांसाठी आणि विशेष प्रसंगांसाठी व्यंगचित्रे रेखाटली.

बाळ राणे यांनी वृत्तपत्रीय व्यंगचित्रकलेत दीर्घकाळ योगदान दिले. *तरुण भारत*च्या पुणे आणि नागपूर आवृत्त्यांमध्ये ‘बाळूकाका’ या नावाने त्यांचे पॉकेट कार्टून जवळपास पस्तीस वर्षे नियमितपणे प्रसिद्ध होत होते. दैनिकातील राजकीय आणि सामाजिक घडामोडींवर आधारित चित्रांचा संच ते तयार करून पाठवत असत. त्यांच्या व्यंगचित्रांमध्ये कौटुंबिक, सामाजिक आणि राजकीय विषयांबरोबरच तत्कालीन घटनांचे चित्रणही आढळते. *संध्याकाळ* या दैनिकातही काही वर्षे त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली होती.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;/&gt;

दिवाकर जयंत शेडगे यांची व्यंगचित्रे *लोकसत्ता*, *लोकप्रभा*, *मार्मिक*, *जत्रा* आणि *आवाज* यांसारख्या वृत्तपत्रे व नियतकालिकांतून प्रसिद्ध झाली. त्यांनी *रत्नागिरी टाइम्स*, *दो बजे दोपहर* आणि *सांज समाचार* या दैनिकांसाठी वर्षभर व्यंगचित्रमालिका तयार केल्या. विविध प्रकाशनांसाठी केलेल्या या कामातून वृत्तपत्रीय व्यंगचित्रांच्या नियमित प्रकाशनातील त्यांचे योगदान दिसून येते.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;/&gt;

प्रभाकर वाईरकर यांनी *इंडियन एक्सप्रेस*, *द टाइम्स ऑफ इंडिया*, *द संडे ऑब्झर्व्हर*, *द इंडिपेंडंट*, *द इंडियन पोस्ट*, *बिझनेस वर्ल्ड*, *ब्लिट्झ*, *मिड-डे*, *महाराष्ट्र टाइम्स*, *लोकसत्ता*, *लोकप्रभा* आणि *मार्मिक* यांसारख्या वृत्तपत्रे व नियतकालिकांसाठी व्यंगचित्रे आणि चित्रांकन केले. त्यांच्या कामात समकालीन घडामोडी, सामाजिक प्रश्न आणि राजकीय विषयांचे चित्रण आढळते. विविध भाषांतील आणि स्वरूपांतील प्रकाशनांसाठी केलेल्या कामामुळे त्यांच्या व्यंगचित्रांना व्यापक वाचकवर्ग मिळाला.&lt;ref name=&quot;PrabhakarWairkar&quot;/&gt;

या व्यंगचित्रकारांच्या वृत्तपत्रीय कार्यातून पॉकेट कार्टून, नियमित व्यंगचित्रमालिका आणि विविध वृत्तपत्रे व नियतकालिकांसाठी केलेले चित्रांकन अशा स्वरूपांत व्यंगचित्रकलेचा प्रसार झाल्याचे दिसून येते. वृत्तपत्रांतील या कलाकृतींनी समकालीन घटनांचे दृश्यरूपात दस्तऐवजीकरण करण्याबरोबरच वाचकांसमोर सामाजिक आणि राजकीय विषयांची विनोदी व उपरोधिक मांडणी केली.


== हेही पहा ==
* [[व्यंगचित्र]]

== बाह्य दुवे ==
* [https://vishwakosh.marathi.gov.in/33080/ व्यंग्यचित्र – मराठी विश्वकोश]
* [https://www.pratibhawagh.com/bal-rane-marathi बाळ राणे – चरित्र व व्यंगचित्रकलेचा वारसा]
* {{कोकण लोकजीवन}}

== संदर्भ ==


[[वर्ग:मराठी व्यंगचित्रकार]]
[[वर्ग:कोकण]]
[[वर्ग:व्यंगचित्रकला]]</text>
      <sha1>ahq6e1di1u03z7fm9xqi2tecjugqjaw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728420</id>
      <parentid>2728419</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T06:00:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KiranBOT II</username>
        <id>140753</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>शुद्धलेखन — लेखनभेद ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#लेखनभेद|अधिक माहिती]])</comment>
      <origin>2728420</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="113455" sha1="700knsh8z7vqxn5q7ymvtd5mh76hqhc" xml:space="preserve">कोकण हा महाराष्ट्राच्या पश्चिम किनारपट्टीवरील भौगोलिक आणि सांस्कृतिक वैशिष्ट्यांनी समृद्ध प्रदेश आहे. या प्रदेशातील सामाजिक जीवन, स्थानिक बोलीभाषा, लोकपरंपरा आणि सांस्कृतिक घडामोडी यांचे प्रतिबिंब विविध कलाप्रकारांतून व्यक्त झाले आहे. व्यंगचित्रकला हा त्यांपैकी एक दृश्यकलाप्रकार आहे. रेषा, आकार आणि प्रसंग यांच्या माध्यमातून विनोद, उपरोध आणि भाष्य व्यक्त करणाऱ्या व्यंगचित्रांना वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमध्ये महत्त्वाचे स्थान लाभले आहे. व्यंगचित्रांमधून सामाजिक विसंगती, मानवी स्वभावातील विरोधाभास आणि समकालीन घटनांवर मार्मिक भाष्य केले जाते.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot;&gt;वसंत सरवटे, “[https://vishwakosh.marathi.gov.in/33080/ व्यंग्यचित्र]”, ''मराठी विश्वकोश''.&lt;/ref&gt;

'''कोकणातील व्यंगचित्रकारांनी''' आपल्या कलाकृतींतून सामाजिक, कौटुंबिक आणि राजकीय विषयांचे चित्रण केले आहे. वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमधील व्यंगचित्रांबरोबरच अर्कचित्रकला, चित्रांकन आणि जाहिरातकला या क्षेत्रांतही काही कलाकारांनी योगदान दिले आहे. या लेखात कोकण विभागातील ठाणे, रायगड, रत्‍नागिरी आणि सिंधुदुर्ग या जिल्ह्यांशी संबंधित व्यंगचित्रकारांचा उपलब्ध प्रकाशित संदर्भांच्या आधारे परिचय करून देण्यात आला आहे. कलाकारांचा जिल्ह्याशी असलेला संबंध निश्चित करताना त्यांचे जन्मस्थान, वास्तव्य किंवा कार्यक्षेत्र यांपैकी विश्वसनीय स्रोतांद्वारे उपलब्ध असलेली माहिती विचारात घेतली आहे.&lt;ref name=&quot;konkanhistory&quot;&gt;“[https://divcomkonkan.gov.in/इतिहास-2/ इतिहास]”, विभागीय आयुक्त, कोकण विभाग, महाराष्ट्र शासन.&lt;/ref&gt;

== व्यंगचित्रकलेची पार्श्वभूमी ==

व्यंगचित्र हे समकालीन व्यक्ती, घटना किंवा प्रसंगांमधील विसंगतींचे विनोदी अथवा उपरोधिक चित्रण करणारे दृश्यकलामाध्यम आहे. रेषा, आकार, चेहऱ्यावरील हावभाव आणि प्रसंगरचना यांच्या साहाय्याने व्यंगचित्रकार एखाद्या व्यक्तीचे किंवा परिस्थितीचे वैशिष्ट्यपूर्ण पैलू ठळक करतो. व्यंगचित्राचा उद्देश केवळ हास्यनिर्मिती करणे नसून सामाजिक आणि राजकीय वास्तवातील विसंगतींकडे लक्ष वेधणे हाही असतो. संपादकीय किंवा राजकीय टीकाचित्रे, हास्यचित्रे, अर्कचित्रे आणि चित्रपट्ट्या असे या दृश्यकलेचे विविध प्रकार आहेत.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot;/&gt;

आधुनिक व्यंगचित्रकलेच्या विकासात मुद्रित माध्यमांचा महत्त्वाचा वाटा आहे. एकोणिसाव्या शतकात वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांचा प्रसार वाढल्यानंतर व्यंगचित्रे सार्वजनिक चर्चेचे आणि सामाजिक-राजकीय भाष्याचे प्रभावी माध्यम बनली. इंग्लंडमध्ये १८४१ मध्ये सुरू झालेल्या ''पंच'' या साप्ताहिकाने आधुनिक व्यंगचित्रांच्या प्रसारात महत्त्वाची भूमिका बजावली. त्यातील चित्रांमधून तत्कालीन सामाजिक आणि राजकीय परिस्थितीवर उपरोधिक भाष्य केले जात असे. या नियतकालिकाच्या प्रभावातून आशियातील विविध भाषांमध्येही ''पंच''च्या धर्तीवरील नियतकालिके सुरू झाली. वसाहतकालीन भारतात व्यंगचित्रांनी ब्रिटिश सत्तेचे स्वरूप, वांशिक दृष्टिकोन आणि तत्कालीन राजकीय घडामोडी यांचे चित्रण केले. त्याचबरोबर भारतीय समाजातील प्रतिक्रिया आणि प्रतिकार व्यक्त करण्याचे माध्यम म्हणूनही त्यांचा वापर झाला.&lt;ref&gt;“[https://ir.nbu.ac.in/handle/123456789/3954 Caricature in Print Media: A Historical Study of Political Cartoons in Colonial India (1872–1947)]”, Dahlia Bhattacharya, ''Karatoya: North Bengal University Journal of History'', खंड १२, मार्च २०१९, पृ. ६३–७८.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;asianpunches&quot;&gt;Swarali Paranjape, “Crossing Boundaries: Punch and the Marathi Weekly Hindu Pañca (1870–1909)”, ''Asian Punches: A Transcultural Affair'', Springer, २०१३, पृ. १५१–१६४.&lt;/ref&gt;

मराठी व्यंगचित्रकलेच्या प्रारंभीच्या इतिहासात ''हिंदू पंच'' या साप्ताहिकाचा उल्लेख महत्त्वाचा आहे. इंग्लंडमधील ''पंच''च्या धर्तीवर मराठीत सुरू झालेल्या या नियतकालिकाने मराठी मुद्रित संस्कृतीत व्यंगचित्राधारित पत्रकारितेचा प्रारंभिक टप्पा निर्माण केला. संशोधक स्वारली परांजपे यांनी ''हिंदू पंच''मधील उपलब्ध अंकांचा अभ्यास करून या नियतकालिकाचे स्वरूप, त्यातील व्यंगात्मक आशय आणि पाश्चात्त्य ''पंच'' परंपरेशी असलेले त्याचे संबंध यांचा ऊहापोह केला आहे. त्यांच्या अभ्यासात १८८० ते १८८७ आणि १८९७ या वर्षांतील उपलब्ध अंकांचा आधार घेतलेला आहे.&lt;ref name=&quot;asianpunches&quot; /&gt;

मराठी व्यंगचित्रकलेला नियमित स्वरूप देण्यात शं. वा. किर्लोस्कर यांचे योगदान महत्त्वाचे मानले जाते. १९२५ पासून त्यांनी ''किर्लोस्कर'' नियतकालिकात नियमितपणे व्यंगचित्रे प्रसिद्ध करण्यास सुरुवात केली. त्यांच्या चित्रांमधून वैयक्तिक उन्नती, सामाजिक प्रबोधन आणि समाजाच्या सर्वांगीण विकासाशी संबंधित विचार मांडले जात. त्यांनी तीनशेहून अधिक व्यंगचित्रे किंवा बोधचित्रे रेखाटली. पुढे त्यांनी सामाजिक आणि राजकीय घडामोडींवरील टीकाचित्रेही प्रसिद्ध केली. नवोदित व्यंगचित्रकारांची चित्रे नियतकालिकात प्रसिद्ध करून त्यांना प्रोत्साहन देण्याचे कार्यही त्यांनी केले.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

विसाव्या शतकाच्या पुढील दशकांत मराठी नियतकालिकांनी हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रांना अधिक व्यापक व्यासपीठ उपलब्ध करून दिले. ''हंस'', ''मोहिनी'' आणि ''उद्यम'' यांसारख्या नियतकालिकांनी हास्यचित्रकलेला चालना दिली. या माध्यमांतून नागेश आर्डे, शि. द. फडणीस, प्रभाकर ठोकळ, वसंत सरवटे आणि श्याम जोशी यांसारख्या हास्यचित्रकारांची कामे वाचकांपर्यंत पोहोचली. ''आवाज'' वार्षिक, ''जत्रा'', ''मौज'' आणि ''वीणा'' यांसारख्या नियतकालिकांनीही व्यंगचित्रे आणि हास्यचित्रांना स्थान दिले. त्यामुळे मराठी व्यंगचित्रकलेत सामाजिक भाष्याबरोबरच विनोदी आणि कल्पनाप्रधान चित्रणाची परंपराही विकसित झाली.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

पुढील काळात मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विविध शाखांचा विस्तार झाला. वृत्तपत्रांतील राजकीय टीकाचित्रे, नियतकालिकांतील हास्यचित्रे, व्यक्तिचित्रांवर आधारित अर्कचित्रे, लेख-कथा-पुस्तकांसाठी केलेली चित्रांकने आणि चित्रपट्ट्या यांना स्वतंत्र स्थान प्राप्त झाले. या माध्यमांतून व्यंगचित्रकारांनी तत्कालीन समाजजीवन, राजकीय घडामोडी, मानवी स्वभाव आणि दैनंदिन अनुभव यांचे चित्रण केले. मराठी व्यंगचित्रकलेचा हा प्रवास नियतकालिकांची परंपरा आणि मुद्रित माध्यमांचा विकास यांच्याशी निगडित राहिला आहे.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

== व्यंगचित्रकलेत कोकणाचे योगदान ==

मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विकासात कोकण प्रदेशातील कलाकारांनी विविध प्रकारे योगदान दिले आहे. वृत्तपत्रे, नियतकालिके आणि दिवाळी अंक यांसारख्या मुद्रित माध्यमांतून त्यांनी सामाजिक, कौटुंबिक आणि राजकीय विषयांवरील व्यंगचित्रे व हास्यचित्रे वाचकांपर्यंत पोहोचवली. काही कलाकारांनी अर्कचित्रकला, चित्रांकन आणि जाहिरातकलेच्या क्षेत्रांतही काम केले. त्यांच्या कार्यातून मराठी व्यंगचित्रकलेतील विषयवैविध्य आणि अभिव्यक्तीची विविध रूपे दिसून येतात.

सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील कणकवलीजवळच्या जानवली येथे जन्मलेले **बाळ राणे** यांनी मराठी व्यंगचित्रकलेत दीर्घकाळ योगदान दिले. त्यांच्या व्यंगचित्रांचे विषय कौटुंबिक जीवन, सामाजिक परिस्थिती, राजकीय घडामोडी आणि दैनंदिन अनुभव असे विविध होते. *मनोहर*, *किर्लोस्कर*, *हंस*, *वसंत*, *मोहिनी*, *मार्मिक* आणि *किशोर* यांसारख्या मराठी नियतकालिकांबरोबरच हिंदी, गुजराती आणि इंग्रजी नियतकालिकांतही त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. *तरुण भारत*मधील ‘बाळूकाका’ हे त्यांचे पॉकेट कार्टून सुमारे पस्तीस वर्षे प्रसिद्ध होत होते. त्यांच्या चित्रांतून तत्कालीन समाजजीवनाचे प्रतिबिंब उमटत असे.&lt;ref&gt;प्रतिभा राणे-वाघ, “[https://www.pratibhawagh.com/bal-rane-marathi बाळ राणे (ज्येष्ठ व्यंगचित्रकार)]”.&lt;/ref&gt;

सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील मालवण तालुक्यातील कट्टा येथे जन्मलेले **प्रभाकर वाईरकर** यांनी व्यंगचित्रकला, अर्कचित्रकला आणि चित्रांकन या क्षेत्रांत काम केले. त्यांनी विविध वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांसाठी चित्रकार व व्यंगचित्रकार म्हणून काम केले. व्यक्तींची वैशिष्ट्ये रेखाटनातून व्यक्त करणाऱ्या अर्कचित्रांच्या माध्यमातूनही त्यांनी स्वतंत्र ओळख निर्माण केली. शास्त्रीय संगीत क्षेत्रातील कलाकारांची अर्कचित्रे रेखाटून त्यांचे प्रदर्शन भरविण्याचा उपक्रम त्यांनी केला होता. डिसेंबर २०११ मध्ये पुण्यातील सवाई गंधर्व भीमसेन महोत्सवात त्यांच्या सत्तरहून अधिक अर्कचित्रांचे प्रदर्शन आयोजित करण्यात आले होते.&lt;ref&gt;“[https://www.mahamtb.com/Encyc/2023/1/14/Article-on-Prabhakar-Wirekar.html व्यंगचित्रांद्वारे अटकेपार झेंडा नेणारे प्रभाकर वाईरकर]”, ''मुंबई तरुण भारत'', १४ जानेवारी २०२३.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Amrita Jain, “[https://indianexpress.com/article/cities/pune/lines-of-thought/ Lines of Thought]”, ''The Indian Express'', २ डिसेंबर २०११.&lt;/ref&gt;

ठाणे जिल्ह्यातील व्यंगचित्रकारांनीही मराठी नियतकालिके आणि वृत्तपत्रांमधून आपले योगदान दिले आहे. **दिवाकर जयंत शेडगे** यांनी विविध दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे व हास्यचित्रे रेखाटली. त्यांच्या सुमारे चार हजार व्यंगचित्रांचे प्रकाशन झाले असून त्यांनी नाटकांच्या जाहिरातींसाठीही चित्रे तयार केली. **विवेक मेहेत्रे** यांनी मराठीसह इतर भाषांतील नियतकालिकांसाठी हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रे रेखाटली. त्यांच्या चित्रांचे प्रकाशन अनेक वर्षे विविध नियतकालिकांतून झाले आहे. या कलाकारांच्या कार्यामुळे ठाणे परिसरातील व्यंगचित्रकलेला मुद्रित माध्यमांत व्यासपीठ मिळाले.&lt;ref&gt;शरद लोणकर, “[https://mymarathi.net/r-sarag-3/ व्यंगचित्रकलेचा वारसा जपणारे दिवाकर शेडगे]”, ''My Marathi'', १० जानेवारी २०१९.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“[https://dainikgomantak.esakal.com/cartoonist-vivek-mehetre-famous-cartoonist-in-india-ms98 विवेक मेहेत्रे]”, ''दैनिक गोमन्तक'', १३ फेब्रुवारी २०२४.&lt;/ref&gt;

कोकणातील या कलाकारांच्या कार्याचा विचार करता, त्यांच्या योगदानाचे स्वरूप केवळ विनोदी चित्रनिर्मितीपुरते मर्यादित राहिलेले नाही. नियतकालिकांतील सातत्यपूर्ण प्रकाशन, सामाजिक आणि राजकीय विषयांचे चित्रण, व्यक्तिचित्रण, अर्कचित्रे आणि चित्रांकन अशा विविध माध्यमांतून त्यांनी मराठी दृश्यकलेच्या या शाखेचा विस्तार केला. त्यांच्या प्रकाशित कलाकृतींमधून त्या त्या काळातील समाजजीवन आणि सार्वजनिक जीवनातील घडामोडींचे चित्ररूप दर्शन घडते.

=== महाराष्ट्रातील व्यंगचित्रकलेचा वारसा आणि दस्तऐवजीकरण ===

महाराष्ट्रातील व्यंगचित्रकलेच्या परंपरेत **विकास सबनीस** यांचे योगदान महत्त्वाचे मानले जाते. त्यांनी सुमारे पाच दशके सामाजिक आणि राजकीय विषयांवरील व्यंगचित्रे रेखाटली. शिवसेनाप्रमुख बाळासाहेब ठाकरे यांनी त्यांच्या चित्रकौशल्याची दखल घेऊन त्यांच्यावर ''मार्मिक''मधील व्यंगचित्रांची जबाबदारी सोपविली होती. ''मार्मिक''मध्ये सुमारे बारा वर्षे काम केल्यानंतर त्यांनी ''लोकसत्ता'' या मराठी दैनिकासाठी व्यंगचित्रे रेखाटली. त्यांच्या व्यंगचित्रांमधून समकालीन सामाजिक आणि राजकीय घडामोडींवर भाष्य केले जात असे. २७ डिसेंबर २०१९ रोजी मुंबई येथे त्यांचे निधन झाले.&lt;ref name=&quot;vikassabnis&quot;&gt;“[https://indianexpress.com/article/india/noted-cartoonist-vikas-sabnis-dead-6188466/ Noted cartoonist Vikas Sabnis dead]”, ''The Indian Express'', २८ डिसेंबर २०१९.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;प्रा. गजानन शेपाळ, “[https://www.mahamtb.com/Encyc/2019/12/28/Article-on-cartoon-artist-vikas-sabnis.html व्यंगचित्रांचा ‘विकास’ विसावला]”, ''मुंबई तरुण भारत'', २८ डिसेंबर २०१९.&lt;/ref&gt;

महाराष्ट्रातील व्यंगचित्रकलेच्या इतिहासाचे दस्तऐवजीकरण करण्याच्या दृष्टीने **‘महाराष्ट्राच्या हास्यरेषा’** या पुस्तकाचे प्रकाशन महत्त्वाचे ठरले. व्यंगचित्रकार प्रशांत कुलकर्णी यांनी संपादित केलेल्या या ग्रंथात मराठी व्यंगचित्रकलेच्या सुमारे शंभर वर्षांच्या परंपरेचा आढावा आणि विविध व्यंगचित्रकारांची निवडक चित्रे समाविष्ट करण्यात आली आहेत. ग्रंथाली प्रकाशनाने प्रकाशित केलेल्या या पुस्तकाचे प्रकाशन २९ ऑक्टोबर २०२६ रोजी मुंबईतील दादर येथील स्वातंत्र्यवीर सावरकर स्मारक सभागृहात झाले. या कार्यक्रमात मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी मुंबईत व्यंगचित्रकारांच्या कलाकृतींसाठी स्वतंत्र कला दालन उभारण्याची घोषणा केली. सांस्कृतिक कार्य विभागाच्या माध्यमातून या दालनाच्या उभारणीसाठी शासन पुढाकार घेणार असल्याचे त्यांनी सांगितले.&lt;ref&gt;“[https://www.saamana.com/maharashtrachy-hasyaresha-book-launch-devendra-fadnavis-uddhav-thackeray-raj-thackeray/ ‘महाराष्ट्राच्या हास्यरेषा’ पुस्तकाचे उद्या प्रकाशन; देवेंद्र फडणवीस, उद्धव ठाकरे, राज ठाकरे यांची प्रमुख उपस्थिती]”, ''सामना'', २८ ऑक्टोबर २०२६.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“[https://www.maharashtracrimetimes.com/a-dedicated-art-gallery-for-cartoonists-will-be-established-in-mumbai-chief-minister-makes-the-announcement-at-the-launch-event-of-the-book-maharashtrachya-hasyaresha-the-laughter/ मुंबईत व्यंगचित्रकारांसाठी स्वतंत्र कला दालन उभारणार; ‘महाराष्ट्राच्या हास्यरेषा’ पुस्तक प्रकाशन सोहळ्यात मुख्यमंत्र्यांची घोषणा]”, ''महाराष्ट्र क्राइम टाइम्स'', ३० ऑक्टोबर २०२६.&lt;/ref&gt;

=== व्यंगचित्राची संकल्पना आणि स्वरूप ===

व्यंगचित्र ही दृश्यकलेतील अशी अभिव्यक्ती आहे, जिच्या माध्यमातून एखाद्या व्यक्तीचे, प्रसंगाचे किंवा सामाजिक व राजकीय परिस्थितीचे वैशिष्ट्यपूर्ण पैलू विनोद, उपरोध अथवा टीकेच्या माध्यमातून मांडले जातात. रेषा, आकार, प्रमाण आणि प्रसंगरचना यांच्या साहाय्याने व्यक्ती किंवा परिस्थितीतील वैशिष्ट्ये ठळक केली जातात. व्यक्तीच्या चेहऱ्यावरील किंवा शरीरावरील विशिष्ट वैशिष्ट्ये अतिशयोक्तीने दाखवून व्यक्तिचित्रण केले जाते, तर सामाजिक आणि राजकीय घटनांमधील विसंगती दृश्यरूपातून व्यक्त केली जाते. त्यामुळे व्यंगचित्र हे केवळ हास्यनिर्मितीचे साधन नसून सामाजिक भाष्य आणि विचारप्रवर्तनाचे माध्यमही आहे.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot;/&gt;

विषय आणि अभिव्यक्तीच्या पद्धतीनुसार व्यंगचित्रांचे स्वरूप बदलते. राजकीय व्यंगचित्रांमध्ये शासनव्यवस्था, राजकीय नेतृत्व, सार्वजनिक धोरणे आणि समकालीन घटनांवर भाष्य केले जाते. सामाजिक व्यंगचित्रांमध्ये रूढी, परंपरा, मानवी स्वभाव, सामाजिक विषमता आणि दैनंदिन जीवनातील विसंगती यांचे चित्रण आढळते. काही व्यंगचित्रांमध्ये संवाद किंवा शीर्षकाचा वापर केला जातो, तर काही चित्रे शब्दांशिवाय केवळ दृश्यरचनेतून आशय व्यक्त करतात.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

व्यंगचित्राशी संबंधित अर्कचित्र, हास्यचित्र आणि चित्रपट्टी हे अभिव्यक्तीचे स्वतंत्र प्रकार आहेत. अर्कचित्रामध्ये व्यक्तीच्या चेहऱ्याची किंवा शरीराची वैशिष्ट्ये ठळक करून तिचे व्यक्तिचित्रण केले जाते. हास्यचित्राचा मुख्य उद्देश विनोदनिर्मिती असतो. चित्रपट्टीमध्ये सलग चित्रांच्या माध्यमातून एखादा प्रसंग, घटना किंवा कथा मांडली जाते. या प्रकारांमध्ये अतिशयोक्ती आणि विनोदाचा वापर होऊ शकतो; तथापि त्यांची अभिव्यक्तीपद्धती आणि आशय व्यंगचित्रापेक्षा वेगळा असू शकतो.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

व्यंगचित्राचा परिणामकारकपणा चित्रकाराच्या निरीक्षणशक्ती, रेखाटनकौशल्य, कल्पकता आणि विषयाच्या आकलनावर अवलंबून असतो. मर्यादित रेषा आणि मोजक्या दृश्यघटकांच्या साहाय्याने व्यापक आशय व्यक्त करणे हे या कलेचे वैशिष्ट्य आहे. वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमध्ये व्यंगचित्रांचा वापर समकालीन घटनांवरील प्रतिक्रिया व्यक्त करण्यासाठी तसेच सामाजिक आणि राजकीय प्रश्नांकडे वाचकांचे लक्ष वेधण्यासाठी केला जातो. त्यामुळे व्यंगचित्र हे कला, पत्रकारिता आणि सामाजिक संवाद यांना जोडणारे प्रभावी माध्यम ठरते.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

=== मराठी व्यंगचित्रकलेचा इतिहास ===

मराठी व्यंगचित्रकलेचा प्रारंभ एकोणिसाव्या शतकाच्या उत्तरार्धात मुद्रित पत्रकारितेच्या विकासाशी निगडित आहे. इंग्लंडमधील ''पंच'' या विनोदी आणि व्यंगात्मक नियतकालिकाच्या प्रभावातून भारतात विविध प्रादेशिक भाषांमध्ये त्याच धर्तीची नियतकालिके सुरू झाली. मराठीत ठाण्याहून प्रसिद्ध होणाऱ्या ''हिंदू पंच'' या साप्ताहिकात १८८३ च्या सुमारास व्यंगचित्रे प्रसिद्ध झाली. मराठीतील व्यंगचित्राधारित पत्रकारितेच्या प्रारंभीच्या टप्प्यात या नियतकालिकाचे महत्त्वाचे स्थान आहे. या नियतकालिकाने पाश्चात्त्य व्यंगचित्रपरंपरेतील काही वैशिष्ट्यांचा मराठी मुद्रित संस्कृतीशी परिचय करून दिला. संशोधक स्वारली परांजपे यांनी ''हिंदू पंच''मधील उपलब्ध अंकांचा अभ्यास करून त्यातील व्यंगात्मक आशय आणि पाश्चात्त्य ''पंच''शी असलेले सांस्कृतिक संबंध स्पष्ट केले आहेत.&lt;ref name=&quot;vishwakosh-vyangyachitra&quot;&gt;“[https://vishwakosh.marathi.gov.in/33080/ व्यंग्यचित्र]”, ''मराठी विश्वकोश''.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;paranjape&quot;&gt;Swarali Paranjape, “Crossing Boundaries: Punch and the Marathi Weekly Hindu Pañca (1870–1909)”, in ''Asian Punches: A Transcultural Affair'', Springer, २०१३, पृ. १५१–१६४.&lt;/ref&gt;

मराठी व्यंगचित्रकलेच्या इतिहासात १९२५ हे वर्ष महत्त्वाचे मानले जाते. मराठी विश्वकोशानुसार, मराठी व्यंगचित्रांची सलग परंपरा ''किर्लोस्कर'' या नियतकालिकातून शं. वा. किर्लोस्कर यांच्या प्रयत्नांमुळे सुरू झाली. त्यांनी व्यंगचित्रांचा वापर सामाजिक प्रबोधन, वैयक्तिक उन्नती आणि समाजजीवनातील प्रश्न मांडण्यासाठी केला. पुढे ''किर्लोस्कर''सारख्या नियतकालिकांमधून व्यंगचित्रांना नियमित स्थान मिळाल्यामुळे मराठी वाचकांमध्ये या कलाप्रकाराची ओळख आणि लोकप्रियता वाढण्यास मदत झाली.&lt;ref name=&quot;vishwakosh-vyangyachitra&quot; /&gt;

भारतातील व्यंगचित्रकलेचा विकास हा केवळ कलात्मक बदलांचा इतिहास नसून तो पत्रकारिता, राजकीय विचारप्रवाह आणि सार्वजनिक चर्चेच्या विस्ताराशीही संबंधित आहे. एकोणिसाव्या शतकाच्या उत्तरार्धापासून वृत्तपत्रांमधील व्यंगचित्रांनी ब्रिटिश वसाहतवादी सत्तेचे स्वरूप, भारतीय समाजातील बदल आणि राजकीय घडामोडी यांवर भाष्य केले. पुढील काळात स्वातंत्र्यचळवळ, राष्ट्रनिर्मिती, लोकशाही व्यवस्था आणि सामाजिक परिवर्तन यांसारखे विषय व्यंगचित्रांच्या आशयाचा भाग बनले. व्यंगचित्रे ही बातमी किंवा लेखाला पूरक चित्रे असण्यापलीकडे जाऊन सार्वजनिक प्रश्नांवर मत व्यक्त करणारे स्वतंत्र माध्यम म्हणून विकसित झाली.&lt;ref name=&quot;khanduri&quot;&gt;Ritu Gairola Khanduri, ''Caricaturing Culture in India: Cartoons and History in the Modern World'', Cambridge University Press, २०१४.&lt;/ref&gt;

स्वातंत्र्यपूर्व काळात मराठी नियतकालिकांमधील व्यंगचित्रांचा आशय तत्कालीन सामाजिक आणि राजकीय परिस्थितीशी संबंधित होता. सामाजिक रूढी, शिक्षण, स्त्रीजीवन, सार्वजनिक संस्था आणि राजकीय घडामोडी यांसारख्या विषयांवर व्यंगचित्रांच्या माध्यमातून भाष्य केले जात असे. ''हिंदू पंच''मधील चित्रे मराठी मुद्रित संस्कृतीत व्यंगचित्रांच्या प्रारंभीच्या वापराची उदाहरणे आहेत. अशा चित्रांचा अभ्यास तत्कालीन सामाजिक दृष्टिकोन आणि सार्वजनिक चर्चेचे स्वरूप समजून घेण्यासाठी उपयुक्त ठरतो.&lt;ref name=&quot;paranjape&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;khanduri&quot; /&gt;

स्वातंत्र्यानंतर वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांच्या प्रसारामुळे व्यंगचित्रकलेला अधिक व्यापक वाचकवर्ग मिळाला. राजकीय व्यंगचित्रे, व्यक्तिचित्रण, पॉकेट कार्टून, हास्यचित्रे आणि चित्रपट्ट्या अशा विविध प्रकारांतून कलाकारांनी आपली अभिव्यक्ती विकसित केली. या काळात व्यंगचित्रकारांनी राजकीय नेतृत्व, सार्वजनिक धोरणे, सामाजिक बदल आणि दैनंदिन जीवनातील विसंगती यांवर चित्रांच्या माध्यमातून भाष्य केले. वृत्तपत्रांतील नियमित व्यंगचित्रे आणि नियतकालिकांतील हास्यचित्रांमुळे या कलेचा वाचकांशी सातत्यपूर्ण संबंध प्रस्थापित झाला.&lt;ref name=&quot;khanduri&quot; /&gt;

कालांतराने मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विषयांत आणि तंत्रांत विविधता आली. वृत्तपत्रांतील राजकीय भाष्याबरोबरच सामाजिक जीवन, कौटुंबिक प्रसंग, मानवी स्वभाव, सांस्कृतिक बदल आणि दैनंदिन अनुभव यांचे चित्रण वाढले. मुद्रित माध्यमांबरोबरच व्यंगचित्रप्रदर्शने, पुस्तकप्रकाशन आणि इतर दृश्य माध्यमांतूनही या कलेचा प्रसार झाला. अशा प्रकारे मराठी व्यंगचित्रकलेने पत्रकारिता, दृश्यकला आणि सामाजिक भाष्य यांचा संगम साधत स्वतंत्र कलापरंपरा विकसित केली.&lt;ref name=&quot;vishwakosh-vyangyachitra&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;khanduri&quot; /&gt;

=== मराठी वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमधील व्यंगचित्रे ===

मराठी वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांनी व्यंगचित्रकलेच्या प्रसारात महत्त्वाची भूमिका बजावली आहे. मुद्रित माध्यमांमधील व्यंगचित्रांमुळे सामाजिक आणि राजकीय घटनांवरील भाष्य वाचकांपर्यंत चित्ररूपात पोहोचले. वृत्तपत्रांतील व्यंगचित्रे प्रामुख्याने समकालीन घटना, सार्वजनिक जीवन, राजकीय निर्णय आणि सामाजिक प्रश्न यांवर भाष्य करतात. नियतकालिकांमध्ये प्रसिद्ध होणाऱ्या हास्यचित्रांचा विषयविस्तार तुलनेने अधिक असतो. त्यांत कौटुंबिक जीवन, मानवी स्वभाव, सामाजिक रूढी आणि दैनंदिन अनुभव यांचे चित्रण आढळते. विनोद आणि उपरोध यांच्या साहाय्याने गंभीर विषयही वाचकांपर्यंत प्रभावीपणे पोहोचवले जातात.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

मराठी मुद्रित माध्यमांतील व्यंगचित्रपरंपरेच्या प्रारंभीच्या टप्प्यात ''हिंदू पंच'' या साप्ताहिकाचे स्थान महत्त्वाचे आहे. इंग्रजी ''पंच''च्या धर्तीवर सुरू झालेल्या या नियतकालिकातून व्यंगचित्रे आणि व्यंगात्मक लेखन प्रसिद्ध होत असे. या साप्ताहिकातील चित्रांमधून तत्कालीन समाजजीवन आणि सार्वजनिक घडामोडींचे चित्रण झाले. ''हिंदू पंच''च्या अभ्यासातून पाश्चात्त्य व्यंगचित्रपरंपरेतील काही शैलीगत वैशिष्ट्ये मराठी मुद्रित संस्कृतीत कशा प्रकारे आली आणि त्यांना स्थानिक सामाजिक संदर्भ कसे प्राप्त झाले, हे स्पष्ट होते.&lt;ref name=&quot;paranjape&quot; /&gt;

पुढील काळात ''किर्लोस्कर'' या नियतकालिकाने मराठी व्यंगचित्रकलेच्या नियमित परंपरेला चालना दिली. शं. वा. किर्लोस्कर यांनी व्यंगचित्रांचा उपयोग सामाजिक प्रबोधन आणि समाजजीवनातील प्रश्न मांडण्यासाठी केला. त्यानंतर ''हंस'', ''मोहिनी'' आणि ''उद्यम'' यांसारख्या नियतकालिकांनी हास्यचित्रकलेच्या प्रसाराला हातभार लावला. या नियतकालिकांमधून नागेश आर्डे, शि. द. फडणीस, प्रभाकर ठोकळ, वसंत सरवटे आणि श्याम जोशी यांसारख्या हास्यचित्रकारांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. पुढील काळात ''आवाज'' वार्षिक आणि ''जत्रा'' यांसारख्या नियतकालिकांनीही हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रांना वाचकांपर्यंत पोहोचवले.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;&lt;ref&gt;“[https://www.loksatta.com/lokrang/marathi-caricature-cartoonist-history-maharashtra-hasyaresha-book-analysis-ssb-93-5984610/ मराठी व्यंगचित्रकलेची दृश्यात्मक नोंदवही]”, प्रशांत कुलकर्णी, ''लोकसत्ता''.&lt;/ref&gt;

राजकीय व्यंगचित्रांच्या प्रसारात ''सकाळ'' आणि ''मार्मिक'' यांसारख्या मुद्रित माध्यमांचे योगदान उल्लेखनीय आहे. ''सकाळ''मध्ये प्रारंभीपासून संपादकीय टीकाचित्रांना स्थान देण्यात आले. पुढे बाळासाहेब ठाकरे यांनी ''मार्मिक'' या व्यंगचित्रप्रधान साप्ताहिकाच्या माध्यमातून राजकीय आणि सामाजिक विषयांवरील व्यंगचित्रांची परंपरा विकसित केली. या साप्ताहिकामुळे अनेक व्यंगचित्रकारांना आपली कला सादर करण्यासाठी व्यासपीठ मिळाले. विकास सबनीस यांसारख्या व्यंगचित्रकारांना ''मार्मिक''मधून प्रसिद्धी मिळाली.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;vikassabnis&quot; /&gt;

दिवाळी अंकांनीही मराठी हास्यचित्रकार आणि व्यंगचित्रकारांना विशेष व्यासपीठ उपलब्ध करून दिले. दिवाळी अंकांतील चित्रांना विषय आणि मांडणीच्या दृष्टीने अधिक विस्तार मिळत असे. सामाजिक जीवनातील शाश्वत विसंगती, कौटुंबिक प्रसंग, मानवी स्वभाव आणि विनोदी परिस्थिती यांवर आधारित हास्यचित्रे या अंकांत प्रसिद्ध होत असत. त्यामुळे वृत्तपत्रांतील तात्कालिक राजकीय टीकाचित्रांबरोबरच नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांमधील हास्यचित्रांनी मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विविध प्रवाहांना चालना दिली.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

वृत्तपत्रांतील नियमित व्यंगचित्रे आणि नियतकालिकांतील हास्यचित्रे यांमुळे व्यंगचित्रकारांचा वाचकांशी सातत्यपूर्ण संवाद निर्माण झाला. एखाद्या घटनेचे दृश्यरूप सादर करण्याबरोबरच तिच्यामागील सामाजिक किंवा राजकीय विसंगती अधोरेखित करण्याचे कार्य या चित्रांनी केले. त्यामुळे मराठी वृत्तपत्रे आणि नियतकालिके ही व्यंगचित्रकलेच्या प्रसाराची महत्त्वाची माध्यमे ठरली. त्यांच्या माध्यमातून मराठी समाजजीवनातील बदलांची दृश्य नोंदही तयार झाली.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

== जिल्हानिहाय व्यंगचित्रकार ==

=== ठाणे जिल्हा ===

ठाणे जिल्ह्याशी संबंधित काही व्यंगचित्रकारांनी मराठी वृत्तपत्रे, नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांमधून व्यंगचित्रकलेच्या विकासात योगदान दिले आहे. या कलाकारांनी हास्यचित्रे, सामाजिक आणि राजकीय व्यंगचित्रे, चित्रांकन तसेच व्यंगचित्रकलेच्या प्रसारासाठी विविध उपक्रमांत सहभाग घेतला आहे. दिवाकर जयंत शेडगे आणि विवेक मेहेत्रे ही या क्षेत्रातील उल्लेखनीय नावे आहेत.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;&gt;शरद लोणकर, “[https://mymarathi.net/r-sarag-3/ व्यंगचित्रकलेचा वारसा जपणारे दिवाकर शेडगे]”, ''माय मराठी'', १० जानेवारी २०१९.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MehetreProfile&quot;&gt;“[https://www.marathisrushti.com/profiles/vivek-mehetre/ मेहेत्रे, विवेक]”, ''मराठीसृष्टी''.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MehetreGomantak&quot;&gt;मुकेश थळी, “[https://dainikgomantak.esakal.com/blog/cartoonist-vivek-mehetre-famous-cartoonist-in-india-ms98 हास्य, हास्यचित्रे व व्यंगचित्रे]”, ''दैनिक गोमन्तक'', १३ फेब्रुवारी २०२४.&lt;/ref&gt;

==== दिवाकर जयंत शेडगे ====

दिवाकर जयंत शेडगे यांचा जन्म ७ फेब्रुवारी १९४२ रोजी झाला. चित्रकलेचा वारसा लाभलेल्या कुटुंबात त्यांचे बालपण गेले. त्यांचे वडील चित्रकार होते आणि त्यांनी वडिलांच्या मार्गदर्शनाखाली चित्रकलेचे काम सुरू केले. पुढे व्यंगचित्रकलेकडे वळल्यानंतर त्यांनी स्वतःची स्वतंत्र शैली विकसित केली. १९६९ मध्ये ''आवाज'' दिवाळी अंकात त्यांचे पहिले व्यंगचित्र प्रसिद्ध झाले. त्यानंतर ''लोकसत्ता'', ''लोकप्रभा'', ''मार्मिक'', ''जत्रा'', ''श्रीदीपलक्ष्मी'', ''दीपावली'' आणि अन्य नियतकालिकांतून त्यांची व्यंगचित्रे प्रसिद्ध झाली. त्यांनी पन्नासहून अधिक दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे रेखाटली आणि त्यांची सुमारे चार हजार व्यंगचित्रे प्रकाशित झाली. नाटकांच्या जाहिराती, दिवाळी अंकांची मुखपृष्ठे आणि कथाचित्रे यांसाठीही त्यांनी चित्रांकन केले. ''रत्‍नागिरी टाइम्स'', ''दो बजे दोपहर'' आणि ''सांज समाचार'' या वृत्तपत्रांसाठी त्यांनी व्यंगचित्रमालिका तयार केल्या.

१९९२ मध्ये मुंबई मराठी पत्रकार संघाच्या ‘मधुचंद्र साहित्यिकांचा’ या मालिकेतील हास्यचित्रांसाठी आणि २००२ मध्ये ''कलाकुंज'' दिवाळी अंकातील हास्यचित्रांसाठी त्यांना शं. वा. किर्लोस्कर स्मृतिचिन्ह प्रदान करण्यात आले. ते ठाणे जिल्ह्यातील कळवा येथे वास्तव्यास होते.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot; /&gt;

==== विवेक मेहेत्रे ====

विवेक मेहेत्रे हे ठाण्यात वास्तव्यास असलेले हास्यचित्रकार, व्यंगचित्रकार, लेखक आणि प्रकाशक आहेत. वयाच्या सोळाव्या वर्षापासून त्यांनी व्यंगचित्रे रेखाटण्यास सुरुवात केली. त्यांनी अभियांत्रिकी शाखेतील पदवी व पदव्युत्तर शिक्षण तसेच व्यवस्थापनशास्त्रातील पदव्युत्तर शिक्षण पूर्ण केले. मराठी, इंग्रजी आणि गुजराती यांसह विविध भाषांतील नियतकालिकांतून त्यांची हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रे प्रसिद्ध झाली आहेत. त्यांच्या सुमारे साठ हजार हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रांचा उल्लेख त्यांच्या चरित्रात्मक नोंदीत आढळतो. उत्कृष्ट व्यंगचित्रकलेसाठी त्यांना शं. वा. किर्लोस्कर पुरस्कार २००० आणि २००९ या वर्षांत दोन वेळा मिळाला. ''तुमचा नवा दोस्त इंटरनेट'' या त्यांच्या पुस्तकाला महाराष्ट्र शासनाचा प्रथम क्रमांकाचा पुरस्कार मिळाला आहे.&lt;ref name=&quot;MehetreProfile&quot; /&gt;

१९९३ पासून ते पत्नी वैशाली मेहेत्रे यांच्यासह ‘उद्वेली बुक्स’ या प्रकाशन संस्थेचे काम पाहतात. त्यांच्या हास्यचित्रांचे संकलन करणारी पुस्तकेही प्रकाशित झाली आहेत. व्यंगचित्रकलेच्या प्रसारासाठी त्यांनी कार्यशाळा आणि इतर उपक्रमांत सहभाग घेतला आहे.&lt;ref name=&quot;MehetreGomantak&quot; /&gt;

जानेवारी २०१८ मध्ये ठाणे येथे आयोजित अखिल भारतीय मराठी व्यंगचित्रकार संमेलनाचे अध्यक्षपद विवेक मेहेत्रे यांनी भूषविले. २० आणि २१ जानेवारी रोजी झालेल्या या संमेलनात ‘सोशल मीडिया आणि व्यंगचित्रे’ तसेच ‘मराठी दैनिकांचे संपादक राजकीय व्यंगचित्रांना घाबरू लागले आहेत का’ या विषयांवर चर्चासत्रे आयोजित करण्यात आली होती. महिला, मुली, ज्येष्ठ नागरिक आणि मुलांसाठी कार्यशाळा तसेच ज्येष्ठ आणि दिवंगत व्यंगचित्रकारांच्या कलाकृतींचे प्रदर्शनही आयोजित करण्यात आले होते. या संमेलनाचे आयोजन ‘कार्टूनिस्ट्स कंबाइन’ या संस्थेतर्फे करण्यात आले होते.&lt;ref&gt;“[https://maharashtratimes.com/maharashtra/mumbai-news/marathi-cartoonist-gettogether-in-thane/amp_articleshow/61969835.cms ठाण्यामध्ये रंगणार मराठी व्यंगचित्रकार संमेलन]”, ''महाराष्ट्र टाइम्स'', ८ डिसेंबर २०१७.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“[https://www.esakal.com/mumbai/marathi-news-thane-news-marathi-caricature-festival-93538 व्यंगचित्रांचा इतिहास पुस्तकांतून जतन करा : सुहास बहुलकर]”, ''सकाळ'', २० जानेवारी २०१८.&lt;/ref&gt;

=== सिंधुदुर्ग जिल्हा ===

सिंधुदुर्ग जिल्ह्याशी संबंधित काही कलाकारांनी मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विकासात योगदान दिले आहे. वृत्तपत्रे, नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांमधून त्यांच्या कलाकृती प्रसिद्ध झाल्या. या जिल्ह्यातील उल्लेखनीय व्यंगचित्रकारांमध्ये बाळ राणे आणि प्रभाकर वाईरकर यांचा समावेश होतो.

==== बाळ राणे ====

बाळ राणे हे मराठीतील ज्येष्ठ व्यंगचित्रकार होते. त्यांचा जन्म २६ जानेवारी १९१४ रोजी सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील कणकवलीजवळच्या जानवली येथे झाला. लहानपणापासूनच चित्रकार होण्याची त्यांची इच्छा होती. मुंबईत त्यांनी मॅट्रिकपर्यंत शिक्षण घेतले. त्यानंतर सुप्रसिद्ध चित्रकार स. ल. हळदणकर यांच्याकडे चित्रकलेचे प्रशिक्षण घेतले. पुढे त्यांनी मुंबईतील पोलीस आयुक्त कार्यालयात लिपिक म्हणून नोकरी केली; मात्र नोकरी सांभाळून व्यंगचित्रकलेचा सराव सुरू ठेवला. त्यांच्या व्यंगचित्रांत कौटुंबिक, सामाजिक, राजकीय आणि दैनंदिन जीवनातील प्रसंगांचे चित्रण आढळते.

''मनोहर'', ''किर्लोस्कर'', ''हंस'', ''वसंत'', ''मोहिनी'', ''उद्यम'', ''वाङ्मयशोभा'', ''आवाज'', ''मार्मिक'' आणि ''किशोर'' यांसारख्या मराठी नियतकालिके व दिवाळी अंकांतून त्यांची व्यंगचित्रे प्रसिद्ध झाली. मराठीबरोबरच ''शंकर्स वीकली'', ''धर्मयुग'' आणि ''चित्रलेखा'' यांसारख्या इंग्रजी, हिंदी आणि गुजराती नियतकालिकांतही त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. ''तरुण भारत''च्या पुणे आणि नागपूर आवृत्त्यांमध्ये ‘बाळूकाका’ या नावाने त्यांचे पॉकेट कार्टून जवळपास पस्तीस वर्षे नियमितपणे प्रसिद्ध होत होते. त्यांच्या जन्मशताब्दीनिमित्त २०१४ मध्ये सर जे. जे. उपयोजित कला महाविद्यालयात त्यांच्या चित्रसंग्रहाचे प्रदर्शन भरविण्यात आले होते.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;&gt;प्रतिभा राणे-वाघ, “[https://www.pratibhawagh.com/bal-rane-marathi बाळ राणे (ज्येष्ठ व्यंगचित्रकार)]”, ''प्रतिभा वाघ''.&lt;/ref&gt;

==== प्रभाकर वाईरकर ====

प्रभाकर वाईरकर हे आंतरराष्ट्रीय स्तरावर ओळख निर्माण केलेले मराठी व्यंगचित्रकार, अर्कचित्रकार आणि रेखांकनकार आहेत. त्यांचा जन्म १९५१ मध्ये सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील मालवण तालुक्यातील कट्टा येथे झाला. त्यांनी मुंबईतील सर जे. जे. उपयोजित कला संस्थेतून १९७७ मध्ये उपयोजित कलेची पदविका प्राप्त केली. व्यंगचित्रे, अर्कचित्रे, रेखाचित्रे आणि जाहिरातकला या क्षेत्रांत त्यांनी काम केले. विविध वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांसाठी त्यांनी व्यंगचित्रे व अर्कचित्रे रेखाटली. ''इंडियन एक्सप्रेस'', ''द टाइम्स ऑफ इंडिया'', ''द संडे ऑब्झर्व्हर'', ''लोकसत्ता'', ''लोकप्रभा'', ''महाराष्ट्र टाइम्स'', ''मार्मिक'' आणि ''आपले महानगर'' यांसारख्या वृत्तपत्रे व नियतकालिकांतून त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली.

१९८७ मध्ये स्वित्झर्लंड येथे झालेल्या आंतरराष्ट्रीय कॉमिक्स महोत्सवात त्यांच्या चित्रांचा समावेश झाला होता. २००२ मध्ये दूरदर्शनने भारतातील नामवंत व्यंगचित्रकारांवर आधारित मालिका प्रसारित केली होती. या मालिकेतील एक भाग प्रभाकर वाईरकर यांच्या कार्यावर आधारित होता. जाहिरातकला क्षेत्रातही त्यांनी अर्कचित्रे आणि व्यंगचित्रांचा वापर करून योगदान दिले.&lt;ref name=&quot;PrabhakarWairkar&quot;&gt;“[https://www.mahamtb.com/Encyc/2023/1/14/Article-on-Prabhakar-Wirekar.html व्यंगचित्रांद्वारे अटकेपार झेंडा नेणारे प्रभाकर वाईरकर]”, ''मुंबई तरुण भारत'', १४ जानेवारी २०२३.&lt;/ref&gt;

२०२६ मध्ये रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील लांजा तालुक्यातील रिंगणे येथे राजापूर-लांजा तालुका नागरिक संघाचे अकरावे ग्रामीण मराठी साहित्य संमेलन आयोजित करण्यात आले होते. या संमेलनात प्रभाकर वाईरकर यांच्या चित्रांचे प्रदर्शन भरविण्यात आले. संमेलनाच्या अखेरच्या दिवशी त्यांना बाळकृष्ण खामकर ‘कोकण भूषण’ पुरस्कार प्रदान करण्यात आला. हा पुरस्कार त्यांच्या व्यंगचित्रकलेतील योगदानाची दखल घेऊन देण्यात आला.&lt;ref&gt;“[https://marathi.hindusthansamachar.in/Encyc/2026/1/9/Rural-Literature-Conference-to-be-held-at-Ringane-.php रत्नागिरी : जानेवारीअखेर रिंगणे येथे अकरावे ग्रामीण साहित्य संमेलन]”, ''हिंदुस्थान समाचार'', जानेवारी २०२६.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“[https://marathi.hindusthansamachar.in/Encyc/2026/2/2/Prabhakar-Wairkar-Speeach-in-R.php रत्नागिरी : समाजातील सर्व घटकांना सामावून घेऊन प्रगती साधणारे संमेलन - प्रभाकर वाईरकर]”, ''हिंदुस्थान समाचार'', २ फेब्रुवारी २०२६.&lt;/ref&gt;

== व्यंगचित्रकारांचे कलात्मक योगदान ==

कोकणाशी संबंधित व्यंगचित्रकारांनी मराठी व्यंगचित्रकलेत विविध विषय आणि माध्यमांद्वारे योगदान दिले आहे. त्यांच्या कलाकृतींमध्ये सामाजिक जीवन, राजकीय घडामोडी, मानवी स्वभाव, कौटुंबिक प्रसंग आणि दैनंदिन व्यवहार यांचे चित्रण आढळते. काही कलाकारांनी वृत्तपत्रांतील नियमित व्यंगचित्रांमधून समकालीन घटनांवर भाष्य केले, तर काहींनी नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांमधून हास्यचित्रे, अर्कचित्रे आणि चित्रांकने प्रसिद्ध केली. त्यामुळे त्यांचे कार्य राजकीय व्यंगचित्रांपुरते मर्यादित न राहता चित्रांकन आणि जाहिरातकलेसारख्या क्षेत्रांपर्यंत विस्तारले.

बाळ राणे यांनी वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमधून दीर्घकाळ व्यंगचित्रे प्रसिद्ध केली. *तरुण भारत*मधील ‘बाळूकाका’ या पॉकेट कार्टूनमधून त्यांनी दैनंदिन जीवनातील प्रसंग आणि सामाजिक विसंगती विनोदी शैलीत मांडल्या. मराठी नियतकालिकांबरोबरच हिंदी, इंग्रजी आणि गुजराती नियतकालिकांतही त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. विविध भाषांतील नियतकालिकांमधील त्यांच्या प्रकाशनामुळे त्यांच्या व्यंगचित्रांचे कार्य प्रादेशिक भाषिक मर्यादांपलीकडे पोहोचले.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;/&gt;

प्रभाकर वाईरकर यांनी व्यंगचित्रकलेबरोबरच अर्कचित्र, चित्रांकन आणि जाहिरातकलेच्या क्षेत्रांत काम केले. विविध वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांसाठी त्यांनी चित्रे रेखाटली. १९८७ मध्ये स्वित्झर्लंड येथे झालेल्या आंतरराष्ट्रीय कॉमिक्स महोत्सवातील त्यांचा सहभाग आणि २००२ मध्ये दूरदर्शनच्या व्यंगचित्रकारांवरील कार्यक्रममालेतील समावेश यांचा त्यांच्या कारकिर्दीत उल्लेख आढळतो. त्यांच्या कार्यातून व्यंगचित्र, व्यक्तिचित्रण आणि व्यावसायिक चित्रांकन या कलाप्रकारांतील परस्परसंबंध दिसून येतात.&lt;ref name=&quot;PrabhakarWairkar&quot;/&gt;

दिवाकर जयंत शेडगे यांनी वृत्तपत्रे, नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे रेखाटली. त्यांच्या कामात सामाजिक प्रसंग, मानवी स्वभाव आणि दैनंदिन जीवनातील विसंगती यांचे चित्रण आढळते. व्यंगचित्रांबरोबरच नाटकांच्या जाहिराती, दिवाळी अंकांची मुखपृष्ठे आणि कथाचित्रे तयार करण्याचे कामही त्यांनी केले. विविध वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमधील त्यांच्या प्रकाशनातून व्यंगचित्रकलेच्या मुद्रित माध्यमांतील वापराचे स्वरूप दिसून येते.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;/&gt;

विवेक मेहेत्रे यांनी हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रांच्या माध्यमातून मराठीसह इतर भाषांतील वाचकांपर्यंत आपली कला पोहोचवली. नियतकालिकांमधील चित्रप्रकाशनाबरोबरच ‘हास्य कॉर्नर’ या कार्यक्रमातून त्यांनी व्यंगचित्रकलेचे प्रात्यक्षिक आणि सादरीकरण केले. लेखन, व्याख्याने आणि पुस्तकप्रकाशनाच्या माध्यमातूनही त्यांनी या कलेच्या प्रसारात सहभाग घेतला. त्यांच्या कार्यातून व्यंगचित्रकलेचे मुद्रित माध्यमांबरोबरच प्रत्यक्ष सादरीकरणाच्या माध्यमातील स्वरूपही स्पष्ट होते.&lt;ref name=&quot;MehetreProfile&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MehetreGomantak&quot;/&gt;

या कलाकारांच्या कार्यातून मराठी व्यंगचित्रकलेतील विषयवैविध्य आणि माध्यमवैविध्य दिसून येते. वृत्तपत्रे, नियतकालिके, दिवाळी अंक, अर्कचित्रे, चित्रांकन आणि सार्वजनिक सादरीकरण अशा विविध माध्यमांतून त्यांनी व्यंगचित्रकलेचा आविष्कार केला. त्यामुळे कोकणाशी संबंधित व्यंगचित्रकारांचे योगदान मराठी व्यंगचित्रकलेच्या व्यापक परंपरेचा एक भाग म्हणून अभ्यासता येते.

=== सामाजिक आणि राजकीय व्यंगचित्रे ===

सामाजिक आणि राजकीय व्यंगचित्रे ही समाजातील घडामोडी, सार्वजनिक जीवनातील विसंगती आणि राजकीय प्रक्रियांवर भाष्य करणारी दृश्यकलेची अभिव्यक्ती आहेत. सामाजिक व्यंगचित्रांमधून रूढी, परंपरा, सामाजिक विषमता, मानवी स्वभाव आणि दैनंदिन जीवनातील विरोधाभास यांचे चित्रण केले जाते. राजकीय व्यंगचित्रांमध्ये शासनव्यवस्था, राजकीय नेतृत्व, सार्वजनिक धोरणे आणि समकालीन घटनांवर उपरोधिक भाष्य केले जाते. अशा चित्रांमध्ये विनोद, अतिशयोक्ती, प्रतीकात्मकता आणि दृश्यरूपकांचा वापर करून आशय मांडला जातो.&lt;ref name=&quot;khanduri&quot;/&gt;

भारतीय व्यंगचित्रपरंपरेत सामाजिक आणि राजकीय विषयांचे चित्रण मुद्रित माध्यमांच्या विकासाबरोबर विस्तारले. वसाहतकालीन काळापासून वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमधील व्यंगचित्रांनी सत्ताकेंद्रे, सामाजिक संबंध आणि सार्वजनिक प्रश्न यांवर भाष्य केले. स्वातंत्र्यानंतर लोकशाही व्यवस्था, निवडणुका, शासनाचे निर्णय आणि सामाजिक परिवर्तन हे राजकीय व्यंगचित्रांचे महत्त्वाचे विषय बनले. व्यंगचित्रे तत्कालीन राजकीय वातावरण आणि समाजातील विचारप्रवाहांचे दृश्य प्रतिबिंब नोंदवतात. त्यामुळे इतिहासाच्या अभ्यासातही त्यांचा दृश्यस्रोत म्हणून उपयोग केला जातो.&lt;ref&gt;Urvi Mukhopadhyay, “Taking Humour Seriously: Political Cartoons as Source of History”, ''Proceedings of the Indian History Congress'', खंड ८३, २०२४, पृ. १४३६–१४५७. https://www.jstor.org/stable/27438540&lt;/ref&gt;

महाराष्ट्रातील सामाजिक आणि राजकीय परिस्थितीचाही व्यंगचित्रांच्या आशयावर प्रभाव पडला. भाषिक अस्मिता, प्रादेशिक ओळख, सामाजिक-सांस्कृतिक बदल आणि राजकीय चळवळी या विषयांनी महाराष्ट्रातील सार्वजनिक चर्चेला आकार दिला. राजुला नानजी शाह यांनी महाराष्ट्राच्या अस्मितेच्या जडणघडणीचा अभ्यास करताना भाषा, प्रदेश, धर्म आणि राज्याच्या भाषिक पुनर्रचनेनंतरच्या सामाजिक-राजकीय घडामोडींचा विचार केला आहे. हा अभ्यास व्यंगचित्रकलेवर केंद्रित नसला, तरी महाराष्ट्रातील सामाजिक आणि राजकीय संदर्भ समजून घेण्यासाठी तो उपयुक्त ठरतो.&lt;ref&gt;Rajula Nanji Shah, “Trajectories in the Construction of Maharashtrian Identity”, ''Journal of Emerging Technologies and Innovative Research'', खंड ५, अंक ८, ऑगस्ट २०१८, पृ. २३८–२४५. https://www.jetir.org/papers/JETIR1808931.pdf&lt;/ref&gt;

व्यंगचित्रांचा ऐतिहासिक अभ्यास करताना त्यांतील दृश्यरचना, प्रतीके, व्यक्तिरेखा आणि प्रसंग यांचा तत्कालीन सामाजिक व राजकीय परिस्थितीशी संबंध लावला जातो. व्यंगचित्रकाराने निवडलेला विषय, त्यातील उपरोध आणि चित्रातून व्यक्त होणारा दृष्टिकोन यांमधून त्या काळातील सार्वजनिक विचारविश्वाचा मागोवा घेता येतो. अशा प्रकारे सामाजिक आणि राजकीय व्यंगचित्रे ही विनोदनिर्मितीबरोबरच पत्रकारिता, दृश्यकला आणि इतिहासाच्या अभ्यासासाठीही महत्त्वाची दृश्यसाधने ठरतात.&lt;ref name=&quot;khanduri&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mukhopadhyay&quot;&gt;Urvi Mukhopadhyay, “Taking Humour Seriously: Political Cartoons as Source of History”, ''Proceedings of the Indian History Congress'', खंड ८३, २०२४, पृ. १४३६–१४५७. https://www.jstor.org/stable/27438540&lt;/ref&gt;

=== विनोदी आणि उपरोधिक चित्रण ===

विनोद आणि उपरोध हे व्यंगचित्रकलेचे महत्त्वाचे घटक आहेत. दैनंदिन जीवनातील प्रसंग, मानवी स्वभावातील विसंगती, सामाजिक रूढी आणि सार्वजनिक व्यवहार यांचे चित्रण करताना व्यंगचित्रकार विनोदाचा वापर करतो. एखाद्या व्यक्तीचे किंवा परिस्थितीचे वैशिष्ट्य अतिशयोक्तीने दाखवणे, अनपेक्षित कलाटणी देणे आणि व्यक्तिरेखांच्या चेहऱ्यावरील व शारीरिक हावभावांतून आशय व्यक्त करणे या तंत्रांमुळे व्यंगचित्रात हास्यनिर्मिती होते. काही व्यंगचित्रे निव्वळ हास्य निर्माण करतात, तर काही हसवतानाच वाचकाला विचार करण्यास प्रवृत्त करतात.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot;/&gt;

उपरोधिक चित्रणात एखाद्या व्यक्तीच्या विधानातील, कृतीतील किंवा सामाजिक परिस्थितीतील विरोधाभास ठळक केला जातो. चित्रातील व्यक्तिरेखा, प्रसंग, प्रतीके आणि संवाद यांच्या साहाय्याने व्यंगचित्रकार आशय मांडतो. काही वेळा चित्रातील व्यक्ती किंवा प्रसंगाचे अतिशयोक्तीपूर्ण चित्रण करून विसंगती अधोरेखित केली जाते; तर काही वेळा शब्द आणि चित्र यांच्या परस्परसंबंधातून उपरोध व्यक्त होतो. त्यामुळे व्यंगचित्रातील विनोद हा केवळ मनोरंजनापुरता मर्यादित न राहता सामाजिक निरीक्षण आणि टीकेचे माध्यमही ठरतो.&lt;ref name=&quot;khanduri&quot;/&gt;

भारतीय राजकीय व्यंगचित्रांमध्ये भाषिक आणि दृश्यात्मक साधनांचा एकत्रित वापर आढळतो. चित्रातील शीर्षक, संवाद, शब्दखेळ आणि सांस्कृतिक संदर्भ यांमुळे व्यंगचित्राचा आशय अधिक स्पष्ट किंवा बहुअर्थी होऊ शकतो. चित्रातील दृश्यप्रतीके आणि शब्द यांचा परस्परसंबंध समजून घेतल्यास व्यंगचित्रातील उपरोधाचा अर्थ उलगडतो. अशा चित्रांचा अर्थ लावताना त्यांचा तत्कालीन सामाजिक आणि राजकीय संदर्भ विचारात घेणे आवश्यक ठरते.&lt;ref&gt;Vinod Balakrishnan आणि Vishaka Venkat, ''The Language of Humour and Its Transmutation in Indian Political Cartoons'', Palgrave Macmillan, 2023.&lt;/ref&gt;

व्यंगचित्रातील विनोदी आणि उपरोधिक शैलीचा परिणाम चित्रकाराच्या निरीक्षणशक्ती, कल्पकता आणि रेखाटनकौशल्यावर अवलंबून असतो. मोजक्या रेषा, निवडक दृश्यघटक, चेहऱ्यावरील हावभाव आणि नेमकी प्रसंगरचना यांच्या साहाय्याने व्यापक आशय व्यक्त करता येतो. चित्र आणि शब्द यांचा योग्य मेळ साधल्यास व्यंगचित्राचा आशय अधिक परिणामकारक होतो. त्यामुळे विनोद आणि उपरोध हे व्यंगचित्राचे केवळ शैलीवैशिष्ट्य नसून सामाजिक वास्तवातील विसंगती व्यक्त करण्याची प्रभावी साधने आहेत.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

=== अर्कचित्रे आणि व्यक्तिचित्रण ===

अर्कचित्र हे व्यक्तिचित्रणाचा एक वैशिष्ट्यपूर्ण प्रकार आहे. त्यामध्ये एखाद्या व्यक्तीच्या चेहऱ्याची ठेवण, हावभाव आणि ओळख दर्शविणारी वैशिष्ट्ये ठळकपणे रेखाटली जातात. व्यक्तीच्या मूळ स्वरूपाशी साम्य राखून तिच्या वैशिष्ट्यपूर्ण गुणांचे अतिशयोक्त किंवा ठसठशीत रेषांकन करणे हे अर्कचित्राचे प्रमुख वैशिष्ट्य आहे. व्यक्तिचित्रणात व्यक्तीचे बाह्यरूप, देहबोली आणि व्यक्तिमत्त्वातील वैशिष्ट्ये चित्रातून व्यक्त करण्यावर भर असतो. या दोन्ही प्रकारांसाठी सूक्ष्म निरीक्षण, रेखाटनकौशल्य आणि व्यक्तीच्या वैशिष्ट्यांचे आकलन आवश्यक असते.

प्रभाकर वाईरकर यांनी व्यंगचित्रकलेबरोबरच अर्कचित्रे आणि रेखाचित्रांच्या क्षेत्रातही काम केले आहे. त्यांनी विविध क्षेत्रांतील व्यक्तींची अर्कचित्रे रेखाटली. विशेषतः हिंदुस्थानी शास्त्रीय संगीत क्षेत्रातील कलाकारांची अर्कचित्रे त्यांनी तयार केली. २०११ मध्ये सवाई गंधर्व भीमसेन महोत्सवात त्यांच्या सत्तरहून अधिक अर्कचित्रांचे प्रदर्शन आयोजित करण्यात आले होते. या चित्रांमध्ये गायक आणि वादकांच्या चेहऱ्यावरील भाव, सादरीकरणाच्या वेळी दिसणारी देहबोली आणि त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वाची वैशिष्ट्ये रेखाटण्यात आली होती.&lt;ref&gt;अमृता जैन, “Lines of Thought”, ''द इंडियन एक्सप्रेस'', २ डिसेंबर २०११. https://indianexpress.com/article/cities/pune/lines-of-thought/&lt;/ref&gt;

दिवाकर जयंत शेडगे यांनी व्यंगचित्रांबरोबरच विविध प्रकारचे चित्रांकन केले. नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे रेखाटण्यासोबतच त्यांनी नाटकांच्या जाहिराती, मुखपृष्ठे आणि कथाचित्रे तयार केली. त्यांच्या या कामातून व्यंगचित्रकलेच्या जोडीने मुद्रित माध्यमांसाठी आवश्यक असलेल्या चित्रांकनाच्या क्षेत्रातील त्यांचे योगदान दिसून येते.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;/&gt;

अर्कचित्रे आणि व्यक्तिचित्रण या माध्यमांतून व्यक्तीची ओळख आणि तिच्या व्यक्तिमत्त्वातील ठळक पैलू दृश्यरूपात मांडले जातात. व्यंगचित्रकाराच्या निरीक्षणशक्तीचा आणि रेखाटनकौशल्याचा या चित्रप्रकारांत विशेष उपयोग होतो. प्रभाकर वाईरकर यांची अर्कचित्रे आणि दिवाकर शेडगे यांचे विविध प्रकारचे चित्रांकन यांमधून कोकणाशी संबंधित व्यंगचित्रकारांच्या कलात्मक कार्याची व्याप्ती स्पष्ट होते.

=== जाहिरातकला आणि चित्रांकन ===

व्यंगचित्रकारांच्या कलात्मक कार्याचा विस्तार जाहिरातकला आणि चित्रांकन या क्षेत्रांतही झालेला दिसतो. जाहिरातींमधील चित्रे, नियतकालिकांची मुखपृष्ठे, कथाचित्रे आणि इतर दृश्यरचना यांच्या माध्यमातून चित्रकारांनी मुद्रित माध्यमांच्या सादरीकरणात योगदान दिले. एखाद्या उत्पादनाची किंवा संकल्पनेची वैशिष्ट्ये चित्ररूपात मांडणे आणि मजकुराला पूरक दृश्यात्मक आशय निर्माण करणे ही या कामांची प्रमुख वैशिष्ट्ये आहेत.

प्रभाकर वाईरकर यांनी व्यंगचित्रकलेबरोबरच जाहिरातकला आणि चित्रांकनाच्या क्षेत्रातही काम केले. त्यांनी सौभाग्य, त्रिकाया, सिस्टास आणि रेडिफ्युजन यांसारख्या जाहिरात संस्थांमध्ये चित्रकार म्हणून काम केले. रेडिफ्युजनमधील एका जाहिरात मोहिमेत त्यांनी अर्कचित्रे आणि व्यंगचित्रांचा वापर केला होता. जाहिरात क्षेत्रातील या कामामुळे व्यंगचित्र आणि अर्कचित्र या कलाप्रकारांचा व्यावसायिक जाहिरातमाध्यमांमध्येही उपयोग झाल्याचे दिसून येते.&lt;ref name=&quot;PrabhakarWairkar&quot;/&gt;

दिवाकर जयंत शेडगे यांनीही व्यंगचित्रांबरोबरच जाहिराती आणि नियतकालिकांसाठी चित्रांकन केले. त्यांनी नाटकांच्या जाहिरातींसाठी चित्रे तयार केली, तसेच दिवाळी अंकांची मुखपृष्ठे आणि कथाचित्रे रेखाटली. त्यांच्या या कामातून व्यंगचित्रकार म्हणून विकसित केलेल्या रेखाटनकौशल्याचा उपयोग इतर चित्रांकनप्रकारांतही झाल्याचे दिसते. त्यामुळे त्यांच्या कलात्मक कार्याला मुद्रित माध्यमांच्या विविध क्षेत्रांत स्थान मिळाले.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;/&gt;

व्यंगचित्रकला, जाहिरातकला आणि चित्रांकन या क्षेत्रांमध्ये रेखाटनकौशल्य, विषयाचे आकलन आणि दृश्यात्मक मांडणी यांना महत्त्व असते. प्रभाकर वाईरकर आणि दिवाकर शेडगे यांच्या कार्यातून व्यंगचित्रकारांनी आपल्या कलाकौशल्याचा उपयोग मुद्रित आणि व्यावसायिक माध्यमांतील विविध चित्रांकनप्रकारांसाठी केल्याचे दिसून येते.

== प्रकाशित व्यंगचित्रे आणि साहित्य ==

कोकणाशी संबंधित व्यंगचित्रकारांनी वृत्तपत्रे, नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांमधून व्यंगचित्रे प्रसिद्ध केली. त्यांच्या कलाकृतींमध्ये सामाजिक, राजकीय, कौटुंबिक आणि दैनंदिन जीवनातील प्रसंगांचे चित्रण आढळते. काही कलाकारांनी व्यंगचित्रे आणि अर्कचित्रांचे संग्रह पुस्तकरूपाने प्रकाशित केले, तर काहींच्या कलाकृती नियतकालिके आणि वृत्तपत्रांमध्ये विखुरलेल्या स्वरूपात उपलब्ध आहेत. या प्रकाशनांमधून त्यांच्या कलाकृतींचे दस्तऐवजीकरण आणि व्यंगचित्रकलेच्या अभ्यासासाठी संदर्भसाहित्य उपलब्ध झाले आहे.

बाळ राणे यांची व्यंगचित्रे *मनोहर*, *किर्लोस्कर*, *हंस*, *वसंत*, *मोहिनी*, *उद्यम*, *वाङ्मयशोभा*, *रम्यकथा*, *वसुधा*, *आवाज*, *मार्मिक* आणि *किशोर* यांसारख्या मराठी नियतकालिकांतून प्रसिद्ध झाली. तसेच *शंकर्स वीकली*, *धर्मयुग* आणि *चित्रलेखा* या अनुक्रमे इंग्रजी, हिंदी आणि गुजराती नियतकालिकांतही त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. *तरुण भारत*मधील ‘बाळूकाका’ हे त्यांचे पॉकेट कार्टून जवळपास पस्तीस वर्षे नियमितपणे प्रसिद्ध होत होते. त्यांच्या कन्या प्रतिभा राणे-वाघ यांनी त्यांची स्केचबुक्स, मूळ रेखाचित्रे आणि प्रकाशित चित्रे जतन केली आहेत. जन्मशताब्दीनिमित्त २०१४ मध्ये सर जे. जे. उपयोजित कला महाविद्यालयात त्यांच्या चित्रांचे प्रदर्शन भरविण्यात आले होते. उपलब्ध माहितीनुसार, निवडक व्यंगचित्रे पुस्तकरूपाने प्रकाशित व्हावीत, अशी त्यांची इच्छा होती.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;/&gt;

प्रभाकर वाईरकर यांनी व्यंगचित्रे, अर्कचित्रे आणि चित्रांकनाच्या क्षेत्रात काम केले. त्यांच्या प्रकाशित पुस्तकांमध्ये ''Jest Doodling'', ''Bodyline'', ''Cari-Toons'', ''Life Illustrated'' आणि हिंदुस्थानी शास्त्रीय संगीत क्षेत्रातील कलाकारांच्या अर्कचित्रांचा संग्रह असलेल्या ''Funkaar-i-Kacheri'' यांचा समावेश होतो.&lt;ref name=&quot;PrabhakarWairkar&quot;/&gt; हिंदुस्थानी शास्त्रीय संगीत क्षेत्रातील कलाकारांची त्यांनी रेखाटलेली सत्तरहून अधिक अर्कचित्रे २०११ मध्ये सवाई गंधर्व भीमसेन महोत्सवात प्रदर्शित करण्यात आली होती.&lt;ref&gt;अमृता जैन, “Lines of Thought”, ''The Indian Express'', २ डिसेंबर २०११. https://indianexpress.com/article/cities/pune/lines-of-thought/&lt;/ref&gt;

विवेक मेहेत्रे यांची हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रे मराठी, इंग्रजी आणि गुजराती यांसह विविध भाषांतील नियतकालिकांत प्रसिद्ध झाली आहेत. त्यांच्या प्रकाशित पुस्तकांमध्ये ''हास्य कॉर्नर'', ''चला… वापरू इंटरनेट'', ''तुमचा नवा दोस्त इंटरनेट'', ''ई-मेल'' आणि ''ई-कॉमर्स'' यांचा समावेश होतो. ''तुमचा नवा दोस्त इंटरनेट'' या पुस्तकाला महाराष्ट्र शासनाचा प्रथम क्रमांकाचा पुरस्कार मिळाल्याचा उल्लेख त्यांच्या चरित्रात्मक नोंदीत आहे. त्यांच्या लेखनातून व्यंगचित्रकलेबरोबरच माहितीपर पुस्तकनिर्मितीच्या क्षेत्रातील त्यांचे कार्यही दिसून येते.&lt;ref&gt;“मेहेत्रे, विवेक”, ''मराठीसृष्टी''. https://www.marathisrushti.com/profiles/vivek-mehetre/&lt;/ref&gt;

दिवाकर जयंत शेडगे यांची व्यंगचित्रे *आवाज*, *लोकसत्ता*, *लोकप्रभा*, *मार्मिक* आणि *जत्रा* यांसारख्या वृत्तपत्रे व नियतकालिकांतून प्रसिद्ध झाली. त्यांनी अनेक दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे रेखाटली. व्यंगचित्रांबरोबरच नाटकांच्या जाहिराती, दिवाळी अंकांची मुखपृष्ठे आणि कथाचित्रे यांचेही त्यांनी चित्रांकन केले. त्यांच्या कारकिर्दीत सुमारे चार हजार व्यंगचित्रे प्रसिद्ध झाल्याचा उल्लेख त्यांच्या कार्यावरील चरित्रात्मक लेखात आहे.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;/&gt;

मराठी व्यंगचित्रकलेच्या इतिहासाचे आणि साहित्याचे दस्तऐवजीकरण करण्याच्या दृष्टीने व्यंगचित्रसंग्रह व व्यंगचित्रकलेवरील ग्रंथ महत्त्वाचे ठरतात. प्रशांत कुलकर्णी संपादित ''निवडक मराठी व्यंगचित्रे'' आणि वसंत सरवटे व मधुकर धर्मापुरीकर लिखित ''व्यंगचित्र : एक संवाद'' या ग्रंथांचा मराठी विश्वकोशातील व्यंगचित्रविषयक नोंदीत उल्लेख आहे. अशा ग्रंथांमधून व्यंगचित्रकलेचा इतिहास, तिची विविध रूपे आणि कलाकारांचे योगदान यांचा अभ्यास करण्यासाठी संदर्भ उपलब्ध होतात.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot;/&gt;

=== वृत्तपत्रांतील व्यंगचित्रे ===

वृत्तपत्रांतील व्यंगचित्रे ही समकालीन सामाजिक आणि राजकीय घडामोडींवर भाष्य करणारी दृश्यकलेची अभिव्यक्ती आहेत. वृत्तपत्रांमध्ये प्रसिद्ध होणाऱ्या व्यंगचित्रांमधून सार्वजनिक जीवनातील घटना, राजकीय निर्णय, सामाजिक प्रश्न आणि दैनंदिन व्यवहारांतील विसंगती चित्ररूपात मांडल्या जातात. काही व्यंगचित्रकारांनी नियमित सदरांच्या माध्यमातून वाचकांशी सातत्यपूर्ण संवाद साधला, तर काहींनी वृत्तपत्रांच्या विविध पुरवण्यांसाठी आणि विशेष प्रसंगांसाठी व्यंगचित्रे रेखाटली.

बाळ राणे यांनी वृत्तपत्रीय व्यंगचित्रकलेत दीर्घकाळ योगदान दिले. *तरुण भारत*च्या पुणे आणि नागपूर आवृत्त्यांमध्ये ‘बाळूकाका’ या नावाने त्यांचे पॉकेट कार्टून जवळपास पस्तीस वर्षे नियमितपणे प्रसिद्ध होत होते. दैनिकातील राजकीय आणि सामाजिक घडामोडींवर आधारित चित्रांचा संच ते तयार करून पाठवत असत. त्यांच्या व्यंगचित्रांमध्ये कौटुंबिक, सामाजिक आणि राजकीय विषयांबरोबरच तत्कालीन घटनांचे चित्रणही आढळते. *संध्याकाळ* या दैनिकातही काही वर्षे त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली होती.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;/&gt;

दिवाकर जयंत शेडगे यांची व्यंगचित्रे *लोकसत्ता*, *लोकप्रभा*, *मार्मिक*, *जत्रा* आणि *आवाज* यांसारख्या वृत्तपत्रे व नियतकालिकांतून प्रसिद्ध झाली. त्यांनी *रत्‍नागिरी टाइम्स*, *दो बजे दोपहर* आणि *सांज समाचार* या दैनिकांसाठी वर्षभर व्यंगचित्रमालिका तयार केल्या. विविध प्रकाशनांसाठी केलेल्या या कामातून वृत्तपत्रीय व्यंगचित्रांच्या नियमित प्रकाशनातील त्यांचे योगदान दिसून येते.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;/&gt;

प्रभाकर वाईरकर यांनी *इंडियन एक्सप्रेस*, *द टाइम्स ऑफ इंडिया*, *द संडे ऑब्झर्व्हर*, *द इंडिपेंडंट*, *द इंडियन पोस्ट*, *बिझनेस वर्ल्ड*, *ब्लिट्झ*, *मिड-डे*, *महाराष्ट्र टाइम्स*, *लोकसत्ता*, *लोकप्रभा* आणि *मार्मिक* यांसारख्या वृत्तपत्रे व नियतकालिकांसाठी व्यंगचित्रे आणि चित्रांकन केले. त्यांच्या कामात समकालीन घडामोडी, सामाजिक प्रश्न आणि राजकीय विषयांचे चित्रण आढळते. विविध भाषांतील आणि स्वरूपांतील प्रकाशनांसाठी केलेल्या कामामुळे त्यांच्या व्यंगचित्रांना व्यापक वाचकवर्ग मिळाला.&lt;ref name=&quot;PrabhakarWairkar&quot;/&gt;

या व्यंगचित्रकारांच्या वृत्तपत्रीय कार्यातून पॉकेट कार्टून, नियमित व्यंगचित्रमालिका आणि विविध वृत्तपत्रे व नियतकालिकांसाठी केलेले चित्रांकन अशा स्वरूपांत व्यंगचित्रकलेचा प्रसार झाल्याचे दिसून येते. वृत्तपत्रांतील या कलाकृतींनी समकालीन घटनांचे दृश्यरूपात दस्तऐवजीकरण करण्याबरोबरच वाचकांसमोर सामाजिक आणि राजकीय विषयांची विनोदी व उपरोधिक मांडणी केली.


== हेही पहा ==
* [[व्यंगचित्र]]

== बाह्य दुवे ==
* [https://vishwakosh.marathi.gov.in/33080/ व्यंग्यचित्र – मराठी विश्वकोश]
* [https://www.pratibhawagh.com/bal-rane-marathi बाळ राणे – चरित्र व व्यंगचित्रकलेचा वारसा]
* {{कोकण लोकजीवन}}

== संदर्भ ==


[[वर्ग:मराठी व्यंगचित्रकार]]
[[वर्ग:कोकण]]
[[वर्ग:व्यंगचित्रकला]]</text>
      <sha1>700knsh8z7vqxn5q7ymvtd5mh76hqhc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728421</id>
      <parentid>2728420</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T06:03:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AdvAnantGholam</username>
        <id>172574</id>
      </contributor>
      <origin>2728421</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="130785" sha1="oiy23v37kz97rzhnau1uyborusoallp" xml:space="preserve">कोकण हा महाराष्ट्राच्या पश्चिम किनारपट्टीवरील भौगोलिक आणि सांस्कृतिक वैशिष्ट्यांनी समृद्ध प्रदेश आहे. या प्रदेशातील सामाजिक जीवन, स्थानिक बोलीभाषा, लोकपरंपरा आणि सांस्कृतिक घडामोडी यांचे प्रतिबिंब विविध कलाप्रकारांतून व्यक्त झाले आहे. व्यंगचित्रकला हा त्यांपैकी एक दृश्यकलाप्रकार आहे. रेषा, आकार आणि प्रसंग यांच्या माध्यमातून विनोद, उपरोध आणि भाष्य व्यक्त करणाऱ्या व्यंगचित्रांना वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमध्ये महत्त्वाचे स्थान लाभले आहे. व्यंगचित्रांमधून सामाजिक विसंगती, मानवी स्वभावातील विरोधाभास आणि समकालीन घटनांवर मार्मिक भाष्य केले जाते.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot;&gt;वसंत सरवटे, “[https://vishwakosh.marathi.gov.in/33080/ व्यंग्यचित्र]”, ''मराठी विश्वकोश''.&lt;/ref&gt;

'''कोकणातील व्यंगचित्रकारांनी''' आपल्या कलाकृतींतून सामाजिक, कौटुंबिक आणि राजकीय विषयांचे चित्रण केले आहे. वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमधील व्यंगचित्रांबरोबरच अर्कचित्रकला, चित्रांकन आणि जाहिरातकला या क्षेत्रांतही काही कलाकारांनी योगदान दिले आहे. या लेखात कोकण विभागातील ठाणे, रायगड, रत्‍नागिरी आणि सिंधुदुर्ग या जिल्ह्यांशी संबंधित व्यंगचित्रकारांचा उपलब्ध प्रकाशित संदर्भांच्या आधारे परिचय करून देण्यात आला आहे. कलाकारांचा जिल्ह्याशी असलेला संबंध निश्चित करताना त्यांचे जन्मस्थान, वास्तव्य किंवा कार्यक्षेत्र यांपैकी विश्वसनीय स्रोतांद्वारे उपलब्ध असलेली माहिती विचारात घेतली आहे.&lt;ref name=&quot;konkanhistory&quot;&gt;“[https://divcomkonkan.gov.in/इतिहास-2/ इतिहास]”, विभागीय आयुक्त, कोकण विभाग, महाराष्ट्र शासन.&lt;/ref&gt;

== व्यंगचित्रकलेची पार्श्वभूमी ==

व्यंगचित्र हे समकालीन व्यक्ती, घटना किंवा प्रसंगांमधील विसंगतींचे विनोदी अथवा उपरोधिक चित्रण करणारे दृश्यकलामाध्यम आहे. रेषा, आकार, चेहऱ्यावरील हावभाव आणि प्रसंगरचना यांच्या साहाय्याने व्यंगचित्रकार एखाद्या व्यक्तीचे किंवा परिस्थितीचे वैशिष्ट्यपूर्ण पैलू ठळक करतो. व्यंगचित्राचा उद्देश केवळ हास्यनिर्मिती करणे नसून सामाजिक आणि राजकीय वास्तवातील विसंगतींकडे लक्ष वेधणे हाही असतो. संपादकीय किंवा राजकीय टीकाचित्रे, हास्यचित्रे, अर्कचित्रे आणि चित्रपट्ट्या असे या दृश्यकलेचे विविध प्रकार आहेत.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot;/&gt;

आधुनिक व्यंगचित्रकलेच्या विकासात मुद्रित माध्यमांचा महत्त्वाचा वाटा आहे. एकोणिसाव्या शतकात वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांचा प्रसार वाढल्यानंतर व्यंगचित्रे सार्वजनिक चर्चेचे आणि सामाजिक-राजकीय भाष्याचे प्रभावी माध्यम बनली. इंग्लंडमध्ये १८४१ मध्ये सुरू झालेल्या ''पंच'' या साप्ताहिकाने आधुनिक व्यंगचित्रांच्या प्रसारात महत्त्वाची भूमिका बजावली. त्यातील चित्रांमधून तत्कालीन सामाजिक आणि राजकीय परिस्थितीवर उपरोधिक भाष्य केले जात असे. या नियतकालिकाच्या प्रभावातून आशियातील विविध भाषांमध्येही ''पंच''च्या धर्तीवरील नियतकालिके सुरू झाली. वसाहतकालीन भारतात व्यंगचित्रांनी ब्रिटिश सत्तेचे स्वरूप, वांशिक दृष्टिकोन आणि तत्कालीन राजकीय घडामोडी यांचे चित्रण केले. त्याचबरोबर भारतीय समाजातील प्रतिक्रिया आणि प्रतिकार व्यक्त करण्याचे माध्यम म्हणूनही त्यांचा वापर झाला.&lt;ref&gt;“[https://ir.nbu.ac.in/handle/123456789/3954 Caricature in Print Media: A Historical Study of Political Cartoons in Colonial India (1872–1947)]”, Dahlia Bhattacharya, ''Karatoya: North Bengal University Journal of History'', खंड १२, मार्च २०१९, पृ. ६३–७८.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;asianpunches&quot;&gt;Swarali Paranjape, “Crossing Boundaries: Punch and the Marathi Weekly Hindu Pañca (1870–1909)”, ''Asian Punches: A Transcultural Affair'', Springer, २०१३, पृ. १५१–१६४.&lt;/ref&gt;

मराठी व्यंगचित्रकलेच्या प्रारंभीच्या इतिहासात ''हिंदू पंच'' या साप्ताहिकाचा उल्लेख महत्त्वाचा आहे. इंग्लंडमधील ''पंच''च्या धर्तीवर मराठीत सुरू झालेल्या या नियतकालिकाने मराठी मुद्रित संस्कृतीत व्यंगचित्राधारित पत्रकारितेचा प्रारंभिक टप्पा निर्माण केला. संशोधक स्वारली परांजपे यांनी ''हिंदू पंच''मधील उपलब्ध अंकांचा अभ्यास करून या नियतकालिकाचे स्वरूप, त्यातील व्यंगात्मक आशय आणि पाश्चात्त्य ''पंच'' परंपरेशी असलेले त्याचे संबंध यांचा ऊहापोह केला आहे. त्यांच्या अभ्यासात १८८० ते १८८७ आणि १८९७ या वर्षांतील उपलब्ध अंकांचा आधार घेतलेला आहे.&lt;ref name=&quot;asianpunches&quot; /&gt;

मराठी व्यंगचित्रकलेला नियमित स्वरूप देण्यात शं. वा. किर्लोस्कर यांचे योगदान महत्त्वाचे मानले जाते. १९२५ पासून त्यांनी ''किर्लोस्कर'' नियतकालिकात नियमितपणे व्यंगचित्रे प्रसिद्ध करण्यास सुरुवात केली. त्यांच्या चित्रांमधून वैयक्तिक उन्नती, सामाजिक प्रबोधन आणि समाजाच्या सर्वांगीण विकासाशी संबंधित विचार मांडले जात. त्यांनी तीनशेहून अधिक व्यंगचित्रे किंवा बोधचित्रे रेखाटली. पुढे त्यांनी सामाजिक आणि राजकीय घडामोडींवरील टीकाचित्रेही प्रसिद्ध केली. नवोदित व्यंगचित्रकारांची चित्रे नियतकालिकात प्रसिद्ध करून त्यांना प्रोत्साहन देण्याचे कार्यही त्यांनी केले.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

विसाव्या शतकाच्या पुढील दशकांत मराठी नियतकालिकांनी हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रांना अधिक व्यापक व्यासपीठ उपलब्ध करून दिले. ''हंस'', ''मोहिनी'' आणि ''उद्यम'' यांसारख्या नियतकालिकांनी हास्यचित्रकलेला चालना दिली. या माध्यमांतून नागेश आर्डे, शि. द. फडणीस, प्रभाकर ठोकळ, वसंत सरवटे आणि श्याम जोशी यांसारख्या हास्यचित्रकारांची कामे वाचकांपर्यंत पोहोचली. ''आवाज'' वार्षिक, ''जत्रा'', ''मौज'' आणि ''वीणा'' यांसारख्या नियतकालिकांनीही व्यंगचित्रे आणि हास्यचित्रांना स्थान दिले. त्यामुळे मराठी व्यंगचित्रकलेत सामाजिक भाष्याबरोबरच विनोदी आणि कल्पनाप्रधान चित्रणाची परंपराही विकसित झाली.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

पुढील काळात मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विविध शाखांचा विस्तार झाला. वृत्तपत्रांतील राजकीय टीकाचित्रे, नियतकालिकांतील हास्यचित्रे, व्यक्तिचित्रांवर आधारित अर्कचित्रे, लेख-कथा-पुस्तकांसाठी केलेली चित्रांकने आणि चित्रपट्ट्या यांना स्वतंत्र स्थान प्राप्त झाले. या माध्यमांतून व्यंगचित्रकारांनी तत्कालीन समाजजीवन, राजकीय घडामोडी, मानवी स्वभाव आणि दैनंदिन अनुभव यांचे चित्रण केले. मराठी व्यंगचित्रकलेचा हा प्रवास नियतकालिकांची परंपरा आणि मुद्रित माध्यमांचा विकास यांच्याशी निगडित राहिला आहे.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

== व्यंगचित्रकलेत कोकणाचे योगदान ==

मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विकासात कोकण प्रदेशातील कलाकारांनी विविध प्रकारे योगदान दिले आहे. वृत्तपत्रे, नियतकालिके आणि दिवाळी अंक यांसारख्या मुद्रित माध्यमांतून त्यांनी सामाजिक, कौटुंबिक आणि राजकीय विषयांवरील व्यंगचित्रे व हास्यचित्रे वाचकांपर्यंत पोहोचवली. काही कलाकारांनी अर्कचित्रकला, चित्रांकन आणि जाहिरातकलेच्या क्षेत्रांतही काम केले. त्यांच्या कार्यातून मराठी व्यंगचित्रकलेतील विषयवैविध्य आणि अभिव्यक्तीची विविध रूपे दिसून येतात.

सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील कणकवलीजवळच्या जानवली येथे जन्मलेले **बाळ राणे** यांनी मराठी व्यंगचित्रकलेत दीर्घकाळ योगदान दिले. त्यांच्या व्यंगचित्रांचे विषय कौटुंबिक जीवन, सामाजिक परिस्थिती, राजकीय घडामोडी आणि दैनंदिन अनुभव असे विविध होते. *मनोहर*, *किर्लोस्कर*, *हंस*, *वसंत*, *मोहिनी*, *मार्मिक* आणि *किशोर* यांसारख्या मराठी नियतकालिकांबरोबरच हिंदी, गुजराती आणि इंग्रजी नियतकालिकांतही त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. *तरुण भारत*मधील ‘बाळूकाका’ हे त्यांचे पॉकेट कार्टून सुमारे पस्तीस वर्षे प्रसिद्ध होत होते. त्यांच्या चित्रांतून तत्कालीन समाजजीवनाचे प्रतिबिंब उमटत असे.&lt;ref&gt;प्रतिभा राणे-वाघ, “[https://www.pratibhawagh.com/bal-rane-marathi बाळ राणे (ज्येष्ठ व्यंगचित्रकार)]”.&lt;/ref&gt;

सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील मालवण तालुक्यातील कट्टा येथे जन्मलेले **प्रभाकर वाईरकर** यांनी व्यंगचित्रकला, अर्कचित्रकला आणि चित्रांकन या क्षेत्रांत काम केले. त्यांनी विविध वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांसाठी चित्रकार व व्यंगचित्रकार म्हणून काम केले. व्यक्तींची वैशिष्ट्ये रेखाटनातून व्यक्त करणाऱ्या अर्कचित्रांच्या माध्यमातूनही त्यांनी स्वतंत्र ओळख निर्माण केली. शास्त्रीय संगीत क्षेत्रातील कलाकारांची अर्कचित्रे रेखाटून त्यांचे प्रदर्शन भरविण्याचा उपक्रम त्यांनी केला होता. डिसेंबर २०११ मध्ये पुण्यातील सवाई गंधर्व भीमसेन महोत्सवात त्यांच्या सत्तरहून अधिक अर्कचित्रांचे प्रदर्शन आयोजित करण्यात आले होते.&lt;ref&gt;“[https://www.mahamtb.com/Encyc/2023/1/14/Article-on-Prabhakar-Wirekar.html व्यंगचित्रांद्वारे अटकेपार झेंडा नेणारे प्रभाकर वाईरकर]”, ''मुंबई तरुण भारत'', १४ जानेवारी २०२३.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Amrita Jain, “[https://indianexpress.com/article/cities/pune/lines-of-thought/ Lines of Thought]”, ''The Indian Express'', २ डिसेंबर २०११.&lt;/ref&gt;

ठाणे जिल्ह्यातील व्यंगचित्रकारांनीही मराठी नियतकालिके आणि वृत्तपत्रांमधून आपले योगदान दिले आहे. **दिवाकर जयंत शेडगे** यांनी विविध दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे व हास्यचित्रे रेखाटली. त्यांच्या सुमारे चार हजार व्यंगचित्रांचे प्रकाशन झाले असून त्यांनी नाटकांच्या जाहिरातींसाठीही चित्रे तयार केली. **विवेक मेहेत्रे** यांनी मराठीसह इतर भाषांतील नियतकालिकांसाठी हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रे रेखाटली. त्यांच्या चित्रांचे प्रकाशन अनेक वर्षे विविध नियतकालिकांतून झाले आहे. या कलाकारांच्या कार्यामुळे ठाणे परिसरातील व्यंगचित्रकलेला मुद्रित माध्यमांत व्यासपीठ मिळाले.&lt;ref&gt;शरद लोणकर, “[https://mymarathi.net/r-sarag-3/ व्यंगचित्रकलेचा वारसा जपणारे दिवाकर शेडगे]”, ''My Marathi'', १० जानेवारी २०१९.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“[https://dainikgomantak.esakal.com/cartoonist-vivek-mehetre-famous-cartoonist-in-india-ms98 विवेक मेहेत्रे]”, ''दैनिक गोमन्तक'', १३ फेब्रुवारी २०२४.&lt;/ref&gt;

कोकणातील या कलाकारांच्या कार्याचा विचार करता, त्यांच्या योगदानाचे स्वरूप केवळ विनोदी चित्रनिर्मितीपुरते मर्यादित राहिलेले नाही. नियतकालिकांतील सातत्यपूर्ण प्रकाशन, सामाजिक आणि राजकीय विषयांचे चित्रण, व्यक्तिचित्रण, अर्कचित्रे आणि चित्रांकन अशा विविध माध्यमांतून त्यांनी मराठी दृश्यकलेच्या या शाखेचा विस्तार केला. त्यांच्या प्रकाशित कलाकृतींमधून त्या त्या काळातील समाजजीवन आणि सार्वजनिक जीवनातील घडामोडींचे चित्ररूप दर्शन घडते.

=== महाराष्ट्रातील व्यंगचित्रकलेचा वारसा आणि दस्तऐवजीकरण ===

महाराष्ट्रातील व्यंगचित्रकलेच्या परंपरेत **विकास सबनीस** यांचे योगदान महत्त्वाचे मानले जाते. त्यांनी सुमारे पाच दशके सामाजिक आणि राजकीय विषयांवरील व्यंगचित्रे रेखाटली. शिवसेनाप्रमुख बाळासाहेब ठाकरे यांनी त्यांच्या चित्रकौशल्याची दखल घेऊन त्यांच्यावर ''मार्मिक''मधील व्यंगचित्रांची जबाबदारी सोपविली होती. ''मार्मिक''मध्ये सुमारे बारा वर्षे काम केल्यानंतर त्यांनी ''लोकसत्ता'' या मराठी दैनिकासाठी व्यंगचित्रे रेखाटली. त्यांच्या व्यंगचित्रांमधून समकालीन सामाजिक आणि राजकीय घडामोडींवर भाष्य केले जात असे. २७ डिसेंबर २०१९ रोजी मुंबई येथे त्यांचे निधन झाले.&lt;ref name=&quot;vikassabnis&quot;&gt;“[https://indianexpress.com/article/india/noted-cartoonist-vikas-sabnis-dead-6188466/ Noted cartoonist Vikas Sabnis dead]”, ''The Indian Express'', २८ डिसेंबर २०१९.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;प्रा. गजानन शेपाळ, “[https://www.mahamtb.com/Encyc/2019/12/28/Article-on-cartoon-artist-vikas-sabnis.html व्यंगचित्रांचा ‘विकास’ विसावला]”, ''मुंबई तरुण भारत'', २८ डिसेंबर २०१९.&lt;/ref&gt;

महाराष्ट्रातील व्यंगचित्रकलेच्या इतिहासाचे दस्तऐवजीकरण करण्याच्या दृष्टीने **‘महाराष्ट्राच्या हास्यरेषा’** या पुस्तकाचे प्रकाशन महत्त्वाचे ठरले. व्यंगचित्रकार प्रशांत कुलकर्णी यांनी संपादित केलेल्या या ग्रंथात मराठी व्यंगचित्रकलेच्या सुमारे शंभर वर्षांच्या परंपरेचा आढावा आणि विविध व्यंगचित्रकारांची निवडक चित्रे समाविष्ट करण्यात आली आहेत. ग्रंथाली प्रकाशनाने प्रकाशित केलेल्या या पुस्तकाचे प्रकाशन २९ ऑक्टोबर २०२६ रोजी मुंबईतील दादर येथील स्वातंत्र्यवीर सावरकर स्मारक सभागृहात झाले. या कार्यक्रमात मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी मुंबईत व्यंगचित्रकारांच्या कलाकृतींसाठी स्वतंत्र कला दालन उभारण्याची घोषणा केली. सांस्कृतिक कार्य विभागाच्या माध्यमातून या दालनाच्या उभारणीसाठी शासन पुढाकार घेणार असल्याचे त्यांनी सांगितले.&lt;ref&gt;“[https://www.saamana.com/maharashtrachy-hasyaresha-book-launch-devendra-fadnavis-uddhav-thackeray-raj-thackeray/ ‘महाराष्ट्राच्या हास्यरेषा’ पुस्तकाचे उद्या प्रकाशन; देवेंद्र फडणवीस, उद्धव ठाकरे, राज ठाकरे यांची प्रमुख उपस्थिती]”, ''सामना'', २८ ऑक्टोबर २०२६.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“[https://www.maharashtracrimetimes.com/a-dedicated-art-gallery-for-cartoonists-will-be-established-in-mumbai-chief-minister-makes-the-announcement-at-the-launch-event-of-the-book-maharashtrachya-hasyaresha-the-laughter/ मुंबईत व्यंगचित्रकारांसाठी स्वतंत्र कला दालन उभारणार; ‘महाराष्ट्राच्या हास्यरेषा’ पुस्तक प्रकाशन सोहळ्यात मुख्यमंत्र्यांची घोषणा]”, ''महाराष्ट्र क्राइम टाइम्स'', ३० ऑक्टोबर २०२६.&lt;/ref&gt;

=== व्यंगचित्राची संकल्पना आणि स्वरूप ===

व्यंगचित्र ही दृश्यकलेतील अशी अभिव्यक्ती आहे, जिच्या माध्यमातून एखाद्या व्यक्तीचे, प्रसंगाचे किंवा सामाजिक व राजकीय परिस्थितीचे वैशिष्ट्यपूर्ण पैलू विनोद, उपरोध अथवा टीकेच्या माध्यमातून मांडले जातात. रेषा, आकार, प्रमाण आणि प्रसंगरचना यांच्या साहाय्याने व्यक्ती किंवा परिस्थितीतील वैशिष्ट्ये ठळक केली जातात. व्यक्तीच्या चेहऱ्यावरील किंवा शरीरावरील विशिष्ट वैशिष्ट्ये अतिशयोक्तीने दाखवून व्यक्तिचित्रण केले जाते, तर सामाजिक आणि राजकीय घटनांमधील विसंगती दृश्यरूपातून व्यक्त केली जाते. त्यामुळे व्यंगचित्र हे केवळ हास्यनिर्मितीचे साधन नसून सामाजिक भाष्य आणि विचारप्रवर्तनाचे माध्यमही आहे.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot;/&gt;

विषय आणि अभिव्यक्तीच्या पद्धतीनुसार व्यंगचित्रांचे स्वरूप बदलते. राजकीय व्यंगचित्रांमध्ये शासनव्यवस्था, राजकीय नेतृत्व, सार्वजनिक धोरणे आणि समकालीन घटनांवर भाष्य केले जाते. सामाजिक व्यंगचित्रांमध्ये रूढी, परंपरा, मानवी स्वभाव, सामाजिक विषमता आणि दैनंदिन जीवनातील विसंगती यांचे चित्रण आढळते. काही व्यंगचित्रांमध्ये संवाद किंवा शीर्षकाचा वापर केला जातो, तर काही चित्रे शब्दांशिवाय केवळ दृश्यरचनेतून आशय व्यक्त करतात.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

व्यंगचित्राशी संबंधित अर्कचित्र, हास्यचित्र आणि चित्रपट्टी हे अभिव्यक्तीचे स्वतंत्र प्रकार आहेत. अर्कचित्रामध्ये व्यक्तीच्या चेहऱ्याची किंवा शरीराची वैशिष्ट्ये ठळक करून तिचे व्यक्तिचित्रण केले जाते. हास्यचित्राचा मुख्य उद्देश विनोदनिर्मिती असतो. चित्रपट्टीमध्ये सलग चित्रांच्या माध्यमातून एखादा प्रसंग, घटना किंवा कथा मांडली जाते. या प्रकारांमध्ये अतिशयोक्ती आणि विनोदाचा वापर होऊ शकतो; तथापि त्यांची अभिव्यक्तीपद्धती आणि आशय व्यंगचित्रापेक्षा वेगळा असू शकतो.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

व्यंगचित्राचा परिणामकारकपणा चित्रकाराच्या निरीक्षणशक्ती, रेखाटनकौशल्य, कल्पकता आणि विषयाच्या आकलनावर अवलंबून असतो. मर्यादित रेषा आणि मोजक्या दृश्यघटकांच्या साहाय्याने व्यापक आशय व्यक्त करणे हे या कलेचे वैशिष्ट्य आहे. वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमध्ये व्यंगचित्रांचा वापर समकालीन घटनांवरील प्रतिक्रिया व्यक्त करण्यासाठी तसेच सामाजिक आणि राजकीय प्रश्नांकडे वाचकांचे लक्ष वेधण्यासाठी केला जातो. त्यामुळे व्यंगचित्र हे कला, पत्रकारिता आणि सामाजिक संवाद यांना जोडणारे प्रभावी माध्यम ठरते.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

=== मराठी व्यंगचित्रकलेचा इतिहास ===

मराठी व्यंगचित्रकलेचा प्रारंभ एकोणिसाव्या शतकाच्या उत्तरार्धात मुद्रित पत्रकारितेच्या विकासाशी निगडित आहे. इंग्लंडमधील ''पंच'' या विनोदी आणि व्यंगात्मक नियतकालिकाच्या प्रभावातून भारतात विविध प्रादेशिक भाषांमध्ये त्याच धर्तीची नियतकालिके सुरू झाली. मराठीत ठाण्याहून प्रसिद्ध होणाऱ्या ''हिंदू पंच'' या साप्ताहिकात १८८३ च्या सुमारास व्यंगचित्रे प्रसिद्ध झाली. मराठीतील व्यंगचित्राधारित पत्रकारितेच्या प्रारंभीच्या टप्प्यात या नियतकालिकाचे महत्त्वाचे स्थान आहे. या नियतकालिकाने पाश्चात्त्य व्यंगचित्रपरंपरेतील काही वैशिष्ट्यांचा मराठी मुद्रित संस्कृतीशी परिचय करून दिला. संशोधक स्वारली परांजपे यांनी ''हिंदू पंच''मधील उपलब्ध अंकांचा अभ्यास करून त्यातील व्यंगात्मक आशय आणि पाश्चात्त्य ''पंच''शी असलेले सांस्कृतिक संबंध स्पष्ट केले आहेत.&lt;ref name=&quot;vishwakosh-vyangyachitra&quot;&gt;“[https://vishwakosh.marathi.gov.in/33080/ व्यंग्यचित्र]”, ''मराठी विश्वकोश''.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;paranjape&quot;&gt;Swarali Paranjape, “Crossing Boundaries: Punch and the Marathi Weekly Hindu Pañca (1870–1909)”, in ''Asian Punches: A Transcultural Affair'', Springer, २०१३, पृ. १५१–१६४.&lt;/ref&gt;

मराठी व्यंगचित्रकलेच्या इतिहासात १९२५ हे वर्ष महत्त्वाचे मानले जाते. मराठी विश्वकोशानुसार, मराठी व्यंगचित्रांची सलग परंपरा ''किर्लोस्कर'' या नियतकालिकातून शं. वा. किर्लोस्कर यांच्या प्रयत्नांमुळे सुरू झाली. त्यांनी व्यंगचित्रांचा वापर सामाजिक प्रबोधन, वैयक्तिक उन्नती आणि समाजजीवनातील प्रश्न मांडण्यासाठी केला. पुढे ''किर्लोस्कर''सारख्या नियतकालिकांमधून व्यंगचित्रांना नियमित स्थान मिळाल्यामुळे मराठी वाचकांमध्ये या कलाप्रकाराची ओळख आणि लोकप्रियता वाढण्यास मदत झाली.&lt;ref name=&quot;vishwakosh-vyangyachitra&quot; /&gt;

भारतातील व्यंगचित्रकलेचा विकास हा केवळ कलात्मक बदलांचा इतिहास नसून तो पत्रकारिता, राजकीय विचारप्रवाह आणि सार्वजनिक चर्चेच्या विस्ताराशीही संबंधित आहे. एकोणिसाव्या शतकाच्या उत्तरार्धापासून वृत्तपत्रांमधील व्यंगचित्रांनी ब्रिटिश वसाहतवादी सत्तेचे स्वरूप, भारतीय समाजातील बदल आणि राजकीय घडामोडी यांवर भाष्य केले. पुढील काळात स्वातंत्र्यचळवळ, राष्ट्रनिर्मिती, लोकशाही व्यवस्था आणि सामाजिक परिवर्तन यांसारखे विषय व्यंगचित्रांच्या आशयाचा भाग बनले. व्यंगचित्रे ही बातमी किंवा लेखाला पूरक चित्रे असण्यापलीकडे जाऊन सार्वजनिक प्रश्नांवर मत व्यक्त करणारे स्वतंत्र माध्यम म्हणून विकसित झाली.&lt;ref name=&quot;khanduri&quot;&gt;Ritu Gairola Khanduri, ''Caricaturing Culture in India: Cartoons and History in the Modern World'', Cambridge University Press, २०१४.&lt;/ref&gt;

स्वातंत्र्यपूर्व काळात मराठी नियतकालिकांमधील व्यंगचित्रांचा आशय तत्कालीन सामाजिक आणि राजकीय परिस्थितीशी संबंधित होता. सामाजिक रूढी, शिक्षण, स्त्रीजीवन, सार्वजनिक संस्था आणि राजकीय घडामोडी यांसारख्या विषयांवर व्यंगचित्रांच्या माध्यमातून भाष्य केले जात असे. ''हिंदू पंच''मधील चित्रे मराठी मुद्रित संस्कृतीत व्यंगचित्रांच्या प्रारंभीच्या वापराची उदाहरणे आहेत. अशा चित्रांचा अभ्यास तत्कालीन सामाजिक दृष्टिकोन आणि सार्वजनिक चर्चेचे स्वरूप समजून घेण्यासाठी उपयुक्त ठरतो.&lt;ref name=&quot;paranjape&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;khanduri&quot; /&gt;

स्वातंत्र्यानंतर वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांच्या प्रसारामुळे व्यंगचित्रकलेला अधिक व्यापक वाचकवर्ग मिळाला. राजकीय व्यंगचित्रे, व्यक्तिचित्रण, पॉकेट कार्टून, हास्यचित्रे आणि चित्रपट्ट्या अशा विविध प्रकारांतून कलाकारांनी आपली अभिव्यक्ती विकसित केली. या काळात व्यंगचित्रकारांनी राजकीय नेतृत्व, सार्वजनिक धोरणे, सामाजिक बदल आणि दैनंदिन जीवनातील विसंगती यांवर चित्रांच्या माध्यमातून भाष्य केले. वृत्तपत्रांतील नियमित व्यंगचित्रे आणि नियतकालिकांतील हास्यचित्रांमुळे या कलेचा वाचकांशी सातत्यपूर्ण संबंध प्रस्थापित झाला.&lt;ref name=&quot;khanduri&quot; /&gt;

कालांतराने मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विषयांत आणि तंत्रांत विविधता आली. वृत्तपत्रांतील राजकीय भाष्याबरोबरच सामाजिक जीवन, कौटुंबिक प्रसंग, मानवी स्वभाव, सांस्कृतिक बदल आणि दैनंदिन अनुभव यांचे चित्रण वाढले. मुद्रित माध्यमांबरोबरच व्यंगचित्रप्रदर्शने, पुस्तकप्रकाशन आणि इतर दृश्य माध्यमांतूनही या कलेचा प्रसार झाला. अशा प्रकारे मराठी व्यंगचित्रकलेने पत्रकारिता, दृश्यकला आणि सामाजिक भाष्य यांचा संगम साधत स्वतंत्र कलापरंपरा विकसित केली.&lt;ref name=&quot;vishwakosh-vyangyachitra&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;khanduri&quot; /&gt;

=== मराठी वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमधील व्यंगचित्रे ===

मराठी वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांनी व्यंगचित्रकलेच्या प्रसारात महत्त्वाची भूमिका बजावली आहे. मुद्रित माध्यमांमधील व्यंगचित्रांमुळे सामाजिक आणि राजकीय घटनांवरील भाष्य वाचकांपर्यंत चित्ररूपात पोहोचले. वृत्तपत्रांतील व्यंगचित्रे प्रामुख्याने समकालीन घटना, सार्वजनिक जीवन, राजकीय निर्णय आणि सामाजिक प्रश्न यांवर भाष्य करतात. नियतकालिकांमध्ये प्रसिद्ध होणाऱ्या हास्यचित्रांचा विषयविस्तार तुलनेने अधिक असतो. त्यांत कौटुंबिक जीवन, मानवी स्वभाव, सामाजिक रूढी आणि दैनंदिन अनुभव यांचे चित्रण आढळते. विनोद आणि उपरोध यांच्या साहाय्याने गंभीर विषयही वाचकांपर्यंत प्रभावीपणे पोहोचवले जातात.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

मराठी मुद्रित माध्यमांतील व्यंगचित्रपरंपरेच्या प्रारंभीच्या टप्प्यात ''हिंदू पंच'' या साप्ताहिकाचे स्थान महत्त्वाचे आहे. इंग्रजी ''पंच''च्या धर्तीवर सुरू झालेल्या या नियतकालिकातून व्यंगचित्रे आणि व्यंगात्मक लेखन प्रसिद्ध होत असे. या साप्ताहिकातील चित्रांमधून तत्कालीन समाजजीवन आणि सार्वजनिक घडामोडींचे चित्रण झाले. ''हिंदू पंच''च्या अभ्यासातून पाश्चात्त्य व्यंगचित्रपरंपरेतील काही शैलीगत वैशिष्ट्ये मराठी मुद्रित संस्कृतीत कशा प्रकारे आली आणि त्यांना स्थानिक सामाजिक संदर्भ कसे प्राप्त झाले, हे स्पष्ट होते.&lt;ref name=&quot;paranjape&quot; /&gt;

पुढील काळात ''किर्लोस्कर'' या नियतकालिकाने मराठी व्यंगचित्रकलेच्या नियमित परंपरेला चालना दिली. शं. वा. किर्लोस्कर यांनी व्यंगचित्रांचा उपयोग सामाजिक प्रबोधन आणि समाजजीवनातील प्रश्न मांडण्यासाठी केला. त्यानंतर ''हंस'', ''मोहिनी'' आणि ''उद्यम'' यांसारख्या नियतकालिकांनी हास्यचित्रकलेच्या प्रसाराला हातभार लावला. या नियतकालिकांमधून नागेश आर्डे, शि. द. फडणीस, प्रभाकर ठोकळ, वसंत सरवटे आणि श्याम जोशी यांसारख्या हास्यचित्रकारांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. पुढील काळात ''आवाज'' वार्षिक आणि ''जत्रा'' यांसारख्या नियतकालिकांनीही हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रांना वाचकांपर्यंत पोहोचवले.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;&lt;ref&gt;“[https://www.loksatta.com/lokrang/marathi-caricature-cartoonist-history-maharashtra-hasyaresha-book-analysis-ssb-93-5984610/ मराठी व्यंगचित्रकलेची दृश्यात्मक नोंदवही]”, प्रशांत कुलकर्णी, ''लोकसत्ता''.&lt;/ref&gt;

राजकीय व्यंगचित्रांच्या प्रसारात ''सकाळ'' आणि ''मार्मिक'' यांसारख्या मुद्रित माध्यमांचे योगदान उल्लेखनीय आहे. ''सकाळ''मध्ये प्रारंभीपासून संपादकीय टीकाचित्रांना स्थान देण्यात आले. पुढे बाळासाहेब ठाकरे यांनी ''मार्मिक'' या व्यंगचित्रप्रधान साप्ताहिकाच्या माध्यमातून राजकीय आणि सामाजिक विषयांवरील व्यंगचित्रांची परंपरा विकसित केली. या साप्ताहिकामुळे अनेक व्यंगचित्रकारांना आपली कला सादर करण्यासाठी व्यासपीठ मिळाले. विकास सबनीस यांसारख्या व्यंगचित्रकारांना ''मार्मिक''मधून प्रसिद्धी मिळाली.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;vikassabnis&quot; /&gt;

दिवाळी अंकांनीही मराठी हास्यचित्रकार आणि व्यंगचित्रकारांना विशेष व्यासपीठ उपलब्ध करून दिले. दिवाळी अंकांतील चित्रांना विषय आणि मांडणीच्या दृष्टीने अधिक विस्तार मिळत असे. सामाजिक जीवनातील शाश्वत विसंगती, कौटुंबिक प्रसंग, मानवी स्वभाव आणि विनोदी परिस्थिती यांवर आधारित हास्यचित्रे या अंकांत प्रसिद्ध होत असत. त्यामुळे वृत्तपत्रांतील तात्कालिक राजकीय टीकाचित्रांबरोबरच नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांमधील हास्यचित्रांनी मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विविध प्रवाहांना चालना दिली.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

वृत्तपत्रांतील नियमित व्यंगचित्रे आणि नियतकालिकांतील हास्यचित्रे यांमुळे व्यंगचित्रकारांचा वाचकांशी सातत्यपूर्ण संवाद निर्माण झाला. एखाद्या घटनेचे दृश्यरूप सादर करण्याबरोबरच तिच्यामागील सामाजिक किंवा राजकीय विसंगती अधोरेखित करण्याचे कार्य या चित्रांनी केले. त्यामुळे मराठी वृत्तपत्रे आणि नियतकालिके ही व्यंगचित्रकलेच्या प्रसाराची महत्त्वाची माध्यमे ठरली. त्यांच्या माध्यमातून मराठी समाजजीवनातील बदलांची दृश्य नोंदही तयार झाली.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

== जिल्हानिहाय व्यंगचित्रकार ==

=== ठाणे जिल्हा ===

ठाणे जिल्ह्याशी संबंधित काही व्यंगचित्रकारांनी मराठी वृत्तपत्रे, नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांमधून व्यंगचित्रकलेच्या विकासात योगदान दिले आहे. या कलाकारांनी हास्यचित्रे, सामाजिक आणि राजकीय व्यंगचित्रे, चित्रांकन तसेच व्यंगचित्रकलेच्या प्रसारासाठी विविध उपक्रमांत सहभाग घेतला आहे. दिवाकर जयंत शेडगे आणि विवेक मेहेत्रे ही या क्षेत्रातील उल्लेखनीय नावे आहेत.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;&gt;शरद लोणकर, “[https://mymarathi.net/r-sarag-3/ व्यंगचित्रकलेचा वारसा जपणारे दिवाकर शेडगे]”, ''माय मराठी'', १० जानेवारी २०१९.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MehetreProfile&quot;&gt;“[https://www.marathisrushti.com/profiles/vivek-mehetre/ मेहेत्रे, विवेक]”, ''मराठीसृष्टी''.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MehetreGomantak&quot;&gt;मुकेश थळी, “[https://dainikgomantak.esakal.com/blog/cartoonist-vivek-mehetre-famous-cartoonist-in-india-ms98 हास्य, हास्यचित्रे व व्यंगचित्रे]”, ''दैनिक गोमन्तक'', १३ फेब्रुवारी २०२४.&lt;/ref&gt;

==== दिवाकर जयंत शेडगे ====

दिवाकर जयंत शेडगे यांचा जन्म ७ फेब्रुवारी १९४२ रोजी झाला. चित्रकलेचा वारसा लाभलेल्या कुटुंबात त्यांचे बालपण गेले. त्यांचे वडील चित्रकार होते आणि त्यांनी वडिलांच्या मार्गदर्शनाखाली चित्रकलेचे काम सुरू केले. पुढे व्यंगचित्रकलेकडे वळल्यानंतर त्यांनी स्वतःची स्वतंत्र शैली विकसित केली. १९६९ मध्ये ''आवाज'' दिवाळी अंकात त्यांचे पहिले व्यंगचित्र प्रसिद्ध झाले. त्यानंतर ''लोकसत्ता'', ''लोकप्रभा'', ''मार्मिक'', ''जत्रा'', ''श्रीदीपलक्ष्मी'', ''दीपावली'' आणि अन्य नियतकालिकांतून त्यांची व्यंगचित्रे प्रसिद्ध झाली. त्यांनी पन्नासहून अधिक दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे रेखाटली आणि त्यांची सुमारे चार हजार व्यंगचित्रे प्रकाशित झाली. नाटकांच्या जाहिराती, दिवाळी अंकांची मुखपृष्ठे आणि कथाचित्रे यांसाठीही त्यांनी चित्रांकन केले. ''रत्‍नागिरी टाइम्स'', ''दो बजे दोपहर'' आणि ''सांज समाचार'' या वृत्तपत्रांसाठी त्यांनी व्यंगचित्रमालिका तयार केल्या.

१९९२ मध्ये मुंबई मराठी पत्रकार संघाच्या ‘मधुचंद्र साहित्यिकांचा’ या मालिकेतील हास्यचित्रांसाठी आणि २००२ मध्ये ''कलाकुंज'' दिवाळी अंकातील हास्यचित्रांसाठी त्यांना शं. वा. किर्लोस्कर स्मृतिचिन्ह प्रदान करण्यात आले. ते ठाणे जिल्ह्यातील कळवा येथे वास्तव्यास होते.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot; /&gt;

==== विवेक मेहेत्रे ====

विवेक मेहेत्रे हे ठाण्यात वास्तव्यास असलेले हास्यचित्रकार, व्यंगचित्रकार, लेखक आणि प्रकाशक आहेत. वयाच्या सोळाव्या वर्षापासून त्यांनी व्यंगचित्रे रेखाटण्यास सुरुवात केली. त्यांनी अभियांत्रिकी शाखेतील पदवी व पदव्युत्तर शिक्षण तसेच व्यवस्थापनशास्त्रातील पदव्युत्तर शिक्षण पूर्ण केले. मराठी, इंग्रजी आणि गुजराती यांसह विविध भाषांतील नियतकालिकांतून त्यांची हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रे प्रसिद्ध झाली आहेत. त्यांच्या सुमारे साठ हजार हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रांचा उल्लेख त्यांच्या चरित्रात्मक नोंदीत आढळतो. उत्कृष्ट व्यंगचित्रकलेसाठी त्यांना शं. वा. किर्लोस्कर पुरस्कार २००० आणि २००९ या वर्षांत दोन वेळा मिळाला. ''तुमचा नवा दोस्त इंटरनेट'' या त्यांच्या पुस्तकाला महाराष्ट्र शासनाचा प्रथम क्रमांकाचा पुरस्कार मिळाला आहे.&lt;ref name=&quot;MehetreProfile&quot; /&gt;

१९९३ पासून ते पत्नी वैशाली मेहेत्रे यांच्यासह ‘उद्वेली बुक्स’ या प्रकाशन संस्थेचे काम पाहतात. त्यांच्या हास्यचित्रांचे संकलन करणारी पुस्तकेही प्रकाशित झाली आहेत. व्यंगचित्रकलेच्या प्रसारासाठी त्यांनी कार्यशाळा आणि इतर उपक्रमांत सहभाग घेतला आहे.&lt;ref name=&quot;MehetreGomantak&quot; /&gt;

जानेवारी २०१८ मध्ये ठाणे येथे आयोजित अखिल भारतीय मराठी व्यंगचित्रकार संमेलनाचे अध्यक्षपद विवेक मेहेत्रे यांनी भूषविले. २० आणि २१ जानेवारी रोजी झालेल्या या संमेलनात ‘सोशल मीडिया आणि व्यंगचित्रे’ तसेच ‘मराठी दैनिकांचे संपादक राजकीय व्यंगचित्रांना घाबरू लागले आहेत का’ या विषयांवर चर्चासत्रे आयोजित करण्यात आली होती. महिला, मुली, ज्येष्ठ नागरिक आणि मुलांसाठी कार्यशाळा तसेच ज्येष्ठ आणि दिवंगत व्यंगचित्रकारांच्या कलाकृतींचे प्रदर्शनही आयोजित करण्यात आले होते. या संमेलनाचे आयोजन ‘कार्टूनिस्ट्स कंबाइन’ या संस्थेतर्फे करण्यात आले होते.&lt;ref&gt;“[https://maharashtratimes.com/maharashtra/mumbai-news/marathi-cartoonist-gettogether-in-thane/amp_articleshow/61969835.cms ठाण्यामध्ये रंगणार मराठी व्यंगचित्रकार संमेलन]”, ''महाराष्ट्र टाइम्स'', ८ डिसेंबर २०१७.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“[https://www.esakal.com/mumbai/marathi-news-thane-news-marathi-caricature-festival-93538 व्यंगचित्रांचा इतिहास पुस्तकांतून जतन करा : सुहास बहुलकर]”, ''सकाळ'', २० जानेवारी २०१८.&lt;/ref&gt;

=== सिंधुदुर्ग जिल्हा ===

सिंधुदुर्ग जिल्ह्याशी संबंधित काही कलाकारांनी मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विकासात योगदान दिले आहे. वृत्तपत्रे, नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांमधून त्यांच्या कलाकृती प्रसिद्ध झाल्या. या जिल्ह्यातील उल्लेखनीय व्यंगचित्रकारांमध्ये बाळ राणे आणि प्रभाकर वाईरकर यांचा समावेश होतो.

==== बाळ राणे ====

बाळ राणे हे मराठीतील ज्येष्ठ व्यंगचित्रकार होते. त्यांचा जन्म २६ जानेवारी १९१४ रोजी सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील कणकवलीजवळच्या जानवली येथे झाला. लहानपणापासूनच चित्रकार होण्याची त्यांची इच्छा होती. मुंबईत त्यांनी मॅट्रिकपर्यंत शिक्षण घेतले. त्यानंतर सुप्रसिद्ध चित्रकार स. ल. हळदणकर यांच्याकडे चित्रकलेचे प्रशिक्षण घेतले. पुढे त्यांनी मुंबईतील पोलीस आयुक्त कार्यालयात लिपिक म्हणून नोकरी केली; मात्र नोकरी सांभाळून व्यंगचित्रकलेचा सराव सुरू ठेवला. त्यांच्या व्यंगचित्रांत कौटुंबिक, सामाजिक, राजकीय आणि दैनंदिन जीवनातील प्रसंगांचे चित्रण आढळते.

''मनोहर'', ''किर्लोस्कर'', ''हंस'', ''वसंत'', ''मोहिनी'', ''उद्यम'', ''वाङ्मयशोभा'', ''आवाज'', ''मार्मिक'' आणि ''किशोर'' यांसारख्या मराठी नियतकालिके व दिवाळी अंकांतून त्यांची व्यंगचित्रे प्रसिद्ध झाली. मराठीबरोबरच ''शंकर्स वीकली'', ''धर्मयुग'' आणि ''चित्रलेखा'' यांसारख्या इंग्रजी, हिंदी आणि गुजराती नियतकालिकांतही त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. ''तरुण भारत''च्या पुणे आणि नागपूर आवृत्त्यांमध्ये ‘बाळूकाका’ या नावाने त्यांचे पॉकेट कार्टून जवळपास पस्तीस वर्षे नियमितपणे प्रसिद्ध होत होते. त्यांच्या जन्मशताब्दीनिमित्त २०१४ मध्ये सर जे. जे. उपयोजित कला महाविद्यालयात त्यांच्या चित्रसंग्रहाचे प्रदर्शन भरविण्यात आले होते.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;&gt;प्रतिभा राणे-वाघ, “[https://www.pratibhawagh.com/bal-rane-marathi बाळ राणे (ज्येष्ठ व्यंगचित्रकार)]”, ''प्रतिभा वाघ''.&lt;/ref&gt;

==== प्रभाकर वाईरकर ====

प्रभाकर वाईरकर हे आंतरराष्ट्रीय स्तरावर ओळख निर्माण केलेले मराठी व्यंगचित्रकार, अर्कचित्रकार आणि रेखांकनकार आहेत. त्यांचा जन्म १९५१ मध्ये सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील मालवण तालुक्यातील कट्टा येथे झाला. त्यांनी मुंबईतील सर जे. जे. उपयोजित कला संस्थेतून १९७७ मध्ये उपयोजित कलेची पदविका प्राप्त केली. व्यंगचित्रे, अर्कचित्रे, रेखाचित्रे आणि जाहिरातकला या क्षेत्रांत त्यांनी काम केले. विविध वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांसाठी त्यांनी व्यंगचित्रे व अर्कचित्रे रेखाटली. ''इंडियन एक्सप्रेस'', ''द टाइम्स ऑफ इंडिया'', ''द संडे ऑब्झर्व्हर'', ''लोकसत्ता'', ''लोकप्रभा'', ''महाराष्ट्र टाइम्स'', ''मार्मिक'' आणि ''आपले महानगर'' यांसारख्या वृत्तपत्रे व नियतकालिकांतून त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली.

१९८७ मध्ये स्वित्झर्लंड येथे झालेल्या आंतरराष्ट्रीय कॉमिक्स महोत्सवात त्यांच्या चित्रांचा समावेश झाला होता. २००२ मध्ये दूरदर्शनने भारतातील नामवंत व्यंगचित्रकारांवर आधारित मालिका प्रसारित केली होती. या मालिकेतील एक भाग प्रभाकर वाईरकर यांच्या कार्यावर आधारित होता. जाहिरातकला क्षेत्रातही त्यांनी अर्कचित्रे आणि व्यंगचित्रांचा वापर करून योगदान दिले.&lt;ref name=&quot;PrabhakarWairkar&quot;&gt;“[https://www.mahamtb.com/Encyc/2023/1/14/Article-on-Prabhakar-Wirekar.html व्यंगचित्रांद्वारे अटकेपार झेंडा नेणारे प्रभाकर वाईरकर]”, ''मुंबई तरुण भारत'', १४ जानेवारी २०२३.&lt;/ref&gt;

२०२६ मध्ये रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील लांजा तालुक्यातील रिंगणे येथे राजापूर-लांजा तालुका नागरिक संघाचे अकरावे ग्रामीण मराठी साहित्य संमेलन आयोजित करण्यात आले होते. या संमेलनात प्रभाकर वाईरकर यांच्या चित्रांचे प्रदर्शन भरविण्यात आले. संमेलनाच्या अखेरच्या दिवशी त्यांना बाळकृष्ण खामकर ‘कोकण भूषण’ पुरस्कार प्रदान करण्यात आला. हा पुरस्कार त्यांच्या व्यंगचित्रकलेतील योगदानाची दखल घेऊन देण्यात आला.&lt;ref&gt;“[https://marathi.hindusthansamachar.in/Encyc/2026/1/9/Rural-Literature-Conference-to-be-held-at-Ringane-.php रत्नागिरी : जानेवारीअखेर रिंगणे येथे अकरावे ग्रामीण साहित्य संमेलन]”, ''हिंदुस्थान समाचार'', जानेवारी २०२६.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“[https://marathi.hindusthansamachar.in/Encyc/2026/2/2/Prabhakar-Wairkar-Speeach-in-R.php रत्नागिरी : समाजातील सर्व घटकांना सामावून घेऊन प्रगती साधणारे संमेलन - प्रभाकर वाईरकर]”, ''हिंदुस्थान समाचार'', २ फेब्रुवारी २०२६.&lt;/ref&gt;

== व्यंगचित्रकारांचे कलात्मक योगदान ==

कोकणाशी संबंधित व्यंगचित्रकारांनी मराठी व्यंगचित्रकलेत विविध विषय आणि माध्यमांद्वारे योगदान दिले आहे. त्यांच्या कलाकृतींमध्ये सामाजिक जीवन, राजकीय घडामोडी, मानवी स्वभाव, कौटुंबिक प्रसंग आणि दैनंदिन व्यवहार यांचे चित्रण आढळते. काही कलाकारांनी वृत्तपत्रांतील नियमित व्यंगचित्रांमधून समकालीन घटनांवर भाष्य केले, तर काहींनी नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांमधून हास्यचित्रे, अर्कचित्रे आणि चित्रांकने प्रसिद्ध केली. त्यामुळे त्यांचे कार्य राजकीय व्यंगचित्रांपुरते मर्यादित न राहता चित्रांकन आणि जाहिरातकलेसारख्या क्षेत्रांपर्यंत विस्तारले.

बाळ राणे यांनी वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमधून दीर्घकाळ व्यंगचित्रे प्रसिद्ध केली. *तरुण भारत*मधील ‘बाळूकाका’ या पॉकेट कार्टूनमधून त्यांनी दैनंदिन जीवनातील प्रसंग आणि सामाजिक विसंगती विनोदी शैलीत मांडल्या. मराठी नियतकालिकांबरोबरच हिंदी, इंग्रजी आणि गुजराती नियतकालिकांतही त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. विविध भाषांतील नियतकालिकांमधील त्यांच्या प्रकाशनामुळे त्यांच्या व्यंगचित्रांचे कार्य प्रादेशिक भाषिक मर्यादांपलीकडे पोहोचले.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;/&gt;

प्रभाकर वाईरकर यांनी व्यंगचित्रकलेबरोबरच अर्कचित्र, चित्रांकन आणि जाहिरातकलेच्या क्षेत्रांत काम केले. विविध वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांसाठी त्यांनी चित्रे रेखाटली. १९८७ मध्ये स्वित्झर्लंड येथे झालेल्या आंतरराष्ट्रीय कॉमिक्स महोत्सवातील त्यांचा सहभाग आणि २००२ मध्ये दूरदर्शनच्या व्यंगचित्रकारांवरील कार्यक्रममालेतील समावेश यांचा त्यांच्या कारकिर्दीत उल्लेख आढळतो. त्यांच्या कार्यातून व्यंगचित्र, व्यक्तिचित्रण आणि व्यावसायिक चित्रांकन या कलाप्रकारांतील परस्परसंबंध दिसून येतात.&lt;ref name=&quot;PrabhakarWairkar&quot;/&gt;

दिवाकर जयंत शेडगे यांनी वृत्तपत्रे, नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे रेखाटली. त्यांच्या कामात सामाजिक प्रसंग, मानवी स्वभाव आणि दैनंदिन जीवनातील विसंगती यांचे चित्रण आढळते. व्यंगचित्रांबरोबरच नाटकांच्या जाहिराती, दिवाळी अंकांची मुखपृष्ठे आणि कथाचित्रे तयार करण्याचे कामही त्यांनी केले. विविध वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमधील त्यांच्या प्रकाशनातून व्यंगचित्रकलेच्या मुद्रित माध्यमांतील वापराचे स्वरूप दिसून येते.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;/&gt;

विवेक मेहेत्रे यांनी हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रांच्या माध्यमातून मराठीसह इतर भाषांतील वाचकांपर्यंत आपली कला पोहोचवली. नियतकालिकांमधील चित्रप्रकाशनाबरोबरच ‘हास्य कॉर्नर’ या कार्यक्रमातून त्यांनी व्यंगचित्रकलेचे प्रात्यक्षिक आणि सादरीकरण केले. लेखन, व्याख्याने आणि पुस्तकप्रकाशनाच्या माध्यमातूनही त्यांनी या कलेच्या प्रसारात सहभाग घेतला. त्यांच्या कार्यातून व्यंगचित्रकलेचे मुद्रित माध्यमांबरोबरच प्रत्यक्ष सादरीकरणाच्या माध्यमातील स्वरूपही स्पष्ट होते.&lt;ref name=&quot;MehetreProfile&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MehetreGomantak&quot;/&gt;

या कलाकारांच्या कार्यातून मराठी व्यंगचित्रकलेतील विषयवैविध्य आणि माध्यमवैविध्य दिसून येते. वृत्तपत्रे, नियतकालिके, दिवाळी अंक, अर्कचित्रे, चित्रांकन आणि सार्वजनिक सादरीकरण अशा विविध माध्यमांतून त्यांनी व्यंगचित्रकलेचा आविष्कार केला. त्यामुळे कोकणाशी संबंधित व्यंगचित्रकारांचे योगदान मराठी व्यंगचित्रकलेच्या व्यापक परंपरेचा एक भाग म्हणून अभ्यासता येते.

=== सामाजिक आणि राजकीय व्यंगचित्रे ===

सामाजिक आणि राजकीय व्यंगचित्रे ही समाजातील घडामोडी, सार्वजनिक जीवनातील विसंगती आणि राजकीय प्रक्रियांवर भाष्य करणारी दृश्यकलेची अभिव्यक्ती आहेत. सामाजिक व्यंगचित्रांमधून रूढी, परंपरा, सामाजिक विषमता, मानवी स्वभाव आणि दैनंदिन जीवनातील विरोधाभास यांचे चित्रण केले जाते. राजकीय व्यंगचित्रांमध्ये शासनव्यवस्था, राजकीय नेतृत्व, सार्वजनिक धोरणे आणि समकालीन घटनांवर उपरोधिक भाष्य केले जाते. अशा चित्रांमध्ये विनोद, अतिशयोक्ती, प्रतीकात्मकता आणि दृश्यरूपकांचा वापर करून आशय मांडला जातो.&lt;ref name=&quot;khanduri&quot;/&gt;

भारतीय व्यंगचित्रपरंपरेत सामाजिक आणि राजकीय विषयांचे चित्रण मुद्रित माध्यमांच्या विकासाबरोबर विस्तारले. वसाहतकालीन काळापासून वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमधील व्यंगचित्रांनी सत्ताकेंद्रे, सामाजिक संबंध आणि सार्वजनिक प्रश्न यांवर भाष्य केले. स्वातंत्र्यानंतर लोकशाही व्यवस्था, निवडणुका, शासनाचे निर्णय आणि सामाजिक परिवर्तन हे राजकीय व्यंगचित्रांचे महत्त्वाचे विषय बनले. व्यंगचित्रे तत्कालीन राजकीय वातावरण आणि समाजातील विचारप्रवाहांचे दृश्य प्रतिबिंब नोंदवतात. त्यामुळे इतिहासाच्या अभ्यासातही त्यांचा दृश्यस्रोत म्हणून उपयोग केला जातो.&lt;ref&gt;Urvi Mukhopadhyay, “Taking Humour Seriously: Political Cartoons as Source of History”, ''Proceedings of the Indian History Congress'', खंड ८३, २०२४, पृ. १४३६–१४५७. https://www.jstor.org/stable/27438540&lt;/ref&gt;

महाराष्ट्रातील सामाजिक आणि राजकीय परिस्थितीचाही व्यंगचित्रांच्या आशयावर प्रभाव पडला. भाषिक अस्मिता, प्रादेशिक ओळख, सामाजिक-सांस्कृतिक बदल आणि राजकीय चळवळी या विषयांनी महाराष्ट्रातील सार्वजनिक चर्चेला आकार दिला. राजुला नानजी शाह यांनी महाराष्ट्राच्या अस्मितेच्या जडणघडणीचा अभ्यास करताना भाषा, प्रदेश, धर्म आणि राज्याच्या भाषिक पुनर्रचनेनंतरच्या सामाजिक-राजकीय घडामोडींचा विचार केला आहे. हा अभ्यास व्यंगचित्रकलेवर केंद्रित नसला, तरी महाराष्ट्रातील सामाजिक आणि राजकीय संदर्भ समजून घेण्यासाठी तो उपयुक्त ठरतो.&lt;ref&gt;Rajula Nanji Shah, “Trajectories in the Construction of Maharashtrian Identity”, ''Journal of Emerging Technologies and Innovative Research'', खंड ५, अंक ८, ऑगस्ट २०१८, पृ. २३८–२४५. https://www.jetir.org/papers/JETIR1808931.pdf&lt;/ref&gt;

व्यंगचित्रांचा ऐतिहासिक अभ्यास करताना त्यांतील दृश्यरचना, प्रतीके, व्यक्तिरेखा आणि प्रसंग यांचा तत्कालीन सामाजिक व राजकीय परिस्थितीशी संबंध लावला जातो. व्यंगचित्रकाराने निवडलेला विषय, त्यातील उपरोध आणि चित्रातून व्यक्त होणारा दृष्टिकोन यांमधून त्या काळातील सार्वजनिक विचारविश्वाचा मागोवा घेता येतो. अशा प्रकारे सामाजिक आणि राजकीय व्यंगचित्रे ही विनोदनिर्मितीबरोबरच पत्रकारिता, दृश्यकला आणि इतिहासाच्या अभ्यासासाठीही महत्त्वाची दृश्यसाधने ठरतात.&lt;ref name=&quot;khanduri&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mukhopadhyay&quot;&gt;Urvi Mukhopadhyay, “Taking Humour Seriously: Political Cartoons as Source of History”, ''Proceedings of the Indian History Congress'', खंड ८३, २०२४, पृ. १४३६–१४५७. https://www.jstor.org/stable/27438540&lt;/ref&gt;

=== विनोदी आणि उपरोधिक चित्रण ===

विनोद आणि उपरोध हे व्यंगचित्रकलेचे महत्त्वाचे घटक आहेत. दैनंदिन जीवनातील प्रसंग, मानवी स्वभावातील विसंगती, सामाजिक रूढी आणि सार्वजनिक व्यवहार यांचे चित्रण करताना व्यंगचित्रकार विनोदाचा वापर करतो. एखाद्या व्यक्तीचे किंवा परिस्थितीचे वैशिष्ट्य अतिशयोक्तीने दाखवणे, अनपेक्षित कलाटणी देणे आणि व्यक्तिरेखांच्या चेहऱ्यावरील व शारीरिक हावभावांतून आशय व्यक्त करणे या तंत्रांमुळे व्यंगचित्रात हास्यनिर्मिती होते. काही व्यंगचित्रे निव्वळ हास्य निर्माण करतात, तर काही हसवतानाच वाचकाला विचार करण्यास प्रवृत्त करतात.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot;/&gt;

उपरोधिक चित्रणात एखाद्या व्यक्तीच्या विधानातील, कृतीतील किंवा सामाजिक परिस्थितीतील विरोधाभास ठळक केला जातो. चित्रातील व्यक्तिरेखा, प्रसंग, प्रतीके आणि संवाद यांच्या साहाय्याने व्यंगचित्रकार आशय मांडतो. काही वेळा चित्रातील व्यक्ती किंवा प्रसंगाचे अतिशयोक्तीपूर्ण चित्रण करून विसंगती अधोरेखित केली जाते; तर काही वेळा शब्द आणि चित्र यांच्या परस्परसंबंधातून उपरोध व्यक्त होतो. त्यामुळे व्यंगचित्रातील विनोद हा केवळ मनोरंजनापुरता मर्यादित न राहता सामाजिक निरीक्षण आणि टीकेचे माध्यमही ठरतो.&lt;ref name=&quot;khanduri&quot;/&gt;

भारतीय राजकीय व्यंगचित्रांमध्ये भाषिक आणि दृश्यात्मक साधनांचा एकत्रित वापर आढळतो. चित्रातील शीर्षक, संवाद, शब्दखेळ आणि सांस्कृतिक संदर्भ यांमुळे व्यंगचित्राचा आशय अधिक स्पष्ट किंवा बहुअर्थी होऊ शकतो. चित्रातील दृश्यप्रतीके आणि शब्द यांचा परस्परसंबंध समजून घेतल्यास व्यंगचित्रातील उपरोधाचा अर्थ उलगडतो. अशा चित्रांचा अर्थ लावताना त्यांचा तत्कालीन सामाजिक आणि राजकीय संदर्भ विचारात घेणे आवश्यक ठरते.&lt;ref&gt;Vinod Balakrishnan आणि Vishaka Venkat, ''The Language of Humour and Its Transmutation in Indian Political Cartoons'', Palgrave Macmillan, 2023.&lt;/ref&gt;

व्यंगचित्रातील विनोदी आणि उपरोधिक शैलीचा परिणाम चित्रकाराच्या निरीक्षणशक्ती, कल्पकता आणि रेखाटनकौशल्यावर अवलंबून असतो. मोजक्या रेषा, निवडक दृश्यघटक, चेहऱ्यावरील हावभाव आणि नेमकी प्रसंगरचना यांच्या साहाय्याने व्यापक आशय व्यक्त करता येतो. चित्र आणि शब्द यांचा योग्य मेळ साधल्यास व्यंगचित्राचा आशय अधिक परिणामकारक होतो. त्यामुळे विनोद आणि उपरोध हे व्यंगचित्राचे केवळ शैलीवैशिष्ट्य नसून सामाजिक वास्तवातील विसंगती व्यक्त करण्याची प्रभावी साधने आहेत.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

=== अर्कचित्रे आणि व्यक्तिचित्रण ===

अर्कचित्र हे व्यक्तिचित्रणाचा एक वैशिष्ट्यपूर्ण प्रकार आहे. त्यामध्ये एखाद्या व्यक्तीच्या चेहऱ्याची ठेवण, हावभाव आणि ओळख दर्शविणारी वैशिष्ट्ये ठळकपणे रेखाटली जातात. व्यक्तीच्या मूळ स्वरूपाशी साम्य राखून तिच्या वैशिष्ट्यपूर्ण गुणांचे अतिशयोक्त किंवा ठसठशीत रेषांकन करणे हे अर्कचित्राचे प्रमुख वैशिष्ट्य आहे. व्यक्तिचित्रणात व्यक्तीचे बाह्यरूप, देहबोली आणि व्यक्तिमत्त्वातील वैशिष्ट्ये चित्रातून व्यक्त करण्यावर भर असतो. या दोन्ही प्रकारांसाठी सूक्ष्म निरीक्षण, रेखाटनकौशल्य आणि व्यक्तीच्या वैशिष्ट्यांचे आकलन आवश्यक असते.

प्रभाकर वाईरकर यांनी व्यंगचित्रकलेबरोबरच अर्कचित्रे आणि रेखाचित्रांच्या क्षेत्रातही काम केले आहे. त्यांनी विविध क्षेत्रांतील व्यक्तींची अर्कचित्रे रेखाटली. विशेषतः हिंदुस्थानी शास्त्रीय संगीत क्षेत्रातील कलाकारांची अर्कचित्रे त्यांनी तयार केली. २०११ मध्ये सवाई गंधर्व भीमसेन महोत्सवात त्यांच्या सत्तरहून अधिक अर्कचित्रांचे प्रदर्शन आयोजित करण्यात आले होते. या चित्रांमध्ये गायक आणि वादकांच्या चेहऱ्यावरील भाव, सादरीकरणाच्या वेळी दिसणारी देहबोली आणि त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वाची वैशिष्ट्ये रेखाटण्यात आली होती.&lt;ref&gt;अमृता जैन, “Lines of Thought”, ''द इंडियन एक्सप्रेस'', २ डिसेंबर २०११. https://indianexpress.com/article/cities/pune/lines-of-thought/&lt;/ref&gt;

दिवाकर जयंत शेडगे यांनी व्यंगचित्रांबरोबरच विविध प्रकारचे चित्रांकन केले. नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे रेखाटण्यासोबतच त्यांनी नाटकांच्या जाहिराती, मुखपृष्ठे आणि कथाचित्रे तयार केली. त्यांच्या या कामातून व्यंगचित्रकलेच्या जोडीने मुद्रित माध्यमांसाठी आवश्यक असलेल्या चित्रांकनाच्या क्षेत्रातील त्यांचे योगदान दिसून येते.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;/&gt;

अर्कचित्रे आणि व्यक्तिचित्रण या माध्यमांतून व्यक्तीची ओळख आणि तिच्या व्यक्तिमत्त्वातील ठळक पैलू दृश्यरूपात मांडले जातात. व्यंगचित्रकाराच्या निरीक्षणशक्तीचा आणि रेखाटनकौशल्याचा या चित्रप्रकारांत विशेष उपयोग होतो. प्रभाकर वाईरकर यांची अर्कचित्रे आणि दिवाकर शेडगे यांचे विविध प्रकारचे चित्रांकन यांमधून कोकणाशी संबंधित व्यंगचित्रकारांच्या कलात्मक कार्याची व्याप्ती स्पष्ट होते.

=== जाहिरातकला आणि चित्रांकन ===

व्यंगचित्रकारांच्या कलात्मक कार्याचा विस्तार जाहिरातकला आणि चित्रांकन या क्षेत्रांतही झालेला दिसतो. जाहिरातींमधील चित्रे, नियतकालिकांची मुखपृष्ठे, कथाचित्रे आणि इतर दृश्यरचना यांच्या माध्यमातून चित्रकारांनी मुद्रित माध्यमांच्या सादरीकरणात योगदान दिले. एखाद्या उत्पादनाची किंवा संकल्पनेची वैशिष्ट्ये चित्ररूपात मांडणे आणि मजकुराला पूरक दृश्यात्मक आशय निर्माण करणे ही या कामांची प्रमुख वैशिष्ट्ये आहेत.

प्रभाकर वाईरकर यांनी व्यंगचित्रकलेबरोबरच जाहिरातकला आणि चित्रांकनाच्या क्षेत्रातही काम केले. त्यांनी सौभाग्य, त्रिकाया, सिस्टास आणि रेडिफ्युजन यांसारख्या जाहिरात संस्थांमध्ये चित्रकार म्हणून काम केले. रेडिफ्युजनमधील एका जाहिरात मोहिमेत त्यांनी अर्कचित्रे आणि व्यंगचित्रांचा वापर केला होता. जाहिरात क्षेत्रातील या कामामुळे व्यंगचित्र आणि अर्कचित्र या कलाप्रकारांचा व्यावसायिक जाहिरातमाध्यमांमध्येही उपयोग झाल्याचे दिसून येते.&lt;ref name=&quot;PrabhakarWairkar&quot;/&gt;

दिवाकर जयंत शेडगे यांनीही व्यंगचित्रांबरोबरच जाहिराती आणि नियतकालिकांसाठी चित्रांकन केले. त्यांनी नाटकांच्या जाहिरातींसाठी चित्रे तयार केली, तसेच दिवाळी अंकांची मुखपृष्ठे आणि कथाचित्रे रेखाटली. त्यांच्या या कामातून व्यंगचित्रकार म्हणून विकसित केलेल्या रेखाटनकौशल्याचा उपयोग इतर चित्रांकनप्रकारांतही झाल्याचे दिसते. त्यामुळे त्यांच्या कलात्मक कार्याला मुद्रित माध्यमांच्या विविध क्षेत्रांत स्थान मिळाले.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;/&gt;

व्यंगचित्रकला, जाहिरातकला आणि चित्रांकन या क्षेत्रांमध्ये रेखाटनकौशल्य, विषयाचे आकलन आणि दृश्यात्मक मांडणी यांना महत्त्व असते. प्रभाकर वाईरकर आणि दिवाकर शेडगे यांच्या कार्यातून व्यंगचित्रकारांनी आपल्या कलाकौशल्याचा उपयोग मुद्रित आणि व्यावसायिक माध्यमांतील विविध चित्रांकनप्रकारांसाठी केल्याचे दिसून येते.

== प्रकाशित व्यंगचित्रे आणि साहित्य ==

कोकणाशी संबंधित व्यंगचित्रकारांनी वृत्तपत्रे, नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांमधून व्यंगचित्रे प्रसिद्ध केली. त्यांच्या कलाकृतींमध्ये सामाजिक, राजकीय, कौटुंबिक आणि दैनंदिन जीवनातील प्रसंगांचे चित्रण आढळते. काही कलाकारांनी व्यंगचित्रे आणि अर्कचित्रांचे संग्रह पुस्तकरूपाने प्रकाशित केले, तर काहींच्या कलाकृती नियतकालिके आणि वृत्तपत्रांमध्ये विखुरलेल्या स्वरूपात उपलब्ध आहेत. या प्रकाशनांमधून त्यांच्या कलाकृतींचे दस्तऐवजीकरण आणि व्यंगचित्रकलेच्या अभ्यासासाठी संदर्भसाहित्य उपलब्ध झाले आहे.

बाळ राणे यांची व्यंगचित्रे *मनोहर*, *किर्लोस्कर*, *हंस*, *वसंत*, *मोहिनी*, *उद्यम*, *वाङ्मयशोभा*, *रम्यकथा*, *वसुधा*, *आवाज*, *मार्मिक* आणि *किशोर* यांसारख्या मराठी नियतकालिकांतून प्रसिद्ध झाली. तसेच *शंकर्स वीकली*, *धर्मयुग* आणि *चित्रलेखा* या अनुक्रमे इंग्रजी, हिंदी आणि गुजराती नियतकालिकांतही त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. *तरुण भारत*मधील ‘बाळूकाका’ हे त्यांचे पॉकेट कार्टून जवळपास पस्तीस वर्षे नियमितपणे प्रसिद्ध होत होते. त्यांच्या कन्या प्रतिभा राणे-वाघ यांनी त्यांची स्केचबुक्स, मूळ रेखाचित्रे आणि प्रकाशित चित्रे जतन केली आहेत. जन्मशताब्दीनिमित्त २०१४ मध्ये सर जे. जे. उपयोजित कला महाविद्यालयात त्यांच्या चित्रांचे प्रदर्शन भरविण्यात आले होते. उपलब्ध माहितीनुसार, निवडक व्यंगचित्रे पुस्तकरूपाने प्रकाशित व्हावीत, अशी त्यांची इच्छा होती.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;/&gt;

प्रभाकर वाईरकर यांनी व्यंगचित्रे, अर्कचित्रे आणि चित्रांकनाच्या क्षेत्रात काम केले. त्यांच्या प्रकाशित पुस्तकांमध्ये ''Jest Doodling'', ''Bodyline'', ''Cari-Toons'', ''Life Illustrated'' आणि हिंदुस्थानी शास्त्रीय संगीत क्षेत्रातील कलाकारांच्या अर्कचित्रांचा संग्रह असलेल्या ''Funkaar-i-Kacheri'' यांचा समावेश होतो.&lt;ref name=&quot;PrabhakarWairkar&quot;/&gt; हिंदुस्थानी शास्त्रीय संगीत क्षेत्रातील कलाकारांची त्यांनी रेखाटलेली सत्तरहून अधिक अर्कचित्रे २०११ मध्ये सवाई गंधर्व भीमसेन महोत्सवात प्रदर्शित करण्यात आली होती.&lt;ref&gt;अमृता जैन, “Lines of Thought”, ''The Indian Express'', २ डिसेंबर २०११. https://indianexpress.com/article/cities/pune/lines-of-thought/&lt;/ref&gt;

विवेक मेहेत्रे यांची हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रे मराठी, इंग्रजी आणि गुजराती यांसह विविध भाषांतील नियतकालिकांत प्रसिद्ध झाली आहेत. त्यांच्या प्रकाशित पुस्तकांमध्ये ''हास्य कॉर्नर'', ''चला… वापरू इंटरनेट'', ''तुमचा नवा दोस्त इंटरनेट'', ''ई-मेल'' आणि ''ई-कॉमर्स'' यांचा समावेश होतो. ''तुमचा नवा दोस्त इंटरनेट'' या पुस्तकाला महाराष्ट्र शासनाचा प्रथम क्रमांकाचा पुरस्कार मिळाल्याचा उल्लेख त्यांच्या चरित्रात्मक नोंदीत आहे. त्यांच्या लेखनातून व्यंगचित्रकलेबरोबरच माहितीपर पुस्तकनिर्मितीच्या क्षेत्रातील त्यांचे कार्यही दिसून येते.&lt;ref&gt;“मेहेत्रे, विवेक”, ''मराठीसृष्टी''. https://www.marathisrushti.com/profiles/vivek-mehetre/&lt;/ref&gt;

दिवाकर जयंत शेडगे यांची व्यंगचित्रे *आवाज*, *लोकसत्ता*, *लोकप्रभा*, *मार्मिक* आणि *जत्रा* यांसारख्या वृत्तपत्रे व नियतकालिकांतून प्रसिद्ध झाली. त्यांनी अनेक दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे रेखाटली. व्यंगचित्रांबरोबरच नाटकांच्या जाहिराती, दिवाळी अंकांची मुखपृष्ठे आणि कथाचित्रे यांचेही त्यांनी चित्रांकन केले. त्यांच्या कारकिर्दीत सुमारे चार हजार व्यंगचित्रे प्रसिद्ध झाल्याचा उल्लेख त्यांच्या कार्यावरील चरित्रात्मक लेखात आहे.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;/&gt;

मराठी व्यंगचित्रकलेच्या इतिहासाचे आणि साहित्याचे दस्तऐवजीकरण करण्याच्या दृष्टीने व्यंगचित्रसंग्रह व व्यंगचित्रकलेवरील ग्रंथ महत्त्वाचे ठरतात. प्रशांत कुलकर्णी संपादित ''निवडक मराठी व्यंगचित्रे'' आणि वसंत सरवटे व मधुकर धर्मापुरीकर लिखित ''व्यंगचित्र : एक संवाद'' या ग्रंथांचा मराठी विश्वकोशातील व्यंगचित्रविषयक नोंदीत उल्लेख आहे. अशा ग्रंथांमधून व्यंगचित्रकलेचा इतिहास, तिची विविध रूपे आणि कलाकारांचे योगदान यांचा अभ्यास करण्यासाठी संदर्भ उपलब्ध होतात.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot;/&gt;

=== वृत्तपत्रांतील व्यंगचित्रे ===

वृत्तपत्रांतील व्यंगचित्रे ही समकालीन सामाजिक आणि राजकीय घडामोडींवर भाष्य करणारी दृश्यकलेची अभिव्यक्ती आहेत. वृत्तपत्रांमध्ये प्रसिद्ध होणाऱ्या व्यंगचित्रांमधून सार्वजनिक जीवनातील घटना, राजकीय निर्णय, सामाजिक प्रश्न आणि दैनंदिन व्यवहारांतील विसंगती चित्ररूपात मांडल्या जातात. काही व्यंगचित्रकारांनी नियमित सदरांच्या माध्यमातून वाचकांशी सातत्यपूर्ण संवाद साधला, तर काहींनी वृत्तपत्रांच्या विविध पुरवण्यांसाठी आणि विशेष प्रसंगांसाठी व्यंगचित्रे रेखाटली.

बाळ राणे यांनी वृत्तपत्रीय व्यंगचित्रकलेत दीर्घकाळ योगदान दिले. *तरुण भारत*च्या पुणे आणि नागपूर आवृत्त्यांमध्ये ‘बाळूकाका’ या नावाने त्यांचे पॉकेट कार्टून जवळपास पस्तीस वर्षे नियमितपणे प्रसिद्ध होत होते. दैनिकातील राजकीय आणि सामाजिक घडामोडींवर आधारित चित्रांचा संच ते तयार करून पाठवत असत. त्यांच्या व्यंगचित्रांमध्ये कौटुंबिक, सामाजिक आणि राजकीय विषयांबरोबरच तत्कालीन घटनांचे चित्रणही आढळते. *संध्याकाळ* या दैनिकातही काही वर्षे त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली होती.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;/&gt;

दिवाकर जयंत शेडगे यांची व्यंगचित्रे *लोकसत्ता*, *लोकप्रभा*, *मार्मिक*, *जत्रा* आणि *आवाज* यांसारख्या वृत्तपत्रे व नियतकालिकांतून प्रसिद्ध झाली. त्यांनी *रत्‍नागिरी टाइम्स*, *दो बजे दोपहर* आणि *सांज समाचार* या दैनिकांसाठी वर्षभर व्यंगचित्रमालिका तयार केल्या. विविध प्रकाशनांसाठी केलेल्या या कामातून वृत्तपत्रीय व्यंगचित्रांच्या नियमित प्रकाशनातील त्यांचे योगदान दिसून येते.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;/&gt;

प्रभाकर वाईरकर यांनी *इंडियन एक्सप्रेस*, *द टाइम्स ऑफ इंडिया*, *द संडे ऑब्झर्व्हर*, *द इंडिपेंडंट*, *द इंडियन पोस्ट*, *बिझनेस वर्ल्ड*, *ब्लिट्झ*, *मिड-डे*, *महाराष्ट्र टाइम्स*, *लोकसत्ता*, *लोकप्रभा* आणि *मार्मिक* यांसारख्या वृत्तपत्रे व नियतकालिकांसाठी व्यंगचित्रे आणि चित्रांकन केले. त्यांच्या कामात समकालीन घडामोडी, सामाजिक प्रश्न आणि राजकीय विषयांचे चित्रण आढळते. विविध भाषांतील आणि स्वरूपांतील प्रकाशनांसाठी केलेल्या कामामुळे त्यांच्या व्यंगचित्रांना व्यापक वाचकवर्ग मिळाला.&lt;ref name=&quot;PrabhakarWairkar&quot;/&gt;

या व्यंगचित्रकारांच्या वृत्तपत्रीय कार्यातून पॉकेट कार्टून, नियमित व्यंगचित्रमालिका आणि विविध वृत्तपत्रे व नियतकालिकांसाठी केलेले चित्रांकन अशा स्वरूपांत व्यंगचित्रकलेचा प्रसार झाल्याचे दिसून येते. वृत्तपत्रांतील या कलाकृतींनी समकालीन घटनांचे दृश्यरूपात दस्तऐवजीकरण करण्याबरोबरच वाचकांसमोर सामाजिक आणि राजकीय विषयांची विनोदी व उपरोधिक मांडणी केली.

=== मासिके आणि दिवाळी अंक ===

मराठी मासिके आणि दिवाळी अंकांनी व्यंगचित्रकारांना आपल्या कलाकृती प्रसिद्ध करण्यासाठी महत्त्वाचे व्यासपीठ उपलब्ध करून दिले. या माध्यमांतून सामाजिक जीवन, कौटुंबिक प्रसंग, मानवी स्वभाव आणि बदलती जीवनशैली यांवर आधारित व्यंगचित्रे व हास्यचित्रे वाचकांपर्यंत पोहोचली. दिवाळी अंकांमध्ये विविध साहित्यप्रकारांबरोबर व्यंगचित्रांनाही स्थान मिळाल्यामुळे कलाकारांना वेगवेगळे विषय आणि चित्रशैली हाताळण्याची संधी उपलब्ध झाली.

बाळ राणे यांची व्यंगचित्रे *मनोहर*, *किर्लोस्कर*, *हंस*, *वसंत*, *मोहिनी*, *उद्यम*, *वाङ्मयशोभा*, *आवाज*, *मार्मिक* आणि *किशोर* यांसारख्या मराठी नियतकालिकांतून प्रसिद्ध झाली. तसेच *शंकर्स वीकली*, *धर्मयुग* आणि *चित्रलेखा* या इंग्रजी, हिंदी आणि गुजराती नियतकालिकांतही त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. विविध भाषांतील नियतकालिकांमधील या प्रकाशनांमुळे त्यांच्या व्यंगचित्रांना मराठी वाचकवर्गाबरोबरच इतर भाषांतील वाचकांपर्यंत पोहोचण्याची संधी मिळाली.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;/&gt;

दिवाकर जयंत शेडगे यांची व्यंगचित्रे *आवाज*, *लोकप्रभा*, *मार्मिक* आणि *जत्रा* यांसारख्या नियतकालिकांतून प्रसिद्ध झाली. त्यांनी पन्नासहून अधिक दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे रेखाटल्याचा उल्लेख त्यांच्या कार्यावरील लेखात आहे. विविध दिवाळी अंकांमधील त्यांच्या चित्रांमधून सामाजिक प्रसंग, दैनंदिन जीवन आणि मानवी स्वभावातील वैशिष्ट्यांचे विनोदी चित्रण झाले.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;/&gt;

विवेक मेहेत्रे यांची हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रे मराठी, इंग्रजी आणि गुजराती भाषांतील विविध नियतकालिकांत प्रसिद्ध झाली आहेत. त्यांच्या चित्रांमधून दैनंदिन जीवनातील प्रसंग आणि मानवी स्वभावातील विनोदी पैलू व्यक्त झाले. विविध भाषांतील नियतकालिकांमधील त्यांच्या प्रकाशनकार्यामुळे त्यांच्या चित्रांना व्यापक वाचकवर्ग मिळाला.&lt;ref&gt;“मेहेत्रे, विवेक”, ''मराठीसृष्टी''. https://www.marathisrushti.com/profiles/vivek-mehetre/&lt;/ref&gt;

मासिके आणि दिवाळी अंकांच्या माध्यमातून या कलाकारांच्या व्यंगचित्रांना नियमित प्रकाशनाची संधी मिळाली. या माध्यमांतील चित्रांमुळे व्यंगचित्रकलेचे विषयवैविध्य वाचकांसमोर आले आणि मराठी नियतकालिकांच्या दृश्यकलात्मक आशयात व्यंगचित्रांचा समावेश झाला.

=== व्यंगचित्रसंग्रह आणि पुस्तके ===

व्यंगचित्रकारांनी आपल्या कलाकृतींचे जतन आणि प्रसार करण्यासाठी व्यंगचित्रसंग्रह, चित्रसंग्रह आणि पुस्तकप्रकाशन या माध्यमांचा उपयोग केला आहे. अशा पुस्तकांमधून कलाकारांची रेखाटनशैली, विषयांची निवड आणि कलात्मक अभिव्यक्ती यांचा परिचय वाचकांना होतो. व्यंगचित्रसंग्रह हे केवळ कलाकृतींचे संकलन नसून संबंधित काळातील सामाजिक आणि सांस्कृतिक जीवनाचे दृश्य दस्तऐवजीकरण करणारे साधनही ठरतात.

प्रभाकर वाईरकर यांनी व्यंगचित्रे, अर्कचित्रे आणि चित्रांकन या क्षेत्रांतील कामाचे पुस्तकांच्या माध्यमातूनही दस्तऐवजीकरण केले आहे. त्यांच्या प्रकाशित पुस्तकांमध्ये ''Jest Doodling'', ''Bodyline'', ''Cari-Toons'', ''Life Illustrated'' आणि ''Funkaar-i-Kacheri'' यांचा समावेश होतो. ''Funkaar-i-Kacheri'' या पुस्तकात हिंदुस्थानी शास्त्रीय संगीत क्षेत्रातील कलाकारांची अर्कचित्रे समाविष्ट आहेत. त्यांच्या या प्रकाशनांमधून व्यंगचित्रकला आणि व्यक्तिचित्रणातील त्यांचे काम वाचकांसमोर आले आहे.&lt;ref name=&quot;PrabhakarWairkar&quot;/&gt;

विवेक मेहेत्रे यांनी व्यंगचित्रकलेबरोबरच लेखन आणि पुस्तकप्रकाशनाच्या क्षेत्रातही काम केले आहे. त्यांच्या प्रकाशित पुस्तकांमध्ये ''हास्य कॉर्नर'', ''चला… वापरू इंटरनेट'', ''तुमचा नवा दोस्त इंटरनेट'', ''ई-मेल'' आणि ''ई-कॉमर्स'' यांचा समावेश होतो. त्यांनी पत्नी वैशाली मेहेत्रे यांच्यासह ‘उद्वेली बुक्स’ या प्रकाशन संस्थेच्या माध्यमातून पुस्तकप्रकाशनाच्या क्षेत्रात काम केले. त्यांच्या या कार्यातून व्यंगचित्रकलेबरोबरच लेखन आणि प्रकाशन क्षेत्रातील सहभागाची नोंद घेता येते.&lt;ref&gt;“मेहेत्रे, विवेक”, ''मराठीसृष्टी''. https://www.marathisrushti.com/profiles/vivek-mehetre/&lt;/ref&gt;

व्यंगचित्रसंग्रह आणि पुस्तकांच्या माध्यमातून कलाकारांच्या कलाकृतींचे जतन होते आणि त्यांच्या कार्याचा अभ्यास करण्यासाठी संदर्भसाहित्य उपलब्ध होते. प्रभाकर वाईरकर आणि विवेक मेहेत्रे यांच्या प्रकाशित साहित्यामुळे व्यंगचित्रकलेबरोबरच चित्रांकन, लेखन आणि प्रकाशन या क्षेत्रांतील त्यांच्या कार्याचीही नोंद घेता येते.

== व्यंगचित्र प्रदर्शने आणि संमेलने ==

व्यंगचित्रकलेचा प्रसार आणि कलाकारांच्या कलाकृतींचे जतन करण्यामध्ये प्रदर्शने व संमेलने यांना महत्त्वाचे स्थान आहे. अशा उपक्रमांमधून व्यंगचित्रकारांना आपल्या कलाकृती रसिकांसमोर सादर करण्याची संधी मिळते. तसेच विविध शैली, विषय आणि तंत्रांचा परिचय प्रेक्षकांना होतो. प्रदर्शनांमुळे जुन्या आणि नव्या पिढ्यांतील कलाकारांच्या कामाची ओळख निर्माण होण्यास मदत होते, तर संमेलनांमधून कलाकारांना विचारांची देवाणघेवाण आणि अनुभवांची चर्चा करण्यासाठी व्यासपीठ उपलब्ध होते.

बाळ राणे यांच्या व्यंगचित्रांचा संग्रह त्यांच्या कन्या प्रतिभा राणे-वाघ यांनी जतन केला आहे. त्यांच्या जन्मशताब्दीनिमित्त २०१४ मध्ये सर जे. जे. उपयोजित कला महाविद्यालयात त्यांच्या चित्रांचे प्रदर्शन आयोजित करण्यात आले होते. तसेच १५ डिसेंबर २०२२ ते १ जानेवारी २०२३ या कालावधीत नेहरू सेंटर आर्ट गॅलरी येथे आयोजित ''आठवणीतील हास्यरेषा'' या भारतीय ज्येष्ठ व्यंगचित्रकारांच्या पूर्वावलोकनात्मक प्रदर्शनात त्यांच्या कलाकृतींचा समावेश करण्यात आला होता.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;/&gt;&lt;ref&gt;''Nehru Centre Newsletter'', डिसेंबर २०२२, “Indian Master's Retrospective — आठवणीतील हास्यरेषा”, नेहरू सेंटर आर्ट गॅलरी. https://www.nehrucentremumbai.in/wp-content/uploads/2023/08/December-2022-for-web.pdf&lt;/ref&gt;

प्रभाकर वाईरकर यांनी भारतात आयोजित विविध व्यंगचित्र आणि अर्कचित्र प्रदर्शनांमध्ये सहभाग घेतला. १८ ते ३० ऑक्टोबर २०१० या कालावधीत बेंगळुरू येथील इंडियन कार्टून गॅलरीत त्यांच्या व्यंगचित्रांचे प्रदर्शन भरविण्यात आले होते. या प्रदर्शनाची माहिती ''Deccan Herald'' या वृत्तपत्राने प्रसिद्ध केली होती.&lt;ref&gt;“45 cartoon shows in three years!”, ''Deccan Herald'', ८ ऑक्टोबर २०१०. https://www.deccanherald.com/india/karnataka/bengaluru/45-cartoon-shows-three-years-2520481&lt;/ref&gt; २०११ मध्ये पुण्यातील सवाई गंधर्व भीमसेन महोत्सवात त्यांच्या हिंदुस्थानी शास्त्रीय संगीत क्षेत्रातील कलाकारांच्या सत्तरहून अधिक अर्कचित्रांचे प्रदर्शन भरविण्यात आले होते.&lt;ref&gt;Amrita Jain, “Lines of Thought”, ''The Indian Express'', २ डिसेंबर २०११. https://indianexpress.com/article/cities/pune/lines-of-thought/&lt;/ref&gt;

ठाणे येथे २० आणि २१ जानेवारी २०१८ रोजी कार्टूनिस्ट्स कंबाइन या संस्थेच्या वतीने अखिल भारतीय मराठी व्यंगचित्रकार संमेलनाचे आयोजन करण्यात आले होते. या संमेलनाचे अध्यक्षपद विवेक मेहेत्रे यांनी भूषविले. संमेलनात समाजमाध्यमे आणि व्यंगचित्रे, तसेच मराठी दैनिकांतील राजकीय व्यंगचित्रांचे स्थान या विषयांवर चर्चासत्रे आयोजित करण्यात आली होती. कार्यशाळा, स्पर्धा आणि ज्येष्ठ व दिवंगत व्यंगचित्रकारांच्या कलाकृतींचे प्रदर्शन हेही संमेलनाचे भाग होते. संमेलनादरम्यान व्यंगचित्रकलेचा इतिहास आणि दुर्मिळ व्यंगचित्रांचे दस्तऐवजीकरण यांविषयीही चर्चा झाली.&lt;ref&gt;“ठाण्यामध्ये रंगणार मराठी व्यंगचित्रकार संमेलन”, ''महाराष्ट्र टाइम्स'', ८ डिसेंबर २०१७. https://maharashtratimes.com/maharashtra/mumbai-news/marathi-cartoonist-gettogether/articleshow/61969835.cms&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“व्यंग्यचित्रांचा इतिहास पुस्तकांतून जतन करा : सुहास बहुलकर”, ''सकाळ'', २० जानेवारी २०१८. https://www.esakal.com/mumbai/marathi-news-thane-news-marathi-caricature-festival-93538&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“व्यंगचित्रकारांनी कठोर भूमिका घ्यायला हवी - राज ठाकरे”, ''लोकसत्ता'', २२ जानेवारी २०१८. https://www.loksatta.com/thane/raj-thackeray-attended-all-india-marathi-cartooninst-meet-in-thane-1619963/&lt;/ref&gt;

या प्रदर्शनांमधून आणि संमेलनांमधून व्यंगचित्रकलेच्या विविध शैलींचे सादरीकरण, कलाकारांच्या कामाचे दस्तऐवजीकरण आणि नव्या पिढीपर्यंत या कलेचा परिचय करून देण्याचे प्रयत्न झाले. अशा उपक्रमांमुळे व्यंगचित्रकलेच्या संवर्धनासाठी कलाकार, संस्था आणि रसिक यांच्यात संवादाचे व्यासपीठ निर्माण झाले.


== हेही पहा ==
* [[व्यंगचित्र]]

== बाह्य दुवे ==
* [https://vishwakosh.marathi.gov.in/33080/ व्यंग्यचित्र – मराठी विश्वकोश]
* [https://www.pratibhawagh.com/bal-rane-marathi बाळ राणे – चरित्र व व्यंगचित्रकलेचा वारसा]
* {{कोकण लोकजीवन}}

== संदर्भ ==


[[वर्ग:मराठी व्यंगचित्रकार]]
[[वर्ग:कोकण]]
[[वर्ग:व्यंगचित्रकला]]</text>
      <sha1>oiy23v37kz97rzhnau1uyborusoallp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728422</id>
      <parentid>2728421</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T06:04:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AdvAnantGholam</username>
        <id>172574</id>
      </contributor>
      <origin>2728422</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="135046" sha1="pebzm8l79wjhjl52zw3m0d42n4u5x5j" xml:space="preserve">कोकण हा महाराष्ट्राच्या पश्चिम किनारपट्टीवरील भौगोलिक आणि सांस्कृतिक वैशिष्ट्यांनी समृद्ध प्रदेश आहे. या प्रदेशातील सामाजिक जीवन, स्थानिक बोलीभाषा, लोकपरंपरा आणि सांस्कृतिक घडामोडी यांचे प्रतिबिंब विविध कलाप्रकारांतून व्यक्त झाले आहे. व्यंगचित्रकला हा त्यांपैकी एक दृश्यकलाप्रकार आहे. रेषा, आकार आणि प्रसंग यांच्या माध्यमातून विनोद, उपरोध आणि भाष्य व्यक्त करणाऱ्या व्यंगचित्रांना वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमध्ये महत्त्वाचे स्थान लाभले आहे. व्यंगचित्रांमधून सामाजिक विसंगती, मानवी स्वभावातील विरोधाभास आणि समकालीन घटनांवर मार्मिक भाष्य केले जाते.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot;&gt;वसंत सरवटे, “[https://vishwakosh.marathi.gov.in/33080/ व्यंग्यचित्र]”, ''मराठी विश्वकोश''.&lt;/ref&gt;

'''कोकणातील व्यंगचित्रकारांनी''' आपल्या कलाकृतींतून सामाजिक, कौटुंबिक आणि राजकीय विषयांचे चित्रण केले आहे. वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमधील व्यंगचित्रांबरोबरच अर्कचित्रकला, चित्रांकन आणि जाहिरातकला या क्षेत्रांतही काही कलाकारांनी योगदान दिले आहे. या लेखात कोकण विभागातील ठाणे, रायगड, रत्‍नागिरी आणि सिंधुदुर्ग या जिल्ह्यांशी संबंधित व्यंगचित्रकारांचा उपलब्ध प्रकाशित संदर्भांच्या आधारे परिचय करून देण्यात आला आहे. कलाकारांचा जिल्ह्याशी असलेला संबंध निश्चित करताना त्यांचे जन्मस्थान, वास्तव्य किंवा कार्यक्षेत्र यांपैकी विश्वसनीय स्रोतांद्वारे उपलब्ध असलेली माहिती विचारात घेतली आहे.&lt;ref name=&quot;konkanhistory&quot;&gt;“[https://divcomkonkan.gov.in/इतिहास-2/ इतिहास]”, विभागीय आयुक्त, कोकण विभाग, महाराष्ट्र शासन.&lt;/ref&gt;

== व्यंगचित्रकलेची पार्श्वभूमी ==

व्यंगचित्र हे समकालीन व्यक्ती, घटना किंवा प्रसंगांमधील विसंगतींचे विनोदी अथवा उपरोधिक चित्रण करणारे दृश्यकलामाध्यम आहे. रेषा, आकार, चेहऱ्यावरील हावभाव आणि प्रसंगरचना यांच्या साहाय्याने व्यंगचित्रकार एखाद्या व्यक्तीचे किंवा परिस्थितीचे वैशिष्ट्यपूर्ण पैलू ठळक करतो. व्यंगचित्राचा उद्देश केवळ हास्यनिर्मिती करणे नसून सामाजिक आणि राजकीय वास्तवातील विसंगतींकडे लक्ष वेधणे हाही असतो. संपादकीय किंवा राजकीय टीकाचित्रे, हास्यचित्रे, अर्कचित्रे आणि चित्रपट्ट्या असे या दृश्यकलेचे विविध प्रकार आहेत.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot;/&gt;

आधुनिक व्यंगचित्रकलेच्या विकासात मुद्रित माध्यमांचा महत्त्वाचा वाटा आहे. एकोणिसाव्या शतकात वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांचा प्रसार वाढल्यानंतर व्यंगचित्रे सार्वजनिक चर्चेचे आणि सामाजिक-राजकीय भाष्याचे प्रभावी माध्यम बनली. इंग्लंडमध्ये १८४१ मध्ये सुरू झालेल्या ''पंच'' या साप्ताहिकाने आधुनिक व्यंगचित्रांच्या प्रसारात महत्त्वाची भूमिका बजावली. त्यातील चित्रांमधून तत्कालीन सामाजिक आणि राजकीय परिस्थितीवर उपरोधिक भाष्य केले जात असे. या नियतकालिकाच्या प्रभावातून आशियातील विविध भाषांमध्येही ''पंच''च्या धर्तीवरील नियतकालिके सुरू झाली. वसाहतकालीन भारतात व्यंगचित्रांनी ब्रिटिश सत्तेचे स्वरूप, वांशिक दृष्टिकोन आणि तत्कालीन राजकीय घडामोडी यांचे चित्रण केले. त्याचबरोबर भारतीय समाजातील प्रतिक्रिया आणि प्रतिकार व्यक्त करण्याचे माध्यम म्हणूनही त्यांचा वापर झाला.&lt;ref&gt;“[https://ir.nbu.ac.in/handle/123456789/3954 Caricature in Print Media: A Historical Study of Political Cartoons in Colonial India (1872–1947)]”, Dahlia Bhattacharya, ''Karatoya: North Bengal University Journal of History'', खंड १२, मार्च २०१९, पृ. ६३–७८.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;asianpunches&quot;&gt;Swarali Paranjape, “Crossing Boundaries: Punch and the Marathi Weekly Hindu Pañca (1870–1909)”, ''Asian Punches: A Transcultural Affair'', Springer, २०१३, पृ. १५१–१६४.&lt;/ref&gt;

मराठी व्यंगचित्रकलेच्या प्रारंभीच्या इतिहासात ''हिंदू पंच'' या साप्ताहिकाचा उल्लेख महत्त्वाचा आहे. इंग्लंडमधील ''पंच''च्या धर्तीवर मराठीत सुरू झालेल्या या नियतकालिकाने मराठी मुद्रित संस्कृतीत व्यंगचित्राधारित पत्रकारितेचा प्रारंभिक टप्पा निर्माण केला. संशोधक स्वारली परांजपे यांनी ''हिंदू पंच''मधील उपलब्ध अंकांचा अभ्यास करून या नियतकालिकाचे स्वरूप, त्यातील व्यंगात्मक आशय आणि पाश्चात्त्य ''पंच'' परंपरेशी असलेले त्याचे संबंध यांचा ऊहापोह केला आहे. त्यांच्या अभ्यासात १८८० ते १८८७ आणि १८९७ या वर्षांतील उपलब्ध अंकांचा आधार घेतलेला आहे.&lt;ref name=&quot;asianpunches&quot; /&gt;

मराठी व्यंगचित्रकलेला नियमित स्वरूप देण्यात शं. वा. किर्लोस्कर यांचे योगदान महत्त्वाचे मानले जाते. १९२५ पासून त्यांनी ''किर्लोस्कर'' नियतकालिकात नियमितपणे व्यंगचित्रे प्रसिद्ध करण्यास सुरुवात केली. त्यांच्या चित्रांमधून वैयक्तिक उन्नती, सामाजिक प्रबोधन आणि समाजाच्या सर्वांगीण विकासाशी संबंधित विचार मांडले जात. त्यांनी तीनशेहून अधिक व्यंगचित्रे किंवा बोधचित्रे रेखाटली. पुढे त्यांनी सामाजिक आणि राजकीय घडामोडींवरील टीकाचित्रेही प्रसिद्ध केली. नवोदित व्यंगचित्रकारांची चित्रे नियतकालिकात प्रसिद्ध करून त्यांना प्रोत्साहन देण्याचे कार्यही त्यांनी केले.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

विसाव्या शतकाच्या पुढील दशकांत मराठी नियतकालिकांनी हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रांना अधिक व्यापक व्यासपीठ उपलब्ध करून दिले. ''हंस'', ''मोहिनी'' आणि ''उद्यम'' यांसारख्या नियतकालिकांनी हास्यचित्रकलेला चालना दिली. या माध्यमांतून नागेश आर्डे, शि. द. फडणीस, प्रभाकर ठोकळ, वसंत सरवटे आणि श्याम जोशी यांसारख्या हास्यचित्रकारांची कामे वाचकांपर्यंत पोहोचली. ''आवाज'' वार्षिक, ''जत्रा'', ''मौज'' आणि ''वीणा'' यांसारख्या नियतकालिकांनीही व्यंगचित्रे आणि हास्यचित्रांना स्थान दिले. त्यामुळे मराठी व्यंगचित्रकलेत सामाजिक भाष्याबरोबरच विनोदी आणि कल्पनाप्रधान चित्रणाची परंपराही विकसित झाली.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

पुढील काळात मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विविध शाखांचा विस्तार झाला. वृत्तपत्रांतील राजकीय टीकाचित्रे, नियतकालिकांतील हास्यचित्रे, व्यक्तिचित्रांवर आधारित अर्कचित्रे, लेख-कथा-पुस्तकांसाठी केलेली चित्रांकने आणि चित्रपट्ट्या यांना स्वतंत्र स्थान प्राप्त झाले. या माध्यमांतून व्यंगचित्रकारांनी तत्कालीन समाजजीवन, राजकीय घडामोडी, मानवी स्वभाव आणि दैनंदिन अनुभव यांचे चित्रण केले. मराठी व्यंगचित्रकलेचा हा प्रवास नियतकालिकांची परंपरा आणि मुद्रित माध्यमांचा विकास यांच्याशी निगडित राहिला आहे.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

== व्यंगचित्रकलेत कोकणाचे योगदान ==

मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विकासात कोकण प्रदेशातील कलाकारांनी विविध प्रकारे योगदान दिले आहे. वृत्तपत्रे, नियतकालिके आणि दिवाळी अंक यांसारख्या मुद्रित माध्यमांतून त्यांनी सामाजिक, कौटुंबिक आणि राजकीय विषयांवरील व्यंगचित्रे व हास्यचित्रे वाचकांपर्यंत पोहोचवली. काही कलाकारांनी अर्कचित्रकला, चित्रांकन आणि जाहिरातकलेच्या क्षेत्रांतही काम केले. त्यांच्या कार्यातून मराठी व्यंगचित्रकलेतील विषयवैविध्य आणि अभिव्यक्तीची विविध रूपे दिसून येतात.

सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील कणकवलीजवळच्या जानवली येथे जन्मलेले **बाळ राणे** यांनी मराठी व्यंगचित्रकलेत दीर्घकाळ योगदान दिले. त्यांच्या व्यंगचित्रांचे विषय कौटुंबिक जीवन, सामाजिक परिस्थिती, राजकीय घडामोडी आणि दैनंदिन अनुभव असे विविध होते. *मनोहर*, *किर्लोस्कर*, *हंस*, *वसंत*, *मोहिनी*, *मार्मिक* आणि *किशोर* यांसारख्या मराठी नियतकालिकांबरोबरच हिंदी, गुजराती आणि इंग्रजी नियतकालिकांतही त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. *तरुण भारत*मधील ‘बाळूकाका’ हे त्यांचे पॉकेट कार्टून सुमारे पस्तीस वर्षे प्रसिद्ध होत होते. त्यांच्या चित्रांतून तत्कालीन समाजजीवनाचे प्रतिबिंब उमटत असे.&lt;ref&gt;प्रतिभा राणे-वाघ, “[https://www.pratibhawagh.com/bal-rane-marathi बाळ राणे (ज्येष्ठ व्यंगचित्रकार)]”.&lt;/ref&gt;

सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील मालवण तालुक्यातील कट्टा येथे जन्मलेले **प्रभाकर वाईरकर** यांनी व्यंगचित्रकला, अर्कचित्रकला आणि चित्रांकन या क्षेत्रांत काम केले. त्यांनी विविध वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांसाठी चित्रकार व व्यंगचित्रकार म्हणून काम केले. व्यक्तींची वैशिष्ट्ये रेखाटनातून व्यक्त करणाऱ्या अर्कचित्रांच्या माध्यमातूनही त्यांनी स्वतंत्र ओळख निर्माण केली. शास्त्रीय संगीत क्षेत्रातील कलाकारांची अर्कचित्रे रेखाटून त्यांचे प्रदर्शन भरविण्याचा उपक्रम त्यांनी केला होता. डिसेंबर २०११ मध्ये पुण्यातील सवाई गंधर्व भीमसेन महोत्सवात त्यांच्या सत्तरहून अधिक अर्कचित्रांचे प्रदर्शन आयोजित करण्यात आले होते.&lt;ref&gt;“[https://www.mahamtb.com/Encyc/2023/1/14/Article-on-Prabhakar-Wirekar.html व्यंगचित्रांद्वारे अटकेपार झेंडा नेणारे प्रभाकर वाईरकर]”, ''मुंबई तरुण भारत'', १४ जानेवारी २०२३.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Amrita Jain, “[https://indianexpress.com/article/cities/pune/lines-of-thought/ Lines of Thought]”, ''The Indian Express'', २ डिसेंबर २०११.&lt;/ref&gt;

ठाणे जिल्ह्यातील व्यंगचित्रकारांनीही मराठी नियतकालिके आणि वृत्तपत्रांमधून आपले योगदान दिले आहे. **दिवाकर जयंत शेडगे** यांनी विविध दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे व हास्यचित्रे रेखाटली. त्यांच्या सुमारे चार हजार व्यंगचित्रांचे प्रकाशन झाले असून त्यांनी नाटकांच्या जाहिरातींसाठीही चित्रे तयार केली. **विवेक मेहेत्रे** यांनी मराठीसह इतर भाषांतील नियतकालिकांसाठी हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रे रेखाटली. त्यांच्या चित्रांचे प्रकाशन अनेक वर्षे विविध नियतकालिकांतून झाले आहे. या कलाकारांच्या कार्यामुळे ठाणे परिसरातील व्यंगचित्रकलेला मुद्रित माध्यमांत व्यासपीठ मिळाले.&lt;ref&gt;शरद लोणकर, “[https://mymarathi.net/r-sarag-3/ व्यंगचित्रकलेचा वारसा जपणारे दिवाकर शेडगे]”, ''My Marathi'', १० जानेवारी २०१९.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“[https://dainikgomantak.esakal.com/cartoonist-vivek-mehetre-famous-cartoonist-in-india-ms98 विवेक मेहेत्रे]”, ''दैनिक गोमन्तक'', १३ फेब्रुवारी २०२४.&lt;/ref&gt;

कोकणातील या कलाकारांच्या कार्याचा विचार करता, त्यांच्या योगदानाचे स्वरूप केवळ विनोदी चित्रनिर्मितीपुरते मर्यादित राहिलेले नाही. नियतकालिकांतील सातत्यपूर्ण प्रकाशन, सामाजिक आणि राजकीय विषयांचे चित्रण, व्यक्तिचित्रण, अर्कचित्रे आणि चित्रांकन अशा विविध माध्यमांतून त्यांनी मराठी दृश्यकलेच्या या शाखेचा विस्तार केला. त्यांच्या प्रकाशित कलाकृतींमधून त्या त्या काळातील समाजजीवन आणि सार्वजनिक जीवनातील घडामोडींचे चित्ररूप दर्शन घडते.

=== महाराष्ट्रातील व्यंगचित्रकलेचा वारसा आणि दस्तऐवजीकरण ===

महाराष्ट्रातील व्यंगचित्रकलेच्या परंपरेत **विकास सबनीस** यांचे योगदान महत्त्वाचे मानले जाते. त्यांनी सुमारे पाच दशके सामाजिक आणि राजकीय विषयांवरील व्यंगचित्रे रेखाटली. शिवसेनाप्रमुख बाळासाहेब ठाकरे यांनी त्यांच्या चित्रकौशल्याची दखल घेऊन त्यांच्यावर ''मार्मिक''मधील व्यंगचित्रांची जबाबदारी सोपविली होती. ''मार्मिक''मध्ये सुमारे बारा वर्षे काम केल्यानंतर त्यांनी ''लोकसत्ता'' या मराठी दैनिकासाठी व्यंगचित्रे रेखाटली. त्यांच्या व्यंगचित्रांमधून समकालीन सामाजिक आणि राजकीय घडामोडींवर भाष्य केले जात असे. २७ डिसेंबर २०१९ रोजी मुंबई येथे त्यांचे निधन झाले.&lt;ref name=&quot;vikassabnis&quot;&gt;“[https://indianexpress.com/article/india/noted-cartoonist-vikas-sabnis-dead-6188466/ Noted cartoonist Vikas Sabnis dead]”, ''The Indian Express'', २८ डिसेंबर २०१९.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;प्रा. गजानन शेपाळ, “[https://www.mahamtb.com/Encyc/2019/12/28/Article-on-cartoon-artist-vikas-sabnis.html व्यंगचित्रांचा ‘विकास’ विसावला]”, ''मुंबई तरुण भारत'', २८ डिसेंबर २०१९.&lt;/ref&gt;

महाराष्ट्रातील व्यंगचित्रकलेच्या इतिहासाचे दस्तऐवजीकरण करण्याच्या दृष्टीने **‘महाराष्ट्राच्या हास्यरेषा’** या पुस्तकाचे प्रकाशन महत्त्वाचे ठरले. व्यंगचित्रकार प्रशांत कुलकर्णी यांनी संपादित केलेल्या या ग्रंथात मराठी व्यंगचित्रकलेच्या सुमारे शंभर वर्षांच्या परंपरेचा आढावा आणि विविध व्यंगचित्रकारांची निवडक चित्रे समाविष्ट करण्यात आली आहेत. ग्रंथाली प्रकाशनाने प्रकाशित केलेल्या या पुस्तकाचे प्रकाशन २९ ऑक्टोबर २०२६ रोजी मुंबईतील दादर येथील स्वातंत्र्यवीर सावरकर स्मारक सभागृहात झाले. या कार्यक्रमात मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी मुंबईत व्यंगचित्रकारांच्या कलाकृतींसाठी स्वतंत्र कला दालन उभारण्याची घोषणा केली. सांस्कृतिक कार्य विभागाच्या माध्यमातून या दालनाच्या उभारणीसाठी शासन पुढाकार घेणार असल्याचे त्यांनी सांगितले.&lt;ref&gt;“[https://www.saamana.com/maharashtrachy-hasyaresha-book-launch-devendra-fadnavis-uddhav-thackeray-raj-thackeray/ ‘महाराष्ट्राच्या हास्यरेषा’ पुस्तकाचे उद्या प्रकाशन; देवेंद्र फडणवीस, उद्धव ठाकरे, राज ठाकरे यांची प्रमुख उपस्थिती]”, ''सामना'', २८ ऑक्टोबर २०२६.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“[https://www.maharashtracrimetimes.com/a-dedicated-art-gallery-for-cartoonists-will-be-established-in-mumbai-chief-minister-makes-the-announcement-at-the-launch-event-of-the-book-maharashtrachya-hasyaresha-the-laughter/ मुंबईत व्यंगचित्रकारांसाठी स्वतंत्र कला दालन उभारणार; ‘महाराष्ट्राच्या हास्यरेषा’ पुस्तक प्रकाशन सोहळ्यात मुख्यमंत्र्यांची घोषणा]”, ''महाराष्ट्र क्राइम टाइम्स'', ३० ऑक्टोबर २०२६.&lt;/ref&gt;

=== व्यंगचित्राची संकल्पना आणि स्वरूप ===

व्यंगचित्र ही दृश्यकलेतील अशी अभिव्यक्ती आहे, जिच्या माध्यमातून एखाद्या व्यक्तीचे, प्रसंगाचे किंवा सामाजिक व राजकीय परिस्थितीचे वैशिष्ट्यपूर्ण पैलू विनोद, उपरोध अथवा टीकेच्या माध्यमातून मांडले जातात. रेषा, आकार, प्रमाण आणि प्रसंगरचना यांच्या साहाय्याने व्यक्ती किंवा परिस्थितीतील वैशिष्ट्ये ठळक केली जातात. व्यक्तीच्या चेहऱ्यावरील किंवा शरीरावरील विशिष्ट वैशिष्ट्ये अतिशयोक्तीने दाखवून व्यक्तिचित्रण केले जाते, तर सामाजिक आणि राजकीय घटनांमधील विसंगती दृश्यरूपातून व्यक्त केली जाते. त्यामुळे व्यंगचित्र हे केवळ हास्यनिर्मितीचे साधन नसून सामाजिक भाष्य आणि विचारप्रवर्तनाचे माध्यमही आहे.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot;/&gt;

विषय आणि अभिव्यक्तीच्या पद्धतीनुसार व्यंगचित्रांचे स्वरूप बदलते. राजकीय व्यंगचित्रांमध्ये शासनव्यवस्था, राजकीय नेतृत्व, सार्वजनिक धोरणे आणि समकालीन घटनांवर भाष्य केले जाते. सामाजिक व्यंगचित्रांमध्ये रूढी, परंपरा, मानवी स्वभाव, सामाजिक विषमता आणि दैनंदिन जीवनातील विसंगती यांचे चित्रण आढळते. काही व्यंगचित्रांमध्ये संवाद किंवा शीर्षकाचा वापर केला जातो, तर काही चित्रे शब्दांशिवाय केवळ दृश्यरचनेतून आशय व्यक्त करतात.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

व्यंगचित्राशी संबंधित अर्कचित्र, हास्यचित्र आणि चित्रपट्टी हे अभिव्यक्तीचे स्वतंत्र प्रकार आहेत. अर्कचित्रामध्ये व्यक्तीच्या चेहऱ्याची किंवा शरीराची वैशिष्ट्ये ठळक करून तिचे व्यक्तिचित्रण केले जाते. हास्यचित्राचा मुख्य उद्देश विनोदनिर्मिती असतो. चित्रपट्टीमध्ये सलग चित्रांच्या माध्यमातून एखादा प्रसंग, घटना किंवा कथा मांडली जाते. या प्रकारांमध्ये अतिशयोक्ती आणि विनोदाचा वापर होऊ शकतो; तथापि त्यांची अभिव्यक्तीपद्धती आणि आशय व्यंगचित्रापेक्षा वेगळा असू शकतो.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

व्यंगचित्राचा परिणामकारकपणा चित्रकाराच्या निरीक्षणशक्ती, रेखाटनकौशल्य, कल्पकता आणि विषयाच्या आकलनावर अवलंबून असतो. मर्यादित रेषा आणि मोजक्या दृश्यघटकांच्या साहाय्याने व्यापक आशय व्यक्त करणे हे या कलेचे वैशिष्ट्य आहे. वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमध्ये व्यंगचित्रांचा वापर समकालीन घटनांवरील प्रतिक्रिया व्यक्त करण्यासाठी तसेच सामाजिक आणि राजकीय प्रश्नांकडे वाचकांचे लक्ष वेधण्यासाठी केला जातो. त्यामुळे व्यंगचित्र हे कला, पत्रकारिता आणि सामाजिक संवाद यांना जोडणारे प्रभावी माध्यम ठरते.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

=== मराठी व्यंगचित्रकलेचा इतिहास ===

मराठी व्यंगचित्रकलेचा प्रारंभ एकोणिसाव्या शतकाच्या उत्तरार्धात मुद्रित पत्रकारितेच्या विकासाशी निगडित आहे. इंग्लंडमधील ''पंच'' या विनोदी आणि व्यंगात्मक नियतकालिकाच्या प्रभावातून भारतात विविध प्रादेशिक भाषांमध्ये त्याच धर्तीची नियतकालिके सुरू झाली. मराठीत ठाण्याहून प्रसिद्ध होणाऱ्या ''हिंदू पंच'' या साप्ताहिकात १८८३ च्या सुमारास व्यंगचित्रे प्रसिद्ध झाली. मराठीतील व्यंगचित्राधारित पत्रकारितेच्या प्रारंभीच्या टप्प्यात या नियतकालिकाचे महत्त्वाचे स्थान आहे. या नियतकालिकाने पाश्चात्त्य व्यंगचित्रपरंपरेतील काही वैशिष्ट्यांचा मराठी मुद्रित संस्कृतीशी परिचय करून दिला. संशोधक स्वारली परांजपे यांनी ''हिंदू पंच''मधील उपलब्ध अंकांचा अभ्यास करून त्यातील व्यंगात्मक आशय आणि पाश्चात्त्य ''पंच''शी असलेले सांस्कृतिक संबंध स्पष्ट केले आहेत.&lt;ref name=&quot;vishwakosh-vyangyachitra&quot;&gt;“[https://vishwakosh.marathi.gov.in/33080/ व्यंग्यचित्र]”, ''मराठी विश्वकोश''.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;paranjape&quot;&gt;Swarali Paranjape, “Crossing Boundaries: Punch and the Marathi Weekly Hindu Pañca (1870–1909)”, in ''Asian Punches: A Transcultural Affair'', Springer, २०१३, पृ. १५१–१६४.&lt;/ref&gt;

मराठी व्यंगचित्रकलेच्या इतिहासात १९२५ हे वर्ष महत्त्वाचे मानले जाते. मराठी विश्वकोशानुसार, मराठी व्यंगचित्रांची सलग परंपरा ''किर्लोस्कर'' या नियतकालिकातून शं. वा. किर्लोस्कर यांच्या प्रयत्नांमुळे सुरू झाली. त्यांनी व्यंगचित्रांचा वापर सामाजिक प्रबोधन, वैयक्तिक उन्नती आणि समाजजीवनातील प्रश्न मांडण्यासाठी केला. पुढे ''किर्लोस्कर''सारख्या नियतकालिकांमधून व्यंगचित्रांना नियमित स्थान मिळाल्यामुळे मराठी वाचकांमध्ये या कलाप्रकाराची ओळख आणि लोकप्रियता वाढण्यास मदत झाली.&lt;ref name=&quot;vishwakosh-vyangyachitra&quot; /&gt;

भारतातील व्यंगचित्रकलेचा विकास हा केवळ कलात्मक बदलांचा इतिहास नसून तो पत्रकारिता, राजकीय विचारप्रवाह आणि सार्वजनिक चर्चेच्या विस्ताराशीही संबंधित आहे. एकोणिसाव्या शतकाच्या उत्तरार्धापासून वृत्तपत्रांमधील व्यंगचित्रांनी ब्रिटिश वसाहतवादी सत्तेचे स्वरूप, भारतीय समाजातील बदल आणि राजकीय घडामोडी यांवर भाष्य केले. पुढील काळात स्वातंत्र्यचळवळ, राष्ट्रनिर्मिती, लोकशाही व्यवस्था आणि सामाजिक परिवर्तन यांसारखे विषय व्यंगचित्रांच्या आशयाचा भाग बनले. व्यंगचित्रे ही बातमी किंवा लेखाला पूरक चित्रे असण्यापलीकडे जाऊन सार्वजनिक प्रश्नांवर मत व्यक्त करणारे स्वतंत्र माध्यम म्हणून विकसित झाली.&lt;ref name=&quot;khanduri&quot;&gt;Ritu Gairola Khanduri, ''Caricaturing Culture in India: Cartoons and History in the Modern World'', Cambridge University Press, २०१४.&lt;/ref&gt;

स्वातंत्र्यपूर्व काळात मराठी नियतकालिकांमधील व्यंगचित्रांचा आशय तत्कालीन सामाजिक आणि राजकीय परिस्थितीशी संबंधित होता. सामाजिक रूढी, शिक्षण, स्त्रीजीवन, सार्वजनिक संस्था आणि राजकीय घडामोडी यांसारख्या विषयांवर व्यंगचित्रांच्या माध्यमातून भाष्य केले जात असे. ''हिंदू पंच''मधील चित्रे मराठी मुद्रित संस्कृतीत व्यंगचित्रांच्या प्रारंभीच्या वापराची उदाहरणे आहेत. अशा चित्रांचा अभ्यास तत्कालीन सामाजिक दृष्टिकोन आणि सार्वजनिक चर्चेचे स्वरूप समजून घेण्यासाठी उपयुक्त ठरतो.&lt;ref name=&quot;paranjape&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;khanduri&quot; /&gt;

स्वातंत्र्यानंतर वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांच्या प्रसारामुळे व्यंगचित्रकलेला अधिक व्यापक वाचकवर्ग मिळाला. राजकीय व्यंगचित्रे, व्यक्तिचित्रण, पॉकेट कार्टून, हास्यचित्रे आणि चित्रपट्ट्या अशा विविध प्रकारांतून कलाकारांनी आपली अभिव्यक्ती विकसित केली. या काळात व्यंगचित्रकारांनी राजकीय नेतृत्व, सार्वजनिक धोरणे, सामाजिक बदल आणि दैनंदिन जीवनातील विसंगती यांवर चित्रांच्या माध्यमातून भाष्य केले. वृत्तपत्रांतील नियमित व्यंगचित्रे आणि नियतकालिकांतील हास्यचित्रांमुळे या कलेचा वाचकांशी सातत्यपूर्ण संबंध प्रस्थापित झाला.&lt;ref name=&quot;khanduri&quot; /&gt;

कालांतराने मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विषयांत आणि तंत्रांत विविधता आली. वृत्तपत्रांतील राजकीय भाष्याबरोबरच सामाजिक जीवन, कौटुंबिक प्रसंग, मानवी स्वभाव, सांस्कृतिक बदल आणि दैनंदिन अनुभव यांचे चित्रण वाढले. मुद्रित माध्यमांबरोबरच व्यंगचित्रप्रदर्शने, पुस्तकप्रकाशन आणि इतर दृश्य माध्यमांतूनही या कलेचा प्रसार झाला. अशा प्रकारे मराठी व्यंगचित्रकलेने पत्रकारिता, दृश्यकला आणि सामाजिक भाष्य यांचा संगम साधत स्वतंत्र कलापरंपरा विकसित केली.&lt;ref name=&quot;vishwakosh-vyangyachitra&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;khanduri&quot; /&gt;

=== मराठी वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमधील व्यंगचित्रे ===

मराठी वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांनी व्यंगचित्रकलेच्या प्रसारात महत्त्वाची भूमिका बजावली आहे. मुद्रित माध्यमांमधील व्यंगचित्रांमुळे सामाजिक आणि राजकीय घटनांवरील भाष्य वाचकांपर्यंत चित्ररूपात पोहोचले. वृत्तपत्रांतील व्यंगचित्रे प्रामुख्याने समकालीन घटना, सार्वजनिक जीवन, राजकीय निर्णय आणि सामाजिक प्रश्न यांवर भाष्य करतात. नियतकालिकांमध्ये प्रसिद्ध होणाऱ्या हास्यचित्रांचा विषयविस्तार तुलनेने अधिक असतो. त्यांत कौटुंबिक जीवन, मानवी स्वभाव, सामाजिक रूढी आणि दैनंदिन अनुभव यांचे चित्रण आढळते. विनोद आणि उपरोध यांच्या साहाय्याने गंभीर विषयही वाचकांपर्यंत प्रभावीपणे पोहोचवले जातात.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

मराठी मुद्रित माध्यमांतील व्यंगचित्रपरंपरेच्या प्रारंभीच्या टप्प्यात ''हिंदू पंच'' या साप्ताहिकाचे स्थान महत्त्वाचे आहे. इंग्रजी ''पंच''च्या धर्तीवर सुरू झालेल्या या नियतकालिकातून व्यंगचित्रे आणि व्यंगात्मक लेखन प्रसिद्ध होत असे. या साप्ताहिकातील चित्रांमधून तत्कालीन समाजजीवन आणि सार्वजनिक घडामोडींचे चित्रण झाले. ''हिंदू पंच''च्या अभ्यासातून पाश्चात्त्य व्यंगचित्रपरंपरेतील काही शैलीगत वैशिष्ट्ये मराठी मुद्रित संस्कृतीत कशा प्रकारे आली आणि त्यांना स्थानिक सामाजिक संदर्भ कसे प्राप्त झाले, हे स्पष्ट होते.&lt;ref name=&quot;paranjape&quot; /&gt;

पुढील काळात ''किर्लोस्कर'' या नियतकालिकाने मराठी व्यंगचित्रकलेच्या नियमित परंपरेला चालना दिली. शं. वा. किर्लोस्कर यांनी व्यंगचित्रांचा उपयोग सामाजिक प्रबोधन आणि समाजजीवनातील प्रश्न मांडण्यासाठी केला. त्यानंतर ''हंस'', ''मोहिनी'' आणि ''उद्यम'' यांसारख्या नियतकालिकांनी हास्यचित्रकलेच्या प्रसाराला हातभार लावला. या नियतकालिकांमधून नागेश आर्डे, शि. द. फडणीस, प्रभाकर ठोकळ, वसंत सरवटे आणि श्याम जोशी यांसारख्या हास्यचित्रकारांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. पुढील काळात ''आवाज'' वार्षिक आणि ''जत्रा'' यांसारख्या नियतकालिकांनीही हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रांना वाचकांपर्यंत पोहोचवले.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;&lt;ref&gt;“[https://www.loksatta.com/lokrang/marathi-caricature-cartoonist-history-maharashtra-hasyaresha-book-analysis-ssb-93-5984610/ मराठी व्यंगचित्रकलेची दृश्यात्मक नोंदवही]”, प्रशांत कुलकर्णी, ''लोकसत्ता''.&lt;/ref&gt;

राजकीय व्यंगचित्रांच्या प्रसारात ''सकाळ'' आणि ''मार्मिक'' यांसारख्या मुद्रित माध्यमांचे योगदान उल्लेखनीय आहे. ''सकाळ''मध्ये प्रारंभीपासून संपादकीय टीकाचित्रांना स्थान देण्यात आले. पुढे बाळासाहेब ठाकरे यांनी ''मार्मिक'' या व्यंगचित्रप्रधान साप्ताहिकाच्या माध्यमातून राजकीय आणि सामाजिक विषयांवरील व्यंगचित्रांची परंपरा विकसित केली. या साप्ताहिकामुळे अनेक व्यंगचित्रकारांना आपली कला सादर करण्यासाठी व्यासपीठ मिळाले. विकास सबनीस यांसारख्या व्यंगचित्रकारांना ''मार्मिक''मधून प्रसिद्धी मिळाली.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;vikassabnis&quot; /&gt;

दिवाळी अंकांनीही मराठी हास्यचित्रकार आणि व्यंगचित्रकारांना विशेष व्यासपीठ उपलब्ध करून दिले. दिवाळी अंकांतील चित्रांना विषय आणि मांडणीच्या दृष्टीने अधिक विस्तार मिळत असे. सामाजिक जीवनातील शाश्वत विसंगती, कौटुंबिक प्रसंग, मानवी स्वभाव आणि विनोदी परिस्थिती यांवर आधारित हास्यचित्रे या अंकांत प्रसिद्ध होत असत. त्यामुळे वृत्तपत्रांतील तात्कालिक राजकीय टीकाचित्रांबरोबरच नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांमधील हास्यचित्रांनी मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विविध प्रवाहांना चालना दिली.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

वृत्तपत्रांतील नियमित व्यंगचित्रे आणि नियतकालिकांतील हास्यचित्रे यांमुळे व्यंगचित्रकारांचा वाचकांशी सातत्यपूर्ण संवाद निर्माण झाला. एखाद्या घटनेचे दृश्यरूप सादर करण्याबरोबरच तिच्यामागील सामाजिक किंवा राजकीय विसंगती अधोरेखित करण्याचे कार्य या चित्रांनी केले. त्यामुळे मराठी वृत्तपत्रे आणि नियतकालिके ही व्यंगचित्रकलेच्या प्रसाराची महत्त्वाची माध्यमे ठरली. त्यांच्या माध्यमातून मराठी समाजजीवनातील बदलांची दृश्य नोंदही तयार झाली.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

== जिल्हानिहाय व्यंगचित्रकार ==

=== ठाणे जिल्हा ===

ठाणे जिल्ह्याशी संबंधित काही व्यंगचित्रकारांनी मराठी वृत्तपत्रे, नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांमधून व्यंगचित्रकलेच्या विकासात योगदान दिले आहे. या कलाकारांनी हास्यचित्रे, सामाजिक आणि राजकीय व्यंगचित्रे, चित्रांकन तसेच व्यंगचित्रकलेच्या प्रसारासाठी विविध उपक्रमांत सहभाग घेतला आहे. दिवाकर जयंत शेडगे आणि विवेक मेहेत्रे ही या क्षेत्रातील उल्लेखनीय नावे आहेत.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;&gt;शरद लोणकर, “[https://mymarathi.net/r-sarag-3/ व्यंगचित्रकलेचा वारसा जपणारे दिवाकर शेडगे]”, ''माय मराठी'', १० जानेवारी २०१९.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MehetreProfile&quot;&gt;“[https://www.marathisrushti.com/profiles/vivek-mehetre/ मेहेत्रे, विवेक]”, ''मराठीसृष्टी''.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MehetreGomantak&quot;&gt;मुकेश थळी, “[https://dainikgomantak.esakal.com/blog/cartoonist-vivek-mehetre-famous-cartoonist-in-india-ms98 हास्य, हास्यचित्रे व व्यंगचित्रे]”, ''दैनिक गोमन्तक'', १३ फेब्रुवारी २०२४.&lt;/ref&gt;

==== दिवाकर जयंत शेडगे ====

दिवाकर जयंत शेडगे यांचा जन्म ७ फेब्रुवारी १९४२ रोजी झाला. चित्रकलेचा वारसा लाभलेल्या कुटुंबात त्यांचे बालपण गेले. त्यांचे वडील चित्रकार होते आणि त्यांनी वडिलांच्या मार्गदर्शनाखाली चित्रकलेचे काम सुरू केले. पुढे व्यंगचित्रकलेकडे वळल्यानंतर त्यांनी स्वतःची स्वतंत्र शैली विकसित केली. १९६९ मध्ये ''आवाज'' दिवाळी अंकात त्यांचे पहिले व्यंगचित्र प्रसिद्ध झाले. त्यानंतर ''लोकसत्ता'', ''लोकप्रभा'', ''मार्मिक'', ''जत्रा'', ''श्रीदीपलक्ष्मी'', ''दीपावली'' आणि अन्य नियतकालिकांतून त्यांची व्यंगचित्रे प्रसिद्ध झाली. त्यांनी पन्नासहून अधिक दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे रेखाटली आणि त्यांची सुमारे चार हजार व्यंगचित्रे प्रकाशित झाली. नाटकांच्या जाहिराती, दिवाळी अंकांची मुखपृष्ठे आणि कथाचित्रे यांसाठीही त्यांनी चित्रांकन केले. ''रत्‍नागिरी टाइम्स'', ''दो बजे दोपहर'' आणि ''सांज समाचार'' या वृत्तपत्रांसाठी त्यांनी व्यंगचित्रमालिका तयार केल्या.

१९९२ मध्ये मुंबई मराठी पत्रकार संघाच्या ‘मधुचंद्र साहित्यिकांचा’ या मालिकेतील हास्यचित्रांसाठी आणि २००२ मध्ये ''कलाकुंज'' दिवाळी अंकातील हास्यचित्रांसाठी त्यांना शं. वा. किर्लोस्कर स्मृतिचिन्ह प्रदान करण्यात आले. ते ठाणे जिल्ह्यातील कळवा येथे वास्तव्यास होते.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot; /&gt;

==== विवेक मेहेत्रे ====

विवेक मेहेत्रे हे ठाण्यात वास्तव्यास असलेले हास्यचित्रकार, व्यंगचित्रकार, लेखक आणि प्रकाशक आहेत. वयाच्या सोळाव्या वर्षापासून त्यांनी व्यंगचित्रे रेखाटण्यास सुरुवात केली. त्यांनी अभियांत्रिकी शाखेतील पदवी व पदव्युत्तर शिक्षण तसेच व्यवस्थापनशास्त्रातील पदव्युत्तर शिक्षण पूर्ण केले. मराठी, इंग्रजी आणि गुजराती यांसह विविध भाषांतील नियतकालिकांतून त्यांची हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रे प्रसिद्ध झाली आहेत. त्यांच्या सुमारे साठ हजार हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रांचा उल्लेख त्यांच्या चरित्रात्मक नोंदीत आढळतो. उत्कृष्ट व्यंगचित्रकलेसाठी त्यांना शं. वा. किर्लोस्कर पुरस्कार २००० आणि २००९ या वर्षांत दोन वेळा मिळाला. ''तुमचा नवा दोस्त इंटरनेट'' या त्यांच्या पुस्तकाला महाराष्ट्र शासनाचा प्रथम क्रमांकाचा पुरस्कार मिळाला आहे.&lt;ref name=&quot;MehetreProfile&quot; /&gt;

१९९३ पासून ते पत्नी वैशाली मेहेत्रे यांच्यासह ‘उद्वेली बुक्स’ या प्रकाशन संस्थेचे काम पाहतात. त्यांच्या हास्यचित्रांचे संकलन करणारी पुस्तकेही प्रकाशित झाली आहेत. व्यंगचित्रकलेच्या प्रसारासाठी त्यांनी कार्यशाळा आणि इतर उपक्रमांत सहभाग घेतला आहे.&lt;ref name=&quot;MehetreGomantak&quot; /&gt;

जानेवारी २०१८ मध्ये ठाणे येथे आयोजित अखिल भारतीय मराठी व्यंगचित्रकार संमेलनाचे अध्यक्षपद विवेक मेहेत्रे यांनी भूषविले. २० आणि २१ जानेवारी रोजी झालेल्या या संमेलनात ‘सोशल मीडिया आणि व्यंगचित्रे’ तसेच ‘मराठी दैनिकांचे संपादक राजकीय व्यंगचित्रांना घाबरू लागले आहेत का’ या विषयांवर चर्चासत्रे आयोजित करण्यात आली होती. महिला, मुली, ज्येष्ठ नागरिक आणि मुलांसाठी कार्यशाळा तसेच ज्येष्ठ आणि दिवंगत व्यंगचित्रकारांच्या कलाकृतींचे प्रदर्शनही आयोजित करण्यात आले होते. या संमेलनाचे आयोजन ‘कार्टूनिस्ट्स कंबाइन’ या संस्थेतर्फे करण्यात आले होते.&lt;ref&gt;“[https://maharashtratimes.com/maharashtra/mumbai-news/marathi-cartoonist-gettogether-in-thane/amp_articleshow/61969835.cms ठाण्यामध्ये रंगणार मराठी व्यंगचित्रकार संमेलन]”, ''महाराष्ट्र टाइम्स'', ८ डिसेंबर २०१७.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“[https://www.esakal.com/mumbai/marathi-news-thane-news-marathi-caricature-festival-93538 व्यंगचित्रांचा इतिहास पुस्तकांतून जतन करा : सुहास बहुलकर]”, ''सकाळ'', २० जानेवारी २०१८.&lt;/ref&gt;

=== सिंधुदुर्ग जिल्हा ===

सिंधुदुर्ग जिल्ह्याशी संबंधित काही कलाकारांनी मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विकासात योगदान दिले आहे. वृत्तपत्रे, नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांमधून त्यांच्या कलाकृती प्रसिद्ध झाल्या. या जिल्ह्यातील उल्लेखनीय व्यंगचित्रकारांमध्ये बाळ राणे आणि प्रभाकर वाईरकर यांचा समावेश होतो.

==== बाळ राणे ====

बाळ राणे हे मराठीतील ज्येष्ठ व्यंगचित्रकार होते. त्यांचा जन्म २६ जानेवारी १९१४ रोजी सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील कणकवलीजवळच्या जानवली येथे झाला. लहानपणापासूनच चित्रकार होण्याची त्यांची इच्छा होती. मुंबईत त्यांनी मॅट्रिकपर्यंत शिक्षण घेतले. त्यानंतर सुप्रसिद्ध चित्रकार स. ल. हळदणकर यांच्याकडे चित्रकलेचे प्रशिक्षण घेतले. पुढे त्यांनी मुंबईतील पोलीस आयुक्त कार्यालयात लिपिक म्हणून नोकरी केली; मात्र नोकरी सांभाळून व्यंगचित्रकलेचा सराव सुरू ठेवला. त्यांच्या व्यंगचित्रांत कौटुंबिक, सामाजिक, राजकीय आणि दैनंदिन जीवनातील प्रसंगांचे चित्रण आढळते.

''मनोहर'', ''किर्लोस्कर'', ''हंस'', ''वसंत'', ''मोहिनी'', ''उद्यम'', ''वाङ्मयशोभा'', ''आवाज'', ''मार्मिक'' आणि ''किशोर'' यांसारख्या मराठी नियतकालिके व दिवाळी अंकांतून त्यांची व्यंगचित्रे प्रसिद्ध झाली. मराठीबरोबरच ''शंकर्स वीकली'', ''धर्मयुग'' आणि ''चित्रलेखा'' यांसारख्या इंग्रजी, हिंदी आणि गुजराती नियतकालिकांतही त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. ''तरुण भारत''च्या पुणे आणि नागपूर आवृत्त्यांमध्ये ‘बाळूकाका’ या नावाने त्यांचे पॉकेट कार्टून जवळपास पस्तीस वर्षे नियमितपणे प्रसिद्ध होत होते. त्यांच्या जन्मशताब्दीनिमित्त २०१४ मध्ये सर जे. जे. उपयोजित कला महाविद्यालयात त्यांच्या चित्रसंग्रहाचे प्रदर्शन भरविण्यात आले होते.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;&gt;प्रतिभा राणे-वाघ, “[https://www.pratibhawagh.com/bal-rane-marathi बाळ राणे (ज्येष्ठ व्यंगचित्रकार)]”, ''प्रतिभा वाघ''.&lt;/ref&gt;

==== प्रभाकर वाईरकर ====

प्रभाकर वाईरकर हे आंतरराष्ट्रीय स्तरावर ओळख निर्माण केलेले मराठी व्यंगचित्रकार, अर्कचित्रकार आणि रेखांकनकार आहेत. त्यांचा जन्म १९५१ मध्ये सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील मालवण तालुक्यातील कट्टा येथे झाला. त्यांनी मुंबईतील सर जे. जे. उपयोजित कला संस्थेतून १९७७ मध्ये उपयोजित कलेची पदविका प्राप्त केली. व्यंगचित्रे, अर्कचित्रे, रेखाचित्रे आणि जाहिरातकला या क्षेत्रांत त्यांनी काम केले. विविध वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांसाठी त्यांनी व्यंगचित्रे व अर्कचित्रे रेखाटली. ''इंडियन एक्सप्रेस'', ''द टाइम्स ऑफ इंडिया'', ''द संडे ऑब्झर्व्हर'', ''लोकसत्ता'', ''लोकप्रभा'', ''महाराष्ट्र टाइम्स'', ''मार्मिक'' आणि ''आपले महानगर'' यांसारख्या वृत्तपत्रे व नियतकालिकांतून त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली.

१९८७ मध्ये स्वित्झर्लंड येथे झालेल्या आंतरराष्ट्रीय कॉमिक्स महोत्सवात त्यांच्या चित्रांचा समावेश झाला होता. २००२ मध्ये दूरदर्शनने भारतातील नामवंत व्यंगचित्रकारांवर आधारित मालिका प्रसारित केली होती. या मालिकेतील एक भाग प्रभाकर वाईरकर यांच्या कार्यावर आधारित होता. जाहिरातकला क्षेत्रातही त्यांनी अर्कचित्रे आणि व्यंगचित्रांचा वापर करून योगदान दिले.&lt;ref name=&quot;PrabhakarWairkar&quot;&gt;“[https://www.mahamtb.com/Encyc/2023/1/14/Article-on-Prabhakar-Wirekar.html व्यंगचित्रांद्वारे अटकेपार झेंडा नेणारे प्रभाकर वाईरकर]”, ''मुंबई तरुण भारत'', १४ जानेवारी २०२३.&lt;/ref&gt;

२०२६ मध्ये रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील लांजा तालुक्यातील रिंगणे येथे राजापूर-लांजा तालुका नागरिक संघाचे अकरावे ग्रामीण मराठी साहित्य संमेलन आयोजित करण्यात आले होते. या संमेलनात प्रभाकर वाईरकर यांच्या चित्रांचे प्रदर्शन भरविण्यात आले. संमेलनाच्या अखेरच्या दिवशी त्यांना बाळकृष्ण खामकर ‘कोकण भूषण’ पुरस्कार प्रदान करण्यात आला. हा पुरस्कार त्यांच्या व्यंगचित्रकलेतील योगदानाची दखल घेऊन देण्यात आला.&lt;ref&gt;“[https://marathi.hindusthansamachar.in/Encyc/2026/1/9/Rural-Literature-Conference-to-be-held-at-Ringane-.php रत्नागिरी : जानेवारीअखेर रिंगणे येथे अकरावे ग्रामीण साहित्य संमेलन]”, ''हिंदुस्थान समाचार'', जानेवारी २०२६.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“[https://marathi.hindusthansamachar.in/Encyc/2026/2/2/Prabhakar-Wairkar-Speeach-in-R.php रत्नागिरी : समाजातील सर्व घटकांना सामावून घेऊन प्रगती साधणारे संमेलन - प्रभाकर वाईरकर]”, ''हिंदुस्थान समाचार'', २ फेब्रुवारी २०२६.&lt;/ref&gt;

== व्यंगचित्रकारांचे कलात्मक योगदान ==

कोकणाशी संबंधित व्यंगचित्रकारांनी मराठी व्यंगचित्रकलेत विविध विषय आणि माध्यमांद्वारे योगदान दिले आहे. त्यांच्या कलाकृतींमध्ये सामाजिक जीवन, राजकीय घडामोडी, मानवी स्वभाव, कौटुंबिक प्रसंग आणि दैनंदिन व्यवहार यांचे चित्रण आढळते. काही कलाकारांनी वृत्तपत्रांतील नियमित व्यंगचित्रांमधून समकालीन घटनांवर भाष्य केले, तर काहींनी नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांमधून हास्यचित्रे, अर्कचित्रे आणि चित्रांकने प्रसिद्ध केली. त्यामुळे त्यांचे कार्य राजकीय व्यंगचित्रांपुरते मर्यादित न राहता चित्रांकन आणि जाहिरातकलेसारख्या क्षेत्रांपर्यंत विस्तारले.

बाळ राणे यांनी वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमधून दीर्घकाळ व्यंगचित्रे प्रसिद्ध केली. *तरुण भारत*मधील ‘बाळूकाका’ या पॉकेट कार्टूनमधून त्यांनी दैनंदिन जीवनातील प्रसंग आणि सामाजिक विसंगती विनोदी शैलीत मांडल्या. मराठी नियतकालिकांबरोबरच हिंदी, इंग्रजी आणि गुजराती नियतकालिकांतही त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. विविध भाषांतील नियतकालिकांमधील त्यांच्या प्रकाशनामुळे त्यांच्या व्यंगचित्रांचे कार्य प्रादेशिक भाषिक मर्यादांपलीकडे पोहोचले.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;/&gt;

प्रभाकर वाईरकर यांनी व्यंगचित्रकलेबरोबरच अर्कचित्र, चित्रांकन आणि जाहिरातकलेच्या क्षेत्रांत काम केले. विविध वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांसाठी त्यांनी चित्रे रेखाटली. १९८७ मध्ये स्वित्झर्लंड येथे झालेल्या आंतरराष्ट्रीय कॉमिक्स महोत्सवातील त्यांचा सहभाग आणि २००२ मध्ये दूरदर्शनच्या व्यंगचित्रकारांवरील कार्यक्रममालेतील समावेश यांचा त्यांच्या कारकिर्दीत उल्लेख आढळतो. त्यांच्या कार्यातून व्यंगचित्र, व्यक्तिचित्रण आणि व्यावसायिक चित्रांकन या कलाप्रकारांतील परस्परसंबंध दिसून येतात.&lt;ref name=&quot;PrabhakarWairkar&quot;/&gt;

दिवाकर जयंत शेडगे यांनी वृत्तपत्रे, नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे रेखाटली. त्यांच्या कामात सामाजिक प्रसंग, मानवी स्वभाव आणि दैनंदिन जीवनातील विसंगती यांचे चित्रण आढळते. व्यंगचित्रांबरोबरच नाटकांच्या जाहिराती, दिवाळी अंकांची मुखपृष्ठे आणि कथाचित्रे तयार करण्याचे कामही त्यांनी केले. विविध वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमधील त्यांच्या प्रकाशनातून व्यंगचित्रकलेच्या मुद्रित माध्यमांतील वापराचे स्वरूप दिसून येते.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;/&gt;

विवेक मेहेत्रे यांनी हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रांच्या माध्यमातून मराठीसह इतर भाषांतील वाचकांपर्यंत आपली कला पोहोचवली. नियतकालिकांमधील चित्रप्रकाशनाबरोबरच ‘हास्य कॉर्नर’ या कार्यक्रमातून त्यांनी व्यंगचित्रकलेचे प्रात्यक्षिक आणि सादरीकरण केले. लेखन, व्याख्याने आणि पुस्तकप्रकाशनाच्या माध्यमातूनही त्यांनी या कलेच्या प्रसारात सहभाग घेतला. त्यांच्या कार्यातून व्यंगचित्रकलेचे मुद्रित माध्यमांबरोबरच प्रत्यक्ष सादरीकरणाच्या माध्यमातील स्वरूपही स्पष्ट होते.&lt;ref name=&quot;MehetreProfile&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MehetreGomantak&quot;/&gt;

या कलाकारांच्या कार्यातून मराठी व्यंगचित्रकलेतील विषयवैविध्य आणि माध्यमवैविध्य दिसून येते. वृत्तपत्रे, नियतकालिके, दिवाळी अंक, अर्कचित्रे, चित्रांकन आणि सार्वजनिक सादरीकरण अशा विविध माध्यमांतून त्यांनी व्यंगचित्रकलेचा आविष्कार केला. त्यामुळे कोकणाशी संबंधित व्यंगचित्रकारांचे योगदान मराठी व्यंगचित्रकलेच्या व्यापक परंपरेचा एक भाग म्हणून अभ्यासता येते.

=== सामाजिक आणि राजकीय व्यंगचित्रे ===

सामाजिक आणि राजकीय व्यंगचित्रे ही समाजातील घडामोडी, सार्वजनिक जीवनातील विसंगती आणि राजकीय प्रक्रियांवर भाष्य करणारी दृश्यकलेची अभिव्यक्ती आहेत. सामाजिक व्यंगचित्रांमधून रूढी, परंपरा, सामाजिक विषमता, मानवी स्वभाव आणि दैनंदिन जीवनातील विरोधाभास यांचे चित्रण केले जाते. राजकीय व्यंगचित्रांमध्ये शासनव्यवस्था, राजकीय नेतृत्व, सार्वजनिक धोरणे आणि समकालीन घटनांवर उपरोधिक भाष्य केले जाते. अशा चित्रांमध्ये विनोद, अतिशयोक्ती, प्रतीकात्मकता आणि दृश्यरूपकांचा वापर करून आशय मांडला जातो.&lt;ref name=&quot;khanduri&quot;/&gt;

भारतीय व्यंगचित्रपरंपरेत सामाजिक आणि राजकीय विषयांचे चित्रण मुद्रित माध्यमांच्या विकासाबरोबर विस्तारले. वसाहतकालीन काळापासून वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमधील व्यंगचित्रांनी सत्ताकेंद्रे, सामाजिक संबंध आणि सार्वजनिक प्रश्न यांवर भाष्य केले. स्वातंत्र्यानंतर लोकशाही व्यवस्था, निवडणुका, शासनाचे निर्णय आणि सामाजिक परिवर्तन हे राजकीय व्यंगचित्रांचे महत्त्वाचे विषय बनले. व्यंगचित्रे तत्कालीन राजकीय वातावरण आणि समाजातील विचारप्रवाहांचे दृश्य प्रतिबिंब नोंदवतात. त्यामुळे इतिहासाच्या अभ्यासातही त्यांचा दृश्यस्रोत म्हणून उपयोग केला जातो.&lt;ref&gt;Urvi Mukhopadhyay, “Taking Humour Seriously: Political Cartoons as Source of History”, ''Proceedings of the Indian History Congress'', खंड ८३, २०२४, पृ. १४३६–१४५७. https://www.jstor.org/stable/27438540&lt;/ref&gt;

महाराष्ट्रातील सामाजिक आणि राजकीय परिस्थितीचाही व्यंगचित्रांच्या आशयावर प्रभाव पडला. भाषिक अस्मिता, प्रादेशिक ओळख, सामाजिक-सांस्कृतिक बदल आणि राजकीय चळवळी या विषयांनी महाराष्ट्रातील सार्वजनिक चर्चेला आकार दिला. राजुला नानजी शाह यांनी महाराष्ट्राच्या अस्मितेच्या जडणघडणीचा अभ्यास करताना भाषा, प्रदेश, धर्म आणि राज्याच्या भाषिक पुनर्रचनेनंतरच्या सामाजिक-राजकीय घडामोडींचा विचार केला आहे. हा अभ्यास व्यंगचित्रकलेवर केंद्रित नसला, तरी महाराष्ट्रातील सामाजिक आणि राजकीय संदर्भ समजून घेण्यासाठी तो उपयुक्त ठरतो.&lt;ref&gt;Rajula Nanji Shah, “Trajectories in the Construction of Maharashtrian Identity”, ''Journal of Emerging Technologies and Innovative Research'', खंड ५, अंक ८, ऑगस्ट २०१८, पृ. २३८–२४५. https://www.jetir.org/papers/JETIR1808931.pdf&lt;/ref&gt;

व्यंगचित्रांचा ऐतिहासिक अभ्यास करताना त्यांतील दृश्यरचना, प्रतीके, व्यक्तिरेखा आणि प्रसंग यांचा तत्कालीन सामाजिक व राजकीय परिस्थितीशी संबंध लावला जातो. व्यंगचित्रकाराने निवडलेला विषय, त्यातील उपरोध आणि चित्रातून व्यक्त होणारा दृष्टिकोन यांमधून त्या काळातील सार्वजनिक विचारविश्वाचा मागोवा घेता येतो. अशा प्रकारे सामाजिक आणि राजकीय व्यंगचित्रे ही विनोदनिर्मितीबरोबरच पत्रकारिता, दृश्यकला आणि इतिहासाच्या अभ्यासासाठीही महत्त्वाची दृश्यसाधने ठरतात.&lt;ref name=&quot;khanduri&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mukhopadhyay&quot;&gt;Urvi Mukhopadhyay, “Taking Humour Seriously: Political Cartoons as Source of History”, ''Proceedings of the Indian History Congress'', खंड ८३, २०२४, पृ. १४३६–१४५७. https://www.jstor.org/stable/27438540&lt;/ref&gt;

=== विनोदी आणि उपरोधिक चित्रण ===

विनोद आणि उपरोध हे व्यंगचित्रकलेचे महत्त्वाचे घटक आहेत. दैनंदिन जीवनातील प्रसंग, मानवी स्वभावातील विसंगती, सामाजिक रूढी आणि सार्वजनिक व्यवहार यांचे चित्रण करताना व्यंगचित्रकार विनोदाचा वापर करतो. एखाद्या व्यक्तीचे किंवा परिस्थितीचे वैशिष्ट्य अतिशयोक्तीने दाखवणे, अनपेक्षित कलाटणी देणे आणि व्यक्तिरेखांच्या चेहऱ्यावरील व शारीरिक हावभावांतून आशय व्यक्त करणे या तंत्रांमुळे व्यंगचित्रात हास्यनिर्मिती होते. काही व्यंगचित्रे निव्वळ हास्य निर्माण करतात, तर काही हसवतानाच वाचकाला विचार करण्यास प्रवृत्त करतात.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot;/&gt;

उपरोधिक चित्रणात एखाद्या व्यक्तीच्या विधानातील, कृतीतील किंवा सामाजिक परिस्थितीतील विरोधाभास ठळक केला जातो. चित्रातील व्यक्तिरेखा, प्रसंग, प्रतीके आणि संवाद यांच्या साहाय्याने व्यंगचित्रकार आशय मांडतो. काही वेळा चित्रातील व्यक्ती किंवा प्रसंगाचे अतिशयोक्तीपूर्ण चित्रण करून विसंगती अधोरेखित केली जाते; तर काही वेळा शब्द आणि चित्र यांच्या परस्परसंबंधातून उपरोध व्यक्त होतो. त्यामुळे व्यंगचित्रातील विनोद हा केवळ मनोरंजनापुरता मर्यादित न राहता सामाजिक निरीक्षण आणि टीकेचे माध्यमही ठरतो.&lt;ref name=&quot;khanduri&quot;/&gt;

भारतीय राजकीय व्यंगचित्रांमध्ये भाषिक आणि दृश्यात्मक साधनांचा एकत्रित वापर आढळतो. चित्रातील शीर्षक, संवाद, शब्दखेळ आणि सांस्कृतिक संदर्भ यांमुळे व्यंगचित्राचा आशय अधिक स्पष्ट किंवा बहुअर्थी होऊ शकतो. चित्रातील दृश्यप्रतीके आणि शब्द यांचा परस्परसंबंध समजून घेतल्यास व्यंगचित्रातील उपरोधाचा अर्थ उलगडतो. अशा चित्रांचा अर्थ लावताना त्यांचा तत्कालीन सामाजिक आणि राजकीय संदर्भ विचारात घेणे आवश्यक ठरते.&lt;ref&gt;Vinod Balakrishnan आणि Vishaka Venkat, ''The Language of Humour and Its Transmutation in Indian Political Cartoons'', Palgrave Macmillan, 2023.&lt;/ref&gt;

व्यंगचित्रातील विनोदी आणि उपरोधिक शैलीचा परिणाम चित्रकाराच्या निरीक्षणशक्ती, कल्पकता आणि रेखाटनकौशल्यावर अवलंबून असतो. मोजक्या रेषा, निवडक दृश्यघटक, चेहऱ्यावरील हावभाव आणि नेमकी प्रसंगरचना यांच्या साहाय्याने व्यापक आशय व्यक्त करता येतो. चित्र आणि शब्द यांचा योग्य मेळ साधल्यास व्यंगचित्राचा आशय अधिक परिणामकारक होतो. त्यामुळे विनोद आणि उपरोध हे व्यंगचित्राचे केवळ शैलीवैशिष्ट्य नसून सामाजिक वास्तवातील विसंगती व्यक्त करण्याची प्रभावी साधने आहेत.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

=== अर्कचित्रे आणि व्यक्तिचित्रण ===

अर्कचित्र हे व्यक्तिचित्रणाचा एक वैशिष्ट्यपूर्ण प्रकार आहे. त्यामध्ये एखाद्या व्यक्तीच्या चेहऱ्याची ठेवण, हावभाव आणि ओळख दर्शविणारी वैशिष्ट्ये ठळकपणे रेखाटली जातात. व्यक्तीच्या मूळ स्वरूपाशी साम्य राखून तिच्या वैशिष्ट्यपूर्ण गुणांचे अतिशयोक्त किंवा ठसठशीत रेषांकन करणे हे अर्कचित्राचे प्रमुख वैशिष्ट्य आहे. व्यक्तिचित्रणात व्यक्तीचे बाह्यरूप, देहबोली आणि व्यक्तिमत्त्वातील वैशिष्ट्ये चित्रातून व्यक्त करण्यावर भर असतो. या दोन्ही प्रकारांसाठी सूक्ष्म निरीक्षण, रेखाटनकौशल्य आणि व्यक्तीच्या वैशिष्ट्यांचे आकलन आवश्यक असते.

प्रभाकर वाईरकर यांनी व्यंगचित्रकलेबरोबरच अर्कचित्रे आणि रेखाचित्रांच्या क्षेत्रातही काम केले आहे. त्यांनी विविध क्षेत्रांतील व्यक्तींची अर्कचित्रे रेखाटली. विशेषतः हिंदुस्थानी शास्त्रीय संगीत क्षेत्रातील कलाकारांची अर्कचित्रे त्यांनी तयार केली. २०११ मध्ये सवाई गंधर्व भीमसेन महोत्सवात त्यांच्या सत्तरहून अधिक अर्कचित्रांचे प्रदर्शन आयोजित करण्यात आले होते. या चित्रांमध्ये गायक आणि वादकांच्या चेहऱ्यावरील भाव, सादरीकरणाच्या वेळी दिसणारी देहबोली आणि त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वाची वैशिष्ट्ये रेखाटण्यात आली होती.&lt;ref&gt;अमृता जैन, “Lines of Thought”, ''द इंडियन एक्सप्रेस'', २ डिसेंबर २०११. https://indianexpress.com/article/cities/pune/lines-of-thought/&lt;/ref&gt;

दिवाकर जयंत शेडगे यांनी व्यंगचित्रांबरोबरच विविध प्रकारचे चित्रांकन केले. नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे रेखाटण्यासोबतच त्यांनी नाटकांच्या जाहिराती, मुखपृष्ठे आणि कथाचित्रे तयार केली. त्यांच्या या कामातून व्यंगचित्रकलेच्या जोडीने मुद्रित माध्यमांसाठी आवश्यक असलेल्या चित्रांकनाच्या क्षेत्रातील त्यांचे योगदान दिसून येते.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;/&gt;

अर्कचित्रे आणि व्यक्तिचित्रण या माध्यमांतून व्यक्तीची ओळख आणि तिच्या व्यक्तिमत्त्वातील ठळक पैलू दृश्यरूपात मांडले जातात. व्यंगचित्रकाराच्या निरीक्षणशक्तीचा आणि रेखाटनकौशल्याचा या चित्रप्रकारांत विशेष उपयोग होतो. प्रभाकर वाईरकर यांची अर्कचित्रे आणि दिवाकर शेडगे यांचे विविध प्रकारचे चित्रांकन यांमधून कोकणाशी संबंधित व्यंगचित्रकारांच्या कलात्मक कार्याची व्याप्ती स्पष्ट होते.

=== जाहिरातकला आणि चित्रांकन ===

व्यंगचित्रकारांच्या कलात्मक कार्याचा विस्तार जाहिरातकला आणि चित्रांकन या क्षेत्रांतही झालेला दिसतो. जाहिरातींमधील चित्रे, नियतकालिकांची मुखपृष्ठे, कथाचित्रे आणि इतर दृश्यरचना यांच्या माध्यमातून चित्रकारांनी मुद्रित माध्यमांच्या सादरीकरणात योगदान दिले. एखाद्या उत्पादनाची किंवा संकल्पनेची वैशिष्ट्ये चित्ररूपात मांडणे आणि मजकुराला पूरक दृश्यात्मक आशय निर्माण करणे ही या कामांची प्रमुख वैशिष्ट्ये आहेत.

प्रभाकर वाईरकर यांनी व्यंगचित्रकलेबरोबरच जाहिरातकला आणि चित्रांकनाच्या क्षेत्रातही काम केले. त्यांनी सौभाग्य, त्रिकाया, सिस्टास आणि रेडिफ्युजन यांसारख्या जाहिरात संस्थांमध्ये चित्रकार म्हणून काम केले. रेडिफ्युजनमधील एका जाहिरात मोहिमेत त्यांनी अर्कचित्रे आणि व्यंगचित्रांचा वापर केला होता. जाहिरात क्षेत्रातील या कामामुळे व्यंगचित्र आणि अर्कचित्र या कलाप्रकारांचा व्यावसायिक जाहिरातमाध्यमांमध्येही उपयोग झाल्याचे दिसून येते.&lt;ref name=&quot;PrabhakarWairkar&quot;/&gt;

दिवाकर जयंत शेडगे यांनीही व्यंगचित्रांबरोबरच जाहिराती आणि नियतकालिकांसाठी चित्रांकन केले. त्यांनी नाटकांच्या जाहिरातींसाठी चित्रे तयार केली, तसेच दिवाळी अंकांची मुखपृष्ठे आणि कथाचित्रे रेखाटली. त्यांच्या या कामातून व्यंगचित्रकार म्हणून विकसित केलेल्या रेखाटनकौशल्याचा उपयोग इतर चित्रांकनप्रकारांतही झाल्याचे दिसते. त्यामुळे त्यांच्या कलात्मक कार्याला मुद्रित माध्यमांच्या विविध क्षेत्रांत स्थान मिळाले.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;/&gt;

व्यंगचित्रकला, जाहिरातकला आणि चित्रांकन या क्षेत्रांमध्ये रेखाटनकौशल्य, विषयाचे आकलन आणि दृश्यात्मक मांडणी यांना महत्त्व असते. प्रभाकर वाईरकर आणि दिवाकर शेडगे यांच्या कार्यातून व्यंगचित्रकारांनी आपल्या कलाकौशल्याचा उपयोग मुद्रित आणि व्यावसायिक माध्यमांतील विविध चित्रांकनप्रकारांसाठी केल्याचे दिसून येते.

== प्रकाशित व्यंगचित्रे आणि साहित्य ==

कोकणाशी संबंधित व्यंगचित्रकारांनी वृत्तपत्रे, नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांमधून व्यंगचित्रे प्रसिद्ध केली. त्यांच्या कलाकृतींमध्ये सामाजिक, राजकीय, कौटुंबिक आणि दैनंदिन जीवनातील प्रसंगांचे चित्रण आढळते. काही कलाकारांनी व्यंगचित्रे आणि अर्कचित्रांचे संग्रह पुस्तकरूपाने प्रकाशित केले, तर काहींच्या कलाकृती नियतकालिके आणि वृत्तपत्रांमध्ये विखुरलेल्या स्वरूपात उपलब्ध आहेत. या प्रकाशनांमधून त्यांच्या कलाकृतींचे दस्तऐवजीकरण आणि व्यंगचित्रकलेच्या अभ्यासासाठी संदर्भसाहित्य उपलब्ध झाले आहे.

बाळ राणे यांची व्यंगचित्रे *मनोहर*, *किर्लोस्कर*, *हंस*, *वसंत*, *मोहिनी*, *उद्यम*, *वाङ्मयशोभा*, *रम्यकथा*, *वसुधा*, *आवाज*, *मार्मिक* आणि *किशोर* यांसारख्या मराठी नियतकालिकांतून प्रसिद्ध झाली. तसेच *शंकर्स वीकली*, *धर्मयुग* आणि *चित्रलेखा* या अनुक्रमे इंग्रजी, हिंदी आणि गुजराती नियतकालिकांतही त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. *तरुण भारत*मधील ‘बाळूकाका’ हे त्यांचे पॉकेट कार्टून जवळपास पस्तीस वर्षे नियमितपणे प्रसिद्ध होत होते. त्यांच्या कन्या प्रतिभा राणे-वाघ यांनी त्यांची स्केचबुक्स, मूळ रेखाचित्रे आणि प्रकाशित चित्रे जतन केली आहेत. जन्मशताब्दीनिमित्त २०१४ मध्ये सर जे. जे. उपयोजित कला महाविद्यालयात त्यांच्या चित्रांचे प्रदर्शन भरविण्यात आले होते. उपलब्ध माहितीनुसार, निवडक व्यंगचित्रे पुस्तकरूपाने प्रकाशित व्हावीत, अशी त्यांची इच्छा होती.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;/&gt;

प्रभाकर वाईरकर यांनी व्यंगचित्रे, अर्कचित्रे आणि चित्रांकनाच्या क्षेत्रात काम केले. त्यांच्या प्रकाशित पुस्तकांमध्ये ''Jest Doodling'', ''Bodyline'', ''Cari-Toons'', ''Life Illustrated'' आणि हिंदुस्थानी शास्त्रीय संगीत क्षेत्रातील कलाकारांच्या अर्कचित्रांचा संग्रह असलेल्या ''Funkaar-i-Kacheri'' यांचा समावेश होतो.&lt;ref name=&quot;PrabhakarWairkar&quot;/&gt; हिंदुस्थानी शास्त्रीय संगीत क्षेत्रातील कलाकारांची त्यांनी रेखाटलेली सत्तरहून अधिक अर्कचित्रे २०११ मध्ये सवाई गंधर्व भीमसेन महोत्सवात प्रदर्शित करण्यात आली होती.&lt;ref&gt;अमृता जैन, “Lines of Thought”, ''The Indian Express'', २ डिसेंबर २०११. https://indianexpress.com/article/cities/pune/lines-of-thought/&lt;/ref&gt;

विवेक मेहेत्रे यांची हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रे मराठी, इंग्रजी आणि गुजराती यांसह विविध भाषांतील नियतकालिकांत प्रसिद्ध झाली आहेत. त्यांच्या प्रकाशित पुस्तकांमध्ये ''हास्य कॉर्नर'', ''चला… वापरू इंटरनेट'', ''तुमचा नवा दोस्त इंटरनेट'', ''ई-मेल'' आणि ''ई-कॉमर्स'' यांचा समावेश होतो. ''तुमचा नवा दोस्त इंटरनेट'' या पुस्तकाला महाराष्ट्र शासनाचा प्रथम क्रमांकाचा पुरस्कार मिळाल्याचा उल्लेख त्यांच्या चरित्रात्मक नोंदीत आहे. त्यांच्या लेखनातून व्यंगचित्रकलेबरोबरच माहितीपर पुस्तकनिर्मितीच्या क्षेत्रातील त्यांचे कार्यही दिसून येते.&lt;ref&gt;“मेहेत्रे, विवेक”, ''मराठीसृष्टी''. https://www.marathisrushti.com/profiles/vivek-mehetre/&lt;/ref&gt;

दिवाकर जयंत शेडगे यांची व्यंगचित्रे *आवाज*, *लोकसत्ता*, *लोकप्रभा*, *मार्मिक* आणि *जत्रा* यांसारख्या वृत्तपत्रे व नियतकालिकांतून प्रसिद्ध झाली. त्यांनी अनेक दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे रेखाटली. व्यंगचित्रांबरोबरच नाटकांच्या जाहिराती, दिवाळी अंकांची मुखपृष्ठे आणि कथाचित्रे यांचेही त्यांनी चित्रांकन केले. त्यांच्या कारकिर्दीत सुमारे चार हजार व्यंगचित्रे प्रसिद्ध झाल्याचा उल्लेख त्यांच्या कार्यावरील चरित्रात्मक लेखात आहे.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;/&gt;

मराठी व्यंगचित्रकलेच्या इतिहासाचे आणि साहित्याचे दस्तऐवजीकरण करण्याच्या दृष्टीने व्यंगचित्रसंग्रह व व्यंगचित्रकलेवरील ग्रंथ महत्त्वाचे ठरतात. प्रशांत कुलकर्णी संपादित ''निवडक मराठी व्यंगचित्रे'' आणि वसंत सरवटे व मधुकर धर्मापुरीकर लिखित ''व्यंगचित्र : एक संवाद'' या ग्रंथांचा मराठी विश्वकोशातील व्यंगचित्रविषयक नोंदीत उल्लेख आहे. अशा ग्रंथांमधून व्यंगचित्रकलेचा इतिहास, तिची विविध रूपे आणि कलाकारांचे योगदान यांचा अभ्यास करण्यासाठी संदर्भ उपलब्ध होतात.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot;/&gt;

=== वृत्तपत्रांतील व्यंगचित्रे ===

वृत्तपत्रांतील व्यंगचित्रे ही समकालीन सामाजिक आणि राजकीय घडामोडींवर भाष्य करणारी दृश्यकलेची अभिव्यक्ती आहेत. वृत्तपत्रांमध्ये प्रसिद्ध होणाऱ्या व्यंगचित्रांमधून सार्वजनिक जीवनातील घटना, राजकीय निर्णय, सामाजिक प्रश्न आणि दैनंदिन व्यवहारांतील विसंगती चित्ररूपात मांडल्या जातात. काही व्यंगचित्रकारांनी नियमित सदरांच्या माध्यमातून वाचकांशी सातत्यपूर्ण संवाद साधला, तर काहींनी वृत्तपत्रांच्या विविध पुरवण्यांसाठी आणि विशेष प्रसंगांसाठी व्यंगचित्रे रेखाटली.

बाळ राणे यांनी वृत्तपत्रीय व्यंगचित्रकलेत दीर्घकाळ योगदान दिले. *तरुण भारत*च्या पुणे आणि नागपूर आवृत्त्यांमध्ये ‘बाळूकाका’ या नावाने त्यांचे पॉकेट कार्टून जवळपास पस्तीस वर्षे नियमितपणे प्रसिद्ध होत होते. दैनिकातील राजकीय आणि सामाजिक घडामोडींवर आधारित चित्रांचा संच ते तयार करून पाठवत असत. त्यांच्या व्यंगचित्रांमध्ये कौटुंबिक, सामाजिक आणि राजकीय विषयांबरोबरच तत्कालीन घटनांचे चित्रणही आढळते. *संध्याकाळ* या दैनिकातही काही वर्षे त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली होती.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;/&gt;

दिवाकर जयंत शेडगे यांची व्यंगचित्रे *लोकसत्ता*, *लोकप्रभा*, *मार्मिक*, *जत्रा* आणि *आवाज* यांसारख्या वृत्तपत्रे व नियतकालिकांतून प्रसिद्ध झाली. त्यांनी *रत्‍नागिरी टाइम्स*, *दो बजे दोपहर* आणि *सांज समाचार* या दैनिकांसाठी वर्षभर व्यंगचित्रमालिका तयार केल्या. विविध प्रकाशनांसाठी केलेल्या या कामातून वृत्तपत्रीय व्यंगचित्रांच्या नियमित प्रकाशनातील त्यांचे योगदान दिसून येते.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;/&gt;

प्रभाकर वाईरकर यांनी *इंडियन एक्सप्रेस*, *द टाइम्स ऑफ इंडिया*, *द संडे ऑब्झर्व्हर*, *द इंडिपेंडंट*, *द इंडियन पोस्ट*, *बिझनेस वर्ल्ड*, *ब्लिट्झ*, *मिड-डे*, *महाराष्ट्र टाइम्स*, *लोकसत्ता*, *लोकप्रभा* आणि *मार्मिक* यांसारख्या वृत्तपत्रे व नियतकालिकांसाठी व्यंगचित्रे आणि चित्रांकन केले. त्यांच्या कामात समकालीन घडामोडी, सामाजिक प्रश्न आणि राजकीय विषयांचे चित्रण आढळते. विविध भाषांतील आणि स्वरूपांतील प्रकाशनांसाठी केलेल्या कामामुळे त्यांच्या व्यंगचित्रांना व्यापक वाचकवर्ग मिळाला.&lt;ref name=&quot;PrabhakarWairkar&quot;/&gt;

या व्यंगचित्रकारांच्या वृत्तपत्रीय कार्यातून पॉकेट कार्टून, नियमित व्यंगचित्रमालिका आणि विविध वृत्तपत्रे व नियतकालिकांसाठी केलेले चित्रांकन अशा स्वरूपांत व्यंगचित्रकलेचा प्रसार झाल्याचे दिसून येते. वृत्तपत्रांतील या कलाकृतींनी समकालीन घटनांचे दृश्यरूपात दस्तऐवजीकरण करण्याबरोबरच वाचकांसमोर सामाजिक आणि राजकीय विषयांची विनोदी व उपरोधिक मांडणी केली.

=== मासिके आणि दिवाळी अंक ===

मराठी मासिके आणि दिवाळी अंकांनी व्यंगचित्रकारांना आपल्या कलाकृती प्रसिद्ध करण्यासाठी महत्त्वाचे व्यासपीठ उपलब्ध करून दिले. या माध्यमांतून सामाजिक जीवन, कौटुंबिक प्रसंग, मानवी स्वभाव आणि बदलती जीवनशैली यांवर आधारित व्यंगचित्रे व हास्यचित्रे वाचकांपर्यंत पोहोचली. दिवाळी अंकांमध्ये विविध साहित्यप्रकारांबरोबर व्यंगचित्रांनाही स्थान मिळाल्यामुळे कलाकारांना वेगवेगळे विषय आणि चित्रशैली हाताळण्याची संधी उपलब्ध झाली.

बाळ राणे यांची व्यंगचित्रे *मनोहर*, *किर्लोस्कर*, *हंस*, *वसंत*, *मोहिनी*, *उद्यम*, *वाङ्मयशोभा*, *आवाज*, *मार्मिक* आणि *किशोर* यांसारख्या मराठी नियतकालिकांतून प्रसिद्ध झाली. तसेच *शंकर्स वीकली*, *धर्मयुग* आणि *चित्रलेखा* या इंग्रजी, हिंदी आणि गुजराती नियतकालिकांतही त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. विविध भाषांतील नियतकालिकांमधील या प्रकाशनांमुळे त्यांच्या व्यंगचित्रांना मराठी वाचकवर्गाबरोबरच इतर भाषांतील वाचकांपर्यंत पोहोचण्याची संधी मिळाली.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;/&gt;

दिवाकर जयंत शेडगे यांची व्यंगचित्रे *आवाज*, *लोकप्रभा*, *मार्मिक* आणि *जत्रा* यांसारख्या नियतकालिकांतून प्रसिद्ध झाली. त्यांनी पन्नासहून अधिक दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे रेखाटल्याचा उल्लेख त्यांच्या कार्यावरील लेखात आहे. विविध दिवाळी अंकांमधील त्यांच्या चित्रांमधून सामाजिक प्रसंग, दैनंदिन जीवन आणि मानवी स्वभावातील वैशिष्ट्यांचे विनोदी चित्रण झाले.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;/&gt;

विवेक मेहेत्रे यांची हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रे मराठी, इंग्रजी आणि गुजराती भाषांतील विविध नियतकालिकांत प्रसिद्ध झाली आहेत. त्यांच्या चित्रांमधून दैनंदिन जीवनातील प्रसंग आणि मानवी स्वभावातील विनोदी पैलू व्यक्त झाले. विविध भाषांतील नियतकालिकांमधील त्यांच्या प्रकाशनकार्यामुळे त्यांच्या चित्रांना व्यापक वाचकवर्ग मिळाला.&lt;ref&gt;“मेहेत्रे, विवेक”, ''मराठीसृष्टी''. https://www.marathisrushti.com/profiles/vivek-mehetre/&lt;/ref&gt;

मासिके आणि दिवाळी अंकांच्या माध्यमातून या कलाकारांच्या व्यंगचित्रांना नियमित प्रकाशनाची संधी मिळाली. या माध्यमांतील चित्रांमुळे व्यंगचित्रकलेचे विषयवैविध्य वाचकांसमोर आले आणि मराठी नियतकालिकांच्या दृश्यकलात्मक आशयात व्यंगचित्रांचा समावेश झाला.

=== व्यंगचित्रसंग्रह आणि पुस्तके ===

व्यंगचित्रकारांनी आपल्या कलाकृतींचे जतन आणि प्रसार करण्यासाठी व्यंगचित्रसंग्रह, चित्रसंग्रह आणि पुस्तकप्रकाशन या माध्यमांचा उपयोग केला आहे. अशा पुस्तकांमधून कलाकारांची रेखाटनशैली, विषयांची निवड आणि कलात्मक अभिव्यक्ती यांचा परिचय वाचकांना होतो. व्यंगचित्रसंग्रह हे केवळ कलाकृतींचे संकलन नसून संबंधित काळातील सामाजिक आणि सांस्कृतिक जीवनाचे दृश्य दस्तऐवजीकरण करणारे साधनही ठरतात.

प्रभाकर वाईरकर यांनी व्यंगचित्रे, अर्कचित्रे आणि चित्रांकन या क्षेत्रांतील कामाचे पुस्तकांच्या माध्यमातूनही दस्तऐवजीकरण केले आहे. त्यांच्या प्रकाशित पुस्तकांमध्ये ''Jest Doodling'', ''Bodyline'', ''Cari-Toons'', ''Life Illustrated'' आणि ''Funkaar-i-Kacheri'' यांचा समावेश होतो. ''Funkaar-i-Kacheri'' या पुस्तकात हिंदुस्थानी शास्त्रीय संगीत क्षेत्रातील कलाकारांची अर्कचित्रे समाविष्ट आहेत. त्यांच्या या प्रकाशनांमधून व्यंगचित्रकला आणि व्यक्तिचित्रणातील त्यांचे काम वाचकांसमोर आले आहे.&lt;ref name=&quot;PrabhakarWairkar&quot;/&gt;

विवेक मेहेत्रे यांनी व्यंगचित्रकलेबरोबरच लेखन आणि पुस्तकप्रकाशनाच्या क्षेत्रातही काम केले आहे. त्यांच्या प्रकाशित पुस्तकांमध्ये ''हास्य कॉर्नर'', ''चला… वापरू इंटरनेट'', ''तुमचा नवा दोस्त इंटरनेट'', ''ई-मेल'' आणि ''ई-कॉमर्स'' यांचा समावेश होतो. त्यांनी पत्नी वैशाली मेहेत्रे यांच्यासह ‘उद्वेली बुक्स’ या प्रकाशन संस्थेच्या माध्यमातून पुस्तकप्रकाशनाच्या क्षेत्रात काम केले. त्यांच्या या कार्यातून व्यंगचित्रकलेबरोबरच लेखन आणि प्रकाशन क्षेत्रातील सहभागाची नोंद घेता येते.&lt;ref&gt;“मेहेत्रे, विवेक”, ''मराठीसृष्टी''. https://www.marathisrushti.com/profiles/vivek-mehetre/&lt;/ref&gt;

व्यंगचित्रसंग्रह आणि पुस्तकांच्या माध्यमातून कलाकारांच्या कलाकृतींचे जतन होते आणि त्यांच्या कार्याचा अभ्यास करण्यासाठी संदर्भसाहित्य उपलब्ध होते. प्रभाकर वाईरकर आणि विवेक मेहेत्रे यांच्या प्रकाशित साहित्यामुळे व्यंगचित्रकलेबरोबरच चित्रांकन, लेखन आणि प्रकाशन या क्षेत्रांतील त्यांच्या कार्याचीही नोंद घेता येते.

== व्यंगचित्र प्रदर्शने आणि संमेलने ==

व्यंगचित्रकलेचा प्रसार आणि कलाकारांच्या कलाकृतींचे जतन करण्यामध्ये प्रदर्शने व संमेलने यांना महत्त्वाचे स्थान आहे. अशा उपक्रमांमधून व्यंगचित्रकारांना आपल्या कलाकृती रसिकांसमोर सादर करण्याची संधी मिळते. तसेच विविध शैली, विषय आणि तंत्रांचा परिचय प्रेक्षकांना होतो. प्रदर्शनांमुळे जुन्या आणि नव्या पिढ्यांतील कलाकारांच्या कामाची ओळख निर्माण होण्यास मदत होते, तर संमेलनांमधून कलाकारांना विचारांची देवाणघेवाण आणि अनुभवांची चर्चा करण्यासाठी व्यासपीठ उपलब्ध होते.

बाळ राणे यांच्या व्यंगचित्रांचा संग्रह त्यांच्या कन्या प्रतिभा राणे-वाघ यांनी जतन केला आहे. त्यांच्या जन्मशताब्दीनिमित्त २०१४ मध्ये सर जे. जे. उपयोजित कला महाविद्यालयात त्यांच्या चित्रांचे प्रदर्शन आयोजित करण्यात आले होते. तसेच १५ डिसेंबर २०२२ ते १ जानेवारी २०२३ या कालावधीत नेहरू सेंटर आर्ट गॅलरी येथे आयोजित ''आठवणीतील हास्यरेषा'' या भारतीय ज्येष्ठ व्यंगचित्रकारांच्या पूर्वावलोकनात्मक प्रदर्शनात त्यांच्या कलाकृतींचा समावेश करण्यात आला होता.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;/&gt;&lt;ref&gt;''Nehru Centre Newsletter'', डिसेंबर २०२२, “Indian Master's Retrospective — आठवणीतील हास्यरेषा”, नेहरू सेंटर आर्ट गॅलरी. https://www.nehrucentremumbai.in/wp-content/uploads/2023/08/December-2022-for-web.pdf&lt;/ref&gt;

प्रभाकर वाईरकर यांनी भारतात आयोजित विविध व्यंगचित्र आणि अर्कचित्र प्रदर्शनांमध्ये सहभाग घेतला. १८ ते ३० ऑक्टोबर २०१० या कालावधीत बेंगळुरू येथील इंडियन कार्टून गॅलरीत त्यांच्या व्यंगचित्रांचे प्रदर्शन भरविण्यात आले होते. या प्रदर्शनाची माहिती ''Deccan Herald'' या वृत्तपत्राने प्रसिद्ध केली होती.&lt;ref&gt;“45 cartoon shows in three years!”, ''Deccan Herald'', ८ ऑक्टोबर २०१०. https://www.deccanherald.com/india/karnataka/bengaluru/45-cartoon-shows-three-years-2520481&lt;/ref&gt; २०११ मध्ये पुण्यातील सवाई गंधर्व भीमसेन महोत्सवात त्यांच्या हिंदुस्थानी शास्त्रीय संगीत क्षेत्रातील कलाकारांच्या सत्तरहून अधिक अर्कचित्रांचे प्रदर्शन भरविण्यात आले होते.&lt;ref&gt;Amrita Jain, “Lines of Thought”, ''The Indian Express'', २ डिसेंबर २०११. https://indianexpress.com/article/cities/pune/lines-of-thought/&lt;/ref&gt;

ठाणे येथे २० आणि २१ जानेवारी २०१८ रोजी कार्टूनिस्ट्स कंबाइन या संस्थेच्या वतीने अखिल भारतीय मराठी व्यंगचित्रकार संमेलनाचे आयोजन करण्यात आले होते. या संमेलनाचे अध्यक्षपद विवेक मेहेत्रे यांनी भूषविले. संमेलनात समाजमाध्यमे आणि व्यंगचित्रे, तसेच मराठी दैनिकांतील राजकीय व्यंगचित्रांचे स्थान या विषयांवर चर्चासत्रे आयोजित करण्यात आली होती. कार्यशाळा, स्पर्धा आणि ज्येष्ठ व दिवंगत व्यंगचित्रकारांच्या कलाकृतींचे प्रदर्शन हेही संमेलनाचे भाग होते. संमेलनादरम्यान व्यंगचित्रकलेचा इतिहास आणि दुर्मिळ व्यंगचित्रांचे दस्तऐवजीकरण यांविषयीही चर्चा झाली.&lt;ref&gt;“ठाण्यामध्ये रंगणार मराठी व्यंगचित्रकार संमेलन”, ''महाराष्ट्र टाइम्स'', ८ डिसेंबर २०१७. https://maharashtratimes.com/maharashtra/mumbai-news/marathi-cartoonist-gettogether/articleshow/61969835.cms&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“व्यंग्यचित्रांचा इतिहास पुस्तकांतून जतन करा : सुहास बहुलकर”, ''सकाळ'', २० जानेवारी २०१८. https://www.esakal.com/mumbai/marathi-news-thane-news-marathi-caricature-festival-93538&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“व्यंगचित्रकारांनी कठोर भूमिका घ्यायला हवी - राज ठाकरे”, ''लोकसत्ता'', २२ जानेवारी २०१८. https://www.loksatta.com/thane/raj-thackeray-attended-all-india-marathi-cartooninst-meet-in-thane-1619963/&lt;/ref&gt;

या प्रदर्शनांमधून आणि संमेलनांमधून व्यंगचित्रकलेच्या विविध शैलींचे सादरीकरण, कलाकारांच्या कामाचे दस्तऐवजीकरण आणि नव्या पिढीपर्यंत या कलेचा परिचय करून देण्याचे प्रयत्न झाले. अशा उपक्रमांमुळे व्यंगचित्रकलेच्या संवर्धनासाठी कलाकार, संस्था आणि रसिक यांच्यात संवादाचे व्यासपीठ निर्माण झाले.

=== व्यंगचित्र प्रदर्शने ===

व्यंगचित्र प्रदर्शनांच्या माध्यमातून कलाकारांच्या कलाकृती रसिक आणि अभ्यासकांपर्यंत पोहोचतात. अशा प्रदर्शनांमध्ये व्यंगचित्रे, हास्यचित्रे आणि अर्कचित्रे पाहण्याची संधी मिळते. कलाकारांची रेखाटनशैली, विषयांची निवड आणि कलात्मक प्रवास यांचा परिचय प्रदर्शनांमधून होतो. प्रदर्शनांमुळे कलाकृतींचे जतन आणि त्यांचे सार्वजनिक दस्तऐवजीकरण होण्यासही मदत होते.

बाळ राणे यांच्या जन्मशताब्दीनिमित्त २०१४ मध्ये मुंबईतील सर जे. जे. उपयोजित कला महाविद्यालयात त्यांच्या व्यंगचित्रांचे प्रदर्शन आयोजित करण्यात आले होते. त्यांच्या दीर्घ कलाप्रवासातील निवडक चित्रे या प्रदर्शनात मांडण्यात आली. त्यांच्या कन्या प्रतिभा राणे-वाघ यांनी त्यांच्या मूळ रेखाचित्रांचे, स्केचबुक्सचे आणि प्रकाशित चित्रांचे जतन केले आहे.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;&gt;प्रतिभा राणे-वाघ, “बाळ राणे (ज्येष्ठ व्यंगचित्रकार)”, ''प्रतिभा वाघ''. https://www.pratibhawagh.com/bal-rane-marathi&lt;/ref&gt;

प्रभाकर वाईरकर यांच्या चित्रप्रदर्शनाचे आयोजन ३० जानेवारी ते १ फेब्रुवारी २०२६ या कालावधीत रत्नागिरी जिल्ह्यातील लांजा तालुक्यातील रिंगणे येथे झालेल्या अकराव्या ग्रामीण मराठी साहित्य संमेलनाच्या कार्यक्रमात करण्यात आले होते. राजापूर-लांजा तालुका नागरिक संघाने आयोजित केलेल्या या संमेलनाच्या कार्यक्रमपत्रिकेत वाईरकर यांच्या चित्रप्रदर्शनाचा समावेश होता. संमेलनाच्या समारोपप्रसंगी वाईरकर यांना बाळकृष्ण खामकर कोकण भूषण पुरस्कार प्रदान करण्यात आला.&lt;ref&gt;“रत्नागिरी : जानेवारीअखेर रिंगणे येथे अकरावे ग्रामीण साहित्य संमेलन”, ''हिंदुस्थान समाचार'', ८ जानेवारी २०२६. https://marathi.hindusthansamachar.in/Encyc/2026/1/9/Rural-Literature-Conference-to-be-held-at-Ringane-.php&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“रत्नागिरी : समाजातील सर्व घटकांना सामावून घेऊन प्रगती साधणारे संमेलन - प्रभाकर वाईरकर”, ''हिंदुस्थान समाचार'', २ फेब्रुवारी २०२६. https://marathi.hindusthansamachar.in/Encyc/2026/2/2/Prabhakar-Wairkar-Speeach-in-R.php&lt;/ref&gt;


== हेही पहा ==
* [[व्यंगचित्र]]

== बाह्य दुवे ==
* [https://vishwakosh.marathi.gov.in/33080/ व्यंग्यचित्र – मराठी विश्वकोश]
* [https://www.pratibhawagh.com/bal-rane-marathi बाळ राणे – चरित्र व व्यंगचित्रकलेचा वारसा]
* {{कोकण लोकजीवन}}

== संदर्भ ==


[[वर्ग:मराठी व्यंगचित्रकार]]
[[वर्ग:कोकण]]
[[वर्ग:व्यंगचित्रकला]]</text>
      <sha1>pebzm8l79wjhjl52zw3m0d42n4u5x5j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728423</id>
      <parentid>2728422</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T06:04:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KiranBOT II</username>
        <id>140753</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>शुद्धलेखन — लेखनभेद ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#लेखनभेद|अधिक माहिती]])</comment>
      <origin>2728423</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="135049" sha1="09v38f533p9raij97vb4tdg9emsx5ja" xml:space="preserve">कोकण हा महाराष्ट्राच्या पश्चिम किनारपट्टीवरील भौगोलिक आणि सांस्कृतिक वैशिष्ट्यांनी समृद्ध प्रदेश आहे. या प्रदेशातील सामाजिक जीवन, स्थानिक बोलीभाषा, लोकपरंपरा आणि सांस्कृतिक घडामोडी यांचे प्रतिबिंब विविध कलाप्रकारांतून व्यक्त झाले आहे. व्यंगचित्रकला हा त्यांपैकी एक दृश्यकलाप्रकार आहे. रेषा, आकार आणि प्रसंग यांच्या माध्यमातून विनोद, उपरोध आणि भाष्य व्यक्त करणाऱ्या व्यंगचित्रांना वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमध्ये महत्त्वाचे स्थान लाभले आहे. व्यंगचित्रांमधून सामाजिक विसंगती, मानवी स्वभावातील विरोधाभास आणि समकालीन घटनांवर मार्मिक भाष्य केले जाते.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot;&gt;वसंत सरवटे, “[https://vishwakosh.marathi.gov.in/33080/ व्यंग्यचित्र]”, ''मराठी विश्वकोश''.&lt;/ref&gt;

'''कोकणातील व्यंगचित्रकारांनी''' आपल्या कलाकृतींतून सामाजिक, कौटुंबिक आणि राजकीय विषयांचे चित्रण केले आहे. वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमधील व्यंगचित्रांबरोबरच अर्कचित्रकला, चित्रांकन आणि जाहिरातकला या क्षेत्रांतही काही कलाकारांनी योगदान दिले आहे. या लेखात कोकण विभागातील ठाणे, रायगड, रत्‍नागिरी आणि सिंधुदुर्ग या जिल्ह्यांशी संबंधित व्यंगचित्रकारांचा उपलब्ध प्रकाशित संदर्भांच्या आधारे परिचय करून देण्यात आला आहे. कलाकारांचा जिल्ह्याशी असलेला संबंध निश्चित करताना त्यांचे जन्मस्थान, वास्तव्य किंवा कार्यक्षेत्र यांपैकी विश्वसनीय स्रोतांद्वारे उपलब्ध असलेली माहिती विचारात घेतली आहे.&lt;ref name=&quot;konkanhistory&quot;&gt;“[https://divcomkonkan.gov.in/इतिहास-2/ इतिहास]”, विभागीय आयुक्त, कोकण विभाग, महाराष्ट्र शासन.&lt;/ref&gt;

== व्यंगचित्रकलेची पार्श्वभूमी ==

व्यंगचित्र हे समकालीन व्यक्ती, घटना किंवा प्रसंगांमधील विसंगतींचे विनोदी अथवा उपरोधिक चित्रण करणारे दृश्यकलामाध्यम आहे. रेषा, आकार, चेहऱ्यावरील हावभाव आणि प्रसंगरचना यांच्या साहाय्याने व्यंगचित्रकार एखाद्या व्यक्तीचे किंवा परिस्थितीचे वैशिष्ट्यपूर्ण पैलू ठळक करतो. व्यंगचित्राचा उद्देश केवळ हास्यनिर्मिती करणे नसून सामाजिक आणि राजकीय वास्तवातील विसंगतींकडे लक्ष वेधणे हाही असतो. संपादकीय किंवा राजकीय टीकाचित्रे, हास्यचित्रे, अर्कचित्रे आणि चित्रपट्ट्या असे या दृश्यकलेचे विविध प्रकार आहेत.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot;/&gt;

आधुनिक व्यंगचित्रकलेच्या विकासात मुद्रित माध्यमांचा महत्त्वाचा वाटा आहे. एकोणिसाव्या शतकात वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांचा प्रसार वाढल्यानंतर व्यंगचित्रे सार्वजनिक चर्चेचे आणि सामाजिक-राजकीय भाष्याचे प्रभावी माध्यम बनली. इंग्लंडमध्ये १८४१ मध्ये सुरू झालेल्या ''पंच'' या साप्ताहिकाने आधुनिक व्यंगचित्रांच्या प्रसारात महत्त्वाची भूमिका बजावली. त्यातील चित्रांमधून तत्कालीन सामाजिक आणि राजकीय परिस्थितीवर उपरोधिक भाष्य केले जात असे. या नियतकालिकाच्या प्रभावातून आशियातील विविध भाषांमध्येही ''पंच''च्या धर्तीवरील नियतकालिके सुरू झाली. वसाहतकालीन भारतात व्यंगचित्रांनी ब्रिटिश सत्तेचे स्वरूप, वांशिक दृष्टिकोन आणि तत्कालीन राजकीय घडामोडी यांचे चित्रण केले. त्याचबरोबर भारतीय समाजातील प्रतिक्रिया आणि प्रतिकार व्यक्त करण्याचे माध्यम म्हणूनही त्यांचा वापर झाला.&lt;ref&gt;“[https://ir.nbu.ac.in/handle/123456789/3954 Caricature in Print Media: A Historical Study of Political Cartoons in Colonial India (1872–1947)]”, Dahlia Bhattacharya, ''Karatoya: North Bengal University Journal of History'', खंड १२, मार्च २०१९, पृ. ६३–७८.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;asianpunches&quot;&gt;Swarali Paranjape, “Crossing Boundaries: Punch and the Marathi Weekly Hindu Pañca (1870–1909)”, ''Asian Punches: A Transcultural Affair'', Springer, २०१३, पृ. १५१–१६४.&lt;/ref&gt;

मराठी व्यंगचित्रकलेच्या प्रारंभीच्या इतिहासात ''हिंदू पंच'' या साप्ताहिकाचा उल्लेख महत्त्वाचा आहे. इंग्लंडमधील ''पंच''च्या धर्तीवर मराठीत सुरू झालेल्या या नियतकालिकाने मराठी मुद्रित संस्कृतीत व्यंगचित्राधारित पत्रकारितेचा प्रारंभिक टप्पा निर्माण केला. संशोधक स्वारली परांजपे यांनी ''हिंदू पंच''मधील उपलब्ध अंकांचा अभ्यास करून या नियतकालिकाचे स्वरूप, त्यातील व्यंगात्मक आशय आणि पाश्चात्त्य ''पंच'' परंपरेशी असलेले त्याचे संबंध यांचा ऊहापोह केला आहे. त्यांच्या अभ्यासात १८८० ते १८८७ आणि १८९७ या वर्षांतील उपलब्ध अंकांचा आधार घेतलेला आहे.&lt;ref name=&quot;asianpunches&quot; /&gt;

मराठी व्यंगचित्रकलेला नियमित स्वरूप देण्यात शं. वा. किर्लोस्कर यांचे योगदान महत्त्वाचे मानले जाते. १९२५ पासून त्यांनी ''किर्लोस्कर'' नियतकालिकात नियमितपणे व्यंगचित्रे प्रसिद्ध करण्यास सुरुवात केली. त्यांच्या चित्रांमधून वैयक्तिक उन्नती, सामाजिक प्रबोधन आणि समाजाच्या सर्वांगीण विकासाशी संबंधित विचार मांडले जात. त्यांनी तीनशेहून अधिक व्यंगचित्रे किंवा बोधचित्रे रेखाटली. पुढे त्यांनी सामाजिक आणि राजकीय घडामोडींवरील टीकाचित्रेही प्रसिद्ध केली. नवोदित व्यंगचित्रकारांची चित्रे नियतकालिकात प्रसिद्ध करून त्यांना प्रोत्साहन देण्याचे कार्यही त्यांनी केले.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

विसाव्या शतकाच्या पुढील दशकांत मराठी नियतकालिकांनी हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रांना अधिक व्यापक व्यासपीठ उपलब्ध करून दिले. ''हंस'', ''मोहिनी'' आणि ''उद्यम'' यांसारख्या नियतकालिकांनी हास्यचित्रकलेला चालना दिली. या माध्यमांतून नागेश आर्डे, शि. द. फडणीस, प्रभाकर ठोकळ, वसंत सरवटे आणि श्याम जोशी यांसारख्या हास्यचित्रकारांची कामे वाचकांपर्यंत पोहोचली. ''आवाज'' वार्षिक, ''जत्रा'', ''मौज'' आणि ''वीणा'' यांसारख्या नियतकालिकांनीही व्यंगचित्रे आणि हास्यचित्रांना स्थान दिले. त्यामुळे मराठी व्यंगचित्रकलेत सामाजिक भाष्याबरोबरच विनोदी आणि कल्पनाप्रधान चित्रणाची परंपराही विकसित झाली.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

पुढील काळात मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विविध शाखांचा विस्तार झाला. वृत्तपत्रांतील राजकीय टीकाचित्रे, नियतकालिकांतील हास्यचित्रे, व्यक्तिचित्रांवर आधारित अर्कचित्रे, लेख-कथा-पुस्तकांसाठी केलेली चित्रांकने आणि चित्रपट्ट्या यांना स्वतंत्र स्थान प्राप्त झाले. या माध्यमांतून व्यंगचित्रकारांनी तत्कालीन समाजजीवन, राजकीय घडामोडी, मानवी स्वभाव आणि दैनंदिन अनुभव यांचे चित्रण केले. मराठी व्यंगचित्रकलेचा हा प्रवास नियतकालिकांची परंपरा आणि मुद्रित माध्यमांचा विकास यांच्याशी निगडित राहिला आहे.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

== व्यंगचित्रकलेत कोकणाचे योगदान ==

मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विकासात कोकण प्रदेशातील कलाकारांनी विविध प्रकारे योगदान दिले आहे. वृत्तपत्रे, नियतकालिके आणि दिवाळी अंक यांसारख्या मुद्रित माध्यमांतून त्यांनी सामाजिक, कौटुंबिक आणि राजकीय विषयांवरील व्यंगचित्रे व हास्यचित्रे वाचकांपर्यंत पोहोचवली. काही कलाकारांनी अर्कचित्रकला, चित्रांकन आणि जाहिरातकलेच्या क्षेत्रांतही काम केले. त्यांच्या कार्यातून मराठी व्यंगचित्रकलेतील विषयवैविध्य आणि अभिव्यक्तीची विविध रूपे दिसून येतात.

सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील कणकवलीजवळच्या जानवली येथे जन्मलेले **बाळ राणे** यांनी मराठी व्यंगचित्रकलेत दीर्घकाळ योगदान दिले. त्यांच्या व्यंगचित्रांचे विषय कौटुंबिक जीवन, सामाजिक परिस्थिती, राजकीय घडामोडी आणि दैनंदिन अनुभव असे विविध होते. *मनोहर*, *किर्लोस्कर*, *हंस*, *वसंत*, *मोहिनी*, *मार्मिक* आणि *किशोर* यांसारख्या मराठी नियतकालिकांबरोबरच हिंदी, गुजराती आणि इंग्रजी नियतकालिकांतही त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. *तरुण भारत*मधील ‘बाळूकाका’ हे त्यांचे पॉकेट कार्टून सुमारे पस्तीस वर्षे प्रसिद्ध होत होते. त्यांच्या चित्रांतून तत्कालीन समाजजीवनाचे प्रतिबिंब उमटत असे.&lt;ref&gt;प्रतिभा राणे-वाघ, “[https://www.pratibhawagh.com/bal-rane-marathi बाळ राणे (ज्येष्ठ व्यंगचित्रकार)]”.&lt;/ref&gt;

सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील मालवण तालुक्यातील कट्टा येथे जन्मलेले **प्रभाकर वाईरकर** यांनी व्यंगचित्रकला, अर्कचित्रकला आणि चित्रांकन या क्षेत्रांत काम केले. त्यांनी विविध वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांसाठी चित्रकार व व्यंगचित्रकार म्हणून काम केले. व्यक्तींची वैशिष्ट्ये रेखाटनातून व्यक्त करणाऱ्या अर्कचित्रांच्या माध्यमातूनही त्यांनी स्वतंत्र ओळख निर्माण केली. शास्त्रीय संगीत क्षेत्रातील कलाकारांची अर्कचित्रे रेखाटून त्यांचे प्रदर्शन भरविण्याचा उपक्रम त्यांनी केला होता. डिसेंबर २०११ मध्ये पुण्यातील सवाई गंधर्व भीमसेन महोत्सवात त्यांच्या सत्तरहून अधिक अर्कचित्रांचे प्रदर्शन आयोजित करण्यात आले होते.&lt;ref&gt;“[https://www.mahamtb.com/Encyc/2023/1/14/Article-on-Prabhakar-Wirekar.html व्यंगचित्रांद्वारे अटकेपार झेंडा नेणारे प्रभाकर वाईरकर]”, ''मुंबई तरुण भारत'', १४ जानेवारी २०२३.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Amrita Jain, “[https://indianexpress.com/article/cities/pune/lines-of-thought/ Lines of Thought]”, ''The Indian Express'', २ डिसेंबर २०११.&lt;/ref&gt;

ठाणे जिल्ह्यातील व्यंगचित्रकारांनीही मराठी नियतकालिके आणि वृत्तपत्रांमधून आपले योगदान दिले आहे. **दिवाकर जयंत शेडगे** यांनी विविध दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे व हास्यचित्रे रेखाटली. त्यांच्या सुमारे चार हजार व्यंगचित्रांचे प्रकाशन झाले असून त्यांनी नाटकांच्या जाहिरातींसाठीही चित्रे तयार केली. **विवेक मेहेत्रे** यांनी मराठीसह इतर भाषांतील नियतकालिकांसाठी हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रे रेखाटली. त्यांच्या चित्रांचे प्रकाशन अनेक वर्षे विविध नियतकालिकांतून झाले आहे. या कलाकारांच्या कार्यामुळे ठाणे परिसरातील व्यंगचित्रकलेला मुद्रित माध्यमांत व्यासपीठ मिळाले.&lt;ref&gt;शरद लोणकर, “[https://mymarathi.net/r-sarag-3/ व्यंगचित्रकलेचा वारसा जपणारे दिवाकर शेडगे]”, ''My Marathi'', १० जानेवारी २०१९.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“[https://dainikgomantak.esakal.com/cartoonist-vivek-mehetre-famous-cartoonist-in-india-ms98 विवेक मेहेत्रे]”, ''दैनिक गोमन्तक'', १३ फेब्रुवारी २०२४.&lt;/ref&gt;

कोकणातील या कलाकारांच्या कार्याचा विचार करता, त्यांच्या योगदानाचे स्वरूप केवळ विनोदी चित्रनिर्मितीपुरते मर्यादित राहिलेले नाही. नियतकालिकांतील सातत्यपूर्ण प्रकाशन, सामाजिक आणि राजकीय विषयांचे चित्रण, व्यक्तिचित्रण, अर्कचित्रे आणि चित्रांकन अशा विविध माध्यमांतून त्यांनी मराठी दृश्यकलेच्या या शाखेचा विस्तार केला. त्यांच्या प्रकाशित कलाकृतींमधून त्या त्या काळातील समाजजीवन आणि सार्वजनिक जीवनातील घडामोडींचे चित्ररूप दर्शन घडते.

=== महाराष्ट्रातील व्यंगचित्रकलेचा वारसा आणि दस्तऐवजीकरण ===

महाराष्ट्रातील व्यंगचित्रकलेच्या परंपरेत **विकास सबनीस** यांचे योगदान महत्त्वाचे मानले जाते. त्यांनी सुमारे पाच दशके सामाजिक आणि राजकीय विषयांवरील व्यंगचित्रे रेखाटली. शिवसेनाप्रमुख बाळासाहेब ठाकरे यांनी त्यांच्या चित्रकौशल्याची दखल घेऊन त्यांच्यावर ''मार्मिक''मधील व्यंगचित्रांची जबाबदारी सोपविली होती. ''मार्मिक''मध्ये सुमारे बारा वर्षे काम केल्यानंतर त्यांनी ''लोकसत्ता'' या मराठी दैनिकासाठी व्यंगचित्रे रेखाटली. त्यांच्या व्यंगचित्रांमधून समकालीन सामाजिक आणि राजकीय घडामोडींवर भाष्य केले जात असे. २७ डिसेंबर २०१९ रोजी मुंबई येथे त्यांचे निधन झाले.&lt;ref name=&quot;vikassabnis&quot;&gt;“[https://indianexpress.com/article/india/noted-cartoonist-vikas-sabnis-dead-6188466/ Noted cartoonist Vikas Sabnis dead]”, ''The Indian Express'', २८ डिसेंबर २०१९.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;प्रा. गजानन शेपाळ, “[https://www.mahamtb.com/Encyc/2019/12/28/Article-on-cartoon-artist-vikas-sabnis.html व्यंगचित्रांचा ‘विकास’ विसावला]”, ''मुंबई तरुण भारत'', २८ डिसेंबर २०१९.&lt;/ref&gt;

महाराष्ट्रातील व्यंगचित्रकलेच्या इतिहासाचे दस्तऐवजीकरण करण्याच्या दृष्टीने **‘महाराष्ट्राच्या हास्यरेषा’** या पुस्तकाचे प्रकाशन महत्त्वाचे ठरले. व्यंगचित्रकार प्रशांत कुलकर्णी यांनी संपादित केलेल्या या ग्रंथात मराठी व्यंगचित्रकलेच्या सुमारे शंभर वर्षांच्या परंपरेचा आढावा आणि विविध व्यंगचित्रकारांची निवडक चित्रे समाविष्ट करण्यात आली आहेत. ग्रंथाली प्रकाशनाने प्रकाशित केलेल्या या पुस्तकाचे प्रकाशन २९ ऑक्टोबर २०२६ रोजी मुंबईतील दादर येथील स्वातंत्र्यवीर सावरकर स्मारक सभागृहात झाले. या कार्यक्रमात मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी मुंबईत व्यंगचित्रकारांच्या कलाकृतींसाठी स्वतंत्र कला दालन उभारण्याची घोषणा केली. सांस्कृतिक कार्य विभागाच्या माध्यमातून या दालनाच्या उभारणीसाठी शासन पुढाकार घेणार असल्याचे त्यांनी सांगितले.&lt;ref&gt;“[https://www.saamana.com/maharashtrachy-hasyaresha-book-launch-devendra-fadnavis-uddhav-thackeray-raj-thackeray/ ‘महाराष्ट्राच्या हास्यरेषा’ पुस्तकाचे उद्या प्रकाशन; देवेंद्र फडणवीस, उद्धव ठाकरे, राज ठाकरे यांची प्रमुख उपस्थिती]”, ''सामना'', २८ ऑक्टोबर २०२६.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“[https://www.maharashtracrimetimes.com/a-dedicated-art-gallery-for-cartoonists-will-be-established-in-mumbai-chief-minister-makes-the-announcement-at-the-launch-event-of-the-book-maharashtrachya-hasyaresha-the-laughter/ मुंबईत व्यंगचित्रकारांसाठी स्वतंत्र कला दालन उभारणार; ‘महाराष्ट्राच्या हास्यरेषा’ पुस्तक प्रकाशन सोहळ्यात मुख्यमंत्र्यांची घोषणा]”, ''महाराष्ट्र क्राइम टाइम्स'', ३० ऑक्टोबर २०२६.&lt;/ref&gt;

=== व्यंगचित्राची संकल्पना आणि स्वरूप ===

व्यंगचित्र ही दृश्यकलेतील अशी अभिव्यक्ती आहे, जिच्या माध्यमातून एखाद्या व्यक्तीचे, प्रसंगाचे किंवा सामाजिक व राजकीय परिस्थितीचे वैशिष्ट्यपूर्ण पैलू विनोद, उपरोध अथवा टीकेच्या माध्यमातून मांडले जातात. रेषा, आकार, प्रमाण आणि प्रसंगरचना यांच्या साहाय्याने व्यक्ती किंवा परिस्थितीतील वैशिष्ट्ये ठळक केली जातात. व्यक्तीच्या चेहऱ्यावरील किंवा शरीरावरील विशिष्ट वैशिष्ट्ये अतिशयोक्तीने दाखवून व्यक्तिचित्रण केले जाते, तर सामाजिक आणि राजकीय घटनांमधील विसंगती दृश्यरूपातून व्यक्त केली जाते. त्यामुळे व्यंगचित्र हे केवळ हास्यनिर्मितीचे साधन नसून सामाजिक भाष्य आणि विचारप्रवर्तनाचे माध्यमही आहे.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot;/&gt;

विषय आणि अभिव्यक्तीच्या पद्धतीनुसार व्यंगचित्रांचे स्वरूप बदलते. राजकीय व्यंगचित्रांमध्ये शासनव्यवस्था, राजकीय नेतृत्व, सार्वजनिक धोरणे आणि समकालीन घटनांवर भाष्य केले जाते. सामाजिक व्यंगचित्रांमध्ये रूढी, परंपरा, मानवी स्वभाव, सामाजिक विषमता आणि दैनंदिन जीवनातील विसंगती यांचे चित्रण आढळते. काही व्यंगचित्रांमध्ये संवाद किंवा शीर्षकाचा वापर केला जातो, तर काही चित्रे शब्दांशिवाय केवळ दृश्यरचनेतून आशय व्यक्त करतात.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

व्यंगचित्राशी संबंधित अर्कचित्र, हास्यचित्र आणि चित्रपट्टी हे अभिव्यक्तीचे स्वतंत्र प्रकार आहेत. अर्कचित्रामध्ये व्यक्तीच्या चेहऱ्याची किंवा शरीराची वैशिष्ट्ये ठळक करून तिचे व्यक्तिचित्रण केले जाते. हास्यचित्राचा मुख्य उद्देश विनोदनिर्मिती असतो. चित्रपट्टीमध्ये सलग चित्रांच्या माध्यमातून एखादा प्रसंग, घटना किंवा कथा मांडली जाते. या प्रकारांमध्ये अतिशयोक्ती आणि विनोदाचा वापर होऊ शकतो; तथापि त्यांची अभिव्यक्तीपद्धती आणि आशय व्यंगचित्रापेक्षा वेगळा असू शकतो.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

व्यंगचित्राचा परिणामकारकपणा चित्रकाराच्या निरीक्षणशक्ती, रेखाटनकौशल्य, कल्पकता आणि विषयाच्या आकलनावर अवलंबून असतो. मर्यादित रेषा आणि मोजक्या दृश्यघटकांच्या साहाय्याने व्यापक आशय व्यक्त करणे हे या कलेचे वैशिष्ट्य आहे. वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमध्ये व्यंगचित्रांचा वापर समकालीन घटनांवरील प्रतिक्रिया व्यक्त करण्यासाठी तसेच सामाजिक आणि राजकीय प्रश्नांकडे वाचकांचे लक्ष वेधण्यासाठी केला जातो. त्यामुळे व्यंगचित्र हे कला, पत्रकारिता आणि सामाजिक संवाद यांना जोडणारे प्रभावी माध्यम ठरते.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

=== मराठी व्यंगचित्रकलेचा इतिहास ===

मराठी व्यंगचित्रकलेचा प्रारंभ एकोणिसाव्या शतकाच्या उत्तरार्धात मुद्रित पत्रकारितेच्या विकासाशी निगडित आहे. इंग्लंडमधील ''पंच'' या विनोदी आणि व्यंगात्मक नियतकालिकाच्या प्रभावातून भारतात विविध प्रादेशिक भाषांमध्ये त्याच धर्तीची नियतकालिके सुरू झाली. मराठीत ठाण्याहून प्रसिद्ध होणाऱ्या ''हिंदू पंच'' या साप्ताहिकात १८८३ च्या सुमारास व्यंगचित्रे प्रसिद्ध झाली. मराठीतील व्यंगचित्राधारित पत्रकारितेच्या प्रारंभीच्या टप्प्यात या नियतकालिकाचे महत्त्वाचे स्थान आहे. या नियतकालिकाने पाश्चात्त्य व्यंगचित्रपरंपरेतील काही वैशिष्ट्यांचा मराठी मुद्रित संस्कृतीशी परिचय करून दिला. संशोधक स्वारली परांजपे यांनी ''हिंदू पंच''मधील उपलब्ध अंकांचा अभ्यास करून त्यातील व्यंगात्मक आशय आणि पाश्चात्त्य ''पंच''शी असलेले सांस्कृतिक संबंध स्पष्ट केले आहेत.&lt;ref name=&quot;vishwakosh-vyangyachitra&quot;&gt;“[https://vishwakosh.marathi.gov.in/33080/ व्यंग्यचित्र]”, ''मराठी विश्वकोश''.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;paranjape&quot;&gt;Swarali Paranjape, “Crossing Boundaries: Punch and the Marathi Weekly Hindu Pañca (1870–1909)”, in ''Asian Punches: A Transcultural Affair'', Springer, २०१३, पृ. १५१–१६४.&lt;/ref&gt;

मराठी व्यंगचित्रकलेच्या इतिहासात १९२५ हे वर्ष महत्त्वाचे मानले जाते. मराठी विश्वकोशानुसार, मराठी व्यंगचित्रांची सलग परंपरा ''किर्लोस्कर'' या नियतकालिकातून शं. वा. किर्लोस्कर यांच्या प्रयत्नांमुळे सुरू झाली. त्यांनी व्यंगचित्रांचा वापर सामाजिक प्रबोधन, वैयक्तिक उन्नती आणि समाजजीवनातील प्रश्न मांडण्यासाठी केला. पुढे ''किर्लोस्कर''सारख्या नियतकालिकांमधून व्यंगचित्रांना नियमित स्थान मिळाल्यामुळे मराठी वाचकांमध्ये या कलाप्रकाराची ओळख आणि लोकप्रियता वाढण्यास मदत झाली.&lt;ref name=&quot;vishwakosh-vyangyachitra&quot; /&gt;

भारतातील व्यंगचित्रकलेचा विकास हा केवळ कलात्मक बदलांचा इतिहास नसून तो पत्रकारिता, राजकीय विचारप्रवाह आणि सार्वजनिक चर्चेच्या विस्ताराशीही संबंधित आहे. एकोणिसाव्या शतकाच्या उत्तरार्धापासून वृत्तपत्रांमधील व्यंगचित्रांनी ब्रिटिश वसाहतवादी सत्तेचे स्वरूप, भारतीय समाजातील बदल आणि राजकीय घडामोडी यांवर भाष्य केले. पुढील काळात स्वातंत्र्यचळवळ, राष्ट्रनिर्मिती, लोकशाही व्यवस्था आणि सामाजिक परिवर्तन यांसारखे विषय व्यंगचित्रांच्या आशयाचा भाग बनले. व्यंगचित्रे ही बातमी किंवा लेखाला पूरक चित्रे असण्यापलीकडे जाऊन सार्वजनिक प्रश्नांवर मत व्यक्त करणारे स्वतंत्र माध्यम म्हणून विकसित झाली.&lt;ref name=&quot;khanduri&quot;&gt;Ritu Gairola Khanduri, ''Caricaturing Culture in India: Cartoons and History in the Modern World'', Cambridge University Press, २०१४.&lt;/ref&gt;

स्वातंत्र्यपूर्व काळात मराठी नियतकालिकांमधील व्यंगचित्रांचा आशय तत्कालीन सामाजिक आणि राजकीय परिस्थितीशी संबंधित होता. सामाजिक रूढी, शिक्षण, स्त्रीजीवन, सार्वजनिक संस्था आणि राजकीय घडामोडी यांसारख्या विषयांवर व्यंगचित्रांच्या माध्यमातून भाष्य केले जात असे. ''हिंदू पंच''मधील चित्रे मराठी मुद्रित संस्कृतीत व्यंगचित्रांच्या प्रारंभीच्या वापराची उदाहरणे आहेत. अशा चित्रांचा अभ्यास तत्कालीन सामाजिक दृष्टिकोन आणि सार्वजनिक चर्चेचे स्वरूप समजून घेण्यासाठी उपयुक्त ठरतो.&lt;ref name=&quot;paranjape&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;khanduri&quot; /&gt;

स्वातंत्र्यानंतर वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांच्या प्रसारामुळे व्यंगचित्रकलेला अधिक व्यापक वाचकवर्ग मिळाला. राजकीय व्यंगचित्रे, व्यक्तिचित्रण, पॉकेट कार्टून, हास्यचित्रे आणि चित्रपट्ट्या अशा विविध प्रकारांतून कलाकारांनी आपली अभिव्यक्ती विकसित केली. या काळात व्यंगचित्रकारांनी राजकीय नेतृत्व, सार्वजनिक धोरणे, सामाजिक बदल आणि दैनंदिन जीवनातील विसंगती यांवर चित्रांच्या माध्यमातून भाष्य केले. वृत्तपत्रांतील नियमित व्यंगचित्रे आणि नियतकालिकांतील हास्यचित्रांमुळे या कलेचा वाचकांशी सातत्यपूर्ण संबंध प्रस्थापित झाला.&lt;ref name=&quot;khanduri&quot; /&gt;

कालांतराने मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विषयांत आणि तंत्रांत विविधता आली. वृत्तपत्रांतील राजकीय भाष्याबरोबरच सामाजिक जीवन, कौटुंबिक प्रसंग, मानवी स्वभाव, सांस्कृतिक बदल आणि दैनंदिन अनुभव यांचे चित्रण वाढले. मुद्रित माध्यमांबरोबरच व्यंगचित्रप्रदर्शने, पुस्तकप्रकाशन आणि इतर दृश्य माध्यमांतूनही या कलेचा प्रसार झाला. अशा प्रकारे मराठी व्यंगचित्रकलेने पत्रकारिता, दृश्यकला आणि सामाजिक भाष्य यांचा संगम साधत स्वतंत्र कलापरंपरा विकसित केली.&lt;ref name=&quot;vishwakosh-vyangyachitra&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;khanduri&quot; /&gt;

=== मराठी वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमधील व्यंगचित्रे ===

मराठी वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांनी व्यंगचित्रकलेच्या प्रसारात महत्त्वाची भूमिका बजावली आहे. मुद्रित माध्यमांमधील व्यंगचित्रांमुळे सामाजिक आणि राजकीय घटनांवरील भाष्य वाचकांपर्यंत चित्ररूपात पोहोचले. वृत्तपत्रांतील व्यंगचित्रे प्रामुख्याने समकालीन घटना, सार्वजनिक जीवन, राजकीय निर्णय आणि सामाजिक प्रश्न यांवर भाष्य करतात. नियतकालिकांमध्ये प्रसिद्ध होणाऱ्या हास्यचित्रांचा विषयविस्तार तुलनेने अधिक असतो. त्यांत कौटुंबिक जीवन, मानवी स्वभाव, सामाजिक रूढी आणि दैनंदिन अनुभव यांचे चित्रण आढळते. विनोद आणि उपरोध यांच्या साहाय्याने गंभीर विषयही वाचकांपर्यंत प्रभावीपणे पोहोचवले जातात.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

मराठी मुद्रित माध्यमांतील व्यंगचित्रपरंपरेच्या प्रारंभीच्या टप्प्यात ''हिंदू पंच'' या साप्ताहिकाचे स्थान महत्त्वाचे आहे. इंग्रजी ''पंच''च्या धर्तीवर सुरू झालेल्या या नियतकालिकातून व्यंगचित्रे आणि व्यंगात्मक लेखन प्रसिद्ध होत असे. या साप्ताहिकातील चित्रांमधून तत्कालीन समाजजीवन आणि सार्वजनिक घडामोडींचे चित्रण झाले. ''हिंदू पंच''च्या अभ्यासातून पाश्चात्त्य व्यंगचित्रपरंपरेतील काही शैलीगत वैशिष्ट्ये मराठी मुद्रित संस्कृतीत कशा प्रकारे आली आणि त्यांना स्थानिक सामाजिक संदर्भ कसे प्राप्त झाले, हे स्पष्ट होते.&lt;ref name=&quot;paranjape&quot; /&gt;

पुढील काळात ''किर्लोस्कर'' या नियतकालिकाने मराठी व्यंगचित्रकलेच्या नियमित परंपरेला चालना दिली. शं. वा. किर्लोस्कर यांनी व्यंगचित्रांचा उपयोग सामाजिक प्रबोधन आणि समाजजीवनातील प्रश्न मांडण्यासाठी केला. त्यानंतर ''हंस'', ''मोहिनी'' आणि ''उद्यम'' यांसारख्या नियतकालिकांनी हास्यचित्रकलेच्या प्रसाराला हातभार लावला. या नियतकालिकांमधून नागेश आर्डे, शि. द. फडणीस, प्रभाकर ठोकळ, वसंत सरवटे आणि श्याम जोशी यांसारख्या हास्यचित्रकारांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. पुढील काळात ''आवाज'' वार्षिक आणि ''जत्रा'' यांसारख्या नियतकालिकांनीही हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रांना वाचकांपर्यंत पोहोचवले.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;&lt;ref&gt;“[https://www.loksatta.com/lokrang/marathi-caricature-cartoonist-history-maharashtra-hasyaresha-book-analysis-ssb-93-5984610/ मराठी व्यंगचित्रकलेची दृश्यात्मक नोंदवही]”, प्रशांत कुलकर्णी, ''लोकसत्ता''.&lt;/ref&gt;

राजकीय व्यंगचित्रांच्या प्रसारात ''सकाळ'' आणि ''मार्मिक'' यांसारख्या मुद्रित माध्यमांचे योगदान उल्लेखनीय आहे. ''सकाळ''मध्ये प्रारंभीपासून संपादकीय टीकाचित्रांना स्थान देण्यात आले. पुढे बाळासाहेब ठाकरे यांनी ''मार्मिक'' या व्यंगचित्रप्रधान साप्ताहिकाच्या माध्यमातून राजकीय आणि सामाजिक विषयांवरील व्यंगचित्रांची परंपरा विकसित केली. या साप्ताहिकामुळे अनेक व्यंगचित्रकारांना आपली कला सादर करण्यासाठी व्यासपीठ मिळाले. विकास सबनीस यांसारख्या व्यंगचित्रकारांना ''मार्मिक''मधून प्रसिद्धी मिळाली.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;vikassabnis&quot; /&gt;

दिवाळी अंकांनीही मराठी हास्यचित्रकार आणि व्यंगचित्रकारांना विशेष व्यासपीठ उपलब्ध करून दिले. दिवाळी अंकांतील चित्रांना विषय आणि मांडणीच्या दृष्टीने अधिक विस्तार मिळत असे. सामाजिक जीवनातील शाश्वत विसंगती, कौटुंबिक प्रसंग, मानवी स्वभाव आणि विनोदी परिस्थिती यांवर आधारित हास्यचित्रे या अंकांत प्रसिद्ध होत असत. त्यामुळे वृत्तपत्रांतील तात्कालिक राजकीय टीकाचित्रांबरोबरच नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांमधील हास्यचित्रांनी मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विविध प्रवाहांना चालना दिली.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

वृत्तपत्रांतील नियमित व्यंगचित्रे आणि नियतकालिकांतील हास्यचित्रे यांमुळे व्यंगचित्रकारांचा वाचकांशी सातत्यपूर्ण संवाद निर्माण झाला. एखाद्या घटनेचे दृश्यरूप सादर करण्याबरोबरच तिच्यामागील सामाजिक किंवा राजकीय विसंगती अधोरेखित करण्याचे कार्य या चित्रांनी केले. त्यामुळे मराठी वृत्तपत्रे आणि नियतकालिके ही व्यंगचित्रकलेच्या प्रसाराची महत्त्वाची माध्यमे ठरली. त्यांच्या माध्यमातून मराठी समाजजीवनातील बदलांची दृश्य नोंदही तयार झाली.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

== जिल्हानिहाय व्यंगचित्रकार ==

=== ठाणे जिल्हा ===

ठाणे जिल्ह्याशी संबंधित काही व्यंगचित्रकारांनी मराठी वृत्तपत्रे, नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांमधून व्यंगचित्रकलेच्या विकासात योगदान दिले आहे. या कलाकारांनी हास्यचित्रे, सामाजिक आणि राजकीय व्यंगचित्रे, चित्रांकन तसेच व्यंगचित्रकलेच्या प्रसारासाठी विविध उपक्रमांत सहभाग घेतला आहे. दिवाकर जयंत शेडगे आणि विवेक मेहेत्रे ही या क्षेत्रातील उल्लेखनीय नावे आहेत.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;&gt;शरद लोणकर, “[https://mymarathi.net/r-sarag-3/ व्यंगचित्रकलेचा वारसा जपणारे दिवाकर शेडगे]”, ''माय मराठी'', १० जानेवारी २०१९.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MehetreProfile&quot;&gt;“[https://www.marathisrushti.com/profiles/vivek-mehetre/ मेहेत्रे, विवेक]”, ''मराठीसृष्टी''.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MehetreGomantak&quot;&gt;मुकेश थळी, “[https://dainikgomantak.esakal.com/blog/cartoonist-vivek-mehetre-famous-cartoonist-in-india-ms98 हास्य, हास्यचित्रे व व्यंगचित्रे]”, ''दैनिक गोमन्तक'', १३ फेब्रुवारी २०२४.&lt;/ref&gt;

==== दिवाकर जयंत शेडगे ====

दिवाकर जयंत शेडगे यांचा जन्म ७ फेब्रुवारी १९४२ रोजी झाला. चित्रकलेचा वारसा लाभलेल्या कुटुंबात त्यांचे बालपण गेले. त्यांचे वडील चित्रकार होते आणि त्यांनी वडिलांच्या मार्गदर्शनाखाली चित्रकलेचे काम सुरू केले. पुढे व्यंगचित्रकलेकडे वळल्यानंतर त्यांनी स्वतःची स्वतंत्र शैली विकसित केली. १९६९ मध्ये ''आवाज'' दिवाळी अंकात त्यांचे पहिले व्यंगचित्र प्रसिद्ध झाले. त्यानंतर ''लोकसत्ता'', ''लोकप्रभा'', ''मार्मिक'', ''जत्रा'', ''श्रीदीपलक्ष्मी'', ''दीपावली'' आणि अन्य नियतकालिकांतून त्यांची व्यंगचित्रे प्रसिद्ध झाली. त्यांनी पन्नासहून अधिक दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे रेखाटली आणि त्यांची सुमारे चार हजार व्यंगचित्रे प्रकाशित झाली. नाटकांच्या जाहिराती, दिवाळी अंकांची मुखपृष्ठे आणि कथाचित्रे यांसाठीही त्यांनी चित्रांकन केले. ''रत्‍नागिरी टाइम्स'', ''दो बजे दोपहर'' आणि ''सांज समाचार'' या वृत्तपत्रांसाठी त्यांनी व्यंगचित्रमालिका तयार केल्या.

१९९२ मध्ये मुंबई मराठी पत्रकार संघाच्या ‘मधुचंद्र साहित्यिकांचा’ या मालिकेतील हास्यचित्रांसाठी आणि २००२ मध्ये ''कलाकुंज'' दिवाळी अंकातील हास्यचित्रांसाठी त्यांना शं. वा. किर्लोस्कर स्मृतिचिन्ह प्रदान करण्यात आले. ते ठाणे जिल्ह्यातील कळवा येथे वास्तव्यास होते.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot; /&gt;

==== विवेक मेहेत्रे ====

विवेक मेहेत्रे हे ठाण्यात वास्तव्यास असलेले हास्यचित्रकार, व्यंगचित्रकार, लेखक आणि प्रकाशक आहेत. वयाच्या सोळाव्या वर्षापासून त्यांनी व्यंगचित्रे रेखाटण्यास सुरुवात केली. त्यांनी अभियांत्रिकी शाखेतील पदवी व पदव्युत्तर शिक्षण तसेच व्यवस्थापनशास्त्रातील पदव्युत्तर शिक्षण पूर्ण केले. मराठी, इंग्रजी आणि गुजराती यांसह विविध भाषांतील नियतकालिकांतून त्यांची हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रे प्रसिद्ध झाली आहेत. त्यांच्या सुमारे साठ हजार हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रांचा उल्लेख त्यांच्या चरित्रात्मक नोंदीत आढळतो. उत्कृष्ट व्यंगचित्रकलेसाठी त्यांना शं. वा. किर्लोस्कर पुरस्कार २००० आणि २००९ या वर्षांत दोन वेळा मिळाला. ''तुमचा नवा दोस्त इंटरनेट'' या त्यांच्या पुस्तकाला महाराष्ट्र शासनाचा प्रथम क्रमांकाचा पुरस्कार मिळाला आहे.&lt;ref name=&quot;MehetreProfile&quot; /&gt;

१९९३ पासून ते पत्नी वैशाली मेहेत्रे यांच्यासह ‘उद्वेली बुक्स’ या प्रकाशन संस्थेचे काम पाहतात. त्यांच्या हास्यचित्रांचे संकलन करणारी पुस्तकेही प्रकाशित झाली आहेत. व्यंगचित्रकलेच्या प्रसारासाठी त्यांनी कार्यशाळा आणि इतर उपक्रमांत सहभाग घेतला आहे.&lt;ref name=&quot;MehetreGomantak&quot; /&gt;

जानेवारी २०१८ मध्ये ठाणे येथे आयोजित अखिल भारतीय मराठी व्यंगचित्रकार संमेलनाचे अध्यक्षपद विवेक मेहेत्रे यांनी भूषविले. २० आणि २१ जानेवारी रोजी झालेल्या या संमेलनात ‘सोशल मीडिया आणि व्यंगचित्रे’ तसेच ‘मराठी दैनिकांचे संपादक राजकीय व्यंगचित्रांना घाबरू लागले आहेत का’ या विषयांवर चर्चासत्रे आयोजित करण्यात आली होती. महिला, मुली, ज्येष्ठ नागरिक आणि मुलांसाठी कार्यशाळा तसेच ज्येष्ठ आणि दिवंगत व्यंगचित्रकारांच्या कलाकृतींचे प्रदर्शनही आयोजित करण्यात आले होते. या संमेलनाचे आयोजन ‘कार्टूनिस्ट्स कंबाइन’ या संस्थेतर्फे करण्यात आले होते.&lt;ref&gt;“[https://maharashtratimes.com/maharashtra/mumbai-news/marathi-cartoonist-gettogether-in-thane/amp_articleshow/61969835.cms ठाण्यामध्ये रंगणार मराठी व्यंगचित्रकार संमेलन]”, ''महाराष्ट्र टाइम्स'', ८ डिसेंबर २०१७.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“[https://www.esakal.com/mumbai/marathi-news-thane-news-marathi-caricature-festival-93538 व्यंगचित्रांचा इतिहास पुस्तकांतून जतन करा : सुहास बहुलकर]”, ''सकाळ'', २० जानेवारी २०१८.&lt;/ref&gt;

=== सिंधुदुर्ग जिल्हा ===

सिंधुदुर्ग जिल्ह्याशी संबंधित काही कलाकारांनी मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विकासात योगदान दिले आहे. वृत्तपत्रे, नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांमधून त्यांच्या कलाकृती प्रसिद्ध झाल्या. या जिल्ह्यातील उल्लेखनीय व्यंगचित्रकारांमध्ये बाळ राणे आणि प्रभाकर वाईरकर यांचा समावेश होतो.

==== बाळ राणे ====

बाळ राणे हे मराठीतील ज्येष्ठ व्यंगचित्रकार होते. त्यांचा जन्म २६ जानेवारी १९१४ रोजी सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील कणकवलीजवळच्या जानवली येथे झाला. लहानपणापासूनच चित्रकार होण्याची त्यांची इच्छा होती. मुंबईत त्यांनी मॅट्रिकपर्यंत शिक्षण घेतले. त्यानंतर सुप्रसिद्ध चित्रकार स. ल. हळदणकर यांच्याकडे चित्रकलेचे प्रशिक्षण घेतले. पुढे त्यांनी मुंबईतील पोलीस आयुक्त कार्यालयात लिपिक म्हणून नोकरी केली; मात्र नोकरी सांभाळून व्यंगचित्रकलेचा सराव सुरू ठेवला. त्यांच्या व्यंगचित्रांत कौटुंबिक, सामाजिक, राजकीय आणि दैनंदिन जीवनातील प्रसंगांचे चित्रण आढळते.

''मनोहर'', ''किर्लोस्कर'', ''हंस'', ''वसंत'', ''मोहिनी'', ''उद्यम'', ''वाङ्मयशोभा'', ''आवाज'', ''मार्मिक'' आणि ''किशोर'' यांसारख्या मराठी नियतकालिके व दिवाळी अंकांतून त्यांची व्यंगचित्रे प्रसिद्ध झाली. मराठीबरोबरच ''शंकर्स वीकली'', ''धर्मयुग'' आणि ''चित्रलेखा'' यांसारख्या इंग्रजी, हिंदी आणि गुजराती नियतकालिकांतही त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. ''तरुण भारत''च्या पुणे आणि नागपूर आवृत्त्यांमध्ये ‘बाळूकाका’ या नावाने त्यांचे पॉकेट कार्टून जवळपास पस्तीस वर्षे नियमितपणे प्रसिद्ध होत होते. त्यांच्या जन्मशताब्दीनिमित्त २०१४ मध्ये सर जे. जे. उपयोजित कला महाविद्यालयात त्यांच्या चित्रसंग्रहाचे प्रदर्शन भरविण्यात आले होते.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;&gt;प्रतिभा राणे-वाघ, “[https://www.pratibhawagh.com/bal-rane-marathi बाळ राणे (ज्येष्ठ व्यंगचित्रकार)]”, ''प्रतिभा वाघ''.&lt;/ref&gt;

==== प्रभाकर वाईरकर ====

प्रभाकर वाईरकर हे आंतरराष्ट्रीय स्तरावर ओळख निर्माण केलेले मराठी व्यंगचित्रकार, अर्कचित्रकार आणि रेखांकनकार आहेत. त्यांचा जन्म १९५१ मध्ये सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील मालवण तालुक्यातील कट्टा येथे झाला. त्यांनी मुंबईतील सर जे. जे. उपयोजित कला संस्थेतून १९७७ मध्ये उपयोजित कलेची पदविका प्राप्त केली. व्यंगचित्रे, अर्कचित्रे, रेखाचित्रे आणि जाहिरातकला या क्षेत्रांत त्यांनी काम केले. विविध वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांसाठी त्यांनी व्यंगचित्रे व अर्कचित्रे रेखाटली. ''इंडियन एक्सप्रेस'', ''द टाइम्स ऑफ इंडिया'', ''द संडे ऑब्झर्व्हर'', ''लोकसत्ता'', ''लोकप्रभा'', ''महाराष्ट्र टाइम्स'', ''मार्मिक'' आणि ''आपले महानगर'' यांसारख्या वृत्तपत्रे व नियतकालिकांतून त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली.

१९८७ मध्ये स्वित्झर्लंड येथे झालेल्या आंतरराष्ट्रीय कॉमिक्स महोत्सवात त्यांच्या चित्रांचा समावेश झाला होता. २००२ मध्ये दूरदर्शनने भारतातील नामवंत व्यंगचित्रकारांवर आधारित मालिका प्रसारित केली होती. या मालिकेतील एक भाग प्रभाकर वाईरकर यांच्या कार्यावर आधारित होता. जाहिरातकला क्षेत्रातही त्यांनी अर्कचित्रे आणि व्यंगचित्रांचा वापर करून योगदान दिले.&lt;ref name=&quot;PrabhakarWairkar&quot;&gt;“[https://www.mahamtb.com/Encyc/2023/1/14/Article-on-Prabhakar-Wirekar.html व्यंगचित्रांद्वारे अटकेपार झेंडा नेणारे प्रभाकर वाईरकर]”, ''मुंबई तरुण भारत'', १४ जानेवारी २०२३.&lt;/ref&gt;

२०२६ मध्ये रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील लांजा तालुक्यातील रिंगणे येथे राजापूर-लांजा तालुका नागरिक संघाचे अकरावे ग्रामीण मराठी साहित्य संमेलन आयोजित करण्यात आले होते. या संमेलनात प्रभाकर वाईरकर यांच्या चित्रांचे प्रदर्शन भरविण्यात आले. संमेलनाच्या अखेरच्या दिवशी त्यांना बाळकृष्ण खामकर ‘कोकण भूषण’ पुरस्कार प्रदान करण्यात आला. हा पुरस्कार त्यांच्या व्यंगचित्रकलेतील योगदानाची दखल घेऊन देण्यात आला.&lt;ref&gt;“[https://marathi.hindusthansamachar.in/Encyc/2026/1/9/Rural-Literature-Conference-to-be-held-at-Ringane-.php रत्नागिरी : जानेवारीअखेर रिंगणे येथे अकरावे ग्रामीण साहित्य संमेलन]”, ''हिंदुस्थान समाचार'', जानेवारी २०२६.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“[https://marathi.hindusthansamachar.in/Encyc/2026/2/2/Prabhakar-Wairkar-Speeach-in-R.php रत्नागिरी : समाजातील सर्व घटकांना सामावून घेऊन प्रगती साधणारे संमेलन - प्रभाकर वाईरकर]”, ''हिंदुस्थान समाचार'', २ फेब्रुवारी २०२६.&lt;/ref&gt;

== व्यंगचित्रकारांचे कलात्मक योगदान ==

कोकणाशी संबंधित व्यंगचित्रकारांनी मराठी व्यंगचित्रकलेत विविध विषय आणि माध्यमांद्वारे योगदान दिले आहे. त्यांच्या कलाकृतींमध्ये सामाजिक जीवन, राजकीय घडामोडी, मानवी स्वभाव, कौटुंबिक प्रसंग आणि दैनंदिन व्यवहार यांचे चित्रण आढळते. काही कलाकारांनी वृत्तपत्रांतील नियमित व्यंगचित्रांमधून समकालीन घटनांवर भाष्य केले, तर काहींनी नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांमधून हास्यचित्रे, अर्कचित्रे आणि चित्रांकने प्रसिद्ध केली. त्यामुळे त्यांचे कार्य राजकीय व्यंगचित्रांपुरते मर्यादित न राहता चित्रांकन आणि जाहिरातकलेसारख्या क्षेत्रांपर्यंत विस्तारले.

बाळ राणे यांनी वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमधून दीर्घकाळ व्यंगचित्रे प्रसिद्ध केली. *तरुण भारत*मधील ‘बाळूकाका’ या पॉकेट कार्टूनमधून त्यांनी दैनंदिन जीवनातील प्रसंग आणि सामाजिक विसंगती विनोदी शैलीत मांडल्या. मराठी नियतकालिकांबरोबरच हिंदी, इंग्रजी आणि गुजराती नियतकालिकांतही त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. विविध भाषांतील नियतकालिकांमधील त्यांच्या प्रकाशनामुळे त्यांच्या व्यंगचित्रांचे कार्य प्रादेशिक भाषिक मर्यादांपलीकडे पोहोचले.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;/&gt;

प्रभाकर वाईरकर यांनी व्यंगचित्रकलेबरोबरच अर्कचित्र, चित्रांकन आणि जाहिरातकलेच्या क्षेत्रांत काम केले. विविध वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांसाठी त्यांनी चित्रे रेखाटली. १९८७ मध्ये स्वित्झर्लंड येथे झालेल्या आंतरराष्ट्रीय कॉमिक्स महोत्सवातील त्यांचा सहभाग आणि २००२ मध्ये दूरदर्शनच्या व्यंगचित्रकारांवरील कार्यक्रममालेतील समावेश यांचा त्यांच्या कारकिर्दीत उल्लेख आढळतो. त्यांच्या कार्यातून व्यंगचित्र, व्यक्तिचित्रण आणि व्यावसायिक चित्रांकन या कलाप्रकारांतील परस्परसंबंध दिसून येतात.&lt;ref name=&quot;PrabhakarWairkar&quot;/&gt;

दिवाकर जयंत शेडगे यांनी वृत्तपत्रे, नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे रेखाटली. त्यांच्या कामात सामाजिक प्रसंग, मानवी स्वभाव आणि दैनंदिन जीवनातील विसंगती यांचे चित्रण आढळते. व्यंगचित्रांबरोबरच नाटकांच्या जाहिराती, दिवाळी अंकांची मुखपृष्ठे आणि कथाचित्रे तयार करण्याचे कामही त्यांनी केले. विविध वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमधील त्यांच्या प्रकाशनातून व्यंगचित्रकलेच्या मुद्रित माध्यमांतील वापराचे स्वरूप दिसून येते.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;/&gt;

विवेक मेहेत्रे यांनी हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रांच्या माध्यमातून मराठीसह इतर भाषांतील वाचकांपर्यंत आपली कला पोहोचवली. नियतकालिकांमधील चित्रप्रकाशनाबरोबरच ‘हास्य कॉर्नर’ या कार्यक्रमातून त्यांनी व्यंगचित्रकलेचे प्रात्यक्षिक आणि सादरीकरण केले. लेखन, व्याख्याने आणि पुस्तकप्रकाशनाच्या माध्यमातूनही त्यांनी या कलेच्या प्रसारात सहभाग घेतला. त्यांच्या कार्यातून व्यंगचित्रकलेचे मुद्रित माध्यमांबरोबरच प्रत्यक्ष सादरीकरणाच्या माध्यमातील स्वरूपही स्पष्ट होते.&lt;ref name=&quot;MehetreProfile&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MehetreGomantak&quot;/&gt;

या कलाकारांच्या कार्यातून मराठी व्यंगचित्रकलेतील विषयवैविध्य आणि माध्यमवैविध्य दिसून येते. वृत्तपत्रे, नियतकालिके, दिवाळी अंक, अर्कचित्रे, चित्रांकन आणि सार्वजनिक सादरीकरण अशा विविध माध्यमांतून त्यांनी व्यंगचित्रकलेचा आविष्कार केला. त्यामुळे कोकणाशी संबंधित व्यंगचित्रकारांचे योगदान मराठी व्यंगचित्रकलेच्या व्यापक परंपरेचा एक भाग म्हणून अभ्यासता येते.

=== सामाजिक आणि राजकीय व्यंगचित्रे ===

सामाजिक आणि राजकीय व्यंगचित्रे ही समाजातील घडामोडी, सार्वजनिक जीवनातील विसंगती आणि राजकीय प्रक्रियांवर भाष्य करणारी दृश्यकलेची अभिव्यक्ती आहेत. सामाजिक व्यंगचित्रांमधून रूढी, परंपरा, सामाजिक विषमता, मानवी स्वभाव आणि दैनंदिन जीवनातील विरोधाभास यांचे चित्रण केले जाते. राजकीय व्यंगचित्रांमध्ये शासनव्यवस्था, राजकीय नेतृत्व, सार्वजनिक धोरणे आणि समकालीन घटनांवर उपरोधिक भाष्य केले जाते. अशा चित्रांमध्ये विनोद, अतिशयोक्ती, प्रतीकात्मकता आणि दृश्यरूपकांचा वापर करून आशय मांडला जातो.&lt;ref name=&quot;khanduri&quot;/&gt;

भारतीय व्यंगचित्रपरंपरेत सामाजिक आणि राजकीय विषयांचे चित्रण मुद्रित माध्यमांच्या विकासाबरोबर विस्तारले. वसाहतकालीन काळापासून वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमधील व्यंगचित्रांनी सत्ताकेंद्रे, सामाजिक संबंध आणि सार्वजनिक प्रश्न यांवर भाष्य केले. स्वातंत्र्यानंतर लोकशाही व्यवस्था, निवडणुका, शासनाचे निर्णय आणि सामाजिक परिवर्तन हे राजकीय व्यंगचित्रांचे महत्त्वाचे विषय बनले. व्यंगचित्रे तत्कालीन राजकीय वातावरण आणि समाजातील विचारप्रवाहांचे दृश्य प्रतिबिंब नोंदवतात. त्यामुळे इतिहासाच्या अभ्यासातही त्यांचा दृश्यस्रोत म्हणून उपयोग केला जातो.&lt;ref&gt;Urvi Mukhopadhyay, “Taking Humour Seriously: Political Cartoons as Source of History”, ''Proceedings of the Indian History Congress'', खंड ८३, २०२४, पृ. १४३६–१४५७. https://www.jstor.org/stable/27438540&lt;/ref&gt;

महाराष्ट्रातील सामाजिक आणि राजकीय परिस्थितीचाही व्यंगचित्रांच्या आशयावर प्रभाव पडला. भाषिक अस्मिता, प्रादेशिक ओळख, सामाजिक-सांस्कृतिक बदल आणि राजकीय चळवळी या विषयांनी महाराष्ट्रातील सार्वजनिक चर्चेला आकार दिला. राजुला नानजी शाह यांनी महाराष्ट्राच्या अस्मितेच्या जडणघडणीचा अभ्यास करताना भाषा, प्रदेश, धर्म आणि राज्याच्या भाषिक पुनर्रचनेनंतरच्या सामाजिक-राजकीय घडामोडींचा विचार केला आहे. हा अभ्यास व्यंगचित्रकलेवर केंद्रित नसला, तरी महाराष्ट्रातील सामाजिक आणि राजकीय संदर्भ समजून घेण्यासाठी तो उपयुक्त ठरतो.&lt;ref&gt;Rajula Nanji Shah, “Trajectories in the Construction of Maharashtrian Identity”, ''Journal of Emerging Technologies and Innovative Research'', खंड ५, अंक ८, ऑगस्ट २०१८, पृ. २३८–२४५. https://www.jetir.org/papers/JETIR1808931.pdf&lt;/ref&gt;

व्यंगचित्रांचा ऐतिहासिक अभ्यास करताना त्यांतील दृश्यरचना, प्रतीके, व्यक्तिरेखा आणि प्रसंग यांचा तत्कालीन सामाजिक व राजकीय परिस्थितीशी संबंध लावला जातो. व्यंगचित्रकाराने निवडलेला विषय, त्यातील उपरोध आणि चित्रातून व्यक्त होणारा दृष्टिकोन यांमधून त्या काळातील सार्वजनिक विचारविश्वाचा मागोवा घेता येतो. अशा प्रकारे सामाजिक आणि राजकीय व्यंगचित्रे ही विनोदनिर्मितीबरोबरच पत्रकारिता, दृश्यकला आणि इतिहासाच्या अभ्यासासाठीही महत्त्वाची दृश्यसाधने ठरतात.&lt;ref name=&quot;khanduri&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mukhopadhyay&quot;&gt;Urvi Mukhopadhyay, “Taking Humour Seriously: Political Cartoons as Source of History”, ''Proceedings of the Indian History Congress'', खंड ८३, २०२४, पृ. १४३६–१४५७. https://www.jstor.org/stable/27438540&lt;/ref&gt;

=== विनोदी आणि उपरोधिक चित्रण ===

विनोद आणि उपरोध हे व्यंगचित्रकलेचे महत्त्वाचे घटक आहेत. दैनंदिन जीवनातील प्रसंग, मानवी स्वभावातील विसंगती, सामाजिक रूढी आणि सार्वजनिक व्यवहार यांचे चित्रण करताना व्यंगचित्रकार विनोदाचा वापर करतो. एखाद्या व्यक्तीचे किंवा परिस्थितीचे वैशिष्ट्य अतिशयोक्तीने दाखवणे, अनपेक्षित कलाटणी देणे आणि व्यक्तिरेखांच्या चेहऱ्यावरील व शारीरिक हावभावांतून आशय व्यक्त करणे या तंत्रांमुळे व्यंगचित्रात हास्यनिर्मिती होते. काही व्यंगचित्रे निव्वळ हास्य निर्माण करतात, तर काही हसवतानाच वाचकाला विचार करण्यास प्रवृत्त करतात.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot;/&gt;

उपरोधिक चित्रणात एखाद्या व्यक्तीच्या विधानातील, कृतीतील किंवा सामाजिक परिस्थितीतील विरोधाभास ठळक केला जातो. चित्रातील व्यक्तिरेखा, प्रसंग, प्रतीके आणि संवाद यांच्या साहाय्याने व्यंगचित्रकार आशय मांडतो. काही वेळा चित्रातील व्यक्ती किंवा प्रसंगाचे अतिशयोक्तीपूर्ण चित्रण करून विसंगती अधोरेखित केली जाते; तर काही वेळा शब्द आणि चित्र यांच्या परस्परसंबंधातून उपरोध व्यक्त होतो. त्यामुळे व्यंगचित्रातील विनोद हा केवळ मनोरंजनापुरता मर्यादित न राहता सामाजिक निरीक्षण आणि टीकेचे माध्यमही ठरतो.&lt;ref name=&quot;khanduri&quot;/&gt;

भारतीय राजकीय व्यंगचित्रांमध्ये भाषिक आणि दृश्यात्मक साधनांचा एकत्रित वापर आढळतो. चित्रातील शीर्षक, संवाद, शब्दखेळ आणि सांस्कृतिक संदर्भ यांमुळे व्यंगचित्राचा आशय अधिक स्पष्ट किंवा बहुअर्थी होऊ शकतो. चित्रातील दृश्यप्रतीके आणि शब्द यांचा परस्परसंबंध समजून घेतल्यास व्यंगचित्रातील उपरोधाचा अर्थ उलगडतो. अशा चित्रांचा अर्थ लावताना त्यांचा तत्कालीन सामाजिक आणि राजकीय संदर्भ विचारात घेणे आवश्यक ठरते.&lt;ref&gt;Vinod Balakrishnan आणि Vishaka Venkat, ''The Language of Humour and Its Transmutation in Indian Political Cartoons'', Palgrave Macmillan, 2023.&lt;/ref&gt;

व्यंगचित्रातील विनोदी आणि उपरोधिक शैलीचा परिणाम चित्रकाराच्या निरीक्षणशक्ती, कल्पकता आणि रेखाटनकौशल्यावर अवलंबून असतो. मोजक्या रेषा, निवडक दृश्यघटक, चेहऱ्यावरील हावभाव आणि नेमकी प्रसंगरचना यांच्या साहाय्याने व्यापक आशय व्यक्त करता येतो. चित्र आणि शब्द यांचा योग्य मेळ साधल्यास व्यंगचित्राचा आशय अधिक परिणामकारक होतो. त्यामुळे विनोद आणि उपरोध हे व्यंगचित्राचे केवळ शैलीवैशिष्ट्य नसून सामाजिक वास्तवातील विसंगती व्यक्त करण्याची प्रभावी साधने आहेत.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

=== अर्कचित्रे आणि व्यक्तिचित्रण ===

अर्कचित्र हे व्यक्तिचित्रणाचा एक वैशिष्ट्यपूर्ण प्रकार आहे. त्यामध्ये एखाद्या व्यक्तीच्या चेहऱ्याची ठेवण, हावभाव आणि ओळख दर्शविणारी वैशिष्ट्ये ठळकपणे रेखाटली जातात. व्यक्तीच्या मूळ स्वरूपाशी साम्य राखून तिच्या वैशिष्ट्यपूर्ण गुणांचे अतिशयोक्त किंवा ठसठशीत रेषांकन करणे हे अर्कचित्राचे प्रमुख वैशिष्ट्य आहे. व्यक्तिचित्रणात व्यक्तीचे बाह्यरूप, देहबोली आणि व्यक्तिमत्त्वातील वैशिष्ट्ये चित्रातून व्यक्त करण्यावर भर असतो. या दोन्ही प्रकारांसाठी सूक्ष्म निरीक्षण, रेखाटनकौशल्य आणि व्यक्तीच्या वैशिष्ट्यांचे आकलन आवश्यक असते.

प्रभाकर वाईरकर यांनी व्यंगचित्रकलेबरोबरच अर्कचित्रे आणि रेखाचित्रांच्या क्षेत्रातही काम केले आहे. त्यांनी विविध क्षेत्रांतील व्यक्तींची अर्कचित्रे रेखाटली. विशेषतः हिंदुस्थानी शास्त्रीय संगीत क्षेत्रातील कलाकारांची अर्कचित्रे त्यांनी तयार केली. २०११ मध्ये सवाई गंधर्व भीमसेन महोत्सवात त्यांच्या सत्तरहून अधिक अर्कचित्रांचे प्रदर्शन आयोजित करण्यात आले होते. या चित्रांमध्ये गायक आणि वादकांच्या चेहऱ्यावरील भाव, सादरीकरणाच्या वेळी दिसणारी देहबोली आणि त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वाची वैशिष्ट्ये रेखाटण्यात आली होती.&lt;ref&gt;अमृता जैन, “Lines of Thought”, ''द इंडियन एक्सप्रेस'', २ डिसेंबर २०११. https://indianexpress.com/article/cities/pune/lines-of-thought/&lt;/ref&gt;

दिवाकर जयंत शेडगे यांनी व्यंगचित्रांबरोबरच विविध प्रकारचे चित्रांकन केले. नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे रेखाटण्यासोबतच त्यांनी नाटकांच्या जाहिराती, मुखपृष्ठे आणि कथाचित्रे तयार केली. त्यांच्या या कामातून व्यंगचित्रकलेच्या जोडीने मुद्रित माध्यमांसाठी आवश्यक असलेल्या चित्रांकनाच्या क्षेत्रातील त्यांचे योगदान दिसून येते.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;/&gt;

अर्कचित्रे आणि व्यक्तिचित्रण या माध्यमांतून व्यक्तीची ओळख आणि तिच्या व्यक्तिमत्त्वातील ठळक पैलू दृश्यरूपात मांडले जातात. व्यंगचित्रकाराच्या निरीक्षणशक्तीचा आणि रेखाटनकौशल्याचा या चित्रप्रकारांत विशेष उपयोग होतो. प्रभाकर वाईरकर यांची अर्कचित्रे आणि दिवाकर शेडगे यांचे विविध प्रकारचे चित्रांकन यांमधून कोकणाशी संबंधित व्यंगचित्रकारांच्या कलात्मक कार्याची व्याप्ती स्पष्ट होते.

=== जाहिरातकला आणि चित्रांकन ===

व्यंगचित्रकारांच्या कलात्मक कार्याचा विस्तार जाहिरातकला आणि चित्रांकन या क्षेत्रांतही झालेला दिसतो. जाहिरातींमधील चित्रे, नियतकालिकांची मुखपृष्ठे, कथाचित्रे आणि इतर दृश्यरचना यांच्या माध्यमातून चित्रकारांनी मुद्रित माध्यमांच्या सादरीकरणात योगदान दिले. एखाद्या उत्पादनाची किंवा संकल्पनेची वैशिष्ट्ये चित्ररूपात मांडणे आणि मजकुराला पूरक दृश्यात्मक आशय निर्माण करणे ही या कामांची प्रमुख वैशिष्ट्ये आहेत.

प्रभाकर वाईरकर यांनी व्यंगचित्रकलेबरोबरच जाहिरातकला आणि चित्रांकनाच्या क्षेत्रातही काम केले. त्यांनी सौभाग्य, त्रिकाया, सिस्टास आणि रेडिफ्युजन यांसारख्या जाहिरात संस्थांमध्ये चित्रकार म्हणून काम केले. रेडिफ्युजनमधील एका जाहिरात मोहिमेत त्यांनी अर्कचित्रे आणि व्यंगचित्रांचा वापर केला होता. जाहिरात क्षेत्रातील या कामामुळे व्यंगचित्र आणि अर्कचित्र या कलाप्रकारांचा व्यावसायिक जाहिरातमाध्यमांमध्येही उपयोग झाल्याचे दिसून येते.&lt;ref name=&quot;PrabhakarWairkar&quot;/&gt;

दिवाकर जयंत शेडगे यांनीही व्यंगचित्रांबरोबरच जाहिराती आणि नियतकालिकांसाठी चित्रांकन केले. त्यांनी नाटकांच्या जाहिरातींसाठी चित्रे तयार केली, तसेच दिवाळी अंकांची मुखपृष्ठे आणि कथाचित्रे रेखाटली. त्यांच्या या कामातून व्यंगचित्रकार म्हणून विकसित केलेल्या रेखाटनकौशल्याचा उपयोग इतर चित्रांकनप्रकारांतही झाल्याचे दिसते. त्यामुळे त्यांच्या कलात्मक कार्याला मुद्रित माध्यमांच्या विविध क्षेत्रांत स्थान मिळाले.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;/&gt;

व्यंगचित्रकला, जाहिरातकला आणि चित्रांकन या क्षेत्रांमध्ये रेखाटनकौशल्य, विषयाचे आकलन आणि दृश्यात्मक मांडणी यांना महत्त्व असते. प्रभाकर वाईरकर आणि दिवाकर शेडगे यांच्या कार्यातून व्यंगचित्रकारांनी आपल्या कलाकौशल्याचा उपयोग मुद्रित आणि व्यावसायिक माध्यमांतील विविध चित्रांकनप्रकारांसाठी केल्याचे दिसून येते.

== प्रकाशित व्यंगचित्रे आणि साहित्य ==

कोकणाशी संबंधित व्यंगचित्रकारांनी वृत्तपत्रे, नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांमधून व्यंगचित्रे प्रसिद्ध केली. त्यांच्या कलाकृतींमध्ये सामाजिक, राजकीय, कौटुंबिक आणि दैनंदिन जीवनातील प्रसंगांचे चित्रण आढळते. काही कलाकारांनी व्यंगचित्रे आणि अर्कचित्रांचे संग्रह पुस्तकरूपाने प्रकाशित केले, तर काहींच्या कलाकृती नियतकालिके आणि वृत्तपत्रांमध्ये विखुरलेल्या स्वरूपात उपलब्ध आहेत. या प्रकाशनांमधून त्यांच्या कलाकृतींचे दस्तऐवजीकरण आणि व्यंगचित्रकलेच्या अभ्यासासाठी संदर्भसाहित्य उपलब्ध झाले आहे.

बाळ राणे यांची व्यंगचित्रे *मनोहर*, *किर्लोस्कर*, *हंस*, *वसंत*, *मोहिनी*, *उद्यम*, *वाङ्मयशोभा*, *रम्यकथा*, *वसुधा*, *आवाज*, *मार्मिक* आणि *किशोर* यांसारख्या मराठी नियतकालिकांतून प्रसिद्ध झाली. तसेच *शंकर्स वीकली*, *धर्मयुग* आणि *चित्रलेखा* या अनुक्रमे इंग्रजी, हिंदी आणि गुजराती नियतकालिकांतही त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. *तरुण भारत*मधील ‘बाळूकाका’ हे त्यांचे पॉकेट कार्टून जवळपास पस्तीस वर्षे नियमितपणे प्रसिद्ध होत होते. त्यांच्या कन्या प्रतिभा राणे-वाघ यांनी त्यांची स्केचबुक्स, मूळ रेखाचित्रे आणि प्रकाशित चित्रे जतन केली आहेत. जन्मशताब्दीनिमित्त २०१४ मध्ये सर जे. जे. उपयोजित कला महाविद्यालयात त्यांच्या चित्रांचे प्रदर्शन भरविण्यात आले होते. उपलब्ध माहितीनुसार, निवडक व्यंगचित्रे पुस्तकरूपाने प्रकाशित व्हावीत, अशी त्यांची इच्छा होती.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;/&gt;

प्रभाकर वाईरकर यांनी व्यंगचित्रे, अर्कचित्रे आणि चित्रांकनाच्या क्षेत्रात काम केले. त्यांच्या प्रकाशित पुस्तकांमध्ये ''Jest Doodling'', ''Bodyline'', ''Cari-Toons'', ''Life Illustrated'' आणि हिंदुस्थानी शास्त्रीय संगीत क्षेत्रातील कलाकारांच्या अर्कचित्रांचा संग्रह असलेल्या ''Funkaar-i-Kacheri'' यांचा समावेश होतो.&lt;ref name=&quot;PrabhakarWairkar&quot;/&gt; हिंदुस्थानी शास्त्रीय संगीत क्षेत्रातील कलाकारांची त्यांनी रेखाटलेली सत्तरहून अधिक अर्कचित्रे २०११ मध्ये सवाई गंधर्व भीमसेन महोत्सवात प्रदर्शित करण्यात आली होती.&lt;ref&gt;अमृता जैन, “Lines of Thought”, ''The Indian Express'', २ डिसेंबर २०११. https://indianexpress.com/article/cities/pune/lines-of-thought/&lt;/ref&gt;

विवेक मेहेत्रे यांची हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रे मराठी, इंग्रजी आणि गुजराती यांसह विविध भाषांतील नियतकालिकांत प्रसिद्ध झाली आहेत. त्यांच्या प्रकाशित पुस्तकांमध्ये ''हास्य कॉर्नर'', ''चला… वापरू इंटरनेट'', ''तुमचा नवा दोस्त इंटरनेट'', ''ई-मेल'' आणि ''ई-कॉमर्स'' यांचा समावेश होतो. ''तुमचा नवा दोस्त इंटरनेट'' या पुस्तकाला महाराष्ट्र शासनाचा प्रथम क्रमांकाचा पुरस्कार मिळाल्याचा उल्लेख त्यांच्या चरित्रात्मक नोंदीत आहे. त्यांच्या लेखनातून व्यंगचित्रकलेबरोबरच माहितीपर पुस्तकनिर्मितीच्या क्षेत्रातील त्यांचे कार्यही दिसून येते.&lt;ref&gt;“मेहेत्रे, विवेक”, ''मराठीसृष्टी''. https://www.marathisrushti.com/profiles/vivek-mehetre/&lt;/ref&gt;

दिवाकर जयंत शेडगे यांची व्यंगचित्रे *आवाज*, *लोकसत्ता*, *लोकप्रभा*, *मार्मिक* आणि *जत्रा* यांसारख्या वृत्तपत्रे व नियतकालिकांतून प्रसिद्ध झाली. त्यांनी अनेक दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे रेखाटली. व्यंगचित्रांबरोबरच नाटकांच्या जाहिराती, दिवाळी अंकांची मुखपृष्ठे आणि कथाचित्रे यांचेही त्यांनी चित्रांकन केले. त्यांच्या कारकिर्दीत सुमारे चार हजार व्यंगचित्रे प्रसिद्ध झाल्याचा उल्लेख त्यांच्या कार्यावरील चरित्रात्मक लेखात आहे.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;/&gt;

मराठी व्यंगचित्रकलेच्या इतिहासाचे आणि साहित्याचे दस्तऐवजीकरण करण्याच्या दृष्टीने व्यंगचित्रसंग्रह व व्यंगचित्रकलेवरील ग्रंथ महत्त्वाचे ठरतात. प्रशांत कुलकर्णी संपादित ''निवडक मराठी व्यंगचित्रे'' आणि वसंत सरवटे व मधुकर धर्मापुरीकर लिखित ''व्यंगचित्र : एक संवाद'' या ग्रंथांचा मराठी विश्वकोशातील व्यंगचित्रविषयक नोंदीत उल्लेख आहे. अशा ग्रंथांमधून व्यंगचित्रकलेचा इतिहास, तिची विविध रूपे आणि कलाकारांचे योगदान यांचा अभ्यास करण्यासाठी संदर्भ उपलब्ध होतात.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot;/&gt;

=== वृत्तपत्रांतील व्यंगचित्रे ===

वृत्तपत्रांतील व्यंगचित्रे ही समकालीन सामाजिक आणि राजकीय घडामोडींवर भाष्य करणारी दृश्यकलेची अभिव्यक्ती आहेत. वृत्तपत्रांमध्ये प्रसिद्ध होणाऱ्या व्यंगचित्रांमधून सार्वजनिक जीवनातील घटना, राजकीय निर्णय, सामाजिक प्रश्न आणि दैनंदिन व्यवहारांतील विसंगती चित्ररूपात मांडल्या जातात. काही व्यंगचित्रकारांनी नियमित सदरांच्या माध्यमातून वाचकांशी सातत्यपूर्ण संवाद साधला, तर काहींनी वृत्तपत्रांच्या विविध पुरवण्यांसाठी आणि विशेष प्रसंगांसाठी व्यंगचित्रे रेखाटली.

बाळ राणे यांनी वृत्तपत्रीय व्यंगचित्रकलेत दीर्घकाळ योगदान दिले. *तरुण भारत*च्या पुणे आणि नागपूर आवृत्त्यांमध्ये ‘बाळूकाका’ या नावाने त्यांचे पॉकेट कार्टून जवळपास पस्तीस वर्षे नियमितपणे प्रसिद्ध होत होते. दैनिकातील राजकीय आणि सामाजिक घडामोडींवर आधारित चित्रांचा संच ते तयार करून पाठवत असत. त्यांच्या व्यंगचित्रांमध्ये कौटुंबिक, सामाजिक आणि राजकीय विषयांबरोबरच तत्कालीन घटनांचे चित्रणही आढळते. *संध्याकाळ* या दैनिकातही काही वर्षे त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली होती.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;/&gt;

दिवाकर जयंत शेडगे यांची व्यंगचित्रे *लोकसत्ता*, *लोकप्रभा*, *मार्मिक*, *जत्रा* आणि *आवाज* यांसारख्या वृत्तपत्रे व नियतकालिकांतून प्रसिद्ध झाली. त्यांनी *रत्‍नागिरी टाइम्स*, *दो बजे दोपहर* आणि *सांज समाचार* या दैनिकांसाठी वर्षभर व्यंगचित्रमालिका तयार केल्या. विविध प्रकाशनांसाठी केलेल्या या कामातून वृत्तपत्रीय व्यंगचित्रांच्या नियमित प्रकाशनातील त्यांचे योगदान दिसून येते.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;/&gt;

प्रभाकर वाईरकर यांनी *इंडियन एक्सप्रेस*, *द टाइम्स ऑफ इंडिया*, *द संडे ऑब्झर्व्हर*, *द इंडिपेंडंट*, *द इंडियन पोस्ट*, *बिझनेस वर्ल्ड*, *ब्लिट्झ*, *मिड-डे*, *महाराष्ट्र टाइम्स*, *लोकसत्ता*, *लोकप्रभा* आणि *मार्मिक* यांसारख्या वृत्तपत्रे व नियतकालिकांसाठी व्यंगचित्रे आणि चित्रांकन केले. त्यांच्या कामात समकालीन घडामोडी, सामाजिक प्रश्न आणि राजकीय विषयांचे चित्रण आढळते. विविध भाषांतील आणि स्वरूपांतील प्रकाशनांसाठी केलेल्या कामामुळे त्यांच्या व्यंगचित्रांना व्यापक वाचकवर्ग मिळाला.&lt;ref name=&quot;PrabhakarWairkar&quot;/&gt;

या व्यंगचित्रकारांच्या वृत्तपत्रीय कार्यातून पॉकेट कार्टून, नियमित व्यंगचित्रमालिका आणि विविध वृत्तपत्रे व नियतकालिकांसाठी केलेले चित्रांकन अशा स्वरूपांत व्यंगचित्रकलेचा प्रसार झाल्याचे दिसून येते. वृत्तपत्रांतील या कलाकृतींनी समकालीन घटनांचे दृश्यरूपात दस्तऐवजीकरण करण्याबरोबरच वाचकांसमोर सामाजिक आणि राजकीय विषयांची विनोदी व उपरोधिक मांडणी केली.

=== मासिके आणि दिवाळी अंक ===

मराठी मासिके आणि दिवाळी अंकांनी व्यंगचित्रकारांना आपल्या कलाकृती प्रसिद्ध करण्यासाठी महत्त्वाचे व्यासपीठ उपलब्ध करून दिले. या माध्यमांतून सामाजिक जीवन, कौटुंबिक प्रसंग, मानवी स्वभाव आणि बदलती जीवनशैली यांवर आधारित व्यंगचित्रे व हास्यचित्रे वाचकांपर्यंत पोहोचली. दिवाळी अंकांमध्ये विविध साहित्यप्रकारांबरोबर व्यंगचित्रांनाही स्थान मिळाल्यामुळे कलाकारांना वेगवेगळे विषय आणि चित्रशैली हाताळण्याची संधी उपलब्ध झाली.

बाळ राणे यांची व्यंगचित्रे *मनोहर*, *किर्लोस्कर*, *हंस*, *वसंत*, *मोहिनी*, *उद्यम*, *वाङ्मयशोभा*, *आवाज*, *मार्मिक* आणि *किशोर* यांसारख्या मराठी नियतकालिकांतून प्रसिद्ध झाली. तसेच *शंकर्स वीकली*, *धर्मयुग* आणि *चित्रलेखा* या इंग्रजी, हिंदी आणि गुजराती नियतकालिकांतही त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. विविध भाषांतील नियतकालिकांमधील या प्रकाशनांमुळे त्यांच्या व्यंगचित्रांना मराठी वाचकवर्गाबरोबरच इतर भाषांतील वाचकांपर्यंत पोहोचण्याची संधी मिळाली.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;/&gt;

दिवाकर जयंत शेडगे यांची व्यंगचित्रे *आवाज*, *लोकप्रभा*, *मार्मिक* आणि *जत्रा* यांसारख्या नियतकालिकांतून प्रसिद्ध झाली. त्यांनी पन्नासहून अधिक दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे रेखाटल्याचा उल्लेख त्यांच्या कार्यावरील लेखात आहे. विविध दिवाळी अंकांमधील त्यांच्या चित्रांमधून सामाजिक प्रसंग, दैनंदिन जीवन आणि मानवी स्वभावातील वैशिष्ट्यांचे विनोदी चित्रण झाले.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;/&gt;

विवेक मेहेत्रे यांची हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रे मराठी, इंग्रजी आणि गुजराती भाषांतील विविध नियतकालिकांत प्रसिद्ध झाली आहेत. त्यांच्या चित्रांमधून दैनंदिन जीवनातील प्रसंग आणि मानवी स्वभावातील विनोदी पैलू व्यक्त झाले. विविध भाषांतील नियतकालिकांमधील त्यांच्या प्रकाशनकार्यामुळे त्यांच्या चित्रांना व्यापक वाचकवर्ग मिळाला.&lt;ref&gt;“मेहेत्रे, विवेक”, ''मराठीसृष्टी''. https://www.marathisrushti.com/profiles/vivek-mehetre/&lt;/ref&gt;

मासिके आणि दिवाळी अंकांच्या माध्यमातून या कलाकारांच्या व्यंगचित्रांना नियमित प्रकाशनाची संधी मिळाली. या माध्यमांतील चित्रांमुळे व्यंगचित्रकलेचे विषयवैविध्य वाचकांसमोर आले आणि मराठी नियतकालिकांच्या दृश्यकलात्मक आशयात व्यंगचित्रांचा समावेश झाला.

=== व्यंगचित्रसंग्रह आणि पुस्तके ===

व्यंगचित्रकारांनी आपल्या कलाकृतींचे जतन आणि प्रसार करण्यासाठी व्यंगचित्रसंग्रह, चित्रसंग्रह आणि पुस्तकप्रकाशन या माध्यमांचा उपयोग केला आहे. अशा पुस्तकांमधून कलाकारांची रेखाटनशैली, विषयांची निवड आणि कलात्मक अभिव्यक्ती यांचा परिचय वाचकांना होतो. व्यंगचित्रसंग्रह हे केवळ कलाकृतींचे संकलन नसून संबंधित काळातील सामाजिक आणि सांस्कृतिक जीवनाचे दृश्य दस्तऐवजीकरण करणारे साधनही ठरतात.

प्रभाकर वाईरकर यांनी व्यंगचित्रे, अर्कचित्रे आणि चित्रांकन या क्षेत्रांतील कामाचे पुस्तकांच्या माध्यमातूनही दस्तऐवजीकरण केले आहे. त्यांच्या प्रकाशित पुस्तकांमध्ये ''Jest Doodling'', ''Bodyline'', ''Cari-Toons'', ''Life Illustrated'' आणि ''Funkaar-i-Kacheri'' यांचा समावेश होतो. ''Funkaar-i-Kacheri'' या पुस्तकात हिंदुस्थानी शास्त्रीय संगीत क्षेत्रातील कलाकारांची अर्कचित्रे समाविष्ट आहेत. त्यांच्या या प्रकाशनांमधून व्यंगचित्रकला आणि व्यक्तिचित्रणातील त्यांचे काम वाचकांसमोर आले आहे.&lt;ref name=&quot;PrabhakarWairkar&quot;/&gt;

विवेक मेहेत्रे यांनी व्यंगचित्रकलेबरोबरच लेखन आणि पुस्तकप्रकाशनाच्या क्षेत्रातही काम केले आहे. त्यांच्या प्रकाशित पुस्तकांमध्ये ''हास्य कॉर्नर'', ''चला… वापरू इंटरनेट'', ''तुमचा नवा दोस्त इंटरनेट'', ''ई-मेल'' आणि ''ई-कॉमर्स'' यांचा समावेश होतो. त्यांनी पत्नी वैशाली मेहेत्रे यांच्यासह ‘उद्वेली बुक्स’ या प्रकाशन संस्थेच्या माध्यमातून पुस्तकप्रकाशनाच्या क्षेत्रात काम केले. त्यांच्या या कार्यातून व्यंगचित्रकलेबरोबरच लेखन आणि प्रकाशन क्षेत्रातील सहभागाची नोंद घेता येते.&lt;ref&gt;“मेहेत्रे, विवेक”, ''मराठीसृष्टी''. https://www.marathisrushti.com/profiles/vivek-mehetre/&lt;/ref&gt;

व्यंगचित्रसंग्रह आणि पुस्तकांच्या माध्यमातून कलाकारांच्या कलाकृतींचे जतन होते आणि त्यांच्या कार्याचा अभ्यास करण्यासाठी संदर्भसाहित्य उपलब्ध होते. प्रभाकर वाईरकर आणि विवेक मेहेत्रे यांच्या प्रकाशित साहित्यामुळे व्यंगचित्रकलेबरोबरच चित्रांकन, लेखन आणि प्रकाशन या क्षेत्रांतील त्यांच्या कार्याचीही नोंद घेता येते.

== व्यंगचित्र प्रदर्शने आणि संमेलने ==

व्यंगचित्रकलेचा प्रसार आणि कलाकारांच्या कलाकृतींचे जतन करण्यामध्ये प्रदर्शने व संमेलने यांना महत्त्वाचे स्थान आहे. अशा उपक्रमांमधून व्यंगचित्रकारांना आपल्या कलाकृती रसिकांसमोर सादर करण्याची संधी मिळते. तसेच विविध शैली, विषय आणि तंत्रांचा परिचय प्रेक्षकांना होतो. प्रदर्शनांमुळे जुन्या आणि नव्या पिढ्यांतील कलाकारांच्या कामाची ओळख निर्माण होण्यास मदत होते, तर संमेलनांमधून कलाकारांना विचारांची देवाणघेवाण आणि अनुभवांची चर्चा करण्यासाठी व्यासपीठ उपलब्ध होते.

बाळ राणे यांच्या व्यंगचित्रांचा संग्रह त्यांच्या कन्या प्रतिभा राणे-वाघ यांनी जतन केला आहे. त्यांच्या जन्मशताब्दीनिमित्त २०१४ मध्ये सर जे. जे. उपयोजित कला महाविद्यालयात त्यांच्या चित्रांचे प्रदर्शन आयोजित करण्यात आले होते. तसेच १५ डिसेंबर २०२२ ते १ जानेवारी २०२३ या कालावधीत नेहरू सेंटर आर्ट गॅलरी येथे आयोजित ''आठवणीतील हास्यरेषा'' या भारतीय ज्येष्ठ व्यंगचित्रकारांच्या पूर्वावलोकनात्मक प्रदर्शनात त्यांच्या कलाकृतींचा समावेश करण्यात आला होता.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;/&gt;&lt;ref&gt;''Nehru Centre Newsletter'', डिसेंबर २०२२, “Indian Master's Retrospective — आठवणीतील हास्यरेषा”, नेहरू सेंटर आर्ट गॅलरी. https://www.nehrucentremumbai.in/wp-content/uploads/2023/08/December-2022-for-web.pdf&lt;/ref&gt;

प्रभाकर वाईरकर यांनी भारतात आयोजित विविध व्यंगचित्र आणि अर्कचित्र प्रदर्शनांमध्ये सहभाग घेतला. १८ ते ३० ऑक्टोबर २०१० या कालावधीत बेंगळुरू येथील इंडियन कार्टून गॅलरीत त्यांच्या व्यंगचित्रांचे प्रदर्शन भरविण्यात आले होते. या प्रदर्शनाची माहिती ''Deccan Herald'' या वृत्तपत्राने प्रसिद्ध केली होती.&lt;ref&gt;“45 cartoon shows in three years!”, ''Deccan Herald'', ८ ऑक्टोबर २०१०. https://www.deccanherald.com/india/karnataka/bengaluru/45-cartoon-shows-three-years-2520481&lt;/ref&gt; २०११ मध्ये पुण्यातील सवाई गंधर्व भीमसेन महोत्सवात त्यांच्या हिंदुस्थानी शास्त्रीय संगीत क्षेत्रातील कलाकारांच्या सत्तरहून अधिक अर्कचित्रांचे प्रदर्शन भरविण्यात आले होते.&lt;ref&gt;Amrita Jain, “Lines of Thought”, ''The Indian Express'', २ डिसेंबर २०११. https://indianexpress.com/article/cities/pune/lines-of-thought/&lt;/ref&gt;

ठाणे येथे २० आणि २१ जानेवारी २०१८ रोजी कार्टूनिस्ट्स कंबाइन या संस्थेच्या वतीने अखिल भारतीय मराठी व्यंगचित्रकार संमेलनाचे आयोजन करण्यात आले होते. या संमेलनाचे अध्यक्षपद विवेक मेहेत्रे यांनी भूषविले. संमेलनात समाजमाध्यमे आणि व्यंगचित्रे, तसेच मराठी दैनिकांतील राजकीय व्यंगचित्रांचे स्थान या विषयांवर चर्चासत्रे आयोजित करण्यात आली होती. कार्यशाळा, स्पर्धा आणि ज्येष्ठ व दिवंगत व्यंगचित्रकारांच्या कलाकृतींचे प्रदर्शन हेही संमेलनाचे भाग होते. संमेलनादरम्यान व्यंगचित्रकलेचा इतिहास आणि दुर्मिळ व्यंगचित्रांचे दस्तऐवजीकरण यांविषयीही चर्चा झाली.&lt;ref&gt;“ठाण्यामध्ये रंगणार मराठी व्यंगचित्रकार संमेलन”, ''महाराष्ट्र टाइम्स'', ८ डिसेंबर २०१७. https://maharashtratimes.com/maharashtra/mumbai-news/marathi-cartoonist-gettogether/articleshow/61969835.cms&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“व्यंग्यचित्रांचा इतिहास पुस्तकांतून जतन करा : सुहास बहुलकर”, ''सकाळ'', २० जानेवारी २०१८. https://www.esakal.com/mumbai/marathi-news-thane-news-marathi-caricature-festival-93538&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“व्यंगचित्रकारांनी कठोर भूमिका घ्यायला हवी - राज ठाकरे”, ''लोकसत्ता'', २२ जानेवारी २०१८. https://www.loksatta.com/thane/raj-thackeray-attended-all-india-marathi-cartooninst-meet-in-thane-1619963/&lt;/ref&gt;

या प्रदर्शनांमधून आणि संमेलनांमधून व्यंगचित्रकलेच्या विविध शैलींचे सादरीकरण, कलाकारांच्या कामाचे दस्तऐवजीकरण आणि नव्या पिढीपर्यंत या कलेचा परिचय करून देण्याचे प्रयत्न झाले. अशा उपक्रमांमुळे व्यंगचित्रकलेच्या संवर्धनासाठी कलाकार, संस्था आणि रसिक यांच्यात संवादाचे व्यासपीठ निर्माण झाले.

=== व्यंगचित्र प्रदर्शने ===

व्यंगचित्र प्रदर्शनांच्या माध्यमातून कलाकारांच्या कलाकृती रसिक आणि अभ्यासकांपर्यंत पोहोचतात. अशा प्रदर्शनांमध्ये व्यंगचित्रे, हास्यचित्रे आणि अर्कचित्रे पाहण्याची संधी मिळते. कलाकारांची रेखाटनशैली, विषयांची निवड आणि कलात्मक प्रवास यांचा परिचय प्रदर्शनांमधून होतो. प्रदर्शनांमुळे कलाकृतींचे जतन आणि त्यांचे सार्वजनिक दस्तऐवजीकरण होण्यासही मदत होते.

बाळ राणे यांच्या जन्मशताब्दीनिमित्त २०१४ मध्ये मुंबईतील सर जे. जे. उपयोजित कला महाविद्यालयात त्यांच्या व्यंगचित्रांचे प्रदर्शन आयोजित करण्यात आले होते. त्यांच्या दीर्घ कलाप्रवासातील निवडक चित्रे या प्रदर्शनात मांडण्यात आली. त्यांच्या कन्या प्रतिभा राणे-वाघ यांनी त्यांच्या मूळ रेखाचित्रांचे, स्केचबुक्सचे आणि प्रकाशित चित्रांचे जतन केले आहे.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;&gt;प्रतिभा राणे-वाघ, “बाळ राणे (ज्येष्ठ व्यंगचित्रकार)”, ''प्रतिभा वाघ''. https://www.pratibhawagh.com/bal-rane-marathi&lt;/ref&gt;

प्रभाकर वाईरकर यांच्या चित्रप्रदर्शनाचे आयोजन ३० जानेवारी ते १ फेब्रुवारी २०२६ या कालावधीत रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील लांजा तालुक्यातील रिंगणे येथे झालेल्या अकराव्या ग्रामीण मराठी साहित्य संमेलनाच्या कार्यक्रमात करण्यात आले होते. राजापूर-लांजा तालुका नागरिक संघाने आयोजित केलेल्या या संमेलनाच्या कार्यक्रमपत्रिकेत वाईरकर यांच्या चित्रप्रदर्शनाचा समावेश होता. संमेलनाच्या समारोपप्रसंगी वाईरकर यांना बाळकृष्ण खामकर कोकण भूषण पुरस्कार प्रदान करण्यात आला.&lt;ref&gt;“रत्नागिरी : जानेवारीअखेर रिंगणे येथे अकरावे ग्रामीण साहित्य संमेलन”, ''हिंदुस्थान समाचार'', ८ जानेवारी २०२६. https://marathi.hindusthansamachar.in/Encyc/2026/1/9/Rural-Literature-Conference-to-be-held-at-Ringane-.php&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“रत्नागिरी : समाजातील सर्व घटकांना सामावून घेऊन प्रगती साधणारे संमेलन - प्रभाकर वाईरकर”, ''हिंदुस्थान समाचार'', २ फेब्रुवारी २०२६. https://marathi.hindusthansamachar.in/Encyc/2026/2/2/Prabhakar-Wairkar-Speeach-in-R.php&lt;/ref&gt;


== हेही पहा ==
* [[व्यंगचित्र]]

== बाह्य दुवे ==
* [https://vishwakosh.marathi.gov.in/33080/ व्यंग्यचित्र – मराठी विश्वकोश]
* [https://www.pratibhawagh.com/bal-rane-marathi बाळ राणे – चरित्र व व्यंगचित्रकलेचा वारसा]
* {{कोकण लोकजीवन}}

== संदर्भ ==


[[वर्ग:मराठी व्यंगचित्रकार]]
[[वर्ग:कोकण]]
[[वर्ग:व्यंगचित्रकला]]</text>
      <sha1>09v38f533p9raij97vb4tdg9emsx5ja</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728424</id>
      <parentid>2728423</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T06:07:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AdvAnantGholam</username>
        <id>172574</id>
      </contributor>
      <origin>2728424</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="143879" sha1="czfeylii6sflu37qyni6krch74h6ujw" xml:space="preserve">कोकण हा महाराष्ट्राच्या पश्चिम किनारपट्टीवरील भौगोलिक आणि सांस्कृतिक वैशिष्ट्यांनी समृद्ध प्रदेश आहे. या प्रदेशातील सामाजिक जीवन, स्थानिक बोलीभाषा, लोकपरंपरा आणि सांस्कृतिक घडामोडी यांचे प्रतिबिंब विविध कलाप्रकारांतून व्यक्त झाले आहे. व्यंगचित्रकला हा त्यांपैकी एक दृश्यकलाप्रकार आहे. रेषा, आकार आणि प्रसंग यांच्या माध्यमातून विनोद, उपरोध आणि भाष्य व्यक्त करणाऱ्या व्यंगचित्रांना वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमध्ये महत्त्वाचे स्थान लाभले आहे. व्यंगचित्रांमधून सामाजिक विसंगती, मानवी स्वभावातील विरोधाभास आणि समकालीन घटनांवर मार्मिक भाष्य केले जाते.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot;&gt;वसंत सरवटे, “[https://vishwakosh.marathi.gov.in/33080/ व्यंग्यचित्र]”, ''मराठी विश्वकोश''.&lt;/ref&gt;

'''कोकणातील व्यंगचित्रकारांनी''' आपल्या कलाकृतींतून सामाजिक, कौटुंबिक आणि राजकीय विषयांचे चित्रण केले आहे. वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमधील व्यंगचित्रांबरोबरच अर्कचित्रकला, चित्रांकन आणि जाहिरातकला या क्षेत्रांतही काही कलाकारांनी योगदान दिले आहे. या लेखात कोकण विभागातील ठाणे, रायगड, रत्‍नागिरी आणि सिंधुदुर्ग या जिल्ह्यांशी संबंधित व्यंगचित्रकारांचा उपलब्ध प्रकाशित संदर्भांच्या आधारे परिचय करून देण्यात आला आहे. कलाकारांचा जिल्ह्याशी असलेला संबंध निश्चित करताना त्यांचे जन्मस्थान, वास्तव्य किंवा कार्यक्षेत्र यांपैकी विश्वसनीय स्रोतांद्वारे उपलब्ध असलेली माहिती विचारात घेतली आहे.&lt;ref name=&quot;konkanhistory&quot;&gt;“[https://divcomkonkan.gov.in/इतिहास-2/ इतिहास]”, विभागीय आयुक्त, कोकण विभाग, महाराष्ट्र शासन.&lt;/ref&gt;

== व्यंगचित्रकलेची पार्श्वभूमी ==

व्यंगचित्र हे समकालीन व्यक्ती, घटना किंवा प्रसंगांमधील विसंगतींचे विनोदी अथवा उपरोधिक चित्रण करणारे दृश्यकलामाध्यम आहे. रेषा, आकार, चेहऱ्यावरील हावभाव आणि प्रसंगरचना यांच्या साहाय्याने व्यंगचित्रकार एखाद्या व्यक्तीचे किंवा परिस्थितीचे वैशिष्ट्यपूर्ण पैलू ठळक करतो. व्यंगचित्राचा उद्देश केवळ हास्यनिर्मिती करणे नसून सामाजिक आणि राजकीय वास्तवातील विसंगतींकडे लक्ष वेधणे हाही असतो. संपादकीय किंवा राजकीय टीकाचित्रे, हास्यचित्रे, अर्कचित्रे आणि चित्रपट्ट्या असे या दृश्यकलेचे विविध प्रकार आहेत.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot;/&gt;

आधुनिक व्यंगचित्रकलेच्या विकासात मुद्रित माध्यमांचा महत्त्वाचा वाटा आहे. एकोणिसाव्या शतकात वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांचा प्रसार वाढल्यानंतर व्यंगचित्रे सार्वजनिक चर्चेचे आणि सामाजिक-राजकीय भाष्याचे प्रभावी माध्यम बनली. इंग्लंडमध्ये १८४१ मध्ये सुरू झालेल्या ''पंच'' या साप्ताहिकाने आधुनिक व्यंगचित्रांच्या प्रसारात महत्त्वाची भूमिका बजावली. त्यातील चित्रांमधून तत्कालीन सामाजिक आणि राजकीय परिस्थितीवर उपरोधिक भाष्य केले जात असे. या नियतकालिकाच्या प्रभावातून आशियातील विविध भाषांमध्येही ''पंच''च्या धर्तीवरील नियतकालिके सुरू झाली. वसाहतकालीन भारतात व्यंगचित्रांनी ब्रिटिश सत्तेचे स्वरूप, वांशिक दृष्टिकोन आणि तत्कालीन राजकीय घडामोडी यांचे चित्रण केले. त्याचबरोबर भारतीय समाजातील प्रतिक्रिया आणि प्रतिकार व्यक्त करण्याचे माध्यम म्हणूनही त्यांचा वापर झाला.&lt;ref&gt;“[https://ir.nbu.ac.in/handle/123456789/3954 Caricature in Print Media: A Historical Study of Political Cartoons in Colonial India (1872–1947)]”, Dahlia Bhattacharya, ''Karatoya: North Bengal University Journal of History'', खंड १२, मार्च २०१९, पृ. ६३–७८.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;asianpunches&quot;&gt;Swarali Paranjape, “Crossing Boundaries: Punch and the Marathi Weekly Hindu Pañca (1870–1909)”, ''Asian Punches: A Transcultural Affair'', Springer, २०१३, पृ. १५१–१६४.&lt;/ref&gt;

मराठी व्यंगचित्रकलेच्या प्रारंभीच्या इतिहासात ''हिंदू पंच'' या साप्ताहिकाचा उल्लेख महत्त्वाचा आहे. इंग्लंडमधील ''पंच''च्या धर्तीवर मराठीत सुरू झालेल्या या नियतकालिकाने मराठी मुद्रित संस्कृतीत व्यंगचित्राधारित पत्रकारितेचा प्रारंभिक टप्पा निर्माण केला. संशोधक स्वारली परांजपे यांनी ''हिंदू पंच''मधील उपलब्ध अंकांचा अभ्यास करून या नियतकालिकाचे स्वरूप, त्यातील व्यंगात्मक आशय आणि पाश्चात्त्य ''पंच'' परंपरेशी असलेले त्याचे संबंध यांचा ऊहापोह केला आहे. त्यांच्या अभ्यासात १८८० ते १८८७ आणि १८९७ या वर्षांतील उपलब्ध अंकांचा आधार घेतलेला आहे.&lt;ref name=&quot;asianpunches&quot; /&gt;

मराठी व्यंगचित्रकलेला नियमित स्वरूप देण्यात शं. वा. किर्लोस्कर यांचे योगदान महत्त्वाचे मानले जाते. १९२५ पासून त्यांनी ''किर्लोस्कर'' नियतकालिकात नियमितपणे व्यंगचित्रे प्रसिद्ध करण्यास सुरुवात केली. त्यांच्या चित्रांमधून वैयक्तिक उन्नती, सामाजिक प्रबोधन आणि समाजाच्या सर्वांगीण विकासाशी संबंधित विचार मांडले जात. त्यांनी तीनशेहून अधिक व्यंगचित्रे किंवा बोधचित्रे रेखाटली. पुढे त्यांनी सामाजिक आणि राजकीय घडामोडींवरील टीकाचित्रेही प्रसिद्ध केली. नवोदित व्यंगचित्रकारांची चित्रे नियतकालिकात प्रसिद्ध करून त्यांना प्रोत्साहन देण्याचे कार्यही त्यांनी केले.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

विसाव्या शतकाच्या पुढील दशकांत मराठी नियतकालिकांनी हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रांना अधिक व्यापक व्यासपीठ उपलब्ध करून दिले. ''हंस'', ''मोहिनी'' आणि ''उद्यम'' यांसारख्या नियतकालिकांनी हास्यचित्रकलेला चालना दिली. या माध्यमांतून नागेश आर्डे, शि. द. फडणीस, प्रभाकर ठोकळ, वसंत सरवटे आणि श्याम जोशी यांसारख्या हास्यचित्रकारांची कामे वाचकांपर्यंत पोहोचली. ''आवाज'' वार्षिक, ''जत्रा'', ''मौज'' आणि ''वीणा'' यांसारख्या नियतकालिकांनीही व्यंगचित्रे आणि हास्यचित्रांना स्थान दिले. त्यामुळे मराठी व्यंगचित्रकलेत सामाजिक भाष्याबरोबरच विनोदी आणि कल्पनाप्रधान चित्रणाची परंपराही विकसित झाली.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

पुढील काळात मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विविध शाखांचा विस्तार झाला. वृत्तपत्रांतील राजकीय टीकाचित्रे, नियतकालिकांतील हास्यचित्रे, व्यक्तिचित्रांवर आधारित अर्कचित्रे, लेख-कथा-पुस्तकांसाठी केलेली चित्रांकने आणि चित्रपट्ट्या यांना स्वतंत्र स्थान प्राप्त झाले. या माध्यमांतून व्यंगचित्रकारांनी तत्कालीन समाजजीवन, राजकीय घडामोडी, मानवी स्वभाव आणि दैनंदिन अनुभव यांचे चित्रण केले. मराठी व्यंगचित्रकलेचा हा प्रवास नियतकालिकांची परंपरा आणि मुद्रित माध्यमांचा विकास यांच्याशी निगडित राहिला आहे.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

== व्यंगचित्रकलेत कोकणाचे योगदान ==

मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विकासात कोकण प्रदेशातील कलाकारांनी विविध प्रकारे योगदान दिले आहे. वृत्तपत्रे, नियतकालिके आणि दिवाळी अंक यांसारख्या मुद्रित माध्यमांतून त्यांनी सामाजिक, कौटुंबिक आणि राजकीय विषयांवरील व्यंगचित्रे व हास्यचित्रे वाचकांपर्यंत पोहोचवली. काही कलाकारांनी अर्कचित्रकला, चित्रांकन आणि जाहिरातकलेच्या क्षेत्रांतही काम केले. त्यांच्या कार्यातून मराठी व्यंगचित्रकलेतील विषयवैविध्य आणि अभिव्यक्तीची विविध रूपे दिसून येतात.

सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील कणकवलीजवळच्या जानवली येथे जन्मलेले **बाळ राणे** यांनी मराठी व्यंगचित्रकलेत दीर्घकाळ योगदान दिले. त्यांच्या व्यंगचित्रांचे विषय कौटुंबिक जीवन, सामाजिक परिस्थिती, राजकीय घडामोडी आणि दैनंदिन अनुभव असे विविध होते. *मनोहर*, *किर्लोस्कर*, *हंस*, *वसंत*, *मोहिनी*, *मार्मिक* आणि *किशोर* यांसारख्या मराठी नियतकालिकांबरोबरच हिंदी, गुजराती आणि इंग्रजी नियतकालिकांतही त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. *तरुण भारत*मधील ‘बाळूकाका’ हे त्यांचे पॉकेट कार्टून सुमारे पस्तीस वर्षे प्रसिद्ध होत होते. त्यांच्या चित्रांतून तत्कालीन समाजजीवनाचे प्रतिबिंब उमटत असे.&lt;ref&gt;प्रतिभा राणे-वाघ, “[https://www.pratibhawagh.com/bal-rane-marathi बाळ राणे (ज्येष्ठ व्यंगचित्रकार)]”.&lt;/ref&gt;

सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील मालवण तालुक्यातील कट्टा येथे जन्मलेले **प्रभाकर वाईरकर** यांनी व्यंगचित्रकला, अर्कचित्रकला आणि चित्रांकन या क्षेत्रांत काम केले. त्यांनी विविध वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांसाठी चित्रकार व व्यंगचित्रकार म्हणून काम केले. व्यक्तींची वैशिष्ट्ये रेखाटनातून व्यक्त करणाऱ्या अर्कचित्रांच्या माध्यमातूनही त्यांनी स्वतंत्र ओळख निर्माण केली. शास्त्रीय संगीत क्षेत्रातील कलाकारांची अर्कचित्रे रेखाटून त्यांचे प्रदर्शन भरविण्याचा उपक्रम त्यांनी केला होता. डिसेंबर २०११ मध्ये पुण्यातील सवाई गंधर्व भीमसेन महोत्सवात त्यांच्या सत्तरहून अधिक अर्कचित्रांचे प्रदर्शन आयोजित करण्यात आले होते.&lt;ref&gt;“[https://www.mahamtb.com/Encyc/2023/1/14/Article-on-Prabhakar-Wirekar.html व्यंगचित्रांद्वारे अटकेपार झेंडा नेणारे प्रभाकर वाईरकर]”, ''मुंबई तरुण भारत'', १४ जानेवारी २०२३.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Amrita Jain, “[https://indianexpress.com/article/cities/pune/lines-of-thought/ Lines of Thought]”, ''The Indian Express'', २ डिसेंबर २०११.&lt;/ref&gt;

ठाणे जिल्ह्यातील व्यंगचित्रकारांनीही मराठी नियतकालिके आणि वृत्तपत्रांमधून आपले योगदान दिले आहे. **दिवाकर जयंत शेडगे** यांनी विविध दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे व हास्यचित्रे रेखाटली. त्यांच्या सुमारे चार हजार व्यंगचित्रांचे प्रकाशन झाले असून त्यांनी नाटकांच्या जाहिरातींसाठीही चित्रे तयार केली. **विवेक मेहेत्रे** यांनी मराठीसह इतर भाषांतील नियतकालिकांसाठी हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रे रेखाटली. त्यांच्या चित्रांचे प्रकाशन अनेक वर्षे विविध नियतकालिकांतून झाले आहे. या कलाकारांच्या कार्यामुळे ठाणे परिसरातील व्यंगचित्रकलेला मुद्रित माध्यमांत व्यासपीठ मिळाले.&lt;ref&gt;शरद लोणकर, “[https://mymarathi.net/r-sarag-3/ व्यंगचित्रकलेचा वारसा जपणारे दिवाकर शेडगे]”, ''My Marathi'', १० जानेवारी २०१९.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“[https://dainikgomantak.esakal.com/cartoonist-vivek-mehetre-famous-cartoonist-in-india-ms98 विवेक मेहेत्रे]”, ''दैनिक गोमन्तक'', १३ फेब्रुवारी २०२४.&lt;/ref&gt;

कोकणातील या कलाकारांच्या कार्याचा विचार करता, त्यांच्या योगदानाचे स्वरूप केवळ विनोदी चित्रनिर्मितीपुरते मर्यादित राहिलेले नाही. नियतकालिकांतील सातत्यपूर्ण प्रकाशन, सामाजिक आणि राजकीय विषयांचे चित्रण, व्यक्तिचित्रण, अर्कचित्रे आणि चित्रांकन अशा विविध माध्यमांतून त्यांनी मराठी दृश्यकलेच्या या शाखेचा विस्तार केला. त्यांच्या प्रकाशित कलाकृतींमधून त्या त्या काळातील समाजजीवन आणि सार्वजनिक जीवनातील घडामोडींचे चित्ररूप दर्शन घडते.

=== महाराष्ट्रातील व्यंगचित्रकलेचा वारसा आणि दस्तऐवजीकरण ===

महाराष्ट्रातील व्यंगचित्रकलेच्या परंपरेत **विकास सबनीस** यांचे योगदान महत्त्वाचे मानले जाते. त्यांनी सुमारे पाच दशके सामाजिक आणि राजकीय विषयांवरील व्यंगचित्रे रेखाटली. शिवसेनाप्रमुख बाळासाहेब ठाकरे यांनी त्यांच्या चित्रकौशल्याची दखल घेऊन त्यांच्यावर ''मार्मिक''मधील व्यंगचित्रांची जबाबदारी सोपविली होती. ''मार्मिक''मध्ये सुमारे बारा वर्षे काम केल्यानंतर त्यांनी ''लोकसत्ता'' या मराठी दैनिकासाठी व्यंगचित्रे रेखाटली. त्यांच्या व्यंगचित्रांमधून समकालीन सामाजिक आणि राजकीय घडामोडींवर भाष्य केले जात असे. २७ डिसेंबर २०१९ रोजी मुंबई येथे त्यांचे निधन झाले.&lt;ref name=&quot;vikassabnis&quot;&gt;“[https://indianexpress.com/article/india/noted-cartoonist-vikas-sabnis-dead-6188466/ Noted cartoonist Vikas Sabnis dead]”, ''The Indian Express'', २८ डिसेंबर २०१९.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;प्रा. गजानन शेपाळ, “[https://www.mahamtb.com/Encyc/2019/12/28/Article-on-cartoon-artist-vikas-sabnis.html व्यंगचित्रांचा ‘विकास’ विसावला]”, ''मुंबई तरुण भारत'', २८ डिसेंबर २०१९.&lt;/ref&gt;

महाराष्ट्रातील व्यंगचित्रकलेच्या इतिहासाचे दस्तऐवजीकरण करण्याच्या दृष्टीने **‘महाराष्ट्राच्या हास्यरेषा’** या पुस्तकाचे प्रकाशन महत्त्वाचे ठरले. व्यंगचित्रकार प्रशांत कुलकर्णी यांनी संपादित केलेल्या या ग्रंथात मराठी व्यंगचित्रकलेच्या सुमारे शंभर वर्षांच्या परंपरेचा आढावा आणि विविध व्यंगचित्रकारांची निवडक चित्रे समाविष्ट करण्यात आली आहेत. ग्रंथाली प्रकाशनाने प्रकाशित केलेल्या या पुस्तकाचे प्रकाशन २९ ऑक्टोबर २०२६ रोजी मुंबईतील दादर येथील स्वातंत्र्यवीर सावरकर स्मारक सभागृहात झाले. या कार्यक्रमात मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी मुंबईत व्यंगचित्रकारांच्या कलाकृतींसाठी स्वतंत्र कला दालन उभारण्याची घोषणा केली. सांस्कृतिक कार्य विभागाच्या माध्यमातून या दालनाच्या उभारणीसाठी शासन पुढाकार घेणार असल्याचे त्यांनी सांगितले.&lt;ref&gt;“[https://www.saamana.com/maharashtrachy-hasyaresha-book-launch-devendra-fadnavis-uddhav-thackeray-raj-thackeray/ ‘महाराष्ट्राच्या हास्यरेषा’ पुस्तकाचे उद्या प्रकाशन; देवेंद्र फडणवीस, उद्धव ठाकरे, राज ठाकरे यांची प्रमुख उपस्थिती]”, ''सामना'', २८ ऑक्टोबर २०२६.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“[https://www.maharashtracrimetimes.com/a-dedicated-art-gallery-for-cartoonists-will-be-established-in-mumbai-chief-minister-makes-the-announcement-at-the-launch-event-of-the-book-maharashtrachya-hasyaresha-the-laughter/ मुंबईत व्यंगचित्रकारांसाठी स्वतंत्र कला दालन उभारणार; ‘महाराष्ट्राच्या हास्यरेषा’ पुस्तक प्रकाशन सोहळ्यात मुख्यमंत्र्यांची घोषणा]”, ''महाराष्ट्र क्राइम टाइम्स'', ३० ऑक्टोबर २०२६.&lt;/ref&gt;

=== व्यंगचित्राची संकल्पना आणि स्वरूप ===

व्यंगचित्र ही दृश्यकलेतील अशी अभिव्यक्ती आहे, जिच्या माध्यमातून एखाद्या व्यक्तीचे, प्रसंगाचे किंवा सामाजिक व राजकीय परिस्थितीचे वैशिष्ट्यपूर्ण पैलू विनोद, उपरोध अथवा टीकेच्या माध्यमातून मांडले जातात. रेषा, आकार, प्रमाण आणि प्रसंगरचना यांच्या साहाय्याने व्यक्ती किंवा परिस्थितीतील वैशिष्ट्ये ठळक केली जातात. व्यक्तीच्या चेहऱ्यावरील किंवा शरीरावरील विशिष्ट वैशिष्ट्ये अतिशयोक्तीने दाखवून व्यक्तिचित्रण केले जाते, तर सामाजिक आणि राजकीय घटनांमधील विसंगती दृश्यरूपातून व्यक्त केली जाते. त्यामुळे व्यंगचित्र हे केवळ हास्यनिर्मितीचे साधन नसून सामाजिक भाष्य आणि विचारप्रवर्तनाचे माध्यमही आहे.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot;/&gt;

विषय आणि अभिव्यक्तीच्या पद्धतीनुसार व्यंगचित्रांचे स्वरूप बदलते. राजकीय व्यंगचित्रांमध्ये शासनव्यवस्था, राजकीय नेतृत्व, सार्वजनिक धोरणे आणि समकालीन घटनांवर भाष्य केले जाते. सामाजिक व्यंगचित्रांमध्ये रूढी, परंपरा, मानवी स्वभाव, सामाजिक विषमता आणि दैनंदिन जीवनातील विसंगती यांचे चित्रण आढळते. काही व्यंगचित्रांमध्ये संवाद किंवा शीर्षकाचा वापर केला जातो, तर काही चित्रे शब्दांशिवाय केवळ दृश्यरचनेतून आशय व्यक्त करतात.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

व्यंगचित्राशी संबंधित अर्कचित्र, हास्यचित्र आणि चित्रपट्टी हे अभिव्यक्तीचे स्वतंत्र प्रकार आहेत. अर्कचित्रामध्ये व्यक्तीच्या चेहऱ्याची किंवा शरीराची वैशिष्ट्ये ठळक करून तिचे व्यक्तिचित्रण केले जाते. हास्यचित्राचा मुख्य उद्देश विनोदनिर्मिती असतो. चित्रपट्टीमध्ये सलग चित्रांच्या माध्यमातून एखादा प्रसंग, घटना किंवा कथा मांडली जाते. या प्रकारांमध्ये अतिशयोक्ती आणि विनोदाचा वापर होऊ शकतो; तथापि त्यांची अभिव्यक्तीपद्धती आणि आशय व्यंगचित्रापेक्षा वेगळा असू शकतो.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

व्यंगचित्राचा परिणामकारकपणा चित्रकाराच्या निरीक्षणशक्ती, रेखाटनकौशल्य, कल्पकता आणि विषयाच्या आकलनावर अवलंबून असतो. मर्यादित रेषा आणि मोजक्या दृश्यघटकांच्या साहाय्याने व्यापक आशय व्यक्त करणे हे या कलेचे वैशिष्ट्य आहे. वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमध्ये व्यंगचित्रांचा वापर समकालीन घटनांवरील प्रतिक्रिया व्यक्त करण्यासाठी तसेच सामाजिक आणि राजकीय प्रश्नांकडे वाचकांचे लक्ष वेधण्यासाठी केला जातो. त्यामुळे व्यंगचित्र हे कला, पत्रकारिता आणि सामाजिक संवाद यांना जोडणारे प्रभावी माध्यम ठरते.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

=== मराठी व्यंगचित्रकलेचा इतिहास ===

मराठी व्यंगचित्रकलेचा प्रारंभ एकोणिसाव्या शतकाच्या उत्तरार्धात मुद्रित पत्रकारितेच्या विकासाशी निगडित आहे. इंग्लंडमधील ''पंच'' या विनोदी आणि व्यंगात्मक नियतकालिकाच्या प्रभावातून भारतात विविध प्रादेशिक भाषांमध्ये त्याच धर्तीची नियतकालिके सुरू झाली. मराठीत ठाण्याहून प्रसिद्ध होणाऱ्या ''हिंदू पंच'' या साप्ताहिकात १८८३ च्या सुमारास व्यंगचित्रे प्रसिद्ध झाली. मराठीतील व्यंगचित्राधारित पत्रकारितेच्या प्रारंभीच्या टप्प्यात या नियतकालिकाचे महत्त्वाचे स्थान आहे. या नियतकालिकाने पाश्चात्त्य व्यंगचित्रपरंपरेतील काही वैशिष्ट्यांचा मराठी मुद्रित संस्कृतीशी परिचय करून दिला. संशोधक स्वारली परांजपे यांनी ''हिंदू पंच''मधील उपलब्ध अंकांचा अभ्यास करून त्यातील व्यंगात्मक आशय आणि पाश्चात्त्य ''पंच''शी असलेले सांस्कृतिक संबंध स्पष्ट केले आहेत.&lt;ref name=&quot;vishwakosh-vyangyachitra&quot;&gt;“[https://vishwakosh.marathi.gov.in/33080/ व्यंग्यचित्र]”, ''मराठी विश्वकोश''.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;paranjape&quot;&gt;Swarali Paranjape, “Crossing Boundaries: Punch and the Marathi Weekly Hindu Pañca (1870–1909)”, in ''Asian Punches: A Transcultural Affair'', Springer, २०१३, पृ. १५१–१६४.&lt;/ref&gt;

मराठी व्यंगचित्रकलेच्या इतिहासात १९२५ हे वर्ष महत्त्वाचे मानले जाते. मराठी विश्वकोशानुसार, मराठी व्यंगचित्रांची सलग परंपरा ''किर्लोस्कर'' या नियतकालिकातून शं. वा. किर्लोस्कर यांच्या प्रयत्नांमुळे सुरू झाली. त्यांनी व्यंगचित्रांचा वापर सामाजिक प्रबोधन, वैयक्तिक उन्नती आणि समाजजीवनातील प्रश्न मांडण्यासाठी केला. पुढे ''किर्लोस्कर''सारख्या नियतकालिकांमधून व्यंगचित्रांना नियमित स्थान मिळाल्यामुळे मराठी वाचकांमध्ये या कलाप्रकाराची ओळख आणि लोकप्रियता वाढण्यास मदत झाली.&lt;ref name=&quot;vishwakosh-vyangyachitra&quot; /&gt;

भारतातील व्यंगचित्रकलेचा विकास हा केवळ कलात्मक बदलांचा इतिहास नसून तो पत्रकारिता, राजकीय विचारप्रवाह आणि सार्वजनिक चर्चेच्या विस्ताराशीही संबंधित आहे. एकोणिसाव्या शतकाच्या उत्तरार्धापासून वृत्तपत्रांमधील व्यंगचित्रांनी ब्रिटिश वसाहतवादी सत्तेचे स्वरूप, भारतीय समाजातील बदल आणि राजकीय घडामोडी यांवर भाष्य केले. पुढील काळात स्वातंत्र्यचळवळ, राष्ट्रनिर्मिती, लोकशाही व्यवस्था आणि सामाजिक परिवर्तन यांसारखे विषय व्यंगचित्रांच्या आशयाचा भाग बनले. व्यंगचित्रे ही बातमी किंवा लेखाला पूरक चित्रे असण्यापलीकडे जाऊन सार्वजनिक प्रश्नांवर मत व्यक्त करणारे स्वतंत्र माध्यम म्हणून विकसित झाली.&lt;ref name=&quot;khanduri&quot;&gt;Ritu Gairola Khanduri, ''Caricaturing Culture in India: Cartoons and History in the Modern World'', Cambridge University Press, २०१४.&lt;/ref&gt;

स्वातंत्र्यपूर्व काळात मराठी नियतकालिकांमधील व्यंगचित्रांचा आशय तत्कालीन सामाजिक आणि राजकीय परिस्थितीशी संबंधित होता. सामाजिक रूढी, शिक्षण, स्त्रीजीवन, सार्वजनिक संस्था आणि राजकीय घडामोडी यांसारख्या विषयांवर व्यंगचित्रांच्या माध्यमातून भाष्य केले जात असे. ''हिंदू पंच''मधील चित्रे मराठी मुद्रित संस्कृतीत व्यंगचित्रांच्या प्रारंभीच्या वापराची उदाहरणे आहेत. अशा चित्रांचा अभ्यास तत्कालीन सामाजिक दृष्टिकोन आणि सार्वजनिक चर्चेचे स्वरूप समजून घेण्यासाठी उपयुक्त ठरतो.&lt;ref name=&quot;paranjape&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;khanduri&quot; /&gt;

स्वातंत्र्यानंतर वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांच्या प्रसारामुळे व्यंगचित्रकलेला अधिक व्यापक वाचकवर्ग मिळाला. राजकीय व्यंगचित्रे, व्यक्तिचित्रण, पॉकेट कार्टून, हास्यचित्रे आणि चित्रपट्ट्या अशा विविध प्रकारांतून कलाकारांनी आपली अभिव्यक्ती विकसित केली. या काळात व्यंगचित्रकारांनी राजकीय नेतृत्व, सार्वजनिक धोरणे, सामाजिक बदल आणि दैनंदिन जीवनातील विसंगती यांवर चित्रांच्या माध्यमातून भाष्य केले. वृत्तपत्रांतील नियमित व्यंगचित्रे आणि नियतकालिकांतील हास्यचित्रांमुळे या कलेचा वाचकांशी सातत्यपूर्ण संबंध प्रस्थापित झाला.&lt;ref name=&quot;khanduri&quot; /&gt;

कालांतराने मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विषयांत आणि तंत्रांत विविधता आली. वृत्तपत्रांतील राजकीय भाष्याबरोबरच सामाजिक जीवन, कौटुंबिक प्रसंग, मानवी स्वभाव, सांस्कृतिक बदल आणि दैनंदिन अनुभव यांचे चित्रण वाढले. मुद्रित माध्यमांबरोबरच व्यंगचित्रप्रदर्शने, पुस्तकप्रकाशन आणि इतर दृश्य माध्यमांतूनही या कलेचा प्रसार झाला. अशा प्रकारे मराठी व्यंगचित्रकलेने पत्रकारिता, दृश्यकला आणि सामाजिक भाष्य यांचा संगम साधत स्वतंत्र कलापरंपरा विकसित केली.&lt;ref name=&quot;vishwakosh-vyangyachitra&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;khanduri&quot; /&gt;

=== मराठी वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमधील व्यंगचित्रे ===

मराठी वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांनी व्यंगचित्रकलेच्या प्रसारात महत्त्वाची भूमिका बजावली आहे. मुद्रित माध्यमांमधील व्यंगचित्रांमुळे सामाजिक आणि राजकीय घटनांवरील भाष्य वाचकांपर्यंत चित्ररूपात पोहोचले. वृत्तपत्रांतील व्यंगचित्रे प्रामुख्याने समकालीन घटना, सार्वजनिक जीवन, राजकीय निर्णय आणि सामाजिक प्रश्न यांवर भाष्य करतात. नियतकालिकांमध्ये प्रसिद्ध होणाऱ्या हास्यचित्रांचा विषयविस्तार तुलनेने अधिक असतो. त्यांत कौटुंबिक जीवन, मानवी स्वभाव, सामाजिक रूढी आणि दैनंदिन अनुभव यांचे चित्रण आढळते. विनोद आणि उपरोध यांच्या साहाय्याने गंभीर विषयही वाचकांपर्यंत प्रभावीपणे पोहोचवले जातात.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

मराठी मुद्रित माध्यमांतील व्यंगचित्रपरंपरेच्या प्रारंभीच्या टप्प्यात ''हिंदू पंच'' या साप्ताहिकाचे स्थान महत्त्वाचे आहे. इंग्रजी ''पंच''च्या धर्तीवर सुरू झालेल्या या नियतकालिकातून व्यंगचित्रे आणि व्यंगात्मक लेखन प्रसिद्ध होत असे. या साप्ताहिकातील चित्रांमधून तत्कालीन समाजजीवन आणि सार्वजनिक घडामोडींचे चित्रण झाले. ''हिंदू पंच''च्या अभ्यासातून पाश्चात्त्य व्यंगचित्रपरंपरेतील काही शैलीगत वैशिष्ट्ये मराठी मुद्रित संस्कृतीत कशा प्रकारे आली आणि त्यांना स्थानिक सामाजिक संदर्भ कसे प्राप्त झाले, हे स्पष्ट होते.&lt;ref name=&quot;paranjape&quot; /&gt;

पुढील काळात ''किर्लोस्कर'' या नियतकालिकाने मराठी व्यंगचित्रकलेच्या नियमित परंपरेला चालना दिली. शं. वा. किर्लोस्कर यांनी व्यंगचित्रांचा उपयोग सामाजिक प्रबोधन आणि समाजजीवनातील प्रश्न मांडण्यासाठी केला. त्यानंतर ''हंस'', ''मोहिनी'' आणि ''उद्यम'' यांसारख्या नियतकालिकांनी हास्यचित्रकलेच्या प्रसाराला हातभार लावला. या नियतकालिकांमधून नागेश आर्डे, शि. द. फडणीस, प्रभाकर ठोकळ, वसंत सरवटे आणि श्याम जोशी यांसारख्या हास्यचित्रकारांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. पुढील काळात ''आवाज'' वार्षिक आणि ''जत्रा'' यांसारख्या नियतकालिकांनीही हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रांना वाचकांपर्यंत पोहोचवले.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;&lt;ref&gt;“[https://www.loksatta.com/lokrang/marathi-caricature-cartoonist-history-maharashtra-hasyaresha-book-analysis-ssb-93-5984610/ मराठी व्यंगचित्रकलेची दृश्यात्मक नोंदवही]”, प्रशांत कुलकर्णी, ''लोकसत्ता''.&lt;/ref&gt;

राजकीय व्यंगचित्रांच्या प्रसारात ''सकाळ'' आणि ''मार्मिक'' यांसारख्या मुद्रित माध्यमांचे योगदान उल्लेखनीय आहे. ''सकाळ''मध्ये प्रारंभीपासून संपादकीय टीकाचित्रांना स्थान देण्यात आले. पुढे बाळासाहेब ठाकरे यांनी ''मार्मिक'' या व्यंगचित्रप्रधान साप्ताहिकाच्या माध्यमातून राजकीय आणि सामाजिक विषयांवरील व्यंगचित्रांची परंपरा विकसित केली. या साप्ताहिकामुळे अनेक व्यंगचित्रकारांना आपली कला सादर करण्यासाठी व्यासपीठ मिळाले. विकास सबनीस यांसारख्या व्यंगचित्रकारांना ''मार्मिक''मधून प्रसिद्धी मिळाली.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;vikassabnis&quot; /&gt;

दिवाळी अंकांनीही मराठी हास्यचित्रकार आणि व्यंगचित्रकारांना विशेष व्यासपीठ उपलब्ध करून दिले. दिवाळी अंकांतील चित्रांना विषय आणि मांडणीच्या दृष्टीने अधिक विस्तार मिळत असे. सामाजिक जीवनातील शाश्वत विसंगती, कौटुंबिक प्रसंग, मानवी स्वभाव आणि विनोदी परिस्थिती यांवर आधारित हास्यचित्रे या अंकांत प्रसिद्ध होत असत. त्यामुळे वृत्तपत्रांतील तात्कालिक राजकीय टीकाचित्रांबरोबरच नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांमधील हास्यचित्रांनी मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विविध प्रवाहांना चालना दिली.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

वृत्तपत्रांतील नियमित व्यंगचित्रे आणि नियतकालिकांतील हास्यचित्रे यांमुळे व्यंगचित्रकारांचा वाचकांशी सातत्यपूर्ण संवाद निर्माण झाला. एखाद्या घटनेचे दृश्यरूप सादर करण्याबरोबरच तिच्यामागील सामाजिक किंवा राजकीय विसंगती अधोरेखित करण्याचे कार्य या चित्रांनी केले. त्यामुळे मराठी वृत्तपत्रे आणि नियतकालिके ही व्यंगचित्रकलेच्या प्रसाराची महत्त्वाची माध्यमे ठरली. त्यांच्या माध्यमातून मराठी समाजजीवनातील बदलांची दृश्य नोंदही तयार झाली.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

== जिल्हानिहाय व्यंगचित्रकार ==

=== ठाणे जिल्हा ===

ठाणे जिल्ह्याशी संबंधित काही व्यंगचित्रकारांनी मराठी वृत्तपत्रे, नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांमधून व्यंगचित्रकलेच्या विकासात योगदान दिले आहे. या कलाकारांनी हास्यचित्रे, सामाजिक आणि राजकीय व्यंगचित्रे, चित्रांकन तसेच व्यंगचित्रकलेच्या प्रसारासाठी विविध उपक्रमांत सहभाग घेतला आहे. दिवाकर जयंत शेडगे आणि विवेक मेहेत्रे ही या क्षेत्रातील उल्लेखनीय नावे आहेत.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;&gt;शरद लोणकर, “[https://mymarathi.net/r-sarag-3/ व्यंगचित्रकलेचा वारसा जपणारे दिवाकर शेडगे]”, ''माय मराठी'', १० जानेवारी २०१९.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MehetreProfile&quot;&gt;“[https://www.marathisrushti.com/profiles/vivek-mehetre/ मेहेत्रे, विवेक]”, ''मराठीसृष्टी''.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MehetreGomantak&quot;&gt;मुकेश थळी, “[https://dainikgomantak.esakal.com/blog/cartoonist-vivek-mehetre-famous-cartoonist-in-india-ms98 हास्य, हास्यचित्रे व व्यंगचित्रे]”, ''दैनिक गोमन्तक'', १३ फेब्रुवारी २०२४.&lt;/ref&gt;

==== दिवाकर जयंत शेडगे ====

दिवाकर जयंत शेडगे यांचा जन्म ७ फेब्रुवारी १९४२ रोजी झाला. चित्रकलेचा वारसा लाभलेल्या कुटुंबात त्यांचे बालपण गेले. त्यांचे वडील चित्रकार होते आणि त्यांनी वडिलांच्या मार्गदर्शनाखाली चित्रकलेचे काम सुरू केले. पुढे व्यंगचित्रकलेकडे वळल्यानंतर त्यांनी स्वतःची स्वतंत्र शैली विकसित केली. १९६९ मध्ये ''आवाज'' दिवाळी अंकात त्यांचे पहिले व्यंगचित्र प्रसिद्ध झाले. त्यानंतर ''लोकसत्ता'', ''लोकप्रभा'', ''मार्मिक'', ''जत्रा'', ''श्रीदीपलक्ष्मी'', ''दीपावली'' आणि अन्य नियतकालिकांतून त्यांची व्यंगचित्रे प्रसिद्ध झाली. त्यांनी पन्नासहून अधिक दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे रेखाटली आणि त्यांची सुमारे चार हजार व्यंगचित्रे प्रकाशित झाली. नाटकांच्या जाहिराती, दिवाळी अंकांची मुखपृष्ठे आणि कथाचित्रे यांसाठीही त्यांनी चित्रांकन केले. ''रत्‍नागिरी टाइम्स'', ''दो बजे दोपहर'' आणि ''सांज समाचार'' या वृत्तपत्रांसाठी त्यांनी व्यंगचित्रमालिका तयार केल्या.

१९९२ मध्ये मुंबई मराठी पत्रकार संघाच्या ‘मधुचंद्र साहित्यिकांचा’ या मालिकेतील हास्यचित्रांसाठी आणि २००२ मध्ये ''कलाकुंज'' दिवाळी अंकातील हास्यचित्रांसाठी त्यांना शं. वा. किर्लोस्कर स्मृतिचिन्ह प्रदान करण्यात आले. ते ठाणे जिल्ह्यातील कळवा येथे वास्तव्यास होते.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot; /&gt;

==== विवेक मेहेत्रे ====

विवेक मेहेत्रे हे ठाण्यात वास्तव्यास असलेले हास्यचित्रकार, व्यंगचित्रकार, लेखक आणि प्रकाशक आहेत. वयाच्या सोळाव्या वर्षापासून त्यांनी व्यंगचित्रे रेखाटण्यास सुरुवात केली. त्यांनी अभियांत्रिकी शाखेतील पदवी व पदव्युत्तर शिक्षण तसेच व्यवस्थापनशास्त्रातील पदव्युत्तर शिक्षण पूर्ण केले. मराठी, इंग्रजी आणि गुजराती यांसह विविध भाषांतील नियतकालिकांतून त्यांची हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रे प्रसिद्ध झाली आहेत. त्यांच्या सुमारे साठ हजार हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रांचा उल्लेख त्यांच्या चरित्रात्मक नोंदीत आढळतो. उत्कृष्ट व्यंगचित्रकलेसाठी त्यांना शं. वा. किर्लोस्कर पुरस्कार २००० आणि २००९ या वर्षांत दोन वेळा मिळाला. ''तुमचा नवा दोस्त इंटरनेट'' या त्यांच्या पुस्तकाला महाराष्ट्र शासनाचा प्रथम क्रमांकाचा पुरस्कार मिळाला आहे.&lt;ref name=&quot;MehetreProfile&quot; /&gt;

१९९३ पासून ते पत्नी वैशाली मेहेत्रे यांच्यासह ‘उद्वेली बुक्स’ या प्रकाशन संस्थेचे काम पाहतात. त्यांच्या हास्यचित्रांचे संकलन करणारी पुस्तकेही प्रकाशित झाली आहेत. व्यंगचित्रकलेच्या प्रसारासाठी त्यांनी कार्यशाळा आणि इतर उपक्रमांत सहभाग घेतला आहे.&lt;ref name=&quot;MehetreGomantak&quot; /&gt;

जानेवारी २०१८ मध्ये ठाणे येथे आयोजित अखिल भारतीय मराठी व्यंगचित्रकार संमेलनाचे अध्यक्षपद विवेक मेहेत्रे यांनी भूषविले. २० आणि २१ जानेवारी रोजी झालेल्या या संमेलनात ‘सोशल मीडिया आणि व्यंगचित्रे’ तसेच ‘मराठी दैनिकांचे संपादक राजकीय व्यंगचित्रांना घाबरू लागले आहेत का’ या विषयांवर चर्चासत्रे आयोजित करण्यात आली होती. महिला, मुली, ज्येष्ठ नागरिक आणि मुलांसाठी कार्यशाळा तसेच ज्येष्ठ आणि दिवंगत व्यंगचित्रकारांच्या कलाकृतींचे प्रदर्शनही आयोजित करण्यात आले होते. या संमेलनाचे आयोजन ‘कार्टूनिस्ट्स कंबाइन’ या संस्थेतर्फे करण्यात आले होते.&lt;ref&gt;“[https://maharashtratimes.com/maharashtra/mumbai-news/marathi-cartoonist-gettogether-in-thane/amp_articleshow/61969835.cms ठाण्यामध्ये रंगणार मराठी व्यंगचित्रकार संमेलन]”, ''महाराष्ट्र टाइम्स'', ८ डिसेंबर २०१७.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“[https://www.esakal.com/mumbai/marathi-news-thane-news-marathi-caricature-festival-93538 व्यंगचित्रांचा इतिहास पुस्तकांतून जतन करा : सुहास बहुलकर]”, ''सकाळ'', २० जानेवारी २०१८.&lt;/ref&gt;

=== सिंधुदुर्ग जिल्हा ===

सिंधुदुर्ग जिल्ह्याशी संबंधित काही कलाकारांनी मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विकासात योगदान दिले आहे. वृत्तपत्रे, नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांमधून त्यांच्या कलाकृती प्रसिद्ध झाल्या. या जिल्ह्यातील उल्लेखनीय व्यंगचित्रकारांमध्ये बाळ राणे आणि प्रभाकर वाईरकर यांचा समावेश होतो.

==== बाळ राणे ====

बाळ राणे हे मराठीतील ज्येष्ठ व्यंगचित्रकार होते. त्यांचा जन्म २६ जानेवारी १९१४ रोजी सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील कणकवलीजवळच्या जानवली येथे झाला. लहानपणापासूनच चित्रकार होण्याची त्यांची इच्छा होती. मुंबईत त्यांनी मॅट्रिकपर्यंत शिक्षण घेतले. त्यानंतर सुप्रसिद्ध चित्रकार स. ल. हळदणकर यांच्याकडे चित्रकलेचे प्रशिक्षण घेतले. पुढे त्यांनी मुंबईतील पोलीस आयुक्त कार्यालयात लिपिक म्हणून नोकरी केली; मात्र नोकरी सांभाळून व्यंगचित्रकलेचा सराव सुरू ठेवला. त्यांच्या व्यंगचित्रांत कौटुंबिक, सामाजिक, राजकीय आणि दैनंदिन जीवनातील प्रसंगांचे चित्रण आढळते.

''मनोहर'', ''किर्लोस्कर'', ''हंस'', ''वसंत'', ''मोहिनी'', ''उद्यम'', ''वाङ्मयशोभा'', ''आवाज'', ''मार्मिक'' आणि ''किशोर'' यांसारख्या मराठी नियतकालिके व दिवाळी अंकांतून त्यांची व्यंगचित्रे प्रसिद्ध झाली. मराठीबरोबरच ''शंकर्स वीकली'', ''धर्मयुग'' आणि ''चित्रलेखा'' यांसारख्या इंग्रजी, हिंदी आणि गुजराती नियतकालिकांतही त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. ''तरुण भारत''च्या पुणे आणि नागपूर आवृत्त्यांमध्ये ‘बाळूकाका’ या नावाने त्यांचे पॉकेट कार्टून जवळपास पस्तीस वर्षे नियमितपणे प्रसिद्ध होत होते. त्यांच्या जन्मशताब्दीनिमित्त २०१४ मध्ये सर जे. जे. उपयोजित कला महाविद्यालयात त्यांच्या चित्रसंग्रहाचे प्रदर्शन भरविण्यात आले होते.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;&gt;प्रतिभा राणे-वाघ, “[https://www.pratibhawagh.com/bal-rane-marathi बाळ राणे (ज्येष्ठ व्यंगचित्रकार)]”, ''प्रतिभा वाघ''.&lt;/ref&gt;

==== प्रभाकर वाईरकर ====

प्रभाकर वाईरकर हे आंतरराष्ट्रीय स्तरावर ओळख निर्माण केलेले मराठी व्यंगचित्रकार, अर्कचित्रकार आणि रेखांकनकार आहेत. त्यांचा जन्म १९५१ मध्ये सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील मालवण तालुक्यातील कट्टा येथे झाला. त्यांनी मुंबईतील सर जे. जे. उपयोजित कला संस्थेतून १९७७ मध्ये उपयोजित कलेची पदविका प्राप्त केली. व्यंगचित्रे, अर्कचित्रे, रेखाचित्रे आणि जाहिरातकला या क्षेत्रांत त्यांनी काम केले. विविध वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांसाठी त्यांनी व्यंगचित्रे व अर्कचित्रे रेखाटली. ''इंडियन एक्सप्रेस'', ''द टाइम्स ऑफ इंडिया'', ''द संडे ऑब्झर्व्हर'', ''लोकसत्ता'', ''लोकप्रभा'', ''महाराष्ट्र टाइम्स'', ''मार्मिक'' आणि ''आपले महानगर'' यांसारख्या वृत्तपत्रे व नियतकालिकांतून त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली.

१९८७ मध्ये स्वित्झर्लंड येथे झालेल्या आंतरराष्ट्रीय कॉमिक्स महोत्सवात त्यांच्या चित्रांचा समावेश झाला होता. २००२ मध्ये दूरदर्शनने भारतातील नामवंत व्यंगचित्रकारांवर आधारित मालिका प्रसारित केली होती. या मालिकेतील एक भाग प्रभाकर वाईरकर यांच्या कार्यावर आधारित होता. जाहिरातकला क्षेत्रातही त्यांनी अर्कचित्रे आणि व्यंगचित्रांचा वापर करून योगदान दिले.&lt;ref name=&quot;PrabhakarWairkar&quot;&gt;“[https://www.mahamtb.com/Encyc/2023/1/14/Article-on-Prabhakar-Wirekar.html व्यंगचित्रांद्वारे अटकेपार झेंडा नेणारे प्रभाकर वाईरकर]”, ''मुंबई तरुण भारत'', १४ जानेवारी २०२३.&lt;/ref&gt;

२०२६ मध्ये रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील लांजा तालुक्यातील रिंगणे येथे राजापूर-लांजा तालुका नागरिक संघाचे अकरावे ग्रामीण मराठी साहित्य संमेलन आयोजित करण्यात आले होते. या संमेलनात प्रभाकर वाईरकर यांच्या चित्रांचे प्रदर्शन भरविण्यात आले. संमेलनाच्या अखेरच्या दिवशी त्यांना बाळकृष्ण खामकर ‘कोकण भूषण’ पुरस्कार प्रदान करण्यात आला. हा पुरस्कार त्यांच्या व्यंगचित्रकलेतील योगदानाची दखल घेऊन देण्यात आला.&lt;ref&gt;“[https://marathi.hindusthansamachar.in/Encyc/2026/1/9/Rural-Literature-Conference-to-be-held-at-Ringane-.php रत्नागिरी : जानेवारीअखेर रिंगणे येथे अकरावे ग्रामीण साहित्य संमेलन]”, ''हिंदुस्थान समाचार'', जानेवारी २०२६.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“[https://marathi.hindusthansamachar.in/Encyc/2026/2/2/Prabhakar-Wairkar-Speeach-in-R.php रत्नागिरी : समाजातील सर्व घटकांना सामावून घेऊन प्रगती साधणारे संमेलन - प्रभाकर वाईरकर]”, ''हिंदुस्थान समाचार'', २ फेब्रुवारी २०२६.&lt;/ref&gt;

== व्यंगचित्रकारांचे कलात्मक योगदान ==

कोकणाशी संबंधित व्यंगचित्रकारांनी मराठी व्यंगचित्रकलेत विविध विषय आणि माध्यमांद्वारे योगदान दिले आहे. त्यांच्या कलाकृतींमध्ये सामाजिक जीवन, राजकीय घडामोडी, मानवी स्वभाव, कौटुंबिक प्रसंग आणि दैनंदिन व्यवहार यांचे चित्रण आढळते. काही कलाकारांनी वृत्तपत्रांतील नियमित व्यंगचित्रांमधून समकालीन घटनांवर भाष्य केले, तर काहींनी नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांमधून हास्यचित्रे, अर्कचित्रे आणि चित्रांकने प्रसिद्ध केली. त्यामुळे त्यांचे कार्य राजकीय व्यंगचित्रांपुरते मर्यादित न राहता चित्रांकन आणि जाहिरातकलेसारख्या क्षेत्रांपर्यंत विस्तारले.

बाळ राणे यांनी वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमधून दीर्घकाळ व्यंगचित्रे प्रसिद्ध केली. *तरुण भारत*मधील ‘बाळूकाका’ या पॉकेट कार्टूनमधून त्यांनी दैनंदिन जीवनातील प्रसंग आणि सामाजिक विसंगती विनोदी शैलीत मांडल्या. मराठी नियतकालिकांबरोबरच हिंदी, इंग्रजी आणि गुजराती नियतकालिकांतही त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. विविध भाषांतील नियतकालिकांमधील त्यांच्या प्रकाशनामुळे त्यांच्या व्यंगचित्रांचे कार्य प्रादेशिक भाषिक मर्यादांपलीकडे पोहोचले.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;/&gt;

प्रभाकर वाईरकर यांनी व्यंगचित्रकलेबरोबरच अर्कचित्र, चित्रांकन आणि जाहिरातकलेच्या क्षेत्रांत काम केले. विविध वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांसाठी त्यांनी चित्रे रेखाटली. १९८७ मध्ये स्वित्झर्लंड येथे झालेल्या आंतरराष्ट्रीय कॉमिक्स महोत्सवातील त्यांचा सहभाग आणि २००२ मध्ये दूरदर्शनच्या व्यंगचित्रकारांवरील कार्यक्रममालेतील समावेश यांचा त्यांच्या कारकिर्दीत उल्लेख आढळतो. त्यांच्या कार्यातून व्यंगचित्र, व्यक्तिचित्रण आणि व्यावसायिक चित्रांकन या कलाप्रकारांतील परस्परसंबंध दिसून येतात.&lt;ref name=&quot;PrabhakarWairkar&quot;/&gt;

दिवाकर जयंत शेडगे यांनी वृत्तपत्रे, नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे रेखाटली. त्यांच्या कामात सामाजिक प्रसंग, मानवी स्वभाव आणि दैनंदिन जीवनातील विसंगती यांचे चित्रण आढळते. व्यंगचित्रांबरोबरच नाटकांच्या जाहिराती, दिवाळी अंकांची मुखपृष्ठे आणि कथाचित्रे तयार करण्याचे कामही त्यांनी केले. विविध वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमधील त्यांच्या प्रकाशनातून व्यंगचित्रकलेच्या मुद्रित माध्यमांतील वापराचे स्वरूप दिसून येते.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;/&gt;

विवेक मेहेत्रे यांनी हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रांच्या माध्यमातून मराठीसह इतर भाषांतील वाचकांपर्यंत आपली कला पोहोचवली. नियतकालिकांमधील चित्रप्रकाशनाबरोबरच ‘हास्य कॉर्नर’ या कार्यक्रमातून त्यांनी व्यंगचित्रकलेचे प्रात्यक्षिक आणि सादरीकरण केले. लेखन, व्याख्याने आणि पुस्तकप्रकाशनाच्या माध्यमातूनही त्यांनी या कलेच्या प्रसारात सहभाग घेतला. त्यांच्या कार्यातून व्यंगचित्रकलेचे मुद्रित माध्यमांबरोबरच प्रत्यक्ष सादरीकरणाच्या माध्यमातील स्वरूपही स्पष्ट होते.&lt;ref name=&quot;MehetreProfile&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MehetreGomantak&quot;/&gt;

या कलाकारांच्या कार्यातून मराठी व्यंगचित्रकलेतील विषयवैविध्य आणि माध्यमवैविध्य दिसून येते. वृत्तपत्रे, नियतकालिके, दिवाळी अंक, अर्कचित्रे, चित्रांकन आणि सार्वजनिक सादरीकरण अशा विविध माध्यमांतून त्यांनी व्यंगचित्रकलेचा आविष्कार केला. त्यामुळे कोकणाशी संबंधित व्यंगचित्रकारांचे योगदान मराठी व्यंगचित्रकलेच्या व्यापक परंपरेचा एक भाग म्हणून अभ्यासता येते.

=== सामाजिक आणि राजकीय व्यंगचित्रे ===

सामाजिक आणि राजकीय व्यंगचित्रे ही समाजातील घडामोडी, सार्वजनिक जीवनातील विसंगती आणि राजकीय प्रक्रियांवर भाष्य करणारी दृश्यकलेची अभिव्यक्ती आहेत. सामाजिक व्यंगचित्रांमधून रूढी, परंपरा, सामाजिक विषमता, मानवी स्वभाव आणि दैनंदिन जीवनातील विरोधाभास यांचे चित्रण केले जाते. राजकीय व्यंगचित्रांमध्ये शासनव्यवस्था, राजकीय नेतृत्व, सार्वजनिक धोरणे आणि समकालीन घटनांवर उपरोधिक भाष्य केले जाते. अशा चित्रांमध्ये विनोद, अतिशयोक्ती, प्रतीकात्मकता आणि दृश्यरूपकांचा वापर करून आशय मांडला जातो.&lt;ref name=&quot;khanduri&quot;/&gt;

भारतीय व्यंगचित्रपरंपरेत सामाजिक आणि राजकीय विषयांचे चित्रण मुद्रित माध्यमांच्या विकासाबरोबर विस्तारले. वसाहतकालीन काळापासून वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमधील व्यंगचित्रांनी सत्ताकेंद्रे, सामाजिक संबंध आणि सार्वजनिक प्रश्न यांवर भाष्य केले. स्वातंत्र्यानंतर लोकशाही व्यवस्था, निवडणुका, शासनाचे निर्णय आणि सामाजिक परिवर्तन हे राजकीय व्यंगचित्रांचे महत्त्वाचे विषय बनले. व्यंगचित्रे तत्कालीन राजकीय वातावरण आणि समाजातील विचारप्रवाहांचे दृश्य प्रतिबिंब नोंदवतात. त्यामुळे इतिहासाच्या अभ्यासातही त्यांचा दृश्यस्रोत म्हणून उपयोग केला जातो.&lt;ref&gt;Urvi Mukhopadhyay, “Taking Humour Seriously: Political Cartoons as Source of History”, ''Proceedings of the Indian History Congress'', खंड ८३, २०२४, पृ. १४३६–१४५७. https://www.jstor.org/stable/27438540&lt;/ref&gt;

महाराष्ट्रातील सामाजिक आणि राजकीय परिस्थितीचाही व्यंगचित्रांच्या आशयावर प्रभाव पडला. भाषिक अस्मिता, प्रादेशिक ओळख, सामाजिक-सांस्कृतिक बदल आणि राजकीय चळवळी या विषयांनी महाराष्ट्रातील सार्वजनिक चर्चेला आकार दिला. राजुला नानजी शाह यांनी महाराष्ट्राच्या अस्मितेच्या जडणघडणीचा अभ्यास करताना भाषा, प्रदेश, धर्म आणि राज्याच्या भाषिक पुनर्रचनेनंतरच्या सामाजिक-राजकीय घडामोडींचा विचार केला आहे. हा अभ्यास व्यंगचित्रकलेवर केंद्रित नसला, तरी महाराष्ट्रातील सामाजिक आणि राजकीय संदर्भ समजून घेण्यासाठी तो उपयुक्त ठरतो.&lt;ref&gt;Rajula Nanji Shah, “Trajectories in the Construction of Maharashtrian Identity”, ''Journal of Emerging Technologies and Innovative Research'', खंड ५, अंक ८, ऑगस्ट २०१८, पृ. २३८–२४५. https://www.jetir.org/papers/JETIR1808931.pdf&lt;/ref&gt;

व्यंगचित्रांचा ऐतिहासिक अभ्यास करताना त्यांतील दृश्यरचना, प्रतीके, व्यक्तिरेखा आणि प्रसंग यांचा तत्कालीन सामाजिक व राजकीय परिस्थितीशी संबंध लावला जातो. व्यंगचित्रकाराने निवडलेला विषय, त्यातील उपरोध आणि चित्रातून व्यक्त होणारा दृष्टिकोन यांमधून त्या काळातील सार्वजनिक विचारविश्वाचा मागोवा घेता येतो. अशा प्रकारे सामाजिक आणि राजकीय व्यंगचित्रे ही विनोदनिर्मितीबरोबरच पत्रकारिता, दृश्यकला आणि इतिहासाच्या अभ्यासासाठीही महत्त्वाची दृश्यसाधने ठरतात.&lt;ref name=&quot;khanduri&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mukhopadhyay&quot;&gt;Urvi Mukhopadhyay, “Taking Humour Seriously: Political Cartoons as Source of History”, ''Proceedings of the Indian History Congress'', खंड ८३, २०२४, पृ. १४३६–१४५७. https://www.jstor.org/stable/27438540&lt;/ref&gt;

=== विनोदी आणि उपरोधिक चित्रण ===

विनोद आणि उपरोध हे व्यंगचित्रकलेचे महत्त्वाचे घटक आहेत. दैनंदिन जीवनातील प्रसंग, मानवी स्वभावातील विसंगती, सामाजिक रूढी आणि सार्वजनिक व्यवहार यांचे चित्रण करताना व्यंगचित्रकार विनोदाचा वापर करतो. एखाद्या व्यक्तीचे किंवा परिस्थितीचे वैशिष्ट्य अतिशयोक्तीने दाखवणे, अनपेक्षित कलाटणी देणे आणि व्यक्तिरेखांच्या चेहऱ्यावरील व शारीरिक हावभावांतून आशय व्यक्त करणे या तंत्रांमुळे व्यंगचित्रात हास्यनिर्मिती होते. काही व्यंगचित्रे निव्वळ हास्य निर्माण करतात, तर काही हसवतानाच वाचकाला विचार करण्यास प्रवृत्त करतात.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot;/&gt;

उपरोधिक चित्रणात एखाद्या व्यक्तीच्या विधानातील, कृतीतील किंवा सामाजिक परिस्थितीतील विरोधाभास ठळक केला जातो. चित्रातील व्यक्तिरेखा, प्रसंग, प्रतीके आणि संवाद यांच्या साहाय्याने व्यंगचित्रकार आशय मांडतो. काही वेळा चित्रातील व्यक्ती किंवा प्रसंगाचे अतिशयोक्तीपूर्ण चित्रण करून विसंगती अधोरेखित केली जाते; तर काही वेळा शब्द आणि चित्र यांच्या परस्परसंबंधातून उपरोध व्यक्त होतो. त्यामुळे व्यंगचित्रातील विनोद हा केवळ मनोरंजनापुरता मर्यादित न राहता सामाजिक निरीक्षण आणि टीकेचे माध्यमही ठरतो.&lt;ref name=&quot;khanduri&quot;/&gt;

भारतीय राजकीय व्यंगचित्रांमध्ये भाषिक आणि दृश्यात्मक साधनांचा एकत्रित वापर आढळतो. चित्रातील शीर्षक, संवाद, शब्दखेळ आणि सांस्कृतिक संदर्भ यांमुळे व्यंगचित्राचा आशय अधिक स्पष्ट किंवा बहुअर्थी होऊ शकतो. चित्रातील दृश्यप्रतीके आणि शब्द यांचा परस्परसंबंध समजून घेतल्यास व्यंगचित्रातील उपरोधाचा अर्थ उलगडतो. अशा चित्रांचा अर्थ लावताना त्यांचा तत्कालीन सामाजिक आणि राजकीय संदर्भ विचारात घेणे आवश्यक ठरते.&lt;ref&gt;Vinod Balakrishnan आणि Vishaka Venkat, ''The Language of Humour and Its Transmutation in Indian Political Cartoons'', Palgrave Macmillan, 2023.&lt;/ref&gt;

व्यंगचित्रातील विनोदी आणि उपरोधिक शैलीचा परिणाम चित्रकाराच्या निरीक्षणशक्ती, कल्पकता आणि रेखाटनकौशल्यावर अवलंबून असतो. मोजक्या रेषा, निवडक दृश्यघटक, चेहऱ्यावरील हावभाव आणि नेमकी प्रसंगरचना यांच्या साहाय्याने व्यापक आशय व्यक्त करता येतो. चित्र आणि शब्द यांचा योग्य मेळ साधल्यास व्यंगचित्राचा आशय अधिक परिणामकारक होतो. त्यामुळे विनोद आणि उपरोध हे व्यंगचित्राचे केवळ शैलीवैशिष्ट्य नसून सामाजिक वास्तवातील विसंगती व्यक्त करण्याची प्रभावी साधने आहेत.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

=== अर्कचित्रे आणि व्यक्तिचित्रण ===

अर्कचित्र हे व्यक्तिचित्रणाचा एक वैशिष्ट्यपूर्ण प्रकार आहे. त्यामध्ये एखाद्या व्यक्तीच्या चेहऱ्याची ठेवण, हावभाव आणि ओळख दर्शविणारी वैशिष्ट्ये ठळकपणे रेखाटली जातात. व्यक्तीच्या मूळ स्वरूपाशी साम्य राखून तिच्या वैशिष्ट्यपूर्ण गुणांचे अतिशयोक्त किंवा ठसठशीत रेषांकन करणे हे अर्कचित्राचे प्रमुख वैशिष्ट्य आहे. व्यक्तिचित्रणात व्यक्तीचे बाह्यरूप, देहबोली आणि व्यक्तिमत्त्वातील वैशिष्ट्ये चित्रातून व्यक्त करण्यावर भर असतो. या दोन्ही प्रकारांसाठी सूक्ष्म निरीक्षण, रेखाटनकौशल्य आणि व्यक्तीच्या वैशिष्ट्यांचे आकलन आवश्यक असते.

प्रभाकर वाईरकर यांनी व्यंगचित्रकलेबरोबरच अर्कचित्रे आणि रेखाचित्रांच्या क्षेत्रातही काम केले आहे. त्यांनी विविध क्षेत्रांतील व्यक्तींची अर्कचित्रे रेखाटली. विशेषतः हिंदुस्थानी शास्त्रीय संगीत क्षेत्रातील कलाकारांची अर्कचित्रे त्यांनी तयार केली. २०११ मध्ये सवाई गंधर्व भीमसेन महोत्सवात त्यांच्या सत्तरहून अधिक अर्कचित्रांचे प्रदर्शन आयोजित करण्यात आले होते. या चित्रांमध्ये गायक आणि वादकांच्या चेहऱ्यावरील भाव, सादरीकरणाच्या वेळी दिसणारी देहबोली आणि त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वाची वैशिष्ट्ये रेखाटण्यात आली होती.&lt;ref&gt;अमृता जैन, “Lines of Thought”, ''द इंडियन एक्सप्रेस'', २ डिसेंबर २०११. https://indianexpress.com/article/cities/pune/lines-of-thought/&lt;/ref&gt;

दिवाकर जयंत शेडगे यांनी व्यंगचित्रांबरोबरच विविध प्रकारचे चित्रांकन केले. नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे रेखाटण्यासोबतच त्यांनी नाटकांच्या जाहिराती, मुखपृष्ठे आणि कथाचित्रे तयार केली. त्यांच्या या कामातून व्यंगचित्रकलेच्या जोडीने मुद्रित माध्यमांसाठी आवश्यक असलेल्या चित्रांकनाच्या क्षेत्रातील त्यांचे योगदान दिसून येते.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;/&gt;

अर्कचित्रे आणि व्यक्तिचित्रण या माध्यमांतून व्यक्तीची ओळख आणि तिच्या व्यक्तिमत्त्वातील ठळक पैलू दृश्यरूपात मांडले जातात. व्यंगचित्रकाराच्या निरीक्षणशक्तीचा आणि रेखाटनकौशल्याचा या चित्रप्रकारांत विशेष उपयोग होतो. प्रभाकर वाईरकर यांची अर्कचित्रे आणि दिवाकर शेडगे यांचे विविध प्रकारचे चित्रांकन यांमधून कोकणाशी संबंधित व्यंगचित्रकारांच्या कलात्मक कार्याची व्याप्ती स्पष्ट होते.

=== जाहिरातकला आणि चित्रांकन ===

व्यंगचित्रकारांच्या कलात्मक कार्याचा विस्तार जाहिरातकला आणि चित्रांकन या क्षेत्रांतही झालेला दिसतो. जाहिरातींमधील चित्रे, नियतकालिकांची मुखपृष्ठे, कथाचित्रे आणि इतर दृश्यरचना यांच्या माध्यमातून चित्रकारांनी मुद्रित माध्यमांच्या सादरीकरणात योगदान दिले. एखाद्या उत्पादनाची किंवा संकल्पनेची वैशिष्ट्ये चित्ररूपात मांडणे आणि मजकुराला पूरक दृश्यात्मक आशय निर्माण करणे ही या कामांची प्रमुख वैशिष्ट्ये आहेत.

प्रभाकर वाईरकर यांनी व्यंगचित्रकलेबरोबरच जाहिरातकला आणि चित्रांकनाच्या क्षेत्रातही काम केले. त्यांनी सौभाग्य, त्रिकाया, सिस्टास आणि रेडिफ्युजन यांसारख्या जाहिरात संस्थांमध्ये चित्रकार म्हणून काम केले. रेडिफ्युजनमधील एका जाहिरात मोहिमेत त्यांनी अर्कचित्रे आणि व्यंगचित्रांचा वापर केला होता. जाहिरात क्षेत्रातील या कामामुळे व्यंगचित्र आणि अर्कचित्र या कलाप्रकारांचा व्यावसायिक जाहिरातमाध्यमांमध्येही उपयोग झाल्याचे दिसून येते.&lt;ref name=&quot;PrabhakarWairkar&quot;/&gt;

दिवाकर जयंत शेडगे यांनीही व्यंगचित्रांबरोबरच जाहिराती आणि नियतकालिकांसाठी चित्रांकन केले. त्यांनी नाटकांच्या जाहिरातींसाठी चित्रे तयार केली, तसेच दिवाळी अंकांची मुखपृष्ठे आणि कथाचित्रे रेखाटली. त्यांच्या या कामातून व्यंगचित्रकार म्हणून विकसित केलेल्या रेखाटनकौशल्याचा उपयोग इतर चित्रांकनप्रकारांतही झाल्याचे दिसते. त्यामुळे त्यांच्या कलात्मक कार्याला मुद्रित माध्यमांच्या विविध क्षेत्रांत स्थान मिळाले.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;/&gt;

व्यंगचित्रकला, जाहिरातकला आणि चित्रांकन या क्षेत्रांमध्ये रेखाटनकौशल्य, विषयाचे आकलन आणि दृश्यात्मक मांडणी यांना महत्त्व असते. प्रभाकर वाईरकर आणि दिवाकर शेडगे यांच्या कार्यातून व्यंगचित्रकारांनी आपल्या कलाकौशल्याचा उपयोग मुद्रित आणि व्यावसायिक माध्यमांतील विविध चित्रांकनप्रकारांसाठी केल्याचे दिसून येते.

== प्रकाशित व्यंगचित्रे आणि साहित्य ==

कोकणाशी संबंधित व्यंगचित्रकारांनी वृत्तपत्रे, नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांमधून व्यंगचित्रे प्रसिद्ध केली. त्यांच्या कलाकृतींमध्ये सामाजिक, राजकीय, कौटुंबिक आणि दैनंदिन जीवनातील प्रसंगांचे चित्रण आढळते. काही कलाकारांनी व्यंगचित्रे आणि अर्कचित्रांचे संग्रह पुस्तकरूपाने प्रकाशित केले, तर काहींच्या कलाकृती नियतकालिके आणि वृत्तपत्रांमध्ये विखुरलेल्या स्वरूपात उपलब्ध आहेत. या प्रकाशनांमधून त्यांच्या कलाकृतींचे दस्तऐवजीकरण आणि व्यंगचित्रकलेच्या अभ्यासासाठी संदर्भसाहित्य उपलब्ध झाले आहे.

बाळ राणे यांची व्यंगचित्रे *मनोहर*, *किर्लोस्कर*, *हंस*, *वसंत*, *मोहिनी*, *उद्यम*, *वाङ्मयशोभा*, *रम्यकथा*, *वसुधा*, *आवाज*, *मार्मिक* आणि *किशोर* यांसारख्या मराठी नियतकालिकांतून प्रसिद्ध झाली. तसेच *शंकर्स वीकली*, *धर्मयुग* आणि *चित्रलेखा* या अनुक्रमे इंग्रजी, हिंदी आणि गुजराती नियतकालिकांतही त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. *तरुण भारत*मधील ‘बाळूकाका’ हे त्यांचे पॉकेट कार्टून जवळपास पस्तीस वर्षे नियमितपणे प्रसिद्ध होत होते. त्यांच्या कन्या प्रतिभा राणे-वाघ यांनी त्यांची स्केचबुक्स, मूळ रेखाचित्रे आणि प्रकाशित चित्रे जतन केली आहेत. जन्मशताब्दीनिमित्त २०१४ मध्ये सर जे. जे. उपयोजित कला महाविद्यालयात त्यांच्या चित्रांचे प्रदर्शन भरविण्यात आले होते. उपलब्ध माहितीनुसार, निवडक व्यंगचित्रे पुस्तकरूपाने प्रकाशित व्हावीत, अशी त्यांची इच्छा होती.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;/&gt;

प्रभाकर वाईरकर यांनी व्यंगचित्रे, अर्कचित्रे आणि चित्रांकनाच्या क्षेत्रात काम केले. त्यांच्या प्रकाशित पुस्तकांमध्ये ''Jest Doodling'', ''Bodyline'', ''Cari-Toons'', ''Life Illustrated'' आणि हिंदुस्थानी शास्त्रीय संगीत क्षेत्रातील कलाकारांच्या अर्कचित्रांचा संग्रह असलेल्या ''Funkaar-i-Kacheri'' यांचा समावेश होतो.&lt;ref name=&quot;PrabhakarWairkar&quot;/&gt; हिंदुस्थानी शास्त्रीय संगीत क्षेत्रातील कलाकारांची त्यांनी रेखाटलेली सत्तरहून अधिक अर्कचित्रे २०११ मध्ये सवाई गंधर्व भीमसेन महोत्सवात प्रदर्शित करण्यात आली होती.&lt;ref&gt;अमृता जैन, “Lines of Thought”, ''The Indian Express'', २ डिसेंबर २०११. https://indianexpress.com/article/cities/pune/lines-of-thought/&lt;/ref&gt;

विवेक मेहेत्रे यांची हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रे मराठी, इंग्रजी आणि गुजराती यांसह विविध भाषांतील नियतकालिकांत प्रसिद्ध झाली आहेत. त्यांच्या प्रकाशित पुस्तकांमध्ये ''हास्य कॉर्नर'', ''चला… वापरू इंटरनेट'', ''तुमचा नवा दोस्त इंटरनेट'', ''ई-मेल'' आणि ''ई-कॉमर्स'' यांचा समावेश होतो. ''तुमचा नवा दोस्त इंटरनेट'' या पुस्तकाला महाराष्ट्र शासनाचा प्रथम क्रमांकाचा पुरस्कार मिळाल्याचा उल्लेख त्यांच्या चरित्रात्मक नोंदीत आहे. त्यांच्या लेखनातून व्यंगचित्रकलेबरोबरच माहितीपर पुस्तकनिर्मितीच्या क्षेत्रातील त्यांचे कार्यही दिसून येते.&lt;ref&gt;“मेहेत्रे, विवेक”, ''मराठीसृष्टी''. https://www.marathisrushti.com/profiles/vivek-mehetre/&lt;/ref&gt;

दिवाकर जयंत शेडगे यांची व्यंगचित्रे *आवाज*, *लोकसत्ता*, *लोकप्रभा*, *मार्मिक* आणि *जत्रा* यांसारख्या वृत्तपत्रे व नियतकालिकांतून प्रसिद्ध झाली. त्यांनी अनेक दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे रेखाटली. व्यंगचित्रांबरोबरच नाटकांच्या जाहिराती, दिवाळी अंकांची मुखपृष्ठे आणि कथाचित्रे यांचेही त्यांनी चित्रांकन केले. त्यांच्या कारकिर्दीत सुमारे चार हजार व्यंगचित्रे प्रसिद्ध झाल्याचा उल्लेख त्यांच्या कार्यावरील चरित्रात्मक लेखात आहे.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;/&gt;

मराठी व्यंगचित्रकलेच्या इतिहासाचे आणि साहित्याचे दस्तऐवजीकरण करण्याच्या दृष्टीने व्यंगचित्रसंग्रह व व्यंगचित्रकलेवरील ग्रंथ महत्त्वाचे ठरतात. प्रशांत कुलकर्णी संपादित ''निवडक मराठी व्यंगचित्रे'' आणि वसंत सरवटे व मधुकर धर्मापुरीकर लिखित ''व्यंगचित्र : एक संवाद'' या ग्रंथांचा मराठी विश्वकोशातील व्यंगचित्रविषयक नोंदीत उल्लेख आहे. अशा ग्रंथांमधून व्यंगचित्रकलेचा इतिहास, तिची विविध रूपे आणि कलाकारांचे योगदान यांचा अभ्यास करण्यासाठी संदर्भ उपलब्ध होतात.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot;/&gt;

=== वृत्तपत्रांतील व्यंगचित्रे ===

वृत्तपत्रांतील व्यंगचित्रे ही समकालीन सामाजिक आणि राजकीय घडामोडींवर भाष्य करणारी दृश्यकलेची अभिव्यक्ती आहेत. वृत्तपत्रांमध्ये प्रसिद्ध होणाऱ्या व्यंगचित्रांमधून सार्वजनिक जीवनातील घटना, राजकीय निर्णय, सामाजिक प्रश्न आणि दैनंदिन व्यवहारांतील विसंगती चित्ररूपात मांडल्या जातात. काही व्यंगचित्रकारांनी नियमित सदरांच्या माध्यमातून वाचकांशी सातत्यपूर्ण संवाद साधला, तर काहींनी वृत्तपत्रांच्या विविध पुरवण्यांसाठी आणि विशेष प्रसंगांसाठी व्यंगचित्रे रेखाटली.

बाळ राणे यांनी वृत्तपत्रीय व्यंगचित्रकलेत दीर्घकाळ योगदान दिले. *तरुण भारत*च्या पुणे आणि नागपूर आवृत्त्यांमध्ये ‘बाळूकाका’ या नावाने त्यांचे पॉकेट कार्टून जवळपास पस्तीस वर्षे नियमितपणे प्रसिद्ध होत होते. दैनिकातील राजकीय आणि सामाजिक घडामोडींवर आधारित चित्रांचा संच ते तयार करून पाठवत असत. त्यांच्या व्यंगचित्रांमध्ये कौटुंबिक, सामाजिक आणि राजकीय विषयांबरोबरच तत्कालीन घटनांचे चित्रणही आढळते. *संध्याकाळ* या दैनिकातही काही वर्षे त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली होती.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;/&gt;

दिवाकर जयंत शेडगे यांची व्यंगचित्रे *लोकसत्ता*, *लोकप्रभा*, *मार्मिक*, *जत्रा* आणि *आवाज* यांसारख्या वृत्तपत्रे व नियतकालिकांतून प्रसिद्ध झाली. त्यांनी *रत्‍नागिरी टाइम्स*, *दो बजे दोपहर* आणि *सांज समाचार* या दैनिकांसाठी वर्षभर व्यंगचित्रमालिका तयार केल्या. विविध प्रकाशनांसाठी केलेल्या या कामातून वृत्तपत्रीय व्यंगचित्रांच्या नियमित प्रकाशनातील त्यांचे योगदान दिसून येते.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;/&gt;

प्रभाकर वाईरकर यांनी *इंडियन एक्सप्रेस*, *द टाइम्स ऑफ इंडिया*, *द संडे ऑब्झर्व्हर*, *द इंडिपेंडंट*, *द इंडियन पोस्ट*, *बिझनेस वर्ल्ड*, *ब्लिट्झ*, *मिड-डे*, *महाराष्ट्र टाइम्स*, *लोकसत्ता*, *लोकप्रभा* आणि *मार्मिक* यांसारख्या वृत्तपत्रे व नियतकालिकांसाठी व्यंगचित्रे आणि चित्रांकन केले. त्यांच्या कामात समकालीन घडामोडी, सामाजिक प्रश्न आणि राजकीय विषयांचे चित्रण आढळते. विविध भाषांतील आणि स्वरूपांतील प्रकाशनांसाठी केलेल्या कामामुळे त्यांच्या व्यंगचित्रांना व्यापक वाचकवर्ग मिळाला.&lt;ref name=&quot;PrabhakarWairkar&quot;/&gt;

या व्यंगचित्रकारांच्या वृत्तपत्रीय कार्यातून पॉकेट कार्टून, नियमित व्यंगचित्रमालिका आणि विविध वृत्तपत्रे व नियतकालिकांसाठी केलेले चित्रांकन अशा स्वरूपांत व्यंगचित्रकलेचा प्रसार झाल्याचे दिसून येते. वृत्तपत्रांतील या कलाकृतींनी समकालीन घटनांचे दृश्यरूपात दस्तऐवजीकरण करण्याबरोबरच वाचकांसमोर सामाजिक आणि राजकीय विषयांची विनोदी व उपरोधिक मांडणी केली.

=== मासिके आणि दिवाळी अंक ===

मराठी मासिके आणि दिवाळी अंकांनी व्यंगचित्रकारांना आपल्या कलाकृती प्रसिद्ध करण्यासाठी महत्त्वाचे व्यासपीठ उपलब्ध करून दिले. या माध्यमांतून सामाजिक जीवन, कौटुंबिक प्रसंग, मानवी स्वभाव आणि बदलती जीवनशैली यांवर आधारित व्यंगचित्रे व हास्यचित्रे वाचकांपर्यंत पोहोचली. दिवाळी अंकांमध्ये विविध साहित्यप्रकारांबरोबर व्यंगचित्रांनाही स्थान मिळाल्यामुळे कलाकारांना वेगवेगळे विषय आणि चित्रशैली हाताळण्याची संधी उपलब्ध झाली.

बाळ राणे यांची व्यंगचित्रे *मनोहर*, *किर्लोस्कर*, *हंस*, *वसंत*, *मोहिनी*, *उद्यम*, *वाङ्मयशोभा*, *आवाज*, *मार्मिक* आणि *किशोर* यांसारख्या मराठी नियतकालिकांतून प्रसिद्ध झाली. तसेच *शंकर्स वीकली*, *धर्मयुग* आणि *चित्रलेखा* या इंग्रजी, हिंदी आणि गुजराती नियतकालिकांतही त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. विविध भाषांतील नियतकालिकांमधील या प्रकाशनांमुळे त्यांच्या व्यंगचित्रांना मराठी वाचकवर्गाबरोबरच इतर भाषांतील वाचकांपर्यंत पोहोचण्याची संधी मिळाली.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;/&gt;

दिवाकर जयंत शेडगे यांची व्यंगचित्रे *आवाज*, *लोकप्रभा*, *मार्मिक* आणि *जत्रा* यांसारख्या नियतकालिकांतून प्रसिद्ध झाली. त्यांनी पन्नासहून अधिक दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे रेखाटल्याचा उल्लेख त्यांच्या कार्यावरील लेखात आहे. विविध दिवाळी अंकांमधील त्यांच्या चित्रांमधून सामाजिक प्रसंग, दैनंदिन जीवन आणि मानवी स्वभावातील वैशिष्ट्यांचे विनोदी चित्रण झाले.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;/&gt;

विवेक मेहेत्रे यांची हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रे मराठी, इंग्रजी आणि गुजराती भाषांतील विविध नियतकालिकांत प्रसिद्ध झाली आहेत. त्यांच्या चित्रांमधून दैनंदिन जीवनातील प्रसंग आणि मानवी स्वभावातील विनोदी पैलू व्यक्त झाले. विविध भाषांतील नियतकालिकांमधील त्यांच्या प्रकाशनकार्यामुळे त्यांच्या चित्रांना व्यापक वाचकवर्ग मिळाला.&lt;ref&gt;“मेहेत्रे, विवेक”, ''मराठीसृष्टी''. https://www.marathisrushti.com/profiles/vivek-mehetre/&lt;/ref&gt;

मासिके आणि दिवाळी अंकांच्या माध्यमातून या कलाकारांच्या व्यंगचित्रांना नियमित प्रकाशनाची संधी मिळाली. या माध्यमांतील चित्रांमुळे व्यंगचित्रकलेचे विषयवैविध्य वाचकांसमोर आले आणि मराठी नियतकालिकांच्या दृश्यकलात्मक आशयात व्यंगचित्रांचा समावेश झाला.

=== व्यंगचित्रसंग्रह आणि पुस्तके ===

व्यंगचित्रकारांनी आपल्या कलाकृतींचे जतन आणि प्रसार करण्यासाठी व्यंगचित्रसंग्रह, चित्रसंग्रह आणि पुस्तकप्रकाशन या माध्यमांचा उपयोग केला आहे. अशा पुस्तकांमधून कलाकारांची रेखाटनशैली, विषयांची निवड आणि कलात्मक अभिव्यक्ती यांचा परिचय वाचकांना होतो. व्यंगचित्रसंग्रह हे केवळ कलाकृतींचे संकलन नसून संबंधित काळातील सामाजिक आणि सांस्कृतिक जीवनाचे दृश्य दस्तऐवजीकरण करणारे साधनही ठरतात.

प्रभाकर वाईरकर यांनी व्यंगचित्रे, अर्कचित्रे आणि चित्रांकन या क्षेत्रांतील कामाचे पुस्तकांच्या माध्यमातूनही दस्तऐवजीकरण केले आहे. त्यांच्या प्रकाशित पुस्तकांमध्ये ''Jest Doodling'', ''Bodyline'', ''Cari-Toons'', ''Life Illustrated'' आणि ''Funkaar-i-Kacheri'' यांचा समावेश होतो. ''Funkaar-i-Kacheri'' या पुस्तकात हिंदुस्थानी शास्त्रीय संगीत क्षेत्रातील कलाकारांची अर्कचित्रे समाविष्ट आहेत. त्यांच्या या प्रकाशनांमधून व्यंगचित्रकला आणि व्यक्तिचित्रणातील त्यांचे काम वाचकांसमोर आले आहे.&lt;ref name=&quot;PrabhakarWairkar&quot;/&gt;

विवेक मेहेत्रे यांनी व्यंगचित्रकलेबरोबरच लेखन आणि पुस्तकप्रकाशनाच्या क्षेत्रातही काम केले आहे. त्यांच्या प्रकाशित पुस्तकांमध्ये ''हास्य कॉर्नर'', ''चला… वापरू इंटरनेट'', ''तुमचा नवा दोस्त इंटरनेट'', ''ई-मेल'' आणि ''ई-कॉमर्स'' यांचा समावेश होतो. त्यांनी पत्नी वैशाली मेहेत्रे यांच्यासह ‘उद्वेली बुक्स’ या प्रकाशन संस्थेच्या माध्यमातून पुस्तकप्रकाशनाच्या क्षेत्रात काम केले. त्यांच्या या कार्यातून व्यंगचित्रकलेबरोबरच लेखन आणि प्रकाशन क्षेत्रातील सहभागाची नोंद घेता येते.&lt;ref&gt;“मेहेत्रे, विवेक”, ''मराठीसृष्टी''. https://www.marathisrushti.com/profiles/vivek-mehetre/&lt;/ref&gt;

व्यंगचित्रसंग्रह आणि पुस्तकांच्या माध्यमातून कलाकारांच्या कलाकृतींचे जतन होते आणि त्यांच्या कार्याचा अभ्यास करण्यासाठी संदर्भसाहित्य उपलब्ध होते. प्रभाकर वाईरकर आणि विवेक मेहेत्रे यांच्या प्रकाशित साहित्यामुळे व्यंगचित्रकलेबरोबरच चित्रांकन, लेखन आणि प्रकाशन या क्षेत्रांतील त्यांच्या कार्याचीही नोंद घेता येते.

== व्यंगचित्र प्रदर्शने आणि संमेलने ==

व्यंगचित्रकलेचा प्रसार आणि कलाकारांच्या कलाकृतींचे जतन करण्यामध्ये प्रदर्शने व संमेलने यांना महत्त्वाचे स्थान आहे. अशा उपक्रमांमधून व्यंगचित्रकारांना आपल्या कलाकृती रसिकांसमोर सादर करण्याची संधी मिळते. तसेच विविध शैली, विषय आणि तंत्रांचा परिचय प्रेक्षकांना होतो. प्रदर्शनांमुळे जुन्या आणि नव्या पिढ्यांतील कलाकारांच्या कामाची ओळख निर्माण होण्यास मदत होते, तर संमेलनांमधून कलाकारांना विचारांची देवाणघेवाण आणि अनुभवांची चर्चा करण्यासाठी व्यासपीठ उपलब्ध होते.

बाळ राणे यांच्या व्यंगचित्रांचा संग्रह त्यांच्या कन्या प्रतिभा राणे-वाघ यांनी जतन केला आहे. त्यांच्या जन्मशताब्दीनिमित्त २०१४ मध्ये सर जे. जे. उपयोजित कला महाविद्यालयात त्यांच्या चित्रांचे प्रदर्शन आयोजित करण्यात आले होते. तसेच १५ डिसेंबर २०२२ ते १ जानेवारी २०२३ या कालावधीत नेहरू सेंटर आर्ट गॅलरी येथे आयोजित ''आठवणीतील हास्यरेषा'' या भारतीय ज्येष्ठ व्यंगचित्रकारांच्या पूर्वावलोकनात्मक प्रदर्शनात त्यांच्या कलाकृतींचा समावेश करण्यात आला होता.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;/&gt;&lt;ref&gt;''Nehru Centre Newsletter'', डिसेंबर २०२२, “Indian Master's Retrospective — आठवणीतील हास्यरेषा”, नेहरू सेंटर आर्ट गॅलरी. https://www.nehrucentremumbai.in/wp-content/uploads/2023/08/December-2022-for-web.pdf&lt;/ref&gt;

प्रभाकर वाईरकर यांनी भारतात आयोजित विविध व्यंगचित्र आणि अर्कचित्र प्रदर्शनांमध्ये सहभाग घेतला. १८ ते ३० ऑक्टोबर २०१० या कालावधीत बेंगळुरू येथील इंडियन कार्टून गॅलरीत त्यांच्या व्यंगचित्रांचे प्रदर्शन भरविण्यात आले होते. या प्रदर्शनाची माहिती ''Deccan Herald'' या वृत्तपत्राने प्रसिद्ध केली होती.&lt;ref&gt;“45 cartoon shows in three years!”, ''Deccan Herald'', ८ ऑक्टोबर २०१०. https://www.deccanherald.com/india/karnataka/bengaluru/45-cartoon-shows-three-years-2520481&lt;/ref&gt; २०११ मध्ये पुण्यातील सवाई गंधर्व भीमसेन महोत्सवात त्यांच्या हिंदुस्थानी शास्त्रीय संगीत क्षेत्रातील कलाकारांच्या सत्तरहून अधिक अर्कचित्रांचे प्रदर्शन भरविण्यात आले होते.&lt;ref&gt;Amrita Jain, “Lines of Thought”, ''The Indian Express'', २ डिसेंबर २०११. https://indianexpress.com/article/cities/pune/lines-of-thought/&lt;/ref&gt;

ठाणे येथे २० आणि २१ जानेवारी २०१८ रोजी कार्टूनिस्ट्स कंबाइन या संस्थेच्या वतीने अखिल भारतीय मराठी व्यंगचित्रकार संमेलनाचे आयोजन करण्यात आले होते. या संमेलनाचे अध्यक्षपद विवेक मेहेत्रे यांनी भूषविले. संमेलनात समाजमाध्यमे आणि व्यंगचित्रे, तसेच मराठी दैनिकांतील राजकीय व्यंगचित्रांचे स्थान या विषयांवर चर्चासत्रे आयोजित करण्यात आली होती. कार्यशाळा, स्पर्धा आणि ज्येष्ठ व दिवंगत व्यंगचित्रकारांच्या कलाकृतींचे प्रदर्शन हेही संमेलनाचे भाग होते. संमेलनादरम्यान व्यंगचित्रकलेचा इतिहास आणि दुर्मिळ व्यंगचित्रांचे दस्तऐवजीकरण यांविषयीही चर्चा झाली.&lt;ref&gt;“ठाण्यामध्ये रंगणार मराठी व्यंगचित्रकार संमेलन”, ''महाराष्ट्र टाइम्स'', ८ डिसेंबर २०१७. https://maharashtratimes.com/maharashtra/mumbai-news/marathi-cartoonist-gettogether/articleshow/61969835.cms&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“व्यंग्यचित्रांचा इतिहास पुस्तकांतून जतन करा : सुहास बहुलकर”, ''सकाळ'', २० जानेवारी २०१८. https://www.esakal.com/mumbai/marathi-news-thane-news-marathi-caricature-festival-93538&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“व्यंगचित्रकारांनी कठोर भूमिका घ्यायला हवी - राज ठाकरे”, ''लोकसत्ता'', २२ जानेवारी २०१८. https://www.loksatta.com/thane/raj-thackeray-attended-all-india-marathi-cartooninst-meet-in-thane-1619963/&lt;/ref&gt;

या प्रदर्शनांमधून आणि संमेलनांमधून व्यंगचित्रकलेच्या विविध शैलींचे सादरीकरण, कलाकारांच्या कामाचे दस्तऐवजीकरण आणि नव्या पिढीपर्यंत या कलेचा परिचय करून देण्याचे प्रयत्न झाले. अशा उपक्रमांमुळे व्यंगचित्रकलेच्या संवर्धनासाठी कलाकार, संस्था आणि रसिक यांच्यात संवादाचे व्यासपीठ निर्माण झाले.

=== व्यंगचित्र प्रदर्शने ===

व्यंगचित्र प्रदर्शनांच्या माध्यमातून कलाकारांच्या कलाकृती रसिक आणि अभ्यासकांपर्यंत पोहोचतात. अशा प्रदर्शनांमध्ये व्यंगचित्रे, हास्यचित्रे आणि अर्कचित्रे पाहण्याची संधी मिळते. कलाकारांची रेखाटनशैली, विषयांची निवड आणि कलात्मक प्रवास यांचा परिचय प्रदर्शनांमधून होतो. प्रदर्शनांमुळे कलाकृतींचे जतन आणि त्यांचे सार्वजनिक दस्तऐवजीकरण होण्यासही मदत होते.

बाळ राणे यांच्या जन्मशताब्दीनिमित्त २०१४ मध्ये मुंबईतील सर जे. जे. उपयोजित कला महाविद्यालयात त्यांच्या व्यंगचित्रांचे प्रदर्शन आयोजित करण्यात आले होते. त्यांच्या दीर्घ कलाप्रवासातील निवडक चित्रे या प्रदर्शनात मांडण्यात आली. त्यांच्या कन्या प्रतिभा राणे-वाघ यांनी त्यांच्या मूळ रेखाचित्रांचे, स्केचबुक्सचे आणि प्रकाशित चित्रांचे जतन केले आहे.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;&gt;प्रतिभा राणे-वाघ, “बाळ राणे (ज्येष्ठ व्यंगचित्रकार)”, ''प्रतिभा वाघ''. https://www.pratibhawagh.com/bal-rane-marathi&lt;/ref&gt;

प्रभाकर वाईरकर यांच्या चित्रप्रदर्शनाचे आयोजन ३० जानेवारी ते १ फेब्रुवारी २०२६ या कालावधीत रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील लांजा तालुक्यातील रिंगणे येथे झालेल्या अकराव्या ग्रामीण मराठी साहित्य संमेलनाच्या कार्यक्रमात करण्यात आले होते. राजापूर-लांजा तालुका नागरिक संघाने आयोजित केलेल्या या संमेलनाच्या कार्यक्रमपत्रिकेत वाईरकर यांच्या चित्रप्रदर्शनाचा समावेश होता. संमेलनाच्या समारोपप्रसंगी वाईरकर यांना बाळकृष्ण खामकर कोकण भूषण पुरस्कार प्रदान करण्यात आला.&lt;ref&gt;“रत्नागिरी : जानेवारीअखेर रिंगणे येथे अकरावे ग्रामीण साहित्य संमेलन”, ''हिंदुस्थान समाचार'', ८ जानेवारी २०२६. https://marathi.hindusthansamachar.in/Encyc/2026/1/9/Rural-Literature-Conference-to-be-held-at-Ringane-.php&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“रत्नागिरी : समाजातील सर्व घटकांना सामावून घेऊन प्रगती साधणारे संमेलन - प्रभाकर वाईरकर”, ''हिंदुस्थान समाचार'', २ फेब्रुवारी २०२६. https://marathi.hindusthansamachar.in/Encyc/2026/2/2/Prabhakar-Wairkar-Speeach-in-R.php&lt;/ref&gt;

=== व्यंगचित्रकार संमेलने ===

मराठी व्यंगचित्रकलेचा प्रसार, व्यंगचित्रकारांमधील संवाद आणि नवोदित कलाकारांना प्रोत्साहन देण्यासाठी महाराष्ट्रात विविध ठिकाणी व्यंगचित्रकार संमेलने आयोजित केली जातात. या संमेलनांमध्ये व्यंगचित्रांची प्रदर्शने, चर्चासत्रे, कार्यशाळा, प्रात्यक्षिके आणि स्पर्धांचा समावेश असतो. अशा उपक्रमांमधून कलाकारांना आपली कला सादर करण्याची तसेच व्यंगचित्रकलेतील बदलत्या प्रवाहांवर चर्चा करण्याची संधी मिळते.

२०१९ मध्ये कार्टूनिस्ट्स कंबाइनतर्फे १३ आणि १४ एप्रिल रोजी नाशिक येथील कुसुमाग्रज प्रतिष्ठानमध्ये वार्षिक व्यंगचित्रकार संमेलन आणि प्रदर्शन आयोजित करण्यात आले. ‘हास्य मैफील’ या नावाने आयोजित या उपक्रमात देशातील सत्तरहून अधिक ज्येष्ठ आणि नवोदित व्यंगचित्रकार सहभागी झाले होते. प्रदर्शनात सुमारे तीनशे व्यंगचित्रे मांडण्यात आली. व्यंगचित्रकलेच्या विविध शाखांवरील परिसंवाद, प्रात्यक्षिके आणि नवोदित कलाकारांसाठी मार्गदर्शनपर कार्यक्रमांचाही त्यात समावेश होता. या संमेलनात व्यंगचित्रकार ज्ञानेश सोनार यांना जीवनगौरव पुरस्कार प्रदान करण्यात आला आणि त्यांच्या ''Different Strokes'' या चित्रसंग्रहाचे प्रकाशन करण्यात आले.&lt;ref&gt;“कार्टूनिस्ट्स कंबाइन’चे १३ आणि १४ एप्रिलला नाशकात वार्षिक संमेलन”, ''माय मराठी'', ७ एप्रिल २०१९. https://mymarathi.net/cartoonist-sammelan/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Rashi Bhattacharyya, “Annual convention of ‘Cartoonists Combine’ to be held in Maharashtra’s Nashik”, ''The Indian Express'', ८ एप्रिल २०१९. https://indianexpress.com/article/cities/pune/annual-convention-of-cartoonists-combine-to-be-held-in-maharashtras-nashik/&lt;/ref&gt;

या संमेलनांमधून व्यंगचित्रकारांना कलाकृती सादर करण्याबरोबरच परस्परांशी संवाद साधण्याची आणि नव्या कलाकारांना मार्गदर्शन करण्याची संधी मिळते. प्रदर्शन, परिसंवाद आणि कार्यशाळांच्या माध्यमातून व्यंगचित्रकलेच्या संवर्धनासाठी संस्थात्मक पातळीवर प्रयत्न केले जातात.

=== कार्यशाळा आणि प्रात्यक्षिके ===

चित्रकला, हस्तकला आणि इतर दृश्यकलांचा परिचय विद्यार्थ्यांना करून देण्यासाठी कोकणातील शैक्षणिक संस्था आणि सांस्कृतिक संघटनांकडून कार्यशाळा, स्पर्धा आणि प्रात्यक्षिकांचे आयोजन केले जाते. अशा उपक्रमांमधून विद्यार्थ्यांना चित्ररेखन, रंगांचा वापर, कल्पनाशक्ती आणि निरीक्षणकौशल्य विकसित करण्याची संधी मिळते. ही कौशल्ये व्यंगचित्रकलेसह दृश्यकलेच्या विविध प्रकारांसाठी उपयुक्त ठरतात.

रत्नागिरी येथे सप्टेंबर २०२३ मध्ये सकाळ माध्यम समूहाच्या न्यूजपेपर इन एज्युकेशन (एनआयई) उपक्रमांतर्गत विद्यार्थ्यांसाठी पर्यावरणपूरक गणेशमूर्ती निर्मिती कार्यशाळेचे आयोजन करण्यात आले होते. या कार्यशाळेत मूर्तिकार श्रीकांत ढालकर यांनी गणेशमूर्ती घडविण्याचे प्रात्यक्षिक सादर केले. त्यांच्या मार्गदर्शनाखाली विद्यार्थ्यांनी शाडूच्या मातीपासून गणेशमूर्ती तयार केल्या. या उपक्रमातून विद्यार्थ्यांना मूर्तिकलेचा प्रत्यक्ष अनुभव देण्याबरोबरच पर्यावरणपूरक गणेशोत्सवाचा संदेश देण्यात आला.&lt;ref&gt;“रत्नागिरीत शनिवारी इको गणपती कार्यशाळा”, ''सकाळ'', १२ सप्टेंबर २०२३. https://www.esakal.com/amp/kokan/todays-latest-marathi-news-kop23b05851-txt-ratnagiri-20230912033417&lt;/ref&gt;

संगमेश्वर येथे जानेवारी २०२३ मध्ये जेएसडब्ल्यू फाउंडेशन आणि रत्नागिरी जिल्हा कलाध्यापक संघ यांच्या संयुक्त विद्यमाने जिल्हास्तरीय चित्रकला व हस्तकला स्पर्धेचे आयोजन करण्यात आले होते. या स्पर्धेत जिल्ह्यातील विद्यार्थ्यांनी सहभाग घेतला. या स्पर्धेसाठी सुमारे ३,५८४ चित्रे आणि १६० हस्तकलावस्तू प्राप्त झाल्याची नोंद वृत्तांतात आहे. या उपक्रमातून ग्रामीण भागातील विद्यार्थ्यांना आपली कलात्मक कौशल्ये सादर करण्यासाठी व्यासपीठ उपलब्ध झाले.&lt;ref&gt;“जिल्हास्तरीय चित्रकला व हस्तकला स्पर्धेला भरभरून प्रतिसाद”, ''सकाळ'', ११ जानेवारी २०२३. https://www.esakal.com/amp/kokan/todays-latest-marathi-news-kop23a31775-txt-ratnagiri-today-20230111091449&lt;/ref&gt;

हे दोन्ही उपक्रम व्यंगचित्रकलेशी थेट संबंधित नसले, तरी कोकणातील दृश्यकला शिक्षण, विद्यार्थ्यांचा कलात्मक सहभाग आणि स्थानिक पातळीवरील कला उपक्रमांचे स्वरूप दर्शवतात.


== हेही पहा ==
* [[व्यंगचित्र]]

== बाह्य दुवे ==
* [https://vishwakosh.marathi.gov.in/33080/ व्यंग्यचित्र – मराठी विश्वकोश]
* [https://www.pratibhawagh.com/bal-rane-marathi बाळ राणे – चरित्र व व्यंगचित्रकलेचा वारसा]
* {{कोकण लोकजीवन}}

== संदर्भ ==


[[वर्ग:मराठी व्यंगचित्रकार]]
[[वर्ग:कोकण]]
[[वर्ग:व्यंगचित्रकला]]</text>
      <sha1>czfeylii6sflu37qyni6krch74h6ujw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728425</id>
      <parentid>2728424</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T06:07:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KiranBOT II</username>
        <id>140753</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>शुद्धलेखन — लेखनभेद ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#लेखनभेद|अधिक माहिती]])</comment>
      <origin>2728425</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="143885" sha1="p8hq9o9av2708t9pni8qnjcm5np09qq" xml:space="preserve">कोकण हा महाराष्ट्राच्या पश्चिम किनारपट्टीवरील भौगोलिक आणि सांस्कृतिक वैशिष्ट्यांनी समृद्ध प्रदेश आहे. या प्रदेशातील सामाजिक जीवन, स्थानिक बोलीभाषा, लोकपरंपरा आणि सांस्कृतिक घडामोडी यांचे प्रतिबिंब विविध कलाप्रकारांतून व्यक्त झाले आहे. व्यंगचित्रकला हा त्यांपैकी एक दृश्यकलाप्रकार आहे. रेषा, आकार आणि प्रसंग यांच्या माध्यमातून विनोद, उपरोध आणि भाष्य व्यक्त करणाऱ्या व्यंगचित्रांना वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमध्ये महत्त्वाचे स्थान लाभले आहे. व्यंगचित्रांमधून सामाजिक विसंगती, मानवी स्वभावातील विरोधाभास आणि समकालीन घटनांवर मार्मिक भाष्य केले जाते.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot;&gt;वसंत सरवटे, “[https://vishwakosh.marathi.gov.in/33080/ व्यंग्यचित्र]”, ''मराठी विश्वकोश''.&lt;/ref&gt;

'''कोकणातील व्यंगचित्रकारांनी''' आपल्या कलाकृतींतून सामाजिक, कौटुंबिक आणि राजकीय विषयांचे चित्रण केले आहे. वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमधील व्यंगचित्रांबरोबरच अर्कचित्रकला, चित्रांकन आणि जाहिरातकला या क्षेत्रांतही काही कलाकारांनी योगदान दिले आहे. या लेखात कोकण विभागातील ठाणे, रायगड, रत्‍नागिरी आणि सिंधुदुर्ग या जिल्ह्यांशी संबंधित व्यंगचित्रकारांचा उपलब्ध प्रकाशित संदर्भांच्या आधारे परिचय करून देण्यात आला आहे. कलाकारांचा जिल्ह्याशी असलेला संबंध निश्चित करताना त्यांचे जन्मस्थान, वास्तव्य किंवा कार्यक्षेत्र यांपैकी विश्वसनीय स्रोतांद्वारे उपलब्ध असलेली माहिती विचारात घेतली आहे.&lt;ref name=&quot;konkanhistory&quot;&gt;“[https://divcomkonkan.gov.in/इतिहास-2/ इतिहास]”, विभागीय आयुक्त, कोकण विभाग, महाराष्ट्र शासन.&lt;/ref&gt;

== व्यंगचित्रकलेची पार्श्वभूमी ==

व्यंगचित्र हे समकालीन व्यक्ती, घटना किंवा प्रसंगांमधील विसंगतींचे विनोदी अथवा उपरोधिक चित्रण करणारे दृश्यकलामाध्यम आहे. रेषा, आकार, चेहऱ्यावरील हावभाव आणि प्रसंगरचना यांच्या साहाय्याने व्यंगचित्रकार एखाद्या व्यक्तीचे किंवा परिस्थितीचे वैशिष्ट्यपूर्ण पैलू ठळक करतो. व्यंगचित्राचा उद्देश केवळ हास्यनिर्मिती करणे नसून सामाजिक आणि राजकीय वास्तवातील विसंगतींकडे लक्ष वेधणे हाही असतो. संपादकीय किंवा राजकीय टीकाचित्रे, हास्यचित्रे, अर्कचित्रे आणि चित्रपट्ट्या असे या दृश्यकलेचे विविध प्रकार आहेत.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot;/&gt;

आधुनिक व्यंगचित्रकलेच्या विकासात मुद्रित माध्यमांचा महत्त्वाचा वाटा आहे. एकोणिसाव्या शतकात वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांचा प्रसार वाढल्यानंतर व्यंगचित्रे सार्वजनिक चर्चेचे आणि सामाजिक-राजकीय भाष्याचे प्रभावी माध्यम बनली. इंग्लंडमध्ये १८४१ मध्ये सुरू झालेल्या ''पंच'' या साप्ताहिकाने आधुनिक व्यंगचित्रांच्या प्रसारात महत्त्वाची भूमिका बजावली. त्यातील चित्रांमधून तत्कालीन सामाजिक आणि राजकीय परिस्थितीवर उपरोधिक भाष्य केले जात असे. या नियतकालिकाच्या प्रभावातून आशियातील विविध भाषांमध्येही ''पंच''च्या धर्तीवरील नियतकालिके सुरू झाली. वसाहतकालीन भारतात व्यंगचित्रांनी ब्रिटिश सत्तेचे स्वरूप, वांशिक दृष्टिकोन आणि तत्कालीन राजकीय घडामोडी यांचे चित्रण केले. त्याचबरोबर भारतीय समाजातील प्रतिक्रिया आणि प्रतिकार व्यक्त करण्याचे माध्यम म्हणूनही त्यांचा वापर झाला.&lt;ref&gt;“[https://ir.nbu.ac.in/handle/123456789/3954 Caricature in Print Media: A Historical Study of Political Cartoons in Colonial India (1872–1947)]”, Dahlia Bhattacharya, ''Karatoya: North Bengal University Journal of History'', खंड १२, मार्च २०१९, पृ. ६३–७८.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;asianpunches&quot;&gt;Swarali Paranjape, “Crossing Boundaries: Punch and the Marathi Weekly Hindu Pañca (1870–1909)”, ''Asian Punches: A Transcultural Affair'', Springer, २०१३, पृ. १५१–१६४.&lt;/ref&gt;

मराठी व्यंगचित्रकलेच्या प्रारंभीच्या इतिहासात ''हिंदू पंच'' या साप्ताहिकाचा उल्लेख महत्त्वाचा आहे. इंग्लंडमधील ''पंच''च्या धर्तीवर मराठीत सुरू झालेल्या या नियतकालिकाने मराठी मुद्रित संस्कृतीत व्यंगचित्राधारित पत्रकारितेचा प्रारंभिक टप्पा निर्माण केला. संशोधक स्वारली परांजपे यांनी ''हिंदू पंच''मधील उपलब्ध अंकांचा अभ्यास करून या नियतकालिकाचे स्वरूप, त्यातील व्यंगात्मक आशय आणि पाश्चात्त्य ''पंच'' परंपरेशी असलेले त्याचे संबंध यांचा ऊहापोह केला आहे. त्यांच्या अभ्यासात १८८० ते १८८७ आणि १८९७ या वर्षांतील उपलब्ध अंकांचा आधार घेतलेला आहे.&lt;ref name=&quot;asianpunches&quot; /&gt;

मराठी व्यंगचित्रकलेला नियमित स्वरूप देण्यात शं. वा. किर्लोस्कर यांचे योगदान महत्त्वाचे मानले जाते. १९२५ पासून त्यांनी ''किर्लोस्कर'' नियतकालिकात नियमितपणे व्यंगचित्रे प्रसिद्ध करण्यास सुरुवात केली. त्यांच्या चित्रांमधून वैयक्तिक उन्नती, सामाजिक प्रबोधन आणि समाजाच्या सर्वांगीण विकासाशी संबंधित विचार मांडले जात. त्यांनी तीनशेहून अधिक व्यंगचित्रे किंवा बोधचित्रे रेखाटली. पुढे त्यांनी सामाजिक आणि राजकीय घडामोडींवरील टीकाचित्रेही प्रसिद्ध केली. नवोदित व्यंगचित्रकारांची चित्रे नियतकालिकात प्रसिद्ध करून त्यांना प्रोत्साहन देण्याचे कार्यही त्यांनी केले.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

विसाव्या शतकाच्या पुढील दशकांत मराठी नियतकालिकांनी हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रांना अधिक व्यापक व्यासपीठ उपलब्ध करून दिले. ''हंस'', ''मोहिनी'' आणि ''उद्यम'' यांसारख्या नियतकालिकांनी हास्यचित्रकलेला चालना दिली. या माध्यमांतून नागेश आर्डे, शि. द. फडणीस, प्रभाकर ठोकळ, वसंत सरवटे आणि श्याम जोशी यांसारख्या हास्यचित्रकारांची कामे वाचकांपर्यंत पोहोचली. ''आवाज'' वार्षिक, ''जत्रा'', ''मौज'' आणि ''वीणा'' यांसारख्या नियतकालिकांनीही व्यंगचित्रे आणि हास्यचित्रांना स्थान दिले. त्यामुळे मराठी व्यंगचित्रकलेत सामाजिक भाष्याबरोबरच विनोदी आणि कल्पनाप्रधान चित्रणाची परंपराही विकसित झाली.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

पुढील काळात मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विविध शाखांचा विस्तार झाला. वृत्तपत्रांतील राजकीय टीकाचित्रे, नियतकालिकांतील हास्यचित्रे, व्यक्तिचित्रांवर आधारित अर्कचित्रे, लेख-कथा-पुस्तकांसाठी केलेली चित्रांकने आणि चित्रपट्ट्या यांना स्वतंत्र स्थान प्राप्त झाले. या माध्यमांतून व्यंगचित्रकारांनी तत्कालीन समाजजीवन, राजकीय घडामोडी, मानवी स्वभाव आणि दैनंदिन अनुभव यांचे चित्रण केले. मराठी व्यंगचित्रकलेचा हा प्रवास नियतकालिकांची परंपरा आणि मुद्रित माध्यमांचा विकास यांच्याशी निगडित राहिला आहे.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

== व्यंगचित्रकलेत कोकणाचे योगदान ==

मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विकासात कोकण प्रदेशातील कलाकारांनी विविध प्रकारे योगदान दिले आहे. वृत्तपत्रे, नियतकालिके आणि दिवाळी अंक यांसारख्या मुद्रित माध्यमांतून त्यांनी सामाजिक, कौटुंबिक आणि राजकीय विषयांवरील व्यंगचित्रे व हास्यचित्रे वाचकांपर्यंत पोहोचवली. काही कलाकारांनी अर्कचित्रकला, चित्रांकन आणि जाहिरातकलेच्या क्षेत्रांतही काम केले. त्यांच्या कार्यातून मराठी व्यंगचित्रकलेतील विषयवैविध्य आणि अभिव्यक्तीची विविध रूपे दिसून येतात.

सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील कणकवलीजवळच्या जानवली येथे जन्मलेले **बाळ राणे** यांनी मराठी व्यंगचित्रकलेत दीर्घकाळ योगदान दिले. त्यांच्या व्यंगचित्रांचे विषय कौटुंबिक जीवन, सामाजिक परिस्थिती, राजकीय घडामोडी आणि दैनंदिन अनुभव असे विविध होते. *मनोहर*, *किर्लोस्कर*, *हंस*, *वसंत*, *मोहिनी*, *मार्मिक* आणि *किशोर* यांसारख्या मराठी नियतकालिकांबरोबरच हिंदी, गुजराती आणि इंग्रजी नियतकालिकांतही त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. *तरुण भारत*मधील ‘बाळूकाका’ हे त्यांचे पॉकेट कार्टून सुमारे पस्तीस वर्षे प्रसिद्ध होत होते. त्यांच्या चित्रांतून तत्कालीन समाजजीवनाचे प्रतिबिंब उमटत असे.&lt;ref&gt;प्रतिभा राणे-वाघ, “[https://www.pratibhawagh.com/bal-rane-marathi बाळ राणे (ज्येष्ठ व्यंगचित्रकार)]”.&lt;/ref&gt;

सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील मालवण तालुक्यातील कट्टा येथे जन्मलेले **प्रभाकर वाईरकर** यांनी व्यंगचित्रकला, अर्कचित्रकला आणि चित्रांकन या क्षेत्रांत काम केले. त्यांनी विविध वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांसाठी चित्रकार व व्यंगचित्रकार म्हणून काम केले. व्यक्तींची वैशिष्ट्ये रेखाटनातून व्यक्त करणाऱ्या अर्कचित्रांच्या माध्यमातूनही त्यांनी स्वतंत्र ओळख निर्माण केली. शास्त्रीय संगीत क्षेत्रातील कलाकारांची अर्कचित्रे रेखाटून त्यांचे प्रदर्शन भरविण्याचा उपक्रम त्यांनी केला होता. डिसेंबर २०११ मध्ये पुण्यातील सवाई गंधर्व भीमसेन महोत्सवात त्यांच्या सत्तरहून अधिक अर्कचित्रांचे प्रदर्शन आयोजित करण्यात आले होते.&lt;ref&gt;“[https://www.mahamtb.com/Encyc/2023/1/14/Article-on-Prabhakar-Wirekar.html व्यंगचित्रांद्वारे अटकेपार झेंडा नेणारे प्रभाकर वाईरकर]”, ''मुंबई तरुण भारत'', १४ जानेवारी २०२३.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Amrita Jain, “[https://indianexpress.com/article/cities/pune/lines-of-thought/ Lines of Thought]”, ''The Indian Express'', २ डिसेंबर २०११.&lt;/ref&gt;

ठाणे जिल्ह्यातील व्यंगचित्रकारांनीही मराठी नियतकालिके आणि वृत्तपत्रांमधून आपले योगदान दिले आहे. **दिवाकर जयंत शेडगे** यांनी विविध दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे व हास्यचित्रे रेखाटली. त्यांच्या सुमारे चार हजार व्यंगचित्रांचे प्रकाशन झाले असून त्यांनी नाटकांच्या जाहिरातींसाठीही चित्रे तयार केली. **विवेक मेहेत्रे** यांनी मराठीसह इतर भाषांतील नियतकालिकांसाठी हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रे रेखाटली. त्यांच्या चित्रांचे प्रकाशन अनेक वर्षे विविध नियतकालिकांतून झाले आहे. या कलाकारांच्या कार्यामुळे ठाणे परिसरातील व्यंगचित्रकलेला मुद्रित माध्यमांत व्यासपीठ मिळाले.&lt;ref&gt;शरद लोणकर, “[https://mymarathi.net/r-sarag-3/ व्यंगचित्रकलेचा वारसा जपणारे दिवाकर शेडगे]”, ''My Marathi'', १० जानेवारी २०१९.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“[https://dainikgomantak.esakal.com/cartoonist-vivek-mehetre-famous-cartoonist-in-india-ms98 विवेक मेहेत्रे]”, ''दैनिक गोमन्तक'', १३ फेब्रुवारी २०२४.&lt;/ref&gt;

कोकणातील या कलाकारांच्या कार्याचा विचार करता, त्यांच्या योगदानाचे स्वरूप केवळ विनोदी चित्रनिर्मितीपुरते मर्यादित राहिलेले नाही. नियतकालिकांतील सातत्यपूर्ण प्रकाशन, सामाजिक आणि राजकीय विषयांचे चित्रण, व्यक्तिचित्रण, अर्कचित्रे आणि चित्रांकन अशा विविध माध्यमांतून त्यांनी मराठी दृश्यकलेच्या या शाखेचा विस्तार केला. त्यांच्या प्रकाशित कलाकृतींमधून त्या त्या काळातील समाजजीवन आणि सार्वजनिक जीवनातील घडामोडींचे चित्ररूप दर्शन घडते.

=== महाराष्ट्रातील व्यंगचित्रकलेचा वारसा आणि दस्तऐवजीकरण ===

महाराष्ट्रातील व्यंगचित्रकलेच्या परंपरेत **विकास सबनीस** यांचे योगदान महत्त्वाचे मानले जाते. त्यांनी सुमारे पाच दशके सामाजिक आणि राजकीय विषयांवरील व्यंगचित्रे रेखाटली. शिवसेनाप्रमुख बाळासाहेब ठाकरे यांनी त्यांच्या चित्रकौशल्याची दखल घेऊन त्यांच्यावर ''मार्मिक''मधील व्यंगचित्रांची जबाबदारी सोपविली होती. ''मार्मिक''मध्ये सुमारे बारा वर्षे काम केल्यानंतर त्यांनी ''लोकसत्ता'' या मराठी दैनिकासाठी व्यंगचित्रे रेखाटली. त्यांच्या व्यंगचित्रांमधून समकालीन सामाजिक आणि राजकीय घडामोडींवर भाष्य केले जात असे. २७ डिसेंबर २०१९ रोजी मुंबई येथे त्यांचे निधन झाले.&lt;ref name=&quot;vikassabnis&quot;&gt;“[https://indianexpress.com/article/india/noted-cartoonist-vikas-sabnis-dead-6188466/ Noted cartoonist Vikas Sabnis dead]”, ''The Indian Express'', २८ डिसेंबर २०१९.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;प्रा. गजानन शेपाळ, “[https://www.mahamtb.com/Encyc/2019/12/28/Article-on-cartoon-artist-vikas-sabnis.html व्यंगचित्रांचा ‘विकास’ विसावला]”, ''मुंबई तरुण भारत'', २८ डिसेंबर २०१९.&lt;/ref&gt;

महाराष्ट्रातील व्यंगचित्रकलेच्या इतिहासाचे दस्तऐवजीकरण करण्याच्या दृष्टीने **‘महाराष्ट्राच्या हास्यरेषा’** या पुस्तकाचे प्रकाशन महत्त्वाचे ठरले. व्यंगचित्रकार प्रशांत कुलकर्णी यांनी संपादित केलेल्या या ग्रंथात मराठी व्यंगचित्रकलेच्या सुमारे शंभर वर्षांच्या परंपरेचा आढावा आणि विविध व्यंगचित्रकारांची निवडक चित्रे समाविष्ट करण्यात आली आहेत. ग्रंथाली प्रकाशनाने प्रकाशित केलेल्या या पुस्तकाचे प्रकाशन २९ ऑक्टोबर २०२६ रोजी मुंबईतील दादर येथील स्वातंत्र्यवीर सावरकर स्मारक सभागृहात झाले. या कार्यक्रमात मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी मुंबईत व्यंगचित्रकारांच्या कलाकृतींसाठी स्वतंत्र कला दालन उभारण्याची घोषणा केली. सांस्कृतिक कार्य विभागाच्या माध्यमातून या दालनाच्या उभारणीसाठी शासन पुढाकार घेणार असल्याचे त्यांनी सांगितले.&lt;ref&gt;“[https://www.saamana.com/maharashtrachy-hasyaresha-book-launch-devendra-fadnavis-uddhav-thackeray-raj-thackeray/ ‘महाराष्ट्राच्या हास्यरेषा’ पुस्तकाचे उद्या प्रकाशन; देवेंद्र फडणवीस, उद्धव ठाकरे, राज ठाकरे यांची प्रमुख उपस्थिती]”, ''सामना'', २८ ऑक्टोबर २०२६.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“[https://www.maharashtracrimetimes.com/a-dedicated-art-gallery-for-cartoonists-will-be-established-in-mumbai-chief-minister-makes-the-announcement-at-the-launch-event-of-the-book-maharashtrachya-hasyaresha-the-laughter/ मुंबईत व्यंगचित्रकारांसाठी स्वतंत्र कला दालन उभारणार; ‘महाराष्ट्राच्या हास्यरेषा’ पुस्तक प्रकाशन सोहळ्यात मुख्यमंत्र्यांची घोषणा]”, ''महाराष्ट्र क्राइम टाइम्स'', ३० ऑक्टोबर २०२६.&lt;/ref&gt;

=== व्यंगचित्राची संकल्पना आणि स्वरूप ===

व्यंगचित्र ही दृश्यकलेतील अशी अभिव्यक्ती आहे, जिच्या माध्यमातून एखाद्या व्यक्तीचे, प्रसंगाचे किंवा सामाजिक व राजकीय परिस्थितीचे वैशिष्ट्यपूर्ण पैलू विनोद, उपरोध अथवा टीकेच्या माध्यमातून मांडले जातात. रेषा, आकार, प्रमाण आणि प्रसंगरचना यांच्या साहाय्याने व्यक्ती किंवा परिस्थितीतील वैशिष्ट्ये ठळक केली जातात. व्यक्तीच्या चेहऱ्यावरील किंवा शरीरावरील विशिष्ट वैशिष्ट्ये अतिशयोक्तीने दाखवून व्यक्तिचित्रण केले जाते, तर सामाजिक आणि राजकीय घटनांमधील विसंगती दृश्यरूपातून व्यक्त केली जाते. त्यामुळे व्यंगचित्र हे केवळ हास्यनिर्मितीचे साधन नसून सामाजिक भाष्य आणि विचारप्रवर्तनाचे माध्यमही आहे.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot;/&gt;

विषय आणि अभिव्यक्तीच्या पद्धतीनुसार व्यंगचित्रांचे स्वरूप बदलते. राजकीय व्यंगचित्रांमध्ये शासनव्यवस्था, राजकीय नेतृत्व, सार्वजनिक धोरणे आणि समकालीन घटनांवर भाष्य केले जाते. सामाजिक व्यंगचित्रांमध्ये रूढी, परंपरा, मानवी स्वभाव, सामाजिक विषमता आणि दैनंदिन जीवनातील विसंगती यांचे चित्रण आढळते. काही व्यंगचित्रांमध्ये संवाद किंवा शीर्षकाचा वापर केला जातो, तर काही चित्रे शब्दांशिवाय केवळ दृश्यरचनेतून आशय व्यक्त करतात.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

व्यंगचित्राशी संबंधित अर्कचित्र, हास्यचित्र आणि चित्रपट्टी हे अभिव्यक्तीचे स्वतंत्र प्रकार आहेत. अर्कचित्रामध्ये व्यक्तीच्या चेहऱ्याची किंवा शरीराची वैशिष्ट्ये ठळक करून तिचे व्यक्तिचित्रण केले जाते. हास्यचित्राचा मुख्य उद्देश विनोदनिर्मिती असतो. चित्रपट्टीमध्ये सलग चित्रांच्या माध्यमातून एखादा प्रसंग, घटना किंवा कथा मांडली जाते. या प्रकारांमध्ये अतिशयोक्ती आणि विनोदाचा वापर होऊ शकतो; तथापि त्यांची अभिव्यक्तीपद्धती आणि आशय व्यंगचित्रापेक्षा वेगळा असू शकतो.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

व्यंगचित्राचा परिणामकारकपणा चित्रकाराच्या निरीक्षणशक्ती, रेखाटनकौशल्य, कल्पकता आणि विषयाच्या आकलनावर अवलंबून असतो. मर्यादित रेषा आणि मोजक्या दृश्यघटकांच्या साहाय्याने व्यापक आशय व्यक्त करणे हे या कलेचे वैशिष्ट्य आहे. वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमध्ये व्यंगचित्रांचा वापर समकालीन घटनांवरील प्रतिक्रिया व्यक्त करण्यासाठी तसेच सामाजिक आणि राजकीय प्रश्नांकडे वाचकांचे लक्ष वेधण्यासाठी केला जातो. त्यामुळे व्यंगचित्र हे कला, पत्रकारिता आणि सामाजिक संवाद यांना जोडणारे प्रभावी माध्यम ठरते.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

=== मराठी व्यंगचित्रकलेचा इतिहास ===

मराठी व्यंगचित्रकलेचा प्रारंभ एकोणिसाव्या शतकाच्या उत्तरार्धात मुद्रित पत्रकारितेच्या विकासाशी निगडित आहे. इंग्लंडमधील ''पंच'' या विनोदी आणि व्यंगात्मक नियतकालिकाच्या प्रभावातून भारतात विविध प्रादेशिक भाषांमध्ये त्याच धर्तीची नियतकालिके सुरू झाली. मराठीत ठाण्याहून प्रसिद्ध होणाऱ्या ''हिंदू पंच'' या साप्ताहिकात १८८३ च्या सुमारास व्यंगचित्रे प्रसिद्ध झाली. मराठीतील व्यंगचित्राधारित पत्रकारितेच्या प्रारंभीच्या टप्प्यात या नियतकालिकाचे महत्त्वाचे स्थान आहे. या नियतकालिकाने पाश्चात्त्य व्यंगचित्रपरंपरेतील काही वैशिष्ट्यांचा मराठी मुद्रित संस्कृतीशी परिचय करून दिला. संशोधक स्वारली परांजपे यांनी ''हिंदू पंच''मधील उपलब्ध अंकांचा अभ्यास करून त्यातील व्यंगात्मक आशय आणि पाश्चात्त्य ''पंच''शी असलेले सांस्कृतिक संबंध स्पष्ट केले आहेत.&lt;ref name=&quot;vishwakosh-vyangyachitra&quot;&gt;“[https://vishwakosh.marathi.gov.in/33080/ व्यंग्यचित्र]”, ''मराठी विश्वकोश''.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;paranjape&quot;&gt;Swarali Paranjape, “Crossing Boundaries: Punch and the Marathi Weekly Hindu Pañca (1870–1909)”, in ''Asian Punches: A Transcultural Affair'', Springer, २०१३, पृ. १५१–१६४.&lt;/ref&gt;

मराठी व्यंगचित्रकलेच्या इतिहासात १९२५ हे वर्ष महत्त्वाचे मानले जाते. मराठी विश्वकोशानुसार, मराठी व्यंगचित्रांची सलग परंपरा ''किर्लोस्कर'' या नियतकालिकातून शं. वा. किर्लोस्कर यांच्या प्रयत्नांमुळे सुरू झाली. त्यांनी व्यंगचित्रांचा वापर सामाजिक प्रबोधन, वैयक्तिक उन्नती आणि समाजजीवनातील प्रश्न मांडण्यासाठी केला. पुढे ''किर्लोस्कर''सारख्या नियतकालिकांमधून व्यंगचित्रांना नियमित स्थान मिळाल्यामुळे मराठी वाचकांमध्ये या कलाप्रकाराची ओळख आणि लोकप्रियता वाढण्यास मदत झाली.&lt;ref name=&quot;vishwakosh-vyangyachitra&quot; /&gt;

भारतातील व्यंगचित्रकलेचा विकास हा केवळ कलात्मक बदलांचा इतिहास नसून तो पत्रकारिता, राजकीय विचारप्रवाह आणि सार्वजनिक चर्चेच्या विस्ताराशीही संबंधित आहे. एकोणिसाव्या शतकाच्या उत्तरार्धापासून वृत्तपत्रांमधील व्यंगचित्रांनी ब्रिटिश वसाहतवादी सत्तेचे स्वरूप, भारतीय समाजातील बदल आणि राजकीय घडामोडी यांवर भाष्य केले. पुढील काळात स्वातंत्र्यचळवळ, राष्ट्रनिर्मिती, लोकशाही व्यवस्था आणि सामाजिक परिवर्तन यांसारखे विषय व्यंगचित्रांच्या आशयाचा भाग बनले. व्यंगचित्रे ही बातमी किंवा लेखाला पूरक चित्रे असण्यापलीकडे जाऊन सार्वजनिक प्रश्नांवर मत व्यक्त करणारे स्वतंत्र माध्यम म्हणून विकसित झाली.&lt;ref name=&quot;khanduri&quot;&gt;Ritu Gairola Khanduri, ''Caricaturing Culture in India: Cartoons and History in the Modern World'', Cambridge University Press, २०१४.&lt;/ref&gt;

स्वातंत्र्यपूर्व काळात मराठी नियतकालिकांमधील व्यंगचित्रांचा आशय तत्कालीन सामाजिक आणि राजकीय परिस्थितीशी संबंधित होता. सामाजिक रूढी, शिक्षण, स्त्रीजीवन, सार्वजनिक संस्था आणि राजकीय घडामोडी यांसारख्या विषयांवर व्यंगचित्रांच्या माध्यमातून भाष्य केले जात असे. ''हिंदू पंच''मधील चित्रे मराठी मुद्रित संस्कृतीत व्यंगचित्रांच्या प्रारंभीच्या वापराची उदाहरणे आहेत. अशा चित्रांचा अभ्यास तत्कालीन सामाजिक दृष्टिकोन आणि सार्वजनिक चर्चेचे स्वरूप समजून घेण्यासाठी उपयुक्त ठरतो.&lt;ref name=&quot;paranjape&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;khanduri&quot; /&gt;

स्वातंत्र्यानंतर वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांच्या प्रसारामुळे व्यंगचित्रकलेला अधिक व्यापक वाचकवर्ग मिळाला. राजकीय व्यंगचित्रे, व्यक्तिचित्रण, पॉकेट कार्टून, हास्यचित्रे आणि चित्रपट्ट्या अशा विविध प्रकारांतून कलाकारांनी आपली अभिव्यक्ती विकसित केली. या काळात व्यंगचित्रकारांनी राजकीय नेतृत्व, सार्वजनिक धोरणे, सामाजिक बदल आणि दैनंदिन जीवनातील विसंगती यांवर चित्रांच्या माध्यमातून भाष्य केले. वृत्तपत्रांतील नियमित व्यंगचित्रे आणि नियतकालिकांतील हास्यचित्रांमुळे या कलेचा वाचकांशी सातत्यपूर्ण संबंध प्रस्थापित झाला.&lt;ref name=&quot;khanduri&quot; /&gt;

कालांतराने मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विषयांत आणि तंत्रांत विविधता आली. वृत्तपत्रांतील राजकीय भाष्याबरोबरच सामाजिक जीवन, कौटुंबिक प्रसंग, मानवी स्वभाव, सांस्कृतिक बदल आणि दैनंदिन अनुभव यांचे चित्रण वाढले. मुद्रित माध्यमांबरोबरच व्यंगचित्रप्रदर्शने, पुस्तकप्रकाशन आणि इतर दृश्य माध्यमांतूनही या कलेचा प्रसार झाला. अशा प्रकारे मराठी व्यंगचित्रकलेने पत्रकारिता, दृश्यकला आणि सामाजिक भाष्य यांचा संगम साधत स्वतंत्र कलापरंपरा विकसित केली.&lt;ref name=&quot;vishwakosh-vyangyachitra&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;khanduri&quot; /&gt;

=== मराठी वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमधील व्यंगचित्रे ===

मराठी वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांनी व्यंगचित्रकलेच्या प्रसारात महत्त्वाची भूमिका बजावली आहे. मुद्रित माध्यमांमधील व्यंगचित्रांमुळे सामाजिक आणि राजकीय घटनांवरील भाष्य वाचकांपर्यंत चित्ररूपात पोहोचले. वृत्तपत्रांतील व्यंगचित्रे प्रामुख्याने समकालीन घटना, सार्वजनिक जीवन, राजकीय निर्णय आणि सामाजिक प्रश्न यांवर भाष्य करतात. नियतकालिकांमध्ये प्रसिद्ध होणाऱ्या हास्यचित्रांचा विषयविस्तार तुलनेने अधिक असतो. त्यांत कौटुंबिक जीवन, मानवी स्वभाव, सामाजिक रूढी आणि दैनंदिन अनुभव यांचे चित्रण आढळते. विनोद आणि उपरोध यांच्या साहाय्याने गंभीर विषयही वाचकांपर्यंत प्रभावीपणे पोहोचवले जातात.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

मराठी मुद्रित माध्यमांतील व्यंगचित्रपरंपरेच्या प्रारंभीच्या टप्प्यात ''हिंदू पंच'' या साप्ताहिकाचे स्थान महत्त्वाचे आहे. इंग्रजी ''पंच''च्या धर्तीवर सुरू झालेल्या या नियतकालिकातून व्यंगचित्रे आणि व्यंगात्मक लेखन प्रसिद्ध होत असे. या साप्ताहिकातील चित्रांमधून तत्कालीन समाजजीवन आणि सार्वजनिक घडामोडींचे चित्रण झाले. ''हिंदू पंच''च्या अभ्यासातून पाश्चात्त्य व्यंगचित्रपरंपरेतील काही शैलीगत वैशिष्ट्ये मराठी मुद्रित संस्कृतीत कशा प्रकारे आली आणि त्यांना स्थानिक सामाजिक संदर्भ कसे प्राप्त झाले, हे स्पष्ट होते.&lt;ref name=&quot;paranjape&quot; /&gt;

पुढील काळात ''किर्लोस्कर'' या नियतकालिकाने मराठी व्यंगचित्रकलेच्या नियमित परंपरेला चालना दिली. शं. वा. किर्लोस्कर यांनी व्यंगचित्रांचा उपयोग सामाजिक प्रबोधन आणि समाजजीवनातील प्रश्न मांडण्यासाठी केला. त्यानंतर ''हंस'', ''मोहिनी'' आणि ''उद्यम'' यांसारख्या नियतकालिकांनी हास्यचित्रकलेच्या प्रसाराला हातभार लावला. या नियतकालिकांमधून नागेश आर्डे, शि. द. फडणीस, प्रभाकर ठोकळ, वसंत सरवटे आणि श्याम जोशी यांसारख्या हास्यचित्रकारांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. पुढील काळात ''आवाज'' वार्षिक आणि ''जत्रा'' यांसारख्या नियतकालिकांनीही हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रांना वाचकांपर्यंत पोहोचवले.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;&lt;ref&gt;“[https://www.loksatta.com/lokrang/marathi-caricature-cartoonist-history-maharashtra-hasyaresha-book-analysis-ssb-93-5984610/ मराठी व्यंगचित्रकलेची दृश्यात्मक नोंदवही]”, प्रशांत कुलकर्णी, ''लोकसत्ता''.&lt;/ref&gt;

राजकीय व्यंगचित्रांच्या प्रसारात ''सकाळ'' आणि ''मार्मिक'' यांसारख्या मुद्रित माध्यमांचे योगदान उल्लेखनीय आहे. ''सकाळ''मध्ये प्रारंभीपासून संपादकीय टीकाचित्रांना स्थान देण्यात आले. पुढे बाळासाहेब ठाकरे यांनी ''मार्मिक'' या व्यंगचित्रप्रधान साप्ताहिकाच्या माध्यमातून राजकीय आणि सामाजिक विषयांवरील व्यंगचित्रांची परंपरा विकसित केली. या साप्ताहिकामुळे अनेक व्यंगचित्रकारांना आपली कला सादर करण्यासाठी व्यासपीठ मिळाले. विकास सबनीस यांसारख्या व्यंगचित्रकारांना ''मार्मिक''मधून प्रसिद्धी मिळाली.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;vikassabnis&quot; /&gt;

दिवाळी अंकांनीही मराठी हास्यचित्रकार आणि व्यंगचित्रकारांना विशेष व्यासपीठ उपलब्ध करून दिले. दिवाळी अंकांतील चित्रांना विषय आणि मांडणीच्या दृष्टीने अधिक विस्तार मिळत असे. सामाजिक जीवनातील शाश्वत विसंगती, कौटुंबिक प्रसंग, मानवी स्वभाव आणि विनोदी परिस्थिती यांवर आधारित हास्यचित्रे या अंकांत प्रसिद्ध होत असत. त्यामुळे वृत्तपत्रांतील तात्कालिक राजकीय टीकाचित्रांबरोबरच नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांमधील हास्यचित्रांनी मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विविध प्रवाहांना चालना दिली.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

वृत्तपत्रांतील नियमित व्यंगचित्रे आणि नियतकालिकांतील हास्यचित्रे यांमुळे व्यंगचित्रकारांचा वाचकांशी सातत्यपूर्ण संवाद निर्माण झाला. एखाद्या घटनेचे दृश्यरूप सादर करण्याबरोबरच तिच्यामागील सामाजिक किंवा राजकीय विसंगती अधोरेखित करण्याचे कार्य या चित्रांनी केले. त्यामुळे मराठी वृत्तपत्रे आणि नियतकालिके ही व्यंगचित्रकलेच्या प्रसाराची महत्त्वाची माध्यमे ठरली. त्यांच्या माध्यमातून मराठी समाजजीवनातील बदलांची दृश्य नोंदही तयार झाली.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

== जिल्हानिहाय व्यंगचित्रकार ==

=== ठाणे जिल्हा ===

ठाणे जिल्ह्याशी संबंधित काही व्यंगचित्रकारांनी मराठी वृत्तपत्रे, नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांमधून व्यंगचित्रकलेच्या विकासात योगदान दिले आहे. या कलाकारांनी हास्यचित्रे, सामाजिक आणि राजकीय व्यंगचित्रे, चित्रांकन तसेच व्यंगचित्रकलेच्या प्रसारासाठी विविध उपक्रमांत सहभाग घेतला आहे. दिवाकर जयंत शेडगे आणि विवेक मेहेत्रे ही या क्षेत्रातील उल्लेखनीय नावे आहेत.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;&gt;शरद लोणकर, “[https://mymarathi.net/r-sarag-3/ व्यंगचित्रकलेचा वारसा जपणारे दिवाकर शेडगे]”, ''माय मराठी'', १० जानेवारी २०१९.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MehetreProfile&quot;&gt;“[https://www.marathisrushti.com/profiles/vivek-mehetre/ मेहेत्रे, विवेक]”, ''मराठीसृष्टी''.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MehetreGomantak&quot;&gt;मुकेश थळी, “[https://dainikgomantak.esakal.com/blog/cartoonist-vivek-mehetre-famous-cartoonist-in-india-ms98 हास्य, हास्यचित्रे व व्यंगचित्रे]”, ''दैनिक गोमन्तक'', १३ फेब्रुवारी २०२४.&lt;/ref&gt;

==== दिवाकर जयंत शेडगे ====

दिवाकर जयंत शेडगे यांचा जन्म ७ फेब्रुवारी १९४२ रोजी झाला. चित्रकलेचा वारसा लाभलेल्या कुटुंबात त्यांचे बालपण गेले. त्यांचे वडील चित्रकार होते आणि त्यांनी वडिलांच्या मार्गदर्शनाखाली चित्रकलेचे काम सुरू केले. पुढे व्यंगचित्रकलेकडे वळल्यानंतर त्यांनी स्वतःची स्वतंत्र शैली विकसित केली. १९६९ मध्ये ''आवाज'' दिवाळी अंकात त्यांचे पहिले व्यंगचित्र प्रसिद्ध झाले. त्यानंतर ''लोकसत्ता'', ''लोकप्रभा'', ''मार्मिक'', ''जत्रा'', ''श्रीदीपलक्ष्मी'', ''दीपावली'' आणि अन्य नियतकालिकांतून त्यांची व्यंगचित्रे प्रसिद्ध झाली. त्यांनी पन्नासहून अधिक दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे रेखाटली आणि त्यांची सुमारे चार हजार व्यंगचित्रे प्रकाशित झाली. नाटकांच्या जाहिराती, दिवाळी अंकांची मुखपृष्ठे आणि कथाचित्रे यांसाठीही त्यांनी चित्रांकन केले. ''रत्‍नागिरी टाइम्स'', ''दो बजे दोपहर'' आणि ''सांज समाचार'' या वृत्तपत्रांसाठी त्यांनी व्यंगचित्रमालिका तयार केल्या.

१९९२ मध्ये मुंबई मराठी पत्रकार संघाच्या ‘मधुचंद्र साहित्यिकांचा’ या मालिकेतील हास्यचित्रांसाठी आणि २००२ मध्ये ''कलाकुंज'' दिवाळी अंकातील हास्यचित्रांसाठी त्यांना शं. वा. किर्लोस्कर स्मृतिचिन्ह प्रदान करण्यात आले. ते ठाणे जिल्ह्यातील कळवा येथे वास्तव्यास होते.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot; /&gt;

==== विवेक मेहेत्रे ====

विवेक मेहेत्रे हे ठाण्यात वास्तव्यास असलेले हास्यचित्रकार, व्यंगचित्रकार, लेखक आणि प्रकाशक आहेत. वयाच्या सोळाव्या वर्षापासून त्यांनी व्यंगचित्रे रेखाटण्यास सुरुवात केली. त्यांनी अभियांत्रिकी शाखेतील पदवी व पदव्युत्तर शिक्षण तसेच व्यवस्थापनशास्त्रातील पदव्युत्तर शिक्षण पूर्ण केले. मराठी, इंग्रजी आणि गुजराती यांसह विविध भाषांतील नियतकालिकांतून त्यांची हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रे प्रसिद्ध झाली आहेत. त्यांच्या सुमारे साठ हजार हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रांचा उल्लेख त्यांच्या चरित्रात्मक नोंदीत आढळतो. उत्कृष्ट व्यंगचित्रकलेसाठी त्यांना शं. वा. किर्लोस्कर पुरस्कार २००० आणि २००९ या वर्षांत दोन वेळा मिळाला. ''तुमचा नवा दोस्त इंटरनेट'' या त्यांच्या पुस्तकाला महाराष्ट्र शासनाचा प्रथम क्रमांकाचा पुरस्कार मिळाला आहे.&lt;ref name=&quot;MehetreProfile&quot; /&gt;

१९९३ पासून ते पत्नी वैशाली मेहेत्रे यांच्यासह ‘उद्वेली बुक्स’ या प्रकाशन संस्थेचे काम पाहतात. त्यांच्या हास्यचित्रांचे संकलन करणारी पुस्तकेही प्रकाशित झाली आहेत. व्यंगचित्रकलेच्या प्रसारासाठी त्यांनी कार्यशाळा आणि इतर उपक्रमांत सहभाग घेतला आहे.&lt;ref name=&quot;MehetreGomantak&quot; /&gt;

जानेवारी २०१८ मध्ये ठाणे येथे आयोजित अखिल भारतीय मराठी व्यंगचित्रकार संमेलनाचे अध्यक्षपद विवेक मेहेत्रे यांनी भूषविले. २० आणि २१ जानेवारी रोजी झालेल्या या संमेलनात ‘सोशल मीडिया आणि व्यंगचित्रे’ तसेच ‘मराठी दैनिकांचे संपादक राजकीय व्यंगचित्रांना घाबरू लागले आहेत का’ या विषयांवर चर्चासत्रे आयोजित करण्यात आली होती. महिला, मुली, ज्येष्ठ नागरिक आणि मुलांसाठी कार्यशाळा तसेच ज्येष्ठ आणि दिवंगत व्यंगचित्रकारांच्या कलाकृतींचे प्रदर्शनही आयोजित करण्यात आले होते. या संमेलनाचे आयोजन ‘कार्टूनिस्ट्स कंबाइन’ या संस्थेतर्फे करण्यात आले होते.&lt;ref&gt;“[https://maharashtratimes.com/maharashtra/mumbai-news/marathi-cartoonist-gettogether-in-thane/amp_articleshow/61969835.cms ठाण्यामध्ये रंगणार मराठी व्यंगचित्रकार संमेलन]”, ''महाराष्ट्र टाइम्स'', ८ डिसेंबर २०१७.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“[https://www.esakal.com/mumbai/marathi-news-thane-news-marathi-caricature-festival-93538 व्यंगचित्रांचा इतिहास पुस्तकांतून जतन करा : सुहास बहुलकर]”, ''सकाळ'', २० जानेवारी २०१८.&lt;/ref&gt;

=== सिंधुदुर्ग जिल्हा ===

सिंधुदुर्ग जिल्ह्याशी संबंधित काही कलाकारांनी मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विकासात योगदान दिले आहे. वृत्तपत्रे, नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांमधून त्यांच्या कलाकृती प्रसिद्ध झाल्या. या जिल्ह्यातील उल्लेखनीय व्यंगचित्रकारांमध्ये बाळ राणे आणि प्रभाकर वाईरकर यांचा समावेश होतो.

==== बाळ राणे ====

बाळ राणे हे मराठीतील ज्येष्ठ व्यंगचित्रकार होते. त्यांचा जन्म २६ जानेवारी १९१४ रोजी सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील कणकवलीजवळच्या जानवली येथे झाला. लहानपणापासूनच चित्रकार होण्याची त्यांची इच्छा होती. मुंबईत त्यांनी मॅट्रिकपर्यंत शिक्षण घेतले. त्यानंतर सुप्रसिद्ध चित्रकार स. ल. हळदणकर यांच्याकडे चित्रकलेचे प्रशिक्षण घेतले. पुढे त्यांनी मुंबईतील पोलीस आयुक्त कार्यालयात लिपिक म्हणून नोकरी केली; मात्र नोकरी सांभाळून व्यंगचित्रकलेचा सराव सुरू ठेवला. त्यांच्या व्यंगचित्रांत कौटुंबिक, सामाजिक, राजकीय आणि दैनंदिन जीवनातील प्रसंगांचे चित्रण आढळते.

''मनोहर'', ''किर्लोस्कर'', ''हंस'', ''वसंत'', ''मोहिनी'', ''उद्यम'', ''वाङ्मयशोभा'', ''आवाज'', ''मार्मिक'' आणि ''किशोर'' यांसारख्या मराठी नियतकालिके व दिवाळी अंकांतून त्यांची व्यंगचित्रे प्रसिद्ध झाली. मराठीबरोबरच ''शंकर्स वीकली'', ''धर्मयुग'' आणि ''चित्रलेखा'' यांसारख्या इंग्रजी, हिंदी आणि गुजराती नियतकालिकांतही त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. ''तरुण भारत''च्या पुणे आणि नागपूर आवृत्त्यांमध्ये ‘बाळूकाका’ या नावाने त्यांचे पॉकेट कार्टून जवळपास पस्तीस वर्षे नियमितपणे प्रसिद्ध होत होते. त्यांच्या जन्मशताब्दीनिमित्त २०१४ मध्ये सर जे. जे. उपयोजित कला महाविद्यालयात त्यांच्या चित्रसंग्रहाचे प्रदर्शन भरविण्यात आले होते.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;&gt;प्रतिभा राणे-वाघ, “[https://www.pratibhawagh.com/bal-rane-marathi बाळ राणे (ज्येष्ठ व्यंगचित्रकार)]”, ''प्रतिभा वाघ''.&lt;/ref&gt;

==== प्रभाकर वाईरकर ====

प्रभाकर वाईरकर हे आंतरराष्ट्रीय स्तरावर ओळख निर्माण केलेले मराठी व्यंगचित्रकार, अर्कचित्रकार आणि रेखांकनकार आहेत. त्यांचा जन्म १९५१ मध्ये सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील मालवण तालुक्यातील कट्टा येथे झाला. त्यांनी मुंबईतील सर जे. जे. उपयोजित कला संस्थेतून १९७७ मध्ये उपयोजित कलेची पदविका प्राप्त केली. व्यंगचित्रे, अर्कचित्रे, रेखाचित्रे आणि जाहिरातकला या क्षेत्रांत त्यांनी काम केले. विविध वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांसाठी त्यांनी व्यंगचित्रे व अर्कचित्रे रेखाटली. ''इंडियन एक्सप्रेस'', ''द टाइम्स ऑफ इंडिया'', ''द संडे ऑब्झर्व्हर'', ''लोकसत्ता'', ''लोकप्रभा'', ''महाराष्ट्र टाइम्स'', ''मार्मिक'' आणि ''आपले महानगर'' यांसारख्या वृत्तपत्रे व नियतकालिकांतून त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली.

१९८७ मध्ये स्वित्झर्लंड येथे झालेल्या आंतरराष्ट्रीय कॉमिक्स महोत्सवात त्यांच्या चित्रांचा समावेश झाला होता. २००२ मध्ये दूरदर्शनने भारतातील नामवंत व्यंगचित्रकारांवर आधारित मालिका प्रसारित केली होती. या मालिकेतील एक भाग प्रभाकर वाईरकर यांच्या कार्यावर आधारित होता. जाहिरातकला क्षेत्रातही त्यांनी अर्कचित्रे आणि व्यंगचित्रांचा वापर करून योगदान दिले.&lt;ref name=&quot;PrabhakarWairkar&quot;&gt;“[https://www.mahamtb.com/Encyc/2023/1/14/Article-on-Prabhakar-Wirekar.html व्यंगचित्रांद्वारे अटकेपार झेंडा नेणारे प्रभाकर वाईरकर]”, ''मुंबई तरुण भारत'', १४ जानेवारी २०२३.&lt;/ref&gt;

२०२६ मध्ये रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील लांजा तालुक्यातील रिंगणे येथे राजापूर-लांजा तालुका नागरिक संघाचे अकरावे ग्रामीण मराठी साहित्य संमेलन आयोजित करण्यात आले होते. या संमेलनात प्रभाकर वाईरकर यांच्या चित्रांचे प्रदर्शन भरविण्यात आले. संमेलनाच्या अखेरच्या दिवशी त्यांना बाळकृष्ण खामकर ‘कोकण भूषण’ पुरस्कार प्रदान करण्यात आला. हा पुरस्कार त्यांच्या व्यंगचित्रकलेतील योगदानाची दखल घेऊन देण्यात आला.&lt;ref&gt;“[https://marathi.hindusthansamachar.in/Encyc/2026/1/9/Rural-Literature-Conference-to-be-held-at-Ringane-.php रत्नागिरी : जानेवारीअखेर रिंगणे येथे अकरावे ग्रामीण साहित्य संमेलन]”, ''हिंदुस्थान समाचार'', जानेवारी २०२६.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“[https://marathi.hindusthansamachar.in/Encyc/2026/2/2/Prabhakar-Wairkar-Speeach-in-R.php रत्नागिरी : समाजातील सर्व घटकांना सामावून घेऊन प्रगती साधणारे संमेलन - प्रभाकर वाईरकर]”, ''हिंदुस्थान समाचार'', २ फेब्रुवारी २०२६.&lt;/ref&gt;

== व्यंगचित्रकारांचे कलात्मक योगदान ==

कोकणाशी संबंधित व्यंगचित्रकारांनी मराठी व्यंगचित्रकलेत विविध विषय आणि माध्यमांद्वारे योगदान दिले आहे. त्यांच्या कलाकृतींमध्ये सामाजिक जीवन, राजकीय घडामोडी, मानवी स्वभाव, कौटुंबिक प्रसंग आणि दैनंदिन व्यवहार यांचे चित्रण आढळते. काही कलाकारांनी वृत्तपत्रांतील नियमित व्यंगचित्रांमधून समकालीन घटनांवर भाष्य केले, तर काहींनी नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांमधून हास्यचित्रे, अर्कचित्रे आणि चित्रांकने प्रसिद्ध केली. त्यामुळे त्यांचे कार्य राजकीय व्यंगचित्रांपुरते मर्यादित न राहता चित्रांकन आणि जाहिरातकलेसारख्या क्षेत्रांपर्यंत विस्तारले.

बाळ राणे यांनी वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमधून दीर्घकाळ व्यंगचित्रे प्रसिद्ध केली. *तरुण भारत*मधील ‘बाळूकाका’ या पॉकेट कार्टूनमधून त्यांनी दैनंदिन जीवनातील प्रसंग आणि सामाजिक विसंगती विनोदी शैलीत मांडल्या. मराठी नियतकालिकांबरोबरच हिंदी, इंग्रजी आणि गुजराती नियतकालिकांतही त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. विविध भाषांतील नियतकालिकांमधील त्यांच्या प्रकाशनामुळे त्यांच्या व्यंगचित्रांचे कार्य प्रादेशिक भाषिक मर्यादांपलीकडे पोहोचले.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;/&gt;

प्रभाकर वाईरकर यांनी व्यंगचित्रकलेबरोबरच अर्कचित्र, चित्रांकन आणि जाहिरातकलेच्या क्षेत्रांत काम केले. विविध वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांसाठी त्यांनी चित्रे रेखाटली. १९८७ मध्ये स्वित्झर्लंड येथे झालेल्या आंतरराष्ट्रीय कॉमिक्स महोत्सवातील त्यांचा सहभाग आणि २००२ मध्ये दूरदर्शनच्या व्यंगचित्रकारांवरील कार्यक्रममालेतील समावेश यांचा त्यांच्या कारकिर्दीत उल्लेख आढळतो. त्यांच्या कार्यातून व्यंगचित्र, व्यक्तिचित्रण आणि व्यावसायिक चित्रांकन या कलाप्रकारांतील परस्परसंबंध दिसून येतात.&lt;ref name=&quot;PrabhakarWairkar&quot;/&gt;

दिवाकर जयंत शेडगे यांनी वृत्तपत्रे, नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे रेखाटली. त्यांच्या कामात सामाजिक प्रसंग, मानवी स्वभाव आणि दैनंदिन जीवनातील विसंगती यांचे चित्रण आढळते. व्यंगचित्रांबरोबरच नाटकांच्या जाहिराती, दिवाळी अंकांची मुखपृष्ठे आणि कथाचित्रे तयार करण्याचे कामही त्यांनी केले. विविध वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमधील त्यांच्या प्रकाशनातून व्यंगचित्रकलेच्या मुद्रित माध्यमांतील वापराचे स्वरूप दिसून येते.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;/&gt;

विवेक मेहेत्रे यांनी हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रांच्या माध्यमातून मराठीसह इतर भाषांतील वाचकांपर्यंत आपली कला पोहोचवली. नियतकालिकांमधील चित्रप्रकाशनाबरोबरच ‘हास्य कॉर्नर’ या कार्यक्रमातून त्यांनी व्यंगचित्रकलेचे प्रात्यक्षिक आणि सादरीकरण केले. लेखन, व्याख्याने आणि पुस्तकप्रकाशनाच्या माध्यमातूनही त्यांनी या कलेच्या प्रसारात सहभाग घेतला. त्यांच्या कार्यातून व्यंगचित्रकलेचे मुद्रित माध्यमांबरोबरच प्रत्यक्ष सादरीकरणाच्या माध्यमातील स्वरूपही स्पष्ट होते.&lt;ref name=&quot;MehetreProfile&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MehetreGomantak&quot;/&gt;

या कलाकारांच्या कार्यातून मराठी व्यंगचित्रकलेतील विषयवैविध्य आणि माध्यमवैविध्य दिसून येते. वृत्तपत्रे, नियतकालिके, दिवाळी अंक, अर्कचित्रे, चित्रांकन आणि सार्वजनिक सादरीकरण अशा विविध माध्यमांतून त्यांनी व्यंगचित्रकलेचा आविष्कार केला. त्यामुळे कोकणाशी संबंधित व्यंगचित्रकारांचे योगदान मराठी व्यंगचित्रकलेच्या व्यापक परंपरेचा एक भाग म्हणून अभ्यासता येते.

=== सामाजिक आणि राजकीय व्यंगचित्रे ===

सामाजिक आणि राजकीय व्यंगचित्रे ही समाजातील घडामोडी, सार्वजनिक जीवनातील विसंगती आणि राजकीय प्रक्रियांवर भाष्य करणारी दृश्यकलेची अभिव्यक्ती आहेत. सामाजिक व्यंगचित्रांमधून रूढी, परंपरा, सामाजिक विषमता, मानवी स्वभाव आणि दैनंदिन जीवनातील विरोधाभास यांचे चित्रण केले जाते. राजकीय व्यंगचित्रांमध्ये शासनव्यवस्था, राजकीय नेतृत्व, सार्वजनिक धोरणे आणि समकालीन घटनांवर उपरोधिक भाष्य केले जाते. अशा चित्रांमध्ये विनोद, अतिशयोक्ती, प्रतीकात्मकता आणि दृश्यरूपकांचा वापर करून आशय मांडला जातो.&lt;ref name=&quot;khanduri&quot;/&gt;

भारतीय व्यंगचित्रपरंपरेत सामाजिक आणि राजकीय विषयांचे चित्रण मुद्रित माध्यमांच्या विकासाबरोबर विस्तारले. वसाहतकालीन काळापासून वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमधील व्यंगचित्रांनी सत्ताकेंद्रे, सामाजिक संबंध आणि सार्वजनिक प्रश्न यांवर भाष्य केले. स्वातंत्र्यानंतर लोकशाही व्यवस्था, निवडणुका, शासनाचे निर्णय आणि सामाजिक परिवर्तन हे राजकीय व्यंगचित्रांचे महत्त्वाचे विषय बनले. व्यंगचित्रे तत्कालीन राजकीय वातावरण आणि समाजातील विचारप्रवाहांचे दृश्य प्रतिबिंब नोंदवतात. त्यामुळे इतिहासाच्या अभ्यासातही त्यांचा दृश्यस्रोत म्हणून उपयोग केला जातो.&lt;ref&gt;Urvi Mukhopadhyay, “Taking Humour Seriously: Political Cartoons as Source of History”, ''Proceedings of the Indian History Congress'', खंड ८३, २०२४, पृ. १४३६–१४५७. https://www.jstor.org/stable/27438540&lt;/ref&gt;

महाराष्ट्रातील सामाजिक आणि राजकीय परिस्थितीचाही व्यंगचित्रांच्या आशयावर प्रभाव पडला. भाषिक अस्मिता, प्रादेशिक ओळख, सामाजिक-सांस्कृतिक बदल आणि राजकीय चळवळी या विषयांनी महाराष्ट्रातील सार्वजनिक चर्चेला आकार दिला. राजुला नानजी शाह यांनी महाराष्ट्राच्या अस्मितेच्या जडणघडणीचा अभ्यास करताना भाषा, प्रदेश, धर्म आणि राज्याच्या भाषिक पुनर्रचनेनंतरच्या सामाजिक-राजकीय घडामोडींचा विचार केला आहे. हा अभ्यास व्यंगचित्रकलेवर केंद्रित नसला, तरी महाराष्ट्रातील सामाजिक आणि राजकीय संदर्भ समजून घेण्यासाठी तो उपयुक्त ठरतो.&lt;ref&gt;Rajula Nanji Shah, “Trajectories in the Construction of Maharashtrian Identity”, ''Journal of Emerging Technologies and Innovative Research'', खंड ५, अंक ८, ऑगस्ट २०१८, पृ. २३८–२४५. https://www.jetir.org/papers/JETIR1808931.pdf&lt;/ref&gt;

व्यंगचित्रांचा ऐतिहासिक अभ्यास करताना त्यांतील दृश्यरचना, प्रतीके, व्यक्तिरेखा आणि प्रसंग यांचा तत्कालीन सामाजिक व राजकीय परिस्थितीशी संबंध लावला जातो. व्यंगचित्रकाराने निवडलेला विषय, त्यातील उपरोध आणि चित्रातून व्यक्त होणारा दृष्टिकोन यांमधून त्या काळातील सार्वजनिक विचारविश्वाचा मागोवा घेता येतो. अशा प्रकारे सामाजिक आणि राजकीय व्यंगचित्रे ही विनोदनिर्मितीबरोबरच पत्रकारिता, दृश्यकला आणि इतिहासाच्या अभ्यासासाठीही महत्त्वाची दृश्यसाधने ठरतात.&lt;ref name=&quot;khanduri&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mukhopadhyay&quot;&gt;Urvi Mukhopadhyay, “Taking Humour Seriously: Political Cartoons as Source of History”, ''Proceedings of the Indian History Congress'', खंड ८३, २०२४, पृ. १४३६–१४५७. https://www.jstor.org/stable/27438540&lt;/ref&gt;

=== विनोदी आणि उपरोधिक चित्रण ===

विनोद आणि उपरोध हे व्यंगचित्रकलेचे महत्त्वाचे घटक आहेत. दैनंदिन जीवनातील प्रसंग, मानवी स्वभावातील विसंगती, सामाजिक रूढी आणि सार्वजनिक व्यवहार यांचे चित्रण करताना व्यंगचित्रकार विनोदाचा वापर करतो. एखाद्या व्यक्तीचे किंवा परिस्थितीचे वैशिष्ट्य अतिशयोक्तीने दाखवणे, अनपेक्षित कलाटणी देणे आणि व्यक्तिरेखांच्या चेहऱ्यावरील व शारीरिक हावभावांतून आशय व्यक्त करणे या तंत्रांमुळे व्यंगचित्रात हास्यनिर्मिती होते. काही व्यंगचित्रे निव्वळ हास्य निर्माण करतात, तर काही हसवतानाच वाचकाला विचार करण्यास प्रवृत्त करतात.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot;/&gt;

उपरोधिक चित्रणात एखाद्या व्यक्तीच्या विधानातील, कृतीतील किंवा सामाजिक परिस्थितीतील विरोधाभास ठळक केला जातो. चित्रातील व्यक्तिरेखा, प्रसंग, प्रतीके आणि संवाद यांच्या साहाय्याने व्यंगचित्रकार आशय मांडतो. काही वेळा चित्रातील व्यक्ती किंवा प्रसंगाचे अतिशयोक्तीपूर्ण चित्रण करून विसंगती अधोरेखित केली जाते; तर काही वेळा शब्द आणि चित्र यांच्या परस्परसंबंधातून उपरोध व्यक्त होतो. त्यामुळे व्यंगचित्रातील विनोद हा केवळ मनोरंजनापुरता मर्यादित न राहता सामाजिक निरीक्षण आणि टीकेचे माध्यमही ठरतो.&lt;ref name=&quot;khanduri&quot;/&gt;

भारतीय राजकीय व्यंगचित्रांमध्ये भाषिक आणि दृश्यात्मक साधनांचा एकत्रित वापर आढळतो. चित्रातील शीर्षक, संवाद, शब्दखेळ आणि सांस्कृतिक संदर्भ यांमुळे व्यंगचित्राचा आशय अधिक स्पष्ट किंवा बहुअर्थी होऊ शकतो. चित्रातील दृश्यप्रतीके आणि शब्द यांचा परस्परसंबंध समजून घेतल्यास व्यंगचित्रातील उपरोधाचा अर्थ उलगडतो. अशा चित्रांचा अर्थ लावताना त्यांचा तत्कालीन सामाजिक आणि राजकीय संदर्भ विचारात घेणे आवश्यक ठरते.&lt;ref&gt;Vinod Balakrishnan आणि Vishaka Venkat, ''The Language of Humour and Its Transmutation in Indian Political Cartoons'', Palgrave Macmillan, 2023.&lt;/ref&gt;

व्यंगचित्रातील विनोदी आणि उपरोधिक शैलीचा परिणाम चित्रकाराच्या निरीक्षणशक्ती, कल्पकता आणि रेखाटनकौशल्यावर अवलंबून असतो. मोजक्या रेषा, निवडक दृश्यघटक, चेहऱ्यावरील हावभाव आणि नेमकी प्रसंगरचना यांच्या साहाय्याने व्यापक आशय व्यक्त करता येतो. चित्र आणि शब्द यांचा योग्य मेळ साधल्यास व्यंगचित्राचा आशय अधिक परिणामकारक होतो. त्यामुळे विनोद आणि उपरोध हे व्यंगचित्राचे केवळ शैलीवैशिष्ट्य नसून सामाजिक वास्तवातील विसंगती व्यक्त करण्याची प्रभावी साधने आहेत.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

=== अर्कचित्रे आणि व्यक्तिचित्रण ===

अर्कचित्र हे व्यक्तिचित्रणाचा एक वैशिष्ट्यपूर्ण प्रकार आहे. त्यामध्ये एखाद्या व्यक्तीच्या चेहऱ्याची ठेवण, हावभाव आणि ओळख दर्शविणारी वैशिष्ट्ये ठळकपणे रेखाटली जातात. व्यक्तीच्या मूळ स्वरूपाशी साम्य राखून तिच्या वैशिष्ट्यपूर्ण गुणांचे अतिशयोक्त किंवा ठसठशीत रेषांकन करणे हे अर्कचित्राचे प्रमुख वैशिष्ट्य आहे. व्यक्तिचित्रणात व्यक्तीचे बाह्यरूप, देहबोली आणि व्यक्तिमत्त्वातील वैशिष्ट्ये चित्रातून व्यक्त करण्यावर भर असतो. या दोन्ही प्रकारांसाठी सूक्ष्म निरीक्षण, रेखाटनकौशल्य आणि व्यक्तीच्या वैशिष्ट्यांचे आकलन आवश्यक असते.

प्रभाकर वाईरकर यांनी व्यंगचित्रकलेबरोबरच अर्कचित्रे आणि रेखाचित्रांच्या क्षेत्रातही काम केले आहे. त्यांनी विविध क्षेत्रांतील व्यक्तींची अर्कचित्रे रेखाटली. विशेषतः हिंदुस्थानी शास्त्रीय संगीत क्षेत्रातील कलाकारांची अर्कचित्रे त्यांनी तयार केली. २०११ मध्ये सवाई गंधर्व भीमसेन महोत्सवात त्यांच्या सत्तरहून अधिक अर्कचित्रांचे प्रदर्शन आयोजित करण्यात आले होते. या चित्रांमध्ये गायक आणि वादकांच्या चेहऱ्यावरील भाव, सादरीकरणाच्या वेळी दिसणारी देहबोली आणि त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वाची वैशिष्ट्ये रेखाटण्यात आली होती.&lt;ref&gt;अमृता जैन, “Lines of Thought”, ''द इंडियन एक्सप्रेस'', २ डिसेंबर २०११. https://indianexpress.com/article/cities/pune/lines-of-thought/&lt;/ref&gt;

दिवाकर जयंत शेडगे यांनी व्यंगचित्रांबरोबरच विविध प्रकारचे चित्रांकन केले. नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे रेखाटण्यासोबतच त्यांनी नाटकांच्या जाहिराती, मुखपृष्ठे आणि कथाचित्रे तयार केली. त्यांच्या या कामातून व्यंगचित्रकलेच्या जोडीने मुद्रित माध्यमांसाठी आवश्यक असलेल्या चित्रांकनाच्या क्षेत्रातील त्यांचे योगदान दिसून येते.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;/&gt;

अर्कचित्रे आणि व्यक्तिचित्रण या माध्यमांतून व्यक्तीची ओळख आणि तिच्या व्यक्तिमत्त्वातील ठळक पैलू दृश्यरूपात मांडले जातात. व्यंगचित्रकाराच्या निरीक्षणशक्तीचा आणि रेखाटनकौशल्याचा या चित्रप्रकारांत विशेष उपयोग होतो. प्रभाकर वाईरकर यांची अर्कचित्रे आणि दिवाकर शेडगे यांचे विविध प्रकारचे चित्रांकन यांमधून कोकणाशी संबंधित व्यंगचित्रकारांच्या कलात्मक कार्याची व्याप्ती स्पष्ट होते.

=== जाहिरातकला आणि चित्रांकन ===

व्यंगचित्रकारांच्या कलात्मक कार्याचा विस्तार जाहिरातकला आणि चित्रांकन या क्षेत्रांतही झालेला दिसतो. जाहिरातींमधील चित्रे, नियतकालिकांची मुखपृष्ठे, कथाचित्रे आणि इतर दृश्यरचना यांच्या माध्यमातून चित्रकारांनी मुद्रित माध्यमांच्या सादरीकरणात योगदान दिले. एखाद्या उत्पादनाची किंवा संकल्पनेची वैशिष्ट्ये चित्ररूपात मांडणे आणि मजकुराला पूरक दृश्यात्मक आशय निर्माण करणे ही या कामांची प्रमुख वैशिष्ट्ये आहेत.

प्रभाकर वाईरकर यांनी व्यंगचित्रकलेबरोबरच जाहिरातकला आणि चित्रांकनाच्या क्षेत्रातही काम केले. त्यांनी सौभाग्य, त्रिकाया, सिस्टास आणि रेडिफ्युजन यांसारख्या जाहिरात संस्थांमध्ये चित्रकार म्हणून काम केले. रेडिफ्युजनमधील एका जाहिरात मोहिमेत त्यांनी अर्कचित्रे आणि व्यंगचित्रांचा वापर केला होता. जाहिरात क्षेत्रातील या कामामुळे व्यंगचित्र आणि अर्कचित्र या कलाप्रकारांचा व्यावसायिक जाहिरातमाध्यमांमध्येही उपयोग झाल्याचे दिसून येते.&lt;ref name=&quot;PrabhakarWairkar&quot;/&gt;

दिवाकर जयंत शेडगे यांनीही व्यंगचित्रांबरोबरच जाहिराती आणि नियतकालिकांसाठी चित्रांकन केले. त्यांनी नाटकांच्या जाहिरातींसाठी चित्रे तयार केली, तसेच दिवाळी अंकांची मुखपृष्ठे आणि कथाचित्रे रेखाटली. त्यांच्या या कामातून व्यंगचित्रकार म्हणून विकसित केलेल्या रेखाटनकौशल्याचा उपयोग इतर चित्रांकनप्रकारांतही झाल्याचे दिसते. त्यामुळे त्यांच्या कलात्मक कार्याला मुद्रित माध्यमांच्या विविध क्षेत्रांत स्थान मिळाले.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;/&gt;

व्यंगचित्रकला, जाहिरातकला आणि चित्रांकन या क्षेत्रांमध्ये रेखाटनकौशल्य, विषयाचे आकलन आणि दृश्यात्मक मांडणी यांना महत्त्व असते. प्रभाकर वाईरकर आणि दिवाकर शेडगे यांच्या कार्यातून व्यंगचित्रकारांनी आपल्या कलाकौशल्याचा उपयोग मुद्रित आणि व्यावसायिक माध्यमांतील विविध चित्रांकनप्रकारांसाठी केल्याचे दिसून येते.

== प्रकाशित व्यंगचित्रे आणि साहित्य ==

कोकणाशी संबंधित व्यंगचित्रकारांनी वृत्तपत्रे, नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांमधून व्यंगचित्रे प्रसिद्ध केली. त्यांच्या कलाकृतींमध्ये सामाजिक, राजकीय, कौटुंबिक आणि दैनंदिन जीवनातील प्रसंगांचे चित्रण आढळते. काही कलाकारांनी व्यंगचित्रे आणि अर्कचित्रांचे संग्रह पुस्तकरूपाने प्रकाशित केले, तर काहींच्या कलाकृती नियतकालिके आणि वृत्तपत्रांमध्ये विखुरलेल्या स्वरूपात उपलब्ध आहेत. या प्रकाशनांमधून त्यांच्या कलाकृतींचे दस्तऐवजीकरण आणि व्यंगचित्रकलेच्या अभ्यासासाठी संदर्भसाहित्य उपलब्ध झाले आहे.

बाळ राणे यांची व्यंगचित्रे *मनोहर*, *किर्लोस्कर*, *हंस*, *वसंत*, *मोहिनी*, *उद्यम*, *वाङ्मयशोभा*, *रम्यकथा*, *वसुधा*, *आवाज*, *मार्मिक* आणि *किशोर* यांसारख्या मराठी नियतकालिकांतून प्रसिद्ध झाली. तसेच *शंकर्स वीकली*, *धर्मयुग* आणि *चित्रलेखा* या अनुक्रमे इंग्रजी, हिंदी आणि गुजराती नियतकालिकांतही त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. *तरुण भारत*मधील ‘बाळूकाका’ हे त्यांचे पॉकेट कार्टून जवळपास पस्तीस वर्षे नियमितपणे प्रसिद्ध होत होते. त्यांच्या कन्या प्रतिभा राणे-वाघ यांनी त्यांची स्केचबुक्स, मूळ रेखाचित्रे आणि प्रकाशित चित्रे जतन केली आहेत. जन्मशताब्दीनिमित्त २०१४ मध्ये सर जे. जे. उपयोजित कला महाविद्यालयात त्यांच्या चित्रांचे प्रदर्शन भरविण्यात आले होते. उपलब्ध माहितीनुसार, निवडक व्यंगचित्रे पुस्तकरूपाने प्रकाशित व्हावीत, अशी त्यांची इच्छा होती.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;/&gt;

प्रभाकर वाईरकर यांनी व्यंगचित्रे, अर्कचित्रे आणि चित्रांकनाच्या क्षेत्रात काम केले. त्यांच्या प्रकाशित पुस्तकांमध्ये ''Jest Doodling'', ''Bodyline'', ''Cari-Toons'', ''Life Illustrated'' आणि हिंदुस्थानी शास्त्रीय संगीत क्षेत्रातील कलाकारांच्या अर्कचित्रांचा संग्रह असलेल्या ''Funkaar-i-Kacheri'' यांचा समावेश होतो.&lt;ref name=&quot;PrabhakarWairkar&quot;/&gt; हिंदुस्थानी शास्त्रीय संगीत क्षेत्रातील कलाकारांची त्यांनी रेखाटलेली सत्तरहून अधिक अर्कचित्रे २०११ मध्ये सवाई गंधर्व भीमसेन महोत्सवात प्रदर्शित करण्यात आली होती.&lt;ref&gt;अमृता जैन, “Lines of Thought”, ''The Indian Express'', २ डिसेंबर २०११. https://indianexpress.com/article/cities/pune/lines-of-thought/&lt;/ref&gt;

विवेक मेहेत्रे यांची हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रे मराठी, इंग्रजी आणि गुजराती यांसह विविध भाषांतील नियतकालिकांत प्रसिद्ध झाली आहेत. त्यांच्या प्रकाशित पुस्तकांमध्ये ''हास्य कॉर्नर'', ''चला… वापरू इंटरनेट'', ''तुमचा नवा दोस्त इंटरनेट'', ''ई-मेल'' आणि ''ई-कॉमर्स'' यांचा समावेश होतो. ''तुमचा नवा दोस्त इंटरनेट'' या पुस्तकाला महाराष्ट्र शासनाचा प्रथम क्रमांकाचा पुरस्कार मिळाल्याचा उल्लेख त्यांच्या चरित्रात्मक नोंदीत आहे. त्यांच्या लेखनातून व्यंगचित्रकलेबरोबरच माहितीपर पुस्तकनिर्मितीच्या क्षेत्रातील त्यांचे कार्यही दिसून येते.&lt;ref&gt;“मेहेत्रे, विवेक”, ''मराठीसृष्टी''. https://www.marathisrushti.com/profiles/vivek-mehetre/&lt;/ref&gt;

दिवाकर जयंत शेडगे यांची व्यंगचित्रे *आवाज*, *लोकसत्ता*, *लोकप्रभा*, *मार्मिक* आणि *जत्रा* यांसारख्या वृत्तपत्रे व नियतकालिकांतून प्रसिद्ध झाली. त्यांनी अनेक दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे रेखाटली. व्यंगचित्रांबरोबरच नाटकांच्या जाहिराती, दिवाळी अंकांची मुखपृष्ठे आणि कथाचित्रे यांचेही त्यांनी चित्रांकन केले. त्यांच्या कारकिर्दीत सुमारे चार हजार व्यंगचित्रे प्रसिद्ध झाल्याचा उल्लेख त्यांच्या कार्यावरील चरित्रात्मक लेखात आहे.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;/&gt;

मराठी व्यंगचित्रकलेच्या इतिहासाचे आणि साहित्याचे दस्तऐवजीकरण करण्याच्या दृष्टीने व्यंगचित्रसंग्रह व व्यंगचित्रकलेवरील ग्रंथ महत्त्वाचे ठरतात. प्रशांत कुलकर्णी संपादित ''निवडक मराठी व्यंगचित्रे'' आणि वसंत सरवटे व मधुकर धर्मापुरीकर लिखित ''व्यंगचित्र : एक संवाद'' या ग्रंथांचा मराठी विश्वकोशातील व्यंगचित्रविषयक नोंदीत उल्लेख आहे. अशा ग्रंथांमधून व्यंगचित्रकलेचा इतिहास, तिची विविध रूपे आणि कलाकारांचे योगदान यांचा अभ्यास करण्यासाठी संदर्भ उपलब्ध होतात.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot;/&gt;

=== वृत्तपत्रांतील व्यंगचित्रे ===

वृत्तपत्रांतील व्यंगचित्रे ही समकालीन सामाजिक आणि राजकीय घडामोडींवर भाष्य करणारी दृश्यकलेची अभिव्यक्ती आहेत. वृत्तपत्रांमध्ये प्रसिद्ध होणाऱ्या व्यंगचित्रांमधून सार्वजनिक जीवनातील घटना, राजकीय निर्णय, सामाजिक प्रश्न आणि दैनंदिन व्यवहारांतील विसंगती चित्ररूपात मांडल्या जातात. काही व्यंगचित्रकारांनी नियमित सदरांच्या माध्यमातून वाचकांशी सातत्यपूर्ण संवाद साधला, तर काहींनी वृत्तपत्रांच्या विविध पुरवण्यांसाठी आणि विशेष प्रसंगांसाठी व्यंगचित्रे रेखाटली.

बाळ राणे यांनी वृत्तपत्रीय व्यंगचित्रकलेत दीर्घकाळ योगदान दिले. *तरुण भारत*च्या पुणे आणि नागपूर आवृत्त्यांमध्ये ‘बाळूकाका’ या नावाने त्यांचे पॉकेट कार्टून जवळपास पस्तीस वर्षे नियमितपणे प्रसिद्ध होत होते. दैनिकातील राजकीय आणि सामाजिक घडामोडींवर आधारित चित्रांचा संच ते तयार करून पाठवत असत. त्यांच्या व्यंगचित्रांमध्ये कौटुंबिक, सामाजिक आणि राजकीय विषयांबरोबरच तत्कालीन घटनांचे चित्रणही आढळते. *संध्याकाळ* या दैनिकातही काही वर्षे त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली होती.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;/&gt;

दिवाकर जयंत शेडगे यांची व्यंगचित्रे *लोकसत्ता*, *लोकप्रभा*, *मार्मिक*, *जत्रा* आणि *आवाज* यांसारख्या वृत्तपत्रे व नियतकालिकांतून प्रसिद्ध झाली. त्यांनी *रत्‍नागिरी टाइम्स*, *दो बजे दोपहर* आणि *सांज समाचार* या दैनिकांसाठी वर्षभर व्यंगचित्रमालिका तयार केल्या. विविध प्रकाशनांसाठी केलेल्या या कामातून वृत्तपत्रीय व्यंगचित्रांच्या नियमित प्रकाशनातील त्यांचे योगदान दिसून येते.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;/&gt;

प्रभाकर वाईरकर यांनी *इंडियन एक्सप्रेस*, *द टाइम्स ऑफ इंडिया*, *द संडे ऑब्झर्व्हर*, *द इंडिपेंडंट*, *द इंडियन पोस्ट*, *बिझनेस वर्ल्ड*, *ब्लिट्झ*, *मिड-डे*, *महाराष्ट्र टाइम्स*, *लोकसत्ता*, *लोकप्रभा* आणि *मार्मिक* यांसारख्या वृत्तपत्रे व नियतकालिकांसाठी व्यंगचित्रे आणि चित्रांकन केले. त्यांच्या कामात समकालीन घडामोडी, सामाजिक प्रश्न आणि राजकीय विषयांचे चित्रण आढळते. विविध भाषांतील आणि स्वरूपांतील प्रकाशनांसाठी केलेल्या कामामुळे त्यांच्या व्यंगचित्रांना व्यापक वाचकवर्ग मिळाला.&lt;ref name=&quot;PrabhakarWairkar&quot;/&gt;

या व्यंगचित्रकारांच्या वृत्तपत्रीय कार्यातून पॉकेट कार्टून, नियमित व्यंगचित्रमालिका आणि विविध वृत्तपत्रे व नियतकालिकांसाठी केलेले चित्रांकन अशा स्वरूपांत व्यंगचित्रकलेचा प्रसार झाल्याचे दिसून येते. वृत्तपत्रांतील या कलाकृतींनी समकालीन घटनांचे दृश्यरूपात दस्तऐवजीकरण करण्याबरोबरच वाचकांसमोर सामाजिक आणि राजकीय विषयांची विनोदी व उपरोधिक मांडणी केली.

=== मासिके आणि दिवाळी अंक ===

मराठी मासिके आणि दिवाळी अंकांनी व्यंगचित्रकारांना आपल्या कलाकृती प्रसिद्ध करण्यासाठी महत्त्वाचे व्यासपीठ उपलब्ध करून दिले. या माध्यमांतून सामाजिक जीवन, कौटुंबिक प्रसंग, मानवी स्वभाव आणि बदलती जीवनशैली यांवर आधारित व्यंगचित्रे व हास्यचित्रे वाचकांपर्यंत पोहोचली. दिवाळी अंकांमध्ये विविध साहित्यप्रकारांबरोबर व्यंगचित्रांनाही स्थान मिळाल्यामुळे कलाकारांना वेगवेगळे विषय आणि चित्रशैली हाताळण्याची संधी उपलब्ध झाली.

बाळ राणे यांची व्यंगचित्रे *मनोहर*, *किर्लोस्कर*, *हंस*, *वसंत*, *मोहिनी*, *उद्यम*, *वाङ्मयशोभा*, *आवाज*, *मार्मिक* आणि *किशोर* यांसारख्या मराठी नियतकालिकांतून प्रसिद्ध झाली. तसेच *शंकर्स वीकली*, *धर्मयुग* आणि *चित्रलेखा* या इंग्रजी, हिंदी आणि गुजराती नियतकालिकांतही त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. विविध भाषांतील नियतकालिकांमधील या प्रकाशनांमुळे त्यांच्या व्यंगचित्रांना मराठी वाचकवर्गाबरोबरच इतर भाषांतील वाचकांपर्यंत पोहोचण्याची संधी मिळाली.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;/&gt;

दिवाकर जयंत शेडगे यांची व्यंगचित्रे *आवाज*, *लोकप्रभा*, *मार्मिक* आणि *जत्रा* यांसारख्या नियतकालिकांतून प्रसिद्ध झाली. त्यांनी पन्नासहून अधिक दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे रेखाटल्याचा उल्लेख त्यांच्या कार्यावरील लेखात आहे. विविध दिवाळी अंकांमधील त्यांच्या चित्रांमधून सामाजिक प्रसंग, दैनंदिन जीवन आणि मानवी स्वभावातील वैशिष्ट्यांचे विनोदी चित्रण झाले.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;/&gt;

विवेक मेहेत्रे यांची हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रे मराठी, इंग्रजी आणि गुजराती भाषांतील विविध नियतकालिकांत प्रसिद्ध झाली आहेत. त्यांच्या चित्रांमधून दैनंदिन जीवनातील प्रसंग आणि मानवी स्वभावातील विनोदी पैलू व्यक्त झाले. विविध भाषांतील नियतकालिकांमधील त्यांच्या प्रकाशनकार्यामुळे त्यांच्या चित्रांना व्यापक वाचकवर्ग मिळाला.&lt;ref&gt;“मेहेत्रे, विवेक”, ''मराठीसृष्टी''. https://www.marathisrushti.com/profiles/vivek-mehetre/&lt;/ref&gt;

मासिके आणि दिवाळी अंकांच्या माध्यमातून या कलाकारांच्या व्यंगचित्रांना नियमित प्रकाशनाची संधी मिळाली. या माध्यमांतील चित्रांमुळे व्यंगचित्रकलेचे विषयवैविध्य वाचकांसमोर आले आणि मराठी नियतकालिकांच्या दृश्यकलात्मक आशयात व्यंगचित्रांचा समावेश झाला.

=== व्यंगचित्रसंग्रह आणि पुस्तके ===

व्यंगचित्रकारांनी आपल्या कलाकृतींचे जतन आणि प्रसार करण्यासाठी व्यंगचित्रसंग्रह, चित्रसंग्रह आणि पुस्तकप्रकाशन या माध्यमांचा उपयोग केला आहे. अशा पुस्तकांमधून कलाकारांची रेखाटनशैली, विषयांची निवड आणि कलात्मक अभिव्यक्ती यांचा परिचय वाचकांना होतो. व्यंगचित्रसंग्रह हे केवळ कलाकृतींचे संकलन नसून संबंधित काळातील सामाजिक आणि सांस्कृतिक जीवनाचे दृश्य दस्तऐवजीकरण करणारे साधनही ठरतात.

प्रभाकर वाईरकर यांनी व्यंगचित्रे, अर्कचित्रे आणि चित्रांकन या क्षेत्रांतील कामाचे पुस्तकांच्या माध्यमातूनही दस्तऐवजीकरण केले आहे. त्यांच्या प्रकाशित पुस्तकांमध्ये ''Jest Doodling'', ''Bodyline'', ''Cari-Toons'', ''Life Illustrated'' आणि ''Funkaar-i-Kacheri'' यांचा समावेश होतो. ''Funkaar-i-Kacheri'' या पुस्तकात हिंदुस्थानी शास्त्रीय संगीत क्षेत्रातील कलाकारांची अर्कचित्रे समाविष्ट आहेत. त्यांच्या या प्रकाशनांमधून व्यंगचित्रकला आणि व्यक्तिचित्रणातील त्यांचे काम वाचकांसमोर आले आहे.&lt;ref name=&quot;PrabhakarWairkar&quot;/&gt;

विवेक मेहेत्रे यांनी व्यंगचित्रकलेबरोबरच लेखन आणि पुस्तकप्रकाशनाच्या क्षेत्रातही काम केले आहे. त्यांच्या प्रकाशित पुस्तकांमध्ये ''हास्य कॉर्नर'', ''चला… वापरू इंटरनेट'', ''तुमचा नवा दोस्त इंटरनेट'', ''ई-मेल'' आणि ''ई-कॉमर्स'' यांचा समावेश होतो. त्यांनी पत्नी वैशाली मेहेत्रे यांच्यासह ‘उद्वेली बुक्स’ या प्रकाशन संस्थेच्या माध्यमातून पुस्तकप्रकाशनाच्या क्षेत्रात काम केले. त्यांच्या या कार्यातून व्यंगचित्रकलेबरोबरच लेखन आणि प्रकाशन क्षेत्रातील सहभागाची नोंद घेता येते.&lt;ref&gt;“मेहेत्रे, विवेक”, ''मराठीसृष्टी''. https://www.marathisrushti.com/profiles/vivek-mehetre/&lt;/ref&gt;

व्यंगचित्रसंग्रह आणि पुस्तकांच्या माध्यमातून कलाकारांच्या कलाकृतींचे जतन होते आणि त्यांच्या कार्याचा अभ्यास करण्यासाठी संदर्भसाहित्य उपलब्ध होते. प्रभाकर वाईरकर आणि विवेक मेहेत्रे यांच्या प्रकाशित साहित्यामुळे व्यंगचित्रकलेबरोबरच चित्रांकन, लेखन आणि प्रकाशन या क्षेत्रांतील त्यांच्या कार्याचीही नोंद घेता येते.

== व्यंगचित्र प्रदर्शने आणि संमेलने ==

व्यंगचित्रकलेचा प्रसार आणि कलाकारांच्या कलाकृतींचे जतन करण्यामध्ये प्रदर्शने व संमेलने यांना महत्त्वाचे स्थान आहे. अशा उपक्रमांमधून व्यंगचित्रकारांना आपल्या कलाकृती रसिकांसमोर सादर करण्याची संधी मिळते. तसेच विविध शैली, विषय आणि तंत्रांचा परिचय प्रेक्षकांना होतो. प्रदर्शनांमुळे जुन्या आणि नव्या पिढ्यांतील कलाकारांच्या कामाची ओळख निर्माण होण्यास मदत होते, तर संमेलनांमधून कलाकारांना विचारांची देवाणघेवाण आणि अनुभवांची चर्चा करण्यासाठी व्यासपीठ उपलब्ध होते.

बाळ राणे यांच्या व्यंगचित्रांचा संग्रह त्यांच्या कन्या प्रतिभा राणे-वाघ यांनी जतन केला आहे. त्यांच्या जन्मशताब्दीनिमित्त २०१४ मध्ये सर जे. जे. उपयोजित कला महाविद्यालयात त्यांच्या चित्रांचे प्रदर्शन आयोजित करण्यात आले होते. तसेच १५ डिसेंबर २०२२ ते १ जानेवारी २०२३ या कालावधीत नेहरू सेंटर आर्ट गॅलरी येथे आयोजित ''आठवणीतील हास्यरेषा'' या भारतीय ज्येष्ठ व्यंगचित्रकारांच्या पूर्वावलोकनात्मक प्रदर्शनात त्यांच्या कलाकृतींचा समावेश करण्यात आला होता.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;/&gt;&lt;ref&gt;''Nehru Centre Newsletter'', डिसेंबर २०२२, “Indian Master's Retrospective — आठवणीतील हास्यरेषा”, नेहरू सेंटर आर्ट गॅलरी. https://www.nehrucentremumbai.in/wp-content/uploads/2023/08/December-2022-for-web.pdf&lt;/ref&gt;

प्रभाकर वाईरकर यांनी भारतात आयोजित विविध व्यंगचित्र आणि अर्कचित्र प्रदर्शनांमध्ये सहभाग घेतला. १८ ते ३० ऑक्टोबर २०१० या कालावधीत बेंगळुरू येथील इंडियन कार्टून गॅलरीत त्यांच्या व्यंगचित्रांचे प्रदर्शन भरविण्यात आले होते. या प्रदर्शनाची माहिती ''Deccan Herald'' या वृत्तपत्राने प्रसिद्ध केली होती.&lt;ref&gt;“45 cartoon shows in three years!”, ''Deccan Herald'', ८ ऑक्टोबर २०१०. https://www.deccanherald.com/india/karnataka/bengaluru/45-cartoon-shows-three-years-2520481&lt;/ref&gt; २०११ मध्ये पुण्यातील सवाई गंधर्व भीमसेन महोत्सवात त्यांच्या हिंदुस्थानी शास्त्रीय संगीत क्षेत्रातील कलाकारांच्या सत्तरहून अधिक अर्कचित्रांचे प्रदर्शन भरविण्यात आले होते.&lt;ref&gt;Amrita Jain, “Lines of Thought”, ''The Indian Express'', २ डिसेंबर २०११. https://indianexpress.com/article/cities/pune/lines-of-thought/&lt;/ref&gt;

ठाणे येथे २० आणि २१ जानेवारी २०१८ रोजी कार्टूनिस्ट्स कंबाइन या संस्थेच्या वतीने अखिल भारतीय मराठी व्यंगचित्रकार संमेलनाचे आयोजन करण्यात आले होते. या संमेलनाचे अध्यक्षपद विवेक मेहेत्रे यांनी भूषविले. संमेलनात समाजमाध्यमे आणि व्यंगचित्रे, तसेच मराठी दैनिकांतील राजकीय व्यंगचित्रांचे स्थान या विषयांवर चर्चासत्रे आयोजित करण्यात आली होती. कार्यशाळा, स्पर्धा आणि ज्येष्ठ व दिवंगत व्यंगचित्रकारांच्या कलाकृतींचे प्रदर्शन हेही संमेलनाचे भाग होते. संमेलनादरम्यान व्यंगचित्रकलेचा इतिहास आणि दुर्मिळ व्यंगचित्रांचे दस्तऐवजीकरण यांविषयीही चर्चा झाली.&lt;ref&gt;“ठाण्यामध्ये रंगणार मराठी व्यंगचित्रकार संमेलन”, ''महाराष्ट्र टाइम्स'', ८ डिसेंबर २०१७. https://maharashtratimes.com/maharashtra/mumbai-news/marathi-cartoonist-gettogether/articleshow/61969835.cms&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“व्यंग्यचित्रांचा इतिहास पुस्तकांतून जतन करा : सुहास बहुलकर”, ''सकाळ'', २० जानेवारी २०१८. https://www.esakal.com/mumbai/marathi-news-thane-news-marathi-caricature-festival-93538&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“व्यंगचित्रकारांनी कठोर भूमिका घ्यायला हवी - राज ठाकरे”, ''लोकसत्ता'', २२ जानेवारी २०१८. https://www.loksatta.com/thane/raj-thackeray-attended-all-india-marathi-cartooninst-meet-in-thane-1619963/&lt;/ref&gt;

या प्रदर्शनांमधून आणि संमेलनांमधून व्यंगचित्रकलेच्या विविध शैलींचे सादरीकरण, कलाकारांच्या कामाचे दस्तऐवजीकरण आणि नव्या पिढीपर्यंत या कलेचा परिचय करून देण्याचे प्रयत्न झाले. अशा उपक्रमांमुळे व्यंगचित्रकलेच्या संवर्धनासाठी कलाकार, संस्था आणि रसिक यांच्यात संवादाचे व्यासपीठ निर्माण झाले.

=== व्यंगचित्र प्रदर्शने ===

व्यंगचित्र प्रदर्शनांच्या माध्यमातून कलाकारांच्या कलाकृती रसिक आणि अभ्यासकांपर्यंत पोहोचतात. अशा प्रदर्शनांमध्ये व्यंगचित्रे, हास्यचित्रे आणि अर्कचित्रे पाहण्याची संधी मिळते. कलाकारांची रेखाटनशैली, विषयांची निवड आणि कलात्मक प्रवास यांचा परिचय प्रदर्शनांमधून होतो. प्रदर्शनांमुळे कलाकृतींचे जतन आणि त्यांचे सार्वजनिक दस्तऐवजीकरण होण्यासही मदत होते.

बाळ राणे यांच्या जन्मशताब्दीनिमित्त २०१४ मध्ये मुंबईतील सर जे. जे. उपयोजित कला महाविद्यालयात त्यांच्या व्यंगचित्रांचे प्रदर्शन आयोजित करण्यात आले होते. त्यांच्या दीर्घ कलाप्रवासातील निवडक चित्रे या प्रदर्शनात मांडण्यात आली. त्यांच्या कन्या प्रतिभा राणे-वाघ यांनी त्यांच्या मूळ रेखाचित्रांचे, स्केचबुक्सचे आणि प्रकाशित चित्रांचे जतन केले आहे.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;&gt;प्रतिभा राणे-वाघ, “बाळ राणे (ज्येष्ठ व्यंगचित्रकार)”, ''प्रतिभा वाघ''. https://www.pratibhawagh.com/bal-rane-marathi&lt;/ref&gt;

प्रभाकर वाईरकर यांच्या चित्रप्रदर्शनाचे आयोजन ३० जानेवारी ते १ फेब्रुवारी २०२६ या कालावधीत रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील लांजा तालुक्यातील रिंगणे येथे झालेल्या अकराव्या ग्रामीण मराठी साहित्य संमेलनाच्या कार्यक्रमात करण्यात आले होते. राजापूर-लांजा तालुका नागरिक संघाने आयोजित केलेल्या या संमेलनाच्या कार्यक्रमपत्रिकेत वाईरकर यांच्या चित्रप्रदर्शनाचा समावेश होता. संमेलनाच्या समारोपप्रसंगी वाईरकर यांना बाळकृष्ण खामकर कोकण भूषण पुरस्कार प्रदान करण्यात आला.&lt;ref&gt;“रत्नागिरी : जानेवारीअखेर रिंगणे येथे अकरावे ग्रामीण साहित्य संमेलन”, ''हिंदुस्थान समाचार'', ८ जानेवारी २०२६. https://marathi.hindusthansamachar.in/Encyc/2026/1/9/Rural-Literature-Conference-to-be-held-at-Ringane-.php&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“रत्नागिरी : समाजातील सर्व घटकांना सामावून घेऊन प्रगती साधणारे संमेलन - प्रभाकर वाईरकर”, ''हिंदुस्थान समाचार'', २ फेब्रुवारी २०२६. https://marathi.hindusthansamachar.in/Encyc/2026/2/2/Prabhakar-Wairkar-Speeach-in-R.php&lt;/ref&gt;

=== व्यंगचित्रकार संमेलने ===

मराठी व्यंगचित्रकलेचा प्रसार, व्यंगचित्रकारांमधील संवाद आणि नवोदित कलाकारांना प्रोत्साहन देण्यासाठी महाराष्ट्रात विविध ठिकाणी व्यंगचित्रकार संमेलने आयोजित केली जातात. या संमेलनांमध्ये व्यंगचित्रांची प्रदर्शने, चर्चासत्रे, कार्यशाळा, प्रात्यक्षिके आणि स्पर्धांचा समावेश असतो. अशा उपक्रमांमधून कलाकारांना आपली कला सादर करण्याची तसेच व्यंगचित्रकलेतील बदलत्या प्रवाहांवर चर्चा करण्याची संधी मिळते.

२०१९ मध्ये कार्टूनिस्ट्स कंबाइनतर्फे १३ आणि १४ एप्रिल रोजी नाशिक येथील कुसुमाग्रज प्रतिष्ठानमध्ये वार्षिक व्यंगचित्रकार संमेलन आणि प्रदर्शन आयोजित करण्यात आले. ‘हास्य मैफील’ या नावाने आयोजित या उपक्रमात देशातील सत्तरहून अधिक ज्येष्ठ आणि नवोदित व्यंगचित्रकार सहभागी झाले होते. प्रदर्शनात सुमारे तीनशे व्यंगचित्रे मांडण्यात आली. व्यंगचित्रकलेच्या विविध शाखांवरील परिसंवाद, प्रात्यक्षिके आणि नवोदित कलाकारांसाठी मार्गदर्शनपर कार्यक्रमांचाही त्यात समावेश होता. या संमेलनात व्यंगचित्रकार ज्ञानेश सोनार यांना जीवनगौरव पुरस्कार प्रदान करण्यात आला आणि त्यांच्या ''Different Strokes'' या चित्रसंग्रहाचे प्रकाशन करण्यात आले.&lt;ref&gt;“कार्टूनिस्ट्स कंबाइन’चे १३ आणि १४ एप्रिलला नाशकात वार्षिक संमेलन”, ''माय मराठी'', ७ एप्रिल २०१९. https://mymarathi.net/cartoonist-sammelan/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Rashi Bhattacharyya, “Annual convention of ‘Cartoonists Combine’ to be held in Maharashtra’s Nashik”, ''The Indian Express'', ८ एप्रिल २०१९. https://indianexpress.com/article/cities/pune/annual-convention-of-cartoonists-combine-to-be-held-in-maharashtras-nashik/&lt;/ref&gt;

या संमेलनांमधून व्यंगचित्रकारांना कलाकृती सादर करण्याबरोबरच परस्परांशी संवाद साधण्याची आणि नव्या कलाकारांना मार्गदर्शन करण्याची संधी मिळते. प्रदर्शन, परिसंवाद आणि कार्यशाळांच्या माध्यमातून व्यंगचित्रकलेच्या संवर्धनासाठी संस्थात्मक पातळीवर प्रयत्न केले जातात.

=== कार्यशाळा आणि प्रात्यक्षिके ===

चित्रकला, हस्तकला आणि इतर दृश्यकलांचा परिचय विद्यार्थ्यांना करून देण्यासाठी कोकणातील शैक्षणिक संस्था आणि सांस्कृतिक संघटनांकडून कार्यशाळा, स्पर्धा आणि प्रात्यक्षिकांचे आयोजन केले जाते. अशा उपक्रमांमधून विद्यार्थ्यांना चित्ररेखन, रंगांचा वापर, कल्पनाशक्ती आणि निरीक्षणकौशल्य विकसित करण्याची संधी मिळते. ही कौशल्ये व्यंगचित्रकलेसह दृश्यकलेच्या विविध प्रकारांसाठी उपयुक्त ठरतात.

रत्‍नागिरी येथे सप्टेंबर २०२३ मध्ये सकाळ माध्यम समूहाच्या न्यूजपेपर इन एज्युकेशन (एनआयई) उपक्रमांतर्गत विद्यार्थ्यांसाठी पर्यावरणपूरक गणेशमूर्ती निर्मिती कार्यशाळेचे आयोजन करण्यात आले होते. या कार्यशाळेत मूर्तिकार श्रीकांत ढालकर यांनी गणेशमूर्ती घडविण्याचे प्रात्यक्षिक सादर केले. त्यांच्या मार्गदर्शनाखाली विद्यार्थ्यांनी शाडूच्या मातीपासून गणेशमूर्ती तयार केल्या. या उपक्रमातून विद्यार्थ्यांना मूर्तिकलेचा प्रत्यक्ष अनुभव देण्याबरोबरच पर्यावरणपूरक गणेशोत्सवाचा संदेश देण्यात आला.&lt;ref&gt;“रत्नागिरीत शनिवारी इको गणपती कार्यशाळा”, ''सकाळ'', १२ सप्टेंबर २०२३. https://www.esakal.com/amp/kokan/todays-latest-marathi-news-kop23b05851-txt-ratnagiri-20230912033417&lt;/ref&gt;

संगमेश्वर येथे जानेवारी २०२३ मध्ये जेएसडब्ल्यू फाउंडेशन आणि रत्‍नागिरी जिल्हा कलाध्यापक संघ यांच्या संयुक्त विद्यमाने जिल्हास्तरीय चित्रकला व हस्तकला स्पर्धेचे आयोजन करण्यात आले होते. या स्पर्धेत जिल्ह्यातील विद्यार्थ्यांनी सहभाग घेतला. या स्पर्धेसाठी सुमारे ३,५८४ चित्रे आणि १६० हस्तकलावस्तू प्राप्त झाल्याची नोंद वृत्तांतात आहे. या उपक्रमातून ग्रामीण भागातील विद्यार्थ्यांना आपली कलात्मक कौशल्ये सादर करण्यासाठी व्यासपीठ उपलब्ध झाले.&lt;ref&gt;“जिल्हास्तरीय चित्रकला व हस्तकला स्पर्धेला भरभरून प्रतिसाद”, ''सकाळ'', ११ जानेवारी २०२३. https://www.esakal.com/amp/kokan/todays-latest-marathi-news-kop23a31775-txt-ratnagiri-today-20230111091449&lt;/ref&gt;

हे दोन्ही उपक्रम व्यंगचित्रकलेशी थेट संबंधित नसले, तरी कोकणातील दृश्यकला शिक्षण, विद्यार्थ्यांचा कलात्मक सहभाग आणि स्थानिक पातळीवरील कला उपक्रमांचे स्वरूप दर्शवतात.


== हेही पहा ==
* [[व्यंगचित्र]]

== बाह्य दुवे ==
* [https://vishwakosh.marathi.gov.in/33080/ व्यंग्यचित्र – मराठी विश्वकोश]
* [https://www.pratibhawagh.com/bal-rane-marathi बाळ राणे – चरित्र व व्यंगचित्रकलेचा वारसा]
* {{कोकण लोकजीवन}}

== संदर्भ ==


[[वर्ग:मराठी व्यंगचित्रकार]]
[[वर्ग:कोकण]]
[[वर्ग:व्यंगचित्रकला]]</text>
      <sha1>p8hq9o9av2708t9pni8qnjcm5np09qq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728426</id>
      <parentid>2728425</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T06:09:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AdvAnantGholam</username>
        <id>172574</id>
      </contributor>
      <origin>2728426</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="147935" sha1="sji2ectev4p0lhmazlo37r8o9t1jkzw" xml:space="preserve">कोकण हा महाराष्ट्राच्या पश्चिम किनारपट्टीवरील भौगोलिक आणि सांस्कृतिक वैशिष्ट्यांनी समृद्ध प्रदेश आहे. या प्रदेशातील सामाजिक जीवन, स्थानिक बोलीभाषा, लोकपरंपरा आणि सांस्कृतिक घडामोडी यांचे प्रतिबिंब विविध कलाप्रकारांतून व्यक्त झाले आहे. व्यंगचित्रकला हा त्यांपैकी एक दृश्यकलाप्रकार आहे. रेषा, आकार आणि प्रसंग यांच्या माध्यमातून विनोद, उपरोध आणि भाष्य व्यक्त करणाऱ्या व्यंगचित्रांना वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमध्ये महत्त्वाचे स्थान लाभले आहे. व्यंगचित्रांमधून सामाजिक विसंगती, मानवी स्वभावातील विरोधाभास आणि समकालीन घटनांवर मार्मिक भाष्य केले जाते.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot;&gt;वसंत सरवटे, “[https://vishwakosh.marathi.gov.in/33080/ व्यंग्यचित्र]”, ''मराठी विश्वकोश''.&lt;/ref&gt;

'''कोकणातील व्यंगचित्रकारांनी''' आपल्या कलाकृतींतून सामाजिक, कौटुंबिक आणि राजकीय विषयांचे चित्रण केले आहे. वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमधील व्यंगचित्रांबरोबरच अर्कचित्रकला, चित्रांकन आणि जाहिरातकला या क्षेत्रांतही काही कलाकारांनी योगदान दिले आहे. या लेखात कोकण विभागातील ठाणे, रायगड, रत्‍नागिरी आणि सिंधुदुर्ग या जिल्ह्यांशी संबंधित व्यंगचित्रकारांचा उपलब्ध प्रकाशित संदर्भांच्या आधारे परिचय करून देण्यात आला आहे. कलाकारांचा जिल्ह्याशी असलेला संबंध निश्चित करताना त्यांचे जन्मस्थान, वास्तव्य किंवा कार्यक्षेत्र यांपैकी विश्वसनीय स्रोतांद्वारे उपलब्ध असलेली माहिती विचारात घेतली आहे.&lt;ref name=&quot;konkanhistory&quot;&gt;“[https://divcomkonkan.gov.in/इतिहास-2/ इतिहास]”, विभागीय आयुक्त, कोकण विभाग, महाराष्ट्र शासन.&lt;/ref&gt;

== व्यंगचित्रकलेची पार्श्वभूमी ==

व्यंगचित्र हे समकालीन व्यक्ती, घटना किंवा प्रसंगांमधील विसंगतींचे विनोदी अथवा उपरोधिक चित्रण करणारे दृश्यकलामाध्यम आहे. रेषा, आकार, चेहऱ्यावरील हावभाव आणि प्रसंगरचना यांच्या साहाय्याने व्यंगचित्रकार एखाद्या व्यक्तीचे किंवा परिस्थितीचे वैशिष्ट्यपूर्ण पैलू ठळक करतो. व्यंगचित्राचा उद्देश केवळ हास्यनिर्मिती करणे नसून सामाजिक आणि राजकीय वास्तवातील विसंगतींकडे लक्ष वेधणे हाही असतो. संपादकीय किंवा राजकीय टीकाचित्रे, हास्यचित्रे, अर्कचित्रे आणि चित्रपट्ट्या असे या दृश्यकलेचे विविध प्रकार आहेत.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot;/&gt;

आधुनिक व्यंगचित्रकलेच्या विकासात मुद्रित माध्यमांचा महत्त्वाचा वाटा आहे. एकोणिसाव्या शतकात वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांचा प्रसार वाढल्यानंतर व्यंगचित्रे सार्वजनिक चर्चेचे आणि सामाजिक-राजकीय भाष्याचे प्रभावी माध्यम बनली. इंग्लंडमध्ये १८४१ मध्ये सुरू झालेल्या ''पंच'' या साप्ताहिकाने आधुनिक व्यंगचित्रांच्या प्रसारात महत्त्वाची भूमिका बजावली. त्यातील चित्रांमधून तत्कालीन सामाजिक आणि राजकीय परिस्थितीवर उपरोधिक भाष्य केले जात असे. या नियतकालिकाच्या प्रभावातून आशियातील विविध भाषांमध्येही ''पंच''च्या धर्तीवरील नियतकालिके सुरू झाली. वसाहतकालीन भारतात व्यंगचित्रांनी ब्रिटिश सत्तेचे स्वरूप, वांशिक दृष्टिकोन आणि तत्कालीन राजकीय घडामोडी यांचे चित्रण केले. त्याचबरोबर भारतीय समाजातील प्रतिक्रिया आणि प्रतिकार व्यक्त करण्याचे माध्यम म्हणूनही त्यांचा वापर झाला.&lt;ref&gt;“[https://ir.nbu.ac.in/handle/123456789/3954 Caricature in Print Media: A Historical Study of Political Cartoons in Colonial India (1872–1947)]”, Dahlia Bhattacharya, ''Karatoya: North Bengal University Journal of History'', खंड १२, मार्च २०१९, पृ. ६३–७८.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;asianpunches&quot;&gt;Swarali Paranjape, “Crossing Boundaries: Punch and the Marathi Weekly Hindu Pañca (1870–1909)”, ''Asian Punches: A Transcultural Affair'', Springer, २०१३, पृ. १५१–१६४.&lt;/ref&gt;

मराठी व्यंगचित्रकलेच्या प्रारंभीच्या इतिहासात ''हिंदू पंच'' या साप्ताहिकाचा उल्लेख महत्त्वाचा आहे. इंग्लंडमधील ''पंच''च्या धर्तीवर मराठीत सुरू झालेल्या या नियतकालिकाने मराठी मुद्रित संस्कृतीत व्यंगचित्राधारित पत्रकारितेचा प्रारंभिक टप्पा निर्माण केला. संशोधक स्वारली परांजपे यांनी ''हिंदू पंच''मधील उपलब्ध अंकांचा अभ्यास करून या नियतकालिकाचे स्वरूप, त्यातील व्यंगात्मक आशय आणि पाश्चात्त्य ''पंच'' परंपरेशी असलेले त्याचे संबंध यांचा ऊहापोह केला आहे. त्यांच्या अभ्यासात १८८० ते १८८७ आणि १८९७ या वर्षांतील उपलब्ध अंकांचा आधार घेतलेला आहे.&lt;ref name=&quot;asianpunches&quot; /&gt;

मराठी व्यंगचित्रकलेला नियमित स्वरूप देण्यात शं. वा. किर्लोस्कर यांचे योगदान महत्त्वाचे मानले जाते. १९२५ पासून त्यांनी ''किर्लोस्कर'' नियतकालिकात नियमितपणे व्यंगचित्रे प्रसिद्ध करण्यास सुरुवात केली. त्यांच्या चित्रांमधून वैयक्तिक उन्नती, सामाजिक प्रबोधन आणि समाजाच्या सर्वांगीण विकासाशी संबंधित विचार मांडले जात. त्यांनी तीनशेहून अधिक व्यंगचित्रे किंवा बोधचित्रे रेखाटली. पुढे त्यांनी सामाजिक आणि राजकीय घडामोडींवरील टीकाचित्रेही प्रसिद्ध केली. नवोदित व्यंगचित्रकारांची चित्रे नियतकालिकात प्रसिद्ध करून त्यांना प्रोत्साहन देण्याचे कार्यही त्यांनी केले.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

विसाव्या शतकाच्या पुढील दशकांत मराठी नियतकालिकांनी हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रांना अधिक व्यापक व्यासपीठ उपलब्ध करून दिले. ''हंस'', ''मोहिनी'' आणि ''उद्यम'' यांसारख्या नियतकालिकांनी हास्यचित्रकलेला चालना दिली. या माध्यमांतून नागेश आर्डे, शि. द. फडणीस, प्रभाकर ठोकळ, वसंत सरवटे आणि श्याम जोशी यांसारख्या हास्यचित्रकारांची कामे वाचकांपर्यंत पोहोचली. ''आवाज'' वार्षिक, ''जत्रा'', ''मौज'' आणि ''वीणा'' यांसारख्या नियतकालिकांनीही व्यंगचित्रे आणि हास्यचित्रांना स्थान दिले. त्यामुळे मराठी व्यंगचित्रकलेत सामाजिक भाष्याबरोबरच विनोदी आणि कल्पनाप्रधान चित्रणाची परंपराही विकसित झाली.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

पुढील काळात मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विविध शाखांचा विस्तार झाला. वृत्तपत्रांतील राजकीय टीकाचित्रे, नियतकालिकांतील हास्यचित्रे, व्यक्तिचित्रांवर आधारित अर्कचित्रे, लेख-कथा-पुस्तकांसाठी केलेली चित्रांकने आणि चित्रपट्ट्या यांना स्वतंत्र स्थान प्राप्त झाले. या माध्यमांतून व्यंगचित्रकारांनी तत्कालीन समाजजीवन, राजकीय घडामोडी, मानवी स्वभाव आणि दैनंदिन अनुभव यांचे चित्रण केले. मराठी व्यंगचित्रकलेचा हा प्रवास नियतकालिकांची परंपरा आणि मुद्रित माध्यमांचा विकास यांच्याशी निगडित राहिला आहे.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

== व्यंगचित्रकलेत कोकणाचे योगदान ==

मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विकासात कोकण प्रदेशातील कलाकारांनी विविध प्रकारे योगदान दिले आहे. वृत्तपत्रे, नियतकालिके आणि दिवाळी अंक यांसारख्या मुद्रित माध्यमांतून त्यांनी सामाजिक, कौटुंबिक आणि राजकीय विषयांवरील व्यंगचित्रे व हास्यचित्रे वाचकांपर्यंत पोहोचवली. काही कलाकारांनी अर्कचित्रकला, चित्रांकन आणि जाहिरातकलेच्या क्षेत्रांतही काम केले. त्यांच्या कार्यातून मराठी व्यंगचित्रकलेतील विषयवैविध्य आणि अभिव्यक्तीची विविध रूपे दिसून येतात.

सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील कणकवलीजवळच्या जानवली येथे जन्मलेले **बाळ राणे** यांनी मराठी व्यंगचित्रकलेत दीर्घकाळ योगदान दिले. त्यांच्या व्यंगचित्रांचे विषय कौटुंबिक जीवन, सामाजिक परिस्थिती, राजकीय घडामोडी आणि दैनंदिन अनुभव असे विविध होते. *मनोहर*, *किर्लोस्कर*, *हंस*, *वसंत*, *मोहिनी*, *मार्मिक* आणि *किशोर* यांसारख्या मराठी नियतकालिकांबरोबरच हिंदी, गुजराती आणि इंग्रजी नियतकालिकांतही त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. *तरुण भारत*मधील ‘बाळूकाका’ हे त्यांचे पॉकेट कार्टून सुमारे पस्तीस वर्षे प्रसिद्ध होत होते. त्यांच्या चित्रांतून तत्कालीन समाजजीवनाचे प्रतिबिंब उमटत असे.&lt;ref&gt;प्रतिभा राणे-वाघ, “[https://www.pratibhawagh.com/bal-rane-marathi बाळ राणे (ज्येष्ठ व्यंगचित्रकार)]”.&lt;/ref&gt;

सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील मालवण तालुक्यातील कट्टा येथे जन्मलेले **प्रभाकर वाईरकर** यांनी व्यंगचित्रकला, अर्कचित्रकला आणि चित्रांकन या क्षेत्रांत काम केले. त्यांनी विविध वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांसाठी चित्रकार व व्यंगचित्रकार म्हणून काम केले. व्यक्तींची वैशिष्ट्ये रेखाटनातून व्यक्त करणाऱ्या अर्कचित्रांच्या माध्यमातूनही त्यांनी स्वतंत्र ओळख निर्माण केली. शास्त्रीय संगीत क्षेत्रातील कलाकारांची अर्कचित्रे रेखाटून त्यांचे प्रदर्शन भरविण्याचा उपक्रम त्यांनी केला होता. डिसेंबर २०११ मध्ये पुण्यातील सवाई गंधर्व भीमसेन महोत्सवात त्यांच्या सत्तरहून अधिक अर्कचित्रांचे प्रदर्शन आयोजित करण्यात आले होते.&lt;ref&gt;“[https://www.mahamtb.com/Encyc/2023/1/14/Article-on-Prabhakar-Wirekar.html व्यंगचित्रांद्वारे अटकेपार झेंडा नेणारे प्रभाकर वाईरकर]”, ''मुंबई तरुण भारत'', १४ जानेवारी २०२३.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Amrita Jain, “[https://indianexpress.com/article/cities/pune/lines-of-thought/ Lines of Thought]”, ''The Indian Express'', २ डिसेंबर २०११.&lt;/ref&gt;

ठाणे जिल्ह्यातील व्यंगचित्रकारांनीही मराठी नियतकालिके आणि वृत्तपत्रांमधून आपले योगदान दिले आहे. **दिवाकर जयंत शेडगे** यांनी विविध दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे व हास्यचित्रे रेखाटली. त्यांच्या सुमारे चार हजार व्यंगचित्रांचे प्रकाशन झाले असून त्यांनी नाटकांच्या जाहिरातींसाठीही चित्रे तयार केली. **विवेक मेहेत्रे** यांनी मराठीसह इतर भाषांतील नियतकालिकांसाठी हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रे रेखाटली. त्यांच्या चित्रांचे प्रकाशन अनेक वर्षे विविध नियतकालिकांतून झाले आहे. या कलाकारांच्या कार्यामुळे ठाणे परिसरातील व्यंगचित्रकलेला मुद्रित माध्यमांत व्यासपीठ मिळाले.&lt;ref&gt;शरद लोणकर, “[https://mymarathi.net/r-sarag-3/ व्यंगचित्रकलेचा वारसा जपणारे दिवाकर शेडगे]”, ''My Marathi'', १० जानेवारी २०१९.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“[https://dainikgomantak.esakal.com/cartoonist-vivek-mehetre-famous-cartoonist-in-india-ms98 विवेक मेहेत्रे]”, ''दैनिक गोमन्तक'', १३ फेब्रुवारी २०२४.&lt;/ref&gt;

कोकणातील या कलाकारांच्या कार्याचा विचार करता, त्यांच्या योगदानाचे स्वरूप केवळ विनोदी चित्रनिर्मितीपुरते मर्यादित राहिलेले नाही. नियतकालिकांतील सातत्यपूर्ण प्रकाशन, सामाजिक आणि राजकीय विषयांचे चित्रण, व्यक्तिचित्रण, अर्कचित्रे आणि चित्रांकन अशा विविध माध्यमांतून त्यांनी मराठी दृश्यकलेच्या या शाखेचा विस्तार केला. त्यांच्या प्रकाशित कलाकृतींमधून त्या त्या काळातील समाजजीवन आणि सार्वजनिक जीवनातील घडामोडींचे चित्ररूप दर्शन घडते.

=== महाराष्ट्रातील व्यंगचित्रकलेचा वारसा आणि दस्तऐवजीकरण ===

महाराष्ट्रातील व्यंगचित्रकलेच्या परंपरेत **विकास सबनीस** यांचे योगदान महत्त्वाचे मानले जाते. त्यांनी सुमारे पाच दशके सामाजिक आणि राजकीय विषयांवरील व्यंगचित्रे रेखाटली. शिवसेनाप्रमुख बाळासाहेब ठाकरे यांनी त्यांच्या चित्रकौशल्याची दखल घेऊन त्यांच्यावर ''मार्मिक''मधील व्यंगचित्रांची जबाबदारी सोपविली होती. ''मार्मिक''मध्ये सुमारे बारा वर्षे काम केल्यानंतर त्यांनी ''लोकसत्ता'' या मराठी दैनिकासाठी व्यंगचित्रे रेखाटली. त्यांच्या व्यंगचित्रांमधून समकालीन सामाजिक आणि राजकीय घडामोडींवर भाष्य केले जात असे. २७ डिसेंबर २०१९ रोजी मुंबई येथे त्यांचे निधन झाले.&lt;ref name=&quot;vikassabnis&quot;&gt;“[https://indianexpress.com/article/india/noted-cartoonist-vikas-sabnis-dead-6188466/ Noted cartoonist Vikas Sabnis dead]”, ''The Indian Express'', २८ डिसेंबर २०१९.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;प्रा. गजानन शेपाळ, “[https://www.mahamtb.com/Encyc/2019/12/28/Article-on-cartoon-artist-vikas-sabnis.html व्यंगचित्रांचा ‘विकास’ विसावला]”, ''मुंबई तरुण भारत'', २८ डिसेंबर २०१९.&lt;/ref&gt;

महाराष्ट्रातील व्यंगचित्रकलेच्या इतिहासाचे दस्तऐवजीकरण करण्याच्या दृष्टीने **‘महाराष्ट्राच्या हास्यरेषा’** या पुस्तकाचे प्रकाशन महत्त्वाचे ठरले. व्यंगचित्रकार प्रशांत कुलकर्णी यांनी संपादित केलेल्या या ग्रंथात मराठी व्यंगचित्रकलेच्या सुमारे शंभर वर्षांच्या परंपरेचा आढावा आणि विविध व्यंगचित्रकारांची निवडक चित्रे समाविष्ट करण्यात आली आहेत. ग्रंथाली प्रकाशनाने प्रकाशित केलेल्या या पुस्तकाचे प्रकाशन २९ ऑक्टोबर २०२६ रोजी मुंबईतील दादर येथील स्वातंत्र्यवीर सावरकर स्मारक सभागृहात झाले. या कार्यक्रमात मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी मुंबईत व्यंगचित्रकारांच्या कलाकृतींसाठी स्वतंत्र कला दालन उभारण्याची घोषणा केली. सांस्कृतिक कार्य विभागाच्या माध्यमातून या दालनाच्या उभारणीसाठी शासन पुढाकार घेणार असल्याचे त्यांनी सांगितले.&lt;ref&gt;“[https://www.saamana.com/maharashtrachy-hasyaresha-book-launch-devendra-fadnavis-uddhav-thackeray-raj-thackeray/ ‘महाराष्ट्राच्या हास्यरेषा’ पुस्तकाचे उद्या प्रकाशन; देवेंद्र फडणवीस, उद्धव ठाकरे, राज ठाकरे यांची प्रमुख उपस्थिती]”, ''सामना'', २८ ऑक्टोबर २०२६.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“[https://www.maharashtracrimetimes.com/a-dedicated-art-gallery-for-cartoonists-will-be-established-in-mumbai-chief-minister-makes-the-announcement-at-the-launch-event-of-the-book-maharashtrachya-hasyaresha-the-laughter/ मुंबईत व्यंगचित्रकारांसाठी स्वतंत्र कला दालन उभारणार; ‘महाराष्ट्राच्या हास्यरेषा’ पुस्तक प्रकाशन सोहळ्यात मुख्यमंत्र्यांची घोषणा]”, ''महाराष्ट्र क्राइम टाइम्स'', ३० ऑक्टोबर २०२६.&lt;/ref&gt;

=== व्यंगचित्राची संकल्पना आणि स्वरूप ===

व्यंगचित्र ही दृश्यकलेतील अशी अभिव्यक्ती आहे, जिच्या माध्यमातून एखाद्या व्यक्तीचे, प्रसंगाचे किंवा सामाजिक व राजकीय परिस्थितीचे वैशिष्ट्यपूर्ण पैलू विनोद, उपरोध अथवा टीकेच्या माध्यमातून मांडले जातात. रेषा, आकार, प्रमाण आणि प्रसंगरचना यांच्या साहाय्याने व्यक्ती किंवा परिस्थितीतील वैशिष्ट्ये ठळक केली जातात. व्यक्तीच्या चेहऱ्यावरील किंवा शरीरावरील विशिष्ट वैशिष्ट्ये अतिशयोक्तीने दाखवून व्यक्तिचित्रण केले जाते, तर सामाजिक आणि राजकीय घटनांमधील विसंगती दृश्यरूपातून व्यक्त केली जाते. त्यामुळे व्यंगचित्र हे केवळ हास्यनिर्मितीचे साधन नसून सामाजिक भाष्य आणि विचारप्रवर्तनाचे माध्यमही आहे.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot;/&gt;

विषय आणि अभिव्यक्तीच्या पद्धतीनुसार व्यंगचित्रांचे स्वरूप बदलते. राजकीय व्यंगचित्रांमध्ये शासनव्यवस्था, राजकीय नेतृत्व, सार्वजनिक धोरणे आणि समकालीन घटनांवर भाष्य केले जाते. सामाजिक व्यंगचित्रांमध्ये रूढी, परंपरा, मानवी स्वभाव, सामाजिक विषमता आणि दैनंदिन जीवनातील विसंगती यांचे चित्रण आढळते. काही व्यंगचित्रांमध्ये संवाद किंवा शीर्षकाचा वापर केला जातो, तर काही चित्रे शब्दांशिवाय केवळ दृश्यरचनेतून आशय व्यक्त करतात.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

व्यंगचित्राशी संबंधित अर्कचित्र, हास्यचित्र आणि चित्रपट्टी हे अभिव्यक्तीचे स्वतंत्र प्रकार आहेत. अर्कचित्रामध्ये व्यक्तीच्या चेहऱ्याची किंवा शरीराची वैशिष्ट्ये ठळक करून तिचे व्यक्तिचित्रण केले जाते. हास्यचित्राचा मुख्य उद्देश विनोदनिर्मिती असतो. चित्रपट्टीमध्ये सलग चित्रांच्या माध्यमातून एखादा प्रसंग, घटना किंवा कथा मांडली जाते. या प्रकारांमध्ये अतिशयोक्ती आणि विनोदाचा वापर होऊ शकतो; तथापि त्यांची अभिव्यक्तीपद्धती आणि आशय व्यंगचित्रापेक्षा वेगळा असू शकतो.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

व्यंगचित्राचा परिणामकारकपणा चित्रकाराच्या निरीक्षणशक्ती, रेखाटनकौशल्य, कल्पकता आणि विषयाच्या आकलनावर अवलंबून असतो. मर्यादित रेषा आणि मोजक्या दृश्यघटकांच्या साहाय्याने व्यापक आशय व्यक्त करणे हे या कलेचे वैशिष्ट्य आहे. वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमध्ये व्यंगचित्रांचा वापर समकालीन घटनांवरील प्रतिक्रिया व्यक्त करण्यासाठी तसेच सामाजिक आणि राजकीय प्रश्नांकडे वाचकांचे लक्ष वेधण्यासाठी केला जातो. त्यामुळे व्यंगचित्र हे कला, पत्रकारिता आणि सामाजिक संवाद यांना जोडणारे प्रभावी माध्यम ठरते.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

=== मराठी व्यंगचित्रकलेचा इतिहास ===

मराठी व्यंगचित्रकलेचा प्रारंभ एकोणिसाव्या शतकाच्या उत्तरार्धात मुद्रित पत्रकारितेच्या विकासाशी निगडित आहे. इंग्लंडमधील ''पंच'' या विनोदी आणि व्यंगात्मक नियतकालिकाच्या प्रभावातून भारतात विविध प्रादेशिक भाषांमध्ये त्याच धर्तीची नियतकालिके सुरू झाली. मराठीत ठाण्याहून प्रसिद्ध होणाऱ्या ''हिंदू पंच'' या साप्ताहिकात १८८३ च्या सुमारास व्यंगचित्रे प्रसिद्ध झाली. मराठीतील व्यंगचित्राधारित पत्रकारितेच्या प्रारंभीच्या टप्प्यात या नियतकालिकाचे महत्त्वाचे स्थान आहे. या नियतकालिकाने पाश्चात्त्य व्यंगचित्रपरंपरेतील काही वैशिष्ट्यांचा मराठी मुद्रित संस्कृतीशी परिचय करून दिला. संशोधक स्वारली परांजपे यांनी ''हिंदू पंच''मधील उपलब्ध अंकांचा अभ्यास करून त्यातील व्यंगात्मक आशय आणि पाश्चात्त्य ''पंच''शी असलेले सांस्कृतिक संबंध स्पष्ट केले आहेत.&lt;ref name=&quot;vishwakosh-vyangyachitra&quot;&gt;“[https://vishwakosh.marathi.gov.in/33080/ व्यंग्यचित्र]”, ''मराठी विश्वकोश''.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;paranjape&quot;&gt;Swarali Paranjape, “Crossing Boundaries: Punch and the Marathi Weekly Hindu Pañca (1870–1909)”, in ''Asian Punches: A Transcultural Affair'', Springer, २०१३, पृ. १५१–१६४.&lt;/ref&gt;

मराठी व्यंगचित्रकलेच्या इतिहासात १९२५ हे वर्ष महत्त्वाचे मानले जाते. मराठी विश्वकोशानुसार, मराठी व्यंगचित्रांची सलग परंपरा ''किर्लोस्कर'' या नियतकालिकातून शं. वा. किर्लोस्कर यांच्या प्रयत्नांमुळे सुरू झाली. त्यांनी व्यंगचित्रांचा वापर सामाजिक प्रबोधन, वैयक्तिक उन्नती आणि समाजजीवनातील प्रश्न मांडण्यासाठी केला. पुढे ''किर्लोस्कर''सारख्या नियतकालिकांमधून व्यंगचित्रांना नियमित स्थान मिळाल्यामुळे मराठी वाचकांमध्ये या कलाप्रकाराची ओळख आणि लोकप्रियता वाढण्यास मदत झाली.&lt;ref name=&quot;vishwakosh-vyangyachitra&quot; /&gt;

भारतातील व्यंगचित्रकलेचा विकास हा केवळ कलात्मक बदलांचा इतिहास नसून तो पत्रकारिता, राजकीय विचारप्रवाह आणि सार्वजनिक चर्चेच्या विस्ताराशीही संबंधित आहे. एकोणिसाव्या शतकाच्या उत्तरार्धापासून वृत्तपत्रांमधील व्यंगचित्रांनी ब्रिटिश वसाहतवादी सत्तेचे स्वरूप, भारतीय समाजातील बदल आणि राजकीय घडामोडी यांवर भाष्य केले. पुढील काळात स्वातंत्र्यचळवळ, राष्ट्रनिर्मिती, लोकशाही व्यवस्था आणि सामाजिक परिवर्तन यांसारखे विषय व्यंगचित्रांच्या आशयाचा भाग बनले. व्यंगचित्रे ही बातमी किंवा लेखाला पूरक चित्रे असण्यापलीकडे जाऊन सार्वजनिक प्रश्नांवर मत व्यक्त करणारे स्वतंत्र माध्यम म्हणून विकसित झाली.&lt;ref name=&quot;khanduri&quot;&gt;Ritu Gairola Khanduri, ''Caricaturing Culture in India: Cartoons and History in the Modern World'', Cambridge University Press, २०१४.&lt;/ref&gt;

स्वातंत्र्यपूर्व काळात मराठी नियतकालिकांमधील व्यंगचित्रांचा आशय तत्कालीन सामाजिक आणि राजकीय परिस्थितीशी संबंधित होता. सामाजिक रूढी, शिक्षण, स्त्रीजीवन, सार्वजनिक संस्था आणि राजकीय घडामोडी यांसारख्या विषयांवर व्यंगचित्रांच्या माध्यमातून भाष्य केले जात असे. ''हिंदू पंच''मधील चित्रे मराठी मुद्रित संस्कृतीत व्यंगचित्रांच्या प्रारंभीच्या वापराची उदाहरणे आहेत. अशा चित्रांचा अभ्यास तत्कालीन सामाजिक दृष्टिकोन आणि सार्वजनिक चर्चेचे स्वरूप समजून घेण्यासाठी उपयुक्त ठरतो.&lt;ref name=&quot;paranjape&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;khanduri&quot; /&gt;

स्वातंत्र्यानंतर वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांच्या प्रसारामुळे व्यंगचित्रकलेला अधिक व्यापक वाचकवर्ग मिळाला. राजकीय व्यंगचित्रे, व्यक्तिचित्रण, पॉकेट कार्टून, हास्यचित्रे आणि चित्रपट्ट्या अशा विविध प्रकारांतून कलाकारांनी आपली अभिव्यक्ती विकसित केली. या काळात व्यंगचित्रकारांनी राजकीय नेतृत्व, सार्वजनिक धोरणे, सामाजिक बदल आणि दैनंदिन जीवनातील विसंगती यांवर चित्रांच्या माध्यमातून भाष्य केले. वृत्तपत्रांतील नियमित व्यंगचित्रे आणि नियतकालिकांतील हास्यचित्रांमुळे या कलेचा वाचकांशी सातत्यपूर्ण संबंध प्रस्थापित झाला.&lt;ref name=&quot;khanduri&quot; /&gt;

कालांतराने मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विषयांत आणि तंत्रांत विविधता आली. वृत्तपत्रांतील राजकीय भाष्याबरोबरच सामाजिक जीवन, कौटुंबिक प्रसंग, मानवी स्वभाव, सांस्कृतिक बदल आणि दैनंदिन अनुभव यांचे चित्रण वाढले. मुद्रित माध्यमांबरोबरच व्यंगचित्रप्रदर्शने, पुस्तकप्रकाशन आणि इतर दृश्य माध्यमांतूनही या कलेचा प्रसार झाला. अशा प्रकारे मराठी व्यंगचित्रकलेने पत्रकारिता, दृश्यकला आणि सामाजिक भाष्य यांचा संगम साधत स्वतंत्र कलापरंपरा विकसित केली.&lt;ref name=&quot;vishwakosh-vyangyachitra&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;khanduri&quot; /&gt;

=== मराठी वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमधील व्यंगचित्रे ===

मराठी वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांनी व्यंगचित्रकलेच्या प्रसारात महत्त्वाची भूमिका बजावली आहे. मुद्रित माध्यमांमधील व्यंगचित्रांमुळे सामाजिक आणि राजकीय घटनांवरील भाष्य वाचकांपर्यंत चित्ररूपात पोहोचले. वृत्तपत्रांतील व्यंगचित्रे प्रामुख्याने समकालीन घटना, सार्वजनिक जीवन, राजकीय निर्णय आणि सामाजिक प्रश्न यांवर भाष्य करतात. नियतकालिकांमध्ये प्रसिद्ध होणाऱ्या हास्यचित्रांचा विषयविस्तार तुलनेने अधिक असतो. त्यांत कौटुंबिक जीवन, मानवी स्वभाव, सामाजिक रूढी आणि दैनंदिन अनुभव यांचे चित्रण आढळते. विनोद आणि उपरोध यांच्या साहाय्याने गंभीर विषयही वाचकांपर्यंत प्रभावीपणे पोहोचवले जातात.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

मराठी मुद्रित माध्यमांतील व्यंगचित्रपरंपरेच्या प्रारंभीच्या टप्प्यात ''हिंदू पंच'' या साप्ताहिकाचे स्थान महत्त्वाचे आहे. इंग्रजी ''पंच''च्या धर्तीवर सुरू झालेल्या या नियतकालिकातून व्यंगचित्रे आणि व्यंगात्मक लेखन प्रसिद्ध होत असे. या साप्ताहिकातील चित्रांमधून तत्कालीन समाजजीवन आणि सार्वजनिक घडामोडींचे चित्रण झाले. ''हिंदू पंच''च्या अभ्यासातून पाश्चात्त्य व्यंगचित्रपरंपरेतील काही शैलीगत वैशिष्ट्ये मराठी मुद्रित संस्कृतीत कशा प्रकारे आली आणि त्यांना स्थानिक सामाजिक संदर्भ कसे प्राप्त झाले, हे स्पष्ट होते.&lt;ref name=&quot;paranjape&quot; /&gt;

पुढील काळात ''किर्लोस्कर'' या नियतकालिकाने मराठी व्यंगचित्रकलेच्या नियमित परंपरेला चालना दिली. शं. वा. किर्लोस्कर यांनी व्यंगचित्रांचा उपयोग सामाजिक प्रबोधन आणि समाजजीवनातील प्रश्न मांडण्यासाठी केला. त्यानंतर ''हंस'', ''मोहिनी'' आणि ''उद्यम'' यांसारख्या नियतकालिकांनी हास्यचित्रकलेच्या प्रसाराला हातभार लावला. या नियतकालिकांमधून नागेश आर्डे, शि. द. फडणीस, प्रभाकर ठोकळ, वसंत सरवटे आणि श्याम जोशी यांसारख्या हास्यचित्रकारांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. पुढील काळात ''आवाज'' वार्षिक आणि ''जत्रा'' यांसारख्या नियतकालिकांनीही हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रांना वाचकांपर्यंत पोहोचवले.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;&lt;ref&gt;“[https://www.loksatta.com/lokrang/marathi-caricature-cartoonist-history-maharashtra-hasyaresha-book-analysis-ssb-93-5984610/ मराठी व्यंगचित्रकलेची दृश्यात्मक नोंदवही]”, प्रशांत कुलकर्णी, ''लोकसत्ता''.&lt;/ref&gt;

राजकीय व्यंगचित्रांच्या प्रसारात ''सकाळ'' आणि ''मार्मिक'' यांसारख्या मुद्रित माध्यमांचे योगदान उल्लेखनीय आहे. ''सकाळ''मध्ये प्रारंभीपासून संपादकीय टीकाचित्रांना स्थान देण्यात आले. पुढे बाळासाहेब ठाकरे यांनी ''मार्मिक'' या व्यंगचित्रप्रधान साप्ताहिकाच्या माध्यमातून राजकीय आणि सामाजिक विषयांवरील व्यंगचित्रांची परंपरा विकसित केली. या साप्ताहिकामुळे अनेक व्यंगचित्रकारांना आपली कला सादर करण्यासाठी व्यासपीठ मिळाले. विकास सबनीस यांसारख्या व्यंगचित्रकारांना ''मार्मिक''मधून प्रसिद्धी मिळाली.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;vikassabnis&quot; /&gt;

दिवाळी अंकांनीही मराठी हास्यचित्रकार आणि व्यंगचित्रकारांना विशेष व्यासपीठ उपलब्ध करून दिले. दिवाळी अंकांतील चित्रांना विषय आणि मांडणीच्या दृष्टीने अधिक विस्तार मिळत असे. सामाजिक जीवनातील शाश्वत विसंगती, कौटुंबिक प्रसंग, मानवी स्वभाव आणि विनोदी परिस्थिती यांवर आधारित हास्यचित्रे या अंकांत प्रसिद्ध होत असत. त्यामुळे वृत्तपत्रांतील तात्कालिक राजकीय टीकाचित्रांबरोबरच नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांमधील हास्यचित्रांनी मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विविध प्रवाहांना चालना दिली.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

वृत्तपत्रांतील नियमित व्यंगचित्रे आणि नियतकालिकांतील हास्यचित्रे यांमुळे व्यंगचित्रकारांचा वाचकांशी सातत्यपूर्ण संवाद निर्माण झाला. एखाद्या घटनेचे दृश्यरूप सादर करण्याबरोबरच तिच्यामागील सामाजिक किंवा राजकीय विसंगती अधोरेखित करण्याचे कार्य या चित्रांनी केले. त्यामुळे मराठी वृत्तपत्रे आणि नियतकालिके ही व्यंगचित्रकलेच्या प्रसाराची महत्त्वाची माध्यमे ठरली. त्यांच्या माध्यमातून मराठी समाजजीवनातील बदलांची दृश्य नोंदही तयार झाली.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

== जिल्हानिहाय व्यंगचित्रकार ==

=== ठाणे जिल्हा ===

ठाणे जिल्ह्याशी संबंधित काही व्यंगचित्रकारांनी मराठी वृत्तपत्रे, नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांमधून व्यंगचित्रकलेच्या विकासात योगदान दिले आहे. या कलाकारांनी हास्यचित्रे, सामाजिक आणि राजकीय व्यंगचित्रे, चित्रांकन तसेच व्यंगचित्रकलेच्या प्रसारासाठी विविध उपक्रमांत सहभाग घेतला आहे. दिवाकर जयंत शेडगे आणि विवेक मेहेत्रे ही या क्षेत्रातील उल्लेखनीय नावे आहेत.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;&gt;शरद लोणकर, “[https://mymarathi.net/r-sarag-3/ व्यंगचित्रकलेचा वारसा जपणारे दिवाकर शेडगे]”, ''माय मराठी'', १० जानेवारी २०१९.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MehetreProfile&quot;&gt;“[https://www.marathisrushti.com/profiles/vivek-mehetre/ मेहेत्रे, विवेक]”, ''मराठीसृष्टी''.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MehetreGomantak&quot;&gt;मुकेश थळी, “[https://dainikgomantak.esakal.com/blog/cartoonist-vivek-mehetre-famous-cartoonist-in-india-ms98 हास्य, हास्यचित्रे व व्यंगचित्रे]”, ''दैनिक गोमन्तक'', १३ फेब्रुवारी २०२४.&lt;/ref&gt;

==== दिवाकर जयंत शेडगे ====

दिवाकर जयंत शेडगे यांचा जन्म ७ फेब्रुवारी १९४२ रोजी झाला. चित्रकलेचा वारसा लाभलेल्या कुटुंबात त्यांचे बालपण गेले. त्यांचे वडील चित्रकार होते आणि त्यांनी वडिलांच्या मार्गदर्शनाखाली चित्रकलेचे काम सुरू केले. पुढे व्यंगचित्रकलेकडे वळल्यानंतर त्यांनी स्वतःची स्वतंत्र शैली विकसित केली. १९६९ मध्ये ''आवाज'' दिवाळी अंकात त्यांचे पहिले व्यंगचित्र प्रसिद्ध झाले. त्यानंतर ''लोकसत्ता'', ''लोकप्रभा'', ''मार्मिक'', ''जत्रा'', ''श्रीदीपलक्ष्मी'', ''दीपावली'' आणि अन्य नियतकालिकांतून त्यांची व्यंगचित्रे प्रसिद्ध झाली. त्यांनी पन्नासहून अधिक दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे रेखाटली आणि त्यांची सुमारे चार हजार व्यंगचित्रे प्रकाशित झाली. नाटकांच्या जाहिराती, दिवाळी अंकांची मुखपृष्ठे आणि कथाचित्रे यांसाठीही त्यांनी चित्रांकन केले. ''रत्‍नागिरी टाइम्स'', ''दो बजे दोपहर'' आणि ''सांज समाचार'' या वृत्तपत्रांसाठी त्यांनी व्यंगचित्रमालिका तयार केल्या.

१९९२ मध्ये मुंबई मराठी पत्रकार संघाच्या ‘मधुचंद्र साहित्यिकांचा’ या मालिकेतील हास्यचित्रांसाठी आणि २००२ मध्ये ''कलाकुंज'' दिवाळी अंकातील हास्यचित्रांसाठी त्यांना शं. वा. किर्लोस्कर स्मृतिचिन्ह प्रदान करण्यात आले. ते ठाणे जिल्ह्यातील कळवा येथे वास्तव्यास होते.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot; /&gt;

==== विवेक मेहेत्रे ====

विवेक मेहेत्रे हे ठाण्यात वास्तव्यास असलेले हास्यचित्रकार, व्यंगचित्रकार, लेखक आणि प्रकाशक आहेत. वयाच्या सोळाव्या वर्षापासून त्यांनी व्यंगचित्रे रेखाटण्यास सुरुवात केली. त्यांनी अभियांत्रिकी शाखेतील पदवी व पदव्युत्तर शिक्षण तसेच व्यवस्थापनशास्त्रातील पदव्युत्तर शिक्षण पूर्ण केले. मराठी, इंग्रजी आणि गुजराती यांसह विविध भाषांतील नियतकालिकांतून त्यांची हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रे प्रसिद्ध झाली आहेत. त्यांच्या सुमारे साठ हजार हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रांचा उल्लेख त्यांच्या चरित्रात्मक नोंदीत आढळतो. उत्कृष्ट व्यंगचित्रकलेसाठी त्यांना शं. वा. किर्लोस्कर पुरस्कार २००० आणि २००९ या वर्षांत दोन वेळा मिळाला. ''तुमचा नवा दोस्त इंटरनेट'' या त्यांच्या पुस्तकाला महाराष्ट्र शासनाचा प्रथम क्रमांकाचा पुरस्कार मिळाला आहे.&lt;ref name=&quot;MehetreProfile&quot; /&gt;

१९९३ पासून ते पत्नी वैशाली मेहेत्रे यांच्यासह ‘उद्वेली बुक्स’ या प्रकाशन संस्थेचे काम पाहतात. त्यांच्या हास्यचित्रांचे संकलन करणारी पुस्तकेही प्रकाशित झाली आहेत. व्यंगचित्रकलेच्या प्रसारासाठी त्यांनी कार्यशाळा आणि इतर उपक्रमांत सहभाग घेतला आहे.&lt;ref name=&quot;MehetreGomantak&quot; /&gt;

जानेवारी २०१८ मध्ये ठाणे येथे आयोजित अखिल भारतीय मराठी व्यंगचित्रकार संमेलनाचे अध्यक्षपद विवेक मेहेत्रे यांनी भूषविले. २० आणि २१ जानेवारी रोजी झालेल्या या संमेलनात ‘सोशल मीडिया आणि व्यंगचित्रे’ तसेच ‘मराठी दैनिकांचे संपादक राजकीय व्यंगचित्रांना घाबरू लागले आहेत का’ या विषयांवर चर्चासत्रे आयोजित करण्यात आली होती. महिला, मुली, ज्येष्ठ नागरिक आणि मुलांसाठी कार्यशाळा तसेच ज्येष्ठ आणि दिवंगत व्यंगचित्रकारांच्या कलाकृतींचे प्रदर्शनही आयोजित करण्यात आले होते. या संमेलनाचे आयोजन ‘कार्टूनिस्ट्स कंबाइन’ या संस्थेतर्फे करण्यात आले होते.&lt;ref&gt;“[https://maharashtratimes.com/maharashtra/mumbai-news/marathi-cartoonist-gettogether-in-thane/amp_articleshow/61969835.cms ठाण्यामध्ये रंगणार मराठी व्यंगचित्रकार संमेलन]”, ''महाराष्ट्र टाइम्स'', ८ डिसेंबर २०१७.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“[https://www.esakal.com/mumbai/marathi-news-thane-news-marathi-caricature-festival-93538 व्यंगचित्रांचा इतिहास पुस्तकांतून जतन करा : सुहास बहुलकर]”, ''सकाळ'', २० जानेवारी २०१८.&lt;/ref&gt;

=== सिंधुदुर्ग जिल्हा ===

सिंधुदुर्ग जिल्ह्याशी संबंधित काही कलाकारांनी मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विकासात योगदान दिले आहे. वृत्तपत्रे, नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांमधून त्यांच्या कलाकृती प्रसिद्ध झाल्या. या जिल्ह्यातील उल्लेखनीय व्यंगचित्रकारांमध्ये बाळ राणे आणि प्रभाकर वाईरकर यांचा समावेश होतो.

==== बाळ राणे ====

बाळ राणे हे मराठीतील ज्येष्ठ व्यंगचित्रकार होते. त्यांचा जन्म २६ जानेवारी १९१४ रोजी सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील कणकवलीजवळच्या जानवली येथे झाला. लहानपणापासूनच चित्रकार होण्याची त्यांची इच्छा होती. मुंबईत त्यांनी मॅट्रिकपर्यंत शिक्षण घेतले. त्यानंतर सुप्रसिद्ध चित्रकार स. ल. हळदणकर यांच्याकडे चित्रकलेचे प्रशिक्षण घेतले. पुढे त्यांनी मुंबईतील पोलीस आयुक्त कार्यालयात लिपिक म्हणून नोकरी केली; मात्र नोकरी सांभाळून व्यंगचित्रकलेचा सराव सुरू ठेवला. त्यांच्या व्यंगचित्रांत कौटुंबिक, सामाजिक, राजकीय आणि दैनंदिन जीवनातील प्रसंगांचे चित्रण आढळते.

''मनोहर'', ''किर्लोस्कर'', ''हंस'', ''वसंत'', ''मोहिनी'', ''उद्यम'', ''वाङ्मयशोभा'', ''आवाज'', ''मार्मिक'' आणि ''किशोर'' यांसारख्या मराठी नियतकालिके व दिवाळी अंकांतून त्यांची व्यंगचित्रे प्रसिद्ध झाली. मराठीबरोबरच ''शंकर्स वीकली'', ''धर्मयुग'' आणि ''चित्रलेखा'' यांसारख्या इंग्रजी, हिंदी आणि गुजराती नियतकालिकांतही त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. ''तरुण भारत''च्या पुणे आणि नागपूर आवृत्त्यांमध्ये ‘बाळूकाका’ या नावाने त्यांचे पॉकेट कार्टून जवळपास पस्तीस वर्षे नियमितपणे प्रसिद्ध होत होते. त्यांच्या जन्मशताब्दीनिमित्त २०१४ मध्ये सर जे. जे. उपयोजित कला महाविद्यालयात त्यांच्या चित्रसंग्रहाचे प्रदर्शन भरविण्यात आले होते.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;&gt;प्रतिभा राणे-वाघ, “[https://www.pratibhawagh.com/bal-rane-marathi बाळ राणे (ज्येष्ठ व्यंगचित्रकार)]”, ''प्रतिभा वाघ''.&lt;/ref&gt;

==== प्रभाकर वाईरकर ====

प्रभाकर वाईरकर हे आंतरराष्ट्रीय स्तरावर ओळख निर्माण केलेले मराठी व्यंगचित्रकार, अर्कचित्रकार आणि रेखांकनकार आहेत. त्यांचा जन्म १९५१ मध्ये सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील मालवण तालुक्यातील कट्टा येथे झाला. त्यांनी मुंबईतील सर जे. जे. उपयोजित कला संस्थेतून १९७७ मध्ये उपयोजित कलेची पदविका प्राप्त केली. व्यंगचित्रे, अर्कचित्रे, रेखाचित्रे आणि जाहिरातकला या क्षेत्रांत त्यांनी काम केले. विविध वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांसाठी त्यांनी व्यंगचित्रे व अर्कचित्रे रेखाटली. ''इंडियन एक्सप्रेस'', ''द टाइम्स ऑफ इंडिया'', ''द संडे ऑब्झर्व्हर'', ''लोकसत्ता'', ''लोकप्रभा'', ''महाराष्ट्र टाइम्स'', ''मार्मिक'' आणि ''आपले महानगर'' यांसारख्या वृत्तपत्रे व नियतकालिकांतून त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली.

१९८७ मध्ये स्वित्झर्लंड येथे झालेल्या आंतरराष्ट्रीय कॉमिक्स महोत्सवात त्यांच्या चित्रांचा समावेश झाला होता. २००२ मध्ये दूरदर्शनने भारतातील नामवंत व्यंगचित्रकारांवर आधारित मालिका प्रसारित केली होती. या मालिकेतील एक भाग प्रभाकर वाईरकर यांच्या कार्यावर आधारित होता. जाहिरातकला क्षेत्रातही त्यांनी अर्कचित्रे आणि व्यंगचित्रांचा वापर करून योगदान दिले.&lt;ref name=&quot;PrabhakarWairkar&quot;&gt;“[https://www.mahamtb.com/Encyc/2023/1/14/Article-on-Prabhakar-Wirekar.html व्यंगचित्रांद्वारे अटकेपार झेंडा नेणारे प्रभाकर वाईरकर]”, ''मुंबई तरुण भारत'', १४ जानेवारी २०२३.&lt;/ref&gt;

२०२६ मध्ये रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील लांजा तालुक्यातील रिंगणे येथे राजापूर-लांजा तालुका नागरिक संघाचे अकरावे ग्रामीण मराठी साहित्य संमेलन आयोजित करण्यात आले होते. या संमेलनात प्रभाकर वाईरकर यांच्या चित्रांचे प्रदर्शन भरविण्यात आले. संमेलनाच्या अखेरच्या दिवशी त्यांना बाळकृष्ण खामकर ‘कोकण भूषण’ पुरस्कार प्रदान करण्यात आला. हा पुरस्कार त्यांच्या व्यंगचित्रकलेतील योगदानाची दखल घेऊन देण्यात आला.&lt;ref&gt;“[https://marathi.hindusthansamachar.in/Encyc/2026/1/9/Rural-Literature-Conference-to-be-held-at-Ringane-.php रत्नागिरी : जानेवारीअखेर रिंगणे येथे अकरावे ग्रामीण साहित्य संमेलन]”, ''हिंदुस्थान समाचार'', जानेवारी २०२६.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“[https://marathi.hindusthansamachar.in/Encyc/2026/2/2/Prabhakar-Wairkar-Speeach-in-R.php रत्नागिरी : समाजातील सर्व घटकांना सामावून घेऊन प्रगती साधणारे संमेलन - प्रभाकर वाईरकर]”, ''हिंदुस्थान समाचार'', २ फेब्रुवारी २०२६.&lt;/ref&gt;

== व्यंगचित्रकारांचे कलात्मक योगदान ==

कोकणाशी संबंधित व्यंगचित्रकारांनी मराठी व्यंगचित्रकलेत विविध विषय आणि माध्यमांद्वारे योगदान दिले आहे. त्यांच्या कलाकृतींमध्ये सामाजिक जीवन, राजकीय घडामोडी, मानवी स्वभाव, कौटुंबिक प्रसंग आणि दैनंदिन व्यवहार यांचे चित्रण आढळते. काही कलाकारांनी वृत्तपत्रांतील नियमित व्यंगचित्रांमधून समकालीन घटनांवर भाष्य केले, तर काहींनी नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांमधून हास्यचित्रे, अर्कचित्रे आणि चित्रांकने प्रसिद्ध केली. त्यामुळे त्यांचे कार्य राजकीय व्यंगचित्रांपुरते मर्यादित न राहता चित्रांकन आणि जाहिरातकलेसारख्या क्षेत्रांपर्यंत विस्तारले.

बाळ राणे यांनी वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमधून दीर्घकाळ व्यंगचित्रे प्रसिद्ध केली. *तरुण भारत*मधील ‘बाळूकाका’ या पॉकेट कार्टूनमधून त्यांनी दैनंदिन जीवनातील प्रसंग आणि सामाजिक विसंगती विनोदी शैलीत मांडल्या. मराठी नियतकालिकांबरोबरच हिंदी, इंग्रजी आणि गुजराती नियतकालिकांतही त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. विविध भाषांतील नियतकालिकांमधील त्यांच्या प्रकाशनामुळे त्यांच्या व्यंगचित्रांचे कार्य प्रादेशिक भाषिक मर्यादांपलीकडे पोहोचले.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;/&gt;

प्रभाकर वाईरकर यांनी व्यंगचित्रकलेबरोबरच अर्कचित्र, चित्रांकन आणि जाहिरातकलेच्या क्षेत्रांत काम केले. विविध वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांसाठी त्यांनी चित्रे रेखाटली. १९८७ मध्ये स्वित्झर्लंड येथे झालेल्या आंतरराष्ट्रीय कॉमिक्स महोत्सवातील त्यांचा सहभाग आणि २००२ मध्ये दूरदर्शनच्या व्यंगचित्रकारांवरील कार्यक्रममालेतील समावेश यांचा त्यांच्या कारकिर्दीत उल्लेख आढळतो. त्यांच्या कार्यातून व्यंगचित्र, व्यक्तिचित्रण आणि व्यावसायिक चित्रांकन या कलाप्रकारांतील परस्परसंबंध दिसून येतात.&lt;ref name=&quot;PrabhakarWairkar&quot;/&gt;

दिवाकर जयंत शेडगे यांनी वृत्तपत्रे, नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे रेखाटली. त्यांच्या कामात सामाजिक प्रसंग, मानवी स्वभाव आणि दैनंदिन जीवनातील विसंगती यांचे चित्रण आढळते. व्यंगचित्रांबरोबरच नाटकांच्या जाहिराती, दिवाळी अंकांची मुखपृष्ठे आणि कथाचित्रे तयार करण्याचे कामही त्यांनी केले. विविध वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमधील त्यांच्या प्रकाशनातून व्यंगचित्रकलेच्या मुद्रित माध्यमांतील वापराचे स्वरूप दिसून येते.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;/&gt;

विवेक मेहेत्रे यांनी हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रांच्या माध्यमातून मराठीसह इतर भाषांतील वाचकांपर्यंत आपली कला पोहोचवली. नियतकालिकांमधील चित्रप्रकाशनाबरोबरच ‘हास्य कॉर्नर’ या कार्यक्रमातून त्यांनी व्यंगचित्रकलेचे प्रात्यक्षिक आणि सादरीकरण केले. लेखन, व्याख्याने आणि पुस्तकप्रकाशनाच्या माध्यमातूनही त्यांनी या कलेच्या प्रसारात सहभाग घेतला. त्यांच्या कार्यातून व्यंगचित्रकलेचे मुद्रित माध्यमांबरोबरच प्रत्यक्ष सादरीकरणाच्या माध्यमातील स्वरूपही स्पष्ट होते.&lt;ref name=&quot;MehetreProfile&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MehetreGomantak&quot;/&gt;

या कलाकारांच्या कार्यातून मराठी व्यंगचित्रकलेतील विषयवैविध्य आणि माध्यमवैविध्य दिसून येते. वृत्तपत्रे, नियतकालिके, दिवाळी अंक, अर्कचित्रे, चित्रांकन आणि सार्वजनिक सादरीकरण अशा विविध माध्यमांतून त्यांनी व्यंगचित्रकलेचा आविष्कार केला. त्यामुळे कोकणाशी संबंधित व्यंगचित्रकारांचे योगदान मराठी व्यंगचित्रकलेच्या व्यापक परंपरेचा एक भाग म्हणून अभ्यासता येते.

=== सामाजिक आणि राजकीय व्यंगचित्रे ===

सामाजिक आणि राजकीय व्यंगचित्रे ही समाजातील घडामोडी, सार्वजनिक जीवनातील विसंगती आणि राजकीय प्रक्रियांवर भाष्य करणारी दृश्यकलेची अभिव्यक्ती आहेत. सामाजिक व्यंगचित्रांमधून रूढी, परंपरा, सामाजिक विषमता, मानवी स्वभाव आणि दैनंदिन जीवनातील विरोधाभास यांचे चित्रण केले जाते. राजकीय व्यंगचित्रांमध्ये शासनव्यवस्था, राजकीय नेतृत्व, सार्वजनिक धोरणे आणि समकालीन घटनांवर उपरोधिक भाष्य केले जाते. अशा चित्रांमध्ये विनोद, अतिशयोक्ती, प्रतीकात्मकता आणि दृश्यरूपकांचा वापर करून आशय मांडला जातो.&lt;ref name=&quot;khanduri&quot;/&gt;

भारतीय व्यंगचित्रपरंपरेत सामाजिक आणि राजकीय विषयांचे चित्रण मुद्रित माध्यमांच्या विकासाबरोबर विस्तारले. वसाहतकालीन काळापासून वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमधील व्यंगचित्रांनी सत्ताकेंद्रे, सामाजिक संबंध आणि सार्वजनिक प्रश्न यांवर भाष्य केले. स्वातंत्र्यानंतर लोकशाही व्यवस्था, निवडणुका, शासनाचे निर्णय आणि सामाजिक परिवर्तन हे राजकीय व्यंगचित्रांचे महत्त्वाचे विषय बनले. व्यंगचित्रे तत्कालीन राजकीय वातावरण आणि समाजातील विचारप्रवाहांचे दृश्य प्रतिबिंब नोंदवतात. त्यामुळे इतिहासाच्या अभ्यासातही त्यांचा दृश्यस्रोत म्हणून उपयोग केला जातो.&lt;ref&gt;Urvi Mukhopadhyay, “Taking Humour Seriously: Political Cartoons as Source of History”, ''Proceedings of the Indian History Congress'', खंड ८३, २०२४, पृ. १४३६–१४५७. https://www.jstor.org/stable/27438540&lt;/ref&gt;

महाराष्ट्रातील सामाजिक आणि राजकीय परिस्थितीचाही व्यंगचित्रांच्या आशयावर प्रभाव पडला. भाषिक अस्मिता, प्रादेशिक ओळख, सामाजिक-सांस्कृतिक बदल आणि राजकीय चळवळी या विषयांनी महाराष्ट्रातील सार्वजनिक चर्चेला आकार दिला. राजुला नानजी शाह यांनी महाराष्ट्राच्या अस्मितेच्या जडणघडणीचा अभ्यास करताना भाषा, प्रदेश, धर्म आणि राज्याच्या भाषिक पुनर्रचनेनंतरच्या सामाजिक-राजकीय घडामोडींचा विचार केला आहे. हा अभ्यास व्यंगचित्रकलेवर केंद्रित नसला, तरी महाराष्ट्रातील सामाजिक आणि राजकीय संदर्भ समजून घेण्यासाठी तो उपयुक्त ठरतो.&lt;ref&gt;Rajula Nanji Shah, “Trajectories in the Construction of Maharashtrian Identity”, ''Journal of Emerging Technologies and Innovative Research'', खंड ५, अंक ८, ऑगस्ट २०१८, पृ. २३८–२४५. https://www.jetir.org/papers/JETIR1808931.pdf&lt;/ref&gt;

व्यंगचित्रांचा ऐतिहासिक अभ्यास करताना त्यांतील दृश्यरचना, प्रतीके, व्यक्तिरेखा आणि प्रसंग यांचा तत्कालीन सामाजिक व राजकीय परिस्थितीशी संबंध लावला जातो. व्यंगचित्रकाराने निवडलेला विषय, त्यातील उपरोध आणि चित्रातून व्यक्त होणारा दृष्टिकोन यांमधून त्या काळातील सार्वजनिक विचारविश्वाचा मागोवा घेता येतो. अशा प्रकारे सामाजिक आणि राजकीय व्यंगचित्रे ही विनोदनिर्मितीबरोबरच पत्रकारिता, दृश्यकला आणि इतिहासाच्या अभ्यासासाठीही महत्त्वाची दृश्यसाधने ठरतात.&lt;ref name=&quot;khanduri&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mukhopadhyay&quot;&gt;Urvi Mukhopadhyay, “Taking Humour Seriously: Political Cartoons as Source of History”, ''Proceedings of the Indian History Congress'', खंड ८३, २०२४, पृ. १४३६–१४५७. https://www.jstor.org/stable/27438540&lt;/ref&gt;

=== विनोदी आणि उपरोधिक चित्रण ===

विनोद आणि उपरोध हे व्यंगचित्रकलेचे महत्त्वाचे घटक आहेत. दैनंदिन जीवनातील प्रसंग, मानवी स्वभावातील विसंगती, सामाजिक रूढी आणि सार्वजनिक व्यवहार यांचे चित्रण करताना व्यंगचित्रकार विनोदाचा वापर करतो. एखाद्या व्यक्तीचे किंवा परिस्थितीचे वैशिष्ट्य अतिशयोक्तीने दाखवणे, अनपेक्षित कलाटणी देणे आणि व्यक्तिरेखांच्या चेहऱ्यावरील व शारीरिक हावभावांतून आशय व्यक्त करणे या तंत्रांमुळे व्यंगचित्रात हास्यनिर्मिती होते. काही व्यंगचित्रे निव्वळ हास्य निर्माण करतात, तर काही हसवतानाच वाचकाला विचार करण्यास प्रवृत्त करतात.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot;/&gt;

उपरोधिक चित्रणात एखाद्या व्यक्तीच्या विधानातील, कृतीतील किंवा सामाजिक परिस्थितीतील विरोधाभास ठळक केला जातो. चित्रातील व्यक्तिरेखा, प्रसंग, प्रतीके आणि संवाद यांच्या साहाय्याने व्यंगचित्रकार आशय मांडतो. काही वेळा चित्रातील व्यक्ती किंवा प्रसंगाचे अतिशयोक्तीपूर्ण चित्रण करून विसंगती अधोरेखित केली जाते; तर काही वेळा शब्द आणि चित्र यांच्या परस्परसंबंधातून उपरोध व्यक्त होतो. त्यामुळे व्यंगचित्रातील विनोद हा केवळ मनोरंजनापुरता मर्यादित न राहता सामाजिक निरीक्षण आणि टीकेचे माध्यमही ठरतो.&lt;ref name=&quot;khanduri&quot;/&gt;

भारतीय राजकीय व्यंगचित्रांमध्ये भाषिक आणि दृश्यात्मक साधनांचा एकत्रित वापर आढळतो. चित्रातील शीर्षक, संवाद, शब्दखेळ आणि सांस्कृतिक संदर्भ यांमुळे व्यंगचित्राचा आशय अधिक स्पष्ट किंवा बहुअर्थी होऊ शकतो. चित्रातील दृश्यप्रतीके आणि शब्द यांचा परस्परसंबंध समजून घेतल्यास व्यंगचित्रातील उपरोधाचा अर्थ उलगडतो. अशा चित्रांचा अर्थ लावताना त्यांचा तत्कालीन सामाजिक आणि राजकीय संदर्भ विचारात घेणे आवश्यक ठरते.&lt;ref&gt;Vinod Balakrishnan आणि Vishaka Venkat, ''The Language of Humour and Its Transmutation in Indian Political Cartoons'', Palgrave Macmillan, 2023.&lt;/ref&gt;

व्यंगचित्रातील विनोदी आणि उपरोधिक शैलीचा परिणाम चित्रकाराच्या निरीक्षणशक्ती, कल्पकता आणि रेखाटनकौशल्यावर अवलंबून असतो. मोजक्या रेषा, निवडक दृश्यघटक, चेहऱ्यावरील हावभाव आणि नेमकी प्रसंगरचना यांच्या साहाय्याने व्यापक आशय व्यक्त करता येतो. चित्र आणि शब्द यांचा योग्य मेळ साधल्यास व्यंगचित्राचा आशय अधिक परिणामकारक होतो. त्यामुळे विनोद आणि उपरोध हे व्यंगचित्राचे केवळ शैलीवैशिष्ट्य नसून सामाजिक वास्तवातील विसंगती व्यक्त करण्याची प्रभावी साधने आहेत.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

=== अर्कचित्रे आणि व्यक्तिचित्रण ===

अर्कचित्र हे व्यक्तिचित्रणाचा एक वैशिष्ट्यपूर्ण प्रकार आहे. त्यामध्ये एखाद्या व्यक्तीच्या चेहऱ्याची ठेवण, हावभाव आणि ओळख दर्शविणारी वैशिष्ट्ये ठळकपणे रेखाटली जातात. व्यक्तीच्या मूळ स्वरूपाशी साम्य राखून तिच्या वैशिष्ट्यपूर्ण गुणांचे अतिशयोक्त किंवा ठसठशीत रेषांकन करणे हे अर्कचित्राचे प्रमुख वैशिष्ट्य आहे. व्यक्तिचित्रणात व्यक्तीचे बाह्यरूप, देहबोली आणि व्यक्तिमत्त्वातील वैशिष्ट्ये चित्रातून व्यक्त करण्यावर भर असतो. या दोन्ही प्रकारांसाठी सूक्ष्म निरीक्षण, रेखाटनकौशल्य आणि व्यक्तीच्या वैशिष्ट्यांचे आकलन आवश्यक असते.

प्रभाकर वाईरकर यांनी व्यंगचित्रकलेबरोबरच अर्कचित्रे आणि रेखाचित्रांच्या क्षेत्रातही काम केले आहे. त्यांनी विविध क्षेत्रांतील व्यक्तींची अर्कचित्रे रेखाटली. विशेषतः हिंदुस्थानी शास्त्रीय संगीत क्षेत्रातील कलाकारांची अर्कचित्रे त्यांनी तयार केली. २०११ मध्ये सवाई गंधर्व भीमसेन महोत्सवात त्यांच्या सत्तरहून अधिक अर्कचित्रांचे प्रदर्शन आयोजित करण्यात आले होते. या चित्रांमध्ये गायक आणि वादकांच्या चेहऱ्यावरील भाव, सादरीकरणाच्या वेळी दिसणारी देहबोली आणि त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वाची वैशिष्ट्ये रेखाटण्यात आली होती.&lt;ref&gt;अमृता जैन, “Lines of Thought”, ''द इंडियन एक्सप्रेस'', २ डिसेंबर २०११. https://indianexpress.com/article/cities/pune/lines-of-thought/&lt;/ref&gt;

दिवाकर जयंत शेडगे यांनी व्यंगचित्रांबरोबरच विविध प्रकारचे चित्रांकन केले. नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे रेखाटण्यासोबतच त्यांनी नाटकांच्या जाहिराती, मुखपृष्ठे आणि कथाचित्रे तयार केली. त्यांच्या या कामातून व्यंगचित्रकलेच्या जोडीने मुद्रित माध्यमांसाठी आवश्यक असलेल्या चित्रांकनाच्या क्षेत्रातील त्यांचे योगदान दिसून येते.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;/&gt;

अर्कचित्रे आणि व्यक्तिचित्रण या माध्यमांतून व्यक्तीची ओळख आणि तिच्या व्यक्तिमत्त्वातील ठळक पैलू दृश्यरूपात मांडले जातात. व्यंगचित्रकाराच्या निरीक्षणशक्तीचा आणि रेखाटनकौशल्याचा या चित्रप्रकारांत विशेष उपयोग होतो. प्रभाकर वाईरकर यांची अर्कचित्रे आणि दिवाकर शेडगे यांचे विविध प्रकारचे चित्रांकन यांमधून कोकणाशी संबंधित व्यंगचित्रकारांच्या कलात्मक कार्याची व्याप्ती स्पष्ट होते.

=== जाहिरातकला आणि चित्रांकन ===

व्यंगचित्रकारांच्या कलात्मक कार्याचा विस्तार जाहिरातकला आणि चित्रांकन या क्षेत्रांतही झालेला दिसतो. जाहिरातींमधील चित्रे, नियतकालिकांची मुखपृष्ठे, कथाचित्रे आणि इतर दृश्यरचना यांच्या माध्यमातून चित्रकारांनी मुद्रित माध्यमांच्या सादरीकरणात योगदान दिले. एखाद्या उत्पादनाची किंवा संकल्पनेची वैशिष्ट्ये चित्ररूपात मांडणे आणि मजकुराला पूरक दृश्यात्मक आशय निर्माण करणे ही या कामांची प्रमुख वैशिष्ट्ये आहेत.

प्रभाकर वाईरकर यांनी व्यंगचित्रकलेबरोबरच जाहिरातकला आणि चित्रांकनाच्या क्षेत्रातही काम केले. त्यांनी सौभाग्य, त्रिकाया, सिस्टास आणि रेडिफ्युजन यांसारख्या जाहिरात संस्थांमध्ये चित्रकार म्हणून काम केले. रेडिफ्युजनमधील एका जाहिरात मोहिमेत त्यांनी अर्कचित्रे आणि व्यंगचित्रांचा वापर केला होता. जाहिरात क्षेत्रातील या कामामुळे व्यंगचित्र आणि अर्कचित्र या कलाप्रकारांचा व्यावसायिक जाहिरातमाध्यमांमध्येही उपयोग झाल्याचे दिसून येते.&lt;ref name=&quot;PrabhakarWairkar&quot;/&gt;

दिवाकर जयंत शेडगे यांनीही व्यंगचित्रांबरोबरच जाहिराती आणि नियतकालिकांसाठी चित्रांकन केले. त्यांनी नाटकांच्या जाहिरातींसाठी चित्रे तयार केली, तसेच दिवाळी अंकांची मुखपृष्ठे आणि कथाचित्रे रेखाटली. त्यांच्या या कामातून व्यंगचित्रकार म्हणून विकसित केलेल्या रेखाटनकौशल्याचा उपयोग इतर चित्रांकनप्रकारांतही झाल्याचे दिसते. त्यामुळे त्यांच्या कलात्मक कार्याला मुद्रित माध्यमांच्या विविध क्षेत्रांत स्थान मिळाले.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;/&gt;

व्यंगचित्रकला, जाहिरातकला आणि चित्रांकन या क्षेत्रांमध्ये रेखाटनकौशल्य, विषयाचे आकलन आणि दृश्यात्मक मांडणी यांना महत्त्व असते. प्रभाकर वाईरकर आणि दिवाकर शेडगे यांच्या कार्यातून व्यंगचित्रकारांनी आपल्या कलाकौशल्याचा उपयोग मुद्रित आणि व्यावसायिक माध्यमांतील विविध चित्रांकनप्रकारांसाठी केल्याचे दिसून येते.

== प्रकाशित व्यंगचित्रे आणि साहित्य ==

कोकणाशी संबंधित व्यंगचित्रकारांनी वृत्तपत्रे, नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांमधून व्यंगचित्रे प्रसिद्ध केली. त्यांच्या कलाकृतींमध्ये सामाजिक, राजकीय, कौटुंबिक आणि दैनंदिन जीवनातील प्रसंगांचे चित्रण आढळते. काही कलाकारांनी व्यंगचित्रे आणि अर्कचित्रांचे संग्रह पुस्तकरूपाने प्रकाशित केले, तर काहींच्या कलाकृती नियतकालिके आणि वृत्तपत्रांमध्ये विखुरलेल्या स्वरूपात उपलब्ध आहेत. या प्रकाशनांमधून त्यांच्या कलाकृतींचे दस्तऐवजीकरण आणि व्यंगचित्रकलेच्या अभ्यासासाठी संदर्भसाहित्य उपलब्ध झाले आहे.

बाळ राणे यांची व्यंगचित्रे *मनोहर*, *किर्लोस्कर*, *हंस*, *वसंत*, *मोहिनी*, *उद्यम*, *वाङ्मयशोभा*, *रम्यकथा*, *वसुधा*, *आवाज*, *मार्मिक* आणि *किशोर* यांसारख्या मराठी नियतकालिकांतून प्रसिद्ध झाली. तसेच *शंकर्स वीकली*, *धर्मयुग* आणि *चित्रलेखा* या अनुक्रमे इंग्रजी, हिंदी आणि गुजराती नियतकालिकांतही त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. *तरुण भारत*मधील ‘बाळूकाका’ हे त्यांचे पॉकेट कार्टून जवळपास पस्तीस वर्षे नियमितपणे प्रसिद्ध होत होते. त्यांच्या कन्या प्रतिभा राणे-वाघ यांनी त्यांची स्केचबुक्स, मूळ रेखाचित्रे आणि प्रकाशित चित्रे जतन केली आहेत. जन्मशताब्दीनिमित्त २०१४ मध्ये सर जे. जे. उपयोजित कला महाविद्यालयात त्यांच्या चित्रांचे प्रदर्शन भरविण्यात आले होते. उपलब्ध माहितीनुसार, निवडक व्यंगचित्रे पुस्तकरूपाने प्रकाशित व्हावीत, अशी त्यांची इच्छा होती.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;/&gt;

प्रभाकर वाईरकर यांनी व्यंगचित्रे, अर्कचित्रे आणि चित्रांकनाच्या क्षेत्रात काम केले. त्यांच्या प्रकाशित पुस्तकांमध्ये ''Jest Doodling'', ''Bodyline'', ''Cari-Toons'', ''Life Illustrated'' आणि हिंदुस्थानी शास्त्रीय संगीत क्षेत्रातील कलाकारांच्या अर्कचित्रांचा संग्रह असलेल्या ''Funkaar-i-Kacheri'' यांचा समावेश होतो.&lt;ref name=&quot;PrabhakarWairkar&quot;/&gt; हिंदुस्थानी शास्त्रीय संगीत क्षेत्रातील कलाकारांची त्यांनी रेखाटलेली सत्तरहून अधिक अर्कचित्रे २०११ मध्ये सवाई गंधर्व भीमसेन महोत्सवात प्रदर्शित करण्यात आली होती.&lt;ref&gt;अमृता जैन, “Lines of Thought”, ''The Indian Express'', २ डिसेंबर २०११. https://indianexpress.com/article/cities/pune/lines-of-thought/&lt;/ref&gt;

विवेक मेहेत्रे यांची हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रे मराठी, इंग्रजी आणि गुजराती यांसह विविध भाषांतील नियतकालिकांत प्रसिद्ध झाली आहेत. त्यांच्या प्रकाशित पुस्तकांमध्ये ''हास्य कॉर्नर'', ''चला… वापरू इंटरनेट'', ''तुमचा नवा दोस्त इंटरनेट'', ''ई-मेल'' आणि ''ई-कॉमर्स'' यांचा समावेश होतो. ''तुमचा नवा दोस्त इंटरनेट'' या पुस्तकाला महाराष्ट्र शासनाचा प्रथम क्रमांकाचा पुरस्कार मिळाल्याचा उल्लेख त्यांच्या चरित्रात्मक नोंदीत आहे. त्यांच्या लेखनातून व्यंगचित्रकलेबरोबरच माहितीपर पुस्तकनिर्मितीच्या क्षेत्रातील त्यांचे कार्यही दिसून येते.&lt;ref&gt;“मेहेत्रे, विवेक”, ''मराठीसृष्टी''. https://www.marathisrushti.com/profiles/vivek-mehetre/&lt;/ref&gt;

दिवाकर जयंत शेडगे यांची व्यंगचित्रे *आवाज*, *लोकसत्ता*, *लोकप्रभा*, *मार्मिक* आणि *जत्रा* यांसारख्या वृत्तपत्रे व नियतकालिकांतून प्रसिद्ध झाली. त्यांनी अनेक दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे रेखाटली. व्यंगचित्रांबरोबरच नाटकांच्या जाहिराती, दिवाळी अंकांची मुखपृष्ठे आणि कथाचित्रे यांचेही त्यांनी चित्रांकन केले. त्यांच्या कारकिर्दीत सुमारे चार हजार व्यंगचित्रे प्रसिद्ध झाल्याचा उल्लेख त्यांच्या कार्यावरील चरित्रात्मक लेखात आहे.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;/&gt;

मराठी व्यंगचित्रकलेच्या इतिहासाचे आणि साहित्याचे दस्तऐवजीकरण करण्याच्या दृष्टीने व्यंगचित्रसंग्रह व व्यंगचित्रकलेवरील ग्रंथ महत्त्वाचे ठरतात. प्रशांत कुलकर्णी संपादित ''निवडक मराठी व्यंगचित्रे'' आणि वसंत सरवटे व मधुकर धर्मापुरीकर लिखित ''व्यंगचित्र : एक संवाद'' या ग्रंथांचा मराठी विश्वकोशातील व्यंगचित्रविषयक नोंदीत उल्लेख आहे. अशा ग्रंथांमधून व्यंगचित्रकलेचा इतिहास, तिची विविध रूपे आणि कलाकारांचे योगदान यांचा अभ्यास करण्यासाठी संदर्भ उपलब्ध होतात.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot;/&gt;

=== वृत्तपत्रांतील व्यंगचित्रे ===

वृत्तपत्रांतील व्यंगचित्रे ही समकालीन सामाजिक आणि राजकीय घडामोडींवर भाष्य करणारी दृश्यकलेची अभिव्यक्ती आहेत. वृत्तपत्रांमध्ये प्रसिद्ध होणाऱ्या व्यंगचित्रांमधून सार्वजनिक जीवनातील घटना, राजकीय निर्णय, सामाजिक प्रश्न आणि दैनंदिन व्यवहारांतील विसंगती चित्ररूपात मांडल्या जातात. काही व्यंगचित्रकारांनी नियमित सदरांच्या माध्यमातून वाचकांशी सातत्यपूर्ण संवाद साधला, तर काहींनी वृत्तपत्रांच्या विविध पुरवण्यांसाठी आणि विशेष प्रसंगांसाठी व्यंगचित्रे रेखाटली.

बाळ राणे यांनी वृत्तपत्रीय व्यंगचित्रकलेत दीर्घकाळ योगदान दिले. *तरुण भारत*च्या पुणे आणि नागपूर आवृत्त्यांमध्ये ‘बाळूकाका’ या नावाने त्यांचे पॉकेट कार्टून जवळपास पस्तीस वर्षे नियमितपणे प्रसिद्ध होत होते. दैनिकातील राजकीय आणि सामाजिक घडामोडींवर आधारित चित्रांचा संच ते तयार करून पाठवत असत. त्यांच्या व्यंगचित्रांमध्ये कौटुंबिक, सामाजिक आणि राजकीय विषयांबरोबरच तत्कालीन घटनांचे चित्रणही आढळते. *संध्याकाळ* या दैनिकातही काही वर्षे त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली होती.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;/&gt;

दिवाकर जयंत शेडगे यांची व्यंगचित्रे *लोकसत्ता*, *लोकप्रभा*, *मार्मिक*, *जत्रा* आणि *आवाज* यांसारख्या वृत्तपत्रे व नियतकालिकांतून प्रसिद्ध झाली. त्यांनी *रत्‍नागिरी टाइम्स*, *दो बजे दोपहर* आणि *सांज समाचार* या दैनिकांसाठी वर्षभर व्यंगचित्रमालिका तयार केल्या. विविध प्रकाशनांसाठी केलेल्या या कामातून वृत्तपत्रीय व्यंगचित्रांच्या नियमित प्रकाशनातील त्यांचे योगदान दिसून येते.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;/&gt;

प्रभाकर वाईरकर यांनी *इंडियन एक्सप्रेस*, *द टाइम्स ऑफ इंडिया*, *द संडे ऑब्झर्व्हर*, *द इंडिपेंडंट*, *द इंडियन पोस्ट*, *बिझनेस वर्ल्ड*, *ब्लिट्झ*, *मिड-डे*, *महाराष्ट्र टाइम्स*, *लोकसत्ता*, *लोकप्रभा* आणि *मार्मिक* यांसारख्या वृत्तपत्रे व नियतकालिकांसाठी व्यंगचित्रे आणि चित्रांकन केले. त्यांच्या कामात समकालीन घडामोडी, सामाजिक प्रश्न आणि राजकीय विषयांचे चित्रण आढळते. विविध भाषांतील आणि स्वरूपांतील प्रकाशनांसाठी केलेल्या कामामुळे त्यांच्या व्यंगचित्रांना व्यापक वाचकवर्ग मिळाला.&lt;ref name=&quot;PrabhakarWairkar&quot;/&gt;

या व्यंगचित्रकारांच्या वृत्तपत्रीय कार्यातून पॉकेट कार्टून, नियमित व्यंगचित्रमालिका आणि विविध वृत्तपत्रे व नियतकालिकांसाठी केलेले चित्रांकन अशा स्वरूपांत व्यंगचित्रकलेचा प्रसार झाल्याचे दिसून येते. वृत्तपत्रांतील या कलाकृतींनी समकालीन घटनांचे दृश्यरूपात दस्तऐवजीकरण करण्याबरोबरच वाचकांसमोर सामाजिक आणि राजकीय विषयांची विनोदी व उपरोधिक मांडणी केली.

=== मासिके आणि दिवाळी अंक ===

मराठी मासिके आणि दिवाळी अंकांनी व्यंगचित्रकारांना आपल्या कलाकृती प्रसिद्ध करण्यासाठी महत्त्वाचे व्यासपीठ उपलब्ध करून दिले. या माध्यमांतून सामाजिक जीवन, कौटुंबिक प्रसंग, मानवी स्वभाव आणि बदलती जीवनशैली यांवर आधारित व्यंगचित्रे व हास्यचित्रे वाचकांपर्यंत पोहोचली. दिवाळी अंकांमध्ये विविध साहित्यप्रकारांबरोबर व्यंगचित्रांनाही स्थान मिळाल्यामुळे कलाकारांना वेगवेगळे विषय आणि चित्रशैली हाताळण्याची संधी उपलब्ध झाली.

बाळ राणे यांची व्यंगचित्रे *मनोहर*, *किर्लोस्कर*, *हंस*, *वसंत*, *मोहिनी*, *उद्यम*, *वाङ्मयशोभा*, *आवाज*, *मार्मिक* आणि *किशोर* यांसारख्या मराठी नियतकालिकांतून प्रसिद्ध झाली. तसेच *शंकर्स वीकली*, *धर्मयुग* आणि *चित्रलेखा* या इंग्रजी, हिंदी आणि गुजराती नियतकालिकांतही त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. विविध भाषांतील नियतकालिकांमधील या प्रकाशनांमुळे त्यांच्या व्यंगचित्रांना मराठी वाचकवर्गाबरोबरच इतर भाषांतील वाचकांपर्यंत पोहोचण्याची संधी मिळाली.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;/&gt;

दिवाकर जयंत शेडगे यांची व्यंगचित्रे *आवाज*, *लोकप्रभा*, *मार्मिक* आणि *जत्रा* यांसारख्या नियतकालिकांतून प्रसिद्ध झाली. त्यांनी पन्नासहून अधिक दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे रेखाटल्याचा उल्लेख त्यांच्या कार्यावरील लेखात आहे. विविध दिवाळी अंकांमधील त्यांच्या चित्रांमधून सामाजिक प्रसंग, दैनंदिन जीवन आणि मानवी स्वभावातील वैशिष्ट्यांचे विनोदी चित्रण झाले.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;/&gt;

विवेक मेहेत्रे यांची हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रे मराठी, इंग्रजी आणि गुजराती भाषांतील विविध नियतकालिकांत प्रसिद्ध झाली आहेत. त्यांच्या चित्रांमधून दैनंदिन जीवनातील प्रसंग आणि मानवी स्वभावातील विनोदी पैलू व्यक्त झाले. विविध भाषांतील नियतकालिकांमधील त्यांच्या प्रकाशनकार्यामुळे त्यांच्या चित्रांना व्यापक वाचकवर्ग मिळाला.&lt;ref&gt;“मेहेत्रे, विवेक”, ''मराठीसृष्टी''. https://www.marathisrushti.com/profiles/vivek-mehetre/&lt;/ref&gt;

मासिके आणि दिवाळी अंकांच्या माध्यमातून या कलाकारांच्या व्यंगचित्रांना नियमित प्रकाशनाची संधी मिळाली. या माध्यमांतील चित्रांमुळे व्यंगचित्रकलेचे विषयवैविध्य वाचकांसमोर आले आणि मराठी नियतकालिकांच्या दृश्यकलात्मक आशयात व्यंगचित्रांचा समावेश झाला.

=== व्यंगचित्रसंग्रह आणि पुस्तके ===

व्यंगचित्रकारांनी आपल्या कलाकृतींचे जतन आणि प्रसार करण्यासाठी व्यंगचित्रसंग्रह, चित्रसंग्रह आणि पुस्तकप्रकाशन या माध्यमांचा उपयोग केला आहे. अशा पुस्तकांमधून कलाकारांची रेखाटनशैली, विषयांची निवड आणि कलात्मक अभिव्यक्ती यांचा परिचय वाचकांना होतो. व्यंगचित्रसंग्रह हे केवळ कलाकृतींचे संकलन नसून संबंधित काळातील सामाजिक आणि सांस्कृतिक जीवनाचे दृश्य दस्तऐवजीकरण करणारे साधनही ठरतात.

प्रभाकर वाईरकर यांनी व्यंगचित्रे, अर्कचित्रे आणि चित्रांकन या क्षेत्रांतील कामाचे पुस्तकांच्या माध्यमातूनही दस्तऐवजीकरण केले आहे. त्यांच्या प्रकाशित पुस्तकांमध्ये ''Jest Doodling'', ''Bodyline'', ''Cari-Toons'', ''Life Illustrated'' आणि ''Funkaar-i-Kacheri'' यांचा समावेश होतो. ''Funkaar-i-Kacheri'' या पुस्तकात हिंदुस्थानी शास्त्रीय संगीत क्षेत्रातील कलाकारांची अर्कचित्रे समाविष्ट आहेत. त्यांच्या या प्रकाशनांमधून व्यंगचित्रकला आणि व्यक्तिचित्रणातील त्यांचे काम वाचकांसमोर आले आहे.&lt;ref name=&quot;PrabhakarWairkar&quot;/&gt;

विवेक मेहेत्रे यांनी व्यंगचित्रकलेबरोबरच लेखन आणि पुस्तकप्रकाशनाच्या क्षेत्रातही काम केले आहे. त्यांच्या प्रकाशित पुस्तकांमध्ये ''हास्य कॉर्नर'', ''चला… वापरू इंटरनेट'', ''तुमचा नवा दोस्त इंटरनेट'', ''ई-मेल'' आणि ''ई-कॉमर्स'' यांचा समावेश होतो. त्यांनी पत्नी वैशाली मेहेत्रे यांच्यासह ‘उद्वेली बुक्स’ या प्रकाशन संस्थेच्या माध्यमातून पुस्तकप्रकाशनाच्या क्षेत्रात काम केले. त्यांच्या या कार्यातून व्यंगचित्रकलेबरोबरच लेखन आणि प्रकाशन क्षेत्रातील सहभागाची नोंद घेता येते.&lt;ref&gt;“मेहेत्रे, विवेक”, ''मराठीसृष्टी''. https://www.marathisrushti.com/profiles/vivek-mehetre/&lt;/ref&gt;

व्यंगचित्रसंग्रह आणि पुस्तकांच्या माध्यमातून कलाकारांच्या कलाकृतींचे जतन होते आणि त्यांच्या कार्याचा अभ्यास करण्यासाठी संदर्भसाहित्य उपलब्ध होते. प्रभाकर वाईरकर आणि विवेक मेहेत्रे यांच्या प्रकाशित साहित्यामुळे व्यंगचित्रकलेबरोबरच चित्रांकन, लेखन आणि प्रकाशन या क्षेत्रांतील त्यांच्या कार्याचीही नोंद घेता येते.

== व्यंगचित्र प्रदर्शने आणि संमेलने ==

व्यंगचित्रकलेचा प्रसार आणि कलाकारांच्या कलाकृतींचे जतन करण्यामध्ये प्रदर्शने व संमेलने यांना महत्त्वाचे स्थान आहे. अशा उपक्रमांमधून व्यंगचित्रकारांना आपल्या कलाकृती रसिकांसमोर सादर करण्याची संधी मिळते. तसेच विविध शैली, विषय आणि तंत्रांचा परिचय प्रेक्षकांना होतो. प्रदर्शनांमुळे जुन्या आणि नव्या पिढ्यांतील कलाकारांच्या कामाची ओळख निर्माण होण्यास मदत होते, तर संमेलनांमधून कलाकारांना विचारांची देवाणघेवाण आणि अनुभवांची चर्चा करण्यासाठी व्यासपीठ उपलब्ध होते.

बाळ राणे यांच्या व्यंगचित्रांचा संग्रह त्यांच्या कन्या प्रतिभा राणे-वाघ यांनी जतन केला आहे. त्यांच्या जन्मशताब्दीनिमित्त २०१४ मध्ये सर जे. जे. उपयोजित कला महाविद्यालयात त्यांच्या चित्रांचे प्रदर्शन आयोजित करण्यात आले होते. तसेच १५ डिसेंबर २०२२ ते १ जानेवारी २०२३ या कालावधीत नेहरू सेंटर आर्ट गॅलरी येथे आयोजित ''आठवणीतील हास्यरेषा'' या भारतीय ज्येष्ठ व्यंगचित्रकारांच्या पूर्वावलोकनात्मक प्रदर्शनात त्यांच्या कलाकृतींचा समावेश करण्यात आला होता.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;/&gt;&lt;ref&gt;''Nehru Centre Newsletter'', डिसेंबर २०२२, “Indian Master's Retrospective — आठवणीतील हास्यरेषा”, नेहरू सेंटर आर्ट गॅलरी. https://www.nehrucentremumbai.in/wp-content/uploads/2023/08/December-2022-for-web.pdf&lt;/ref&gt;

प्रभाकर वाईरकर यांनी भारतात आयोजित विविध व्यंगचित्र आणि अर्कचित्र प्रदर्शनांमध्ये सहभाग घेतला. १८ ते ३० ऑक्टोबर २०१० या कालावधीत बेंगळुरू येथील इंडियन कार्टून गॅलरीत त्यांच्या व्यंगचित्रांचे प्रदर्शन भरविण्यात आले होते. या प्रदर्शनाची माहिती ''Deccan Herald'' या वृत्तपत्राने प्रसिद्ध केली होती.&lt;ref&gt;“45 cartoon shows in three years!”, ''Deccan Herald'', ८ ऑक्टोबर २०१०. https://www.deccanherald.com/india/karnataka/bengaluru/45-cartoon-shows-three-years-2520481&lt;/ref&gt; २०११ मध्ये पुण्यातील सवाई गंधर्व भीमसेन महोत्सवात त्यांच्या हिंदुस्थानी शास्त्रीय संगीत क्षेत्रातील कलाकारांच्या सत्तरहून अधिक अर्कचित्रांचे प्रदर्शन भरविण्यात आले होते.&lt;ref&gt;Amrita Jain, “Lines of Thought”, ''The Indian Express'', २ डिसेंबर २०११. https://indianexpress.com/article/cities/pune/lines-of-thought/&lt;/ref&gt;

ठाणे येथे २० आणि २१ जानेवारी २०१८ रोजी कार्टूनिस्ट्स कंबाइन या संस्थेच्या वतीने अखिल भारतीय मराठी व्यंगचित्रकार संमेलनाचे आयोजन करण्यात आले होते. या संमेलनाचे अध्यक्षपद विवेक मेहेत्रे यांनी भूषविले. संमेलनात समाजमाध्यमे आणि व्यंगचित्रे, तसेच मराठी दैनिकांतील राजकीय व्यंगचित्रांचे स्थान या विषयांवर चर्चासत्रे आयोजित करण्यात आली होती. कार्यशाळा, स्पर्धा आणि ज्येष्ठ व दिवंगत व्यंगचित्रकारांच्या कलाकृतींचे प्रदर्शन हेही संमेलनाचे भाग होते. संमेलनादरम्यान व्यंगचित्रकलेचा इतिहास आणि दुर्मिळ व्यंगचित्रांचे दस्तऐवजीकरण यांविषयीही चर्चा झाली.&lt;ref&gt;“ठाण्यामध्ये रंगणार मराठी व्यंगचित्रकार संमेलन”, ''महाराष्ट्र टाइम्स'', ८ डिसेंबर २०१७. https://maharashtratimes.com/maharashtra/mumbai-news/marathi-cartoonist-gettogether/articleshow/61969835.cms&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“व्यंग्यचित्रांचा इतिहास पुस्तकांतून जतन करा : सुहास बहुलकर”, ''सकाळ'', २० जानेवारी २०१८. https://www.esakal.com/mumbai/marathi-news-thane-news-marathi-caricature-festival-93538&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“व्यंगचित्रकारांनी कठोर भूमिका घ्यायला हवी - राज ठाकरे”, ''लोकसत्ता'', २२ जानेवारी २०१८. https://www.loksatta.com/thane/raj-thackeray-attended-all-india-marathi-cartooninst-meet-in-thane-1619963/&lt;/ref&gt;

या प्रदर्शनांमधून आणि संमेलनांमधून व्यंगचित्रकलेच्या विविध शैलींचे सादरीकरण, कलाकारांच्या कामाचे दस्तऐवजीकरण आणि नव्या पिढीपर्यंत या कलेचा परिचय करून देण्याचे प्रयत्न झाले. अशा उपक्रमांमुळे व्यंगचित्रकलेच्या संवर्धनासाठी कलाकार, संस्था आणि रसिक यांच्यात संवादाचे व्यासपीठ निर्माण झाले.

=== व्यंगचित्र प्रदर्शने ===

व्यंगचित्र प्रदर्शनांच्या माध्यमातून कलाकारांच्या कलाकृती रसिक आणि अभ्यासकांपर्यंत पोहोचतात. अशा प्रदर्शनांमध्ये व्यंगचित्रे, हास्यचित्रे आणि अर्कचित्रे पाहण्याची संधी मिळते. कलाकारांची रेखाटनशैली, विषयांची निवड आणि कलात्मक प्रवास यांचा परिचय प्रदर्शनांमधून होतो. प्रदर्शनांमुळे कलाकृतींचे जतन आणि त्यांचे सार्वजनिक दस्तऐवजीकरण होण्यासही मदत होते.

बाळ राणे यांच्या जन्मशताब्दीनिमित्त २०१४ मध्ये मुंबईतील सर जे. जे. उपयोजित कला महाविद्यालयात त्यांच्या व्यंगचित्रांचे प्रदर्शन आयोजित करण्यात आले होते. त्यांच्या दीर्घ कलाप्रवासातील निवडक चित्रे या प्रदर्शनात मांडण्यात आली. त्यांच्या कन्या प्रतिभा राणे-वाघ यांनी त्यांच्या मूळ रेखाचित्रांचे, स्केचबुक्सचे आणि प्रकाशित चित्रांचे जतन केले आहे.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;/&gt;

प्रभाकर वाईरकर यांच्या चित्रप्रदर्शनाचे आयोजन ३० जानेवारी ते १ फेब्रुवारी २०२६ या कालावधीत रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील लांजा तालुक्यातील रिंगणे येथे झालेल्या अकराव्या ग्रामीण मराठी साहित्य संमेलनाच्या कार्यक्रमात करण्यात आले होते. राजापूर-लांजा तालुका नागरिक संघाने आयोजित केलेल्या या संमेलनाच्या कार्यक्रमपत्रिकेत वाईरकर यांच्या चित्रप्रदर्शनाचा समावेश होता. संमेलनाच्या समारोपप्रसंगी वाईरकर यांना बाळकृष्ण खामकर कोकण भूषण पुरस्कार प्रदान करण्यात आला.&lt;ref&gt;“रत्नागिरी : जानेवारीअखेर रिंगणे येथे अकरावे ग्रामीण साहित्य संमेलन”, ''हिंदुस्थान समाचार'', ८ जानेवारी २०२६. https://marathi.hindusthansamachar.in/Encyc/2026/1/9/Rural-Literature-Conference-to-be-held-at-Ringane-.php&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“रत्नागिरी : समाजातील सर्व घटकांना सामावून घेऊन प्रगती साधणारे संमेलन - प्रभाकर वाईरकर”, ''हिंदुस्थान समाचार'', २ फेब्रुवारी २०२६. https://marathi.hindusthansamachar.in/Encyc/2026/2/2/Prabhakar-Wairkar-Speeach-in-R.php&lt;/ref&gt;

=== व्यंगचित्रकार संमेलने ===

मराठी व्यंगचित्रकलेचा प्रसार, व्यंगचित्रकारांमधील संवाद आणि नवोदित कलाकारांना प्रोत्साहन देण्यासाठी महाराष्ट्रात विविध ठिकाणी व्यंगचित्रकार संमेलने आयोजित केली जातात. या संमेलनांमध्ये व्यंगचित्रांची प्रदर्शने, चर्चासत्रे, कार्यशाळा, प्रात्यक्षिके आणि स्पर्धांचा समावेश असतो. अशा उपक्रमांमधून कलाकारांना आपली कला सादर करण्याची तसेच व्यंगचित्रकलेतील बदलत्या प्रवाहांवर चर्चा करण्याची संधी मिळते.

२०१९ मध्ये कार्टूनिस्ट्स कंबाइनतर्फे १३ आणि १४ एप्रिल रोजी नाशिक येथील कुसुमाग्रज प्रतिष्ठानमध्ये वार्षिक व्यंगचित्रकार संमेलन आणि प्रदर्शन आयोजित करण्यात आले. ‘हास्य मैफील’ या नावाने आयोजित या उपक्रमात देशातील सत्तरहून अधिक ज्येष्ठ आणि नवोदित व्यंगचित्रकार सहभागी झाले होते. प्रदर्शनात सुमारे तीनशे व्यंगचित्रे मांडण्यात आली. व्यंगचित्रकलेच्या विविध शाखांवरील परिसंवाद, प्रात्यक्षिके आणि नवोदित कलाकारांसाठी मार्गदर्शनपर कार्यक्रमांचाही त्यात समावेश होता. या संमेलनात व्यंगचित्रकार ज्ञानेश सोनार यांना जीवनगौरव पुरस्कार प्रदान करण्यात आला आणि त्यांच्या ''Different Strokes'' या चित्रसंग्रहाचे प्रकाशन करण्यात आले.&lt;ref&gt;“कार्टूनिस्ट्स कंबाइन’चे १३ आणि १४ एप्रिलला नाशकात वार्षिक संमेलन”, ''माय मराठी'', ७ एप्रिल २०१९. https://mymarathi.net/cartoonist-sammelan/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Rashi Bhattacharyya, “Annual convention of ‘Cartoonists Combine’ to be held in Maharashtra’s Nashik”, ''The Indian Express'', ८ एप्रिल २०१९. https://indianexpress.com/article/cities/pune/annual-convention-of-cartoonists-combine-to-be-held-in-maharashtras-nashik/&lt;/ref&gt;

या संमेलनांमधून व्यंगचित्रकारांना कलाकृती सादर करण्याबरोबरच परस्परांशी संवाद साधण्याची आणि नव्या कलाकारांना मार्गदर्शन करण्याची संधी मिळते. प्रदर्शन, परिसंवाद आणि कार्यशाळांच्या माध्यमातून व्यंगचित्रकलेच्या संवर्धनासाठी संस्थात्मक पातळीवर प्रयत्न केले जातात.

=== कार्यशाळा आणि प्रात्यक्षिके ===

चित्रकला, हस्तकला आणि इतर दृश्यकलांचा परिचय विद्यार्थ्यांना करून देण्यासाठी कोकणातील शैक्षणिक संस्था आणि सांस्कृतिक संघटनांकडून कार्यशाळा, स्पर्धा आणि प्रात्यक्षिकांचे आयोजन केले जाते. अशा उपक्रमांमधून विद्यार्थ्यांना चित्ररेखन, रंगांचा वापर, कल्पनाशक्ती आणि निरीक्षणकौशल्य विकसित करण्याची संधी मिळते. ही कौशल्ये व्यंगचित्रकलेसह दृश्यकलेच्या विविध प्रकारांसाठी उपयुक्त ठरतात.

रत्‍नागिरी येथे सप्टेंबर २०२३ मध्ये सकाळ माध्यम समूहाच्या न्यूजपेपर इन एज्युकेशन (एनआयई) उपक्रमांतर्गत विद्यार्थ्यांसाठी पर्यावरणपूरक गणेशमूर्ती निर्मिती कार्यशाळेचे आयोजन करण्यात आले होते. या कार्यशाळेत मूर्तिकार श्रीकांत ढालकर यांनी गणेशमूर्ती घडविण्याचे प्रात्यक्षिक सादर केले. त्यांच्या मार्गदर्शनाखाली विद्यार्थ्यांनी शाडूच्या मातीपासून गणेशमूर्ती तयार केल्या. या उपक्रमातून विद्यार्थ्यांना मूर्तिकलेचा प्रत्यक्ष अनुभव देण्याबरोबरच पर्यावरणपूरक गणेशोत्सवाचा संदेश देण्यात आला.&lt;ref&gt;“रत्नागिरीत शनिवारी इको गणपती कार्यशाळा”, ''सकाळ'', १२ सप्टेंबर २०२३. https://www.esakal.com/amp/kokan/todays-latest-marathi-news-kop23b05851-txt-ratnagiri-20230912033417&lt;/ref&gt;

संगमेश्वर येथे जानेवारी २०२३ मध्ये जेएसडब्ल्यू फाउंडेशन आणि रत्‍नागिरी जिल्हा कलाध्यापक संघ यांच्या संयुक्त विद्यमाने जिल्हास्तरीय चित्रकला व हस्तकला स्पर्धेचे आयोजन करण्यात आले होते. या स्पर्धेत जिल्ह्यातील विद्यार्थ्यांनी सहभाग घेतला. या स्पर्धेसाठी सुमारे ३,५८४ चित्रे आणि १६० हस्तकलावस्तू प्राप्त झाल्याची नोंद वृत्तांतात आहे. या उपक्रमातून ग्रामीण भागातील विद्यार्थ्यांना आपली कलात्मक कौशल्ये सादर करण्यासाठी व्यासपीठ उपलब्ध झाले.&lt;ref&gt;“जिल्हास्तरीय चित्रकला व हस्तकला स्पर्धेला भरभरून प्रतिसाद”, ''सकाळ'', ११ जानेवारी २०२३. https://www.esakal.com/amp/kokan/todays-latest-marathi-news-kop23a31775-txt-ratnagiri-today-20230111091449&lt;/ref&gt;

हे दोन्ही उपक्रम व्यंगचित्रकलेशी थेट संबंधित नसले, तरी कोकणातील दृश्यकला शिक्षण, विद्यार्थ्यांचा कलात्मक सहभाग आणि स्थानिक पातळीवरील कला उपक्रमांचे स्वरूप दर्शवतात.

== पुरस्कार आणि सन्मान ==

कोकणाशी संबंधित व्यंगचित्रकारांनी व्यंगचित्रकला, हास्यचित्रण आणि चित्रांकन या क्षेत्रांत केलेल्या कार्याची विविध संस्था, नियतकालिके आणि सांस्कृतिक संघटनांनी दखल घेतली आहे. त्यांच्या कलात्मक योगदानाबद्दल त्यांना व्यंगचित्रकला, साहित्य आणि सांस्कृतिक क्षेत्रांतील पुरस्कारांनी सन्मानित करण्यात आले आहे.

ठाण्यातील व्यंगचित्रकार **दिवाकर जयंत शेडगे** यांना १९९२ मध्ये मुंबई मराठी पत्रकार संघाच्या ‘मधुचंद्र साहित्यिकांचा’ या मालिकेसाठी प्रसिद्ध झालेल्या हास्यचित्रांबद्दल उत्कृष्ट हास्यचित्राचे शं. वा. किर्लोस्कर स्मृतिचिन्ह प्रदान करण्यात आले. २००२ मध्ये *कलाकुंज* दिवाळी अंकातील उत्कृष्ट हास्यचित्रांसाठीही त्यांना हे स्मृतिचिन्ह मिळाले.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;/&gt;

ठाण्यातील व्यंगचित्रकार **विवेक मेहेत्रे** यांना उत्कृष्ट व्यंगचित्रकलेसाठी शं. वा. किर्लोस्कर पुरस्कार २००० आणि २००९ या वर्षी दोनदा मिळाला. त्यांच्या ''तुमचा नवा दोस्त इंटरनेट'' या पुस्तकाला महाराष्ट्र शासनाचा प्रथम क्रमांकाचा पुरस्कार मिळाल्याचा उल्लेख त्यांच्या चरित्रात्मक नोंदीत आहे.&lt;ref name=&quot;MehetreProfile&quot;/&gt;

सिंधुदुर्ग जिल्ह्याशी संबंधित व्यंगचित्रकार **प्रभाकर वाईरकर** यांना २०२६ मध्ये राजापूर-लांजा तालुका नागरिक संघातर्फे आयोजित अकराव्या ग्रामीण मराठी साहित्य संमेलनात बाळकृष्ण खामकर कोकण भूषण पुरस्कार प्रदान करण्यात आला. रत्नागिरी जिल्ह्यातील लांजा तालुक्यातील रिंगणे येथे झालेल्या संमेलनाच्या अखेरच्या दिवशी हा पुरस्कार देण्यात आला.&lt;ref&gt;“रत्नागिरी : समाजातील सर्व घटकांना सामावून घेऊन प्रगती साधणारे संमेलन - प्रभाकर वाईरकर”, ''हिंदुस्थान समाचार'', २ फेब्रुवारी २०२६. https://marathi.hindusthansamachar.in/Encyc/2026/2/2/Prabhakar-Wairkar-Speeach-in-R.php&lt;/ref&gt;

या पुरस्कारांमधून कोकणाशी संबंधित काही व्यंगचित्रकारांच्या कलात्मक कार्याची विविध संस्थांनी घेतलेली दखल दिसून येते


== हेही पहा ==
* [[व्यंगचित्र]]

== बाह्य दुवे ==
* [https://vishwakosh.marathi.gov.in/33080/ व्यंग्यचित्र – मराठी विश्वकोश]
* [https://www.pratibhawagh.com/bal-rane-marathi बाळ राणे – चरित्र व व्यंगचित्रकलेचा वारसा]
* {{कोकण लोकजीवन}}

== संदर्भ ==


[[वर्ग:मराठी व्यंगचित्रकार]]
[[वर्ग:कोकण]]
[[वर्ग:व्यंगचित्रकला]]</text>
      <sha1>sji2ectev4p0lhmazlo37r8o9t1jkzw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728427</id>
      <parentid>2728426</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T06:09:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KiranBOT II</username>
        <id>140753</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>शुद्धलेखन — लेखनभेद ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#लेखनभेद|अधिक माहिती]])</comment>
      <origin>2728427</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="147938" sha1="bjq9u5fgh4h0s8cnmuimte4k0ctdbiw" xml:space="preserve">कोकण हा महाराष्ट्राच्या पश्चिम किनारपट्टीवरील भौगोलिक आणि सांस्कृतिक वैशिष्ट्यांनी समृद्ध प्रदेश आहे. या प्रदेशातील सामाजिक जीवन, स्थानिक बोलीभाषा, लोकपरंपरा आणि सांस्कृतिक घडामोडी यांचे प्रतिबिंब विविध कलाप्रकारांतून व्यक्त झाले आहे. व्यंगचित्रकला हा त्यांपैकी एक दृश्यकलाप्रकार आहे. रेषा, आकार आणि प्रसंग यांच्या माध्यमातून विनोद, उपरोध आणि भाष्य व्यक्त करणाऱ्या व्यंगचित्रांना वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमध्ये महत्त्वाचे स्थान लाभले आहे. व्यंगचित्रांमधून सामाजिक विसंगती, मानवी स्वभावातील विरोधाभास आणि समकालीन घटनांवर मार्मिक भाष्य केले जाते.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot;&gt;वसंत सरवटे, “[https://vishwakosh.marathi.gov.in/33080/ व्यंग्यचित्र]”, ''मराठी विश्वकोश''.&lt;/ref&gt;

'''कोकणातील व्यंगचित्रकारांनी''' आपल्या कलाकृतींतून सामाजिक, कौटुंबिक आणि राजकीय विषयांचे चित्रण केले आहे. वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमधील व्यंगचित्रांबरोबरच अर्कचित्रकला, चित्रांकन आणि जाहिरातकला या क्षेत्रांतही काही कलाकारांनी योगदान दिले आहे. या लेखात कोकण विभागातील ठाणे, रायगड, रत्‍नागिरी आणि सिंधुदुर्ग या जिल्ह्यांशी संबंधित व्यंगचित्रकारांचा उपलब्ध प्रकाशित संदर्भांच्या आधारे परिचय करून देण्यात आला आहे. कलाकारांचा जिल्ह्याशी असलेला संबंध निश्चित करताना त्यांचे जन्मस्थान, वास्तव्य किंवा कार्यक्षेत्र यांपैकी विश्वसनीय स्रोतांद्वारे उपलब्ध असलेली माहिती विचारात घेतली आहे.&lt;ref name=&quot;konkanhistory&quot;&gt;“[https://divcomkonkan.gov.in/इतिहास-2/ इतिहास]”, विभागीय आयुक्त, कोकण विभाग, महाराष्ट्र शासन.&lt;/ref&gt;

== व्यंगचित्रकलेची पार्श्वभूमी ==

व्यंगचित्र हे समकालीन व्यक्ती, घटना किंवा प्रसंगांमधील विसंगतींचे विनोदी अथवा उपरोधिक चित्रण करणारे दृश्यकलामाध्यम आहे. रेषा, आकार, चेहऱ्यावरील हावभाव आणि प्रसंगरचना यांच्या साहाय्याने व्यंगचित्रकार एखाद्या व्यक्तीचे किंवा परिस्थितीचे वैशिष्ट्यपूर्ण पैलू ठळक करतो. व्यंगचित्राचा उद्देश केवळ हास्यनिर्मिती करणे नसून सामाजिक आणि राजकीय वास्तवातील विसंगतींकडे लक्ष वेधणे हाही असतो. संपादकीय किंवा राजकीय टीकाचित्रे, हास्यचित्रे, अर्कचित्रे आणि चित्रपट्ट्या असे या दृश्यकलेचे विविध प्रकार आहेत.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot;/&gt;

आधुनिक व्यंगचित्रकलेच्या विकासात मुद्रित माध्यमांचा महत्त्वाचा वाटा आहे. एकोणिसाव्या शतकात वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांचा प्रसार वाढल्यानंतर व्यंगचित्रे सार्वजनिक चर्चेचे आणि सामाजिक-राजकीय भाष्याचे प्रभावी माध्यम बनली. इंग्लंडमध्ये १८४१ मध्ये सुरू झालेल्या ''पंच'' या साप्ताहिकाने आधुनिक व्यंगचित्रांच्या प्रसारात महत्त्वाची भूमिका बजावली. त्यातील चित्रांमधून तत्कालीन सामाजिक आणि राजकीय परिस्थितीवर उपरोधिक भाष्य केले जात असे. या नियतकालिकाच्या प्रभावातून आशियातील विविध भाषांमध्येही ''पंच''च्या धर्तीवरील नियतकालिके सुरू झाली. वसाहतकालीन भारतात व्यंगचित्रांनी ब्रिटिश सत्तेचे स्वरूप, वांशिक दृष्टिकोन आणि तत्कालीन राजकीय घडामोडी यांचे चित्रण केले. त्याचबरोबर भारतीय समाजातील प्रतिक्रिया आणि प्रतिकार व्यक्त करण्याचे माध्यम म्हणूनही त्यांचा वापर झाला.&lt;ref&gt;“[https://ir.nbu.ac.in/handle/123456789/3954 Caricature in Print Media: A Historical Study of Political Cartoons in Colonial India (1872–1947)]”, Dahlia Bhattacharya, ''Karatoya: North Bengal University Journal of History'', खंड १२, मार्च २०१९, पृ. ६३–७८.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;asianpunches&quot;&gt;Swarali Paranjape, “Crossing Boundaries: Punch and the Marathi Weekly Hindu Pañca (1870–1909)”, ''Asian Punches: A Transcultural Affair'', Springer, २०१३, पृ. १५१–१६४.&lt;/ref&gt;

मराठी व्यंगचित्रकलेच्या प्रारंभीच्या इतिहासात ''हिंदू पंच'' या साप्ताहिकाचा उल्लेख महत्त्वाचा आहे. इंग्लंडमधील ''पंच''च्या धर्तीवर मराठीत सुरू झालेल्या या नियतकालिकाने मराठी मुद्रित संस्कृतीत व्यंगचित्राधारित पत्रकारितेचा प्रारंभिक टप्पा निर्माण केला. संशोधक स्वारली परांजपे यांनी ''हिंदू पंच''मधील उपलब्ध अंकांचा अभ्यास करून या नियतकालिकाचे स्वरूप, त्यातील व्यंगात्मक आशय आणि पाश्चात्त्य ''पंच'' परंपरेशी असलेले त्याचे संबंध यांचा ऊहापोह केला आहे. त्यांच्या अभ्यासात १८८० ते १८८७ आणि १८९७ या वर्षांतील उपलब्ध अंकांचा आधार घेतलेला आहे.&lt;ref name=&quot;asianpunches&quot; /&gt;

मराठी व्यंगचित्रकलेला नियमित स्वरूप देण्यात शं. वा. किर्लोस्कर यांचे योगदान महत्त्वाचे मानले जाते. १९२५ पासून त्यांनी ''किर्लोस्कर'' नियतकालिकात नियमितपणे व्यंगचित्रे प्रसिद्ध करण्यास सुरुवात केली. त्यांच्या चित्रांमधून वैयक्तिक उन्नती, सामाजिक प्रबोधन आणि समाजाच्या सर्वांगीण विकासाशी संबंधित विचार मांडले जात. त्यांनी तीनशेहून अधिक व्यंगचित्रे किंवा बोधचित्रे रेखाटली. पुढे त्यांनी सामाजिक आणि राजकीय घडामोडींवरील टीकाचित्रेही प्रसिद्ध केली. नवोदित व्यंगचित्रकारांची चित्रे नियतकालिकात प्रसिद्ध करून त्यांना प्रोत्साहन देण्याचे कार्यही त्यांनी केले.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

विसाव्या शतकाच्या पुढील दशकांत मराठी नियतकालिकांनी हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रांना अधिक व्यापक व्यासपीठ उपलब्ध करून दिले. ''हंस'', ''मोहिनी'' आणि ''उद्यम'' यांसारख्या नियतकालिकांनी हास्यचित्रकलेला चालना दिली. या माध्यमांतून नागेश आर्डे, शि. द. फडणीस, प्रभाकर ठोकळ, वसंत सरवटे आणि श्याम जोशी यांसारख्या हास्यचित्रकारांची कामे वाचकांपर्यंत पोहोचली. ''आवाज'' वार्षिक, ''जत्रा'', ''मौज'' आणि ''वीणा'' यांसारख्या नियतकालिकांनीही व्यंगचित्रे आणि हास्यचित्रांना स्थान दिले. त्यामुळे मराठी व्यंगचित्रकलेत सामाजिक भाष्याबरोबरच विनोदी आणि कल्पनाप्रधान चित्रणाची परंपराही विकसित झाली.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

पुढील काळात मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विविध शाखांचा विस्तार झाला. वृत्तपत्रांतील राजकीय टीकाचित्रे, नियतकालिकांतील हास्यचित्रे, व्यक्तिचित्रांवर आधारित अर्कचित्रे, लेख-कथा-पुस्तकांसाठी केलेली चित्रांकने आणि चित्रपट्ट्या यांना स्वतंत्र स्थान प्राप्त झाले. या माध्यमांतून व्यंगचित्रकारांनी तत्कालीन समाजजीवन, राजकीय घडामोडी, मानवी स्वभाव आणि दैनंदिन अनुभव यांचे चित्रण केले. मराठी व्यंगचित्रकलेचा हा प्रवास नियतकालिकांची परंपरा आणि मुद्रित माध्यमांचा विकास यांच्याशी निगडित राहिला आहे.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

== व्यंगचित्रकलेत कोकणाचे योगदान ==

मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विकासात कोकण प्रदेशातील कलाकारांनी विविध प्रकारे योगदान दिले आहे. वृत्तपत्रे, नियतकालिके आणि दिवाळी अंक यांसारख्या मुद्रित माध्यमांतून त्यांनी सामाजिक, कौटुंबिक आणि राजकीय विषयांवरील व्यंगचित्रे व हास्यचित्रे वाचकांपर्यंत पोहोचवली. काही कलाकारांनी अर्कचित्रकला, चित्रांकन आणि जाहिरातकलेच्या क्षेत्रांतही काम केले. त्यांच्या कार्यातून मराठी व्यंगचित्रकलेतील विषयवैविध्य आणि अभिव्यक्तीची विविध रूपे दिसून येतात.

सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील कणकवलीजवळच्या जानवली येथे जन्मलेले **बाळ राणे** यांनी मराठी व्यंगचित्रकलेत दीर्घकाळ योगदान दिले. त्यांच्या व्यंगचित्रांचे विषय कौटुंबिक जीवन, सामाजिक परिस्थिती, राजकीय घडामोडी आणि दैनंदिन अनुभव असे विविध होते. *मनोहर*, *किर्लोस्कर*, *हंस*, *वसंत*, *मोहिनी*, *मार्मिक* आणि *किशोर* यांसारख्या मराठी नियतकालिकांबरोबरच हिंदी, गुजराती आणि इंग्रजी नियतकालिकांतही त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. *तरुण भारत*मधील ‘बाळूकाका’ हे त्यांचे पॉकेट कार्टून सुमारे पस्तीस वर्षे प्रसिद्ध होत होते. त्यांच्या चित्रांतून तत्कालीन समाजजीवनाचे प्रतिबिंब उमटत असे.&lt;ref&gt;प्रतिभा राणे-वाघ, “[https://www.pratibhawagh.com/bal-rane-marathi बाळ राणे (ज्येष्ठ व्यंगचित्रकार)]”.&lt;/ref&gt;

सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील मालवण तालुक्यातील कट्टा येथे जन्मलेले **प्रभाकर वाईरकर** यांनी व्यंगचित्रकला, अर्कचित्रकला आणि चित्रांकन या क्षेत्रांत काम केले. त्यांनी विविध वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांसाठी चित्रकार व व्यंगचित्रकार म्हणून काम केले. व्यक्तींची वैशिष्ट्ये रेखाटनातून व्यक्त करणाऱ्या अर्कचित्रांच्या माध्यमातूनही त्यांनी स्वतंत्र ओळख निर्माण केली. शास्त्रीय संगीत क्षेत्रातील कलाकारांची अर्कचित्रे रेखाटून त्यांचे प्रदर्शन भरविण्याचा उपक्रम त्यांनी केला होता. डिसेंबर २०११ मध्ये पुण्यातील सवाई गंधर्व भीमसेन महोत्सवात त्यांच्या सत्तरहून अधिक अर्कचित्रांचे प्रदर्शन आयोजित करण्यात आले होते.&lt;ref&gt;“[https://www.mahamtb.com/Encyc/2023/1/14/Article-on-Prabhakar-Wirekar.html व्यंगचित्रांद्वारे अटकेपार झेंडा नेणारे प्रभाकर वाईरकर]”, ''मुंबई तरुण भारत'', १४ जानेवारी २०२३.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Amrita Jain, “[https://indianexpress.com/article/cities/pune/lines-of-thought/ Lines of Thought]”, ''The Indian Express'', २ डिसेंबर २०११.&lt;/ref&gt;

ठाणे जिल्ह्यातील व्यंगचित्रकारांनीही मराठी नियतकालिके आणि वृत्तपत्रांमधून आपले योगदान दिले आहे. **दिवाकर जयंत शेडगे** यांनी विविध दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे व हास्यचित्रे रेखाटली. त्यांच्या सुमारे चार हजार व्यंगचित्रांचे प्रकाशन झाले असून त्यांनी नाटकांच्या जाहिरातींसाठीही चित्रे तयार केली. **विवेक मेहेत्रे** यांनी मराठीसह इतर भाषांतील नियतकालिकांसाठी हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रे रेखाटली. त्यांच्या चित्रांचे प्रकाशन अनेक वर्षे विविध नियतकालिकांतून झाले आहे. या कलाकारांच्या कार्यामुळे ठाणे परिसरातील व्यंगचित्रकलेला मुद्रित माध्यमांत व्यासपीठ मिळाले.&lt;ref&gt;शरद लोणकर, “[https://mymarathi.net/r-sarag-3/ व्यंगचित्रकलेचा वारसा जपणारे दिवाकर शेडगे]”, ''My Marathi'', १० जानेवारी २०१९.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“[https://dainikgomantak.esakal.com/cartoonist-vivek-mehetre-famous-cartoonist-in-india-ms98 विवेक मेहेत्रे]”, ''दैनिक गोमन्तक'', १३ फेब्रुवारी २०२४.&lt;/ref&gt;

कोकणातील या कलाकारांच्या कार्याचा विचार करता, त्यांच्या योगदानाचे स्वरूप केवळ विनोदी चित्रनिर्मितीपुरते मर्यादित राहिलेले नाही. नियतकालिकांतील सातत्यपूर्ण प्रकाशन, सामाजिक आणि राजकीय विषयांचे चित्रण, व्यक्तिचित्रण, अर्कचित्रे आणि चित्रांकन अशा विविध माध्यमांतून त्यांनी मराठी दृश्यकलेच्या या शाखेचा विस्तार केला. त्यांच्या प्रकाशित कलाकृतींमधून त्या त्या काळातील समाजजीवन आणि सार्वजनिक जीवनातील घडामोडींचे चित्ररूप दर्शन घडते.

=== महाराष्ट्रातील व्यंगचित्रकलेचा वारसा आणि दस्तऐवजीकरण ===

महाराष्ट्रातील व्यंगचित्रकलेच्या परंपरेत **विकास सबनीस** यांचे योगदान महत्त्वाचे मानले जाते. त्यांनी सुमारे पाच दशके सामाजिक आणि राजकीय विषयांवरील व्यंगचित्रे रेखाटली. शिवसेनाप्रमुख बाळासाहेब ठाकरे यांनी त्यांच्या चित्रकौशल्याची दखल घेऊन त्यांच्यावर ''मार्मिक''मधील व्यंगचित्रांची जबाबदारी सोपविली होती. ''मार्मिक''मध्ये सुमारे बारा वर्षे काम केल्यानंतर त्यांनी ''लोकसत्ता'' या मराठी दैनिकासाठी व्यंगचित्रे रेखाटली. त्यांच्या व्यंगचित्रांमधून समकालीन सामाजिक आणि राजकीय घडामोडींवर भाष्य केले जात असे. २७ डिसेंबर २०१९ रोजी मुंबई येथे त्यांचे निधन झाले.&lt;ref name=&quot;vikassabnis&quot;&gt;“[https://indianexpress.com/article/india/noted-cartoonist-vikas-sabnis-dead-6188466/ Noted cartoonist Vikas Sabnis dead]”, ''The Indian Express'', २८ डिसेंबर २०१९.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;प्रा. गजानन शेपाळ, “[https://www.mahamtb.com/Encyc/2019/12/28/Article-on-cartoon-artist-vikas-sabnis.html व्यंगचित्रांचा ‘विकास’ विसावला]”, ''मुंबई तरुण भारत'', २८ डिसेंबर २०१९.&lt;/ref&gt;

महाराष्ट्रातील व्यंगचित्रकलेच्या इतिहासाचे दस्तऐवजीकरण करण्याच्या दृष्टीने **‘महाराष्ट्राच्या हास्यरेषा’** या पुस्तकाचे प्रकाशन महत्त्वाचे ठरले. व्यंगचित्रकार प्रशांत कुलकर्णी यांनी संपादित केलेल्या या ग्रंथात मराठी व्यंगचित्रकलेच्या सुमारे शंभर वर्षांच्या परंपरेचा आढावा आणि विविध व्यंगचित्रकारांची निवडक चित्रे समाविष्ट करण्यात आली आहेत. ग्रंथाली प्रकाशनाने प्रकाशित केलेल्या या पुस्तकाचे प्रकाशन २९ ऑक्टोबर २०२६ रोजी मुंबईतील दादर येथील स्वातंत्र्यवीर सावरकर स्मारक सभागृहात झाले. या कार्यक्रमात मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी मुंबईत व्यंगचित्रकारांच्या कलाकृतींसाठी स्वतंत्र कला दालन उभारण्याची घोषणा केली. सांस्कृतिक कार्य विभागाच्या माध्यमातून या दालनाच्या उभारणीसाठी शासन पुढाकार घेणार असल्याचे त्यांनी सांगितले.&lt;ref&gt;“[https://www.saamana.com/maharashtrachy-hasyaresha-book-launch-devendra-fadnavis-uddhav-thackeray-raj-thackeray/ ‘महाराष्ट्राच्या हास्यरेषा’ पुस्तकाचे उद्या प्रकाशन; देवेंद्र फडणवीस, उद्धव ठाकरे, राज ठाकरे यांची प्रमुख उपस्थिती]”, ''सामना'', २८ ऑक्टोबर २०२६.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“[https://www.maharashtracrimetimes.com/a-dedicated-art-gallery-for-cartoonists-will-be-established-in-mumbai-chief-minister-makes-the-announcement-at-the-launch-event-of-the-book-maharashtrachya-hasyaresha-the-laughter/ मुंबईत व्यंगचित्रकारांसाठी स्वतंत्र कला दालन उभारणार; ‘महाराष्ट्राच्या हास्यरेषा’ पुस्तक प्रकाशन सोहळ्यात मुख्यमंत्र्यांची घोषणा]”, ''महाराष्ट्र क्राइम टाइम्स'', ३० ऑक्टोबर २०२६.&lt;/ref&gt;

=== व्यंगचित्राची संकल्पना आणि स्वरूप ===

व्यंगचित्र ही दृश्यकलेतील अशी अभिव्यक्ती आहे, जिच्या माध्यमातून एखाद्या व्यक्तीचे, प्रसंगाचे किंवा सामाजिक व राजकीय परिस्थितीचे वैशिष्ट्यपूर्ण पैलू विनोद, उपरोध अथवा टीकेच्या माध्यमातून मांडले जातात. रेषा, आकार, प्रमाण आणि प्रसंगरचना यांच्या साहाय्याने व्यक्ती किंवा परिस्थितीतील वैशिष्ट्ये ठळक केली जातात. व्यक्तीच्या चेहऱ्यावरील किंवा शरीरावरील विशिष्ट वैशिष्ट्ये अतिशयोक्तीने दाखवून व्यक्तिचित्रण केले जाते, तर सामाजिक आणि राजकीय घटनांमधील विसंगती दृश्यरूपातून व्यक्त केली जाते. त्यामुळे व्यंगचित्र हे केवळ हास्यनिर्मितीचे साधन नसून सामाजिक भाष्य आणि विचारप्रवर्तनाचे माध्यमही आहे.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot;/&gt;

विषय आणि अभिव्यक्तीच्या पद्धतीनुसार व्यंगचित्रांचे स्वरूप बदलते. राजकीय व्यंगचित्रांमध्ये शासनव्यवस्था, राजकीय नेतृत्व, सार्वजनिक धोरणे आणि समकालीन घटनांवर भाष्य केले जाते. सामाजिक व्यंगचित्रांमध्ये रूढी, परंपरा, मानवी स्वभाव, सामाजिक विषमता आणि दैनंदिन जीवनातील विसंगती यांचे चित्रण आढळते. काही व्यंगचित्रांमध्ये संवाद किंवा शीर्षकाचा वापर केला जातो, तर काही चित्रे शब्दांशिवाय केवळ दृश्यरचनेतून आशय व्यक्त करतात.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

व्यंगचित्राशी संबंधित अर्कचित्र, हास्यचित्र आणि चित्रपट्टी हे अभिव्यक्तीचे स्वतंत्र प्रकार आहेत. अर्कचित्रामध्ये व्यक्तीच्या चेहऱ्याची किंवा शरीराची वैशिष्ट्ये ठळक करून तिचे व्यक्तिचित्रण केले जाते. हास्यचित्राचा मुख्य उद्देश विनोदनिर्मिती असतो. चित्रपट्टीमध्ये सलग चित्रांच्या माध्यमातून एखादा प्रसंग, घटना किंवा कथा मांडली जाते. या प्रकारांमध्ये अतिशयोक्ती आणि विनोदाचा वापर होऊ शकतो; तथापि त्यांची अभिव्यक्तीपद्धती आणि आशय व्यंगचित्रापेक्षा वेगळा असू शकतो.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

व्यंगचित्राचा परिणामकारकपणा चित्रकाराच्या निरीक्षणशक्ती, रेखाटनकौशल्य, कल्पकता आणि विषयाच्या आकलनावर अवलंबून असतो. मर्यादित रेषा आणि मोजक्या दृश्यघटकांच्या साहाय्याने व्यापक आशय व्यक्त करणे हे या कलेचे वैशिष्ट्य आहे. वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमध्ये व्यंगचित्रांचा वापर समकालीन घटनांवरील प्रतिक्रिया व्यक्त करण्यासाठी तसेच सामाजिक आणि राजकीय प्रश्नांकडे वाचकांचे लक्ष वेधण्यासाठी केला जातो. त्यामुळे व्यंगचित्र हे कला, पत्रकारिता आणि सामाजिक संवाद यांना जोडणारे प्रभावी माध्यम ठरते.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

=== मराठी व्यंगचित्रकलेचा इतिहास ===

मराठी व्यंगचित्रकलेचा प्रारंभ एकोणिसाव्या शतकाच्या उत्तरार्धात मुद्रित पत्रकारितेच्या विकासाशी निगडित आहे. इंग्लंडमधील ''पंच'' या विनोदी आणि व्यंगात्मक नियतकालिकाच्या प्रभावातून भारतात विविध प्रादेशिक भाषांमध्ये त्याच धर्तीची नियतकालिके सुरू झाली. मराठीत ठाण्याहून प्रसिद्ध होणाऱ्या ''हिंदू पंच'' या साप्ताहिकात १८८३ च्या सुमारास व्यंगचित्रे प्रसिद्ध झाली. मराठीतील व्यंगचित्राधारित पत्रकारितेच्या प्रारंभीच्या टप्प्यात या नियतकालिकाचे महत्त्वाचे स्थान आहे. या नियतकालिकाने पाश्चात्त्य व्यंगचित्रपरंपरेतील काही वैशिष्ट्यांचा मराठी मुद्रित संस्कृतीशी परिचय करून दिला. संशोधक स्वारली परांजपे यांनी ''हिंदू पंच''मधील उपलब्ध अंकांचा अभ्यास करून त्यातील व्यंगात्मक आशय आणि पाश्चात्त्य ''पंच''शी असलेले सांस्कृतिक संबंध स्पष्ट केले आहेत.&lt;ref name=&quot;vishwakosh-vyangyachitra&quot;&gt;“[https://vishwakosh.marathi.gov.in/33080/ व्यंग्यचित्र]”, ''मराठी विश्वकोश''.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;paranjape&quot;&gt;Swarali Paranjape, “Crossing Boundaries: Punch and the Marathi Weekly Hindu Pañca (1870–1909)”, in ''Asian Punches: A Transcultural Affair'', Springer, २०१३, पृ. १५१–१६४.&lt;/ref&gt;

मराठी व्यंगचित्रकलेच्या इतिहासात १९२५ हे वर्ष महत्त्वाचे मानले जाते. मराठी विश्वकोशानुसार, मराठी व्यंगचित्रांची सलग परंपरा ''किर्लोस्कर'' या नियतकालिकातून शं. वा. किर्लोस्कर यांच्या प्रयत्नांमुळे सुरू झाली. त्यांनी व्यंगचित्रांचा वापर सामाजिक प्रबोधन, वैयक्तिक उन्नती आणि समाजजीवनातील प्रश्न मांडण्यासाठी केला. पुढे ''किर्लोस्कर''सारख्या नियतकालिकांमधून व्यंगचित्रांना नियमित स्थान मिळाल्यामुळे मराठी वाचकांमध्ये या कलाप्रकाराची ओळख आणि लोकप्रियता वाढण्यास मदत झाली.&lt;ref name=&quot;vishwakosh-vyangyachitra&quot; /&gt;

भारतातील व्यंगचित्रकलेचा विकास हा केवळ कलात्मक बदलांचा इतिहास नसून तो पत्रकारिता, राजकीय विचारप्रवाह आणि सार्वजनिक चर्चेच्या विस्ताराशीही संबंधित आहे. एकोणिसाव्या शतकाच्या उत्तरार्धापासून वृत्तपत्रांमधील व्यंगचित्रांनी ब्रिटिश वसाहतवादी सत्तेचे स्वरूप, भारतीय समाजातील बदल आणि राजकीय घडामोडी यांवर भाष्य केले. पुढील काळात स्वातंत्र्यचळवळ, राष्ट्रनिर्मिती, लोकशाही व्यवस्था आणि सामाजिक परिवर्तन यांसारखे विषय व्यंगचित्रांच्या आशयाचा भाग बनले. व्यंगचित्रे ही बातमी किंवा लेखाला पूरक चित्रे असण्यापलीकडे जाऊन सार्वजनिक प्रश्नांवर मत व्यक्त करणारे स्वतंत्र माध्यम म्हणून विकसित झाली.&lt;ref name=&quot;khanduri&quot;&gt;Ritu Gairola Khanduri, ''Caricaturing Culture in India: Cartoons and History in the Modern World'', Cambridge University Press, २०१४.&lt;/ref&gt;

स्वातंत्र्यपूर्व काळात मराठी नियतकालिकांमधील व्यंगचित्रांचा आशय तत्कालीन सामाजिक आणि राजकीय परिस्थितीशी संबंधित होता. सामाजिक रूढी, शिक्षण, स्त्रीजीवन, सार्वजनिक संस्था आणि राजकीय घडामोडी यांसारख्या विषयांवर व्यंगचित्रांच्या माध्यमातून भाष्य केले जात असे. ''हिंदू पंच''मधील चित्रे मराठी मुद्रित संस्कृतीत व्यंगचित्रांच्या प्रारंभीच्या वापराची उदाहरणे आहेत. अशा चित्रांचा अभ्यास तत्कालीन सामाजिक दृष्टिकोन आणि सार्वजनिक चर्चेचे स्वरूप समजून घेण्यासाठी उपयुक्त ठरतो.&lt;ref name=&quot;paranjape&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;khanduri&quot; /&gt;

स्वातंत्र्यानंतर वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांच्या प्रसारामुळे व्यंगचित्रकलेला अधिक व्यापक वाचकवर्ग मिळाला. राजकीय व्यंगचित्रे, व्यक्तिचित्रण, पॉकेट कार्टून, हास्यचित्रे आणि चित्रपट्ट्या अशा विविध प्रकारांतून कलाकारांनी आपली अभिव्यक्ती विकसित केली. या काळात व्यंगचित्रकारांनी राजकीय नेतृत्व, सार्वजनिक धोरणे, सामाजिक बदल आणि दैनंदिन जीवनातील विसंगती यांवर चित्रांच्या माध्यमातून भाष्य केले. वृत्तपत्रांतील नियमित व्यंगचित्रे आणि नियतकालिकांतील हास्यचित्रांमुळे या कलेचा वाचकांशी सातत्यपूर्ण संबंध प्रस्थापित झाला.&lt;ref name=&quot;khanduri&quot; /&gt;

कालांतराने मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विषयांत आणि तंत्रांत विविधता आली. वृत्तपत्रांतील राजकीय भाष्याबरोबरच सामाजिक जीवन, कौटुंबिक प्रसंग, मानवी स्वभाव, सांस्कृतिक बदल आणि दैनंदिन अनुभव यांचे चित्रण वाढले. मुद्रित माध्यमांबरोबरच व्यंगचित्रप्रदर्शने, पुस्तकप्रकाशन आणि इतर दृश्य माध्यमांतूनही या कलेचा प्रसार झाला. अशा प्रकारे मराठी व्यंगचित्रकलेने पत्रकारिता, दृश्यकला आणि सामाजिक भाष्य यांचा संगम साधत स्वतंत्र कलापरंपरा विकसित केली.&lt;ref name=&quot;vishwakosh-vyangyachitra&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;khanduri&quot; /&gt;

=== मराठी वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमधील व्यंगचित्रे ===

मराठी वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांनी व्यंगचित्रकलेच्या प्रसारात महत्त्वाची भूमिका बजावली आहे. मुद्रित माध्यमांमधील व्यंगचित्रांमुळे सामाजिक आणि राजकीय घटनांवरील भाष्य वाचकांपर्यंत चित्ररूपात पोहोचले. वृत्तपत्रांतील व्यंगचित्रे प्रामुख्याने समकालीन घटना, सार्वजनिक जीवन, राजकीय निर्णय आणि सामाजिक प्रश्न यांवर भाष्य करतात. नियतकालिकांमध्ये प्रसिद्ध होणाऱ्या हास्यचित्रांचा विषयविस्तार तुलनेने अधिक असतो. त्यांत कौटुंबिक जीवन, मानवी स्वभाव, सामाजिक रूढी आणि दैनंदिन अनुभव यांचे चित्रण आढळते. विनोद आणि उपरोध यांच्या साहाय्याने गंभीर विषयही वाचकांपर्यंत प्रभावीपणे पोहोचवले जातात.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

मराठी मुद्रित माध्यमांतील व्यंगचित्रपरंपरेच्या प्रारंभीच्या टप्प्यात ''हिंदू पंच'' या साप्ताहिकाचे स्थान महत्त्वाचे आहे. इंग्रजी ''पंच''च्या धर्तीवर सुरू झालेल्या या नियतकालिकातून व्यंगचित्रे आणि व्यंगात्मक लेखन प्रसिद्ध होत असे. या साप्ताहिकातील चित्रांमधून तत्कालीन समाजजीवन आणि सार्वजनिक घडामोडींचे चित्रण झाले. ''हिंदू पंच''च्या अभ्यासातून पाश्चात्त्य व्यंगचित्रपरंपरेतील काही शैलीगत वैशिष्ट्ये मराठी मुद्रित संस्कृतीत कशा प्रकारे आली आणि त्यांना स्थानिक सामाजिक संदर्भ कसे प्राप्त झाले, हे स्पष्ट होते.&lt;ref name=&quot;paranjape&quot; /&gt;

पुढील काळात ''किर्लोस्कर'' या नियतकालिकाने मराठी व्यंगचित्रकलेच्या नियमित परंपरेला चालना दिली. शं. वा. किर्लोस्कर यांनी व्यंगचित्रांचा उपयोग सामाजिक प्रबोधन आणि समाजजीवनातील प्रश्न मांडण्यासाठी केला. त्यानंतर ''हंस'', ''मोहिनी'' आणि ''उद्यम'' यांसारख्या नियतकालिकांनी हास्यचित्रकलेच्या प्रसाराला हातभार लावला. या नियतकालिकांमधून नागेश आर्डे, शि. द. फडणीस, प्रभाकर ठोकळ, वसंत सरवटे आणि श्याम जोशी यांसारख्या हास्यचित्रकारांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. पुढील काळात ''आवाज'' वार्षिक आणि ''जत्रा'' यांसारख्या नियतकालिकांनीही हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रांना वाचकांपर्यंत पोहोचवले.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;&lt;ref&gt;“[https://www.loksatta.com/lokrang/marathi-caricature-cartoonist-history-maharashtra-hasyaresha-book-analysis-ssb-93-5984610/ मराठी व्यंगचित्रकलेची दृश्यात्मक नोंदवही]”, प्रशांत कुलकर्णी, ''लोकसत्ता''.&lt;/ref&gt;

राजकीय व्यंगचित्रांच्या प्रसारात ''सकाळ'' आणि ''मार्मिक'' यांसारख्या मुद्रित माध्यमांचे योगदान उल्लेखनीय आहे. ''सकाळ''मध्ये प्रारंभीपासून संपादकीय टीकाचित्रांना स्थान देण्यात आले. पुढे बाळासाहेब ठाकरे यांनी ''मार्मिक'' या व्यंगचित्रप्रधान साप्ताहिकाच्या माध्यमातून राजकीय आणि सामाजिक विषयांवरील व्यंगचित्रांची परंपरा विकसित केली. या साप्ताहिकामुळे अनेक व्यंगचित्रकारांना आपली कला सादर करण्यासाठी व्यासपीठ मिळाले. विकास सबनीस यांसारख्या व्यंगचित्रकारांना ''मार्मिक''मधून प्रसिद्धी मिळाली.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;vikassabnis&quot; /&gt;

दिवाळी अंकांनीही मराठी हास्यचित्रकार आणि व्यंगचित्रकारांना विशेष व्यासपीठ उपलब्ध करून दिले. दिवाळी अंकांतील चित्रांना विषय आणि मांडणीच्या दृष्टीने अधिक विस्तार मिळत असे. सामाजिक जीवनातील शाश्वत विसंगती, कौटुंबिक प्रसंग, मानवी स्वभाव आणि विनोदी परिस्थिती यांवर आधारित हास्यचित्रे या अंकांत प्रसिद्ध होत असत. त्यामुळे वृत्तपत्रांतील तात्कालिक राजकीय टीकाचित्रांबरोबरच नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांमधील हास्यचित्रांनी मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विविध प्रवाहांना चालना दिली.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

वृत्तपत्रांतील नियमित व्यंगचित्रे आणि नियतकालिकांतील हास्यचित्रे यांमुळे व्यंगचित्रकारांचा वाचकांशी सातत्यपूर्ण संवाद निर्माण झाला. एखाद्या घटनेचे दृश्यरूप सादर करण्याबरोबरच तिच्यामागील सामाजिक किंवा राजकीय विसंगती अधोरेखित करण्याचे कार्य या चित्रांनी केले. त्यामुळे मराठी वृत्तपत्रे आणि नियतकालिके ही व्यंगचित्रकलेच्या प्रसाराची महत्त्वाची माध्यमे ठरली. त्यांच्या माध्यमातून मराठी समाजजीवनातील बदलांची दृश्य नोंदही तयार झाली.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

== जिल्हानिहाय व्यंगचित्रकार ==

=== ठाणे जिल्हा ===

ठाणे जिल्ह्याशी संबंधित काही व्यंगचित्रकारांनी मराठी वृत्तपत्रे, नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांमधून व्यंगचित्रकलेच्या विकासात योगदान दिले आहे. या कलाकारांनी हास्यचित्रे, सामाजिक आणि राजकीय व्यंगचित्रे, चित्रांकन तसेच व्यंगचित्रकलेच्या प्रसारासाठी विविध उपक्रमांत सहभाग घेतला आहे. दिवाकर जयंत शेडगे आणि विवेक मेहेत्रे ही या क्षेत्रातील उल्लेखनीय नावे आहेत.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;&gt;शरद लोणकर, “[https://mymarathi.net/r-sarag-3/ व्यंगचित्रकलेचा वारसा जपणारे दिवाकर शेडगे]”, ''माय मराठी'', १० जानेवारी २०१९.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MehetreProfile&quot;&gt;“[https://www.marathisrushti.com/profiles/vivek-mehetre/ मेहेत्रे, विवेक]”, ''मराठीसृष्टी''.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MehetreGomantak&quot;&gt;मुकेश थळी, “[https://dainikgomantak.esakal.com/blog/cartoonist-vivek-mehetre-famous-cartoonist-in-india-ms98 हास्य, हास्यचित्रे व व्यंगचित्रे]”, ''दैनिक गोमन्तक'', १३ फेब्रुवारी २०२४.&lt;/ref&gt;

==== दिवाकर जयंत शेडगे ====

दिवाकर जयंत शेडगे यांचा जन्म ७ फेब्रुवारी १९४२ रोजी झाला. चित्रकलेचा वारसा लाभलेल्या कुटुंबात त्यांचे बालपण गेले. त्यांचे वडील चित्रकार होते आणि त्यांनी वडिलांच्या मार्गदर्शनाखाली चित्रकलेचे काम सुरू केले. पुढे व्यंगचित्रकलेकडे वळल्यानंतर त्यांनी स्वतःची स्वतंत्र शैली विकसित केली. १९६९ मध्ये ''आवाज'' दिवाळी अंकात त्यांचे पहिले व्यंगचित्र प्रसिद्ध झाले. त्यानंतर ''लोकसत्ता'', ''लोकप्रभा'', ''मार्मिक'', ''जत्रा'', ''श्रीदीपलक्ष्मी'', ''दीपावली'' आणि अन्य नियतकालिकांतून त्यांची व्यंगचित्रे प्रसिद्ध झाली. त्यांनी पन्नासहून अधिक दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे रेखाटली आणि त्यांची सुमारे चार हजार व्यंगचित्रे प्रकाशित झाली. नाटकांच्या जाहिराती, दिवाळी अंकांची मुखपृष्ठे आणि कथाचित्रे यांसाठीही त्यांनी चित्रांकन केले. ''रत्‍नागिरी टाइम्स'', ''दो बजे दोपहर'' आणि ''सांज समाचार'' या वृत्तपत्रांसाठी त्यांनी व्यंगचित्रमालिका तयार केल्या.

१९९२ मध्ये मुंबई मराठी पत्रकार संघाच्या ‘मधुचंद्र साहित्यिकांचा’ या मालिकेतील हास्यचित्रांसाठी आणि २००२ मध्ये ''कलाकुंज'' दिवाळी अंकातील हास्यचित्रांसाठी त्यांना शं. वा. किर्लोस्कर स्मृतिचिन्ह प्रदान करण्यात आले. ते ठाणे जिल्ह्यातील कळवा येथे वास्तव्यास होते.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot; /&gt;

==== विवेक मेहेत्रे ====

विवेक मेहेत्रे हे ठाण्यात वास्तव्यास असलेले हास्यचित्रकार, व्यंगचित्रकार, लेखक आणि प्रकाशक आहेत. वयाच्या सोळाव्या वर्षापासून त्यांनी व्यंगचित्रे रेखाटण्यास सुरुवात केली. त्यांनी अभियांत्रिकी शाखेतील पदवी व पदव्युत्तर शिक्षण तसेच व्यवस्थापनशास्त्रातील पदव्युत्तर शिक्षण पूर्ण केले. मराठी, इंग्रजी आणि गुजराती यांसह विविध भाषांतील नियतकालिकांतून त्यांची हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रे प्रसिद्ध झाली आहेत. त्यांच्या सुमारे साठ हजार हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रांचा उल्लेख त्यांच्या चरित्रात्मक नोंदीत आढळतो. उत्कृष्ट व्यंगचित्रकलेसाठी त्यांना शं. वा. किर्लोस्कर पुरस्कार २००० आणि २००९ या वर्षांत दोन वेळा मिळाला. ''तुमचा नवा दोस्त इंटरनेट'' या त्यांच्या पुस्तकाला महाराष्ट्र शासनाचा प्रथम क्रमांकाचा पुरस्कार मिळाला आहे.&lt;ref name=&quot;MehetreProfile&quot; /&gt;

१९९३ पासून ते पत्नी वैशाली मेहेत्रे यांच्यासह ‘उद्वेली बुक्स’ या प्रकाशन संस्थेचे काम पाहतात. त्यांच्या हास्यचित्रांचे संकलन करणारी पुस्तकेही प्रकाशित झाली आहेत. व्यंगचित्रकलेच्या प्रसारासाठी त्यांनी कार्यशाळा आणि इतर उपक्रमांत सहभाग घेतला आहे.&lt;ref name=&quot;MehetreGomantak&quot; /&gt;

जानेवारी २०१८ मध्ये ठाणे येथे आयोजित अखिल भारतीय मराठी व्यंगचित्रकार संमेलनाचे अध्यक्षपद विवेक मेहेत्रे यांनी भूषविले. २० आणि २१ जानेवारी रोजी झालेल्या या संमेलनात ‘सोशल मीडिया आणि व्यंगचित्रे’ तसेच ‘मराठी दैनिकांचे संपादक राजकीय व्यंगचित्रांना घाबरू लागले आहेत का’ या विषयांवर चर्चासत्रे आयोजित करण्यात आली होती. महिला, मुली, ज्येष्ठ नागरिक आणि मुलांसाठी कार्यशाळा तसेच ज्येष्ठ आणि दिवंगत व्यंगचित्रकारांच्या कलाकृतींचे प्रदर्शनही आयोजित करण्यात आले होते. या संमेलनाचे आयोजन ‘कार्टूनिस्ट्स कंबाइन’ या संस्थेतर्फे करण्यात आले होते.&lt;ref&gt;“[https://maharashtratimes.com/maharashtra/mumbai-news/marathi-cartoonist-gettogether-in-thane/amp_articleshow/61969835.cms ठाण्यामध्ये रंगणार मराठी व्यंगचित्रकार संमेलन]”, ''महाराष्ट्र टाइम्स'', ८ डिसेंबर २०१७.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“[https://www.esakal.com/mumbai/marathi-news-thane-news-marathi-caricature-festival-93538 व्यंगचित्रांचा इतिहास पुस्तकांतून जतन करा : सुहास बहुलकर]”, ''सकाळ'', २० जानेवारी २०१८.&lt;/ref&gt;

=== सिंधुदुर्ग जिल्हा ===

सिंधुदुर्ग जिल्ह्याशी संबंधित काही कलाकारांनी मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विकासात योगदान दिले आहे. वृत्तपत्रे, नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांमधून त्यांच्या कलाकृती प्रसिद्ध झाल्या. या जिल्ह्यातील उल्लेखनीय व्यंगचित्रकारांमध्ये बाळ राणे आणि प्रभाकर वाईरकर यांचा समावेश होतो.

==== बाळ राणे ====

बाळ राणे हे मराठीतील ज्येष्ठ व्यंगचित्रकार होते. त्यांचा जन्म २६ जानेवारी १९१४ रोजी सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील कणकवलीजवळच्या जानवली येथे झाला. लहानपणापासूनच चित्रकार होण्याची त्यांची इच्छा होती. मुंबईत त्यांनी मॅट्रिकपर्यंत शिक्षण घेतले. त्यानंतर सुप्रसिद्ध चित्रकार स. ल. हळदणकर यांच्याकडे चित्रकलेचे प्रशिक्षण घेतले. पुढे त्यांनी मुंबईतील पोलीस आयुक्त कार्यालयात लिपिक म्हणून नोकरी केली; मात्र नोकरी सांभाळून व्यंगचित्रकलेचा सराव सुरू ठेवला. त्यांच्या व्यंगचित्रांत कौटुंबिक, सामाजिक, राजकीय आणि दैनंदिन जीवनातील प्रसंगांचे चित्रण आढळते.

''मनोहर'', ''किर्लोस्कर'', ''हंस'', ''वसंत'', ''मोहिनी'', ''उद्यम'', ''वाङ्मयशोभा'', ''आवाज'', ''मार्मिक'' आणि ''किशोर'' यांसारख्या मराठी नियतकालिके व दिवाळी अंकांतून त्यांची व्यंगचित्रे प्रसिद्ध झाली. मराठीबरोबरच ''शंकर्स वीकली'', ''धर्मयुग'' आणि ''चित्रलेखा'' यांसारख्या इंग्रजी, हिंदी आणि गुजराती नियतकालिकांतही त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. ''तरुण भारत''च्या पुणे आणि नागपूर आवृत्त्यांमध्ये ‘बाळूकाका’ या नावाने त्यांचे पॉकेट कार्टून जवळपास पस्तीस वर्षे नियमितपणे प्रसिद्ध होत होते. त्यांच्या जन्मशताब्दीनिमित्त २०१४ मध्ये सर जे. जे. उपयोजित कला महाविद्यालयात त्यांच्या चित्रसंग्रहाचे प्रदर्शन भरविण्यात आले होते.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;&gt;प्रतिभा राणे-वाघ, “[https://www.pratibhawagh.com/bal-rane-marathi बाळ राणे (ज्येष्ठ व्यंगचित्रकार)]”, ''प्रतिभा वाघ''.&lt;/ref&gt;

==== प्रभाकर वाईरकर ====

प्रभाकर वाईरकर हे आंतरराष्ट्रीय स्तरावर ओळख निर्माण केलेले मराठी व्यंगचित्रकार, अर्कचित्रकार आणि रेखांकनकार आहेत. त्यांचा जन्म १९५१ मध्ये सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील मालवण तालुक्यातील कट्टा येथे झाला. त्यांनी मुंबईतील सर जे. जे. उपयोजित कला संस्थेतून १९७७ मध्ये उपयोजित कलेची पदविका प्राप्त केली. व्यंगचित्रे, अर्कचित्रे, रेखाचित्रे आणि जाहिरातकला या क्षेत्रांत त्यांनी काम केले. विविध वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांसाठी त्यांनी व्यंगचित्रे व अर्कचित्रे रेखाटली. ''इंडियन एक्सप्रेस'', ''द टाइम्स ऑफ इंडिया'', ''द संडे ऑब्झर्व्हर'', ''लोकसत्ता'', ''लोकप्रभा'', ''महाराष्ट्र टाइम्स'', ''मार्मिक'' आणि ''आपले महानगर'' यांसारख्या वृत्तपत्रे व नियतकालिकांतून त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली.

१९८७ मध्ये स्वित्झर्लंड येथे झालेल्या आंतरराष्ट्रीय कॉमिक्स महोत्सवात त्यांच्या चित्रांचा समावेश झाला होता. २००२ मध्ये दूरदर्शनने भारतातील नामवंत व्यंगचित्रकारांवर आधारित मालिका प्रसारित केली होती. या मालिकेतील एक भाग प्रभाकर वाईरकर यांच्या कार्यावर आधारित होता. जाहिरातकला क्षेत्रातही त्यांनी अर्कचित्रे आणि व्यंगचित्रांचा वापर करून योगदान दिले.&lt;ref name=&quot;PrabhakarWairkar&quot;&gt;“[https://www.mahamtb.com/Encyc/2023/1/14/Article-on-Prabhakar-Wirekar.html व्यंगचित्रांद्वारे अटकेपार झेंडा नेणारे प्रभाकर वाईरकर]”, ''मुंबई तरुण भारत'', १४ जानेवारी २०२३.&lt;/ref&gt;

२०२६ मध्ये रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील लांजा तालुक्यातील रिंगणे येथे राजापूर-लांजा तालुका नागरिक संघाचे अकरावे ग्रामीण मराठी साहित्य संमेलन आयोजित करण्यात आले होते. या संमेलनात प्रभाकर वाईरकर यांच्या चित्रांचे प्रदर्शन भरविण्यात आले. संमेलनाच्या अखेरच्या दिवशी त्यांना बाळकृष्ण खामकर ‘कोकण भूषण’ पुरस्कार प्रदान करण्यात आला. हा पुरस्कार त्यांच्या व्यंगचित्रकलेतील योगदानाची दखल घेऊन देण्यात आला.&lt;ref&gt;“[https://marathi.hindusthansamachar.in/Encyc/2026/1/9/Rural-Literature-Conference-to-be-held-at-Ringane-.php रत्नागिरी : जानेवारीअखेर रिंगणे येथे अकरावे ग्रामीण साहित्य संमेलन]”, ''हिंदुस्थान समाचार'', जानेवारी २०२६.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“[https://marathi.hindusthansamachar.in/Encyc/2026/2/2/Prabhakar-Wairkar-Speeach-in-R.php रत्नागिरी : समाजातील सर्व घटकांना सामावून घेऊन प्रगती साधणारे संमेलन - प्रभाकर वाईरकर]”, ''हिंदुस्थान समाचार'', २ फेब्रुवारी २०२६.&lt;/ref&gt;

== व्यंगचित्रकारांचे कलात्मक योगदान ==

कोकणाशी संबंधित व्यंगचित्रकारांनी मराठी व्यंगचित्रकलेत विविध विषय आणि माध्यमांद्वारे योगदान दिले आहे. त्यांच्या कलाकृतींमध्ये सामाजिक जीवन, राजकीय घडामोडी, मानवी स्वभाव, कौटुंबिक प्रसंग आणि दैनंदिन व्यवहार यांचे चित्रण आढळते. काही कलाकारांनी वृत्तपत्रांतील नियमित व्यंगचित्रांमधून समकालीन घटनांवर भाष्य केले, तर काहींनी नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांमधून हास्यचित्रे, अर्कचित्रे आणि चित्रांकने प्रसिद्ध केली. त्यामुळे त्यांचे कार्य राजकीय व्यंगचित्रांपुरते मर्यादित न राहता चित्रांकन आणि जाहिरातकलेसारख्या क्षेत्रांपर्यंत विस्तारले.

बाळ राणे यांनी वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमधून दीर्घकाळ व्यंगचित्रे प्रसिद्ध केली. *तरुण भारत*मधील ‘बाळूकाका’ या पॉकेट कार्टूनमधून त्यांनी दैनंदिन जीवनातील प्रसंग आणि सामाजिक विसंगती विनोदी शैलीत मांडल्या. मराठी नियतकालिकांबरोबरच हिंदी, इंग्रजी आणि गुजराती नियतकालिकांतही त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. विविध भाषांतील नियतकालिकांमधील त्यांच्या प्रकाशनामुळे त्यांच्या व्यंगचित्रांचे कार्य प्रादेशिक भाषिक मर्यादांपलीकडे पोहोचले.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;/&gt;

प्रभाकर वाईरकर यांनी व्यंगचित्रकलेबरोबरच अर्कचित्र, चित्रांकन आणि जाहिरातकलेच्या क्षेत्रांत काम केले. विविध वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांसाठी त्यांनी चित्रे रेखाटली. १९८७ मध्ये स्वित्झर्लंड येथे झालेल्या आंतरराष्ट्रीय कॉमिक्स महोत्सवातील त्यांचा सहभाग आणि २००२ मध्ये दूरदर्शनच्या व्यंगचित्रकारांवरील कार्यक्रममालेतील समावेश यांचा त्यांच्या कारकिर्दीत उल्लेख आढळतो. त्यांच्या कार्यातून व्यंगचित्र, व्यक्तिचित्रण आणि व्यावसायिक चित्रांकन या कलाप्रकारांतील परस्परसंबंध दिसून येतात.&lt;ref name=&quot;PrabhakarWairkar&quot;/&gt;

दिवाकर जयंत शेडगे यांनी वृत्तपत्रे, नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे रेखाटली. त्यांच्या कामात सामाजिक प्रसंग, मानवी स्वभाव आणि दैनंदिन जीवनातील विसंगती यांचे चित्रण आढळते. व्यंगचित्रांबरोबरच नाटकांच्या जाहिराती, दिवाळी अंकांची मुखपृष्ठे आणि कथाचित्रे तयार करण्याचे कामही त्यांनी केले. विविध वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमधील त्यांच्या प्रकाशनातून व्यंगचित्रकलेच्या मुद्रित माध्यमांतील वापराचे स्वरूप दिसून येते.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;/&gt;

विवेक मेहेत्रे यांनी हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रांच्या माध्यमातून मराठीसह इतर भाषांतील वाचकांपर्यंत आपली कला पोहोचवली. नियतकालिकांमधील चित्रप्रकाशनाबरोबरच ‘हास्य कॉर्नर’ या कार्यक्रमातून त्यांनी व्यंगचित्रकलेचे प्रात्यक्षिक आणि सादरीकरण केले. लेखन, व्याख्याने आणि पुस्तकप्रकाशनाच्या माध्यमातूनही त्यांनी या कलेच्या प्रसारात सहभाग घेतला. त्यांच्या कार्यातून व्यंगचित्रकलेचे मुद्रित माध्यमांबरोबरच प्रत्यक्ष सादरीकरणाच्या माध्यमातील स्वरूपही स्पष्ट होते.&lt;ref name=&quot;MehetreProfile&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MehetreGomantak&quot;/&gt;

या कलाकारांच्या कार्यातून मराठी व्यंगचित्रकलेतील विषयवैविध्य आणि माध्यमवैविध्य दिसून येते. वृत्तपत्रे, नियतकालिके, दिवाळी अंक, अर्कचित्रे, चित्रांकन आणि सार्वजनिक सादरीकरण अशा विविध माध्यमांतून त्यांनी व्यंगचित्रकलेचा आविष्कार केला. त्यामुळे कोकणाशी संबंधित व्यंगचित्रकारांचे योगदान मराठी व्यंगचित्रकलेच्या व्यापक परंपरेचा एक भाग म्हणून अभ्यासता येते.

=== सामाजिक आणि राजकीय व्यंगचित्रे ===

सामाजिक आणि राजकीय व्यंगचित्रे ही समाजातील घडामोडी, सार्वजनिक जीवनातील विसंगती आणि राजकीय प्रक्रियांवर भाष्य करणारी दृश्यकलेची अभिव्यक्ती आहेत. सामाजिक व्यंगचित्रांमधून रूढी, परंपरा, सामाजिक विषमता, मानवी स्वभाव आणि दैनंदिन जीवनातील विरोधाभास यांचे चित्रण केले जाते. राजकीय व्यंगचित्रांमध्ये शासनव्यवस्था, राजकीय नेतृत्व, सार्वजनिक धोरणे आणि समकालीन घटनांवर उपरोधिक भाष्य केले जाते. अशा चित्रांमध्ये विनोद, अतिशयोक्ती, प्रतीकात्मकता आणि दृश्यरूपकांचा वापर करून आशय मांडला जातो.&lt;ref name=&quot;khanduri&quot;/&gt;

भारतीय व्यंगचित्रपरंपरेत सामाजिक आणि राजकीय विषयांचे चित्रण मुद्रित माध्यमांच्या विकासाबरोबर विस्तारले. वसाहतकालीन काळापासून वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमधील व्यंगचित्रांनी सत्ताकेंद्रे, सामाजिक संबंध आणि सार्वजनिक प्रश्न यांवर भाष्य केले. स्वातंत्र्यानंतर लोकशाही व्यवस्था, निवडणुका, शासनाचे निर्णय आणि सामाजिक परिवर्तन हे राजकीय व्यंगचित्रांचे महत्त्वाचे विषय बनले. व्यंगचित्रे तत्कालीन राजकीय वातावरण आणि समाजातील विचारप्रवाहांचे दृश्य प्रतिबिंब नोंदवतात. त्यामुळे इतिहासाच्या अभ्यासातही त्यांचा दृश्यस्रोत म्हणून उपयोग केला जातो.&lt;ref&gt;Urvi Mukhopadhyay, “Taking Humour Seriously: Political Cartoons as Source of History”, ''Proceedings of the Indian History Congress'', खंड ८३, २०२४, पृ. १४३६–१४५७. https://www.jstor.org/stable/27438540&lt;/ref&gt;

महाराष्ट्रातील सामाजिक आणि राजकीय परिस्थितीचाही व्यंगचित्रांच्या आशयावर प्रभाव पडला. भाषिक अस्मिता, प्रादेशिक ओळख, सामाजिक-सांस्कृतिक बदल आणि राजकीय चळवळी या विषयांनी महाराष्ट्रातील सार्वजनिक चर्चेला आकार दिला. राजुला नानजी शाह यांनी महाराष्ट्राच्या अस्मितेच्या जडणघडणीचा अभ्यास करताना भाषा, प्रदेश, धर्म आणि राज्याच्या भाषिक पुनर्रचनेनंतरच्या सामाजिक-राजकीय घडामोडींचा विचार केला आहे. हा अभ्यास व्यंगचित्रकलेवर केंद्रित नसला, तरी महाराष्ट्रातील सामाजिक आणि राजकीय संदर्भ समजून घेण्यासाठी तो उपयुक्त ठरतो.&lt;ref&gt;Rajula Nanji Shah, “Trajectories in the Construction of Maharashtrian Identity”, ''Journal of Emerging Technologies and Innovative Research'', खंड ५, अंक ८, ऑगस्ट २०१८, पृ. २३८–२४५. https://www.jetir.org/papers/JETIR1808931.pdf&lt;/ref&gt;

व्यंगचित्रांचा ऐतिहासिक अभ्यास करताना त्यांतील दृश्यरचना, प्रतीके, व्यक्तिरेखा आणि प्रसंग यांचा तत्कालीन सामाजिक व राजकीय परिस्थितीशी संबंध लावला जातो. व्यंगचित्रकाराने निवडलेला विषय, त्यातील उपरोध आणि चित्रातून व्यक्त होणारा दृष्टिकोन यांमधून त्या काळातील सार्वजनिक विचारविश्वाचा मागोवा घेता येतो. अशा प्रकारे सामाजिक आणि राजकीय व्यंगचित्रे ही विनोदनिर्मितीबरोबरच पत्रकारिता, दृश्यकला आणि इतिहासाच्या अभ्यासासाठीही महत्त्वाची दृश्यसाधने ठरतात.&lt;ref name=&quot;khanduri&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mukhopadhyay&quot;&gt;Urvi Mukhopadhyay, “Taking Humour Seriously: Political Cartoons as Source of History”, ''Proceedings of the Indian History Congress'', खंड ८३, २०२४, पृ. १४३६–१४५७. https://www.jstor.org/stable/27438540&lt;/ref&gt;

=== विनोदी आणि उपरोधिक चित्रण ===

विनोद आणि उपरोध हे व्यंगचित्रकलेचे महत्त्वाचे घटक आहेत. दैनंदिन जीवनातील प्रसंग, मानवी स्वभावातील विसंगती, सामाजिक रूढी आणि सार्वजनिक व्यवहार यांचे चित्रण करताना व्यंगचित्रकार विनोदाचा वापर करतो. एखाद्या व्यक्तीचे किंवा परिस्थितीचे वैशिष्ट्य अतिशयोक्तीने दाखवणे, अनपेक्षित कलाटणी देणे आणि व्यक्तिरेखांच्या चेहऱ्यावरील व शारीरिक हावभावांतून आशय व्यक्त करणे या तंत्रांमुळे व्यंगचित्रात हास्यनिर्मिती होते. काही व्यंगचित्रे निव्वळ हास्य निर्माण करतात, तर काही हसवतानाच वाचकाला विचार करण्यास प्रवृत्त करतात.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot;/&gt;

उपरोधिक चित्रणात एखाद्या व्यक्तीच्या विधानातील, कृतीतील किंवा सामाजिक परिस्थितीतील विरोधाभास ठळक केला जातो. चित्रातील व्यक्तिरेखा, प्रसंग, प्रतीके आणि संवाद यांच्या साहाय्याने व्यंगचित्रकार आशय मांडतो. काही वेळा चित्रातील व्यक्ती किंवा प्रसंगाचे अतिशयोक्तीपूर्ण चित्रण करून विसंगती अधोरेखित केली जाते; तर काही वेळा शब्द आणि चित्र यांच्या परस्परसंबंधातून उपरोध व्यक्त होतो. त्यामुळे व्यंगचित्रातील विनोद हा केवळ मनोरंजनापुरता मर्यादित न राहता सामाजिक निरीक्षण आणि टीकेचे माध्यमही ठरतो.&lt;ref name=&quot;khanduri&quot;/&gt;

भारतीय राजकीय व्यंगचित्रांमध्ये भाषिक आणि दृश्यात्मक साधनांचा एकत्रित वापर आढळतो. चित्रातील शीर्षक, संवाद, शब्दखेळ आणि सांस्कृतिक संदर्भ यांमुळे व्यंगचित्राचा आशय अधिक स्पष्ट किंवा बहुअर्थी होऊ शकतो. चित्रातील दृश्यप्रतीके आणि शब्द यांचा परस्परसंबंध समजून घेतल्यास व्यंगचित्रातील उपरोधाचा अर्थ उलगडतो. अशा चित्रांचा अर्थ लावताना त्यांचा तत्कालीन सामाजिक आणि राजकीय संदर्भ विचारात घेणे आवश्यक ठरते.&lt;ref&gt;Vinod Balakrishnan आणि Vishaka Venkat, ''The Language of Humour and Its Transmutation in Indian Political Cartoons'', Palgrave Macmillan, 2023.&lt;/ref&gt;

व्यंगचित्रातील विनोदी आणि उपरोधिक शैलीचा परिणाम चित्रकाराच्या निरीक्षणशक्ती, कल्पकता आणि रेखाटनकौशल्यावर अवलंबून असतो. मोजक्या रेषा, निवडक दृश्यघटक, चेहऱ्यावरील हावभाव आणि नेमकी प्रसंगरचना यांच्या साहाय्याने व्यापक आशय व्यक्त करता येतो. चित्र आणि शब्द यांचा योग्य मेळ साधल्यास व्यंगचित्राचा आशय अधिक परिणामकारक होतो. त्यामुळे विनोद आणि उपरोध हे व्यंगचित्राचे केवळ शैलीवैशिष्ट्य नसून सामाजिक वास्तवातील विसंगती व्यक्त करण्याची प्रभावी साधने आहेत.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

=== अर्कचित्रे आणि व्यक्तिचित्रण ===

अर्कचित्र हे व्यक्तिचित्रणाचा एक वैशिष्ट्यपूर्ण प्रकार आहे. त्यामध्ये एखाद्या व्यक्तीच्या चेहऱ्याची ठेवण, हावभाव आणि ओळख दर्शविणारी वैशिष्ट्ये ठळकपणे रेखाटली जातात. व्यक्तीच्या मूळ स्वरूपाशी साम्य राखून तिच्या वैशिष्ट्यपूर्ण गुणांचे अतिशयोक्त किंवा ठसठशीत रेषांकन करणे हे अर्कचित्राचे प्रमुख वैशिष्ट्य आहे. व्यक्तिचित्रणात व्यक्तीचे बाह्यरूप, देहबोली आणि व्यक्तिमत्त्वातील वैशिष्ट्ये चित्रातून व्यक्त करण्यावर भर असतो. या दोन्ही प्रकारांसाठी सूक्ष्म निरीक्षण, रेखाटनकौशल्य आणि व्यक्तीच्या वैशिष्ट्यांचे आकलन आवश्यक असते.

प्रभाकर वाईरकर यांनी व्यंगचित्रकलेबरोबरच अर्कचित्रे आणि रेखाचित्रांच्या क्षेत्रातही काम केले आहे. त्यांनी विविध क्षेत्रांतील व्यक्तींची अर्कचित्रे रेखाटली. विशेषतः हिंदुस्थानी शास्त्रीय संगीत क्षेत्रातील कलाकारांची अर्कचित्रे त्यांनी तयार केली. २०११ मध्ये सवाई गंधर्व भीमसेन महोत्सवात त्यांच्या सत्तरहून अधिक अर्कचित्रांचे प्रदर्शन आयोजित करण्यात आले होते. या चित्रांमध्ये गायक आणि वादकांच्या चेहऱ्यावरील भाव, सादरीकरणाच्या वेळी दिसणारी देहबोली आणि त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वाची वैशिष्ट्ये रेखाटण्यात आली होती.&lt;ref&gt;अमृता जैन, “Lines of Thought”, ''द इंडियन एक्सप्रेस'', २ डिसेंबर २०११. https://indianexpress.com/article/cities/pune/lines-of-thought/&lt;/ref&gt;

दिवाकर जयंत शेडगे यांनी व्यंगचित्रांबरोबरच विविध प्रकारचे चित्रांकन केले. नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे रेखाटण्यासोबतच त्यांनी नाटकांच्या जाहिराती, मुखपृष्ठे आणि कथाचित्रे तयार केली. त्यांच्या या कामातून व्यंगचित्रकलेच्या जोडीने मुद्रित माध्यमांसाठी आवश्यक असलेल्या चित्रांकनाच्या क्षेत्रातील त्यांचे योगदान दिसून येते.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;/&gt;

अर्कचित्रे आणि व्यक्तिचित्रण या माध्यमांतून व्यक्तीची ओळख आणि तिच्या व्यक्तिमत्त्वातील ठळक पैलू दृश्यरूपात मांडले जातात. व्यंगचित्रकाराच्या निरीक्षणशक्तीचा आणि रेखाटनकौशल्याचा या चित्रप्रकारांत विशेष उपयोग होतो. प्रभाकर वाईरकर यांची अर्कचित्रे आणि दिवाकर शेडगे यांचे विविध प्रकारचे चित्रांकन यांमधून कोकणाशी संबंधित व्यंगचित्रकारांच्या कलात्मक कार्याची व्याप्ती स्पष्ट होते.

=== जाहिरातकला आणि चित्रांकन ===

व्यंगचित्रकारांच्या कलात्मक कार्याचा विस्तार जाहिरातकला आणि चित्रांकन या क्षेत्रांतही झालेला दिसतो. जाहिरातींमधील चित्रे, नियतकालिकांची मुखपृष्ठे, कथाचित्रे आणि इतर दृश्यरचना यांच्या माध्यमातून चित्रकारांनी मुद्रित माध्यमांच्या सादरीकरणात योगदान दिले. एखाद्या उत्पादनाची किंवा संकल्पनेची वैशिष्ट्ये चित्ररूपात मांडणे आणि मजकुराला पूरक दृश्यात्मक आशय निर्माण करणे ही या कामांची प्रमुख वैशिष्ट्ये आहेत.

प्रभाकर वाईरकर यांनी व्यंगचित्रकलेबरोबरच जाहिरातकला आणि चित्रांकनाच्या क्षेत्रातही काम केले. त्यांनी सौभाग्य, त्रिकाया, सिस्टास आणि रेडिफ्युजन यांसारख्या जाहिरात संस्थांमध्ये चित्रकार म्हणून काम केले. रेडिफ्युजनमधील एका जाहिरात मोहिमेत त्यांनी अर्कचित्रे आणि व्यंगचित्रांचा वापर केला होता. जाहिरात क्षेत्रातील या कामामुळे व्यंगचित्र आणि अर्कचित्र या कलाप्रकारांचा व्यावसायिक जाहिरातमाध्यमांमध्येही उपयोग झाल्याचे दिसून येते.&lt;ref name=&quot;PrabhakarWairkar&quot;/&gt;

दिवाकर जयंत शेडगे यांनीही व्यंगचित्रांबरोबरच जाहिराती आणि नियतकालिकांसाठी चित्रांकन केले. त्यांनी नाटकांच्या जाहिरातींसाठी चित्रे तयार केली, तसेच दिवाळी अंकांची मुखपृष्ठे आणि कथाचित्रे रेखाटली. त्यांच्या या कामातून व्यंगचित्रकार म्हणून विकसित केलेल्या रेखाटनकौशल्याचा उपयोग इतर चित्रांकनप्रकारांतही झाल्याचे दिसते. त्यामुळे त्यांच्या कलात्मक कार्याला मुद्रित माध्यमांच्या विविध क्षेत्रांत स्थान मिळाले.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;/&gt;

व्यंगचित्रकला, जाहिरातकला आणि चित्रांकन या क्षेत्रांमध्ये रेखाटनकौशल्य, विषयाचे आकलन आणि दृश्यात्मक मांडणी यांना महत्त्व असते. प्रभाकर वाईरकर आणि दिवाकर शेडगे यांच्या कार्यातून व्यंगचित्रकारांनी आपल्या कलाकौशल्याचा उपयोग मुद्रित आणि व्यावसायिक माध्यमांतील विविध चित्रांकनप्रकारांसाठी केल्याचे दिसून येते.

== प्रकाशित व्यंगचित्रे आणि साहित्य ==

कोकणाशी संबंधित व्यंगचित्रकारांनी वृत्तपत्रे, नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांमधून व्यंगचित्रे प्रसिद्ध केली. त्यांच्या कलाकृतींमध्ये सामाजिक, राजकीय, कौटुंबिक आणि दैनंदिन जीवनातील प्रसंगांचे चित्रण आढळते. काही कलाकारांनी व्यंगचित्रे आणि अर्कचित्रांचे संग्रह पुस्तकरूपाने प्रकाशित केले, तर काहींच्या कलाकृती नियतकालिके आणि वृत्तपत्रांमध्ये विखुरलेल्या स्वरूपात उपलब्ध आहेत. या प्रकाशनांमधून त्यांच्या कलाकृतींचे दस्तऐवजीकरण आणि व्यंगचित्रकलेच्या अभ्यासासाठी संदर्भसाहित्य उपलब्ध झाले आहे.

बाळ राणे यांची व्यंगचित्रे *मनोहर*, *किर्लोस्कर*, *हंस*, *वसंत*, *मोहिनी*, *उद्यम*, *वाङ्मयशोभा*, *रम्यकथा*, *वसुधा*, *आवाज*, *मार्मिक* आणि *किशोर* यांसारख्या मराठी नियतकालिकांतून प्रसिद्ध झाली. तसेच *शंकर्स वीकली*, *धर्मयुग* आणि *चित्रलेखा* या अनुक्रमे इंग्रजी, हिंदी आणि गुजराती नियतकालिकांतही त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. *तरुण भारत*मधील ‘बाळूकाका’ हे त्यांचे पॉकेट कार्टून जवळपास पस्तीस वर्षे नियमितपणे प्रसिद्ध होत होते. त्यांच्या कन्या प्रतिभा राणे-वाघ यांनी त्यांची स्केचबुक्स, मूळ रेखाचित्रे आणि प्रकाशित चित्रे जतन केली आहेत. जन्मशताब्दीनिमित्त २०१४ मध्ये सर जे. जे. उपयोजित कला महाविद्यालयात त्यांच्या चित्रांचे प्रदर्शन भरविण्यात आले होते. उपलब्ध माहितीनुसार, निवडक व्यंगचित्रे पुस्तकरूपाने प्रकाशित व्हावीत, अशी त्यांची इच्छा होती.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;/&gt;

प्रभाकर वाईरकर यांनी व्यंगचित्रे, अर्कचित्रे आणि चित्रांकनाच्या क्षेत्रात काम केले. त्यांच्या प्रकाशित पुस्तकांमध्ये ''Jest Doodling'', ''Bodyline'', ''Cari-Toons'', ''Life Illustrated'' आणि हिंदुस्थानी शास्त्रीय संगीत क्षेत्रातील कलाकारांच्या अर्कचित्रांचा संग्रह असलेल्या ''Funkaar-i-Kacheri'' यांचा समावेश होतो.&lt;ref name=&quot;PrabhakarWairkar&quot;/&gt; हिंदुस्थानी शास्त्रीय संगीत क्षेत्रातील कलाकारांची त्यांनी रेखाटलेली सत्तरहून अधिक अर्कचित्रे २०११ मध्ये सवाई गंधर्व भीमसेन महोत्सवात प्रदर्शित करण्यात आली होती.&lt;ref&gt;अमृता जैन, “Lines of Thought”, ''The Indian Express'', २ डिसेंबर २०११. https://indianexpress.com/article/cities/pune/lines-of-thought/&lt;/ref&gt;

विवेक मेहेत्रे यांची हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रे मराठी, इंग्रजी आणि गुजराती यांसह विविध भाषांतील नियतकालिकांत प्रसिद्ध झाली आहेत. त्यांच्या प्रकाशित पुस्तकांमध्ये ''हास्य कॉर्नर'', ''चला… वापरू इंटरनेट'', ''तुमचा नवा दोस्त इंटरनेट'', ''ई-मेल'' आणि ''ई-कॉमर्स'' यांचा समावेश होतो. ''तुमचा नवा दोस्त इंटरनेट'' या पुस्तकाला महाराष्ट्र शासनाचा प्रथम क्रमांकाचा पुरस्कार मिळाल्याचा उल्लेख त्यांच्या चरित्रात्मक नोंदीत आहे. त्यांच्या लेखनातून व्यंगचित्रकलेबरोबरच माहितीपर पुस्तकनिर्मितीच्या क्षेत्रातील त्यांचे कार्यही दिसून येते.&lt;ref&gt;“मेहेत्रे, विवेक”, ''मराठीसृष्टी''. https://www.marathisrushti.com/profiles/vivek-mehetre/&lt;/ref&gt;

दिवाकर जयंत शेडगे यांची व्यंगचित्रे *आवाज*, *लोकसत्ता*, *लोकप्रभा*, *मार्मिक* आणि *जत्रा* यांसारख्या वृत्तपत्रे व नियतकालिकांतून प्रसिद्ध झाली. त्यांनी अनेक दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे रेखाटली. व्यंगचित्रांबरोबरच नाटकांच्या जाहिराती, दिवाळी अंकांची मुखपृष्ठे आणि कथाचित्रे यांचेही त्यांनी चित्रांकन केले. त्यांच्या कारकिर्दीत सुमारे चार हजार व्यंगचित्रे प्रसिद्ध झाल्याचा उल्लेख त्यांच्या कार्यावरील चरित्रात्मक लेखात आहे.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;/&gt;

मराठी व्यंगचित्रकलेच्या इतिहासाचे आणि साहित्याचे दस्तऐवजीकरण करण्याच्या दृष्टीने व्यंगचित्रसंग्रह व व्यंगचित्रकलेवरील ग्रंथ महत्त्वाचे ठरतात. प्रशांत कुलकर्णी संपादित ''निवडक मराठी व्यंगचित्रे'' आणि वसंत सरवटे व मधुकर धर्मापुरीकर लिखित ''व्यंगचित्र : एक संवाद'' या ग्रंथांचा मराठी विश्वकोशातील व्यंगचित्रविषयक नोंदीत उल्लेख आहे. अशा ग्रंथांमधून व्यंगचित्रकलेचा इतिहास, तिची विविध रूपे आणि कलाकारांचे योगदान यांचा अभ्यास करण्यासाठी संदर्भ उपलब्ध होतात.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot;/&gt;

=== वृत्तपत्रांतील व्यंगचित्रे ===

वृत्तपत्रांतील व्यंगचित्रे ही समकालीन सामाजिक आणि राजकीय घडामोडींवर भाष्य करणारी दृश्यकलेची अभिव्यक्ती आहेत. वृत्तपत्रांमध्ये प्रसिद्ध होणाऱ्या व्यंगचित्रांमधून सार्वजनिक जीवनातील घटना, राजकीय निर्णय, सामाजिक प्रश्न आणि दैनंदिन व्यवहारांतील विसंगती चित्ररूपात मांडल्या जातात. काही व्यंगचित्रकारांनी नियमित सदरांच्या माध्यमातून वाचकांशी सातत्यपूर्ण संवाद साधला, तर काहींनी वृत्तपत्रांच्या विविध पुरवण्यांसाठी आणि विशेष प्रसंगांसाठी व्यंगचित्रे रेखाटली.

बाळ राणे यांनी वृत्तपत्रीय व्यंगचित्रकलेत दीर्घकाळ योगदान दिले. *तरुण भारत*च्या पुणे आणि नागपूर आवृत्त्यांमध्ये ‘बाळूकाका’ या नावाने त्यांचे पॉकेट कार्टून जवळपास पस्तीस वर्षे नियमितपणे प्रसिद्ध होत होते. दैनिकातील राजकीय आणि सामाजिक घडामोडींवर आधारित चित्रांचा संच ते तयार करून पाठवत असत. त्यांच्या व्यंगचित्रांमध्ये कौटुंबिक, सामाजिक आणि राजकीय विषयांबरोबरच तत्कालीन घटनांचे चित्रणही आढळते. *संध्याकाळ* या दैनिकातही काही वर्षे त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली होती.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;/&gt;

दिवाकर जयंत शेडगे यांची व्यंगचित्रे *लोकसत्ता*, *लोकप्रभा*, *मार्मिक*, *जत्रा* आणि *आवाज* यांसारख्या वृत्तपत्रे व नियतकालिकांतून प्रसिद्ध झाली. त्यांनी *रत्‍नागिरी टाइम्स*, *दो बजे दोपहर* आणि *सांज समाचार* या दैनिकांसाठी वर्षभर व्यंगचित्रमालिका तयार केल्या. विविध प्रकाशनांसाठी केलेल्या या कामातून वृत्तपत्रीय व्यंगचित्रांच्या नियमित प्रकाशनातील त्यांचे योगदान दिसून येते.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;/&gt;

प्रभाकर वाईरकर यांनी *इंडियन एक्सप्रेस*, *द टाइम्स ऑफ इंडिया*, *द संडे ऑब्झर्व्हर*, *द इंडिपेंडंट*, *द इंडियन पोस्ट*, *बिझनेस वर्ल्ड*, *ब्लिट्झ*, *मिड-डे*, *महाराष्ट्र टाइम्स*, *लोकसत्ता*, *लोकप्रभा* आणि *मार्मिक* यांसारख्या वृत्तपत्रे व नियतकालिकांसाठी व्यंगचित्रे आणि चित्रांकन केले. त्यांच्या कामात समकालीन घडामोडी, सामाजिक प्रश्न आणि राजकीय विषयांचे चित्रण आढळते. विविध भाषांतील आणि स्वरूपांतील प्रकाशनांसाठी केलेल्या कामामुळे त्यांच्या व्यंगचित्रांना व्यापक वाचकवर्ग मिळाला.&lt;ref name=&quot;PrabhakarWairkar&quot;/&gt;

या व्यंगचित्रकारांच्या वृत्तपत्रीय कार्यातून पॉकेट कार्टून, नियमित व्यंगचित्रमालिका आणि विविध वृत्तपत्रे व नियतकालिकांसाठी केलेले चित्रांकन अशा स्वरूपांत व्यंगचित्रकलेचा प्रसार झाल्याचे दिसून येते. वृत्तपत्रांतील या कलाकृतींनी समकालीन घटनांचे दृश्यरूपात दस्तऐवजीकरण करण्याबरोबरच वाचकांसमोर सामाजिक आणि राजकीय विषयांची विनोदी व उपरोधिक मांडणी केली.

=== मासिके आणि दिवाळी अंक ===

मराठी मासिके आणि दिवाळी अंकांनी व्यंगचित्रकारांना आपल्या कलाकृती प्रसिद्ध करण्यासाठी महत्त्वाचे व्यासपीठ उपलब्ध करून दिले. या माध्यमांतून सामाजिक जीवन, कौटुंबिक प्रसंग, मानवी स्वभाव आणि बदलती जीवनशैली यांवर आधारित व्यंगचित्रे व हास्यचित्रे वाचकांपर्यंत पोहोचली. दिवाळी अंकांमध्ये विविध साहित्यप्रकारांबरोबर व्यंगचित्रांनाही स्थान मिळाल्यामुळे कलाकारांना वेगवेगळे विषय आणि चित्रशैली हाताळण्याची संधी उपलब्ध झाली.

बाळ राणे यांची व्यंगचित्रे *मनोहर*, *किर्लोस्कर*, *हंस*, *वसंत*, *मोहिनी*, *उद्यम*, *वाङ्मयशोभा*, *आवाज*, *मार्मिक* आणि *किशोर* यांसारख्या मराठी नियतकालिकांतून प्रसिद्ध झाली. तसेच *शंकर्स वीकली*, *धर्मयुग* आणि *चित्रलेखा* या इंग्रजी, हिंदी आणि गुजराती नियतकालिकांतही त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. विविध भाषांतील नियतकालिकांमधील या प्रकाशनांमुळे त्यांच्या व्यंगचित्रांना मराठी वाचकवर्गाबरोबरच इतर भाषांतील वाचकांपर्यंत पोहोचण्याची संधी मिळाली.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;/&gt;

दिवाकर जयंत शेडगे यांची व्यंगचित्रे *आवाज*, *लोकप्रभा*, *मार्मिक* आणि *जत्रा* यांसारख्या नियतकालिकांतून प्रसिद्ध झाली. त्यांनी पन्नासहून अधिक दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे रेखाटल्याचा उल्लेख त्यांच्या कार्यावरील लेखात आहे. विविध दिवाळी अंकांमधील त्यांच्या चित्रांमधून सामाजिक प्रसंग, दैनंदिन जीवन आणि मानवी स्वभावातील वैशिष्ट्यांचे विनोदी चित्रण झाले.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;/&gt;

विवेक मेहेत्रे यांची हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रे मराठी, इंग्रजी आणि गुजराती भाषांतील विविध नियतकालिकांत प्रसिद्ध झाली आहेत. त्यांच्या चित्रांमधून दैनंदिन जीवनातील प्रसंग आणि मानवी स्वभावातील विनोदी पैलू व्यक्त झाले. विविध भाषांतील नियतकालिकांमधील त्यांच्या प्रकाशनकार्यामुळे त्यांच्या चित्रांना व्यापक वाचकवर्ग मिळाला.&lt;ref&gt;“मेहेत्रे, विवेक”, ''मराठीसृष्टी''. https://www.marathisrushti.com/profiles/vivek-mehetre/&lt;/ref&gt;

मासिके आणि दिवाळी अंकांच्या माध्यमातून या कलाकारांच्या व्यंगचित्रांना नियमित प्रकाशनाची संधी मिळाली. या माध्यमांतील चित्रांमुळे व्यंगचित्रकलेचे विषयवैविध्य वाचकांसमोर आले आणि मराठी नियतकालिकांच्या दृश्यकलात्मक आशयात व्यंगचित्रांचा समावेश झाला.

=== व्यंगचित्रसंग्रह आणि पुस्तके ===

व्यंगचित्रकारांनी आपल्या कलाकृतींचे जतन आणि प्रसार करण्यासाठी व्यंगचित्रसंग्रह, चित्रसंग्रह आणि पुस्तकप्रकाशन या माध्यमांचा उपयोग केला आहे. अशा पुस्तकांमधून कलाकारांची रेखाटनशैली, विषयांची निवड आणि कलात्मक अभिव्यक्ती यांचा परिचय वाचकांना होतो. व्यंगचित्रसंग्रह हे केवळ कलाकृतींचे संकलन नसून संबंधित काळातील सामाजिक आणि सांस्कृतिक जीवनाचे दृश्य दस्तऐवजीकरण करणारे साधनही ठरतात.

प्रभाकर वाईरकर यांनी व्यंगचित्रे, अर्कचित्रे आणि चित्रांकन या क्षेत्रांतील कामाचे पुस्तकांच्या माध्यमातूनही दस्तऐवजीकरण केले आहे. त्यांच्या प्रकाशित पुस्तकांमध्ये ''Jest Doodling'', ''Bodyline'', ''Cari-Toons'', ''Life Illustrated'' आणि ''Funkaar-i-Kacheri'' यांचा समावेश होतो. ''Funkaar-i-Kacheri'' या पुस्तकात हिंदुस्थानी शास्त्रीय संगीत क्षेत्रातील कलाकारांची अर्कचित्रे समाविष्ट आहेत. त्यांच्या या प्रकाशनांमधून व्यंगचित्रकला आणि व्यक्तिचित्रणातील त्यांचे काम वाचकांसमोर आले आहे.&lt;ref name=&quot;PrabhakarWairkar&quot;/&gt;

विवेक मेहेत्रे यांनी व्यंगचित्रकलेबरोबरच लेखन आणि पुस्तकप्रकाशनाच्या क्षेत्रातही काम केले आहे. त्यांच्या प्रकाशित पुस्तकांमध्ये ''हास्य कॉर्नर'', ''चला… वापरू इंटरनेट'', ''तुमचा नवा दोस्त इंटरनेट'', ''ई-मेल'' आणि ''ई-कॉमर्स'' यांचा समावेश होतो. त्यांनी पत्नी वैशाली मेहेत्रे यांच्यासह ‘उद्वेली बुक्स’ या प्रकाशन संस्थेच्या माध्यमातून पुस्तकप्रकाशनाच्या क्षेत्रात काम केले. त्यांच्या या कार्यातून व्यंगचित्रकलेबरोबरच लेखन आणि प्रकाशन क्षेत्रातील सहभागाची नोंद घेता येते.&lt;ref&gt;“मेहेत्रे, विवेक”, ''मराठीसृष्टी''. https://www.marathisrushti.com/profiles/vivek-mehetre/&lt;/ref&gt;

व्यंगचित्रसंग्रह आणि पुस्तकांच्या माध्यमातून कलाकारांच्या कलाकृतींचे जतन होते आणि त्यांच्या कार्याचा अभ्यास करण्यासाठी संदर्भसाहित्य उपलब्ध होते. प्रभाकर वाईरकर आणि विवेक मेहेत्रे यांच्या प्रकाशित साहित्यामुळे व्यंगचित्रकलेबरोबरच चित्रांकन, लेखन आणि प्रकाशन या क्षेत्रांतील त्यांच्या कार्याचीही नोंद घेता येते.

== व्यंगचित्र प्रदर्शने आणि संमेलने ==

व्यंगचित्रकलेचा प्रसार आणि कलाकारांच्या कलाकृतींचे जतन करण्यामध्ये प्रदर्शने व संमेलने यांना महत्त्वाचे स्थान आहे. अशा उपक्रमांमधून व्यंगचित्रकारांना आपल्या कलाकृती रसिकांसमोर सादर करण्याची संधी मिळते. तसेच विविध शैली, विषय आणि तंत्रांचा परिचय प्रेक्षकांना होतो. प्रदर्शनांमुळे जुन्या आणि नव्या पिढ्यांतील कलाकारांच्या कामाची ओळख निर्माण होण्यास मदत होते, तर संमेलनांमधून कलाकारांना विचारांची देवाणघेवाण आणि अनुभवांची चर्चा करण्यासाठी व्यासपीठ उपलब्ध होते.

बाळ राणे यांच्या व्यंगचित्रांचा संग्रह त्यांच्या कन्या प्रतिभा राणे-वाघ यांनी जतन केला आहे. त्यांच्या जन्मशताब्दीनिमित्त २०१४ मध्ये सर जे. जे. उपयोजित कला महाविद्यालयात त्यांच्या चित्रांचे प्रदर्शन आयोजित करण्यात आले होते. तसेच १५ डिसेंबर २०२२ ते १ जानेवारी २०२३ या कालावधीत नेहरू सेंटर आर्ट गॅलरी येथे आयोजित ''आठवणीतील हास्यरेषा'' या भारतीय ज्येष्ठ व्यंगचित्रकारांच्या पूर्वावलोकनात्मक प्रदर्शनात त्यांच्या कलाकृतींचा समावेश करण्यात आला होता.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;/&gt;&lt;ref&gt;''Nehru Centre Newsletter'', डिसेंबर २०२२, “Indian Master's Retrospective — आठवणीतील हास्यरेषा”, नेहरू सेंटर आर्ट गॅलरी. https://www.nehrucentremumbai.in/wp-content/uploads/2023/08/December-2022-for-web.pdf&lt;/ref&gt;

प्रभाकर वाईरकर यांनी भारतात आयोजित विविध व्यंगचित्र आणि अर्कचित्र प्रदर्शनांमध्ये सहभाग घेतला. १८ ते ३० ऑक्टोबर २०१० या कालावधीत बेंगळुरू येथील इंडियन कार्टून गॅलरीत त्यांच्या व्यंगचित्रांचे प्रदर्शन भरविण्यात आले होते. या प्रदर्शनाची माहिती ''Deccan Herald'' या वृत्तपत्राने प्रसिद्ध केली होती.&lt;ref&gt;“45 cartoon shows in three years!”, ''Deccan Herald'', ८ ऑक्टोबर २०१०. https://www.deccanherald.com/india/karnataka/bengaluru/45-cartoon-shows-three-years-2520481&lt;/ref&gt; २०११ मध्ये पुण्यातील सवाई गंधर्व भीमसेन महोत्सवात त्यांच्या हिंदुस्थानी शास्त्रीय संगीत क्षेत्रातील कलाकारांच्या सत्तरहून अधिक अर्कचित्रांचे प्रदर्शन भरविण्यात आले होते.&lt;ref&gt;Amrita Jain, “Lines of Thought”, ''The Indian Express'', २ डिसेंबर २०११. https://indianexpress.com/article/cities/pune/lines-of-thought/&lt;/ref&gt;

ठाणे येथे २० आणि २१ जानेवारी २०१८ रोजी कार्टूनिस्ट्स कंबाइन या संस्थेच्या वतीने अखिल भारतीय मराठी व्यंगचित्रकार संमेलनाचे आयोजन करण्यात आले होते. या संमेलनाचे अध्यक्षपद विवेक मेहेत्रे यांनी भूषविले. संमेलनात समाजमाध्यमे आणि व्यंगचित्रे, तसेच मराठी दैनिकांतील राजकीय व्यंगचित्रांचे स्थान या विषयांवर चर्चासत्रे आयोजित करण्यात आली होती. कार्यशाळा, स्पर्धा आणि ज्येष्ठ व दिवंगत व्यंगचित्रकारांच्या कलाकृतींचे प्रदर्शन हेही संमेलनाचे भाग होते. संमेलनादरम्यान व्यंगचित्रकलेचा इतिहास आणि दुर्मिळ व्यंगचित्रांचे दस्तऐवजीकरण यांविषयीही चर्चा झाली.&lt;ref&gt;“ठाण्यामध्ये रंगणार मराठी व्यंगचित्रकार संमेलन”, ''महाराष्ट्र टाइम्स'', ८ डिसेंबर २०१७. https://maharashtratimes.com/maharashtra/mumbai-news/marathi-cartoonist-gettogether/articleshow/61969835.cms&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“व्यंग्यचित्रांचा इतिहास पुस्तकांतून जतन करा : सुहास बहुलकर”, ''सकाळ'', २० जानेवारी २०१८. https://www.esakal.com/mumbai/marathi-news-thane-news-marathi-caricature-festival-93538&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“व्यंगचित्रकारांनी कठोर भूमिका घ्यायला हवी - राज ठाकरे”, ''लोकसत्ता'', २२ जानेवारी २०१८. https://www.loksatta.com/thane/raj-thackeray-attended-all-india-marathi-cartooninst-meet-in-thane-1619963/&lt;/ref&gt;

या प्रदर्शनांमधून आणि संमेलनांमधून व्यंगचित्रकलेच्या विविध शैलींचे सादरीकरण, कलाकारांच्या कामाचे दस्तऐवजीकरण आणि नव्या पिढीपर्यंत या कलेचा परिचय करून देण्याचे प्रयत्न झाले. अशा उपक्रमांमुळे व्यंगचित्रकलेच्या संवर्धनासाठी कलाकार, संस्था आणि रसिक यांच्यात संवादाचे व्यासपीठ निर्माण झाले.

=== व्यंगचित्र प्रदर्शने ===

व्यंगचित्र प्रदर्शनांच्या माध्यमातून कलाकारांच्या कलाकृती रसिक आणि अभ्यासकांपर्यंत पोहोचतात. अशा प्रदर्शनांमध्ये व्यंगचित्रे, हास्यचित्रे आणि अर्कचित्रे पाहण्याची संधी मिळते. कलाकारांची रेखाटनशैली, विषयांची निवड आणि कलात्मक प्रवास यांचा परिचय प्रदर्शनांमधून होतो. प्रदर्शनांमुळे कलाकृतींचे जतन आणि त्यांचे सार्वजनिक दस्तऐवजीकरण होण्यासही मदत होते.

बाळ राणे यांच्या जन्मशताब्दीनिमित्त २०१४ मध्ये मुंबईतील सर जे. जे. उपयोजित कला महाविद्यालयात त्यांच्या व्यंगचित्रांचे प्रदर्शन आयोजित करण्यात आले होते. त्यांच्या दीर्घ कलाप्रवासातील निवडक चित्रे या प्रदर्शनात मांडण्यात आली. त्यांच्या कन्या प्रतिभा राणे-वाघ यांनी त्यांच्या मूळ रेखाचित्रांचे, स्केचबुक्सचे आणि प्रकाशित चित्रांचे जतन केले आहे.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;/&gt;

प्रभाकर वाईरकर यांच्या चित्रप्रदर्शनाचे आयोजन ३० जानेवारी ते १ फेब्रुवारी २०२६ या कालावधीत रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील लांजा तालुक्यातील रिंगणे येथे झालेल्या अकराव्या ग्रामीण मराठी साहित्य संमेलनाच्या कार्यक्रमात करण्यात आले होते. राजापूर-लांजा तालुका नागरिक संघाने आयोजित केलेल्या या संमेलनाच्या कार्यक्रमपत्रिकेत वाईरकर यांच्या चित्रप्रदर्शनाचा समावेश होता. संमेलनाच्या समारोपप्रसंगी वाईरकर यांना बाळकृष्ण खामकर कोकण भूषण पुरस्कार प्रदान करण्यात आला.&lt;ref&gt;“रत्नागिरी : जानेवारीअखेर रिंगणे येथे अकरावे ग्रामीण साहित्य संमेलन”, ''हिंदुस्थान समाचार'', ८ जानेवारी २०२६. https://marathi.hindusthansamachar.in/Encyc/2026/1/9/Rural-Literature-Conference-to-be-held-at-Ringane-.php&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“रत्नागिरी : समाजातील सर्व घटकांना सामावून घेऊन प्रगती साधणारे संमेलन - प्रभाकर वाईरकर”, ''हिंदुस्थान समाचार'', २ फेब्रुवारी २०२६. https://marathi.hindusthansamachar.in/Encyc/2026/2/2/Prabhakar-Wairkar-Speeach-in-R.php&lt;/ref&gt;

=== व्यंगचित्रकार संमेलने ===

मराठी व्यंगचित्रकलेचा प्रसार, व्यंगचित्रकारांमधील संवाद आणि नवोदित कलाकारांना प्रोत्साहन देण्यासाठी महाराष्ट्रात विविध ठिकाणी व्यंगचित्रकार संमेलने आयोजित केली जातात. या संमेलनांमध्ये व्यंगचित्रांची प्रदर्शने, चर्चासत्रे, कार्यशाळा, प्रात्यक्षिके आणि स्पर्धांचा समावेश असतो. अशा उपक्रमांमधून कलाकारांना आपली कला सादर करण्याची तसेच व्यंगचित्रकलेतील बदलत्या प्रवाहांवर चर्चा करण्याची संधी मिळते.

२०१९ मध्ये कार्टूनिस्ट्स कंबाइनतर्फे १३ आणि १४ एप्रिल रोजी नाशिक येथील कुसुमाग्रज प्रतिष्ठानमध्ये वार्षिक व्यंगचित्रकार संमेलन आणि प्रदर्शन आयोजित करण्यात आले. ‘हास्य मैफील’ या नावाने आयोजित या उपक्रमात देशातील सत्तरहून अधिक ज्येष्ठ आणि नवोदित व्यंगचित्रकार सहभागी झाले होते. प्रदर्शनात सुमारे तीनशे व्यंगचित्रे मांडण्यात आली. व्यंगचित्रकलेच्या विविध शाखांवरील परिसंवाद, प्रात्यक्षिके आणि नवोदित कलाकारांसाठी मार्गदर्शनपर कार्यक्रमांचाही त्यात समावेश होता. या संमेलनात व्यंगचित्रकार ज्ञानेश सोनार यांना जीवनगौरव पुरस्कार प्रदान करण्यात आला आणि त्यांच्या ''Different Strokes'' या चित्रसंग्रहाचे प्रकाशन करण्यात आले.&lt;ref&gt;“कार्टूनिस्ट्स कंबाइन’चे १३ आणि १४ एप्रिलला नाशकात वार्षिक संमेलन”, ''माय मराठी'', ७ एप्रिल २०१९. https://mymarathi.net/cartoonist-sammelan/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Rashi Bhattacharyya, “Annual convention of ‘Cartoonists Combine’ to be held in Maharashtra’s Nashik”, ''The Indian Express'', ८ एप्रिल २०१९. https://indianexpress.com/article/cities/pune/annual-convention-of-cartoonists-combine-to-be-held-in-maharashtras-nashik/&lt;/ref&gt;

या संमेलनांमधून व्यंगचित्रकारांना कलाकृती सादर करण्याबरोबरच परस्परांशी संवाद साधण्याची आणि नव्या कलाकारांना मार्गदर्शन करण्याची संधी मिळते. प्रदर्शन, परिसंवाद आणि कार्यशाळांच्या माध्यमातून व्यंगचित्रकलेच्या संवर्धनासाठी संस्थात्मक पातळीवर प्रयत्न केले जातात.

=== कार्यशाळा आणि प्रात्यक्षिके ===

चित्रकला, हस्तकला आणि इतर दृश्यकलांचा परिचय विद्यार्थ्यांना करून देण्यासाठी कोकणातील शैक्षणिक संस्था आणि सांस्कृतिक संघटनांकडून कार्यशाळा, स्पर्धा आणि प्रात्यक्षिकांचे आयोजन केले जाते. अशा उपक्रमांमधून विद्यार्थ्यांना चित्ररेखन, रंगांचा वापर, कल्पनाशक्ती आणि निरीक्षणकौशल्य विकसित करण्याची संधी मिळते. ही कौशल्ये व्यंगचित्रकलेसह दृश्यकलेच्या विविध प्रकारांसाठी उपयुक्त ठरतात.

रत्‍नागिरी येथे सप्टेंबर २०२३ मध्ये सकाळ माध्यम समूहाच्या न्यूजपेपर इन एज्युकेशन (एनआयई) उपक्रमांतर्गत विद्यार्थ्यांसाठी पर्यावरणपूरक गणेशमूर्ती निर्मिती कार्यशाळेचे आयोजन करण्यात आले होते. या कार्यशाळेत मूर्तिकार श्रीकांत ढालकर यांनी गणेशमूर्ती घडविण्याचे प्रात्यक्षिक सादर केले. त्यांच्या मार्गदर्शनाखाली विद्यार्थ्यांनी शाडूच्या मातीपासून गणेशमूर्ती तयार केल्या. या उपक्रमातून विद्यार्थ्यांना मूर्तिकलेचा प्रत्यक्ष अनुभव देण्याबरोबरच पर्यावरणपूरक गणेशोत्सवाचा संदेश देण्यात आला.&lt;ref&gt;“रत्नागिरीत शनिवारी इको गणपती कार्यशाळा”, ''सकाळ'', १२ सप्टेंबर २०२३. https://www.esakal.com/amp/kokan/todays-latest-marathi-news-kop23b05851-txt-ratnagiri-20230912033417&lt;/ref&gt;

संगमेश्वर येथे जानेवारी २०२३ मध्ये जेएसडब्ल्यू फाउंडेशन आणि रत्‍नागिरी जिल्हा कलाध्यापक संघ यांच्या संयुक्त विद्यमाने जिल्हास्तरीय चित्रकला व हस्तकला स्पर्धेचे आयोजन करण्यात आले होते. या स्पर्धेत जिल्ह्यातील विद्यार्थ्यांनी सहभाग घेतला. या स्पर्धेसाठी सुमारे ३,५८४ चित्रे आणि १६० हस्तकलावस्तू प्राप्त झाल्याची नोंद वृत्तांतात आहे. या उपक्रमातून ग्रामीण भागातील विद्यार्थ्यांना आपली कलात्मक कौशल्ये सादर करण्यासाठी व्यासपीठ उपलब्ध झाले.&lt;ref&gt;“जिल्हास्तरीय चित्रकला व हस्तकला स्पर्धेला भरभरून प्रतिसाद”, ''सकाळ'', ११ जानेवारी २०२३. https://www.esakal.com/amp/kokan/todays-latest-marathi-news-kop23a31775-txt-ratnagiri-today-20230111091449&lt;/ref&gt;

हे दोन्ही उपक्रम व्यंगचित्रकलेशी थेट संबंधित नसले, तरी कोकणातील दृश्यकला शिक्षण, विद्यार्थ्यांचा कलात्मक सहभाग आणि स्थानिक पातळीवरील कला उपक्रमांचे स्वरूप दर्शवतात.

== पुरस्कार आणि सन्मान ==

कोकणाशी संबंधित व्यंगचित्रकारांनी व्यंगचित्रकला, हास्यचित्रण आणि चित्रांकन या क्षेत्रांत केलेल्या कार्याची विविध संस्था, नियतकालिके आणि सांस्कृतिक संघटनांनी दखल घेतली आहे. त्यांच्या कलात्मक योगदानाबद्दल त्यांना व्यंगचित्रकला, साहित्य आणि सांस्कृतिक क्षेत्रांतील पुरस्कारांनी सन्मानित करण्यात आले आहे.

ठाण्यातील व्यंगचित्रकार **दिवाकर जयंत शेडगे** यांना १९९२ मध्ये मुंबई मराठी पत्रकार संघाच्या ‘मधुचंद्र साहित्यिकांचा’ या मालिकेसाठी प्रसिद्ध झालेल्या हास्यचित्रांबद्दल उत्कृष्ट हास्यचित्राचे शं. वा. किर्लोस्कर स्मृतिचिन्ह प्रदान करण्यात आले. २००२ मध्ये *कलाकुंज* दिवाळी अंकातील उत्कृष्ट हास्यचित्रांसाठीही त्यांना हे स्मृतिचिन्ह मिळाले.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;/&gt;

ठाण्यातील व्यंगचित्रकार **विवेक मेहेत्रे** यांना उत्कृष्ट व्यंगचित्रकलेसाठी शं. वा. किर्लोस्कर पुरस्कार २००० आणि २००९ या वर्षी दोनदा मिळाला. त्यांच्या ''तुमचा नवा दोस्त इंटरनेट'' या पुस्तकाला महाराष्ट्र शासनाचा प्रथम क्रमांकाचा पुरस्कार मिळाल्याचा उल्लेख त्यांच्या चरित्रात्मक नोंदीत आहे.&lt;ref name=&quot;MehetreProfile&quot;/&gt;

सिंधुदुर्ग जिल्ह्याशी संबंधित व्यंगचित्रकार **प्रभाकर वाईरकर** यांना २०२६ मध्ये राजापूर-लांजा तालुका नागरिक संघातर्फे आयोजित अकराव्या ग्रामीण मराठी साहित्य संमेलनात बाळकृष्ण खामकर कोकण भूषण पुरस्कार प्रदान करण्यात आला. रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील लांजा तालुक्यातील रिंगणे येथे झालेल्या संमेलनाच्या अखेरच्या दिवशी हा पुरस्कार देण्यात आला.&lt;ref&gt;“रत्नागिरी : समाजातील सर्व घटकांना सामावून घेऊन प्रगती साधणारे संमेलन - प्रभाकर वाईरकर”, ''हिंदुस्थान समाचार'', २ फेब्रुवारी २०२६. https://marathi.hindusthansamachar.in/Encyc/2026/2/2/Prabhakar-Wairkar-Speeach-in-R.php&lt;/ref&gt;

या पुरस्कारांमधून कोकणाशी संबंधित काही व्यंगचित्रकारांच्या कलात्मक कार्याची विविध संस्थांनी घेतलेली दखल दिसून येते


== हेही पहा ==
* [[व्यंगचित्र]]

== बाह्य दुवे ==
* [https://vishwakosh.marathi.gov.in/33080/ व्यंग्यचित्र – मराठी विश्वकोश]
* [https://www.pratibhawagh.com/bal-rane-marathi बाळ राणे – चरित्र व व्यंगचित्रकलेचा वारसा]
* {{कोकण लोकजीवन}}

== संदर्भ ==


[[वर्ग:मराठी व्यंगचित्रकार]]
[[वर्ग:कोकण]]
[[वर्ग:व्यंगचित्रकला]]</text>
      <sha1>bjq9u5fgh4h0s8cnmuimte4k0ctdbiw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728429</id>
      <parentid>2728427</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T06:13:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AdvAnantGholam</username>
        <id>172574</id>
      </contributor>
      <origin>2728429</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="162040" sha1="5wjxh9jg7ii90h3w3uerpacjlbowa4e" xml:space="preserve">कोकण हा महाराष्ट्राच्या पश्चिम किनारपट्टीवरील भौगोलिक आणि सांस्कृतिक वैशिष्ट्यांनी समृद्ध प्रदेश आहे. या प्रदेशातील सामाजिक जीवन, स्थानिक बोलीभाषा, लोकपरंपरा आणि सांस्कृतिक घडामोडी यांचे प्रतिबिंब विविध कलाप्रकारांतून व्यक्त झाले आहे. व्यंगचित्रकला हा त्यांपैकी एक दृश्यकलाप्रकार आहे. रेषा, आकार आणि प्रसंग यांच्या माध्यमातून विनोद, उपरोध आणि भाष्य व्यक्त करणाऱ्या व्यंगचित्रांना वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमध्ये महत्त्वाचे स्थान लाभले आहे. व्यंगचित्रांमधून सामाजिक विसंगती, मानवी स्वभावातील विरोधाभास आणि समकालीन घटनांवर मार्मिक भाष्य केले जाते.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot;&gt;वसंत सरवटे, “[https://vishwakosh.marathi.gov.in/33080/ व्यंग्यचित्र]”, ''मराठी विश्वकोश''.&lt;/ref&gt;

'''कोकणातील व्यंगचित्रकारांनी''' आपल्या कलाकृतींतून सामाजिक, कौटुंबिक आणि राजकीय विषयांचे चित्रण केले आहे. वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमधील व्यंगचित्रांबरोबरच अर्कचित्रकला, चित्रांकन आणि जाहिरातकला या क्षेत्रांतही काही कलाकारांनी योगदान दिले आहे. या लेखात कोकण विभागातील ठाणे, रायगड, रत्‍नागिरी आणि सिंधुदुर्ग या जिल्ह्यांशी संबंधित व्यंगचित्रकारांचा उपलब्ध प्रकाशित संदर्भांच्या आधारे परिचय करून देण्यात आला आहे. कलाकारांचा जिल्ह्याशी असलेला संबंध निश्चित करताना त्यांचे जन्मस्थान, वास्तव्य किंवा कार्यक्षेत्र यांपैकी विश्वसनीय स्रोतांद्वारे उपलब्ध असलेली माहिती विचारात घेतली आहे.&lt;ref name=&quot;konkanhistory&quot;&gt;“[https://divcomkonkan.gov.in/इतिहास-2/ इतिहास]”, विभागीय आयुक्त, कोकण विभाग, महाराष्ट्र शासन.&lt;/ref&gt;

== व्यंगचित्रकलेची पार्श्वभूमी ==

व्यंगचित्र हे समकालीन व्यक्ती, घटना किंवा प्रसंगांमधील विसंगतींचे विनोदी अथवा उपरोधिक चित्रण करणारे दृश्यकलामाध्यम आहे. रेषा, आकार, चेहऱ्यावरील हावभाव आणि प्रसंगरचना यांच्या साहाय्याने व्यंगचित्रकार एखाद्या व्यक्तीचे किंवा परिस्थितीचे वैशिष्ट्यपूर्ण पैलू ठळक करतो. व्यंगचित्राचा उद्देश केवळ हास्यनिर्मिती करणे नसून सामाजिक आणि राजकीय वास्तवातील विसंगतींकडे लक्ष वेधणे हाही असतो. संपादकीय किंवा राजकीय टीकाचित्रे, हास्यचित्रे, अर्कचित्रे आणि चित्रपट्ट्या असे या दृश्यकलेचे विविध प्रकार आहेत.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot;/&gt;

आधुनिक व्यंगचित्रकलेच्या विकासात मुद्रित माध्यमांचा महत्त्वाचा वाटा आहे. एकोणिसाव्या शतकात वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांचा प्रसार वाढल्यानंतर व्यंगचित्रे सार्वजनिक चर्चेचे आणि सामाजिक-राजकीय भाष्याचे प्रभावी माध्यम बनली. इंग्लंडमध्ये १८४१ मध्ये सुरू झालेल्या ''पंच'' या साप्ताहिकाने आधुनिक व्यंगचित्रांच्या प्रसारात महत्त्वाची भूमिका बजावली. त्यातील चित्रांमधून तत्कालीन सामाजिक आणि राजकीय परिस्थितीवर उपरोधिक भाष्य केले जात असे. या नियतकालिकाच्या प्रभावातून आशियातील विविध भाषांमध्येही ''पंच''च्या धर्तीवरील नियतकालिके सुरू झाली. वसाहतकालीन भारतात व्यंगचित्रांनी ब्रिटिश सत्तेचे स्वरूप, वांशिक दृष्टिकोन आणि तत्कालीन राजकीय घडामोडी यांचे चित्रण केले. त्याचबरोबर भारतीय समाजातील प्रतिक्रिया आणि प्रतिकार व्यक्त करण्याचे माध्यम म्हणूनही त्यांचा वापर झाला.&lt;ref&gt;“[https://ir.nbu.ac.in/handle/123456789/3954 Caricature in Print Media: A Historical Study of Political Cartoons in Colonial India (1872–1947)]”, Dahlia Bhattacharya, ''Karatoya: North Bengal University Journal of History'', खंड १२, मार्च २०१९, पृ. ६३–७८.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;asianpunches&quot;&gt;Swarali Paranjape, “Crossing Boundaries: Punch and the Marathi Weekly Hindu Pañca (1870–1909)”, ''Asian Punches: A Transcultural Affair'', Springer, २०१३, पृ. १५१–१६४.&lt;/ref&gt;

मराठी व्यंगचित्रकलेच्या प्रारंभीच्या इतिहासात ''हिंदू पंच'' या साप्ताहिकाचा उल्लेख महत्त्वाचा आहे. इंग्लंडमधील ''पंच''च्या धर्तीवर मराठीत सुरू झालेल्या या नियतकालिकाने मराठी मुद्रित संस्कृतीत व्यंगचित्राधारित पत्रकारितेचा प्रारंभिक टप्पा निर्माण केला. संशोधक स्वारली परांजपे यांनी ''हिंदू पंच''मधील उपलब्ध अंकांचा अभ्यास करून या नियतकालिकाचे स्वरूप, त्यातील व्यंगात्मक आशय आणि पाश्चात्त्य ''पंच'' परंपरेशी असलेले त्याचे संबंध यांचा ऊहापोह केला आहे. त्यांच्या अभ्यासात १८८० ते १८८७ आणि १८९७ या वर्षांतील उपलब्ध अंकांचा आधार घेतलेला आहे.&lt;ref name=&quot;asianpunches&quot; /&gt;

मराठी व्यंगचित्रकलेला नियमित स्वरूप देण्यात शं. वा. किर्लोस्कर यांचे योगदान महत्त्वाचे मानले जाते. १९२५ पासून त्यांनी ''किर्लोस्कर'' नियतकालिकात नियमितपणे व्यंगचित्रे प्रसिद्ध करण्यास सुरुवात केली. त्यांच्या चित्रांमधून वैयक्तिक उन्नती, सामाजिक प्रबोधन आणि समाजाच्या सर्वांगीण विकासाशी संबंधित विचार मांडले जात. त्यांनी तीनशेहून अधिक व्यंगचित्रे किंवा बोधचित्रे रेखाटली. पुढे त्यांनी सामाजिक आणि राजकीय घडामोडींवरील टीकाचित्रेही प्रसिद्ध केली. नवोदित व्यंगचित्रकारांची चित्रे नियतकालिकात प्रसिद्ध करून त्यांना प्रोत्साहन देण्याचे कार्यही त्यांनी केले.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

विसाव्या शतकाच्या पुढील दशकांत मराठी नियतकालिकांनी हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रांना अधिक व्यापक व्यासपीठ उपलब्ध करून दिले. ''हंस'', ''मोहिनी'' आणि ''उद्यम'' यांसारख्या नियतकालिकांनी हास्यचित्रकलेला चालना दिली. या माध्यमांतून नागेश आर्डे, शि. द. फडणीस, प्रभाकर ठोकळ, वसंत सरवटे आणि श्याम जोशी यांसारख्या हास्यचित्रकारांची कामे वाचकांपर्यंत पोहोचली. ''आवाज'' वार्षिक, ''जत्रा'', ''मौज'' आणि ''वीणा'' यांसारख्या नियतकालिकांनीही व्यंगचित्रे आणि हास्यचित्रांना स्थान दिले. त्यामुळे मराठी व्यंगचित्रकलेत सामाजिक भाष्याबरोबरच विनोदी आणि कल्पनाप्रधान चित्रणाची परंपराही विकसित झाली.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

पुढील काळात मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विविध शाखांचा विस्तार झाला. वृत्तपत्रांतील राजकीय टीकाचित्रे, नियतकालिकांतील हास्यचित्रे, व्यक्तिचित्रांवर आधारित अर्कचित्रे, लेख-कथा-पुस्तकांसाठी केलेली चित्रांकने आणि चित्रपट्ट्या यांना स्वतंत्र स्थान प्राप्त झाले. या माध्यमांतून व्यंगचित्रकारांनी तत्कालीन समाजजीवन, राजकीय घडामोडी, मानवी स्वभाव आणि दैनंदिन अनुभव यांचे चित्रण केले. मराठी व्यंगचित्रकलेचा हा प्रवास नियतकालिकांची परंपरा आणि मुद्रित माध्यमांचा विकास यांच्याशी निगडित राहिला आहे.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

== व्यंगचित्रकलेत कोकणाचे योगदान ==

मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विकासात कोकण प्रदेशातील कलाकारांनी विविध प्रकारे योगदान दिले आहे. वृत्तपत्रे, नियतकालिके आणि दिवाळी अंक यांसारख्या मुद्रित माध्यमांतून त्यांनी सामाजिक, कौटुंबिक आणि राजकीय विषयांवरील व्यंगचित्रे व हास्यचित्रे वाचकांपर्यंत पोहोचवली. काही कलाकारांनी अर्कचित्रकला, चित्रांकन आणि जाहिरातकलेच्या क्षेत्रांतही काम केले. त्यांच्या कार्यातून मराठी व्यंगचित्रकलेतील विषयवैविध्य आणि अभिव्यक्तीची विविध रूपे दिसून येतात.

सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील कणकवलीजवळच्या जानवली येथे जन्मलेले **बाळ राणे** यांनी मराठी व्यंगचित्रकलेत दीर्घकाळ योगदान दिले. त्यांच्या व्यंगचित्रांचे विषय कौटुंबिक जीवन, सामाजिक परिस्थिती, राजकीय घडामोडी आणि दैनंदिन अनुभव असे विविध होते. *मनोहर*, *किर्लोस्कर*, *हंस*, *वसंत*, *मोहिनी*, *मार्मिक* आणि *किशोर* यांसारख्या मराठी नियतकालिकांबरोबरच हिंदी, गुजराती आणि इंग्रजी नियतकालिकांतही त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. *तरुण भारत*मधील ‘बाळूकाका’ हे त्यांचे पॉकेट कार्टून सुमारे पस्तीस वर्षे प्रसिद्ध होत होते. त्यांच्या चित्रांतून तत्कालीन समाजजीवनाचे प्रतिबिंब उमटत असे.&lt;ref&gt;प्रतिभा राणे-वाघ, “[https://www.pratibhawagh.com/bal-rane-marathi बाळ राणे (ज्येष्ठ व्यंगचित्रकार)]”.&lt;/ref&gt;

सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील मालवण तालुक्यातील कट्टा येथे जन्मलेले **प्रभाकर वाईरकर** यांनी व्यंगचित्रकला, अर्कचित्रकला आणि चित्रांकन या क्षेत्रांत काम केले. त्यांनी विविध वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांसाठी चित्रकार व व्यंगचित्रकार म्हणून काम केले. व्यक्तींची वैशिष्ट्ये रेखाटनातून व्यक्त करणाऱ्या अर्कचित्रांच्या माध्यमातूनही त्यांनी स्वतंत्र ओळख निर्माण केली. शास्त्रीय संगीत क्षेत्रातील कलाकारांची अर्कचित्रे रेखाटून त्यांचे प्रदर्शन भरविण्याचा उपक्रम त्यांनी केला होता. डिसेंबर २०११ मध्ये पुण्यातील सवाई गंधर्व भीमसेन महोत्सवात त्यांच्या सत्तरहून अधिक अर्कचित्रांचे प्रदर्शन आयोजित करण्यात आले होते.&lt;ref&gt;“[https://www.mahamtb.com/Encyc/2023/1/14/Article-on-Prabhakar-Wirekar.html व्यंगचित्रांद्वारे अटकेपार झेंडा नेणारे प्रभाकर वाईरकर]”, ''मुंबई तरुण भारत'', १४ जानेवारी २०२३.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Amrita Jain, “[https://indianexpress.com/article/cities/pune/lines-of-thought/ Lines of Thought]”, ''The Indian Express'', २ डिसेंबर २०११.&lt;/ref&gt;

ठाणे जिल्ह्यातील व्यंगचित्रकारांनीही मराठी नियतकालिके आणि वृत्तपत्रांमधून आपले योगदान दिले आहे. **दिवाकर जयंत शेडगे** यांनी विविध दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे व हास्यचित्रे रेखाटली. त्यांच्या सुमारे चार हजार व्यंगचित्रांचे प्रकाशन झाले असून त्यांनी नाटकांच्या जाहिरातींसाठीही चित्रे तयार केली. **विवेक मेहेत्रे** यांनी मराठीसह इतर भाषांतील नियतकालिकांसाठी हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रे रेखाटली. त्यांच्या चित्रांचे प्रकाशन अनेक वर्षे विविध नियतकालिकांतून झाले आहे. या कलाकारांच्या कार्यामुळे ठाणे परिसरातील व्यंगचित्रकलेला मुद्रित माध्यमांत व्यासपीठ मिळाले.&lt;ref&gt;शरद लोणकर, “[https://mymarathi.net/r-sarag-3/ व्यंगचित्रकलेचा वारसा जपणारे दिवाकर शेडगे]”, ''My Marathi'', १० जानेवारी २०१९.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“[https://dainikgomantak.esakal.com/cartoonist-vivek-mehetre-famous-cartoonist-in-india-ms98 विवेक मेहेत्रे]”, ''दैनिक गोमन्तक'', १३ फेब्रुवारी २०२४.&lt;/ref&gt;

कोकणातील या कलाकारांच्या कार्याचा विचार करता, त्यांच्या योगदानाचे स्वरूप केवळ विनोदी चित्रनिर्मितीपुरते मर्यादित राहिलेले नाही. नियतकालिकांतील सातत्यपूर्ण प्रकाशन, सामाजिक आणि राजकीय विषयांचे चित्रण, व्यक्तिचित्रण, अर्कचित्रे आणि चित्रांकन अशा विविध माध्यमांतून त्यांनी मराठी दृश्यकलेच्या या शाखेचा विस्तार केला. त्यांच्या प्रकाशित कलाकृतींमधून त्या त्या काळातील समाजजीवन आणि सार्वजनिक जीवनातील घडामोडींचे चित्ररूप दर्शन घडते.

=== महाराष्ट्रातील व्यंगचित्रकलेचा वारसा आणि दस्तऐवजीकरण ===

महाराष्ट्रातील व्यंगचित्रकलेच्या परंपरेत **विकास सबनीस** यांचे योगदान महत्त्वाचे मानले जाते. त्यांनी सुमारे पाच दशके सामाजिक आणि राजकीय विषयांवरील व्यंगचित्रे रेखाटली. शिवसेनाप्रमुख बाळासाहेब ठाकरे यांनी त्यांच्या चित्रकौशल्याची दखल घेऊन त्यांच्यावर ''मार्मिक''मधील व्यंगचित्रांची जबाबदारी सोपविली होती. ''मार्मिक''मध्ये सुमारे बारा वर्षे काम केल्यानंतर त्यांनी ''लोकसत्ता'' या मराठी दैनिकासाठी व्यंगचित्रे रेखाटली. त्यांच्या व्यंगचित्रांमधून समकालीन सामाजिक आणि राजकीय घडामोडींवर भाष्य केले जात असे. २७ डिसेंबर २०१९ रोजी मुंबई येथे त्यांचे निधन झाले.&lt;ref name=&quot;vikassabnis&quot;&gt;“[https://indianexpress.com/article/india/noted-cartoonist-vikas-sabnis-dead-6188466/ Noted cartoonist Vikas Sabnis dead]”, ''The Indian Express'', २८ डिसेंबर २०१९.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;प्रा. गजानन शेपाळ, “[https://www.mahamtb.com/Encyc/2019/12/28/Article-on-cartoon-artist-vikas-sabnis.html व्यंगचित्रांचा ‘विकास’ विसावला]”, ''मुंबई तरुण भारत'', २८ डिसेंबर २०१९.&lt;/ref&gt;

महाराष्ट्रातील व्यंगचित्रकलेच्या इतिहासाचे दस्तऐवजीकरण करण्याच्या दृष्टीने **‘महाराष्ट्राच्या हास्यरेषा’** या पुस्तकाचे प्रकाशन महत्त्वाचे ठरले. व्यंगचित्रकार प्रशांत कुलकर्णी यांनी संपादित केलेल्या या ग्रंथात मराठी व्यंगचित्रकलेच्या सुमारे शंभर वर्षांच्या परंपरेचा आढावा आणि विविध व्यंगचित्रकारांची निवडक चित्रे समाविष्ट करण्यात आली आहेत. ग्रंथाली प्रकाशनाने प्रकाशित केलेल्या या पुस्तकाचे प्रकाशन २९ ऑक्टोबर २०२६ रोजी मुंबईतील दादर येथील स्वातंत्र्यवीर सावरकर स्मारक सभागृहात झाले. या कार्यक्रमात मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी मुंबईत व्यंगचित्रकारांच्या कलाकृतींसाठी स्वतंत्र कला दालन उभारण्याची घोषणा केली. सांस्कृतिक कार्य विभागाच्या माध्यमातून या दालनाच्या उभारणीसाठी शासन पुढाकार घेणार असल्याचे त्यांनी सांगितले.&lt;ref&gt;“[https://www.saamana.com/maharashtrachy-hasyaresha-book-launch-devendra-fadnavis-uddhav-thackeray-raj-thackeray/ ‘महाराष्ट्राच्या हास्यरेषा’ पुस्तकाचे उद्या प्रकाशन; देवेंद्र फडणवीस, उद्धव ठाकरे, राज ठाकरे यांची प्रमुख उपस्थिती]”, ''सामना'', २८ ऑक्टोबर २०२६.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“[https://www.maharashtracrimetimes.com/a-dedicated-art-gallery-for-cartoonists-will-be-established-in-mumbai-chief-minister-makes-the-announcement-at-the-launch-event-of-the-book-maharashtrachya-hasyaresha-the-laughter/ मुंबईत व्यंगचित्रकारांसाठी स्वतंत्र कला दालन उभारणार; ‘महाराष्ट्राच्या हास्यरेषा’ पुस्तक प्रकाशन सोहळ्यात मुख्यमंत्र्यांची घोषणा]”, ''महाराष्ट्र क्राइम टाइम्स'', ३० ऑक्टोबर २०२६.&lt;/ref&gt;

=== व्यंगचित्राची संकल्पना आणि स्वरूप ===

व्यंगचित्र ही दृश्यकलेतील अशी अभिव्यक्ती आहे, जिच्या माध्यमातून एखाद्या व्यक्तीचे, प्रसंगाचे किंवा सामाजिक व राजकीय परिस्थितीचे वैशिष्ट्यपूर्ण पैलू विनोद, उपरोध अथवा टीकेच्या माध्यमातून मांडले जातात. रेषा, आकार, प्रमाण आणि प्रसंगरचना यांच्या साहाय्याने व्यक्ती किंवा परिस्थितीतील वैशिष्ट्ये ठळक केली जातात. व्यक्तीच्या चेहऱ्यावरील किंवा शरीरावरील विशिष्ट वैशिष्ट्ये अतिशयोक्तीने दाखवून व्यक्तिचित्रण केले जाते, तर सामाजिक आणि राजकीय घटनांमधील विसंगती दृश्यरूपातून व्यक्त केली जाते. त्यामुळे व्यंगचित्र हे केवळ हास्यनिर्मितीचे साधन नसून सामाजिक भाष्य आणि विचारप्रवर्तनाचे माध्यमही आहे.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot;/&gt;

विषय आणि अभिव्यक्तीच्या पद्धतीनुसार व्यंगचित्रांचे स्वरूप बदलते. राजकीय व्यंगचित्रांमध्ये शासनव्यवस्था, राजकीय नेतृत्व, सार्वजनिक धोरणे आणि समकालीन घटनांवर भाष्य केले जाते. सामाजिक व्यंगचित्रांमध्ये रूढी, परंपरा, मानवी स्वभाव, सामाजिक विषमता आणि दैनंदिन जीवनातील विसंगती यांचे चित्रण आढळते. काही व्यंगचित्रांमध्ये संवाद किंवा शीर्षकाचा वापर केला जातो, तर काही चित्रे शब्दांशिवाय केवळ दृश्यरचनेतून आशय व्यक्त करतात.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

व्यंगचित्राशी संबंधित अर्कचित्र, हास्यचित्र आणि चित्रपट्टी हे अभिव्यक्तीचे स्वतंत्र प्रकार आहेत. अर्कचित्रामध्ये व्यक्तीच्या चेहऱ्याची किंवा शरीराची वैशिष्ट्ये ठळक करून तिचे व्यक्तिचित्रण केले जाते. हास्यचित्राचा मुख्य उद्देश विनोदनिर्मिती असतो. चित्रपट्टीमध्ये सलग चित्रांच्या माध्यमातून एखादा प्रसंग, घटना किंवा कथा मांडली जाते. या प्रकारांमध्ये अतिशयोक्ती आणि विनोदाचा वापर होऊ शकतो; तथापि त्यांची अभिव्यक्तीपद्धती आणि आशय व्यंगचित्रापेक्षा वेगळा असू शकतो.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

व्यंगचित्राचा परिणामकारकपणा चित्रकाराच्या निरीक्षणशक्ती, रेखाटनकौशल्य, कल्पकता आणि विषयाच्या आकलनावर अवलंबून असतो. मर्यादित रेषा आणि मोजक्या दृश्यघटकांच्या साहाय्याने व्यापक आशय व्यक्त करणे हे या कलेचे वैशिष्ट्य आहे. वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमध्ये व्यंगचित्रांचा वापर समकालीन घटनांवरील प्रतिक्रिया व्यक्त करण्यासाठी तसेच सामाजिक आणि राजकीय प्रश्नांकडे वाचकांचे लक्ष वेधण्यासाठी केला जातो. त्यामुळे व्यंगचित्र हे कला, पत्रकारिता आणि सामाजिक संवाद यांना जोडणारे प्रभावी माध्यम ठरते.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

=== मराठी व्यंगचित्रकलेचा इतिहास ===

मराठी व्यंगचित्रकलेचा प्रारंभ एकोणिसाव्या शतकाच्या उत्तरार्धात मुद्रित पत्रकारितेच्या विकासाशी निगडित आहे. इंग्लंडमधील ''पंच'' या विनोदी आणि व्यंगात्मक नियतकालिकाच्या प्रभावातून भारतात विविध प्रादेशिक भाषांमध्ये त्याच धर्तीची नियतकालिके सुरू झाली. मराठीत ठाण्याहून प्रसिद्ध होणाऱ्या ''हिंदू पंच'' या साप्ताहिकात १८८३ च्या सुमारास व्यंगचित्रे प्रसिद्ध झाली. मराठीतील व्यंगचित्राधारित पत्रकारितेच्या प्रारंभीच्या टप्प्यात या नियतकालिकाचे महत्त्वाचे स्थान आहे. या नियतकालिकाने पाश्चात्त्य व्यंगचित्रपरंपरेतील काही वैशिष्ट्यांचा मराठी मुद्रित संस्कृतीशी परिचय करून दिला. संशोधक स्वारली परांजपे यांनी ''हिंदू पंच''मधील उपलब्ध अंकांचा अभ्यास करून त्यातील व्यंगात्मक आशय आणि पाश्चात्त्य ''पंच''शी असलेले सांस्कृतिक संबंध स्पष्ट केले आहेत.&lt;ref name=&quot;vishwakosh-vyangyachitra&quot;&gt;“[https://vishwakosh.marathi.gov.in/33080/ व्यंग्यचित्र]”, ''मराठी विश्वकोश''.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;paranjape&quot;&gt;Swarali Paranjape, “Crossing Boundaries: Punch and the Marathi Weekly Hindu Pañca (1870–1909)”, in ''Asian Punches: A Transcultural Affair'', Springer, २०१३, पृ. १५१–१६४.&lt;/ref&gt;

मराठी व्यंगचित्रकलेच्या इतिहासात १९२५ हे वर्ष महत्त्वाचे मानले जाते. मराठी विश्वकोशानुसार, मराठी व्यंगचित्रांची सलग परंपरा ''किर्लोस्कर'' या नियतकालिकातून शं. वा. किर्लोस्कर यांच्या प्रयत्नांमुळे सुरू झाली. त्यांनी व्यंगचित्रांचा वापर सामाजिक प्रबोधन, वैयक्तिक उन्नती आणि समाजजीवनातील प्रश्न मांडण्यासाठी केला. पुढे ''किर्लोस्कर''सारख्या नियतकालिकांमधून व्यंगचित्रांना नियमित स्थान मिळाल्यामुळे मराठी वाचकांमध्ये या कलाप्रकाराची ओळख आणि लोकप्रियता वाढण्यास मदत झाली.&lt;ref name=&quot;vishwakosh-vyangyachitra&quot; /&gt;

भारतातील व्यंगचित्रकलेचा विकास हा केवळ कलात्मक बदलांचा इतिहास नसून तो पत्रकारिता, राजकीय विचारप्रवाह आणि सार्वजनिक चर्चेच्या विस्ताराशीही संबंधित आहे. एकोणिसाव्या शतकाच्या उत्तरार्धापासून वृत्तपत्रांमधील व्यंगचित्रांनी ब्रिटिश वसाहतवादी सत्तेचे स्वरूप, भारतीय समाजातील बदल आणि राजकीय घडामोडी यांवर भाष्य केले. पुढील काळात स्वातंत्र्यचळवळ, राष्ट्रनिर्मिती, लोकशाही व्यवस्था आणि सामाजिक परिवर्तन यांसारखे विषय व्यंगचित्रांच्या आशयाचा भाग बनले. व्यंगचित्रे ही बातमी किंवा लेखाला पूरक चित्रे असण्यापलीकडे जाऊन सार्वजनिक प्रश्नांवर मत व्यक्त करणारे स्वतंत्र माध्यम म्हणून विकसित झाली.&lt;ref name=&quot;khanduri&quot;&gt;Ritu Gairola Khanduri, ''Caricaturing Culture in India: Cartoons and History in the Modern World'', Cambridge University Press, २०१४.&lt;/ref&gt;

स्वातंत्र्यपूर्व काळात मराठी नियतकालिकांमधील व्यंगचित्रांचा आशय तत्कालीन सामाजिक आणि राजकीय परिस्थितीशी संबंधित होता. सामाजिक रूढी, शिक्षण, स्त्रीजीवन, सार्वजनिक संस्था आणि राजकीय घडामोडी यांसारख्या विषयांवर व्यंगचित्रांच्या माध्यमातून भाष्य केले जात असे. ''हिंदू पंच''मधील चित्रे मराठी मुद्रित संस्कृतीत व्यंगचित्रांच्या प्रारंभीच्या वापराची उदाहरणे आहेत. अशा चित्रांचा अभ्यास तत्कालीन सामाजिक दृष्टिकोन आणि सार्वजनिक चर्चेचे स्वरूप समजून घेण्यासाठी उपयुक्त ठरतो.&lt;ref name=&quot;paranjape&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;khanduri&quot; /&gt;

स्वातंत्र्यानंतर वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांच्या प्रसारामुळे व्यंगचित्रकलेला अधिक व्यापक वाचकवर्ग मिळाला. राजकीय व्यंगचित्रे, व्यक्तिचित्रण, पॉकेट कार्टून, हास्यचित्रे आणि चित्रपट्ट्या अशा विविध प्रकारांतून कलाकारांनी आपली अभिव्यक्ती विकसित केली. या काळात व्यंगचित्रकारांनी राजकीय नेतृत्व, सार्वजनिक धोरणे, सामाजिक बदल आणि दैनंदिन जीवनातील विसंगती यांवर चित्रांच्या माध्यमातून भाष्य केले. वृत्तपत्रांतील नियमित व्यंगचित्रे आणि नियतकालिकांतील हास्यचित्रांमुळे या कलेचा वाचकांशी सातत्यपूर्ण संबंध प्रस्थापित झाला.&lt;ref name=&quot;khanduri&quot; /&gt;

कालांतराने मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विषयांत आणि तंत्रांत विविधता आली. वृत्तपत्रांतील राजकीय भाष्याबरोबरच सामाजिक जीवन, कौटुंबिक प्रसंग, मानवी स्वभाव, सांस्कृतिक बदल आणि दैनंदिन अनुभव यांचे चित्रण वाढले. मुद्रित माध्यमांबरोबरच व्यंगचित्रप्रदर्शने, पुस्तकप्रकाशन आणि इतर दृश्य माध्यमांतूनही या कलेचा प्रसार झाला. अशा प्रकारे मराठी व्यंगचित्रकलेने पत्रकारिता, दृश्यकला आणि सामाजिक भाष्य यांचा संगम साधत स्वतंत्र कलापरंपरा विकसित केली.&lt;ref name=&quot;vishwakosh-vyangyachitra&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;khanduri&quot; /&gt;

=== मराठी वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमधील व्यंगचित्रे ===

मराठी वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांनी व्यंगचित्रकलेच्या प्रसारात महत्त्वाची भूमिका बजावली आहे. मुद्रित माध्यमांमधील व्यंगचित्रांमुळे सामाजिक आणि राजकीय घटनांवरील भाष्य वाचकांपर्यंत चित्ररूपात पोहोचले. वृत्तपत्रांतील व्यंगचित्रे प्रामुख्याने समकालीन घटना, सार्वजनिक जीवन, राजकीय निर्णय आणि सामाजिक प्रश्न यांवर भाष्य करतात. नियतकालिकांमध्ये प्रसिद्ध होणाऱ्या हास्यचित्रांचा विषयविस्तार तुलनेने अधिक असतो. त्यांत कौटुंबिक जीवन, मानवी स्वभाव, सामाजिक रूढी आणि दैनंदिन अनुभव यांचे चित्रण आढळते. विनोद आणि उपरोध यांच्या साहाय्याने गंभीर विषयही वाचकांपर्यंत प्रभावीपणे पोहोचवले जातात.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

मराठी मुद्रित माध्यमांतील व्यंगचित्रपरंपरेच्या प्रारंभीच्या टप्प्यात ''हिंदू पंच'' या साप्ताहिकाचे स्थान महत्त्वाचे आहे. इंग्रजी ''पंच''च्या धर्तीवर सुरू झालेल्या या नियतकालिकातून व्यंगचित्रे आणि व्यंगात्मक लेखन प्रसिद्ध होत असे. या साप्ताहिकातील चित्रांमधून तत्कालीन समाजजीवन आणि सार्वजनिक घडामोडींचे चित्रण झाले. ''हिंदू पंच''च्या अभ्यासातून पाश्चात्त्य व्यंगचित्रपरंपरेतील काही शैलीगत वैशिष्ट्ये मराठी मुद्रित संस्कृतीत कशा प्रकारे आली आणि त्यांना स्थानिक सामाजिक संदर्भ कसे प्राप्त झाले, हे स्पष्ट होते.&lt;ref name=&quot;paranjape&quot; /&gt;

पुढील काळात ''किर्लोस्कर'' या नियतकालिकाने मराठी व्यंगचित्रकलेच्या नियमित परंपरेला चालना दिली. शं. वा. किर्लोस्कर यांनी व्यंगचित्रांचा उपयोग सामाजिक प्रबोधन आणि समाजजीवनातील प्रश्न मांडण्यासाठी केला. त्यानंतर ''हंस'', ''मोहिनी'' आणि ''उद्यम'' यांसारख्या नियतकालिकांनी हास्यचित्रकलेच्या प्रसाराला हातभार लावला. या नियतकालिकांमधून नागेश आर्डे, शि. द. फडणीस, प्रभाकर ठोकळ, वसंत सरवटे आणि श्याम जोशी यांसारख्या हास्यचित्रकारांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. पुढील काळात ''आवाज'' वार्षिक आणि ''जत्रा'' यांसारख्या नियतकालिकांनीही हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रांना वाचकांपर्यंत पोहोचवले.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;&lt;ref&gt;“[https://www.loksatta.com/lokrang/marathi-caricature-cartoonist-history-maharashtra-hasyaresha-book-analysis-ssb-93-5984610/ मराठी व्यंगचित्रकलेची दृश्यात्मक नोंदवही]”, प्रशांत कुलकर्णी, ''लोकसत्ता''.&lt;/ref&gt;

राजकीय व्यंगचित्रांच्या प्रसारात ''सकाळ'' आणि ''मार्मिक'' यांसारख्या मुद्रित माध्यमांचे योगदान उल्लेखनीय आहे. ''सकाळ''मध्ये प्रारंभीपासून संपादकीय टीकाचित्रांना स्थान देण्यात आले. पुढे बाळासाहेब ठाकरे यांनी ''मार्मिक'' या व्यंगचित्रप्रधान साप्ताहिकाच्या माध्यमातून राजकीय आणि सामाजिक विषयांवरील व्यंगचित्रांची परंपरा विकसित केली. या साप्ताहिकामुळे अनेक व्यंगचित्रकारांना आपली कला सादर करण्यासाठी व्यासपीठ मिळाले. विकास सबनीस यांसारख्या व्यंगचित्रकारांना ''मार्मिक''मधून प्रसिद्धी मिळाली.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;vikassabnis&quot; /&gt;

दिवाळी अंकांनीही मराठी हास्यचित्रकार आणि व्यंगचित्रकारांना विशेष व्यासपीठ उपलब्ध करून दिले. दिवाळी अंकांतील चित्रांना विषय आणि मांडणीच्या दृष्टीने अधिक विस्तार मिळत असे. सामाजिक जीवनातील शाश्वत विसंगती, कौटुंबिक प्रसंग, मानवी स्वभाव आणि विनोदी परिस्थिती यांवर आधारित हास्यचित्रे या अंकांत प्रसिद्ध होत असत. त्यामुळे वृत्तपत्रांतील तात्कालिक राजकीय टीकाचित्रांबरोबरच नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांमधील हास्यचित्रांनी मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विविध प्रवाहांना चालना दिली.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

वृत्तपत्रांतील नियमित व्यंगचित्रे आणि नियतकालिकांतील हास्यचित्रे यांमुळे व्यंगचित्रकारांचा वाचकांशी सातत्यपूर्ण संवाद निर्माण झाला. एखाद्या घटनेचे दृश्यरूप सादर करण्याबरोबरच तिच्यामागील सामाजिक किंवा राजकीय विसंगती अधोरेखित करण्याचे कार्य या चित्रांनी केले. त्यामुळे मराठी वृत्तपत्रे आणि नियतकालिके ही व्यंगचित्रकलेच्या प्रसाराची महत्त्वाची माध्यमे ठरली. त्यांच्या माध्यमातून मराठी समाजजीवनातील बदलांची दृश्य नोंदही तयार झाली.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

== जिल्हानिहाय व्यंगचित्रकार ==

=== ठाणे जिल्हा ===

ठाणे जिल्ह्याशी संबंधित काही व्यंगचित्रकारांनी मराठी वृत्तपत्रे, नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांमधून व्यंगचित्रकलेच्या विकासात योगदान दिले आहे. या कलाकारांनी हास्यचित्रे, सामाजिक आणि राजकीय व्यंगचित्रे, चित्रांकन तसेच व्यंगचित्रकलेच्या प्रसारासाठी विविध उपक्रमांत सहभाग घेतला आहे. दिवाकर जयंत शेडगे आणि विवेक मेहेत्रे ही या क्षेत्रातील उल्लेखनीय नावे आहेत.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;&gt;शरद लोणकर, “[https://mymarathi.net/r-sarag-3/ व्यंगचित्रकलेचा वारसा जपणारे दिवाकर शेडगे]”, ''माय मराठी'', १० जानेवारी २०१९.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MehetreProfile&quot;&gt;“[https://www.marathisrushti.com/profiles/vivek-mehetre/ मेहेत्रे, विवेक]”, ''मराठीसृष्टी''.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MehetreGomantak&quot;&gt;मुकेश थळी, “[https://dainikgomantak.esakal.com/blog/cartoonist-vivek-mehetre-famous-cartoonist-in-india-ms98 हास्य, हास्यचित्रे व व्यंगचित्रे]”, ''दैनिक गोमन्तक'', १३ फेब्रुवारी २०२४.&lt;/ref&gt;

==== दिवाकर जयंत शेडगे ====

दिवाकर जयंत शेडगे यांचा जन्म ७ फेब्रुवारी १९४२ रोजी झाला. चित्रकलेचा वारसा लाभलेल्या कुटुंबात त्यांचे बालपण गेले. त्यांचे वडील चित्रकार होते आणि त्यांनी वडिलांच्या मार्गदर्शनाखाली चित्रकलेचे काम सुरू केले. पुढे व्यंगचित्रकलेकडे वळल्यानंतर त्यांनी स्वतःची स्वतंत्र शैली विकसित केली. १९६९ मध्ये ''आवाज'' दिवाळी अंकात त्यांचे पहिले व्यंगचित्र प्रसिद्ध झाले. त्यानंतर ''लोकसत्ता'', ''लोकप्रभा'', ''मार्मिक'', ''जत्रा'', ''श्रीदीपलक्ष्मी'', ''दीपावली'' आणि अन्य नियतकालिकांतून त्यांची व्यंगचित्रे प्रसिद्ध झाली. त्यांनी पन्नासहून अधिक दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे रेखाटली आणि त्यांची सुमारे चार हजार व्यंगचित्रे प्रकाशित झाली. नाटकांच्या जाहिराती, दिवाळी अंकांची मुखपृष्ठे आणि कथाचित्रे यांसाठीही त्यांनी चित्रांकन केले. ''रत्‍नागिरी टाइम्स'', ''दो बजे दोपहर'' आणि ''सांज समाचार'' या वृत्तपत्रांसाठी त्यांनी व्यंगचित्रमालिका तयार केल्या.

१९९२ मध्ये मुंबई मराठी पत्रकार संघाच्या ‘मधुचंद्र साहित्यिकांचा’ या मालिकेतील हास्यचित्रांसाठी आणि २००२ मध्ये ''कलाकुंज'' दिवाळी अंकातील हास्यचित्रांसाठी त्यांना शं. वा. किर्लोस्कर स्मृतिचिन्ह प्रदान करण्यात आले. ते ठाणे जिल्ह्यातील कळवा येथे वास्तव्यास होते.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot; /&gt;

==== विवेक मेहेत्रे ====

विवेक मेहेत्रे हे ठाण्यात वास्तव्यास असलेले हास्यचित्रकार, व्यंगचित्रकार, लेखक आणि प्रकाशक आहेत. वयाच्या सोळाव्या वर्षापासून त्यांनी व्यंगचित्रे रेखाटण्यास सुरुवात केली. त्यांनी अभियांत्रिकी शाखेतील पदवी व पदव्युत्तर शिक्षण तसेच व्यवस्थापनशास्त्रातील पदव्युत्तर शिक्षण पूर्ण केले. मराठी, इंग्रजी आणि गुजराती यांसह विविध भाषांतील नियतकालिकांतून त्यांची हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रे प्रसिद्ध झाली आहेत. त्यांच्या सुमारे साठ हजार हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रांचा उल्लेख त्यांच्या चरित्रात्मक नोंदीत आढळतो. उत्कृष्ट व्यंगचित्रकलेसाठी त्यांना शं. वा. किर्लोस्कर पुरस्कार २००० आणि २००९ या वर्षांत दोन वेळा मिळाला. ''तुमचा नवा दोस्त इंटरनेट'' या त्यांच्या पुस्तकाला महाराष्ट्र शासनाचा प्रथम क्रमांकाचा पुरस्कार मिळाला आहे.&lt;ref name=&quot;MehetreProfile&quot; /&gt;

१९९३ पासून ते पत्नी वैशाली मेहेत्रे यांच्यासह ‘उद्वेली बुक्स’ या प्रकाशन संस्थेचे काम पाहतात. त्यांच्या हास्यचित्रांचे संकलन करणारी पुस्तकेही प्रकाशित झाली आहेत. व्यंगचित्रकलेच्या प्रसारासाठी त्यांनी कार्यशाळा आणि इतर उपक्रमांत सहभाग घेतला आहे.&lt;ref name=&quot;MehetreGomantak&quot; /&gt;

जानेवारी २०१८ मध्ये ठाणे येथे आयोजित अखिल भारतीय मराठी व्यंगचित्रकार संमेलनाचे अध्यक्षपद विवेक मेहेत्रे यांनी भूषविले. २० आणि २१ जानेवारी रोजी झालेल्या या संमेलनात ‘सोशल मीडिया आणि व्यंगचित्रे’ तसेच ‘मराठी दैनिकांचे संपादक राजकीय व्यंगचित्रांना घाबरू लागले आहेत का’ या विषयांवर चर्चासत्रे आयोजित करण्यात आली होती. महिला, मुली, ज्येष्ठ नागरिक आणि मुलांसाठी कार्यशाळा तसेच ज्येष्ठ आणि दिवंगत व्यंगचित्रकारांच्या कलाकृतींचे प्रदर्शनही आयोजित करण्यात आले होते. या संमेलनाचे आयोजन ‘कार्टूनिस्ट्स कंबाइन’ या संस्थेतर्फे करण्यात आले होते.&lt;ref&gt;“[https://maharashtratimes.com/maharashtra/mumbai-news/marathi-cartoonist-gettogether-in-thane/amp_articleshow/61969835.cms ठाण्यामध्ये रंगणार मराठी व्यंगचित्रकार संमेलन]”, ''महाराष्ट्र टाइम्स'', ८ डिसेंबर २०१७.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“[https://www.esakal.com/mumbai/marathi-news-thane-news-marathi-caricature-festival-93538 व्यंगचित्रांचा इतिहास पुस्तकांतून जतन करा : सुहास बहुलकर]”, ''सकाळ'', २० जानेवारी २०१८.&lt;/ref&gt;

=== सिंधुदुर्ग जिल्हा ===

सिंधुदुर्ग जिल्ह्याशी संबंधित काही कलाकारांनी मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विकासात योगदान दिले आहे. वृत्तपत्रे, नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांमधून त्यांच्या कलाकृती प्रसिद्ध झाल्या. या जिल्ह्यातील उल्लेखनीय व्यंगचित्रकारांमध्ये बाळ राणे आणि प्रभाकर वाईरकर यांचा समावेश होतो.

==== बाळ राणे ====

बाळ राणे हे मराठीतील ज्येष्ठ व्यंगचित्रकार होते. त्यांचा जन्म २६ जानेवारी १९१४ रोजी सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील कणकवलीजवळच्या जानवली येथे झाला. लहानपणापासूनच चित्रकार होण्याची त्यांची इच्छा होती. मुंबईत त्यांनी मॅट्रिकपर्यंत शिक्षण घेतले. त्यानंतर सुप्रसिद्ध चित्रकार स. ल. हळदणकर यांच्याकडे चित्रकलेचे प्रशिक्षण घेतले. पुढे त्यांनी मुंबईतील पोलीस आयुक्त कार्यालयात लिपिक म्हणून नोकरी केली; मात्र नोकरी सांभाळून व्यंगचित्रकलेचा सराव सुरू ठेवला. त्यांच्या व्यंगचित्रांत कौटुंबिक, सामाजिक, राजकीय आणि दैनंदिन जीवनातील प्रसंगांचे चित्रण आढळते.

''मनोहर'', ''किर्लोस्कर'', ''हंस'', ''वसंत'', ''मोहिनी'', ''उद्यम'', ''वाङ्मयशोभा'', ''आवाज'', ''मार्मिक'' आणि ''किशोर'' यांसारख्या मराठी नियतकालिके व दिवाळी अंकांतून त्यांची व्यंगचित्रे प्रसिद्ध झाली. मराठीबरोबरच ''शंकर्स वीकली'', ''धर्मयुग'' आणि ''चित्रलेखा'' यांसारख्या इंग्रजी, हिंदी आणि गुजराती नियतकालिकांतही त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. ''तरुण भारत''च्या पुणे आणि नागपूर आवृत्त्यांमध्ये ‘बाळूकाका’ या नावाने त्यांचे पॉकेट कार्टून जवळपास पस्तीस वर्षे नियमितपणे प्रसिद्ध होत होते. त्यांच्या जन्मशताब्दीनिमित्त २०१४ मध्ये सर जे. जे. उपयोजित कला महाविद्यालयात त्यांच्या चित्रसंग्रहाचे प्रदर्शन भरविण्यात आले होते.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;&gt;प्रतिभा राणे-वाघ, “[https://www.pratibhawagh.com/bal-rane-marathi बाळ राणे (ज्येष्ठ व्यंगचित्रकार)]”, ''प्रतिभा वाघ''.&lt;/ref&gt;

==== प्रभाकर वाईरकर ====

प्रभाकर वाईरकर हे आंतरराष्ट्रीय स्तरावर ओळख निर्माण केलेले मराठी व्यंगचित्रकार, अर्कचित्रकार आणि रेखांकनकार आहेत. त्यांचा जन्म १९५१ मध्ये सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील मालवण तालुक्यातील कट्टा येथे झाला. त्यांनी मुंबईतील सर जे. जे. उपयोजित कला संस्थेतून १९७७ मध्ये उपयोजित कलेची पदविका प्राप्त केली. व्यंगचित्रे, अर्कचित्रे, रेखाचित्रे आणि जाहिरातकला या क्षेत्रांत त्यांनी काम केले. विविध वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांसाठी त्यांनी व्यंगचित्रे व अर्कचित्रे रेखाटली. ''इंडियन एक्सप्रेस'', ''द टाइम्स ऑफ इंडिया'', ''द संडे ऑब्झर्व्हर'', ''लोकसत्ता'', ''लोकप्रभा'', ''महाराष्ट्र टाइम्स'', ''मार्मिक'' आणि ''आपले महानगर'' यांसारख्या वृत्तपत्रे व नियतकालिकांतून त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली.

१९८७ मध्ये स्वित्झर्लंड येथे झालेल्या आंतरराष्ट्रीय कॉमिक्स महोत्सवात त्यांच्या चित्रांचा समावेश झाला होता. २००२ मध्ये दूरदर्शनने भारतातील नामवंत व्यंगचित्रकारांवर आधारित मालिका प्रसारित केली होती. या मालिकेतील एक भाग प्रभाकर वाईरकर यांच्या कार्यावर आधारित होता. जाहिरातकला क्षेत्रातही त्यांनी अर्कचित्रे आणि व्यंगचित्रांचा वापर करून योगदान दिले.&lt;ref name=&quot;PrabhakarWairkar&quot;&gt;“[https://www.mahamtb.com/Encyc/2023/1/14/Article-on-Prabhakar-Wirekar.html व्यंगचित्रांद्वारे अटकेपार झेंडा नेणारे प्रभाकर वाईरकर]”, ''मुंबई तरुण भारत'', १४ जानेवारी २०२३.&lt;/ref&gt;

२०२६ मध्ये रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील लांजा तालुक्यातील रिंगणे येथे राजापूर-लांजा तालुका नागरिक संघाचे अकरावे ग्रामीण मराठी साहित्य संमेलन आयोजित करण्यात आले होते. या संमेलनात प्रभाकर वाईरकर यांच्या चित्रांचे प्रदर्शन भरविण्यात आले. संमेलनाच्या अखेरच्या दिवशी त्यांना बाळकृष्ण खामकर ‘कोकण भूषण’ पुरस्कार प्रदान करण्यात आला. हा पुरस्कार त्यांच्या व्यंगचित्रकलेतील योगदानाची दखल घेऊन देण्यात आला.&lt;ref&gt;“[https://marathi.hindusthansamachar.in/Encyc/2026/1/9/Rural-Literature-Conference-to-be-held-at-Ringane-.php रत्नागिरी : जानेवारीअखेर रिंगणे येथे अकरावे ग्रामीण साहित्य संमेलन]”, ''हिंदुस्थान समाचार'', जानेवारी २०२६.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“[https://marathi.hindusthansamachar.in/Encyc/2026/2/2/Prabhakar-Wairkar-Speeach-in-R.php रत्नागिरी : समाजातील सर्व घटकांना सामावून घेऊन प्रगती साधणारे संमेलन - प्रभाकर वाईरकर]”, ''हिंदुस्थान समाचार'', २ फेब्रुवारी २०२६.&lt;/ref&gt;

== व्यंगचित्रकारांचे कलात्मक योगदान ==

कोकणाशी संबंधित व्यंगचित्रकारांनी मराठी व्यंगचित्रकलेत विविध विषय आणि माध्यमांद्वारे योगदान दिले आहे. त्यांच्या कलाकृतींमध्ये सामाजिक जीवन, राजकीय घडामोडी, मानवी स्वभाव, कौटुंबिक प्रसंग आणि दैनंदिन व्यवहार यांचे चित्रण आढळते. काही कलाकारांनी वृत्तपत्रांतील नियमित व्यंगचित्रांमधून समकालीन घटनांवर भाष्य केले, तर काहींनी नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांमधून हास्यचित्रे, अर्कचित्रे आणि चित्रांकने प्रसिद्ध केली. त्यामुळे त्यांचे कार्य राजकीय व्यंगचित्रांपुरते मर्यादित न राहता चित्रांकन आणि जाहिरातकलेसारख्या क्षेत्रांपर्यंत विस्तारले.

बाळ राणे यांनी वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमधून दीर्घकाळ व्यंगचित्रे प्रसिद्ध केली. *तरुण भारत*मधील ‘बाळूकाका’ या पॉकेट कार्टूनमधून त्यांनी दैनंदिन जीवनातील प्रसंग आणि सामाजिक विसंगती विनोदी शैलीत मांडल्या. मराठी नियतकालिकांबरोबरच हिंदी, इंग्रजी आणि गुजराती नियतकालिकांतही त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. विविध भाषांतील नियतकालिकांमधील त्यांच्या प्रकाशनामुळे त्यांच्या व्यंगचित्रांचे कार्य प्रादेशिक भाषिक मर्यादांपलीकडे पोहोचले.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;/&gt;

प्रभाकर वाईरकर यांनी व्यंगचित्रकलेबरोबरच अर्कचित्र, चित्रांकन आणि जाहिरातकलेच्या क्षेत्रांत काम केले. विविध वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांसाठी त्यांनी चित्रे रेखाटली. १९८७ मध्ये स्वित्झर्लंड येथे झालेल्या आंतरराष्ट्रीय कॉमिक्स महोत्सवातील त्यांचा सहभाग आणि २००२ मध्ये दूरदर्शनच्या व्यंगचित्रकारांवरील कार्यक्रममालेतील समावेश यांचा त्यांच्या कारकिर्दीत उल्लेख आढळतो. त्यांच्या कार्यातून व्यंगचित्र, व्यक्तिचित्रण आणि व्यावसायिक चित्रांकन या कलाप्रकारांतील परस्परसंबंध दिसून येतात.&lt;ref name=&quot;PrabhakarWairkar&quot;/&gt;

दिवाकर जयंत शेडगे यांनी वृत्तपत्रे, नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे रेखाटली. त्यांच्या कामात सामाजिक प्रसंग, मानवी स्वभाव आणि दैनंदिन जीवनातील विसंगती यांचे चित्रण आढळते. व्यंगचित्रांबरोबरच नाटकांच्या जाहिराती, दिवाळी अंकांची मुखपृष्ठे आणि कथाचित्रे तयार करण्याचे कामही त्यांनी केले. विविध वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमधील त्यांच्या प्रकाशनातून व्यंगचित्रकलेच्या मुद्रित माध्यमांतील वापराचे स्वरूप दिसून येते.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;/&gt;

विवेक मेहेत्रे यांनी हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रांच्या माध्यमातून मराठीसह इतर भाषांतील वाचकांपर्यंत आपली कला पोहोचवली. नियतकालिकांमधील चित्रप्रकाशनाबरोबरच ‘हास्य कॉर्नर’ या कार्यक्रमातून त्यांनी व्यंगचित्रकलेचे प्रात्यक्षिक आणि सादरीकरण केले. लेखन, व्याख्याने आणि पुस्तकप्रकाशनाच्या माध्यमातूनही त्यांनी या कलेच्या प्रसारात सहभाग घेतला. त्यांच्या कार्यातून व्यंगचित्रकलेचे मुद्रित माध्यमांबरोबरच प्रत्यक्ष सादरीकरणाच्या माध्यमातील स्वरूपही स्पष्ट होते.&lt;ref name=&quot;MehetreProfile&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MehetreGomantak&quot;/&gt;

या कलाकारांच्या कार्यातून मराठी व्यंगचित्रकलेतील विषयवैविध्य आणि माध्यमवैविध्य दिसून येते. वृत्तपत्रे, नियतकालिके, दिवाळी अंक, अर्कचित्रे, चित्रांकन आणि सार्वजनिक सादरीकरण अशा विविध माध्यमांतून त्यांनी व्यंगचित्रकलेचा आविष्कार केला. त्यामुळे कोकणाशी संबंधित व्यंगचित्रकारांचे योगदान मराठी व्यंगचित्रकलेच्या व्यापक परंपरेचा एक भाग म्हणून अभ्यासता येते.

=== सामाजिक आणि राजकीय व्यंगचित्रे ===

सामाजिक आणि राजकीय व्यंगचित्रे ही समाजातील घडामोडी, सार्वजनिक जीवनातील विसंगती आणि राजकीय प्रक्रियांवर भाष्य करणारी दृश्यकलेची अभिव्यक्ती आहेत. सामाजिक व्यंगचित्रांमधून रूढी, परंपरा, सामाजिक विषमता, मानवी स्वभाव आणि दैनंदिन जीवनातील विरोधाभास यांचे चित्रण केले जाते. राजकीय व्यंगचित्रांमध्ये शासनव्यवस्था, राजकीय नेतृत्व, सार्वजनिक धोरणे आणि समकालीन घटनांवर उपरोधिक भाष्य केले जाते. अशा चित्रांमध्ये विनोद, अतिशयोक्ती, प्रतीकात्मकता आणि दृश्यरूपकांचा वापर करून आशय मांडला जातो.&lt;ref name=&quot;khanduri&quot;/&gt;

भारतीय व्यंगचित्रपरंपरेत सामाजिक आणि राजकीय विषयांचे चित्रण मुद्रित माध्यमांच्या विकासाबरोबर विस्तारले. वसाहतकालीन काळापासून वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमधील व्यंगचित्रांनी सत्ताकेंद्रे, सामाजिक संबंध आणि सार्वजनिक प्रश्न यांवर भाष्य केले. स्वातंत्र्यानंतर लोकशाही व्यवस्था, निवडणुका, शासनाचे निर्णय आणि सामाजिक परिवर्तन हे राजकीय व्यंगचित्रांचे महत्त्वाचे विषय बनले. व्यंगचित्रे तत्कालीन राजकीय वातावरण आणि समाजातील विचारप्रवाहांचे दृश्य प्रतिबिंब नोंदवतात. त्यामुळे इतिहासाच्या अभ्यासातही त्यांचा दृश्यस्रोत म्हणून उपयोग केला जातो.&lt;ref&gt;Urvi Mukhopadhyay, “Taking Humour Seriously: Political Cartoons as Source of History”, ''Proceedings of the Indian History Congress'', खंड ८३, २०२४, पृ. १४३६–१४५७. https://www.jstor.org/stable/27438540&lt;/ref&gt;

महाराष्ट्रातील सामाजिक आणि राजकीय परिस्थितीचाही व्यंगचित्रांच्या आशयावर प्रभाव पडला. भाषिक अस्मिता, प्रादेशिक ओळख, सामाजिक-सांस्कृतिक बदल आणि राजकीय चळवळी या विषयांनी महाराष्ट्रातील सार्वजनिक चर्चेला आकार दिला. राजुला नानजी शाह यांनी महाराष्ट्राच्या अस्मितेच्या जडणघडणीचा अभ्यास करताना भाषा, प्रदेश, धर्म आणि राज्याच्या भाषिक पुनर्रचनेनंतरच्या सामाजिक-राजकीय घडामोडींचा विचार केला आहे. हा अभ्यास व्यंगचित्रकलेवर केंद्रित नसला, तरी महाराष्ट्रातील सामाजिक आणि राजकीय संदर्भ समजून घेण्यासाठी तो उपयुक्त ठरतो.&lt;ref&gt;Rajula Nanji Shah, “Trajectories in the Construction of Maharashtrian Identity”, ''Journal of Emerging Technologies and Innovative Research'', खंड ५, अंक ८, ऑगस्ट २०१८, पृ. २३८–२४५. https://www.jetir.org/papers/JETIR1808931.pdf&lt;/ref&gt;

व्यंगचित्रांचा ऐतिहासिक अभ्यास करताना त्यांतील दृश्यरचना, प्रतीके, व्यक्तिरेखा आणि प्रसंग यांचा तत्कालीन सामाजिक व राजकीय परिस्थितीशी संबंध लावला जातो. व्यंगचित्रकाराने निवडलेला विषय, त्यातील उपरोध आणि चित्रातून व्यक्त होणारा दृष्टिकोन यांमधून त्या काळातील सार्वजनिक विचारविश्वाचा मागोवा घेता येतो. अशा प्रकारे सामाजिक आणि राजकीय व्यंगचित्रे ही विनोदनिर्मितीबरोबरच पत्रकारिता, दृश्यकला आणि इतिहासाच्या अभ्यासासाठीही महत्त्वाची दृश्यसाधने ठरतात.&lt;ref name=&quot;khanduri&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mukhopadhyay&quot;&gt;Urvi Mukhopadhyay, “Taking Humour Seriously: Political Cartoons as Source of History”, ''Proceedings of the Indian History Congress'', खंड ८३, २०२४, पृ. १४३६–१४५७. https://www.jstor.org/stable/27438540&lt;/ref&gt;

=== विनोदी आणि उपरोधिक चित्रण ===

विनोद आणि उपरोध हे व्यंगचित्रकलेचे महत्त्वाचे घटक आहेत. दैनंदिन जीवनातील प्रसंग, मानवी स्वभावातील विसंगती, सामाजिक रूढी आणि सार्वजनिक व्यवहार यांचे चित्रण करताना व्यंगचित्रकार विनोदाचा वापर करतो. एखाद्या व्यक्तीचे किंवा परिस्थितीचे वैशिष्ट्य अतिशयोक्तीने दाखवणे, अनपेक्षित कलाटणी देणे आणि व्यक्तिरेखांच्या चेहऱ्यावरील व शारीरिक हावभावांतून आशय व्यक्त करणे या तंत्रांमुळे व्यंगचित्रात हास्यनिर्मिती होते. काही व्यंगचित्रे निव्वळ हास्य निर्माण करतात, तर काही हसवतानाच वाचकाला विचार करण्यास प्रवृत्त करतात.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot;/&gt;

उपरोधिक चित्रणात एखाद्या व्यक्तीच्या विधानातील, कृतीतील किंवा सामाजिक परिस्थितीतील विरोधाभास ठळक केला जातो. चित्रातील व्यक्तिरेखा, प्रसंग, प्रतीके आणि संवाद यांच्या साहाय्याने व्यंगचित्रकार आशय मांडतो. काही वेळा चित्रातील व्यक्ती किंवा प्रसंगाचे अतिशयोक्तीपूर्ण चित्रण करून विसंगती अधोरेखित केली जाते; तर काही वेळा शब्द आणि चित्र यांच्या परस्परसंबंधातून उपरोध व्यक्त होतो. त्यामुळे व्यंगचित्रातील विनोद हा केवळ मनोरंजनापुरता मर्यादित न राहता सामाजिक निरीक्षण आणि टीकेचे माध्यमही ठरतो.&lt;ref name=&quot;khanduri&quot;/&gt;

भारतीय राजकीय व्यंगचित्रांमध्ये भाषिक आणि दृश्यात्मक साधनांचा एकत्रित वापर आढळतो. चित्रातील शीर्षक, संवाद, शब्दखेळ आणि सांस्कृतिक संदर्भ यांमुळे व्यंगचित्राचा आशय अधिक स्पष्ट किंवा बहुअर्थी होऊ शकतो. चित्रातील दृश्यप्रतीके आणि शब्द यांचा परस्परसंबंध समजून घेतल्यास व्यंगचित्रातील उपरोधाचा अर्थ उलगडतो. अशा चित्रांचा अर्थ लावताना त्यांचा तत्कालीन सामाजिक आणि राजकीय संदर्भ विचारात घेणे आवश्यक ठरते.&lt;ref&gt;Vinod Balakrishnan आणि Vishaka Venkat, ''The Language of Humour and Its Transmutation in Indian Political Cartoons'', Palgrave Macmillan, 2023.&lt;/ref&gt;

व्यंगचित्रातील विनोदी आणि उपरोधिक शैलीचा परिणाम चित्रकाराच्या निरीक्षणशक्ती, कल्पकता आणि रेखाटनकौशल्यावर अवलंबून असतो. मोजक्या रेषा, निवडक दृश्यघटक, चेहऱ्यावरील हावभाव आणि नेमकी प्रसंगरचना यांच्या साहाय्याने व्यापक आशय व्यक्त करता येतो. चित्र आणि शब्द यांचा योग्य मेळ साधल्यास व्यंगचित्राचा आशय अधिक परिणामकारक होतो. त्यामुळे विनोद आणि उपरोध हे व्यंगचित्राचे केवळ शैलीवैशिष्ट्य नसून सामाजिक वास्तवातील विसंगती व्यक्त करण्याची प्रभावी साधने आहेत.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

=== अर्कचित्रे आणि व्यक्तिचित्रण ===

अर्कचित्र हे व्यक्तिचित्रणाचा एक वैशिष्ट्यपूर्ण प्रकार आहे. त्यामध्ये एखाद्या व्यक्तीच्या चेहऱ्याची ठेवण, हावभाव आणि ओळख दर्शविणारी वैशिष्ट्ये ठळकपणे रेखाटली जातात. व्यक्तीच्या मूळ स्वरूपाशी साम्य राखून तिच्या वैशिष्ट्यपूर्ण गुणांचे अतिशयोक्त किंवा ठसठशीत रेषांकन करणे हे अर्कचित्राचे प्रमुख वैशिष्ट्य आहे. व्यक्तिचित्रणात व्यक्तीचे बाह्यरूप, देहबोली आणि व्यक्तिमत्त्वातील वैशिष्ट्ये चित्रातून व्यक्त करण्यावर भर असतो. या दोन्ही प्रकारांसाठी सूक्ष्म निरीक्षण, रेखाटनकौशल्य आणि व्यक्तीच्या वैशिष्ट्यांचे आकलन आवश्यक असते.

प्रभाकर वाईरकर यांनी व्यंगचित्रकलेबरोबरच अर्कचित्रे आणि रेखाचित्रांच्या क्षेत्रातही काम केले आहे. त्यांनी विविध क्षेत्रांतील व्यक्तींची अर्कचित्रे रेखाटली. विशेषतः हिंदुस्थानी शास्त्रीय संगीत क्षेत्रातील कलाकारांची अर्कचित्रे त्यांनी तयार केली. २०११ मध्ये सवाई गंधर्व भीमसेन महोत्सवात त्यांच्या सत्तरहून अधिक अर्कचित्रांचे प्रदर्शन आयोजित करण्यात आले होते. या चित्रांमध्ये गायक आणि वादकांच्या चेहऱ्यावरील भाव, सादरीकरणाच्या वेळी दिसणारी देहबोली आणि त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वाची वैशिष्ट्ये रेखाटण्यात आली होती.&lt;ref&gt;अमृता जैन, “Lines of Thought”, ''द इंडियन एक्सप्रेस'', २ डिसेंबर २०११. https://indianexpress.com/article/cities/pune/lines-of-thought/&lt;/ref&gt;

दिवाकर जयंत शेडगे यांनी व्यंगचित्रांबरोबरच विविध प्रकारचे चित्रांकन केले. नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे रेखाटण्यासोबतच त्यांनी नाटकांच्या जाहिराती, मुखपृष्ठे आणि कथाचित्रे तयार केली. त्यांच्या या कामातून व्यंगचित्रकलेच्या जोडीने मुद्रित माध्यमांसाठी आवश्यक असलेल्या चित्रांकनाच्या क्षेत्रातील त्यांचे योगदान दिसून येते.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;/&gt;

अर्कचित्रे आणि व्यक्तिचित्रण या माध्यमांतून व्यक्तीची ओळख आणि तिच्या व्यक्तिमत्त्वातील ठळक पैलू दृश्यरूपात मांडले जातात. व्यंगचित्रकाराच्या निरीक्षणशक्तीचा आणि रेखाटनकौशल्याचा या चित्रप्रकारांत विशेष उपयोग होतो. प्रभाकर वाईरकर यांची अर्कचित्रे आणि दिवाकर शेडगे यांचे विविध प्रकारचे चित्रांकन यांमधून कोकणाशी संबंधित व्यंगचित्रकारांच्या कलात्मक कार्याची व्याप्ती स्पष्ट होते.

=== जाहिरातकला आणि चित्रांकन ===

व्यंगचित्रकारांच्या कलात्मक कार्याचा विस्तार जाहिरातकला आणि चित्रांकन या क्षेत्रांतही झालेला दिसतो. जाहिरातींमधील चित्रे, नियतकालिकांची मुखपृष्ठे, कथाचित्रे आणि इतर दृश्यरचना यांच्या माध्यमातून चित्रकारांनी मुद्रित माध्यमांच्या सादरीकरणात योगदान दिले. एखाद्या उत्पादनाची किंवा संकल्पनेची वैशिष्ट्ये चित्ररूपात मांडणे आणि मजकुराला पूरक दृश्यात्मक आशय निर्माण करणे ही या कामांची प्रमुख वैशिष्ट्ये आहेत.

प्रभाकर वाईरकर यांनी व्यंगचित्रकलेबरोबरच जाहिरातकला आणि चित्रांकनाच्या क्षेत्रातही काम केले. त्यांनी सौभाग्य, त्रिकाया, सिस्टास आणि रेडिफ्युजन यांसारख्या जाहिरात संस्थांमध्ये चित्रकार म्हणून काम केले. रेडिफ्युजनमधील एका जाहिरात मोहिमेत त्यांनी अर्कचित्रे आणि व्यंगचित्रांचा वापर केला होता. जाहिरात क्षेत्रातील या कामामुळे व्यंगचित्र आणि अर्कचित्र या कलाप्रकारांचा व्यावसायिक जाहिरातमाध्यमांमध्येही उपयोग झाल्याचे दिसून येते.&lt;ref name=&quot;PrabhakarWairkar&quot;/&gt;

दिवाकर जयंत शेडगे यांनीही व्यंगचित्रांबरोबरच जाहिराती आणि नियतकालिकांसाठी चित्रांकन केले. त्यांनी नाटकांच्या जाहिरातींसाठी चित्रे तयार केली, तसेच दिवाळी अंकांची मुखपृष्ठे आणि कथाचित्रे रेखाटली. त्यांच्या या कामातून व्यंगचित्रकार म्हणून विकसित केलेल्या रेखाटनकौशल्याचा उपयोग इतर चित्रांकनप्रकारांतही झाल्याचे दिसते. त्यामुळे त्यांच्या कलात्मक कार्याला मुद्रित माध्यमांच्या विविध क्षेत्रांत स्थान मिळाले.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;/&gt;

व्यंगचित्रकला, जाहिरातकला आणि चित्रांकन या क्षेत्रांमध्ये रेखाटनकौशल्य, विषयाचे आकलन आणि दृश्यात्मक मांडणी यांना महत्त्व असते. प्रभाकर वाईरकर आणि दिवाकर शेडगे यांच्या कार्यातून व्यंगचित्रकारांनी आपल्या कलाकौशल्याचा उपयोग मुद्रित आणि व्यावसायिक माध्यमांतील विविध चित्रांकनप्रकारांसाठी केल्याचे दिसून येते.

== प्रकाशित व्यंगचित्रे आणि साहित्य ==

कोकणाशी संबंधित व्यंगचित्रकारांनी वृत्तपत्रे, नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांमधून व्यंगचित्रे प्रसिद्ध केली. त्यांच्या कलाकृतींमध्ये सामाजिक, राजकीय, कौटुंबिक आणि दैनंदिन जीवनातील प्रसंगांचे चित्रण आढळते. काही कलाकारांनी व्यंगचित्रे आणि अर्कचित्रांचे संग्रह पुस्तकरूपाने प्रकाशित केले, तर काहींच्या कलाकृती नियतकालिके आणि वृत्तपत्रांमध्ये विखुरलेल्या स्वरूपात उपलब्ध आहेत. या प्रकाशनांमधून त्यांच्या कलाकृतींचे दस्तऐवजीकरण आणि व्यंगचित्रकलेच्या अभ्यासासाठी संदर्भसाहित्य उपलब्ध झाले आहे.

बाळ राणे यांची व्यंगचित्रे *मनोहर*, *किर्लोस्कर*, *हंस*, *वसंत*, *मोहिनी*, *उद्यम*, *वाङ्मयशोभा*, *रम्यकथा*, *वसुधा*, *आवाज*, *मार्मिक* आणि *किशोर* यांसारख्या मराठी नियतकालिकांतून प्रसिद्ध झाली. तसेच *शंकर्स वीकली*, *धर्मयुग* आणि *चित्रलेखा* या अनुक्रमे इंग्रजी, हिंदी आणि गुजराती नियतकालिकांतही त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. *तरुण भारत*मधील ‘बाळूकाका’ हे त्यांचे पॉकेट कार्टून जवळपास पस्तीस वर्षे नियमितपणे प्रसिद्ध होत होते. त्यांच्या कन्या प्रतिभा राणे-वाघ यांनी त्यांची स्केचबुक्स, मूळ रेखाचित्रे आणि प्रकाशित चित्रे जतन केली आहेत. जन्मशताब्दीनिमित्त २०१४ मध्ये सर जे. जे. उपयोजित कला महाविद्यालयात त्यांच्या चित्रांचे प्रदर्शन भरविण्यात आले होते. उपलब्ध माहितीनुसार, निवडक व्यंगचित्रे पुस्तकरूपाने प्रकाशित व्हावीत, अशी त्यांची इच्छा होती.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;/&gt;

प्रभाकर वाईरकर यांनी व्यंगचित्रे, अर्कचित्रे आणि चित्रांकनाच्या क्षेत्रात काम केले. त्यांच्या प्रकाशित पुस्तकांमध्ये ''Jest Doodling'', ''Bodyline'', ''Cari-Toons'', ''Life Illustrated'' आणि हिंदुस्थानी शास्त्रीय संगीत क्षेत्रातील कलाकारांच्या अर्कचित्रांचा संग्रह असलेल्या ''Funkaar-i-Kacheri'' यांचा समावेश होतो.&lt;ref name=&quot;PrabhakarWairkar&quot;/&gt; हिंदुस्थानी शास्त्रीय संगीत क्षेत्रातील कलाकारांची त्यांनी रेखाटलेली सत्तरहून अधिक अर्कचित्रे २०११ मध्ये सवाई गंधर्व भीमसेन महोत्सवात प्रदर्शित करण्यात आली होती.&lt;ref&gt;अमृता जैन, “Lines of Thought”, ''The Indian Express'', २ डिसेंबर २०११. https://indianexpress.com/article/cities/pune/lines-of-thought/&lt;/ref&gt;

विवेक मेहेत्रे यांची हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रे मराठी, इंग्रजी आणि गुजराती यांसह विविध भाषांतील नियतकालिकांत प्रसिद्ध झाली आहेत. त्यांच्या प्रकाशित पुस्तकांमध्ये ''हास्य कॉर्नर'', ''चला… वापरू इंटरनेट'', ''तुमचा नवा दोस्त इंटरनेट'', ''ई-मेल'' आणि ''ई-कॉमर्स'' यांचा समावेश होतो. ''तुमचा नवा दोस्त इंटरनेट'' या पुस्तकाला महाराष्ट्र शासनाचा प्रथम क्रमांकाचा पुरस्कार मिळाल्याचा उल्लेख त्यांच्या चरित्रात्मक नोंदीत आहे. त्यांच्या लेखनातून व्यंगचित्रकलेबरोबरच माहितीपर पुस्तकनिर्मितीच्या क्षेत्रातील त्यांचे कार्यही दिसून येते.&lt;ref&gt;“मेहेत्रे, विवेक”, ''मराठीसृष्टी''. https://www.marathisrushti.com/profiles/vivek-mehetre/&lt;/ref&gt;

दिवाकर जयंत शेडगे यांची व्यंगचित्रे *आवाज*, *लोकसत्ता*, *लोकप्रभा*, *मार्मिक* आणि *जत्रा* यांसारख्या वृत्तपत्रे व नियतकालिकांतून प्रसिद्ध झाली. त्यांनी अनेक दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे रेखाटली. व्यंगचित्रांबरोबरच नाटकांच्या जाहिराती, दिवाळी अंकांची मुखपृष्ठे आणि कथाचित्रे यांचेही त्यांनी चित्रांकन केले. त्यांच्या कारकिर्दीत सुमारे चार हजार व्यंगचित्रे प्रसिद्ध झाल्याचा उल्लेख त्यांच्या कार्यावरील चरित्रात्मक लेखात आहे.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;/&gt;

मराठी व्यंगचित्रकलेच्या इतिहासाचे आणि साहित्याचे दस्तऐवजीकरण करण्याच्या दृष्टीने व्यंगचित्रसंग्रह व व्यंगचित्रकलेवरील ग्रंथ महत्त्वाचे ठरतात. प्रशांत कुलकर्णी संपादित ''निवडक मराठी व्यंगचित्रे'' आणि वसंत सरवटे व मधुकर धर्मापुरीकर लिखित ''व्यंगचित्र : एक संवाद'' या ग्रंथांचा मराठी विश्वकोशातील व्यंगचित्रविषयक नोंदीत उल्लेख आहे. अशा ग्रंथांमधून व्यंगचित्रकलेचा इतिहास, तिची विविध रूपे आणि कलाकारांचे योगदान यांचा अभ्यास करण्यासाठी संदर्भ उपलब्ध होतात.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot;/&gt;

=== वृत्तपत्रांतील व्यंगचित्रे ===

वृत्तपत्रांतील व्यंगचित्रे ही समकालीन सामाजिक आणि राजकीय घडामोडींवर भाष्य करणारी दृश्यकलेची अभिव्यक्ती आहेत. वृत्तपत्रांमध्ये प्रसिद्ध होणाऱ्या व्यंगचित्रांमधून सार्वजनिक जीवनातील घटना, राजकीय निर्णय, सामाजिक प्रश्न आणि दैनंदिन व्यवहारांतील विसंगती चित्ररूपात मांडल्या जातात. काही व्यंगचित्रकारांनी नियमित सदरांच्या माध्यमातून वाचकांशी सातत्यपूर्ण संवाद साधला, तर काहींनी वृत्तपत्रांच्या विविध पुरवण्यांसाठी आणि विशेष प्रसंगांसाठी व्यंगचित्रे रेखाटली.

बाळ राणे यांनी वृत्तपत्रीय व्यंगचित्रकलेत दीर्घकाळ योगदान दिले. *तरुण भारत*च्या पुणे आणि नागपूर आवृत्त्यांमध्ये ‘बाळूकाका’ या नावाने त्यांचे पॉकेट कार्टून जवळपास पस्तीस वर्षे नियमितपणे प्रसिद्ध होत होते. दैनिकातील राजकीय आणि सामाजिक घडामोडींवर आधारित चित्रांचा संच ते तयार करून पाठवत असत. त्यांच्या व्यंगचित्रांमध्ये कौटुंबिक, सामाजिक आणि राजकीय विषयांबरोबरच तत्कालीन घटनांचे चित्रणही आढळते. *संध्याकाळ* या दैनिकातही काही वर्षे त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली होती.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;/&gt;

दिवाकर जयंत शेडगे यांची व्यंगचित्रे *लोकसत्ता*, *लोकप्रभा*, *मार्मिक*, *जत्रा* आणि *आवाज* यांसारख्या वृत्तपत्रे व नियतकालिकांतून प्रसिद्ध झाली. त्यांनी *रत्‍नागिरी टाइम्स*, *दो बजे दोपहर* आणि *सांज समाचार* या दैनिकांसाठी वर्षभर व्यंगचित्रमालिका तयार केल्या. विविध प्रकाशनांसाठी केलेल्या या कामातून वृत्तपत्रीय व्यंगचित्रांच्या नियमित प्रकाशनातील त्यांचे योगदान दिसून येते.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;/&gt;

प्रभाकर वाईरकर यांनी *इंडियन एक्सप्रेस*, *द टाइम्स ऑफ इंडिया*, *द संडे ऑब्झर्व्हर*, *द इंडिपेंडंट*, *द इंडियन पोस्ट*, *बिझनेस वर्ल्ड*, *ब्लिट्झ*, *मिड-डे*, *महाराष्ट्र टाइम्स*, *लोकसत्ता*, *लोकप्रभा* आणि *मार्मिक* यांसारख्या वृत्तपत्रे व नियतकालिकांसाठी व्यंगचित्रे आणि चित्रांकन केले. त्यांच्या कामात समकालीन घडामोडी, सामाजिक प्रश्न आणि राजकीय विषयांचे चित्रण आढळते. विविध भाषांतील आणि स्वरूपांतील प्रकाशनांसाठी केलेल्या कामामुळे त्यांच्या व्यंगचित्रांना व्यापक वाचकवर्ग मिळाला.&lt;ref name=&quot;PrabhakarWairkar&quot;/&gt;

या व्यंगचित्रकारांच्या वृत्तपत्रीय कार्यातून पॉकेट कार्टून, नियमित व्यंगचित्रमालिका आणि विविध वृत्तपत्रे व नियतकालिकांसाठी केलेले चित्रांकन अशा स्वरूपांत व्यंगचित्रकलेचा प्रसार झाल्याचे दिसून येते. वृत्तपत्रांतील या कलाकृतींनी समकालीन घटनांचे दृश्यरूपात दस्तऐवजीकरण करण्याबरोबरच वाचकांसमोर सामाजिक आणि राजकीय विषयांची विनोदी व उपरोधिक मांडणी केली.

=== मासिके आणि दिवाळी अंक ===

मराठी मासिके आणि दिवाळी अंकांनी व्यंगचित्रकारांना आपल्या कलाकृती प्रसिद्ध करण्यासाठी महत्त्वाचे व्यासपीठ उपलब्ध करून दिले. या माध्यमांतून सामाजिक जीवन, कौटुंबिक प्रसंग, मानवी स्वभाव आणि बदलती जीवनशैली यांवर आधारित व्यंगचित्रे व हास्यचित्रे वाचकांपर्यंत पोहोचली. दिवाळी अंकांमध्ये विविध साहित्यप्रकारांबरोबर व्यंगचित्रांनाही स्थान मिळाल्यामुळे कलाकारांना वेगवेगळे विषय आणि चित्रशैली हाताळण्याची संधी उपलब्ध झाली.

बाळ राणे यांची व्यंगचित्रे *मनोहर*, *किर्लोस्कर*, *हंस*, *वसंत*, *मोहिनी*, *उद्यम*, *वाङ्मयशोभा*, *आवाज*, *मार्मिक* आणि *किशोर* यांसारख्या मराठी नियतकालिकांतून प्रसिद्ध झाली. तसेच *शंकर्स वीकली*, *धर्मयुग* आणि *चित्रलेखा* या इंग्रजी, हिंदी आणि गुजराती नियतकालिकांतही त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. विविध भाषांतील नियतकालिकांमधील या प्रकाशनांमुळे त्यांच्या व्यंगचित्रांना मराठी वाचकवर्गाबरोबरच इतर भाषांतील वाचकांपर्यंत पोहोचण्याची संधी मिळाली.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;/&gt;

दिवाकर जयंत शेडगे यांची व्यंगचित्रे *आवाज*, *लोकप्रभा*, *मार्मिक* आणि *जत्रा* यांसारख्या नियतकालिकांतून प्रसिद्ध झाली. त्यांनी पन्नासहून अधिक दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे रेखाटल्याचा उल्लेख त्यांच्या कार्यावरील लेखात आहे. विविध दिवाळी अंकांमधील त्यांच्या चित्रांमधून सामाजिक प्रसंग, दैनंदिन जीवन आणि मानवी स्वभावातील वैशिष्ट्यांचे विनोदी चित्रण झाले.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;/&gt;

विवेक मेहेत्रे यांची हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रे मराठी, इंग्रजी आणि गुजराती भाषांतील विविध नियतकालिकांत प्रसिद्ध झाली आहेत. त्यांच्या चित्रांमधून दैनंदिन जीवनातील प्रसंग आणि मानवी स्वभावातील विनोदी पैलू व्यक्त झाले. विविध भाषांतील नियतकालिकांमधील त्यांच्या प्रकाशनकार्यामुळे त्यांच्या चित्रांना व्यापक वाचकवर्ग मिळाला.&lt;ref&gt;“मेहेत्रे, विवेक”, ''मराठीसृष्टी''. https://www.marathisrushti.com/profiles/vivek-mehetre/&lt;/ref&gt;

मासिके आणि दिवाळी अंकांच्या माध्यमातून या कलाकारांच्या व्यंगचित्रांना नियमित प्रकाशनाची संधी मिळाली. या माध्यमांतील चित्रांमुळे व्यंगचित्रकलेचे विषयवैविध्य वाचकांसमोर आले आणि मराठी नियतकालिकांच्या दृश्यकलात्मक आशयात व्यंगचित्रांचा समावेश झाला.

=== व्यंगचित्रसंग्रह आणि पुस्तके ===

व्यंगचित्रकारांनी आपल्या कलाकृतींचे जतन आणि प्रसार करण्यासाठी व्यंगचित्रसंग्रह, चित्रसंग्रह आणि पुस्तकप्रकाशन या माध्यमांचा उपयोग केला आहे. अशा पुस्तकांमधून कलाकारांची रेखाटनशैली, विषयांची निवड आणि कलात्मक अभिव्यक्ती यांचा परिचय वाचकांना होतो. व्यंगचित्रसंग्रह हे केवळ कलाकृतींचे संकलन नसून संबंधित काळातील सामाजिक आणि सांस्कृतिक जीवनाचे दृश्य दस्तऐवजीकरण करणारे साधनही ठरतात.

प्रभाकर वाईरकर यांनी व्यंगचित्रे, अर्कचित्रे आणि चित्रांकन या क्षेत्रांतील कामाचे पुस्तकांच्या माध्यमातूनही दस्तऐवजीकरण केले आहे. त्यांच्या प्रकाशित पुस्तकांमध्ये ''Jest Doodling'', ''Bodyline'', ''Cari-Toons'', ''Life Illustrated'' आणि ''Funkaar-i-Kacheri'' यांचा समावेश होतो. ''Funkaar-i-Kacheri'' या पुस्तकात हिंदुस्थानी शास्त्रीय संगीत क्षेत्रातील कलाकारांची अर्कचित्रे समाविष्ट आहेत. त्यांच्या या प्रकाशनांमधून व्यंगचित्रकला आणि व्यक्तिचित्रणातील त्यांचे काम वाचकांसमोर आले आहे.&lt;ref name=&quot;PrabhakarWairkar&quot;/&gt;

विवेक मेहेत्रे यांनी व्यंगचित्रकलेबरोबरच लेखन आणि पुस्तकप्रकाशनाच्या क्षेत्रातही काम केले आहे. त्यांच्या प्रकाशित पुस्तकांमध्ये ''हास्य कॉर्नर'', ''चला… वापरू इंटरनेट'', ''तुमचा नवा दोस्त इंटरनेट'', ''ई-मेल'' आणि ''ई-कॉमर्स'' यांचा समावेश होतो. त्यांनी पत्नी वैशाली मेहेत्रे यांच्यासह ‘उद्वेली बुक्स’ या प्रकाशन संस्थेच्या माध्यमातून पुस्तकप्रकाशनाच्या क्षेत्रात काम केले. त्यांच्या या कार्यातून व्यंगचित्रकलेबरोबरच लेखन आणि प्रकाशन क्षेत्रातील सहभागाची नोंद घेता येते.&lt;ref&gt;“मेहेत्रे, विवेक”, ''मराठीसृष्टी''. https://www.marathisrushti.com/profiles/vivek-mehetre/&lt;/ref&gt;

व्यंगचित्रसंग्रह आणि पुस्तकांच्या माध्यमातून कलाकारांच्या कलाकृतींचे जतन होते आणि त्यांच्या कार्याचा अभ्यास करण्यासाठी संदर्भसाहित्य उपलब्ध होते. प्रभाकर वाईरकर आणि विवेक मेहेत्रे यांच्या प्रकाशित साहित्यामुळे व्यंगचित्रकलेबरोबरच चित्रांकन, लेखन आणि प्रकाशन या क्षेत्रांतील त्यांच्या कार्याचीही नोंद घेता येते.

== व्यंगचित्र प्रदर्शने आणि संमेलने ==

व्यंगचित्रकलेचा प्रसार आणि कलाकारांच्या कलाकृतींचे जतन करण्यामध्ये प्रदर्शने व संमेलने यांना महत्त्वाचे स्थान आहे. अशा उपक्रमांमधून व्यंगचित्रकारांना आपल्या कलाकृती रसिकांसमोर सादर करण्याची संधी मिळते. तसेच विविध शैली, विषय आणि तंत्रांचा परिचय प्रेक्षकांना होतो. प्रदर्शनांमुळे जुन्या आणि नव्या पिढ्यांतील कलाकारांच्या कामाची ओळख निर्माण होण्यास मदत होते, तर संमेलनांमधून कलाकारांना विचारांची देवाणघेवाण आणि अनुभवांची चर्चा करण्यासाठी व्यासपीठ उपलब्ध होते.

बाळ राणे यांच्या व्यंगचित्रांचा संग्रह त्यांच्या कन्या प्रतिभा राणे-वाघ यांनी जतन केला आहे. त्यांच्या जन्मशताब्दीनिमित्त २०१४ मध्ये सर जे. जे. उपयोजित कला महाविद्यालयात त्यांच्या चित्रांचे प्रदर्शन आयोजित करण्यात आले होते. तसेच १५ डिसेंबर २०२२ ते १ जानेवारी २०२३ या कालावधीत नेहरू सेंटर आर्ट गॅलरी येथे आयोजित ''आठवणीतील हास्यरेषा'' या भारतीय ज्येष्ठ व्यंगचित्रकारांच्या पूर्वावलोकनात्मक प्रदर्शनात त्यांच्या कलाकृतींचा समावेश करण्यात आला होता.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;/&gt;&lt;ref&gt;''Nehru Centre Newsletter'', डिसेंबर २०२२, “Indian Master's Retrospective — आठवणीतील हास्यरेषा”, नेहरू सेंटर आर्ट गॅलरी. https://www.nehrucentremumbai.in/wp-content/uploads/2023/08/December-2022-for-web.pdf&lt;/ref&gt;

प्रभाकर वाईरकर यांनी भारतात आयोजित विविध व्यंगचित्र आणि अर्कचित्र प्रदर्शनांमध्ये सहभाग घेतला. १८ ते ३० ऑक्टोबर २०१० या कालावधीत बेंगळुरू येथील इंडियन कार्टून गॅलरीत त्यांच्या व्यंगचित्रांचे प्रदर्शन भरविण्यात आले होते. या प्रदर्शनाची माहिती ''Deccan Herald'' या वृत्तपत्राने प्रसिद्ध केली होती.&lt;ref&gt;“45 cartoon shows in three years!”, ''Deccan Herald'', ८ ऑक्टोबर २०१०. https://www.deccanherald.com/india/karnataka/bengaluru/45-cartoon-shows-three-years-2520481&lt;/ref&gt; २०११ मध्ये पुण्यातील सवाई गंधर्व भीमसेन महोत्सवात त्यांच्या हिंदुस्थानी शास्त्रीय संगीत क्षेत्रातील कलाकारांच्या सत्तरहून अधिक अर्कचित्रांचे प्रदर्शन भरविण्यात आले होते.&lt;ref&gt;Amrita Jain, “Lines of Thought”, ''The Indian Express'', २ डिसेंबर २०११. https://indianexpress.com/article/cities/pune/lines-of-thought/&lt;/ref&gt;

ठाणे येथे २० आणि २१ जानेवारी २०१८ रोजी कार्टूनिस्ट्स कंबाइन या संस्थेच्या वतीने अखिल भारतीय मराठी व्यंगचित्रकार संमेलनाचे आयोजन करण्यात आले होते. या संमेलनाचे अध्यक्षपद विवेक मेहेत्रे यांनी भूषविले. संमेलनात समाजमाध्यमे आणि व्यंगचित्रे, तसेच मराठी दैनिकांतील राजकीय व्यंगचित्रांचे स्थान या विषयांवर चर्चासत्रे आयोजित करण्यात आली होती. कार्यशाळा, स्पर्धा आणि ज्येष्ठ व दिवंगत व्यंगचित्रकारांच्या कलाकृतींचे प्रदर्शन हेही संमेलनाचे भाग होते. संमेलनादरम्यान व्यंगचित्रकलेचा इतिहास आणि दुर्मिळ व्यंगचित्रांचे दस्तऐवजीकरण यांविषयीही चर्चा झाली.&lt;ref&gt;“ठाण्यामध्ये रंगणार मराठी व्यंगचित्रकार संमेलन”, ''महाराष्ट्र टाइम्स'', ८ डिसेंबर २०१७. https://maharashtratimes.com/maharashtra/mumbai-news/marathi-cartoonist-gettogether/articleshow/61969835.cms&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“व्यंग्यचित्रांचा इतिहास पुस्तकांतून जतन करा : सुहास बहुलकर”, ''सकाळ'', २० जानेवारी २०१८. https://www.esakal.com/mumbai/marathi-news-thane-news-marathi-caricature-festival-93538&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“व्यंगचित्रकारांनी कठोर भूमिका घ्यायला हवी - राज ठाकरे”, ''लोकसत्ता'', २२ जानेवारी २०१८. https://www.loksatta.com/thane/raj-thackeray-attended-all-india-marathi-cartooninst-meet-in-thane-1619963/&lt;/ref&gt;

या प्रदर्शनांमधून आणि संमेलनांमधून व्यंगचित्रकलेच्या विविध शैलींचे सादरीकरण, कलाकारांच्या कामाचे दस्तऐवजीकरण आणि नव्या पिढीपर्यंत या कलेचा परिचय करून देण्याचे प्रयत्न झाले. अशा उपक्रमांमुळे व्यंगचित्रकलेच्या संवर्धनासाठी कलाकार, संस्था आणि रसिक यांच्यात संवादाचे व्यासपीठ निर्माण झाले.

=== व्यंगचित्र प्रदर्शने ===

व्यंगचित्र प्रदर्शनांच्या माध्यमातून कलाकारांच्या कलाकृती रसिक आणि अभ्यासकांपर्यंत पोहोचतात. अशा प्रदर्शनांमध्ये व्यंगचित्रे, हास्यचित्रे आणि अर्कचित्रे पाहण्याची संधी मिळते. कलाकारांची रेखाटनशैली, विषयांची निवड आणि कलात्मक प्रवास यांचा परिचय प्रदर्शनांमधून होतो. प्रदर्शनांमुळे कलाकृतींचे जतन आणि त्यांचे सार्वजनिक दस्तऐवजीकरण होण्यासही मदत होते.

बाळ राणे यांच्या जन्मशताब्दीनिमित्त २०१४ मध्ये मुंबईतील सर जे. जे. उपयोजित कला महाविद्यालयात त्यांच्या व्यंगचित्रांचे प्रदर्शन आयोजित करण्यात आले होते. त्यांच्या दीर्घ कलाप्रवासातील निवडक चित्रे या प्रदर्शनात मांडण्यात आली. त्यांच्या कन्या प्रतिभा राणे-वाघ यांनी त्यांच्या मूळ रेखाचित्रांचे, स्केचबुक्सचे आणि प्रकाशित चित्रांचे जतन केले आहे.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;/&gt;

प्रभाकर वाईरकर यांच्या चित्रप्रदर्शनाचे आयोजन ३० जानेवारी ते १ फेब्रुवारी २०२६ या कालावधीत रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील लांजा तालुक्यातील रिंगणे येथे झालेल्या अकराव्या ग्रामीण मराठी साहित्य संमेलनाच्या कार्यक्रमात करण्यात आले होते. राजापूर-लांजा तालुका नागरिक संघाने आयोजित केलेल्या या संमेलनाच्या कार्यक्रमपत्रिकेत वाईरकर यांच्या चित्रप्रदर्शनाचा समावेश होता. संमेलनाच्या समारोपप्रसंगी वाईरकर यांना बाळकृष्ण खामकर कोकण भूषण पुरस्कार प्रदान करण्यात आला.&lt;ref&gt;“रत्नागिरी : जानेवारीअखेर रिंगणे येथे अकरावे ग्रामीण साहित्य संमेलन”, ''हिंदुस्थान समाचार'', ८ जानेवारी २०२६. https://marathi.hindusthansamachar.in/Encyc/2026/1/9/Rural-Literature-Conference-to-be-held-at-Ringane-.php&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“रत्नागिरी : समाजातील सर्व घटकांना सामावून घेऊन प्रगती साधणारे संमेलन - प्रभाकर वाईरकर”, ''हिंदुस्थान समाचार'', २ फेब्रुवारी २०२६. https://marathi.hindusthansamachar.in/Encyc/2026/2/2/Prabhakar-Wairkar-Speeach-in-R.php&lt;/ref&gt;

=== व्यंगचित्रकार संमेलने ===

मराठी व्यंगचित्रकलेचा प्रसार, व्यंगचित्रकारांमधील संवाद आणि नवोदित कलाकारांना प्रोत्साहन देण्यासाठी महाराष्ट्रात विविध ठिकाणी व्यंगचित्रकार संमेलने आयोजित केली जातात. या संमेलनांमध्ये व्यंगचित्रांची प्रदर्शने, चर्चासत्रे, कार्यशाळा, प्रात्यक्षिके आणि स्पर्धांचा समावेश असतो. अशा उपक्रमांमधून कलाकारांना आपली कला सादर करण्याची तसेच व्यंगचित्रकलेतील बदलत्या प्रवाहांवर चर्चा करण्याची संधी मिळते.

२०१९ मध्ये कार्टूनिस्ट्स कंबाइनतर्फे १३ आणि १४ एप्रिल रोजी नाशिक येथील कुसुमाग्रज प्रतिष्ठानमध्ये वार्षिक व्यंगचित्रकार संमेलन आणि प्रदर्शन आयोजित करण्यात आले. ‘हास्य मैफील’ या नावाने आयोजित या उपक्रमात देशातील सत्तरहून अधिक ज्येष्ठ आणि नवोदित व्यंगचित्रकार सहभागी झाले होते. प्रदर्शनात सुमारे तीनशे व्यंगचित्रे मांडण्यात आली. व्यंगचित्रकलेच्या विविध शाखांवरील परिसंवाद, प्रात्यक्षिके आणि नवोदित कलाकारांसाठी मार्गदर्शनपर कार्यक्रमांचाही त्यात समावेश होता. या संमेलनात व्यंगचित्रकार ज्ञानेश सोनार यांना जीवनगौरव पुरस्कार प्रदान करण्यात आला आणि त्यांच्या ''Different Strokes'' या चित्रसंग्रहाचे प्रकाशन करण्यात आले.&lt;ref&gt;“कार्टूनिस्ट्स कंबाइन’चे १३ आणि १४ एप्रिलला नाशकात वार्षिक संमेलन”, ''माय मराठी'', ७ एप्रिल २०१९. https://mymarathi.net/cartoonist-sammelan/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Rashi Bhattacharyya, “Annual convention of ‘Cartoonists Combine’ to be held in Maharashtra’s Nashik”, ''The Indian Express'', ८ एप्रिल २०१९. https://indianexpress.com/article/cities/pune/annual-convention-of-cartoonists-combine-to-be-held-in-maharashtras-nashik/&lt;/ref&gt;

या संमेलनांमधून व्यंगचित्रकारांना कलाकृती सादर करण्याबरोबरच परस्परांशी संवाद साधण्याची आणि नव्या कलाकारांना मार्गदर्शन करण्याची संधी मिळते. प्रदर्शन, परिसंवाद आणि कार्यशाळांच्या माध्यमातून व्यंगचित्रकलेच्या संवर्धनासाठी संस्थात्मक पातळीवर प्रयत्न केले जातात.

=== कार्यशाळा आणि प्रात्यक्षिके ===

चित्रकला, हस्तकला आणि इतर दृश्यकलांचा परिचय विद्यार्थ्यांना करून देण्यासाठी कोकणातील शैक्षणिक संस्था आणि सांस्कृतिक संघटनांकडून कार्यशाळा, स्पर्धा आणि प्रात्यक्षिकांचे आयोजन केले जाते. अशा उपक्रमांमधून विद्यार्थ्यांना चित्ररेखन, रंगांचा वापर, कल्पनाशक्ती आणि निरीक्षणकौशल्य विकसित करण्याची संधी मिळते. ही कौशल्ये व्यंगचित्रकलेसह दृश्यकलेच्या विविध प्रकारांसाठी उपयुक्त ठरतात.

रत्‍नागिरी येथे सप्टेंबर २०२३ मध्ये सकाळ माध्यम समूहाच्या न्यूजपेपर इन एज्युकेशन (एनआयई) उपक्रमांतर्गत विद्यार्थ्यांसाठी पर्यावरणपूरक गणेशमूर्ती निर्मिती कार्यशाळेचे आयोजन करण्यात आले होते. या कार्यशाळेत मूर्तिकार श्रीकांत ढालकर यांनी गणेशमूर्ती घडविण्याचे प्रात्यक्षिक सादर केले. त्यांच्या मार्गदर्शनाखाली विद्यार्थ्यांनी शाडूच्या मातीपासून गणेशमूर्ती तयार केल्या. या उपक्रमातून विद्यार्थ्यांना मूर्तिकलेचा प्रत्यक्ष अनुभव देण्याबरोबरच पर्यावरणपूरक गणेशोत्सवाचा संदेश देण्यात आला.&lt;ref&gt;“रत्नागिरीत शनिवारी इको गणपती कार्यशाळा”, ''सकाळ'', १२ सप्टेंबर २०२३. https://www.esakal.com/amp/kokan/todays-latest-marathi-news-kop23b05851-txt-ratnagiri-20230912033417&lt;/ref&gt;

संगमेश्वर येथे जानेवारी २०२३ मध्ये जेएसडब्ल्यू फाउंडेशन आणि रत्‍नागिरी जिल्हा कलाध्यापक संघ यांच्या संयुक्त विद्यमाने जिल्हास्तरीय चित्रकला व हस्तकला स्पर्धेचे आयोजन करण्यात आले होते. या स्पर्धेत जिल्ह्यातील विद्यार्थ्यांनी सहभाग घेतला. या स्पर्धेसाठी सुमारे ३,५८४ चित्रे आणि १६० हस्तकलावस्तू प्राप्त झाल्याची नोंद वृत्तांतात आहे. या उपक्रमातून ग्रामीण भागातील विद्यार्थ्यांना आपली कलात्मक कौशल्ये सादर करण्यासाठी व्यासपीठ उपलब्ध झाले.&lt;ref&gt;“जिल्हास्तरीय चित्रकला व हस्तकला स्पर्धेला भरभरून प्रतिसाद”, ''सकाळ'', ११ जानेवारी २०२३. https://www.esakal.com/amp/kokan/todays-latest-marathi-news-kop23a31775-txt-ratnagiri-today-20230111091449&lt;/ref&gt;

हे दोन्ही उपक्रम व्यंगचित्रकलेशी थेट संबंधित नसले, तरी कोकणातील दृश्यकला शिक्षण, विद्यार्थ्यांचा कलात्मक सहभाग आणि स्थानिक पातळीवरील कला उपक्रमांचे स्वरूप दर्शवतात.

== पुरस्कार आणि सन्मान ==

कोकणाशी संबंधित व्यंगचित्रकारांनी व्यंगचित्रकला, हास्यचित्रण आणि चित्रांकन या क्षेत्रांत केलेल्या कार्याची विविध संस्था, नियतकालिके आणि सांस्कृतिक संघटनांनी दखल घेतली आहे. त्यांच्या कलात्मक योगदानाबद्दल त्यांना व्यंगचित्रकला, साहित्य आणि सांस्कृतिक क्षेत्रांतील पुरस्कारांनी सन्मानित करण्यात आले आहे.

ठाण्यातील व्यंगचित्रकार **दिवाकर जयंत शेडगे** यांना १९९२ मध्ये मुंबई मराठी पत्रकार संघाच्या ‘मधुचंद्र साहित्यिकांचा’ या मालिकेसाठी प्रसिद्ध झालेल्या हास्यचित्रांबद्दल उत्कृष्ट हास्यचित्राचे शं. वा. किर्लोस्कर स्मृतिचिन्ह प्रदान करण्यात आले. २००२ मध्ये *कलाकुंज* दिवाळी अंकातील उत्कृष्ट हास्यचित्रांसाठीही त्यांना हे स्मृतिचिन्ह मिळाले.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;/&gt;

ठाण्यातील व्यंगचित्रकार **विवेक मेहेत्रे** यांना उत्कृष्ट व्यंगचित्रकलेसाठी शं. वा. किर्लोस्कर पुरस्कार २००० आणि २००९ या वर्षी दोनदा मिळाला. त्यांच्या ''तुमचा नवा दोस्त इंटरनेट'' या पुस्तकाला महाराष्ट्र शासनाचा प्रथम क्रमांकाचा पुरस्कार मिळाल्याचा उल्लेख त्यांच्या चरित्रात्मक नोंदीत आहे.&lt;ref name=&quot;MehetreProfile&quot;/&gt;

सिंधुदुर्ग जिल्ह्याशी संबंधित व्यंगचित्रकार **प्रभाकर वाईरकर** यांना २०२६ मध्ये राजापूर-लांजा तालुका नागरिक संघातर्फे आयोजित अकराव्या ग्रामीण मराठी साहित्य संमेलनात बाळकृष्ण खामकर कोकण भूषण पुरस्कार प्रदान करण्यात आला. रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील लांजा तालुक्यातील रिंगणे येथे झालेल्या संमेलनाच्या अखेरच्या दिवशी हा पुरस्कार देण्यात आला.&lt;ref&gt;“रत्नागिरी : समाजातील सर्व घटकांना सामावून घेऊन प्रगती साधणारे संमेलन - प्रभाकर वाईरकर”, ''हिंदुस्थान समाचार'', २ फेब्रुवारी २०२६. https://marathi.hindusthansamachar.in/Encyc/2026/2/2/Prabhakar-Wairkar-Speeach-in-R.php&lt;/ref&gt;

या पुरस्कारांमधून कोकणाशी संबंधित काही व्यंगचित्रकारांच्या कलात्मक कार्याची विविध संस्थांनी घेतलेली दखल दिसून येते.

=== व्यंगचित्रकलेतील पुरस्कार ===

कोकणाशी संबंधित व्यंगचित्रकारांना त्यांच्या कलात्मक योगदानाबद्दल विविध नियतकालिके, संस्था आणि सांस्कृतिक संघटनांकडून पुरस्कार व पारितोषिके मिळाली आहेत. या सन्मानांमधून व्यंगचित्रकलेतील त्यांची गुणवत्ता आणि सातत्यपूर्ण कामगिरी यांची दखल घेतली गेल्याचे दिसून येते.

सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील कणकवलीजवळील जानवली येथे जन्मलेले ज्येष्ठ व्यंगचित्रकार **बाळ राणे** यांनी *किर्लोस्कर* आणि *मनोहर* यांसारख्या नियतकालिकांनी आयोजित केलेल्या व्यंगचित्र स्पर्धांमध्ये पारितोषिके मिळविली होती. त्यांच्या व्यंगचित्रांमध्ये सामाजिक, कौटुंबिक आणि राजकीय विषयांचे चित्रण आढळते.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;/&gt;
ठाण्यातील व्यंगचित्रकार **विवेक मेहेत्रे** यांना उत्कृष्ट व्यंगचित्रकलेसाठी शं. वा. किर्लोस्कर पुरस्कार २००० आणि २००९ या वर्षी दोनदा मिळाला. त्यांच्या ''तुमचा नवा दोस्त इंटरनेट'' या पुस्तकाला महाराष्ट्र शासनाचा प्रथम क्रमांकाचा पुरस्कार मिळाल्याची नोंद त्यांच्या चरित्रात्मक परिचयात आहे.&lt;ref name=&quot;MehetreProfile&quot;/&gt;

ठाण्यातील व्यंगचित्रकार **दिवाकर जयंत शेडगे** यांना १९९२ मध्ये मुंबई मराठी पत्रकार संघाच्या ‘मधुचंद्र साहित्यिकांचा’ या मालिकेत प्रसिद्ध झालेल्या हास्यचित्रांसाठी उत्कृष्ट हास्यचित्राचे शं. वा. किर्लोस्कर स्मृतिचिन्ह मिळाले. २००२ मध्ये *कलाकुंज* दिवाळी अंकातील उत्कृष्ट हास्यचित्रांसाठीही त्यांना हे स्मृतिचिन्ह प्रदान करण्यात आले.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;/&gt;

=== कोकणातील सन्मान ===

सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील ज्येष्ठ व्यंगचित्रकार **प्रभाकर वाईरकर** यांना २०२६ मध्ये रत्नागिरी जिल्ह्यातील रिंगणे (ता. लांजा) येथे आयोजित अकराव्या ग्रामीण मराठी साहित्य संमेलनात बाळकृष्ण खामकर कोकण भूषण पुरस्कार प्रदान करण्यात आला. राजापूर-लांजा तालुका नागरिक संघातर्फे आयोजित या संमेलनाच्या समारोपप्रसंगी त्यांना हा पुरस्कार देण्यात आला. संमेलनात साहित्य, कला आणि सामाजिक विषयांवरील विविध उपक्रमांचे आयोजन करण्यात आले होते.&lt;ref&gt;“रत्नागिरी : समाजातील सर्व घटकांना सामावून घेऊन प्रगती साधणारे संमेलन - प्रभाकर वाईरकर”, ''हिंदुस्थान समाचार'', २ फेब्रुवारी २०२६. https://marathi.hindusthansamachar.in/Encyc/2026/2/2/Prabhakar-Wairkar-Speeach-in-R.php&lt;/ref&gt;

== व्यंगचित्रकलेशी संबंधित संस्था आणि उपक्रम ==

व्यंगचित्रकलेचा प्रसार आणि संवर्धन करण्यासाठी व्यंगचित्रकारांच्या संघटना तसेच विविध सांस्कृतिक संस्था आणि कला संघटना कार्यरत आहेत. या संस्थांमार्फत व्यंगचित्रकारांना व्यासपीठ उपलब्ध करून देणे, नवोदित कलाकारांना प्रोत्साहन देणे, प्रदर्शने आणि संमेलने आयोजित करणे तसेच व्यंगचित्रकलेविषयी चर्चा घडवून आणणे असे उपक्रम राबविले जातात.

=== कार्टूनिस्ट्स कंबाइन ===

‘कार्टूनिस्ट्स कंबाइन’ ही मराठी व्यंगचित्रकारांची संघटना असून व्यंगचित्रकलेचा प्रसार आणि कलाकारांमधील संवाद वाढविण्यासाठी ती विविध उपक्रम राबवते. जुलै २०१७ मध्ये संस्थेच्या नूतन कार्यकारिणीची बैठक झाली. या बैठकीत विवेक मेहेत्रे यांची अध्यक्षपदी निवड करण्यात आली. व्यंगचित्रकलेतील रसिकांची संख्या वाढविणे, कार्टूनिंगचा अभ्यासक्रमात समावेश व्हावा यासाठी प्रयत्न करणे, व्यंगचित्रकारांसाठी शासकीय अधिस्वीकृतीपत्रिकेची मागणी करणे आणि दरवर्षी अखिल भारतीय स्तरावर व्यंगचित्रकारांचे संमेलन आयोजित करणे यांसारख्या विषयांवर बैठकीत चर्चा झाली. संस्थेने सभासद नोंदणीची मोहीमही सुरू केली होती.&lt;ref&gt;शरद लोणकर, “कार्टूनिस्ट्स कंबाइन’च्या नूतन कार्यकारिणीची बैठक संपन्न”, ''माय मराठी'', २० जुलै २०१७. https://mymarathi.net/cartoonist-combine/&lt;/ref&gt;

या संस्थेच्या वतीने २० आणि २१ जानेवारी २०१८ रोजी ठाणे येथे अखिल भारतीय मराठी व्यंगचित्रकार संमेलन आयोजित करण्यात आले. या संमेलनाचे अध्यक्षपद विवेक मेहेत्रे यांनी भूषविले. व्यंगचित्र प्रदर्शन, चर्चासत्रे, कार्यशाळा आणि स्पर्धा हे संमेलनाचे प्रमुख भाग होते. समाजमाध्यमे आणि व्यंगचित्रे तसेच मराठी दैनिकांमधील राजकीय व्यंगचित्रांचे स्थान यांसारख्या विषयांवर चर्चा करण्यात आली. ज्येष्ठ आणि दिवंगत व्यंगचित्रकारांच्या कलाकृतींचे प्रदर्शनही आयोजित करण्यात आले होते.&lt;ref&gt;“ठाण्यामध्ये रंगणार मराठी व्यंगचित्रकार संमेलन”, ''महाराष्ट्र टाइम्स'', ८ डिसेंबर २०१७. https://maharashtratimes.com/maharashtra/mumbai-news/marathi-cartoonist-gettogether/articleshow/61969835.cms&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“व्यंग्यचित्रांचा इतिहास पुस्तकांतून जतन करा : सुहास बहुलकर”, ''सकाळ'', २० जानेवारी २०१८. https://www.esakal.com/mumbai/marathi-news-thane-news-marathi-caricature-festival-93538&lt;/ref&gt;

=== स्थानिक व्यंगचित्र स्पर्धा आणि प्रदर्शन ===

स्थानिक पातळीवर आयोजित व्यंगचित्र स्पर्धा आणि प्रदर्शनांमुळे नवोदित कलाकारांना आपली कला सादर करण्यासाठी व्यासपीठ उपलब्ध होते. अशा उपक्रमांमध्ये बालव्यंगचित्रकार, हौशी कलाकार आणि अनुभवी व्यंगचित्रकारांना सहभागाची संधी मिळते. निवडक कलाकृतींच्या प्रदर्शनातून व्यंगचित्रकलेचा परिचय व्यापक प्रेक्षकांपर्यंत पोहोचतो.

ठाणे येथे शिवसेवा मित्र मंडळातर्फे शिवसेनाप्रमुख बाळासाहेब ठाकरे यांच्या जयंतीनिमित्त व्यंगचित्र स्पर्धेचे आयोजन करण्यात आले होते. जानेवारी २०२३ मध्ये या स्पर्धेचे सातवे वर्ष होते. बालव्यंगचित्रकार आणि खुल्या गटातील हौशी व्यंगचित्रकारांसाठी स्वतंत्र गट ठेवण्यात आले होते. ‘व्यंगचित्रांच्या माध्यमातून समाजप्रबोधन’ हा स्पर्धेचा विषय होता. परीक्षकांनी निवडलेल्या व्यंगचित्रांचे प्रदर्शन ठाणे पूर्व येथील कोपरी परिसरातील खुले कलादालन येथे आयोजित करण्याचे जाहीर करण्यात आले होते.&lt;ref&gt;“शिवसेनाप्रमुख बाळासाहेब ठाकरे स्मृती दिनानिमित्त ठाण्यात व्यंगचित्र स्पर्धा”, ''मुंबई तरुण भारत'', १३ जानेवारी २०२३. https://www.mahamtb.com/Encyc/2023/1/13/Cartoon-Competition-in-Thane.html&lt;/ref&gt;

जानेवारी २०२५ मध्ये या स्पर्धेचे बारावे वर्ष आयोजित करण्यात आले. बालव्यंगचित्रकार, हौशी व्यंगचित्रकार आणि दिव्यांग स्पर्धकांसाठी स्वतंत्र गट ठेवण्यात आले होते. निवडलेल्या कलाकृतींचे प्रदर्शन आणि पारितोषिक वितरण समारंभ ठाणे पूर्व येथे आयोजित करण्यात आला. महाराष्ट्रातील विविध भागांतील स्पर्धकांनी यात सहभाग घेतला. ज्येष्ठ व्यंगचित्रकारांनी स्पर्धकांना मार्गदर्शनही केले.&lt;ref&gt;“Thane : बाळासाहेब ठाकरे यांच्या जयंतीप्रीत्यर्थ ठाणे येथे व्यंगचित्रकला स्पर्धा; महाराष्ट्रातून उत्स्फूर्त प्रतिसाद”, ''हिंदुस्थान पोस्ट'', २४ जानेवारी २०२५. https://www.marathi.hindusthanpost.com/social/cartoon-competition-in-thane-on-the-occasion-of-balasaheb-thackerays-birth-anniversary/&lt;/ref&gt;

== हेही पहा ==
* [[व्यंगचित्र]]

== बाह्य दुवे ==
* [https://vishwakosh.marathi.gov.in/33080/ व्यंग्यचित्र – मराठी विश्वकोश]
* [https://www.pratibhawagh.com/bal-rane-marathi बाळ राणे – चरित्र व व्यंगचित्रकलेचा वारसा]
* {{कोकण लोकजीवन}}

== संदर्भ ==


[[वर्ग:मराठी व्यंगचित्रकार]]
[[वर्ग:कोकण]]
[[वर्ग:व्यंगचित्रकला]]</text>
      <sha1>5wjxh9jg7ii90h3w3uerpacjlbowa4e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728430</id>
      <parentid>2728429</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T06:13:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KiranBOT II</username>
        <id>140753</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>शुद्धलेखन — लेखनभेद ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#लेखनभेद|अधिक माहिती]])</comment>
      <origin>2728430</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="162043" sha1="qz1x00rn33i0bv1q41vwhenthcwu5rt" xml:space="preserve">कोकण हा महाराष्ट्राच्या पश्चिम किनारपट्टीवरील भौगोलिक आणि सांस्कृतिक वैशिष्ट्यांनी समृद्ध प्रदेश आहे. या प्रदेशातील सामाजिक जीवन, स्थानिक बोलीभाषा, लोकपरंपरा आणि सांस्कृतिक घडामोडी यांचे प्रतिबिंब विविध कलाप्रकारांतून व्यक्त झाले आहे. व्यंगचित्रकला हा त्यांपैकी एक दृश्यकलाप्रकार आहे. रेषा, आकार आणि प्रसंग यांच्या माध्यमातून विनोद, उपरोध आणि भाष्य व्यक्त करणाऱ्या व्यंगचित्रांना वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमध्ये महत्त्वाचे स्थान लाभले आहे. व्यंगचित्रांमधून सामाजिक विसंगती, मानवी स्वभावातील विरोधाभास आणि समकालीन घटनांवर मार्मिक भाष्य केले जाते.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot;&gt;वसंत सरवटे, “[https://vishwakosh.marathi.gov.in/33080/ व्यंग्यचित्र]”, ''मराठी विश्वकोश''.&lt;/ref&gt;

'''कोकणातील व्यंगचित्रकारांनी''' आपल्या कलाकृतींतून सामाजिक, कौटुंबिक आणि राजकीय विषयांचे चित्रण केले आहे. वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमधील व्यंगचित्रांबरोबरच अर्कचित्रकला, चित्रांकन आणि जाहिरातकला या क्षेत्रांतही काही कलाकारांनी योगदान दिले आहे. या लेखात कोकण विभागातील ठाणे, रायगड, रत्‍नागिरी आणि सिंधुदुर्ग या जिल्ह्यांशी संबंधित व्यंगचित्रकारांचा उपलब्ध प्रकाशित संदर्भांच्या आधारे परिचय करून देण्यात आला आहे. कलाकारांचा जिल्ह्याशी असलेला संबंध निश्चित करताना त्यांचे जन्मस्थान, वास्तव्य किंवा कार्यक्षेत्र यांपैकी विश्वसनीय स्रोतांद्वारे उपलब्ध असलेली माहिती विचारात घेतली आहे.&lt;ref name=&quot;konkanhistory&quot;&gt;“[https://divcomkonkan.gov.in/इतिहास-2/ इतिहास]”, विभागीय आयुक्त, कोकण विभाग, महाराष्ट्र शासन.&lt;/ref&gt;

== व्यंगचित्रकलेची पार्श्वभूमी ==

व्यंगचित्र हे समकालीन व्यक्ती, घटना किंवा प्रसंगांमधील विसंगतींचे विनोदी अथवा उपरोधिक चित्रण करणारे दृश्यकलामाध्यम आहे. रेषा, आकार, चेहऱ्यावरील हावभाव आणि प्रसंगरचना यांच्या साहाय्याने व्यंगचित्रकार एखाद्या व्यक्तीचे किंवा परिस्थितीचे वैशिष्ट्यपूर्ण पैलू ठळक करतो. व्यंगचित्राचा उद्देश केवळ हास्यनिर्मिती करणे नसून सामाजिक आणि राजकीय वास्तवातील विसंगतींकडे लक्ष वेधणे हाही असतो. संपादकीय किंवा राजकीय टीकाचित्रे, हास्यचित्रे, अर्कचित्रे आणि चित्रपट्ट्या असे या दृश्यकलेचे विविध प्रकार आहेत.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot;/&gt;

आधुनिक व्यंगचित्रकलेच्या विकासात मुद्रित माध्यमांचा महत्त्वाचा वाटा आहे. एकोणिसाव्या शतकात वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांचा प्रसार वाढल्यानंतर व्यंगचित्रे सार्वजनिक चर्चेचे आणि सामाजिक-राजकीय भाष्याचे प्रभावी माध्यम बनली. इंग्लंडमध्ये १८४१ मध्ये सुरू झालेल्या ''पंच'' या साप्ताहिकाने आधुनिक व्यंगचित्रांच्या प्रसारात महत्त्वाची भूमिका बजावली. त्यातील चित्रांमधून तत्कालीन सामाजिक आणि राजकीय परिस्थितीवर उपरोधिक भाष्य केले जात असे. या नियतकालिकाच्या प्रभावातून आशियातील विविध भाषांमध्येही ''पंच''च्या धर्तीवरील नियतकालिके सुरू झाली. वसाहतकालीन भारतात व्यंगचित्रांनी ब्रिटिश सत्तेचे स्वरूप, वांशिक दृष्टिकोन आणि तत्कालीन राजकीय घडामोडी यांचे चित्रण केले. त्याचबरोबर भारतीय समाजातील प्रतिक्रिया आणि प्रतिकार व्यक्त करण्याचे माध्यम म्हणूनही त्यांचा वापर झाला.&lt;ref&gt;“[https://ir.nbu.ac.in/handle/123456789/3954 Caricature in Print Media: A Historical Study of Political Cartoons in Colonial India (1872–1947)]”, Dahlia Bhattacharya, ''Karatoya: North Bengal University Journal of History'', खंड १२, मार्च २०१९, पृ. ६३–७८.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;asianpunches&quot;&gt;Swarali Paranjape, “Crossing Boundaries: Punch and the Marathi Weekly Hindu Pañca (1870–1909)”, ''Asian Punches: A Transcultural Affair'', Springer, २०१३, पृ. १५१–१६४.&lt;/ref&gt;

मराठी व्यंगचित्रकलेच्या प्रारंभीच्या इतिहासात ''हिंदू पंच'' या साप्ताहिकाचा उल्लेख महत्त्वाचा आहे. इंग्लंडमधील ''पंच''च्या धर्तीवर मराठीत सुरू झालेल्या या नियतकालिकाने मराठी मुद्रित संस्कृतीत व्यंगचित्राधारित पत्रकारितेचा प्रारंभिक टप्पा निर्माण केला. संशोधक स्वारली परांजपे यांनी ''हिंदू पंच''मधील उपलब्ध अंकांचा अभ्यास करून या नियतकालिकाचे स्वरूप, त्यातील व्यंगात्मक आशय आणि पाश्चात्त्य ''पंच'' परंपरेशी असलेले त्याचे संबंध यांचा ऊहापोह केला आहे. त्यांच्या अभ्यासात १८८० ते १८८७ आणि १८९७ या वर्षांतील उपलब्ध अंकांचा आधार घेतलेला आहे.&lt;ref name=&quot;asianpunches&quot; /&gt;

मराठी व्यंगचित्रकलेला नियमित स्वरूप देण्यात शं. वा. किर्लोस्कर यांचे योगदान महत्त्वाचे मानले जाते. १९२५ पासून त्यांनी ''किर्लोस्कर'' नियतकालिकात नियमितपणे व्यंगचित्रे प्रसिद्ध करण्यास सुरुवात केली. त्यांच्या चित्रांमधून वैयक्तिक उन्नती, सामाजिक प्रबोधन आणि समाजाच्या सर्वांगीण विकासाशी संबंधित विचार मांडले जात. त्यांनी तीनशेहून अधिक व्यंगचित्रे किंवा बोधचित्रे रेखाटली. पुढे त्यांनी सामाजिक आणि राजकीय घडामोडींवरील टीकाचित्रेही प्रसिद्ध केली. नवोदित व्यंगचित्रकारांची चित्रे नियतकालिकात प्रसिद्ध करून त्यांना प्रोत्साहन देण्याचे कार्यही त्यांनी केले.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

विसाव्या शतकाच्या पुढील दशकांत मराठी नियतकालिकांनी हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रांना अधिक व्यापक व्यासपीठ उपलब्ध करून दिले. ''हंस'', ''मोहिनी'' आणि ''उद्यम'' यांसारख्या नियतकालिकांनी हास्यचित्रकलेला चालना दिली. या माध्यमांतून नागेश आर्डे, शि. द. फडणीस, प्रभाकर ठोकळ, वसंत सरवटे आणि श्याम जोशी यांसारख्या हास्यचित्रकारांची कामे वाचकांपर्यंत पोहोचली. ''आवाज'' वार्षिक, ''जत्रा'', ''मौज'' आणि ''वीणा'' यांसारख्या नियतकालिकांनीही व्यंगचित्रे आणि हास्यचित्रांना स्थान दिले. त्यामुळे मराठी व्यंगचित्रकलेत सामाजिक भाष्याबरोबरच विनोदी आणि कल्पनाप्रधान चित्रणाची परंपराही विकसित झाली.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

पुढील काळात मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विविध शाखांचा विस्तार झाला. वृत्तपत्रांतील राजकीय टीकाचित्रे, नियतकालिकांतील हास्यचित्रे, व्यक्तिचित्रांवर आधारित अर्कचित्रे, लेख-कथा-पुस्तकांसाठी केलेली चित्रांकने आणि चित्रपट्ट्या यांना स्वतंत्र स्थान प्राप्त झाले. या माध्यमांतून व्यंगचित्रकारांनी तत्कालीन समाजजीवन, राजकीय घडामोडी, मानवी स्वभाव आणि दैनंदिन अनुभव यांचे चित्रण केले. मराठी व्यंगचित्रकलेचा हा प्रवास नियतकालिकांची परंपरा आणि मुद्रित माध्यमांचा विकास यांच्याशी निगडित राहिला आहे.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

== व्यंगचित्रकलेत कोकणाचे योगदान ==

मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विकासात कोकण प्रदेशातील कलाकारांनी विविध प्रकारे योगदान दिले आहे. वृत्तपत्रे, नियतकालिके आणि दिवाळी अंक यांसारख्या मुद्रित माध्यमांतून त्यांनी सामाजिक, कौटुंबिक आणि राजकीय विषयांवरील व्यंगचित्रे व हास्यचित्रे वाचकांपर्यंत पोहोचवली. काही कलाकारांनी अर्कचित्रकला, चित्रांकन आणि जाहिरातकलेच्या क्षेत्रांतही काम केले. त्यांच्या कार्यातून मराठी व्यंगचित्रकलेतील विषयवैविध्य आणि अभिव्यक्तीची विविध रूपे दिसून येतात.

सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील कणकवलीजवळच्या जानवली येथे जन्मलेले **बाळ राणे** यांनी मराठी व्यंगचित्रकलेत दीर्घकाळ योगदान दिले. त्यांच्या व्यंगचित्रांचे विषय कौटुंबिक जीवन, सामाजिक परिस्थिती, राजकीय घडामोडी आणि दैनंदिन अनुभव असे विविध होते. *मनोहर*, *किर्लोस्कर*, *हंस*, *वसंत*, *मोहिनी*, *मार्मिक* आणि *किशोर* यांसारख्या मराठी नियतकालिकांबरोबरच हिंदी, गुजराती आणि इंग्रजी नियतकालिकांतही त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. *तरुण भारत*मधील ‘बाळूकाका’ हे त्यांचे पॉकेट कार्टून सुमारे पस्तीस वर्षे प्रसिद्ध होत होते. त्यांच्या चित्रांतून तत्कालीन समाजजीवनाचे प्रतिबिंब उमटत असे.&lt;ref&gt;प्रतिभा राणे-वाघ, “[https://www.pratibhawagh.com/bal-rane-marathi बाळ राणे (ज्येष्ठ व्यंगचित्रकार)]”.&lt;/ref&gt;

सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील मालवण तालुक्यातील कट्टा येथे जन्मलेले **प्रभाकर वाईरकर** यांनी व्यंगचित्रकला, अर्कचित्रकला आणि चित्रांकन या क्षेत्रांत काम केले. त्यांनी विविध वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांसाठी चित्रकार व व्यंगचित्रकार म्हणून काम केले. व्यक्तींची वैशिष्ट्ये रेखाटनातून व्यक्त करणाऱ्या अर्कचित्रांच्या माध्यमातूनही त्यांनी स्वतंत्र ओळख निर्माण केली. शास्त्रीय संगीत क्षेत्रातील कलाकारांची अर्कचित्रे रेखाटून त्यांचे प्रदर्शन भरविण्याचा उपक्रम त्यांनी केला होता. डिसेंबर २०११ मध्ये पुण्यातील सवाई गंधर्व भीमसेन महोत्सवात त्यांच्या सत्तरहून अधिक अर्कचित्रांचे प्रदर्शन आयोजित करण्यात आले होते.&lt;ref&gt;“[https://www.mahamtb.com/Encyc/2023/1/14/Article-on-Prabhakar-Wirekar.html व्यंगचित्रांद्वारे अटकेपार झेंडा नेणारे प्रभाकर वाईरकर]”, ''मुंबई तरुण भारत'', १४ जानेवारी २०२३.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Amrita Jain, “[https://indianexpress.com/article/cities/pune/lines-of-thought/ Lines of Thought]”, ''The Indian Express'', २ डिसेंबर २०११.&lt;/ref&gt;

ठाणे जिल्ह्यातील व्यंगचित्रकारांनीही मराठी नियतकालिके आणि वृत्तपत्रांमधून आपले योगदान दिले आहे. **दिवाकर जयंत शेडगे** यांनी विविध दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे व हास्यचित्रे रेखाटली. त्यांच्या सुमारे चार हजार व्यंगचित्रांचे प्रकाशन झाले असून त्यांनी नाटकांच्या जाहिरातींसाठीही चित्रे तयार केली. **विवेक मेहेत्रे** यांनी मराठीसह इतर भाषांतील नियतकालिकांसाठी हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रे रेखाटली. त्यांच्या चित्रांचे प्रकाशन अनेक वर्षे विविध नियतकालिकांतून झाले आहे. या कलाकारांच्या कार्यामुळे ठाणे परिसरातील व्यंगचित्रकलेला मुद्रित माध्यमांत व्यासपीठ मिळाले.&lt;ref&gt;शरद लोणकर, “[https://mymarathi.net/r-sarag-3/ व्यंगचित्रकलेचा वारसा जपणारे दिवाकर शेडगे]”, ''My Marathi'', १० जानेवारी २०१९.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“[https://dainikgomantak.esakal.com/cartoonist-vivek-mehetre-famous-cartoonist-in-india-ms98 विवेक मेहेत्रे]”, ''दैनिक गोमन्तक'', १३ फेब्रुवारी २०२४.&lt;/ref&gt;

कोकणातील या कलाकारांच्या कार्याचा विचार करता, त्यांच्या योगदानाचे स्वरूप केवळ विनोदी चित्रनिर्मितीपुरते मर्यादित राहिलेले नाही. नियतकालिकांतील सातत्यपूर्ण प्रकाशन, सामाजिक आणि राजकीय विषयांचे चित्रण, व्यक्तिचित्रण, अर्कचित्रे आणि चित्रांकन अशा विविध माध्यमांतून त्यांनी मराठी दृश्यकलेच्या या शाखेचा विस्तार केला. त्यांच्या प्रकाशित कलाकृतींमधून त्या त्या काळातील समाजजीवन आणि सार्वजनिक जीवनातील घडामोडींचे चित्ररूप दर्शन घडते.

=== महाराष्ट्रातील व्यंगचित्रकलेचा वारसा आणि दस्तऐवजीकरण ===

महाराष्ट्रातील व्यंगचित्रकलेच्या परंपरेत **विकास सबनीस** यांचे योगदान महत्त्वाचे मानले जाते. त्यांनी सुमारे पाच दशके सामाजिक आणि राजकीय विषयांवरील व्यंगचित्रे रेखाटली. शिवसेनाप्रमुख बाळासाहेब ठाकरे यांनी त्यांच्या चित्रकौशल्याची दखल घेऊन त्यांच्यावर ''मार्मिक''मधील व्यंगचित्रांची जबाबदारी सोपविली होती. ''मार्मिक''मध्ये सुमारे बारा वर्षे काम केल्यानंतर त्यांनी ''लोकसत्ता'' या मराठी दैनिकासाठी व्यंगचित्रे रेखाटली. त्यांच्या व्यंगचित्रांमधून समकालीन सामाजिक आणि राजकीय घडामोडींवर भाष्य केले जात असे. २७ डिसेंबर २०१९ रोजी मुंबई येथे त्यांचे निधन झाले.&lt;ref name=&quot;vikassabnis&quot;&gt;“[https://indianexpress.com/article/india/noted-cartoonist-vikas-sabnis-dead-6188466/ Noted cartoonist Vikas Sabnis dead]”, ''The Indian Express'', २८ डिसेंबर २०१९.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;प्रा. गजानन शेपाळ, “[https://www.mahamtb.com/Encyc/2019/12/28/Article-on-cartoon-artist-vikas-sabnis.html व्यंगचित्रांचा ‘विकास’ विसावला]”, ''मुंबई तरुण भारत'', २८ डिसेंबर २०१९.&lt;/ref&gt;

महाराष्ट्रातील व्यंगचित्रकलेच्या इतिहासाचे दस्तऐवजीकरण करण्याच्या दृष्टीने **‘महाराष्ट्राच्या हास्यरेषा’** या पुस्तकाचे प्रकाशन महत्त्वाचे ठरले. व्यंगचित्रकार प्रशांत कुलकर्णी यांनी संपादित केलेल्या या ग्रंथात मराठी व्यंगचित्रकलेच्या सुमारे शंभर वर्षांच्या परंपरेचा आढावा आणि विविध व्यंगचित्रकारांची निवडक चित्रे समाविष्ट करण्यात आली आहेत. ग्रंथाली प्रकाशनाने प्रकाशित केलेल्या या पुस्तकाचे प्रकाशन २९ ऑक्टोबर २०२६ रोजी मुंबईतील दादर येथील स्वातंत्र्यवीर सावरकर स्मारक सभागृहात झाले. या कार्यक्रमात मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी मुंबईत व्यंगचित्रकारांच्या कलाकृतींसाठी स्वतंत्र कला दालन उभारण्याची घोषणा केली. सांस्कृतिक कार्य विभागाच्या माध्यमातून या दालनाच्या उभारणीसाठी शासन पुढाकार घेणार असल्याचे त्यांनी सांगितले.&lt;ref&gt;“[https://www.saamana.com/maharashtrachy-hasyaresha-book-launch-devendra-fadnavis-uddhav-thackeray-raj-thackeray/ ‘महाराष्ट्राच्या हास्यरेषा’ पुस्तकाचे उद्या प्रकाशन; देवेंद्र फडणवीस, उद्धव ठाकरे, राज ठाकरे यांची प्रमुख उपस्थिती]”, ''सामना'', २८ ऑक्टोबर २०२६.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“[https://www.maharashtracrimetimes.com/a-dedicated-art-gallery-for-cartoonists-will-be-established-in-mumbai-chief-minister-makes-the-announcement-at-the-launch-event-of-the-book-maharashtrachya-hasyaresha-the-laughter/ मुंबईत व्यंगचित्रकारांसाठी स्वतंत्र कला दालन उभारणार; ‘महाराष्ट्राच्या हास्यरेषा’ पुस्तक प्रकाशन सोहळ्यात मुख्यमंत्र्यांची घोषणा]”, ''महाराष्ट्र क्राइम टाइम्स'', ३० ऑक्टोबर २०२६.&lt;/ref&gt;

=== व्यंगचित्राची संकल्पना आणि स्वरूप ===

व्यंगचित्र ही दृश्यकलेतील अशी अभिव्यक्ती आहे, जिच्या माध्यमातून एखाद्या व्यक्तीचे, प्रसंगाचे किंवा सामाजिक व राजकीय परिस्थितीचे वैशिष्ट्यपूर्ण पैलू विनोद, उपरोध अथवा टीकेच्या माध्यमातून मांडले जातात. रेषा, आकार, प्रमाण आणि प्रसंगरचना यांच्या साहाय्याने व्यक्ती किंवा परिस्थितीतील वैशिष्ट्ये ठळक केली जातात. व्यक्तीच्या चेहऱ्यावरील किंवा शरीरावरील विशिष्ट वैशिष्ट्ये अतिशयोक्तीने दाखवून व्यक्तिचित्रण केले जाते, तर सामाजिक आणि राजकीय घटनांमधील विसंगती दृश्यरूपातून व्यक्त केली जाते. त्यामुळे व्यंगचित्र हे केवळ हास्यनिर्मितीचे साधन नसून सामाजिक भाष्य आणि विचारप्रवर्तनाचे माध्यमही आहे.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot;/&gt;

विषय आणि अभिव्यक्तीच्या पद्धतीनुसार व्यंगचित्रांचे स्वरूप बदलते. राजकीय व्यंगचित्रांमध्ये शासनव्यवस्था, राजकीय नेतृत्व, सार्वजनिक धोरणे आणि समकालीन घटनांवर भाष्य केले जाते. सामाजिक व्यंगचित्रांमध्ये रूढी, परंपरा, मानवी स्वभाव, सामाजिक विषमता आणि दैनंदिन जीवनातील विसंगती यांचे चित्रण आढळते. काही व्यंगचित्रांमध्ये संवाद किंवा शीर्षकाचा वापर केला जातो, तर काही चित्रे शब्दांशिवाय केवळ दृश्यरचनेतून आशय व्यक्त करतात.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

व्यंगचित्राशी संबंधित अर्कचित्र, हास्यचित्र आणि चित्रपट्टी हे अभिव्यक्तीचे स्वतंत्र प्रकार आहेत. अर्कचित्रामध्ये व्यक्तीच्या चेहऱ्याची किंवा शरीराची वैशिष्ट्ये ठळक करून तिचे व्यक्तिचित्रण केले जाते. हास्यचित्राचा मुख्य उद्देश विनोदनिर्मिती असतो. चित्रपट्टीमध्ये सलग चित्रांच्या माध्यमातून एखादा प्रसंग, घटना किंवा कथा मांडली जाते. या प्रकारांमध्ये अतिशयोक्ती आणि विनोदाचा वापर होऊ शकतो; तथापि त्यांची अभिव्यक्तीपद्धती आणि आशय व्यंगचित्रापेक्षा वेगळा असू शकतो.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

व्यंगचित्राचा परिणामकारकपणा चित्रकाराच्या निरीक्षणशक्ती, रेखाटनकौशल्य, कल्पकता आणि विषयाच्या आकलनावर अवलंबून असतो. मर्यादित रेषा आणि मोजक्या दृश्यघटकांच्या साहाय्याने व्यापक आशय व्यक्त करणे हे या कलेचे वैशिष्ट्य आहे. वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमध्ये व्यंगचित्रांचा वापर समकालीन घटनांवरील प्रतिक्रिया व्यक्त करण्यासाठी तसेच सामाजिक आणि राजकीय प्रश्नांकडे वाचकांचे लक्ष वेधण्यासाठी केला जातो. त्यामुळे व्यंगचित्र हे कला, पत्रकारिता आणि सामाजिक संवाद यांना जोडणारे प्रभावी माध्यम ठरते.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

=== मराठी व्यंगचित्रकलेचा इतिहास ===

मराठी व्यंगचित्रकलेचा प्रारंभ एकोणिसाव्या शतकाच्या उत्तरार्धात मुद्रित पत्रकारितेच्या विकासाशी निगडित आहे. इंग्लंडमधील ''पंच'' या विनोदी आणि व्यंगात्मक नियतकालिकाच्या प्रभावातून भारतात विविध प्रादेशिक भाषांमध्ये त्याच धर्तीची नियतकालिके सुरू झाली. मराठीत ठाण्याहून प्रसिद्ध होणाऱ्या ''हिंदू पंच'' या साप्ताहिकात १८८३ च्या सुमारास व्यंगचित्रे प्रसिद्ध झाली. मराठीतील व्यंगचित्राधारित पत्रकारितेच्या प्रारंभीच्या टप्प्यात या नियतकालिकाचे महत्त्वाचे स्थान आहे. या नियतकालिकाने पाश्चात्त्य व्यंगचित्रपरंपरेतील काही वैशिष्ट्यांचा मराठी मुद्रित संस्कृतीशी परिचय करून दिला. संशोधक स्वारली परांजपे यांनी ''हिंदू पंच''मधील उपलब्ध अंकांचा अभ्यास करून त्यातील व्यंगात्मक आशय आणि पाश्चात्त्य ''पंच''शी असलेले सांस्कृतिक संबंध स्पष्ट केले आहेत.&lt;ref name=&quot;vishwakosh-vyangyachitra&quot;&gt;“[https://vishwakosh.marathi.gov.in/33080/ व्यंग्यचित्र]”, ''मराठी विश्वकोश''.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;paranjape&quot;&gt;Swarali Paranjape, “Crossing Boundaries: Punch and the Marathi Weekly Hindu Pañca (1870–1909)”, in ''Asian Punches: A Transcultural Affair'', Springer, २०१३, पृ. १५१–१६४.&lt;/ref&gt;

मराठी व्यंगचित्रकलेच्या इतिहासात १९२५ हे वर्ष महत्त्वाचे मानले जाते. मराठी विश्वकोशानुसार, मराठी व्यंगचित्रांची सलग परंपरा ''किर्लोस्कर'' या नियतकालिकातून शं. वा. किर्लोस्कर यांच्या प्रयत्नांमुळे सुरू झाली. त्यांनी व्यंगचित्रांचा वापर सामाजिक प्रबोधन, वैयक्तिक उन्नती आणि समाजजीवनातील प्रश्न मांडण्यासाठी केला. पुढे ''किर्लोस्कर''सारख्या नियतकालिकांमधून व्यंगचित्रांना नियमित स्थान मिळाल्यामुळे मराठी वाचकांमध्ये या कलाप्रकाराची ओळख आणि लोकप्रियता वाढण्यास मदत झाली.&lt;ref name=&quot;vishwakosh-vyangyachitra&quot; /&gt;

भारतातील व्यंगचित्रकलेचा विकास हा केवळ कलात्मक बदलांचा इतिहास नसून तो पत्रकारिता, राजकीय विचारप्रवाह आणि सार्वजनिक चर्चेच्या विस्ताराशीही संबंधित आहे. एकोणिसाव्या शतकाच्या उत्तरार्धापासून वृत्तपत्रांमधील व्यंगचित्रांनी ब्रिटिश वसाहतवादी सत्तेचे स्वरूप, भारतीय समाजातील बदल आणि राजकीय घडामोडी यांवर भाष्य केले. पुढील काळात स्वातंत्र्यचळवळ, राष्ट्रनिर्मिती, लोकशाही व्यवस्था आणि सामाजिक परिवर्तन यांसारखे विषय व्यंगचित्रांच्या आशयाचा भाग बनले. व्यंगचित्रे ही बातमी किंवा लेखाला पूरक चित्रे असण्यापलीकडे जाऊन सार्वजनिक प्रश्नांवर मत व्यक्त करणारे स्वतंत्र माध्यम म्हणून विकसित झाली.&lt;ref name=&quot;khanduri&quot;&gt;Ritu Gairola Khanduri, ''Caricaturing Culture in India: Cartoons and History in the Modern World'', Cambridge University Press, २०१४.&lt;/ref&gt;

स्वातंत्र्यपूर्व काळात मराठी नियतकालिकांमधील व्यंगचित्रांचा आशय तत्कालीन सामाजिक आणि राजकीय परिस्थितीशी संबंधित होता. सामाजिक रूढी, शिक्षण, स्त्रीजीवन, सार्वजनिक संस्था आणि राजकीय घडामोडी यांसारख्या विषयांवर व्यंगचित्रांच्या माध्यमातून भाष्य केले जात असे. ''हिंदू पंच''मधील चित्रे मराठी मुद्रित संस्कृतीत व्यंगचित्रांच्या प्रारंभीच्या वापराची उदाहरणे आहेत. अशा चित्रांचा अभ्यास तत्कालीन सामाजिक दृष्टिकोन आणि सार्वजनिक चर्चेचे स्वरूप समजून घेण्यासाठी उपयुक्त ठरतो.&lt;ref name=&quot;paranjape&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;khanduri&quot; /&gt;

स्वातंत्र्यानंतर वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांच्या प्रसारामुळे व्यंगचित्रकलेला अधिक व्यापक वाचकवर्ग मिळाला. राजकीय व्यंगचित्रे, व्यक्तिचित्रण, पॉकेट कार्टून, हास्यचित्रे आणि चित्रपट्ट्या अशा विविध प्रकारांतून कलाकारांनी आपली अभिव्यक्ती विकसित केली. या काळात व्यंगचित्रकारांनी राजकीय नेतृत्व, सार्वजनिक धोरणे, सामाजिक बदल आणि दैनंदिन जीवनातील विसंगती यांवर चित्रांच्या माध्यमातून भाष्य केले. वृत्तपत्रांतील नियमित व्यंगचित्रे आणि नियतकालिकांतील हास्यचित्रांमुळे या कलेचा वाचकांशी सातत्यपूर्ण संबंध प्रस्थापित झाला.&lt;ref name=&quot;khanduri&quot; /&gt;

कालांतराने मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विषयांत आणि तंत्रांत विविधता आली. वृत्तपत्रांतील राजकीय भाष्याबरोबरच सामाजिक जीवन, कौटुंबिक प्रसंग, मानवी स्वभाव, सांस्कृतिक बदल आणि दैनंदिन अनुभव यांचे चित्रण वाढले. मुद्रित माध्यमांबरोबरच व्यंगचित्रप्रदर्शने, पुस्तकप्रकाशन आणि इतर दृश्य माध्यमांतूनही या कलेचा प्रसार झाला. अशा प्रकारे मराठी व्यंगचित्रकलेने पत्रकारिता, दृश्यकला आणि सामाजिक भाष्य यांचा संगम साधत स्वतंत्र कलापरंपरा विकसित केली.&lt;ref name=&quot;vishwakosh-vyangyachitra&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;khanduri&quot; /&gt;

=== मराठी वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमधील व्यंगचित्रे ===

मराठी वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांनी व्यंगचित्रकलेच्या प्रसारात महत्त्वाची भूमिका बजावली आहे. मुद्रित माध्यमांमधील व्यंगचित्रांमुळे सामाजिक आणि राजकीय घटनांवरील भाष्य वाचकांपर्यंत चित्ररूपात पोहोचले. वृत्तपत्रांतील व्यंगचित्रे प्रामुख्याने समकालीन घटना, सार्वजनिक जीवन, राजकीय निर्णय आणि सामाजिक प्रश्न यांवर भाष्य करतात. नियतकालिकांमध्ये प्रसिद्ध होणाऱ्या हास्यचित्रांचा विषयविस्तार तुलनेने अधिक असतो. त्यांत कौटुंबिक जीवन, मानवी स्वभाव, सामाजिक रूढी आणि दैनंदिन अनुभव यांचे चित्रण आढळते. विनोद आणि उपरोध यांच्या साहाय्याने गंभीर विषयही वाचकांपर्यंत प्रभावीपणे पोहोचवले जातात.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

मराठी मुद्रित माध्यमांतील व्यंगचित्रपरंपरेच्या प्रारंभीच्या टप्प्यात ''हिंदू पंच'' या साप्ताहिकाचे स्थान महत्त्वाचे आहे. इंग्रजी ''पंच''च्या धर्तीवर सुरू झालेल्या या नियतकालिकातून व्यंगचित्रे आणि व्यंगात्मक लेखन प्रसिद्ध होत असे. या साप्ताहिकातील चित्रांमधून तत्कालीन समाजजीवन आणि सार्वजनिक घडामोडींचे चित्रण झाले. ''हिंदू पंच''च्या अभ्यासातून पाश्चात्त्य व्यंगचित्रपरंपरेतील काही शैलीगत वैशिष्ट्ये मराठी मुद्रित संस्कृतीत कशा प्रकारे आली आणि त्यांना स्थानिक सामाजिक संदर्भ कसे प्राप्त झाले, हे स्पष्ट होते.&lt;ref name=&quot;paranjape&quot; /&gt;

पुढील काळात ''किर्लोस्कर'' या नियतकालिकाने मराठी व्यंगचित्रकलेच्या नियमित परंपरेला चालना दिली. शं. वा. किर्लोस्कर यांनी व्यंगचित्रांचा उपयोग सामाजिक प्रबोधन आणि समाजजीवनातील प्रश्न मांडण्यासाठी केला. त्यानंतर ''हंस'', ''मोहिनी'' आणि ''उद्यम'' यांसारख्या नियतकालिकांनी हास्यचित्रकलेच्या प्रसाराला हातभार लावला. या नियतकालिकांमधून नागेश आर्डे, शि. द. फडणीस, प्रभाकर ठोकळ, वसंत सरवटे आणि श्याम जोशी यांसारख्या हास्यचित्रकारांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. पुढील काळात ''आवाज'' वार्षिक आणि ''जत्रा'' यांसारख्या नियतकालिकांनीही हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रांना वाचकांपर्यंत पोहोचवले.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;&lt;ref&gt;“[https://www.loksatta.com/lokrang/marathi-caricature-cartoonist-history-maharashtra-hasyaresha-book-analysis-ssb-93-5984610/ मराठी व्यंगचित्रकलेची दृश्यात्मक नोंदवही]”, प्रशांत कुलकर्णी, ''लोकसत्ता''.&lt;/ref&gt;

राजकीय व्यंगचित्रांच्या प्रसारात ''सकाळ'' आणि ''मार्मिक'' यांसारख्या मुद्रित माध्यमांचे योगदान उल्लेखनीय आहे. ''सकाळ''मध्ये प्रारंभीपासून संपादकीय टीकाचित्रांना स्थान देण्यात आले. पुढे बाळासाहेब ठाकरे यांनी ''मार्मिक'' या व्यंगचित्रप्रधान साप्ताहिकाच्या माध्यमातून राजकीय आणि सामाजिक विषयांवरील व्यंगचित्रांची परंपरा विकसित केली. या साप्ताहिकामुळे अनेक व्यंगचित्रकारांना आपली कला सादर करण्यासाठी व्यासपीठ मिळाले. विकास सबनीस यांसारख्या व्यंगचित्रकारांना ''मार्मिक''मधून प्रसिद्धी मिळाली.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;vikassabnis&quot; /&gt;

दिवाळी अंकांनीही मराठी हास्यचित्रकार आणि व्यंगचित्रकारांना विशेष व्यासपीठ उपलब्ध करून दिले. दिवाळी अंकांतील चित्रांना विषय आणि मांडणीच्या दृष्टीने अधिक विस्तार मिळत असे. सामाजिक जीवनातील शाश्वत विसंगती, कौटुंबिक प्रसंग, मानवी स्वभाव आणि विनोदी परिस्थिती यांवर आधारित हास्यचित्रे या अंकांत प्रसिद्ध होत असत. त्यामुळे वृत्तपत्रांतील तात्कालिक राजकीय टीकाचित्रांबरोबरच नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांमधील हास्यचित्रांनी मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विविध प्रवाहांना चालना दिली.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

वृत्तपत्रांतील नियमित व्यंगचित्रे आणि नियतकालिकांतील हास्यचित्रे यांमुळे व्यंगचित्रकारांचा वाचकांशी सातत्यपूर्ण संवाद निर्माण झाला. एखाद्या घटनेचे दृश्यरूप सादर करण्याबरोबरच तिच्यामागील सामाजिक किंवा राजकीय विसंगती अधोरेखित करण्याचे कार्य या चित्रांनी केले. त्यामुळे मराठी वृत्तपत्रे आणि नियतकालिके ही व्यंगचित्रकलेच्या प्रसाराची महत्त्वाची माध्यमे ठरली. त्यांच्या माध्यमातून मराठी समाजजीवनातील बदलांची दृश्य नोंदही तयार झाली.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

== जिल्हानिहाय व्यंगचित्रकार ==

=== ठाणे जिल्हा ===

ठाणे जिल्ह्याशी संबंधित काही व्यंगचित्रकारांनी मराठी वृत्तपत्रे, नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांमधून व्यंगचित्रकलेच्या विकासात योगदान दिले आहे. या कलाकारांनी हास्यचित्रे, सामाजिक आणि राजकीय व्यंगचित्रे, चित्रांकन तसेच व्यंगचित्रकलेच्या प्रसारासाठी विविध उपक्रमांत सहभाग घेतला आहे. दिवाकर जयंत शेडगे आणि विवेक मेहेत्रे ही या क्षेत्रातील उल्लेखनीय नावे आहेत.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;&gt;शरद लोणकर, “[https://mymarathi.net/r-sarag-3/ व्यंगचित्रकलेचा वारसा जपणारे दिवाकर शेडगे]”, ''माय मराठी'', १० जानेवारी २०१९.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MehetreProfile&quot;&gt;“[https://www.marathisrushti.com/profiles/vivek-mehetre/ मेहेत्रे, विवेक]”, ''मराठीसृष्टी''.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MehetreGomantak&quot;&gt;मुकेश थळी, “[https://dainikgomantak.esakal.com/blog/cartoonist-vivek-mehetre-famous-cartoonist-in-india-ms98 हास्य, हास्यचित्रे व व्यंगचित्रे]”, ''दैनिक गोमन्तक'', १३ फेब्रुवारी २०२४.&lt;/ref&gt;

==== दिवाकर जयंत शेडगे ====

दिवाकर जयंत शेडगे यांचा जन्म ७ फेब्रुवारी १९४२ रोजी झाला. चित्रकलेचा वारसा लाभलेल्या कुटुंबात त्यांचे बालपण गेले. त्यांचे वडील चित्रकार होते आणि त्यांनी वडिलांच्या मार्गदर्शनाखाली चित्रकलेचे काम सुरू केले. पुढे व्यंगचित्रकलेकडे वळल्यानंतर त्यांनी स्वतःची स्वतंत्र शैली विकसित केली. १९६९ मध्ये ''आवाज'' दिवाळी अंकात त्यांचे पहिले व्यंगचित्र प्रसिद्ध झाले. त्यानंतर ''लोकसत्ता'', ''लोकप्रभा'', ''मार्मिक'', ''जत्रा'', ''श्रीदीपलक्ष्मी'', ''दीपावली'' आणि अन्य नियतकालिकांतून त्यांची व्यंगचित्रे प्रसिद्ध झाली. त्यांनी पन्नासहून अधिक दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे रेखाटली आणि त्यांची सुमारे चार हजार व्यंगचित्रे प्रकाशित झाली. नाटकांच्या जाहिराती, दिवाळी अंकांची मुखपृष्ठे आणि कथाचित्रे यांसाठीही त्यांनी चित्रांकन केले. ''रत्‍नागिरी टाइम्स'', ''दो बजे दोपहर'' आणि ''सांज समाचार'' या वृत्तपत्रांसाठी त्यांनी व्यंगचित्रमालिका तयार केल्या.

१९९२ मध्ये मुंबई मराठी पत्रकार संघाच्या ‘मधुचंद्र साहित्यिकांचा’ या मालिकेतील हास्यचित्रांसाठी आणि २००२ मध्ये ''कलाकुंज'' दिवाळी अंकातील हास्यचित्रांसाठी त्यांना शं. वा. किर्लोस्कर स्मृतिचिन्ह प्रदान करण्यात आले. ते ठाणे जिल्ह्यातील कळवा येथे वास्तव्यास होते.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot; /&gt;

==== विवेक मेहेत्रे ====

विवेक मेहेत्रे हे ठाण्यात वास्तव्यास असलेले हास्यचित्रकार, व्यंगचित्रकार, लेखक आणि प्रकाशक आहेत. वयाच्या सोळाव्या वर्षापासून त्यांनी व्यंगचित्रे रेखाटण्यास सुरुवात केली. त्यांनी अभियांत्रिकी शाखेतील पदवी व पदव्युत्तर शिक्षण तसेच व्यवस्थापनशास्त्रातील पदव्युत्तर शिक्षण पूर्ण केले. मराठी, इंग्रजी आणि गुजराती यांसह विविध भाषांतील नियतकालिकांतून त्यांची हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रे प्रसिद्ध झाली आहेत. त्यांच्या सुमारे साठ हजार हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रांचा उल्लेख त्यांच्या चरित्रात्मक नोंदीत आढळतो. उत्कृष्ट व्यंगचित्रकलेसाठी त्यांना शं. वा. किर्लोस्कर पुरस्कार २००० आणि २००९ या वर्षांत दोन वेळा मिळाला. ''तुमचा नवा दोस्त इंटरनेट'' या त्यांच्या पुस्तकाला महाराष्ट्र शासनाचा प्रथम क्रमांकाचा पुरस्कार मिळाला आहे.&lt;ref name=&quot;MehetreProfile&quot; /&gt;

१९९३ पासून ते पत्नी वैशाली मेहेत्रे यांच्यासह ‘उद्वेली बुक्स’ या प्रकाशन संस्थेचे काम पाहतात. त्यांच्या हास्यचित्रांचे संकलन करणारी पुस्तकेही प्रकाशित झाली आहेत. व्यंगचित्रकलेच्या प्रसारासाठी त्यांनी कार्यशाळा आणि इतर उपक्रमांत सहभाग घेतला आहे.&lt;ref name=&quot;MehetreGomantak&quot; /&gt;

जानेवारी २०१८ मध्ये ठाणे येथे आयोजित अखिल भारतीय मराठी व्यंगचित्रकार संमेलनाचे अध्यक्षपद विवेक मेहेत्रे यांनी भूषविले. २० आणि २१ जानेवारी रोजी झालेल्या या संमेलनात ‘सोशल मीडिया आणि व्यंगचित्रे’ तसेच ‘मराठी दैनिकांचे संपादक राजकीय व्यंगचित्रांना घाबरू लागले आहेत का’ या विषयांवर चर्चासत्रे आयोजित करण्यात आली होती. महिला, मुली, ज्येष्ठ नागरिक आणि मुलांसाठी कार्यशाळा तसेच ज्येष्ठ आणि दिवंगत व्यंगचित्रकारांच्या कलाकृतींचे प्रदर्शनही आयोजित करण्यात आले होते. या संमेलनाचे आयोजन ‘कार्टूनिस्ट्स कंबाइन’ या संस्थेतर्फे करण्यात आले होते.&lt;ref&gt;“[https://maharashtratimes.com/maharashtra/mumbai-news/marathi-cartoonist-gettogether-in-thane/amp_articleshow/61969835.cms ठाण्यामध्ये रंगणार मराठी व्यंगचित्रकार संमेलन]”, ''महाराष्ट्र टाइम्स'', ८ डिसेंबर २०१७.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“[https://www.esakal.com/mumbai/marathi-news-thane-news-marathi-caricature-festival-93538 व्यंगचित्रांचा इतिहास पुस्तकांतून जतन करा : सुहास बहुलकर]”, ''सकाळ'', २० जानेवारी २०१८.&lt;/ref&gt;

=== सिंधुदुर्ग जिल्हा ===

सिंधुदुर्ग जिल्ह्याशी संबंधित काही कलाकारांनी मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विकासात योगदान दिले आहे. वृत्तपत्रे, नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांमधून त्यांच्या कलाकृती प्रसिद्ध झाल्या. या जिल्ह्यातील उल्लेखनीय व्यंगचित्रकारांमध्ये बाळ राणे आणि प्रभाकर वाईरकर यांचा समावेश होतो.

==== बाळ राणे ====

बाळ राणे हे मराठीतील ज्येष्ठ व्यंगचित्रकार होते. त्यांचा जन्म २६ जानेवारी १९१४ रोजी सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील कणकवलीजवळच्या जानवली येथे झाला. लहानपणापासूनच चित्रकार होण्याची त्यांची इच्छा होती. मुंबईत त्यांनी मॅट्रिकपर्यंत शिक्षण घेतले. त्यानंतर सुप्रसिद्ध चित्रकार स. ल. हळदणकर यांच्याकडे चित्रकलेचे प्रशिक्षण घेतले. पुढे त्यांनी मुंबईतील पोलीस आयुक्त कार्यालयात लिपिक म्हणून नोकरी केली; मात्र नोकरी सांभाळून व्यंगचित्रकलेचा सराव सुरू ठेवला. त्यांच्या व्यंगचित्रांत कौटुंबिक, सामाजिक, राजकीय आणि दैनंदिन जीवनातील प्रसंगांचे चित्रण आढळते.

''मनोहर'', ''किर्लोस्कर'', ''हंस'', ''वसंत'', ''मोहिनी'', ''उद्यम'', ''वाङ्मयशोभा'', ''आवाज'', ''मार्मिक'' आणि ''किशोर'' यांसारख्या मराठी नियतकालिके व दिवाळी अंकांतून त्यांची व्यंगचित्रे प्रसिद्ध झाली. मराठीबरोबरच ''शंकर्स वीकली'', ''धर्मयुग'' आणि ''चित्रलेखा'' यांसारख्या इंग्रजी, हिंदी आणि गुजराती नियतकालिकांतही त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. ''तरुण भारत''च्या पुणे आणि नागपूर आवृत्त्यांमध्ये ‘बाळूकाका’ या नावाने त्यांचे पॉकेट कार्टून जवळपास पस्तीस वर्षे नियमितपणे प्रसिद्ध होत होते. त्यांच्या जन्मशताब्दीनिमित्त २०१४ मध्ये सर जे. जे. उपयोजित कला महाविद्यालयात त्यांच्या चित्रसंग्रहाचे प्रदर्शन भरविण्यात आले होते.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;&gt;प्रतिभा राणे-वाघ, “[https://www.pratibhawagh.com/bal-rane-marathi बाळ राणे (ज्येष्ठ व्यंगचित्रकार)]”, ''प्रतिभा वाघ''.&lt;/ref&gt;

==== प्रभाकर वाईरकर ====

प्रभाकर वाईरकर हे आंतरराष्ट्रीय स्तरावर ओळख निर्माण केलेले मराठी व्यंगचित्रकार, अर्कचित्रकार आणि रेखांकनकार आहेत. त्यांचा जन्म १९५१ मध्ये सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील मालवण तालुक्यातील कट्टा येथे झाला. त्यांनी मुंबईतील सर जे. जे. उपयोजित कला संस्थेतून १९७७ मध्ये उपयोजित कलेची पदविका प्राप्त केली. व्यंगचित्रे, अर्कचित्रे, रेखाचित्रे आणि जाहिरातकला या क्षेत्रांत त्यांनी काम केले. विविध वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांसाठी त्यांनी व्यंगचित्रे व अर्कचित्रे रेखाटली. ''इंडियन एक्सप्रेस'', ''द टाइम्स ऑफ इंडिया'', ''द संडे ऑब्झर्व्हर'', ''लोकसत्ता'', ''लोकप्रभा'', ''महाराष्ट्र टाइम्स'', ''मार्मिक'' आणि ''आपले महानगर'' यांसारख्या वृत्तपत्रे व नियतकालिकांतून त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली.

१९८७ मध्ये स्वित्झर्लंड येथे झालेल्या आंतरराष्ट्रीय कॉमिक्स महोत्सवात त्यांच्या चित्रांचा समावेश झाला होता. २००२ मध्ये दूरदर्शनने भारतातील नामवंत व्यंगचित्रकारांवर आधारित मालिका प्रसारित केली होती. या मालिकेतील एक भाग प्रभाकर वाईरकर यांच्या कार्यावर आधारित होता. जाहिरातकला क्षेत्रातही त्यांनी अर्कचित्रे आणि व्यंगचित्रांचा वापर करून योगदान दिले.&lt;ref name=&quot;PrabhakarWairkar&quot;&gt;“[https://www.mahamtb.com/Encyc/2023/1/14/Article-on-Prabhakar-Wirekar.html व्यंगचित्रांद्वारे अटकेपार झेंडा नेणारे प्रभाकर वाईरकर]”, ''मुंबई तरुण भारत'', १४ जानेवारी २०२३.&lt;/ref&gt;

२०२६ मध्ये रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील लांजा तालुक्यातील रिंगणे येथे राजापूर-लांजा तालुका नागरिक संघाचे अकरावे ग्रामीण मराठी साहित्य संमेलन आयोजित करण्यात आले होते. या संमेलनात प्रभाकर वाईरकर यांच्या चित्रांचे प्रदर्शन भरविण्यात आले. संमेलनाच्या अखेरच्या दिवशी त्यांना बाळकृष्ण खामकर ‘कोकण भूषण’ पुरस्कार प्रदान करण्यात आला. हा पुरस्कार त्यांच्या व्यंगचित्रकलेतील योगदानाची दखल घेऊन देण्यात आला.&lt;ref&gt;“[https://marathi.hindusthansamachar.in/Encyc/2026/1/9/Rural-Literature-Conference-to-be-held-at-Ringane-.php रत्नागिरी : जानेवारीअखेर रिंगणे येथे अकरावे ग्रामीण साहित्य संमेलन]”, ''हिंदुस्थान समाचार'', जानेवारी २०२६.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“[https://marathi.hindusthansamachar.in/Encyc/2026/2/2/Prabhakar-Wairkar-Speeach-in-R.php रत्नागिरी : समाजातील सर्व घटकांना सामावून घेऊन प्रगती साधणारे संमेलन - प्रभाकर वाईरकर]”, ''हिंदुस्थान समाचार'', २ फेब्रुवारी २०२६.&lt;/ref&gt;

== व्यंगचित्रकारांचे कलात्मक योगदान ==

कोकणाशी संबंधित व्यंगचित्रकारांनी मराठी व्यंगचित्रकलेत विविध विषय आणि माध्यमांद्वारे योगदान दिले आहे. त्यांच्या कलाकृतींमध्ये सामाजिक जीवन, राजकीय घडामोडी, मानवी स्वभाव, कौटुंबिक प्रसंग आणि दैनंदिन व्यवहार यांचे चित्रण आढळते. काही कलाकारांनी वृत्तपत्रांतील नियमित व्यंगचित्रांमधून समकालीन घटनांवर भाष्य केले, तर काहींनी नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांमधून हास्यचित्रे, अर्कचित्रे आणि चित्रांकने प्रसिद्ध केली. त्यामुळे त्यांचे कार्य राजकीय व्यंगचित्रांपुरते मर्यादित न राहता चित्रांकन आणि जाहिरातकलेसारख्या क्षेत्रांपर्यंत विस्तारले.

बाळ राणे यांनी वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमधून दीर्घकाळ व्यंगचित्रे प्रसिद्ध केली. *तरुण भारत*मधील ‘बाळूकाका’ या पॉकेट कार्टूनमधून त्यांनी दैनंदिन जीवनातील प्रसंग आणि सामाजिक विसंगती विनोदी शैलीत मांडल्या. मराठी नियतकालिकांबरोबरच हिंदी, इंग्रजी आणि गुजराती नियतकालिकांतही त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. विविध भाषांतील नियतकालिकांमधील त्यांच्या प्रकाशनामुळे त्यांच्या व्यंगचित्रांचे कार्य प्रादेशिक भाषिक मर्यादांपलीकडे पोहोचले.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;/&gt;

प्रभाकर वाईरकर यांनी व्यंगचित्रकलेबरोबरच अर्कचित्र, चित्रांकन आणि जाहिरातकलेच्या क्षेत्रांत काम केले. विविध वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांसाठी त्यांनी चित्रे रेखाटली. १९८७ मध्ये स्वित्झर्लंड येथे झालेल्या आंतरराष्ट्रीय कॉमिक्स महोत्सवातील त्यांचा सहभाग आणि २००२ मध्ये दूरदर्शनच्या व्यंगचित्रकारांवरील कार्यक्रममालेतील समावेश यांचा त्यांच्या कारकिर्दीत उल्लेख आढळतो. त्यांच्या कार्यातून व्यंगचित्र, व्यक्तिचित्रण आणि व्यावसायिक चित्रांकन या कलाप्रकारांतील परस्परसंबंध दिसून येतात.&lt;ref name=&quot;PrabhakarWairkar&quot;/&gt;

दिवाकर जयंत शेडगे यांनी वृत्तपत्रे, नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे रेखाटली. त्यांच्या कामात सामाजिक प्रसंग, मानवी स्वभाव आणि दैनंदिन जीवनातील विसंगती यांचे चित्रण आढळते. व्यंगचित्रांबरोबरच नाटकांच्या जाहिराती, दिवाळी अंकांची मुखपृष्ठे आणि कथाचित्रे तयार करण्याचे कामही त्यांनी केले. विविध वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमधील त्यांच्या प्रकाशनातून व्यंगचित्रकलेच्या मुद्रित माध्यमांतील वापराचे स्वरूप दिसून येते.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;/&gt;

विवेक मेहेत्रे यांनी हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रांच्या माध्यमातून मराठीसह इतर भाषांतील वाचकांपर्यंत आपली कला पोहोचवली. नियतकालिकांमधील चित्रप्रकाशनाबरोबरच ‘हास्य कॉर्नर’ या कार्यक्रमातून त्यांनी व्यंगचित्रकलेचे प्रात्यक्षिक आणि सादरीकरण केले. लेखन, व्याख्याने आणि पुस्तकप्रकाशनाच्या माध्यमातूनही त्यांनी या कलेच्या प्रसारात सहभाग घेतला. त्यांच्या कार्यातून व्यंगचित्रकलेचे मुद्रित माध्यमांबरोबरच प्रत्यक्ष सादरीकरणाच्या माध्यमातील स्वरूपही स्पष्ट होते.&lt;ref name=&quot;MehetreProfile&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MehetreGomantak&quot;/&gt;

या कलाकारांच्या कार्यातून मराठी व्यंगचित्रकलेतील विषयवैविध्य आणि माध्यमवैविध्य दिसून येते. वृत्तपत्रे, नियतकालिके, दिवाळी अंक, अर्कचित्रे, चित्रांकन आणि सार्वजनिक सादरीकरण अशा विविध माध्यमांतून त्यांनी व्यंगचित्रकलेचा आविष्कार केला. त्यामुळे कोकणाशी संबंधित व्यंगचित्रकारांचे योगदान मराठी व्यंगचित्रकलेच्या व्यापक परंपरेचा एक भाग म्हणून अभ्यासता येते.

=== सामाजिक आणि राजकीय व्यंगचित्रे ===

सामाजिक आणि राजकीय व्यंगचित्रे ही समाजातील घडामोडी, सार्वजनिक जीवनातील विसंगती आणि राजकीय प्रक्रियांवर भाष्य करणारी दृश्यकलेची अभिव्यक्ती आहेत. सामाजिक व्यंगचित्रांमधून रूढी, परंपरा, सामाजिक विषमता, मानवी स्वभाव आणि दैनंदिन जीवनातील विरोधाभास यांचे चित्रण केले जाते. राजकीय व्यंगचित्रांमध्ये शासनव्यवस्था, राजकीय नेतृत्व, सार्वजनिक धोरणे आणि समकालीन घटनांवर उपरोधिक भाष्य केले जाते. अशा चित्रांमध्ये विनोद, अतिशयोक्ती, प्रतीकात्मकता आणि दृश्यरूपकांचा वापर करून आशय मांडला जातो.&lt;ref name=&quot;khanduri&quot;/&gt;

भारतीय व्यंगचित्रपरंपरेत सामाजिक आणि राजकीय विषयांचे चित्रण मुद्रित माध्यमांच्या विकासाबरोबर विस्तारले. वसाहतकालीन काळापासून वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमधील व्यंगचित्रांनी सत्ताकेंद्रे, सामाजिक संबंध आणि सार्वजनिक प्रश्न यांवर भाष्य केले. स्वातंत्र्यानंतर लोकशाही व्यवस्था, निवडणुका, शासनाचे निर्णय आणि सामाजिक परिवर्तन हे राजकीय व्यंगचित्रांचे महत्त्वाचे विषय बनले. व्यंगचित्रे तत्कालीन राजकीय वातावरण आणि समाजातील विचारप्रवाहांचे दृश्य प्रतिबिंब नोंदवतात. त्यामुळे इतिहासाच्या अभ्यासातही त्यांचा दृश्यस्रोत म्हणून उपयोग केला जातो.&lt;ref&gt;Urvi Mukhopadhyay, “Taking Humour Seriously: Political Cartoons as Source of History”, ''Proceedings of the Indian History Congress'', खंड ८३, २०२४, पृ. १४३६–१४५७. https://www.jstor.org/stable/27438540&lt;/ref&gt;

महाराष्ट्रातील सामाजिक आणि राजकीय परिस्थितीचाही व्यंगचित्रांच्या आशयावर प्रभाव पडला. भाषिक अस्मिता, प्रादेशिक ओळख, सामाजिक-सांस्कृतिक बदल आणि राजकीय चळवळी या विषयांनी महाराष्ट्रातील सार्वजनिक चर्चेला आकार दिला. राजुला नानजी शाह यांनी महाराष्ट्राच्या अस्मितेच्या जडणघडणीचा अभ्यास करताना भाषा, प्रदेश, धर्म आणि राज्याच्या भाषिक पुनर्रचनेनंतरच्या सामाजिक-राजकीय घडामोडींचा विचार केला आहे. हा अभ्यास व्यंगचित्रकलेवर केंद्रित नसला, तरी महाराष्ट्रातील सामाजिक आणि राजकीय संदर्भ समजून घेण्यासाठी तो उपयुक्त ठरतो.&lt;ref&gt;Rajula Nanji Shah, “Trajectories in the Construction of Maharashtrian Identity”, ''Journal of Emerging Technologies and Innovative Research'', खंड ५, अंक ८, ऑगस्ट २०१८, पृ. २३८–२४५. https://www.jetir.org/papers/JETIR1808931.pdf&lt;/ref&gt;

व्यंगचित्रांचा ऐतिहासिक अभ्यास करताना त्यांतील दृश्यरचना, प्रतीके, व्यक्तिरेखा आणि प्रसंग यांचा तत्कालीन सामाजिक व राजकीय परिस्थितीशी संबंध लावला जातो. व्यंगचित्रकाराने निवडलेला विषय, त्यातील उपरोध आणि चित्रातून व्यक्त होणारा दृष्टिकोन यांमधून त्या काळातील सार्वजनिक विचारविश्वाचा मागोवा घेता येतो. अशा प्रकारे सामाजिक आणि राजकीय व्यंगचित्रे ही विनोदनिर्मितीबरोबरच पत्रकारिता, दृश्यकला आणि इतिहासाच्या अभ्यासासाठीही महत्त्वाची दृश्यसाधने ठरतात.&lt;ref name=&quot;khanduri&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mukhopadhyay&quot;&gt;Urvi Mukhopadhyay, “Taking Humour Seriously: Political Cartoons as Source of History”, ''Proceedings of the Indian History Congress'', खंड ८३, २०२४, पृ. १४३६–१४५७. https://www.jstor.org/stable/27438540&lt;/ref&gt;

=== विनोदी आणि उपरोधिक चित्रण ===

विनोद आणि उपरोध हे व्यंगचित्रकलेचे महत्त्वाचे घटक आहेत. दैनंदिन जीवनातील प्रसंग, मानवी स्वभावातील विसंगती, सामाजिक रूढी आणि सार्वजनिक व्यवहार यांचे चित्रण करताना व्यंगचित्रकार विनोदाचा वापर करतो. एखाद्या व्यक्तीचे किंवा परिस्थितीचे वैशिष्ट्य अतिशयोक्तीने दाखवणे, अनपेक्षित कलाटणी देणे आणि व्यक्तिरेखांच्या चेहऱ्यावरील व शारीरिक हावभावांतून आशय व्यक्त करणे या तंत्रांमुळे व्यंगचित्रात हास्यनिर्मिती होते. काही व्यंगचित्रे निव्वळ हास्य निर्माण करतात, तर काही हसवतानाच वाचकाला विचार करण्यास प्रवृत्त करतात.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot;/&gt;

उपरोधिक चित्रणात एखाद्या व्यक्तीच्या विधानातील, कृतीतील किंवा सामाजिक परिस्थितीतील विरोधाभास ठळक केला जातो. चित्रातील व्यक्तिरेखा, प्रसंग, प्रतीके आणि संवाद यांच्या साहाय्याने व्यंगचित्रकार आशय मांडतो. काही वेळा चित्रातील व्यक्ती किंवा प्रसंगाचे अतिशयोक्तीपूर्ण चित्रण करून विसंगती अधोरेखित केली जाते; तर काही वेळा शब्द आणि चित्र यांच्या परस्परसंबंधातून उपरोध व्यक्त होतो. त्यामुळे व्यंगचित्रातील विनोद हा केवळ मनोरंजनापुरता मर्यादित न राहता सामाजिक निरीक्षण आणि टीकेचे माध्यमही ठरतो.&lt;ref name=&quot;khanduri&quot;/&gt;

भारतीय राजकीय व्यंगचित्रांमध्ये भाषिक आणि दृश्यात्मक साधनांचा एकत्रित वापर आढळतो. चित्रातील शीर्षक, संवाद, शब्दखेळ आणि सांस्कृतिक संदर्भ यांमुळे व्यंगचित्राचा आशय अधिक स्पष्ट किंवा बहुअर्थी होऊ शकतो. चित्रातील दृश्यप्रतीके आणि शब्द यांचा परस्परसंबंध समजून घेतल्यास व्यंगचित्रातील उपरोधाचा अर्थ उलगडतो. अशा चित्रांचा अर्थ लावताना त्यांचा तत्कालीन सामाजिक आणि राजकीय संदर्भ विचारात घेणे आवश्यक ठरते.&lt;ref&gt;Vinod Balakrishnan आणि Vishaka Venkat, ''The Language of Humour and Its Transmutation in Indian Political Cartoons'', Palgrave Macmillan, 2023.&lt;/ref&gt;

व्यंगचित्रातील विनोदी आणि उपरोधिक शैलीचा परिणाम चित्रकाराच्या निरीक्षणशक्ती, कल्पकता आणि रेखाटनकौशल्यावर अवलंबून असतो. मोजक्या रेषा, निवडक दृश्यघटक, चेहऱ्यावरील हावभाव आणि नेमकी प्रसंगरचना यांच्या साहाय्याने व्यापक आशय व्यक्त करता येतो. चित्र आणि शब्द यांचा योग्य मेळ साधल्यास व्यंगचित्राचा आशय अधिक परिणामकारक होतो. त्यामुळे विनोद आणि उपरोध हे व्यंगचित्राचे केवळ शैलीवैशिष्ट्य नसून सामाजिक वास्तवातील विसंगती व्यक्त करण्याची प्रभावी साधने आहेत.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

=== अर्कचित्रे आणि व्यक्तिचित्रण ===

अर्कचित्र हे व्यक्तिचित्रणाचा एक वैशिष्ट्यपूर्ण प्रकार आहे. त्यामध्ये एखाद्या व्यक्तीच्या चेहऱ्याची ठेवण, हावभाव आणि ओळख दर्शविणारी वैशिष्ट्ये ठळकपणे रेखाटली जातात. व्यक्तीच्या मूळ स्वरूपाशी साम्य राखून तिच्या वैशिष्ट्यपूर्ण गुणांचे अतिशयोक्त किंवा ठसठशीत रेषांकन करणे हे अर्कचित्राचे प्रमुख वैशिष्ट्य आहे. व्यक्तिचित्रणात व्यक्तीचे बाह्यरूप, देहबोली आणि व्यक्तिमत्त्वातील वैशिष्ट्ये चित्रातून व्यक्त करण्यावर भर असतो. या दोन्ही प्रकारांसाठी सूक्ष्म निरीक्षण, रेखाटनकौशल्य आणि व्यक्तीच्या वैशिष्ट्यांचे आकलन आवश्यक असते.

प्रभाकर वाईरकर यांनी व्यंगचित्रकलेबरोबरच अर्कचित्रे आणि रेखाचित्रांच्या क्षेत्रातही काम केले आहे. त्यांनी विविध क्षेत्रांतील व्यक्तींची अर्कचित्रे रेखाटली. विशेषतः हिंदुस्थानी शास्त्रीय संगीत क्षेत्रातील कलाकारांची अर्कचित्रे त्यांनी तयार केली. २०११ मध्ये सवाई गंधर्व भीमसेन महोत्सवात त्यांच्या सत्तरहून अधिक अर्कचित्रांचे प्रदर्शन आयोजित करण्यात आले होते. या चित्रांमध्ये गायक आणि वादकांच्या चेहऱ्यावरील भाव, सादरीकरणाच्या वेळी दिसणारी देहबोली आणि त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वाची वैशिष्ट्ये रेखाटण्यात आली होती.&lt;ref&gt;अमृता जैन, “Lines of Thought”, ''द इंडियन एक्सप्रेस'', २ डिसेंबर २०११. https://indianexpress.com/article/cities/pune/lines-of-thought/&lt;/ref&gt;

दिवाकर जयंत शेडगे यांनी व्यंगचित्रांबरोबरच विविध प्रकारचे चित्रांकन केले. नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे रेखाटण्यासोबतच त्यांनी नाटकांच्या जाहिराती, मुखपृष्ठे आणि कथाचित्रे तयार केली. त्यांच्या या कामातून व्यंगचित्रकलेच्या जोडीने मुद्रित माध्यमांसाठी आवश्यक असलेल्या चित्रांकनाच्या क्षेत्रातील त्यांचे योगदान दिसून येते.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;/&gt;

अर्कचित्रे आणि व्यक्तिचित्रण या माध्यमांतून व्यक्तीची ओळख आणि तिच्या व्यक्तिमत्त्वातील ठळक पैलू दृश्यरूपात मांडले जातात. व्यंगचित्रकाराच्या निरीक्षणशक्तीचा आणि रेखाटनकौशल्याचा या चित्रप्रकारांत विशेष उपयोग होतो. प्रभाकर वाईरकर यांची अर्कचित्रे आणि दिवाकर शेडगे यांचे विविध प्रकारचे चित्रांकन यांमधून कोकणाशी संबंधित व्यंगचित्रकारांच्या कलात्मक कार्याची व्याप्ती स्पष्ट होते.

=== जाहिरातकला आणि चित्रांकन ===

व्यंगचित्रकारांच्या कलात्मक कार्याचा विस्तार जाहिरातकला आणि चित्रांकन या क्षेत्रांतही झालेला दिसतो. जाहिरातींमधील चित्रे, नियतकालिकांची मुखपृष्ठे, कथाचित्रे आणि इतर दृश्यरचना यांच्या माध्यमातून चित्रकारांनी मुद्रित माध्यमांच्या सादरीकरणात योगदान दिले. एखाद्या उत्पादनाची किंवा संकल्पनेची वैशिष्ट्ये चित्ररूपात मांडणे आणि मजकुराला पूरक दृश्यात्मक आशय निर्माण करणे ही या कामांची प्रमुख वैशिष्ट्ये आहेत.

प्रभाकर वाईरकर यांनी व्यंगचित्रकलेबरोबरच जाहिरातकला आणि चित्रांकनाच्या क्षेत्रातही काम केले. त्यांनी सौभाग्य, त्रिकाया, सिस्टास आणि रेडिफ्युजन यांसारख्या जाहिरात संस्थांमध्ये चित्रकार म्हणून काम केले. रेडिफ्युजनमधील एका जाहिरात मोहिमेत त्यांनी अर्कचित्रे आणि व्यंगचित्रांचा वापर केला होता. जाहिरात क्षेत्रातील या कामामुळे व्यंगचित्र आणि अर्कचित्र या कलाप्रकारांचा व्यावसायिक जाहिरातमाध्यमांमध्येही उपयोग झाल्याचे दिसून येते.&lt;ref name=&quot;PrabhakarWairkar&quot;/&gt;

दिवाकर जयंत शेडगे यांनीही व्यंगचित्रांबरोबरच जाहिराती आणि नियतकालिकांसाठी चित्रांकन केले. त्यांनी नाटकांच्या जाहिरातींसाठी चित्रे तयार केली, तसेच दिवाळी अंकांची मुखपृष्ठे आणि कथाचित्रे रेखाटली. त्यांच्या या कामातून व्यंगचित्रकार म्हणून विकसित केलेल्या रेखाटनकौशल्याचा उपयोग इतर चित्रांकनप्रकारांतही झाल्याचे दिसते. त्यामुळे त्यांच्या कलात्मक कार्याला मुद्रित माध्यमांच्या विविध क्षेत्रांत स्थान मिळाले.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;/&gt;

व्यंगचित्रकला, जाहिरातकला आणि चित्रांकन या क्षेत्रांमध्ये रेखाटनकौशल्य, विषयाचे आकलन आणि दृश्यात्मक मांडणी यांना महत्त्व असते. प्रभाकर वाईरकर आणि दिवाकर शेडगे यांच्या कार्यातून व्यंगचित्रकारांनी आपल्या कलाकौशल्याचा उपयोग मुद्रित आणि व्यावसायिक माध्यमांतील विविध चित्रांकनप्रकारांसाठी केल्याचे दिसून येते.

== प्रकाशित व्यंगचित्रे आणि साहित्य ==

कोकणाशी संबंधित व्यंगचित्रकारांनी वृत्तपत्रे, नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांमधून व्यंगचित्रे प्रसिद्ध केली. त्यांच्या कलाकृतींमध्ये सामाजिक, राजकीय, कौटुंबिक आणि दैनंदिन जीवनातील प्रसंगांचे चित्रण आढळते. काही कलाकारांनी व्यंगचित्रे आणि अर्कचित्रांचे संग्रह पुस्तकरूपाने प्रकाशित केले, तर काहींच्या कलाकृती नियतकालिके आणि वृत्तपत्रांमध्ये विखुरलेल्या स्वरूपात उपलब्ध आहेत. या प्रकाशनांमधून त्यांच्या कलाकृतींचे दस्तऐवजीकरण आणि व्यंगचित्रकलेच्या अभ्यासासाठी संदर्भसाहित्य उपलब्ध झाले आहे.

बाळ राणे यांची व्यंगचित्रे *मनोहर*, *किर्लोस्कर*, *हंस*, *वसंत*, *मोहिनी*, *उद्यम*, *वाङ्मयशोभा*, *रम्यकथा*, *वसुधा*, *आवाज*, *मार्मिक* आणि *किशोर* यांसारख्या मराठी नियतकालिकांतून प्रसिद्ध झाली. तसेच *शंकर्स वीकली*, *धर्मयुग* आणि *चित्रलेखा* या अनुक्रमे इंग्रजी, हिंदी आणि गुजराती नियतकालिकांतही त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. *तरुण भारत*मधील ‘बाळूकाका’ हे त्यांचे पॉकेट कार्टून जवळपास पस्तीस वर्षे नियमितपणे प्रसिद्ध होत होते. त्यांच्या कन्या प्रतिभा राणे-वाघ यांनी त्यांची स्केचबुक्स, मूळ रेखाचित्रे आणि प्रकाशित चित्रे जतन केली आहेत. जन्मशताब्दीनिमित्त २०१४ मध्ये सर जे. जे. उपयोजित कला महाविद्यालयात त्यांच्या चित्रांचे प्रदर्शन भरविण्यात आले होते. उपलब्ध माहितीनुसार, निवडक व्यंगचित्रे पुस्तकरूपाने प्रकाशित व्हावीत, अशी त्यांची इच्छा होती.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;/&gt;

प्रभाकर वाईरकर यांनी व्यंगचित्रे, अर्कचित्रे आणि चित्रांकनाच्या क्षेत्रात काम केले. त्यांच्या प्रकाशित पुस्तकांमध्ये ''Jest Doodling'', ''Bodyline'', ''Cari-Toons'', ''Life Illustrated'' आणि हिंदुस्थानी शास्त्रीय संगीत क्षेत्रातील कलाकारांच्या अर्कचित्रांचा संग्रह असलेल्या ''Funkaar-i-Kacheri'' यांचा समावेश होतो.&lt;ref name=&quot;PrabhakarWairkar&quot;/&gt; हिंदुस्थानी शास्त्रीय संगीत क्षेत्रातील कलाकारांची त्यांनी रेखाटलेली सत्तरहून अधिक अर्कचित्रे २०११ मध्ये सवाई गंधर्व भीमसेन महोत्सवात प्रदर्शित करण्यात आली होती.&lt;ref&gt;अमृता जैन, “Lines of Thought”, ''The Indian Express'', २ डिसेंबर २०११. https://indianexpress.com/article/cities/pune/lines-of-thought/&lt;/ref&gt;

विवेक मेहेत्रे यांची हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रे मराठी, इंग्रजी आणि गुजराती यांसह विविध भाषांतील नियतकालिकांत प्रसिद्ध झाली आहेत. त्यांच्या प्रकाशित पुस्तकांमध्ये ''हास्य कॉर्नर'', ''चला… वापरू इंटरनेट'', ''तुमचा नवा दोस्त इंटरनेट'', ''ई-मेल'' आणि ''ई-कॉमर्स'' यांचा समावेश होतो. ''तुमचा नवा दोस्त इंटरनेट'' या पुस्तकाला महाराष्ट्र शासनाचा प्रथम क्रमांकाचा पुरस्कार मिळाल्याचा उल्लेख त्यांच्या चरित्रात्मक नोंदीत आहे. त्यांच्या लेखनातून व्यंगचित्रकलेबरोबरच माहितीपर पुस्तकनिर्मितीच्या क्षेत्रातील त्यांचे कार्यही दिसून येते.&lt;ref&gt;“मेहेत्रे, विवेक”, ''मराठीसृष्टी''. https://www.marathisrushti.com/profiles/vivek-mehetre/&lt;/ref&gt;

दिवाकर जयंत शेडगे यांची व्यंगचित्रे *आवाज*, *लोकसत्ता*, *लोकप्रभा*, *मार्मिक* आणि *जत्रा* यांसारख्या वृत्तपत्रे व नियतकालिकांतून प्रसिद्ध झाली. त्यांनी अनेक दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे रेखाटली. व्यंगचित्रांबरोबरच नाटकांच्या जाहिराती, दिवाळी अंकांची मुखपृष्ठे आणि कथाचित्रे यांचेही त्यांनी चित्रांकन केले. त्यांच्या कारकिर्दीत सुमारे चार हजार व्यंगचित्रे प्रसिद्ध झाल्याचा उल्लेख त्यांच्या कार्यावरील चरित्रात्मक लेखात आहे.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;/&gt;

मराठी व्यंगचित्रकलेच्या इतिहासाचे आणि साहित्याचे दस्तऐवजीकरण करण्याच्या दृष्टीने व्यंगचित्रसंग्रह व व्यंगचित्रकलेवरील ग्रंथ महत्त्वाचे ठरतात. प्रशांत कुलकर्णी संपादित ''निवडक मराठी व्यंगचित्रे'' आणि वसंत सरवटे व मधुकर धर्मापुरीकर लिखित ''व्यंगचित्र : एक संवाद'' या ग्रंथांचा मराठी विश्वकोशातील व्यंगचित्रविषयक नोंदीत उल्लेख आहे. अशा ग्रंथांमधून व्यंगचित्रकलेचा इतिहास, तिची विविध रूपे आणि कलाकारांचे योगदान यांचा अभ्यास करण्यासाठी संदर्भ उपलब्ध होतात.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot;/&gt;

=== वृत्तपत्रांतील व्यंगचित्रे ===

वृत्तपत्रांतील व्यंगचित्रे ही समकालीन सामाजिक आणि राजकीय घडामोडींवर भाष्य करणारी दृश्यकलेची अभिव्यक्ती आहेत. वृत्तपत्रांमध्ये प्रसिद्ध होणाऱ्या व्यंगचित्रांमधून सार्वजनिक जीवनातील घटना, राजकीय निर्णय, सामाजिक प्रश्न आणि दैनंदिन व्यवहारांतील विसंगती चित्ररूपात मांडल्या जातात. काही व्यंगचित्रकारांनी नियमित सदरांच्या माध्यमातून वाचकांशी सातत्यपूर्ण संवाद साधला, तर काहींनी वृत्तपत्रांच्या विविध पुरवण्यांसाठी आणि विशेष प्रसंगांसाठी व्यंगचित्रे रेखाटली.

बाळ राणे यांनी वृत्तपत्रीय व्यंगचित्रकलेत दीर्घकाळ योगदान दिले. *तरुण भारत*च्या पुणे आणि नागपूर आवृत्त्यांमध्ये ‘बाळूकाका’ या नावाने त्यांचे पॉकेट कार्टून जवळपास पस्तीस वर्षे नियमितपणे प्रसिद्ध होत होते. दैनिकातील राजकीय आणि सामाजिक घडामोडींवर आधारित चित्रांचा संच ते तयार करून पाठवत असत. त्यांच्या व्यंगचित्रांमध्ये कौटुंबिक, सामाजिक आणि राजकीय विषयांबरोबरच तत्कालीन घटनांचे चित्रणही आढळते. *संध्याकाळ* या दैनिकातही काही वर्षे त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली होती.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;/&gt;

दिवाकर जयंत शेडगे यांची व्यंगचित्रे *लोकसत्ता*, *लोकप्रभा*, *मार्मिक*, *जत्रा* आणि *आवाज* यांसारख्या वृत्तपत्रे व नियतकालिकांतून प्रसिद्ध झाली. त्यांनी *रत्‍नागिरी टाइम्स*, *दो बजे दोपहर* आणि *सांज समाचार* या दैनिकांसाठी वर्षभर व्यंगचित्रमालिका तयार केल्या. विविध प्रकाशनांसाठी केलेल्या या कामातून वृत्तपत्रीय व्यंगचित्रांच्या नियमित प्रकाशनातील त्यांचे योगदान दिसून येते.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;/&gt;

प्रभाकर वाईरकर यांनी *इंडियन एक्सप्रेस*, *द टाइम्स ऑफ इंडिया*, *द संडे ऑब्झर्व्हर*, *द इंडिपेंडंट*, *द इंडियन पोस्ट*, *बिझनेस वर्ल्ड*, *ब्लिट्झ*, *मिड-डे*, *महाराष्ट्र टाइम्स*, *लोकसत्ता*, *लोकप्रभा* आणि *मार्मिक* यांसारख्या वृत्तपत्रे व नियतकालिकांसाठी व्यंगचित्रे आणि चित्रांकन केले. त्यांच्या कामात समकालीन घडामोडी, सामाजिक प्रश्न आणि राजकीय विषयांचे चित्रण आढळते. विविध भाषांतील आणि स्वरूपांतील प्रकाशनांसाठी केलेल्या कामामुळे त्यांच्या व्यंगचित्रांना व्यापक वाचकवर्ग मिळाला.&lt;ref name=&quot;PrabhakarWairkar&quot;/&gt;

या व्यंगचित्रकारांच्या वृत्तपत्रीय कार्यातून पॉकेट कार्टून, नियमित व्यंगचित्रमालिका आणि विविध वृत्तपत्रे व नियतकालिकांसाठी केलेले चित्रांकन अशा स्वरूपांत व्यंगचित्रकलेचा प्रसार झाल्याचे दिसून येते. वृत्तपत्रांतील या कलाकृतींनी समकालीन घटनांचे दृश्यरूपात दस्तऐवजीकरण करण्याबरोबरच वाचकांसमोर सामाजिक आणि राजकीय विषयांची विनोदी व उपरोधिक मांडणी केली.

=== मासिके आणि दिवाळी अंक ===

मराठी मासिके आणि दिवाळी अंकांनी व्यंगचित्रकारांना आपल्या कलाकृती प्रसिद्ध करण्यासाठी महत्त्वाचे व्यासपीठ उपलब्ध करून दिले. या माध्यमांतून सामाजिक जीवन, कौटुंबिक प्रसंग, मानवी स्वभाव आणि बदलती जीवनशैली यांवर आधारित व्यंगचित्रे व हास्यचित्रे वाचकांपर्यंत पोहोचली. दिवाळी अंकांमध्ये विविध साहित्यप्रकारांबरोबर व्यंगचित्रांनाही स्थान मिळाल्यामुळे कलाकारांना वेगवेगळे विषय आणि चित्रशैली हाताळण्याची संधी उपलब्ध झाली.

बाळ राणे यांची व्यंगचित्रे *मनोहर*, *किर्लोस्कर*, *हंस*, *वसंत*, *मोहिनी*, *उद्यम*, *वाङ्मयशोभा*, *आवाज*, *मार्मिक* आणि *किशोर* यांसारख्या मराठी नियतकालिकांतून प्रसिद्ध झाली. तसेच *शंकर्स वीकली*, *धर्मयुग* आणि *चित्रलेखा* या इंग्रजी, हिंदी आणि गुजराती नियतकालिकांतही त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. विविध भाषांतील नियतकालिकांमधील या प्रकाशनांमुळे त्यांच्या व्यंगचित्रांना मराठी वाचकवर्गाबरोबरच इतर भाषांतील वाचकांपर्यंत पोहोचण्याची संधी मिळाली.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;/&gt;

दिवाकर जयंत शेडगे यांची व्यंगचित्रे *आवाज*, *लोकप्रभा*, *मार्मिक* आणि *जत्रा* यांसारख्या नियतकालिकांतून प्रसिद्ध झाली. त्यांनी पन्नासहून अधिक दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे रेखाटल्याचा उल्लेख त्यांच्या कार्यावरील लेखात आहे. विविध दिवाळी अंकांमधील त्यांच्या चित्रांमधून सामाजिक प्रसंग, दैनंदिन जीवन आणि मानवी स्वभावातील वैशिष्ट्यांचे विनोदी चित्रण झाले.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;/&gt;

विवेक मेहेत्रे यांची हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रे मराठी, इंग्रजी आणि गुजराती भाषांतील विविध नियतकालिकांत प्रसिद्ध झाली आहेत. त्यांच्या चित्रांमधून दैनंदिन जीवनातील प्रसंग आणि मानवी स्वभावातील विनोदी पैलू व्यक्त झाले. विविध भाषांतील नियतकालिकांमधील त्यांच्या प्रकाशनकार्यामुळे त्यांच्या चित्रांना व्यापक वाचकवर्ग मिळाला.&lt;ref&gt;“मेहेत्रे, विवेक”, ''मराठीसृष्टी''. https://www.marathisrushti.com/profiles/vivek-mehetre/&lt;/ref&gt;

मासिके आणि दिवाळी अंकांच्या माध्यमातून या कलाकारांच्या व्यंगचित्रांना नियमित प्रकाशनाची संधी मिळाली. या माध्यमांतील चित्रांमुळे व्यंगचित्रकलेचे विषयवैविध्य वाचकांसमोर आले आणि मराठी नियतकालिकांच्या दृश्यकलात्मक आशयात व्यंगचित्रांचा समावेश झाला.

=== व्यंगचित्रसंग्रह आणि पुस्तके ===

व्यंगचित्रकारांनी आपल्या कलाकृतींचे जतन आणि प्रसार करण्यासाठी व्यंगचित्रसंग्रह, चित्रसंग्रह आणि पुस्तकप्रकाशन या माध्यमांचा उपयोग केला आहे. अशा पुस्तकांमधून कलाकारांची रेखाटनशैली, विषयांची निवड आणि कलात्मक अभिव्यक्ती यांचा परिचय वाचकांना होतो. व्यंगचित्रसंग्रह हे केवळ कलाकृतींचे संकलन नसून संबंधित काळातील सामाजिक आणि सांस्कृतिक जीवनाचे दृश्य दस्तऐवजीकरण करणारे साधनही ठरतात.

प्रभाकर वाईरकर यांनी व्यंगचित्रे, अर्कचित्रे आणि चित्रांकन या क्षेत्रांतील कामाचे पुस्तकांच्या माध्यमातूनही दस्तऐवजीकरण केले आहे. त्यांच्या प्रकाशित पुस्तकांमध्ये ''Jest Doodling'', ''Bodyline'', ''Cari-Toons'', ''Life Illustrated'' आणि ''Funkaar-i-Kacheri'' यांचा समावेश होतो. ''Funkaar-i-Kacheri'' या पुस्तकात हिंदुस्थानी शास्त्रीय संगीत क्षेत्रातील कलाकारांची अर्कचित्रे समाविष्ट आहेत. त्यांच्या या प्रकाशनांमधून व्यंगचित्रकला आणि व्यक्तिचित्रणातील त्यांचे काम वाचकांसमोर आले आहे.&lt;ref name=&quot;PrabhakarWairkar&quot;/&gt;

विवेक मेहेत्रे यांनी व्यंगचित्रकलेबरोबरच लेखन आणि पुस्तकप्रकाशनाच्या क्षेत्रातही काम केले आहे. त्यांच्या प्रकाशित पुस्तकांमध्ये ''हास्य कॉर्नर'', ''चला… वापरू इंटरनेट'', ''तुमचा नवा दोस्त इंटरनेट'', ''ई-मेल'' आणि ''ई-कॉमर्स'' यांचा समावेश होतो. त्यांनी पत्नी वैशाली मेहेत्रे यांच्यासह ‘उद्वेली बुक्स’ या प्रकाशन संस्थेच्या माध्यमातून पुस्तकप्रकाशनाच्या क्षेत्रात काम केले. त्यांच्या या कार्यातून व्यंगचित्रकलेबरोबरच लेखन आणि प्रकाशन क्षेत्रातील सहभागाची नोंद घेता येते.&lt;ref&gt;“मेहेत्रे, विवेक”, ''मराठीसृष्टी''. https://www.marathisrushti.com/profiles/vivek-mehetre/&lt;/ref&gt;

व्यंगचित्रसंग्रह आणि पुस्तकांच्या माध्यमातून कलाकारांच्या कलाकृतींचे जतन होते आणि त्यांच्या कार्याचा अभ्यास करण्यासाठी संदर्भसाहित्य उपलब्ध होते. प्रभाकर वाईरकर आणि विवेक मेहेत्रे यांच्या प्रकाशित साहित्यामुळे व्यंगचित्रकलेबरोबरच चित्रांकन, लेखन आणि प्रकाशन या क्षेत्रांतील त्यांच्या कार्याचीही नोंद घेता येते.

== व्यंगचित्र प्रदर्शने आणि संमेलने ==

व्यंगचित्रकलेचा प्रसार आणि कलाकारांच्या कलाकृतींचे जतन करण्यामध्ये प्रदर्शने व संमेलने यांना महत्त्वाचे स्थान आहे. अशा उपक्रमांमधून व्यंगचित्रकारांना आपल्या कलाकृती रसिकांसमोर सादर करण्याची संधी मिळते. तसेच विविध शैली, विषय आणि तंत्रांचा परिचय प्रेक्षकांना होतो. प्रदर्शनांमुळे जुन्या आणि नव्या पिढ्यांतील कलाकारांच्या कामाची ओळख निर्माण होण्यास मदत होते, तर संमेलनांमधून कलाकारांना विचारांची देवाणघेवाण आणि अनुभवांची चर्चा करण्यासाठी व्यासपीठ उपलब्ध होते.

बाळ राणे यांच्या व्यंगचित्रांचा संग्रह त्यांच्या कन्या प्रतिभा राणे-वाघ यांनी जतन केला आहे. त्यांच्या जन्मशताब्दीनिमित्त २०१४ मध्ये सर जे. जे. उपयोजित कला महाविद्यालयात त्यांच्या चित्रांचे प्रदर्शन आयोजित करण्यात आले होते. तसेच १५ डिसेंबर २०२२ ते १ जानेवारी २०२३ या कालावधीत नेहरू सेंटर आर्ट गॅलरी येथे आयोजित ''आठवणीतील हास्यरेषा'' या भारतीय ज्येष्ठ व्यंगचित्रकारांच्या पूर्वावलोकनात्मक प्रदर्शनात त्यांच्या कलाकृतींचा समावेश करण्यात आला होता.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;/&gt;&lt;ref&gt;''Nehru Centre Newsletter'', डिसेंबर २०२२, “Indian Master's Retrospective — आठवणीतील हास्यरेषा”, नेहरू सेंटर आर्ट गॅलरी. https://www.nehrucentremumbai.in/wp-content/uploads/2023/08/December-2022-for-web.pdf&lt;/ref&gt;

प्रभाकर वाईरकर यांनी भारतात आयोजित विविध व्यंगचित्र आणि अर्कचित्र प्रदर्शनांमध्ये सहभाग घेतला. १८ ते ३० ऑक्टोबर २०१० या कालावधीत बेंगळुरू येथील इंडियन कार्टून गॅलरीत त्यांच्या व्यंगचित्रांचे प्रदर्शन भरविण्यात आले होते. या प्रदर्शनाची माहिती ''Deccan Herald'' या वृत्तपत्राने प्रसिद्ध केली होती.&lt;ref&gt;“45 cartoon shows in three years!”, ''Deccan Herald'', ८ ऑक्टोबर २०१०. https://www.deccanherald.com/india/karnataka/bengaluru/45-cartoon-shows-three-years-2520481&lt;/ref&gt; २०११ मध्ये पुण्यातील सवाई गंधर्व भीमसेन महोत्सवात त्यांच्या हिंदुस्थानी शास्त्रीय संगीत क्षेत्रातील कलाकारांच्या सत्तरहून अधिक अर्कचित्रांचे प्रदर्शन भरविण्यात आले होते.&lt;ref&gt;Amrita Jain, “Lines of Thought”, ''The Indian Express'', २ डिसेंबर २०११. https://indianexpress.com/article/cities/pune/lines-of-thought/&lt;/ref&gt;

ठाणे येथे २० आणि २१ जानेवारी २०१८ रोजी कार्टूनिस्ट्स कंबाइन या संस्थेच्या वतीने अखिल भारतीय मराठी व्यंगचित्रकार संमेलनाचे आयोजन करण्यात आले होते. या संमेलनाचे अध्यक्षपद विवेक मेहेत्रे यांनी भूषविले. संमेलनात समाजमाध्यमे आणि व्यंगचित्रे, तसेच मराठी दैनिकांतील राजकीय व्यंगचित्रांचे स्थान या विषयांवर चर्चासत्रे आयोजित करण्यात आली होती. कार्यशाळा, स्पर्धा आणि ज्येष्ठ व दिवंगत व्यंगचित्रकारांच्या कलाकृतींचे प्रदर्शन हेही संमेलनाचे भाग होते. संमेलनादरम्यान व्यंगचित्रकलेचा इतिहास आणि दुर्मिळ व्यंगचित्रांचे दस्तऐवजीकरण यांविषयीही चर्चा झाली.&lt;ref&gt;“ठाण्यामध्ये रंगणार मराठी व्यंगचित्रकार संमेलन”, ''महाराष्ट्र टाइम्स'', ८ डिसेंबर २०१७. https://maharashtratimes.com/maharashtra/mumbai-news/marathi-cartoonist-gettogether/articleshow/61969835.cms&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“व्यंग्यचित्रांचा इतिहास पुस्तकांतून जतन करा : सुहास बहुलकर”, ''सकाळ'', २० जानेवारी २०१८. https://www.esakal.com/mumbai/marathi-news-thane-news-marathi-caricature-festival-93538&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“व्यंगचित्रकारांनी कठोर भूमिका घ्यायला हवी - राज ठाकरे”, ''लोकसत्ता'', २२ जानेवारी २०१८. https://www.loksatta.com/thane/raj-thackeray-attended-all-india-marathi-cartooninst-meet-in-thane-1619963/&lt;/ref&gt;

या प्रदर्शनांमधून आणि संमेलनांमधून व्यंगचित्रकलेच्या विविध शैलींचे सादरीकरण, कलाकारांच्या कामाचे दस्तऐवजीकरण आणि नव्या पिढीपर्यंत या कलेचा परिचय करून देण्याचे प्रयत्न झाले. अशा उपक्रमांमुळे व्यंगचित्रकलेच्या संवर्धनासाठी कलाकार, संस्था आणि रसिक यांच्यात संवादाचे व्यासपीठ निर्माण झाले.

=== व्यंगचित्र प्रदर्शने ===

व्यंगचित्र प्रदर्शनांच्या माध्यमातून कलाकारांच्या कलाकृती रसिक आणि अभ्यासकांपर्यंत पोहोचतात. अशा प्रदर्शनांमध्ये व्यंगचित्रे, हास्यचित्रे आणि अर्कचित्रे पाहण्याची संधी मिळते. कलाकारांची रेखाटनशैली, विषयांची निवड आणि कलात्मक प्रवास यांचा परिचय प्रदर्शनांमधून होतो. प्रदर्शनांमुळे कलाकृतींचे जतन आणि त्यांचे सार्वजनिक दस्तऐवजीकरण होण्यासही मदत होते.

बाळ राणे यांच्या जन्मशताब्दीनिमित्त २०१४ मध्ये मुंबईतील सर जे. जे. उपयोजित कला महाविद्यालयात त्यांच्या व्यंगचित्रांचे प्रदर्शन आयोजित करण्यात आले होते. त्यांच्या दीर्घ कलाप्रवासातील निवडक चित्रे या प्रदर्शनात मांडण्यात आली. त्यांच्या कन्या प्रतिभा राणे-वाघ यांनी त्यांच्या मूळ रेखाचित्रांचे, स्केचबुक्सचे आणि प्रकाशित चित्रांचे जतन केले आहे.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;/&gt;

प्रभाकर वाईरकर यांच्या चित्रप्रदर्शनाचे आयोजन ३० जानेवारी ते १ फेब्रुवारी २०२६ या कालावधीत रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील लांजा तालुक्यातील रिंगणे येथे झालेल्या अकराव्या ग्रामीण मराठी साहित्य संमेलनाच्या कार्यक्रमात करण्यात आले होते. राजापूर-लांजा तालुका नागरिक संघाने आयोजित केलेल्या या संमेलनाच्या कार्यक्रमपत्रिकेत वाईरकर यांच्या चित्रप्रदर्शनाचा समावेश होता. संमेलनाच्या समारोपप्रसंगी वाईरकर यांना बाळकृष्ण खामकर कोकण भूषण पुरस्कार प्रदान करण्यात आला.&lt;ref&gt;“रत्नागिरी : जानेवारीअखेर रिंगणे येथे अकरावे ग्रामीण साहित्य संमेलन”, ''हिंदुस्थान समाचार'', ८ जानेवारी २०२६. https://marathi.hindusthansamachar.in/Encyc/2026/1/9/Rural-Literature-Conference-to-be-held-at-Ringane-.php&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“रत्नागिरी : समाजातील सर्व घटकांना सामावून घेऊन प्रगती साधणारे संमेलन - प्रभाकर वाईरकर”, ''हिंदुस्थान समाचार'', २ फेब्रुवारी २०२६. https://marathi.hindusthansamachar.in/Encyc/2026/2/2/Prabhakar-Wairkar-Speeach-in-R.php&lt;/ref&gt;

=== व्यंगचित्रकार संमेलने ===

मराठी व्यंगचित्रकलेचा प्रसार, व्यंगचित्रकारांमधील संवाद आणि नवोदित कलाकारांना प्रोत्साहन देण्यासाठी महाराष्ट्रात विविध ठिकाणी व्यंगचित्रकार संमेलने आयोजित केली जातात. या संमेलनांमध्ये व्यंगचित्रांची प्रदर्शने, चर्चासत्रे, कार्यशाळा, प्रात्यक्षिके आणि स्पर्धांचा समावेश असतो. अशा उपक्रमांमधून कलाकारांना आपली कला सादर करण्याची तसेच व्यंगचित्रकलेतील बदलत्या प्रवाहांवर चर्चा करण्याची संधी मिळते.

२०१९ मध्ये कार्टूनिस्ट्स कंबाइनतर्फे १३ आणि १४ एप्रिल रोजी नाशिक येथील कुसुमाग्रज प्रतिष्ठानमध्ये वार्षिक व्यंगचित्रकार संमेलन आणि प्रदर्शन आयोजित करण्यात आले. ‘हास्य मैफील’ या नावाने आयोजित या उपक्रमात देशातील सत्तरहून अधिक ज्येष्ठ आणि नवोदित व्यंगचित्रकार सहभागी झाले होते. प्रदर्शनात सुमारे तीनशे व्यंगचित्रे मांडण्यात आली. व्यंगचित्रकलेच्या विविध शाखांवरील परिसंवाद, प्रात्यक्षिके आणि नवोदित कलाकारांसाठी मार्गदर्शनपर कार्यक्रमांचाही त्यात समावेश होता. या संमेलनात व्यंगचित्रकार ज्ञानेश सोनार यांना जीवनगौरव पुरस्कार प्रदान करण्यात आला आणि त्यांच्या ''Different Strokes'' या चित्रसंग्रहाचे प्रकाशन करण्यात आले.&lt;ref&gt;“कार्टूनिस्ट्स कंबाइन’चे १३ आणि १४ एप्रिलला नाशकात वार्षिक संमेलन”, ''माय मराठी'', ७ एप्रिल २०१९. https://mymarathi.net/cartoonist-sammelan/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Rashi Bhattacharyya, “Annual convention of ‘Cartoonists Combine’ to be held in Maharashtra’s Nashik”, ''The Indian Express'', ८ एप्रिल २०१९. https://indianexpress.com/article/cities/pune/annual-convention-of-cartoonists-combine-to-be-held-in-maharashtras-nashik/&lt;/ref&gt;

या संमेलनांमधून व्यंगचित्रकारांना कलाकृती सादर करण्याबरोबरच परस्परांशी संवाद साधण्याची आणि नव्या कलाकारांना मार्गदर्शन करण्याची संधी मिळते. प्रदर्शन, परिसंवाद आणि कार्यशाळांच्या माध्यमातून व्यंगचित्रकलेच्या संवर्धनासाठी संस्थात्मक पातळीवर प्रयत्न केले जातात.

=== कार्यशाळा आणि प्रात्यक्षिके ===

चित्रकला, हस्तकला आणि इतर दृश्यकलांचा परिचय विद्यार्थ्यांना करून देण्यासाठी कोकणातील शैक्षणिक संस्था आणि सांस्कृतिक संघटनांकडून कार्यशाळा, स्पर्धा आणि प्रात्यक्षिकांचे आयोजन केले जाते. अशा उपक्रमांमधून विद्यार्थ्यांना चित्ररेखन, रंगांचा वापर, कल्पनाशक्ती आणि निरीक्षणकौशल्य विकसित करण्याची संधी मिळते. ही कौशल्ये व्यंगचित्रकलेसह दृश्यकलेच्या विविध प्रकारांसाठी उपयुक्त ठरतात.

रत्‍नागिरी येथे सप्टेंबर २०२३ मध्ये सकाळ माध्यम समूहाच्या न्यूजपेपर इन एज्युकेशन (एनआयई) उपक्रमांतर्गत विद्यार्थ्यांसाठी पर्यावरणपूरक गणेशमूर्ती निर्मिती कार्यशाळेचे आयोजन करण्यात आले होते. या कार्यशाळेत मूर्तिकार श्रीकांत ढालकर यांनी गणेशमूर्ती घडविण्याचे प्रात्यक्षिक सादर केले. त्यांच्या मार्गदर्शनाखाली विद्यार्थ्यांनी शाडूच्या मातीपासून गणेशमूर्ती तयार केल्या. या उपक्रमातून विद्यार्थ्यांना मूर्तिकलेचा प्रत्यक्ष अनुभव देण्याबरोबरच पर्यावरणपूरक गणेशोत्सवाचा संदेश देण्यात आला.&lt;ref&gt;“रत्नागिरीत शनिवारी इको गणपती कार्यशाळा”, ''सकाळ'', १२ सप्टेंबर २०२३. https://www.esakal.com/amp/kokan/todays-latest-marathi-news-kop23b05851-txt-ratnagiri-20230912033417&lt;/ref&gt;

संगमेश्वर येथे जानेवारी २०२३ मध्ये जेएसडब्ल्यू फाउंडेशन आणि रत्‍नागिरी जिल्हा कलाध्यापक संघ यांच्या संयुक्त विद्यमाने जिल्हास्तरीय चित्रकला व हस्तकला स्पर्धेचे आयोजन करण्यात आले होते. या स्पर्धेत जिल्ह्यातील विद्यार्थ्यांनी सहभाग घेतला. या स्पर्धेसाठी सुमारे ३,५८४ चित्रे आणि १६० हस्तकलावस्तू प्राप्त झाल्याची नोंद वृत्तांतात आहे. या उपक्रमातून ग्रामीण भागातील विद्यार्थ्यांना आपली कलात्मक कौशल्ये सादर करण्यासाठी व्यासपीठ उपलब्ध झाले.&lt;ref&gt;“जिल्हास्तरीय चित्रकला व हस्तकला स्पर्धेला भरभरून प्रतिसाद”, ''सकाळ'', ११ जानेवारी २०२३. https://www.esakal.com/amp/kokan/todays-latest-marathi-news-kop23a31775-txt-ratnagiri-today-20230111091449&lt;/ref&gt;

हे दोन्ही उपक्रम व्यंगचित्रकलेशी थेट संबंधित नसले, तरी कोकणातील दृश्यकला शिक्षण, विद्यार्थ्यांचा कलात्मक सहभाग आणि स्थानिक पातळीवरील कला उपक्रमांचे स्वरूप दर्शवतात.

== पुरस्कार आणि सन्मान ==

कोकणाशी संबंधित व्यंगचित्रकारांनी व्यंगचित्रकला, हास्यचित्रण आणि चित्रांकन या क्षेत्रांत केलेल्या कार्याची विविध संस्था, नियतकालिके आणि सांस्कृतिक संघटनांनी दखल घेतली आहे. त्यांच्या कलात्मक योगदानाबद्दल त्यांना व्यंगचित्रकला, साहित्य आणि सांस्कृतिक क्षेत्रांतील पुरस्कारांनी सन्मानित करण्यात आले आहे.

ठाण्यातील व्यंगचित्रकार **दिवाकर जयंत शेडगे** यांना १९९२ मध्ये मुंबई मराठी पत्रकार संघाच्या ‘मधुचंद्र साहित्यिकांचा’ या मालिकेसाठी प्रसिद्ध झालेल्या हास्यचित्रांबद्दल उत्कृष्ट हास्यचित्राचे शं. वा. किर्लोस्कर स्मृतिचिन्ह प्रदान करण्यात आले. २००२ मध्ये *कलाकुंज* दिवाळी अंकातील उत्कृष्ट हास्यचित्रांसाठीही त्यांना हे स्मृतिचिन्ह मिळाले.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;/&gt;

ठाण्यातील व्यंगचित्रकार **विवेक मेहेत्रे** यांना उत्कृष्ट व्यंगचित्रकलेसाठी शं. वा. किर्लोस्कर पुरस्कार २००० आणि २००९ या वर्षी दोनदा मिळाला. त्यांच्या ''तुमचा नवा दोस्त इंटरनेट'' या पुस्तकाला महाराष्ट्र शासनाचा प्रथम क्रमांकाचा पुरस्कार मिळाल्याचा उल्लेख त्यांच्या चरित्रात्मक नोंदीत आहे.&lt;ref name=&quot;MehetreProfile&quot;/&gt;

सिंधुदुर्ग जिल्ह्याशी संबंधित व्यंगचित्रकार **प्रभाकर वाईरकर** यांना २०२६ मध्ये राजापूर-लांजा तालुका नागरिक संघातर्फे आयोजित अकराव्या ग्रामीण मराठी साहित्य संमेलनात बाळकृष्ण खामकर कोकण भूषण पुरस्कार प्रदान करण्यात आला. रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील लांजा तालुक्यातील रिंगणे येथे झालेल्या संमेलनाच्या अखेरच्या दिवशी हा पुरस्कार देण्यात आला.&lt;ref&gt;“रत्नागिरी : समाजातील सर्व घटकांना सामावून घेऊन प्रगती साधणारे संमेलन - प्रभाकर वाईरकर”, ''हिंदुस्थान समाचार'', २ फेब्रुवारी २०२६. https://marathi.hindusthansamachar.in/Encyc/2026/2/2/Prabhakar-Wairkar-Speeach-in-R.php&lt;/ref&gt;

या पुरस्कारांमधून कोकणाशी संबंधित काही व्यंगचित्रकारांच्या कलात्मक कार्याची विविध संस्थांनी घेतलेली दखल दिसून येते.

=== व्यंगचित्रकलेतील पुरस्कार ===

कोकणाशी संबंधित व्यंगचित्रकारांना त्यांच्या कलात्मक योगदानाबद्दल विविध नियतकालिके, संस्था आणि सांस्कृतिक संघटनांकडून पुरस्कार व पारितोषिके मिळाली आहेत. या सन्मानांमधून व्यंगचित्रकलेतील त्यांची गुणवत्ता आणि सातत्यपूर्ण कामगिरी यांची दखल घेतली गेल्याचे दिसून येते.

सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील कणकवलीजवळील जानवली येथे जन्मलेले ज्येष्ठ व्यंगचित्रकार **बाळ राणे** यांनी *किर्लोस्कर* आणि *मनोहर* यांसारख्या नियतकालिकांनी आयोजित केलेल्या व्यंगचित्र स्पर्धांमध्ये पारितोषिके मिळविली होती. त्यांच्या व्यंगचित्रांमध्ये सामाजिक, कौटुंबिक आणि राजकीय विषयांचे चित्रण आढळते.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;/&gt;
ठाण्यातील व्यंगचित्रकार **विवेक मेहेत्रे** यांना उत्कृष्ट व्यंगचित्रकलेसाठी शं. वा. किर्लोस्कर पुरस्कार २००० आणि २००९ या वर्षी दोनदा मिळाला. त्यांच्या ''तुमचा नवा दोस्त इंटरनेट'' या पुस्तकाला महाराष्ट्र शासनाचा प्रथम क्रमांकाचा पुरस्कार मिळाल्याची नोंद त्यांच्या चरित्रात्मक परिचयात आहे.&lt;ref name=&quot;MehetreProfile&quot;/&gt;

ठाण्यातील व्यंगचित्रकार **दिवाकर जयंत शेडगे** यांना १९९२ मध्ये मुंबई मराठी पत्रकार संघाच्या ‘मधुचंद्र साहित्यिकांचा’ या मालिकेत प्रसिद्ध झालेल्या हास्यचित्रांसाठी उत्कृष्ट हास्यचित्राचे शं. वा. किर्लोस्कर स्मृतिचिन्ह मिळाले. २००२ मध्ये *कलाकुंज* दिवाळी अंकातील उत्कृष्ट हास्यचित्रांसाठीही त्यांना हे स्मृतिचिन्ह प्रदान करण्यात आले.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;/&gt;

=== कोकणातील सन्मान ===

सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील ज्येष्ठ व्यंगचित्रकार **प्रभाकर वाईरकर** यांना २०२६ मध्ये रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील रिंगणे (ता. लांजा) येथे आयोजित अकराव्या ग्रामीण मराठी साहित्य संमेलनात बाळकृष्ण खामकर कोकण भूषण पुरस्कार प्रदान करण्यात आला. राजापूर-लांजा तालुका नागरिक संघातर्फे आयोजित या संमेलनाच्या समारोपप्रसंगी त्यांना हा पुरस्कार देण्यात आला. संमेलनात साहित्य, कला आणि सामाजिक विषयांवरील विविध उपक्रमांचे आयोजन करण्यात आले होते.&lt;ref&gt;“रत्नागिरी : समाजातील सर्व घटकांना सामावून घेऊन प्रगती साधणारे संमेलन - प्रभाकर वाईरकर”, ''हिंदुस्थान समाचार'', २ फेब्रुवारी २०२६. https://marathi.hindusthansamachar.in/Encyc/2026/2/2/Prabhakar-Wairkar-Speeach-in-R.php&lt;/ref&gt;

== व्यंगचित्रकलेशी संबंधित संस्था आणि उपक्रम ==

व्यंगचित्रकलेचा प्रसार आणि संवर्धन करण्यासाठी व्यंगचित्रकारांच्या संघटना तसेच विविध सांस्कृतिक संस्था आणि कला संघटना कार्यरत आहेत. या संस्थांमार्फत व्यंगचित्रकारांना व्यासपीठ उपलब्ध करून देणे, नवोदित कलाकारांना प्रोत्साहन देणे, प्रदर्शने आणि संमेलने आयोजित करणे तसेच व्यंगचित्रकलेविषयी चर्चा घडवून आणणे असे उपक्रम राबविले जातात.

=== कार्टूनिस्ट्स कंबाइन ===

‘कार्टूनिस्ट्स कंबाइन’ ही मराठी व्यंगचित्रकारांची संघटना असून व्यंगचित्रकलेचा प्रसार आणि कलाकारांमधील संवाद वाढविण्यासाठी ती विविध उपक्रम राबवते. जुलै २०१७ मध्ये संस्थेच्या नूतन कार्यकारिणीची बैठक झाली. या बैठकीत विवेक मेहेत्रे यांची अध्यक्षपदी निवड करण्यात आली. व्यंगचित्रकलेतील रसिकांची संख्या वाढविणे, कार्टूनिंगचा अभ्यासक्रमात समावेश व्हावा यासाठी प्रयत्न करणे, व्यंगचित्रकारांसाठी शासकीय अधिस्वीकृतीपत्रिकेची मागणी करणे आणि दरवर्षी अखिल भारतीय स्तरावर व्यंगचित्रकारांचे संमेलन आयोजित करणे यांसारख्या विषयांवर बैठकीत चर्चा झाली. संस्थेने सभासद नोंदणीची मोहीमही सुरू केली होती.&lt;ref&gt;शरद लोणकर, “कार्टूनिस्ट्स कंबाइन’च्या नूतन कार्यकारिणीची बैठक संपन्न”, ''माय मराठी'', २० जुलै २०१७. https://mymarathi.net/cartoonist-combine/&lt;/ref&gt;

या संस्थेच्या वतीने २० आणि २१ जानेवारी २०१८ रोजी ठाणे येथे अखिल भारतीय मराठी व्यंगचित्रकार संमेलन आयोजित करण्यात आले. या संमेलनाचे अध्यक्षपद विवेक मेहेत्रे यांनी भूषविले. व्यंगचित्र प्रदर्शन, चर्चासत्रे, कार्यशाळा आणि स्पर्धा हे संमेलनाचे प्रमुख भाग होते. समाजमाध्यमे आणि व्यंगचित्रे तसेच मराठी दैनिकांमधील राजकीय व्यंगचित्रांचे स्थान यांसारख्या विषयांवर चर्चा करण्यात आली. ज्येष्ठ आणि दिवंगत व्यंगचित्रकारांच्या कलाकृतींचे प्रदर्शनही आयोजित करण्यात आले होते.&lt;ref&gt;“ठाण्यामध्ये रंगणार मराठी व्यंगचित्रकार संमेलन”, ''महाराष्ट्र टाइम्स'', ८ डिसेंबर २०१७. https://maharashtratimes.com/maharashtra/mumbai-news/marathi-cartoonist-gettogether/articleshow/61969835.cms&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“व्यंग्यचित्रांचा इतिहास पुस्तकांतून जतन करा : सुहास बहुलकर”, ''सकाळ'', २० जानेवारी २०१८. https://www.esakal.com/mumbai/marathi-news-thane-news-marathi-caricature-festival-93538&lt;/ref&gt;

=== स्थानिक व्यंगचित्र स्पर्धा आणि प्रदर्शन ===

स्थानिक पातळीवर आयोजित व्यंगचित्र स्पर्धा आणि प्रदर्शनांमुळे नवोदित कलाकारांना आपली कला सादर करण्यासाठी व्यासपीठ उपलब्ध होते. अशा उपक्रमांमध्ये बालव्यंगचित्रकार, हौशी कलाकार आणि अनुभवी व्यंगचित्रकारांना सहभागाची संधी मिळते. निवडक कलाकृतींच्या प्रदर्शनातून व्यंगचित्रकलेचा परिचय व्यापक प्रेक्षकांपर्यंत पोहोचतो.

ठाणे येथे शिवसेवा मित्र मंडळातर्फे शिवसेनाप्रमुख बाळासाहेब ठाकरे यांच्या जयंतीनिमित्त व्यंगचित्र स्पर्धेचे आयोजन करण्यात आले होते. जानेवारी २०२३ मध्ये या स्पर्धेचे सातवे वर्ष होते. बालव्यंगचित्रकार आणि खुल्या गटातील हौशी व्यंगचित्रकारांसाठी स्वतंत्र गट ठेवण्यात आले होते. ‘व्यंगचित्रांच्या माध्यमातून समाजप्रबोधन’ हा स्पर्धेचा विषय होता. परीक्षकांनी निवडलेल्या व्यंगचित्रांचे प्रदर्शन ठाणे पूर्व येथील कोपरी परिसरातील खुले कलादालन येथे आयोजित करण्याचे जाहीर करण्यात आले होते.&lt;ref&gt;“शिवसेनाप्रमुख बाळासाहेब ठाकरे स्मृती दिनानिमित्त ठाण्यात व्यंगचित्र स्पर्धा”, ''मुंबई तरुण भारत'', १३ जानेवारी २०२३. https://www.mahamtb.com/Encyc/2023/1/13/Cartoon-Competition-in-Thane.html&lt;/ref&gt;

जानेवारी २०२५ मध्ये या स्पर्धेचे बारावे वर्ष आयोजित करण्यात आले. बालव्यंगचित्रकार, हौशी व्यंगचित्रकार आणि दिव्यांग स्पर्धकांसाठी स्वतंत्र गट ठेवण्यात आले होते. निवडलेल्या कलाकृतींचे प्रदर्शन आणि पारितोषिक वितरण समारंभ ठाणे पूर्व येथे आयोजित करण्यात आला. महाराष्ट्रातील विविध भागांतील स्पर्धकांनी यात सहभाग घेतला. ज्येष्ठ व्यंगचित्रकारांनी स्पर्धकांना मार्गदर्शनही केले.&lt;ref&gt;“Thane : बाळासाहेब ठाकरे यांच्या जयंतीप्रीत्यर्थ ठाणे येथे व्यंगचित्रकला स्पर्धा; महाराष्ट्रातून उत्स्फूर्त प्रतिसाद”, ''हिंदुस्थान पोस्ट'', २४ जानेवारी २०२५. https://www.marathi.hindusthanpost.com/social/cartoon-competition-in-thane-on-the-occasion-of-balasaheb-thackerays-birth-anniversary/&lt;/ref&gt;

== हेही पहा ==
* [[व्यंगचित्र]]

== बाह्य दुवे ==
* [https://vishwakosh.marathi.gov.in/33080/ व्यंग्यचित्र – मराठी विश्वकोश]
* [https://www.pratibhawagh.com/bal-rane-marathi बाळ राणे – चरित्र व व्यंगचित्रकलेचा वारसा]
* {{कोकण लोकजीवन}}

== संदर्भ ==


[[वर्ग:मराठी व्यंगचित्रकार]]
[[वर्ग:कोकण]]
[[वर्ग:व्यंगचित्रकला]]</text>
      <sha1>qz1x00rn33i0bv1q41vwhenthcwu5rt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728435</id>
      <parentid>2728430</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T06:44:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AdvAnantGholam</username>
        <id>172574</id>
      </contributor>
      <origin>2728435</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="163170" sha1="qop7yxju3jmlygo8gj1vkmi0ps6uybj" xml:space="preserve">[[चित्र:Gurera's Tribute to Laxman.jpg|thumb|right|250px|आर. के. लक्ष्मण यांना व्यंगचित्रात्मक आदरांजली]]

कोकण हा महाराष्ट्राच्या पश्चिम किनारपट्टीवरील भौगोलिक आणि सांस्कृतिक वैशिष्ट्यांनी समृद्ध प्रदेश आहे. या प्रदेशातील सामाजिक जीवन, स्थानिक बोलीभाषा, लोकपरंपरा आणि सांस्कृतिक घडामोडी यांचे प्रतिबिंब विविध कलाप्रकारांतून व्यक्त झाले आहे. व्यंगचित्रकला हा त्यांपैकी एक दृश्यकलाप्रकार आहे. रेषा, आकार आणि प्रसंग यांच्या माध्यमातून विनोद, उपरोध आणि भाष्य व्यक्त करणाऱ्या व्यंगचित्रांना वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमध्ये महत्त्वाचे स्थान लाभले आहे. व्यंगचित्रांमधून सामाजिक विसंगती, मानवी स्वभावातील विरोधाभास आणि समकालीन घटनांवर मार्मिक भाष्य केले जाते.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot;&gt;वसंत सरवटे, “[https://vishwakosh.marathi.gov.in/33080/ व्यंग्यचित्र]”, ''मराठी विश्वकोश''.&lt;/ref&gt;

'''कोकणातील व्यंगचित्रकारांनी''' आपल्या कलाकृतींतून सामाजिक, कौटुंबिक आणि राजकीय विषयांचे चित्रण केले आहे. वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमधील व्यंगचित्रांबरोबरच अर्कचित्रकला, चित्रांकन आणि जाहिरातकला या क्षेत्रांतही काही कलाकारांनी योगदान दिले आहे. या लेखात कोकण विभागातील ठाणे, रायगड, रत्‍नागिरी आणि सिंधुदुर्ग या जिल्ह्यांशी संबंधित व्यंगचित्रकारांचा उपलब्ध प्रकाशित संदर्भांच्या आधारे परिचय करून देण्यात आला आहे. कलाकारांचा जिल्ह्याशी असलेला संबंध निश्चित करताना त्यांचे जन्मस्थान, वास्तव्य किंवा कार्यक्षेत्र यांपैकी विश्वसनीय स्रोतांद्वारे उपलब्ध असलेली माहिती विचारात घेतली आहे.&lt;ref name=&quot;konkanhistory&quot;&gt;“[https://divcomkonkan.gov.in/इतिहास-2/ इतिहास]”, विभागीय आयुक्त, कोकण विभाग, महाराष्ट्र शासन.&lt;/ref&gt;

== व्यंगचित्रकलेची पार्श्वभूमी ==

व्यंगचित्र हे समकालीन व्यक्ती, घटना किंवा प्रसंगांमधील विसंगतींचे विनोदी अथवा उपरोधिक चित्रण करणारे दृश्यकलामाध्यम आहे. रेषा, आकार, चेहऱ्यावरील हावभाव आणि प्रसंगरचना यांच्या साहाय्याने व्यंगचित्रकार एखाद्या व्यक्तीचे किंवा परिस्थितीचे वैशिष्ट्यपूर्ण पैलू ठळक करतो. व्यंगचित्राचा उद्देश केवळ हास्यनिर्मिती करणे नसून सामाजिक आणि राजकीय वास्तवातील विसंगतींकडे लक्ष वेधणे हाही असतो. संपादकीय किंवा राजकीय टीकाचित्रे, हास्यचित्रे, अर्कचित्रे आणि चित्रपट्ट्या असे या दृश्यकलेचे विविध प्रकार आहेत.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot;/&gt;

आधुनिक व्यंगचित्रकलेच्या विकासात मुद्रित माध्यमांचा महत्त्वाचा वाटा आहे. एकोणिसाव्या शतकात वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांचा प्रसार वाढल्यानंतर व्यंगचित्रे सार्वजनिक चर्चेचे आणि सामाजिक-राजकीय भाष्याचे प्रभावी माध्यम बनली. इंग्लंडमध्ये १८४१ मध्ये सुरू झालेल्या ''पंच'' या साप्ताहिकाने आधुनिक व्यंगचित्रांच्या प्रसारात महत्त्वाची भूमिका बजावली. त्यातील चित्रांमधून तत्कालीन सामाजिक आणि राजकीय परिस्थितीवर उपरोधिक भाष्य केले जात असे. या नियतकालिकाच्या प्रभावातून आशियातील विविध भाषांमध्येही ''पंच''च्या धर्तीवरील नियतकालिके सुरू झाली. वसाहतकालीन भारतात व्यंगचित्रांनी ब्रिटिश सत्तेचे स्वरूप, वांशिक दृष्टिकोन आणि तत्कालीन राजकीय घडामोडी यांचे चित्रण केले. त्याचबरोबर भारतीय समाजातील प्रतिक्रिया आणि प्रतिकार व्यक्त करण्याचे माध्यम म्हणूनही त्यांचा वापर झाला.&lt;ref&gt;“[https://ir.nbu.ac.in/handle/123456789/3954 Caricature in Print Media: A Historical Study of Political Cartoons in Colonial India (1872–1947)]”, Dahlia Bhattacharya, ''Karatoya: North Bengal University Journal of History'', खंड १२, मार्च २०१९, पृ. ६३–७८.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;asianpunches&quot;&gt;Swarali Paranjape, “Crossing Boundaries: Punch and the Marathi Weekly Hindu Pañca (1870–1909)”, ''Asian Punches: A Transcultural Affair'', Springer, २०१३, पृ. १५१–१६४.&lt;/ref&gt;

मराठी व्यंगचित्रकलेच्या प्रारंभीच्या इतिहासात ''हिंदू पंच'' या साप्ताहिकाचा उल्लेख महत्त्वाचा आहे. इंग्लंडमधील ''पंच''च्या धर्तीवर मराठीत सुरू झालेल्या या नियतकालिकाने मराठी मुद्रित संस्कृतीत व्यंगचित्राधारित पत्रकारितेचा प्रारंभिक टप्पा निर्माण केला. संशोधक स्वारली परांजपे यांनी ''हिंदू पंच''मधील उपलब्ध अंकांचा अभ्यास करून या नियतकालिकाचे स्वरूप, त्यातील व्यंगात्मक आशय आणि पाश्चात्त्य ''पंच'' परंपरेशी असलेले त्याचे संबंध यांचा ऊहापोह केला आहे. त्यांच्या अभ्यासात १८८० ते १८८७ आणि १८९७ या वर्षांतील उपलब्ध अंकांचा आधार घेतलेला आहे.&lt;ref name=&quot;asianpunches&quot; /&gt;

मराठी व्यंगचित्रकलेला नियमित स्वरूप देण्यात शं. वा. किर्लोस्कर यांचे योगदान महत्त्वाचे मानले जाते. १९२५ पासून त्यांनी ''किर्लोस्कर'' नियतकालिकात नियमितपणे व्यंगचित्रे प्रसिद्ध करण्यास सुरुवात केली. त्यांच्या चित्रांमधून वैयक्तिक उन्नती, सामाजिक प्रबोधन आणि समाजाच्या सर्वांगीण विकासाशी संबंधित विचार मांडले जात. त्यांनी तीनशेहून अधिक व्यंगचित्रे किंवा बोधचित्रे रेखाटली. पुढे त्यांनी सामाजिक आणि राजकीय घडामोडींवरील टीकाचित्रेही प्रसिद्ध केली. नवोदित व्यंगचित्रकारांची चित्रे नियतकालिकात प्रसिद्ध करून त्यांना प्रोत्साहन देण्याचे कार्यही त्यांनी केले.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

विसाव्या शतकाच्या पुढील दशकांत मराठी नियतकालिकांनी हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रांना अधिक व्यापक व्यासपीठ उपलब्ध करून दिले. ''हंस'', ''मोहिनी'' आणि ''उद्यम'' यांसारख्या नियतकालिकांनी हास्यचित्रकलेला चालना दिली. या माध्यमांतून नागेश आर्डे, शि. द. फडणीस, प्रभाकर ठोकळ, वसंत सरवटे आणि श्याम जोशी यांसारख्या हास्यचित्रकारांची कामे वाचकांपर्यंत पोहोचली. ''आवाज'' वार्षिक, ''जत्रा'', ''मौज'' आणि ''वीणा'' यांसारख्या नियतकालिकांनीही व्यंगचित्रे आणि हास्यचित्रांना स्थान दिले. त्यामुळे मराठी व्यंगचित्रकलेत सामाजिक भाष्याबरोबरच विनोदी आणि कल्पनाप्रधान चित्रणाची परंपराही विकसित झाली.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

पुढील काळात मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विविध शाखांचा विस्तार झाला. वृत्तपत्रांतील राजकीय टीकाचित्रे, नियतकालिकांतील हास्यचित्रे, व्यक्तिचित्रांवर आधारित अर्कचित्रे, लेख-कथा-पुस्तकांसाठी केलेली चित्रांकने आणि चित्रपट्ट्या यांना स्वतंत्र स्थान प्राप्त झाले. या माध्यमांतून व्यंगचित्रकारांनी तत्कालीन समाजजीवन, राजकीय घडामोडी, मानवी स्वभाव आणि दैनंदिन अनुभव यांचे चित्रण केले. मराठी व्यंगचित्रकलेचा हा प्रवास नियतकालिकांची परंपरा आणि मुद्रित माध्यमांचा विकास यांच्याशी निगडित राहिला आहे.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

== व्यंगचित्रकलेत कोकणाचे योगदान ==

मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विकासात कोकण प्रदेशातील कलाकारांनी विविध प्रकारे योगदान दिले आहे. वृत्तपत्रे, नियतकालिके आणि दिवाळी अंक यांसारख्या मुद्रित माध्यमांतून त्यांनी सामाजिक, कौटुंबिक आणि राजकीय विषयांवरील व्यंगचित्रे व हास्यचित्रे वाचकांपर्यंत पोहोचवली. काही कलाकारांनी अर्कचित्रकला, चित्रांकन आणि जाहिरातकलेच्या क्षेत्रांतही काम केले. त्यांच्या कार्यातून मराठी व्यंगचित्रकलेतील विषयवैविध्य आणि अभिव्यक्तीची विविध रूपे दिसून येतात.

सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील कणकवलीजवळच्या जानवली येथे जन्मलेले **बाळ राणे** यांनी मराठी व्यंगचित्रकलेत दीर्घकाळ योगदान दिले. त्यांच्या व्यंगचित्रांचे विषय कौटुंबिक जीवन, सामाजिक परिस्थिती, राजकीय घडामोडी आणि दैनंदिन अनुभव असे विविध होते. *मनोहर*, *किर्लोस्कर*, *हंस*, *वसंत*, *मोहिनी*, *मार्मिक* आणि *किशोर* यांसारख्या मराठी नियतकालिकांबरोबरच हिंदी, गुजराती आणि इंग्रजी नियतकालिकांतही त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. *तरुण भारत*मधील ‘बाळूकाका’ हे त्यांचे पॉकेट कार्टून सुमारे पस्तीस वर्षे प्रसिद्ध होत होते. त्यांच्या चित्रांतून तत्कालीन समाजजीवनाचे प्रतिबिंब उमटत असे.&lt;ref&gt;प्रतिभा राणे-वाघ, “[https://www.pratibhawagh.com/bal-rane-marathi बाळ राणे (ज्येष्ठ व्यंगचित्रकार)]”.&lt;/ref&gt;

सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील मालवण तालुक्यातील कट्टा येथे जन्मलेले **प्रभाकर वाईरकर** यांनी व्यंगचित्रकला, अर्कचित्रकला आणि चित्रांकन या क्षेत्रांत काम केले. त्यांनी विविध वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांसाठी चित्रकार व व्यंगचित्रकार म्हणून काम केले. व्यक्तींची वैशिष्ट्ये रेखाटनातून व्यक्त करणाऱ्या अर्कचित्रांच्या माध्यमातूनही त्यांनी स्वतंत्र ओळख निर्माण केली. शास्त्रीय संगीत क्षेत्रातील कलाकारांची अर्कचित्रे रेखाटून त्यांचे प्रदर्शन भरविण्याचा उपक्रम त्यांनी केला होता. डिसेंबर २०११ मध्ये पुण्यातील सवाई गंधर्व भीमसेन महोत्सवात त्यांच्या सत्तरहून अधिक अर्कचित्रांचे प्रदर्शन आयोजित करण्यात आले होते.&lt;ref&gt;“[https://www.mahamtb.com/Encyc/2023/1/14/Article-on-Prabhakar-Wirekar.html व्यंगचित्रांद्वारे अटकेपार झेंडा नेणारे प्रभाकर वाईरकर]”, ''मुंबई तरुण भारत'', १४ जानेवारी २०२३.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Amrita Jain, “[https://indianexpress.com/article/cities/pune/lines-of-thought/ Lines of Thought]”, ''The Indian Express'', २ डिसेंबर २०११.&lt;/ref&gt;

ठाणे जिल्ह्यातील व्यंगचित्रकारांनीही मराठी नियतकालिके आणि वृत्तपत्रांमधून आपले योगदान दिले आहे. **दिवाकर जयंत शेडगे** यांनी विविध दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे व हास्यचित्रे रेखाटली. त्यांच्या सुमारे चार हजार व्यंगचित्रांचे प्रकाशन झाले असून त्यांनी नाटकांच्या जाहिरातींसाठीही चित्रे तयार केली. **विवेक मेहेत्रे** यांनी मराठीसह इतर भाषांतील नियतकालिकांसाठी हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रे रेखाटली. त्यांच्या चित्रांचे प्रकाशन अनेक वर्षे विविध नियतकालिकांतून झाले आहे. या कलाकारांच्या कार्यामुळे ठाणे परिसरातील व्यंगचित्रकलेला मुद्रित माध्यमांत व्यासपीठ मिळाले.&lt;ref&gt;शरद लोणकर, “[https://mymarathi.net/r-sarag-3/ व्यंगचित्रकलेचा वारसा जपणारे दिवाकर शेडगे]”, ''My Marathi'', १० जानेवारी २०१९.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“[https://dainikgomantak.esakal.com/cartoonist-vivek-mehetre-famous-cartoonist-in-india-ms98 विवेक मेहेत्रे]”, ''दैनिक गोमन्तक'', १३ फेब्रुवारी २०२४.&lt;/ref&gt;

कोकणातील या कलाकारांच्या कार्याचा विचार करता, त्यांच्या योगदानाचे स्वरूप केवळ विनोदी चित्रनिर्मितीपुरते मर्यादित राहिलेले नाही. नियतकालिकांतील सातत्यपूर्ण प्रकाशन, सामाजिक आणि राजकीय विषयांचे चित्रण, व्यक्तिचित्रण, अर्कचित्रे आणि चित्रांकन अशा विविध माध्यमांतून त्यांनी मराठी दृश्यकलेच्या या शाखेचा विस्तार केला. त्यांच्या प्रकाशित कलाकृतींमधून त्या त्या काळातील समाजजीवन आणि सार्वजनिक जीवनातील घडामोडींचे चित्ररूप दर्शन घडते.

=== महाराष्ट्रातील व्यंगचित्रकलेचा वारसा आणि दस्तऐवजीकरण ===

महाराष्ट्रातील व्यंगचित्रकलेच्या परंपरेत **विकास सबनीस** यांचे योगदान महत्त्वाचे मानले जाते. त्यांनी सुमारे पाच दशके सामाजिक आणि राजकीय विषयांवरील व्यंगचित्रे रेखाटली. शिवसेनाप्रमुख बाळासाहेब ठाकरे यांनी त्यांच्या चित्रकौशल्याची दखल घेऊन त्यांच्यावर ''मार्मिक''मधील व्यंगचित्रांची जबाबदारी सोपविली होती. ''मार्मिक''मध्ये सुमारे बारा वर्षे काम केल्यानंतर त्यांनी ''लोकसत्ता'' या मराठी दैनिकासाठी व्यंगचित्रे रेखाटली. त्यांच्या व्यंगचित्रांमधून समकालीन सामाजिक आणि राजकीय घडामोडींवर भाष्य केले जात असे. २७ डिसेंबर २०१९ रोजी मुंबई येथे त्यांचे निधन झाले.&lt;ref name=&quot;vikassabnis&quot;&gt;“[https://indianexpress.com/article/india/noted-cartoonist-vikas-sabnis-dead-6188466/ Noted cartoonist Vikas Sabnis dead]”, ''The Indian Express'', २८ डिसेंबर २०१९.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;प्रा. गजानन शेपाळ, “[https://www.mahamtb.com/Encyc/2019/12/28/Article-on-cartoon-artist-vikas-sabnis.html व्यंगचित्रांचा ‘विकास’ विसावला]”, ''मुंबई तरुण भारत'', २८ डिसेंबर २०१९.&lt;/ref&gt;

महाराष्ट्रातील व्यंगचित्रकलेच्या इतिहासाचे दस्तऐवजीकरण करण्याच्या दृष्टीने **‘महाराष्ट्राच्या हास्यरेषा’** या पुस्तकाचे प्रकाशन महत्त्वाचे ठरले. व्यंगचित्रकार प्रशांत कुलकर्णी यांनी संपादित केलेल्या या ग्रंथात मराठी व्यंगचित्रकलेच्या सुमारे शंभर वर्षांच्या परंपरेचा आढावा आणि विविध व्यंगचित्रकारांची निवडक चित्रे समाविष्ट करण्यात आली आहेत. ग्रंथाली प्रकाशनाने प्रकाशित केलेल्या या पुस्तकाचे प्रकाशन २९ ऑक्टोबर २०२६ रोजी मुंबईतील दादर येथील स्वातंत्र्यवीर सावरकर स्मारक सभागृहात झाले. या कार्यक्रमात मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी मुंबईत व्यंगचित्रकारांच्या कलाकृतींसाठी स्वतंत्र कला दालन उभारण्याची घोषणा केली. सांस्कृतिक कार्य विभागाच्या माध्यमातून या दालनाच्या उभारणीसाठी शासन पुढाकार घेणार असल्याचे त्यांनी सांगितले.&lt;ref&gt;“[https://www.saamana.com/maharashtrachy-hasyaresha-book-launch-devendra-fadnavis-uddhav-thackeray-raj-thackeray/ ‘महाराष्ट्राच्या हास्यरेषा’ पुस्तकाचे उद्या प्रकाशन; देवेंद्र फडणवीस, उद्धव ठाकरे, राज ठाकरे यांची प्रमुख उपस्थिती]”, ''सामना'', २८ ऑक्टोबर २०२६.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“[https://www.maharashtracrimetimes.com/a-dedicated-art-gallery-for-cartoonists-will-be-established-in-mumbai-chief-minister-makes-the-announcement-at-the-launch-event-of-the-book-maharashtrachya-hasyaresha-the-laughter/ मुंबईत व्यंगचित्रकारांसाठी स्वतंत्र कला दालन उभारणार; ‘महाराष्ट्राच्या हास्यरेषा’ पुस्तक प्रकाशन सोहळ्यात मुख्यमंत्र्यांची घोषणा]”, ''महाराष्ट्र क्राइम टाइम्स'', ३० ऑक्टोबर २०२६.&lt;/ref&gt;

=== व्यंगचित्राची संकल्पना आणि स्वरूप ===

व्यंगचित्र ही दृश्यकलेतील अशी अभिव्यक्ती आहे, जिच्या माध्यमातून एखाद्या व्यक्तीचे, प्रसंगाचे किंवा सामाजिक व राजकीय परिस्थितीचे वैशिष्ट्यपूर्ण पैलू विनोद, उपरोध अथवा टीकेच्या माध्यमातून मांडले जातात. रेषा, आकार, प्रमाण आणि प्रसंगरचना यांच्या साहाय्याने व्यक्ती किंवा परिस्थितीतील वैशिष्ट्ये ठळक केली जातात. व्यक्तीच्या चेहऱ्यावरील किंवा शरीरावरील विशिष्ट वैशिष्ट्ये अतिशयोक्तीने दाखवून व्यक्तिचित्रण केले जाते, तर सामाजिक आणि राजकीय घटनांमधील विसंगती दृश्यरूपातून व्यक्त केली जाते. त्यामुळे व्यंगचित्र हे केवळ हास्यनिर्मितीचे साधन नसून सामाजिक भाष्य आणि विचारप्रवर्तनाचे माध्यमही आहे.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot;/&gt;

विषय आणि अभिव्यक्तीच्या पद्धतीनुसार व्यंगचित्रांचे स्वरूप बदलते. राजकीय व्यंगचित्रांमध्ये शासनव्यवस्था, राजकीय नेतृत्व, सार्वजनिक धोरणे आणि समकालीन घटनांवर भाष्य केले जाते. सामाजिक व्यंगचित्रांमध्ये रूढी, परंपरा, मानवी स्वभाव, सामाजिक विषमता आणि दैनंदिन जीवनातील विसंगती यांचे चित्रण आढळते. काही व्यंगचित्रांमध्ये संवाद किंवा शीर्षकाचा वापर केला जातो, तर काही चित्रे शब्दांशिवाय केवळ दृश्यरचनेतून आशय व्यक्त करतात.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

व्यंगचित्राशी संबंधित अर्कचित्र, हास्यचित्र आणि चित्रपट्टी हे अभिव्यक्तीचे स्वतंत्र प्रकार आहेत. अर्कचित्रामध्ये व्यक्तीच्या चेहऱ्याची किंवा शरीराची वैशिष्ट्ये ठळक करून तिचे व्यक्तिचित्रण केले जाते. हास्यचित्राचा मुख्य उद्देश विनोदनिर्मिती असतो. चित्रपट्टीमध्ये सलग चित्रांच्या माध्यमातून एखादा प्रसंग, घटना किंवा कथा मांडली जाते. या प्रकारांमध्ये अतिशयोक्ती आणि विनोदाचा वापर होऊ शकतो; तथापि त्यांची अभिव्यक्तीपद्धती आणि आशय व्यंगचित्रापेक्षा वेगळा असू शकतो.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

व्यंगचित्राचा परिणामकारकपणा चित्रकाराच्या निरीक्षणशक्ती, रेखाटनकौशल्य, कल्पकता आणि विषयाच्या आकलनावर अवलंबून असतो. मर्यादित रेषा आणि मोजक्या दृश्यघटकांच्या साहाय्याने व्यापक आशय व्यक्त करणे हे या कलेचे वैशिष्ट्य आहे. वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमध्ये व्यंगचित्रांचा वापर समकालीन घटनांवरील प्रतिक्रिया व्यक्त करण्यासाठी तसेच सामाजिक आणि राजकीय प्रश्नांकडे वाचकांचे लक्ष वेधण्यासाठी केला जातो. त्यामुळे व्यंगचित्र हे कला, पत्रकारिता आणि सामाजिक संवाद यांना जोडणारे प्रभावी माध्यम ठरते.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

=== मराठी व्यंगचित्रकलेचा इतिहास ===

मराठी व्यंगचित्रकलेचा प्रारंभ एकोणिसाव्या शतकाच्या उत्तरार्धात मुद्रित पत्रकारितेच्या विकासाशी निगडित आहे. इंग्लंडमधील ''पंच'' या विनोदी आणि व्यंगात्मक नियतकालिकाच्या प्रभावातून भारतात विविध प्रादेशिक भाषांमध्ये त्याच धर्तीची नियतकालिके सुरू झाली. मराठीत ठाण्याहून प्रसिद्ध होणाऱ्या ''हिंदू पंच'' या साप्ताहिकात १८८३ च्या सुमारास व्यंगचित्रे प्रसिद्ध झाली. मराठीतील व्यंगचित्राधारित पत्रकारितेच्या प्रारंभीच्या टप्प्यात या नियतकालिकाचे महत्त्वाचे स्थान आहे. या नियतकालिकाने पाश्चात्त्य व्यंगचित्रपरंपरेतील काही वैशिष्ट्यांचा मराठी मुद्रित संस्कृतीशी परिचय करून दिला. संशोधक स्वारली परांजपे यांनी ''हिंदू पंच''मधील उपलब्ध अंकांचा अभ्यास करून त्यातील व्यंगात्मक आशय आणि पाश्चात्त्य ''पंच''शी असलेले सांस्कृतिक संबंध स्पष्ट केले आहेत.&lt;ref name=&quot;vishwakosh-vyangyachitra&quot;&gt;“[https://vishwakosh.marathi.gov.in/33080/ व्यंग्यचित्र]”, ''मराठी विश्वकोश''.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;paranjape&quot;&gt;Swarali Paranjape, “Crossing Boundaries: Punch and the Marathi Weekly Hindu Pañca (1870–1909)”, in ''Asian Punches: A Transcultural Affair'', Springer, २०१३, पृ. १५१–१६४.&lt;/ref&gt;

मराठी व्यंगचित्रकलेच्या इतिहासात १९२५ हे वर्ष महत्त्वाचे मानले जाते. मराठी विश्वकोशानुसार, मराठी व्यंगचित्रांची सलग परंपरा ''किर्लोस्कर'' या नियतकालिकातून शं. वा. किर्लोस्कर यांच्या प्रयत्नांमुळे सुरू झाली. त्यांनी व्यंगचित्रांचा वापर सामाजिक प्रबोधन, वैयक्तिक उन्नती आणि समाजजीवनातील प्रश्न मांडण्यासाठी केला. पुढे ''किर्लोस्कर''सारख्या नियतकालिकांमधून व्यंगचित्रांना नियमित स्थान मिळाल्यामुळे मराठी वाचकांमध्ये या कलाप्रकाराची ओळख आणि लोकप्रियता वाढण्यास मदत झाली.&lt;ref name=&quot;vishwakosh-vyangyachitra&quot; /&gt;

भारतातील व्यंगचित्रकलेचा विकास हा केवळ कलात्मक बदलांचा इतिहास नसून तो पत्रकारिता, राजकीय विचारप्रवाह आणि सार्वजनिक चर्चेच्या विस्ताराशीही संबंधित आहे. एकोणिसाव्या शतकाच्या उत्तरार्धापासून वृत्तपत्रांमधील व्यंगचित्रांनी ब्रिटिश वसाहतवादी सत्तेचे स्वरूप, भारतीय समाजातील बदल आणि राजकीय घडामोडी यांवर भाष्य केले. पुढील काळात स्वातंत्र्यचळवळ, राष्ट्रनिर्मिती, लोकशाही व्यवस्था आणि सामाजिक परिवर्तन यांसारखे विषय व्यंगचित्रांच्या आशयाचा भाग बनले. व्यंगचित्रे ही बातमी किंवा लेखाला पूरक चित्रे असण्यापलीकडे जाऊन सार्वजनिक प्रश्नांवर मत व्यक्त करणारे स्वतंत्र माध्यम म्हणून विकसित झाली.&lt;ref name=&quot;khanduri&quot;&gt;Ritu Gairola Khanduri, ''Caricaturing Culture in India: Cartoons and History in the Modern World'', Cambridge University Press, २०१४.&lt;/ref&gt;

स्वातंत्र्यपूर्व काळात मराठी नियतकालिकांमधील व्यंगचित्रांचा आशय तत्कालीन सामाजिक आणि राजकीय परिस्थितीशी संबंधित होता. सामाजिक रूढी, शिक्षण, स्त्रीजीवन, सार्वजनिक संस्था आणि राजकीय घडामोडी यांसारख्या विषयांवर व्यंगचित्रांच्या माध्यमातून भाष्य केले जात असे. ''हिंदू पंच''मधील चित्रे मराठी मुद्रित संस्कृतीत व्यंगचित्रांच्या प्रारंभीच्या वापराची उदाहरणे आहेत. अशा चित्रांचा अभ्यास तत्कालीन सामाजिक दृष्टिकोन आणि सार्वजनिक चर्चेचे स्वरूप समजून घेण्यासाठी उपयुक्त ठरतो.&lt;ref name=&quot;paranjape&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;khanduri&quot; /&gt;

स्वातंत्र्यानंतर वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांच्या प्रसारामुळे व्यंगचित्रकलेला अधिक व्यापक वाचकवर्ग मिळाला. राजकीय व्यंगचित्रे, व्यक्तिचित्रण, पॉकेट कार्टून, हास्यचित्रे आणि चित्रपट्ट्या अशा विविध प्रकारांतून कलाकारांनी आपली अभिव्यक्ती विकसित केली. या काळात व्यंगचित्रकारांनी राजकीय नेतृत्व, सार्वजनिक धोरणे, सामाजिक बदल आणि दैनंदिन जीवनातील विसंगती यांवर चित्रांच्या माध्यमातून भाष्य केले. वृत्तपत्रांतील नियमित व्यंगचित्रे आणि नियतकालिकांतील हास्यचित्रांमुळे या कलेचा वाचकांशी सातत्यपूर्ण संबंध प्रस्थापित झाला.&lt;ref name=&quot;khanduri&quot; /&gt;

कालांतराने मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विषयांत आणि तंत्रांत विविधता आली. वृत्तपत्रांतील राजकीय भाष्याबरोबरच सामाजिक जीवन, कौटुंबिक प्रसंग, मानवी स्वभाव, सांस्कृतिक बदल आणि दैनंदिन अनुभव यांचे चित्रण वाढले. मुद्रित माध्यमांबरोबरच व्यंगचित्रप्रदर्शने, पुस्तकप्रकाशन आणि इतर दृश्य माध्यमांतूनही या कलेचा प्रसार झाला. अशा प्रकारे मराठी व्यंगचित्रकलेने पत्रकारिता, दृश्यकला आणि सामाजिक भाष्य यांचा संगम साधत स्वतंत्र कलापरंपरा विकसित केली.&lt;ref name=&quot;vishwakosh-vyangyachitra&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;khanduri&quot; /&gt;

=== मराठी वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमधील व्यंगचित्रे ===

मराठी वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांनी व्यंगचित्रकलेच्या प्रसारात महत्त्वाची भूमिका बजावली आहे. मुद्रित माध्यमांमधील व्यंगचित्रांमुळे सामाजिक आणि राजकीय घटनांवरील भाष्य वाचकांपर्यंत चित्ररूपात पोहोचले. वृत्तपत्रांतील व्यंगचित्रे प्रामुख्याने समकालीन घटना, सार्वजनिक जीवन, राजकीय निर्णय आणि सामाजिक प्रश्न यांवर भाष्य करतात. नियतकालिकांमध्ये प्रसिद्ध होणाऱ्या हास्यचित्रांचा विषयविस्तार तुलनेने अधिक असतो. त्यांत कौटुंबिक जीवन, मानवी स्वभाव, सामाजिक रूढी आणि दैनंदिन अनुभव यांचे चित्रण आढळते. विनोद आणि उपरोध यांच्या साहाय्याने गंभीर विषयही वाचकांपर्यंत प्रभावीपणे पोहोचवले जातात.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

मराठी मुद्रित माध्यमांतील व्यंगचित्रपरंपरेच्या प्रारंभीच्या टप्प्यात ''हिंदू पंच'' या साप्ताहिकाचे स्थान महत्त्वाचे आहे. इंग्रजी ''पंच''च्या धर्तीवर सुरू झालेल्या या नियतकालिकातून व्यंगचित्रे आणि व्यंगात्मक लेखन प्रसिद्ध होत असे. या साप्ताहिकातील चित्रांमधून तत्कालीन समाजजीवन आणि सार्वजनिक घडामोडींचे चित्रण झाले. ''हिंदू पंच''च्या अभ्यासातून पाश्चात्त्य व्यंगचित्रपरंपरेतील काही शैलीगत वैशिष्ट्ये मराठी मुद्रित संस्कृतीत कशा प्रकारे आली आणि त्यांना स्थानिक सामाजिक संदर्भ कसे प्राप्त झाले, हे स्पष्ट होते.&lt;ref name=&quot;paranjape&quot; /&gt;

पुढील काळात ''किर्लोस्कर'' या नियतकालिकाने मराठी व्यंगचित्रकलेच्या नियमित परंपरेला चालना दिली. शं. वा. किर्लोस्कर यांनी व्यंगचित्रांचा उपयोग सामाजिक प्रबोधन आणि समाजजीवनातील प्रश्न मांडण्यासाठी केला. त्यानंतर ''हंस'', ''मोहिनी'' आणि ''उद्यम'' यांसारख्या नियतकालिकांनी हास्यचित्रकलेच्या प्रसाराला हातभार लावला. या नियतकालिकांमधून नागेश आर्डे, शि. द. फडणीस, प्रभाकर ठोकळ, वसंत सरवटे आणि श्याम जोशी यांसारख्या हास्यचित्रकारांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. पुढील काळात ''आवाज'' वार्षिक आणि ''जत्रा'' यांसारख्या नियतकालिकांनीही हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रांना वाचकांपर्यंत पोहोचवले.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;&lt;ref&gt;“[https://www.loksatta.com/lokrang/marathi-caricature-cartoonist-history-maharashtra-hasyaresha-book-analysis-ssb-93-5984610/ मराठी व्यंगचित्रकलेची दृश्यात्मक नोंदवही]”, प्रशांत कुलकर्णी, ''लोकसत्ता''.&lt;/ref&gt;

राजकीय व्यंगचित्रांच्या प्रसारात ''सकाळ'' आणि ''मार्मिक'' यांसारख्या मुद्रित माध्यमांचे योगदान उल्लेखनीय आहे. ''सकाळ''मध्ये प्रारंभीपासून संपादकीय टीकाचित्रांना स्थान देण्यात आले. पुढे बाळासाहेब ठाकरे यांनी ''मार्मिक'' या व्यंगचित्रप्रधान साप्ताहिकाच्या माध्यमातून राजकीय आणि सामाजिक विषयांवरील व्यंगचित्रांची परंपरा विकसित केली. या साप्ताहिकामुळे अनेक व्यंगचित्रकारांना आपली कला सादर करण्यासाठी व्यासपीठ मिळाले. विकास सबनीस यांसारख्या व्यंगचित्रकारांना ''मार्मिक''मधून प्रसिद्धी मिळाली.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;vikassabnis&quot; /&gt;

दिवाळी अंकांनीही मराठी हास्यचित्रकार आणि व्यंगचित्रकारांना विशेष व्यासपीठ उपलब्ध करून दिले. दिवाळी अंकांतील चित्रांना विषय आणि मांडणीच्या दृष्टीने अधिक विस्तार मिळत असे. सामाजिक जीवनातील शाश्वत विसंगती, कौटुंबिक प्रसंग, मानवी स्वभाव आणि विनोदी परिस्थिती यांवर आधारित हास्यचित्रे या अंकांत प्रसिद्ध होत असत. त्यामुळे वृत्तपत्रांतील तात्कालिक राजकीय टीकाचित्रांबरोबरच नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांमधील हास्यचित्रांनी मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विविध प्रवाहांना चालना दिली.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

वृत्तपत्रांतील नियमित व्यंगचित्रे आणि नियतकालिकांतील हास्यचित्रे यांमुळे व्यंगचित्रकारांचा वाचकांशी सातत्यपूर्ण संवाद निर्माण झाला. एखाद्या घटनेचे दृश्यरूप सादर करण्याबरोबरच तिच्यामागील सामाजिक किंवा राजकीय विसंगती अधोरेखित करण्याचे कार्य या चित्रांनी केले. त्यामुळे मराठी वृत्तपत्रे आणि नियतकालिके ही व्यंगचित्रकलेच्या प्रसाराची महत्त्वाची माध्यमे ठरली. त्यांच्या माध्यमातून मराठी समाजजीवनातील बदलांची दृश्य नोंदही तयार झाली.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

== जिल्हानिहाय व्यंगचित्रकार ==

=== ठाणे जिल्हा ===

ठाणे जिल्ह्याशी संबंधित काही व्यंगचित्रकारांनी मराठी वृत्तपत्रे, नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांमधून व्यंगचित्रकलेच्या विकासात योगदान दिले आहे. या कलाकारांनी हास्यचित्रे, सामाजिक आणि राजकीय व्यंगचित्रे, चित्रांकन तसेच व्यंगचित्रकलेच्या प्रसारासाठी विविध उपक्रमांत सहभाग घेतला आहे. दिवाकर जयंत शेडगे आणि विवेक मेहेत्रे ही या क्षेत्रातील उल्लेखनीय नावे आहेत.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;&gt;शरद लोणकर, “[https://mymarathi.net/r-sarag-3/ व्यंगचित्रकलेचा वारसा जपणारे दिवाकर शेडगे]”, ''माय मराठी'', १० जानेवारी २०१९.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MehetreProfile&quot;&gt;“[https://www.marathisrushti.com/profiles/vivek-mehetre/ मेहेत्रे, विवेक]”, ''मराठीसृष्टी''.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MehetreGomantak&quot;&gt;मुकेश थळी, “[https://dainikgomantak.esakal.com/blog/cartoonist-vivek-mehetre-famous-cartoonist-in-india-ms98 हास्य, हास्यचित्रे व व्यंगचित्रे]”, ''दैनिक गोमन्तक'', १३ फेब्रुवारी २०२४.&lt;/ref&gt;

==== दिवाकर जयंत शेडगे ====

दिवाकर जयंत शेडगे यांचा जन्म ७ फेब्रुवारी १९४२ रोजी झाला. चित्रकलेचा वारसा लाभलेल्या कुटुंबात त्यांचे बालपण गेले. त्यांचे वडील चित्रकार होते आणि त्यांनी वडिलांच्या मार्गदर्शनाखाली चित्रकलेचे काम सुरू केले. पुढे व्यंगचित्रकलेकडे वळल्यानंतर त्यांनी स्वतःची स्वतंत्र शैली विकसित केली. १९६९ मध्ये ''आवाज'' दिवाळी अंकात त्यांचे पहिले व्यंगचित्र प्रसिद्ध झाले. त्यानंतर ''लोकसत्ता'', ''लोकप्रभा'', ''मार्मिक'', ''जत्रा'', ''श्रीदीपलक्ष्मी'', ''दीपावली'' आणि अन्य नियतकालिकांतून त्यांची व्यंगचित्रे प्रसिद्ध झाली. त्यांनी पन्नासहून अधिक दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे रेखाटली आणि त्यांची सुमारे चार हजार व्यंगचित्रे प्रकाशित झाली. नाटकांच्या जाहिराती, दिवाळी अंकांची मुखपृष्ठे आणि कथाचित्रे यांसाठीही त्यांनी चित्रांकन केले. ''रत्‍नागिरी टाइम्स'', ''दो बजे दोपहर'' आणि ''सांज समाचार'' या वृत्तपत्रांसाठी त्यांनी व्यंगचित्रमालिका तयार केल्या.

१९९२ मध्ये मुंबई मराठी पत्रकार संघाच्या ‘मधुचंद्र साहित्यिकांचा’ या मालिकेतील हास्यचित्रांसाठी आणि २००२ मध्ये ''कलाकुंज'' दिवाळी अंकातील हास्यचित्रांसाठी त्यांना शं. वा. किर्लोस्कर स्मृतिचिन्ह प्रदान करण्यात आले. ते ठाणे जिल्ह्यातील कळवा येथे वास्तव्यास होते.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot; /&gt;

==== विवेक मेहेत्रे ====

विवेक मेहेत्रे हे ठाण्यात वास्तव्यास असलेले हास्यचित्रकार, व्यंगचित्रकार, लेखक आणि प्रकाशक आहेत. वयाच्या सोळाव्या वर्षापासून त्यांनी व्यंगचित्रे रेखाटण्यास सुरुवात केली. त्यांनी अभियांत्रिकी शाखेतील पदवी व पदव्युत्तर शिक्षण तसेच व्यवस्थापनशास्त्रातील पदव्युत्तर शिक्षण पूर्ण केले. मराठी, इंग्रजी आणि गुजराती यांसह विविध भाषांतील नियतकालिकांतून त्यांची हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रे प्रसिद्ध झाली आहेत. त्यांच्या सुमारे साठ हजार हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रांचा उल्लेख त्यांच्या चरित्रात्मक नोंदीत आढळतो. उत्कृष्ट व्यंगचित्रकलेसाठी त्यांना शं. वा. किर्लोस्कर पुरस्कार २००० आणि २००९ या वर्षांत दोन वेळा मिळाला. ''तुमचा नवा दोस्त इंटरनेट'' या त्यांच्या पुस्तकाला महाराष्ट्र शासनाचा प्रथम क्रमांकाचा पुरस्कार मिळाला आहे.&lt;ref name=&quot;MehetreProfile&quot; /&gt;

१९९३ पासून ते पत्नी वैशाली मेहेत्रे यांच्यासह ‘उद्वेली बुक्स’ या प्रकाशन संस्थेचे काम पाहतात. त्यांच्या हास्यचित्रांचे संकलन करणारी पुस्तकेही प्रकाशित झाली आहेत. व्यंगचित्रकलेच्या प्रसारासाठी त्यांनी कार्यशाळा आणि इतर उपक्रमांत सहभाग घेतला आहे.&lt;ref name=&quot;MehetreGomantak&quot; /&gt;

जानेवारी २०१८ मध्ये ठाणे येथे आयोजित अखिल भारतीय मराठी व्यंगचित्रकार संमेलनाचे अध्यक्षपद विवेक मेहेत्रे यांनी भूषविले. २० आणि २१ जानेवारी रोजी झालेल्या या संमेलनात ‘सोशल मीडिया आणि व्यंगचित्रे’ तसेच ‘मराठी दैनिकांचे संपादक राजकीय व्यंगचित्रांना घाबरू लागले आहेत का’ या विषयांवर चर्चासत्रे आयोजित करण्यात आली होती. महिला, मुली, ज्येष्ठ नागरिक आणि मुलांसाठी कार्यशाळा तसेच ज्येष्ठ आणि दिवंगत व्यंगचित्रकारांच्या कलाकृतींचे प्रदर्शनही आयोजित करण्यात आले होते. या संमेलनाचे आयोजन ‘कार्टूनिस्ट्स कंबाइन’ या संस्थेतर्फे करण्यात आले होते.&lt;ref&gt;“[https://maharashtratimes.com/maharashtra/mumbai-news/marathi-cartoonist-gettogether-in-thane/amp_articleshow/61969835.cms ठाण्यामध्ये रंगणार मराठी व्यंगचित्रकार संमेलन]”, ''महाराष्ट्र टाइम्स'', ८ डिसेंबर २०१७.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“[https://www.esakal.com/mumbai/marathi-news-thane-news-marathi-caricature-festival-93538 व्यंगचित्रांचा इतिहास पुस्तकांतून जतन करा : सुहास बहुलकर]”, ''सकाळ'', २० जानेवारी २०१८.&lt;/ref&gt;

=== सिंधुदुर्ग जिल्हा ===

सिंधुदुर्ग जिल्ह्याशी संबंधित काही कलाकारांनी मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विकासात योगदान दिले आहे. वृत्तपत्रे, नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांमधून त्यांच्या कलाकृती प्रसिद्ध झाल्या. या जिल्ह्यातील उल्लेखनीय व्यंगचित्रकारांमध्ये बाळ राणे आणि प्रभाकर वाईरकर यांचा समावेश होतो.

==== बाळ राणे ====

बाळ राणे हे मराठीतील ज्येष्ठ व्यंगचित्रकार होते. त्यांचा जन्म २६ जानेवारी १९१४ रोजी सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील कणकवलीजवळच्या जानवली येथे झाला. लहानपणापासूनच चित्रकार होण्याची त्यांची इच्छा होती. मुंबईत त्यांनी मॅट्रिकपर्यंत शिक्षण घेतले. त्यानंतर सुप्रसिद्ध चित्रकार स. ल. हळदणकर यांच्याकडे चित्रकलेचे प्रशिक्षण घेतले. पुढे त्यांनी मुंबईतील पोलीस आयुक्त कार्यालयात लिपिक म्हणून नोकरी केली; मात्र नोकरी सांभाळून व्यंगचित्रकलेचा सराव सुरू ठेवला. त्यांच्या व्यंगचित्रांत कौटुंबिक, सामाजिक, राजकीय आणि दैनंदिन जीवनातील प्रसंगांचे चित्रण आढळते.

''मनोहर'', ''किर्लोस्कर'', ''हंस'', ''वसंत'', ''मोहिनी'', ''उद्यम'', ''वाङ्मयशोभा'', ''आवाज'', ''मार्मिक'' आणि ''किशोर'' यांसारख्या मराठी नियतकालिके व दिवाळी अंकांतून त्यांची व्यंगचित्रे प्रसिद्ध झाली. मराठीबरोबरच ''शंकर्स वीकली'', ''धर्मयुग'' आणि ''चित्रलेखा'' यांसारख्या इंग्रजी, हिंदी आणि गुजराती नियतकालिकांतही त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. ''तरुण भारत''च्या पुणे आणि नागपूर आवृत्त्यांमध्ये ‘बाळूकाका’ या नावाने त्यांचे पॉकेट कार्टून जवळपास पस्तीस वर्षे नियमितपणे प्रसिद्ध होत होते. त्यांच्या जन्मशताब्दीनिमित्त २०१४ मध्ये सर जे. जे. उपयोजित कला महाविद्यालयात त्यांच्या चित्रसंग्रहाचे प्रदर्शन भरविण्यात आले होते.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;&gt;प्रतिभा राणे-वाघ, “[https://www.pratibhawagh.com/bal-rane-marathi बाळ राणे (ज्येष्ठ व्यंगचित्रकार)]”, ''प्रतिभा वाघ''.&lt;/ref&gt;

==== प्रभाकर वाईरकर ====

प्रभाकर वाईरकर हे आंतरराष्ट्रीय स्तरावर ओळख निर्माण केलेले मराठी व्यंगचित्रकार, अर्कचित्रकार आणि रेखांकनकार आहेत. त्यांचा जन्म १९५१ मध्ये सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील मालवण तालुक्यातील कट्टा येथे झाला. त्यांनी मुंबईतील सर जे. जे. उपयोजित कला संस्थेतून १९७७ मध्ये उपयोजित कलेची पदविका प्राप्त केली. व्यंगचित्रे, अर्कचित्रे, रेखाचित्रे आणि जाहिरातकला या क्षेत्रांत त्यांनी काम केले. विविध वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांसाठी त्यांनी व्यंगचित्रे व अर्कचित्रे रेखाटली. ''इंडियन एक्सप्रेस'', ''द टाइम्स ऑफ इंडिया'', ''द संडे ऑब्झर्व्हर'', ''लोकसत्ता'', ''लोकप्रभा'', ''महाराष्ट्र टाइम्स'', ''मार्मिक'' आणि ''आपले महानगर'' यांसारख्या वृत्तपत्रे व नियतकालिकांतून त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली.

१९८७ मध्ये स्वित्झर्लंड येथे झालेल्या आंतरराष्ट्रीय कॉमिक्स महोत्सवात त्यांच्या चित्रांचा समावेश झाला होता. २००२ मध्ये दूरदर्शनने भारतातील नामवंत व्यंगचित्रकारांवर आधारित मालिका प्रसारित केली होती. या मालिकेतील एक भाग प्रभाकर वाईरकर यांच्या कार्यावर आधारित होता. जाहिरातकला क्षेत्रातही त्यांनी अर्कचित्रे आणि व्यंगचित्रांचा वापर करून योगदान दिले.&lt;ref name=&quot;PrabhakarWairkar&quot;&gt;“[https://www.mahamtb.com/Encyc/2023/1/14/Article-on-Prabhakar-Wirekar.html व्यंगचित्रांद्वारे अटकेपार झेंडा नेणारे प्रभाकर वाईरकर]”, ''मुंबई तरुण भारत'', १४ जानेवारी २०२३.&lt;/ref&gt;

२०२६ मध्ये रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील लांजा तालुक्यातील रिंगणे येथे राजापूर-लांजा तालुका नागरिक संघाचे अकरावे ग्रामीण मराठी साहित्य संमेलन आयोजित करण्यात आले होते. या संमेलनात प्रभाकर वाईरकर यांच्या चित्रांचे प्रदर्शन भरविण्यात आले. संमेलनाच्या अखेरच्या दिवशी त्यांना बाळकृष्ण खामकर ‘कोकण भूषण’ पुरस्कार प्रदान करण्यात आला. हा पुरस्कार त्यांच्या व्यंगचित्रकलेतील योगदानाची दखल घेऊन देण्यात आला.&lt;ref&gt;“[https://marathi.hindusthansamachar.in/Encyc/2026/1/9/Rural-Literature-Conference-to-be-held-at-Ringane-.php रत्नागिरी : जानेवारीअखेर रिंगणे येथे अकरावे ग्रामीण साहित्य संमेलन]”, ''हिंदुस्थान समाचार'', जानेवारी २०२६.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“[https://marathi.hindusthansamachar.in/Encyc/2026/2/2/Prabhakar-Wairkar-Speeach-in-R.php रत्नागिरी : समाजातील सर्व घटकांना सामावून घेऊन प्रगती साधणारे संमेलन - प्रभाकर वाईरकर]”, ''हिंदुस्थान समाचार'', २ फेब्रुवारी २०२६.&lt;/ref&gt;

== व्यंगचित्रकारांचे कलात्मक योगदान ==

कोकणाशी संबंधित व्यंगचित्रकारांनी मराठी व्यंगचित्रकलेत विविध विषय आणि माध्यमांद्वारे योगदान दिले आहे. त्यांच्या कलाकृतींमध्ये सामाजिक जीवन, राजकीय घडामोडी, मानवी स्वभाव, कौटुंबिक प्रसंग आणि दैनंदिन व्यवहार यांचे चित्रण आढळते. काही कलाकारांनी वृत्तपत्रांतील नियमित व्यंगचित्रांमधून समकालीन घटनांवर भाष्य केले, तर काहींनी नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांमधून हास्यचित्रे, अर्कचित्रे आणि चित्रांकने प्रसिद्ध केली. त्यामुळे त्यांचे कार्य राजकीय व्यंगचित्रांपुरते मर्यादित न राहता चित्रांकन आणि जाहिरातकलेसारख्या क्षेत्रांपर्यंत विस्तारले.

बाळ राणे यांनी वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमधून दीर्घकाळ व्यंगचित्रे प्रसिद्ध केली. *तरुण भारत*मधील ‘बाळूकाका’ या पॉकेट कार्टूनमधून त्यांनी दैनंदिन जीवनातील प्रसंग आणि सामाजिक विसंगती विनोदी शैलीत मांडल्या. मराठी नियतकालिकांबरोबरच हिंदी, इंग्रजी आणि गुजराती नियतकालिकांतही त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. विविध भाषांतील नियतकालिकांमधील त्यांच्या प्रकाशनामुळे त्यांच्या व्यंगचित्रांचे कार्य प्रादेशिक भाषिक मर्यादांपलीकडे पोहोचले.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;/&gt;

प्रभाकर वाईरकर यांनी व्यंगचित्रकलेबरोबरच अर्कचित्र, चित्रांकन आणि जाहिरातकलेच्या क्षेत्रांत काम केले. विविध वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांसाठी त्यांनी चित्रे रेखाटली. १९८७ मध्ये स्वित्झर्लंड येथे झालेल्या आंतरराष्ट्रीय कॉमिक्स महोत्सवातील त्यांचा सहभाग आणि २००२ मध्ये दूरदर्शनच्या व्यंगचित्रकारांवरील कार्यक्रममालेतील समावेश यांचा त्यांच्या कारकिर्दीत उल्लेख आढळतो. त्यांच्या कार्यातून व्यंगचित्र, व्यक्तिचित्रण आणि व्यावसायिक चित्रांकन या कलाप्रकारांतील परस्परसंबंध दिसून येतात.&lt;ref name=&quot;PrabhakarWairkar&quot;/&gt;

दिवाकर जयंत शेडगे यांनी वृत्तपत्रे, नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे रेखाटली. त्यांच्या कामात सामाजिक प्रसंग, मानवी स्वभाव आणि दैनंदिन जीवनातील विसंगती यांचे चित्रण आढळते. व्यंगचित्रांबरोबरच नाटकांच्या जाहिराती, दिवाळी अंकांची मुखपृष्ठे आणि कथाचित्रे तयार करण्याचे कामही त्यांनी केले. विविध वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमधील त्यांच्या प्रकाशनातून व्यंगचित्रकलेच्या मुद्रित माध्यमांतील वापराचे स्वरूप दिसून येते.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;/&gt;

विवेक मेहेत्रे यांनी हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रांच्या माध्यमातून मराठीसह इतर भाषांतील वाचकांपर्यंत आपली कला पोहोचवली. नियतकालिकांमधील चित्रप्रकाशनाबरोबरच ‘हास्य कॉर्नर’ या कार्यक्रमातून त्यांनी व्यंगचित्रकलेचे प्रात्यक्षिक आणि सादरीकरण केले. लेखन, व्याख्याने आणि पुस्तकप्रकाशनाच्या माध्यमातूनही त्यांनी या कलेच्या प्रसारात सहभाग घेतला. त्यांच्या कार्यातून व्यंगचित्रकलेचे मुद्रित माध्यमांबरोबरच प्रत्यक्ष सादरीकरणाच्या माध्यमातील स्वरूपही स्पष्ट होते.&lt;ref name=&quot;MehetreProfile&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MehetreGomantak&quot;/&gt;

या कलाकारांच्या कार्यातून मराठी व्यंगचित्रकलेतील विषयवैविध्य आणि माध्यमवैविध्य दिसून येते. वृत्तपत्रे, नियतकालिके, दिवाळी अंक, अर्कचित्रे, चित्रांकन आणि सार्वजनिक सादरीकरण अशा विविध माध्यमांतून त्यांनी व्यंगचित्रकलेचा आविष्कार केला. त्यामुळे कोकणाशी संबंधित व्यंगचित्रकारांचे योगदान मराठी व्यंगचित्रकलेच्या व्यापक परंपरेचा एक भाग म्हणून अभ्यासता येते.

=== सामाजिक आणि राजकीय व्यंगचित्रे ===

सामाजिक आणि राजकीय व्यंगचित्रे ही समाजातील घडामोडी, सार्वजनिक जीवनातील विसंगती आणि राजकीय प्रक्रियांवर भाष्य करणारी दृश्यकलेची अभिव्यक्ती आहेत. सामाजिक व्यंगचित्रांमधून रूढी, परंपरा, सामाजिक विषमता, मानवी स्वभाव आणि दैनंदिन जीवनातील विरोधाभास यांचे चित्रण केले जाते. राजकीय व्यंगचित्रांमध्ये शासनव्यवस्था, राजकीय नेतृत्व, सार्वजनिक धोरणे आणि समकालीन घटनांवर उपरोधिक भाष्य केले जाते. अशा चित्रांमध्ये विनोद, अतिशयोक्ती, प्रतीकात्मकता आणि दृश्यरूपकांचा वापर करून आशय मांडला जातो.&lt;ref name=&quot;khanduri&quot;/&gt;

भारतीय व्यंगचित्रपरंपरेत सामाजिक आणि राजकीय विषयांचे चित्रण मुद्रित माध्यमांच्या विकासाबरोबर विस्तारले. वसाहतकालीन काळापासून वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमधील व्यंगचित्रांनी सत्ताकेंद्रे, सामाजिक संबंध आणि सार्वजनिक प्रश्न यांवर भाष्य केले. स्वातंत्र्यानंतर लोकशाही व्यवस्था, निवडणुका, शासनाचे निर्णय आणि सामाजिक परिवर्तन हे राजकीय व्यंगचित्रांचे महत्त्वाचे विषय बनले. व्यंगचित्रे तत्कालीन राजकीय वातावरण आणि समाजातील विचारप्रवाहांचे दृश्य प्रतिबिंब नोंदवतात. त्यामुळे इतिहासाच्या अभ्यासातही त्यांचा दृश्यस्रोत म्हणून उपयोग केला जातो.&lt;ref&gt;Urvi Mukhopadhyay, “Taking Humour Seriously: Political Cartoons as Source of History”, ''Proceedings of the Indian History Congress'', खंड ८३, २०२४, पृ. १४३६–१४५७. https://www.jstor.org/stable/27438540&lt;/ref&gt;

महाराष्ट्रातील सामाजिक आणि राजकीय परिस्थितीचाही व्यंगचित्रांच्या आशयावर प्रभाव पडला. भाषिक अस्मिता, प्रादेशिक ओळख, सामाजिक-सांस्कृतिक बदल आणि राजकीय चळवळी या विषयांनी महाराष्ट्रातील सार्वजनिक चर्चेला आकार दिला. राजुला नानजी शाह यांनी महाराष्ट्राच्या अस्मितेच्या जडणघडणीचा अभ्यास करताना भाषा, प्रदेश, धर्म आणि राज्याच्या भाषिक पुनर्रचनेनंतरच्या सामाजिक-राजकीय घडामोडींचा विचार केला आहे. हा अभ्यास व्यंगचित्रकलेवर केंद्रित नसला, तरी महाराष्ट्रातील सामाजिक आणि राजकीय संदर्भ समजून घेण्यासाठी तो उपयुक्त ठरतो.&lt;ref&gt;Rajula Nanji Shah, “Trajectories in the Construction of Maharashtrian Identity”, ''Journal of Emerging Technologies and Innovative Research'', खंड ५, अंक ८, ऑगस्ट २०१८, पृ. २३८–२४५. https://www.jetir.org/papers/JETIR1808931.pdf&lt;/ref&gt;

व्यंगचित्रांचा ऐतिहासिक अभ्यास करताना त्यांतील दृश्यरचना, प्रतीके, व्यक्तिरेखा आणि प्रसंग यांचा तत्कालीन सामाजिक व राजकीय परिस्थितीशी संबंध लावला जातो. व्यंगचित्रकाराने निवडलेला विषय, त्यातील उपरोध आणि चित्रातून व्यक्त होणारा दृष्टिकोन यांमधून त्या काळातील सार्वजनिक विचारविश्वाचा मागोवा घेता येतो. अशा प्रकारे सामाजिक आणि राजकीय व्यंगचित्रे ही विनोदनिर्मितीबरोबरच पत्रकारिता, दृश्यकला आणि इतिहासाच्या अभ्यासासाठीही महत्त्वाची दृश्यसाधने ठरतात.&lt;ref name=&quot;khanduri&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mukhopadhyay&quot;&gt;Urvi Mukhopadhyay, “Taking Humour Seriously: Political Cartoons as Source of History”, ''Proceedings of the Indian History Congress'', खंड ८३, २०२४, पृ. १४३६–१४५७. https://www.jstor.org/stable/27438540&lt;/ref&gt;

=== विनोदी आणि उपरोधिक चित्रण ===

विनोद आणि उपरोध हे व्यंगचित्रकलेचे महत्त्वाचे घटक आहेत. दैनंदिन जीवनातील प्रसंग, मानवी स्वभावातील विसंगती, सामाजिक रूढी आणि सार्वजनिक व्यवहार यांचे चित्रण करताना व्यंगचित्रकार विनोदाचा वापर करतो. एखाद्या व्यक्तीचे किंवा परिस्थितीचे वैशिष्ट्य अतिशयोक्तीने दाखवणे, अनपेक्षित कलाटणी देणे आणि व्यक्तिरेखांच्या चेहऱ्यावरील व शारीरिक हावभावांतून आशय व्यक्त करणे या तंत्रांमुळे व्यंगचित्रात हास्यनिर्मिती होते. काही व्यंगचित्रे निव्वळ हास्य निर्माण करतात, तर काही हसवतानाच वाचकाला विचार करण्यास प्रवृत्त करतात.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot;/&gt;

उपरोधिक चित्रणात एखाद्या व्यक्तीच्या विधानातील, कृतीतील किंवा सामाजिक परिस्थितीतील विरोधाभास ठळक केला जातो. चित्रातील व्यक्तिरेखा, प्रसंग, प्रतीके आणि संवाद यांच्या साहाय्याने व्यंगचित्रकार आशय मांडतो. काही वेळा चित्रातील व्यक्ती किंवा प्रसंगाचे अतिशयोक्तीपूर्ण चित्रण करून विसंगती अधोरेखित केली जाते; तर काही वेळा शब्द आणि चित्र यांच्या परस्परसंबंधातून उपरोध व्यक्त होतो. त्यामुळे व्यंगचित्रातील विनोद हा केवळ मनोरंजनापुरता मर्यादित न राहता सामाजिक निरीक्षण आणि टीकेचे माध्यमही ठरतो.&lt;ref name=&quot;khanduri&quot;/&gt;

भारतीय राजकीय व्यंगचित्रांमध्ये भाषिक आणि दृश्यात्मक साधनांचा एकत्रित वापर आढळतो. चित्रातील शीर्षक, संवाद, शब्दखेळ आणि सांस्कृतिक संदर्भ यांमुळे व्यंगचित्राचा आशय अधिक स्पष्ट किंवा बहुअर्थी होऊ शकतो. चित्रातील दृश्यप्रतीके आणि शब्द यांचा परस्परसंबंध समजून घेतल्यास व्यंगचित्रातील उपरोधाचा अर्थ उलगडतो. अशा चित्रांचा अर्थ लावताना त्यांचा तत्कालीन सामाजिक आणि राजकीय संदर्भ विचारात घेणे आवश्यक ठरते.&lt;ref&gt;Vinod Balakrishnan आणि Vishaka Venkat, ''The Language of Humour and Its Transmutation in Indian Political Cartoons'', Palgrave Macmillan, 2023.&lt;/ref&gt;

व्यंगचित्रातील विनोदी आणि उपरोधिक शैलीचा परिणाम चित्रकाराच्या निरीक्षणशक्ती, कल्पकता आणि रेखाटनकौशल्यावर अवलंबून असतो. मोजक्या रेषा, निवडक दृश्यघटक, चेहऱ्यावरील हावभाव आणि नेमकी प्रसंगरचना यांच्या साहाय्याने व्यापक आशय व्यक्त करता येतो. चित्र आणि शब्द यांचा योग्य मेळ साधल्यास व्यंगचित्राचा आशय अधिक परिणामकारक होतो. त्यामुळे विनोद आणि उपरोध हे व्यंगचित्राचे केवळ शैलीवैशिष्ट्य नसून सामाजिक वास्तवातील विसंगती व्यक्त करण्याची प्रभावी साधने आहेत.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

=== अर्कचित्रे आणि व्यक्तिचित्रण ===

अर्कचित्र हे व्यक्तिचित्रणाचा एक वैशिष्ट्यपूर्ण प्रकार आहे. त्यामध्ये एखाद्या व्यक्तीच्या चेहऱ्याची ठेवण, हावभाव आणि ओळख दर्शविणारी वैशिष्ट्ये ठळकपणे रेखाटली जातात. व्यक्तीच्या मूळ स्वरूपाशी साम्य राखून तिच्या वैशिष्ट्यपूर्ण गुणांचे अतिशयोक्त किंवा ठसठशीत रेषांकन करणे हे अर्कचित्राचे प्रमुख वैशिष्ट्य आहे. व्यक्तिचित्रणात व्यक्तीचे बाह्यरूप, देहबोली आणि व्यक्तिमत्त्वातील वैशिष्ट्ये चित्रातून व्यक्त करण्यावर भर असतो. या दोन्ही प्रकारांसाठी सूक्ष्म निरीक्षण, रेखाटनकौशल्य आणि व्यक्तीच्या वैशिष्ट्यांचे आकलन आवश्यक असते.

प्रभाकर वाईरकर यांनी व्यंगचित्रकलेबरोबरच अर्कचित्रे आणि रेखाचित्रांच्या क्षेत्रातही काम केले आहे. त्यांनी विविध क्षेत्रांतील व्यक्तींची अर्कचित्रे रेखाटली. विशेषतः हिंदुस्थानी शास्त्रीय संगीत क्षेत्रातील कलाकारांची अर्कचित्रे त्यांनी तयार केली. २०११ मध्ये सवाई गंधर्व भीमसेन महोत्सवात त्यांच्या सत्तरहून अधिक अर्कचित्रांचे प्रदर्शन आयोजित करण्यात आले होते. या चित्रांमध्ये गायक आणि वादकांच्या चेहऱ्यावरील भाव, सादरीकरणाच्या वेळी दिसणारी देहबोली आणि त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वाची वैशिष्ट्ये रेखाटण्यात आली होती.&lt;ref&gt;अमृता जैन, “Lines of Thought”, ''द इंडियन एक्सप्रेस'', २ डिसेंबर २०११. https://indianexpress.com/article/cities/pune/lines-of-thought/&lt;/ref&gt;

दिवाकर जयंत शेडगे यांनी व्यंगचित्रांबरोबरच विविध प्रकारचे चित्रांकन केले. नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे रेखाटण्यासोबतच त्यांनी नाटकांच्या जाहिराती, मुखपृष्ठे आणि कथाचित्रे तयार केली. त्यांच्या या कामातून व्यंगचित्रकलेच्या जोडीने मुद्रित माध्यमांसाठी आवश्यक असलेल्या चित्रांकनाच्या क्षेत्रातील त्यांचे योगदान दिसून येते.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;/&gt;

अर्कचित्रे आणि व्यक्तिचित्रण या माध्यमांतून व्यक्तीची ओळख आणि तिच्या व्यक्तिमत्त्वातील ठळक पैलू दृश्यरूपात मांडले जातात. व्यंगचित्रकाराच्या निरीक्षणशक्तीचा आणि रेखाटनकौशल्याचा या चित्रप्रकारांत विशेष उपयोग होतो. प्रभाकर वाईरकर यांची अर्कचित्रे आणि दिवाकर शेडगे यांचे विविध प्रकारचे चित्रांकन यांमधून कोकणाशी संबंधित व्यंगचित्रकारांच्या कलात्मक कार्याची व्याप्ती स्पष्ट होते.

=== जाहिरातकला आणि चित्रांकन ===

व्यंगचित्रकारांच्या कलात्मक कार्याचा विस्तार जाहिरातकला आणि चित्रांकन या क्षेत्रांतही झालेला दिसतो. जाहिरातींमधील चित्रे, नियतकालिकांची मुखपृष्ठे, कथाचित्रे आणि इतर दृश्यरचना यांच्या माध्यमातून चित्रकारांनी मुद्रित माध्यमांच्या सादरीकरणात योगदान दिले. एखाद्या उत्पादनाची किंवा संकल्पनेची वैशिष्ट्ये चित्ररूपात मांडणे आणि मजकुराला पूरक दृश्यात्मक आशय निर्माण करणे ही या कामांची प्रमुख वैशिष्ट्ये आहेत.

प्रभाकर वाईरकर यांनी व्यंगचित्रकलेबरोबरच जाहिरातकला आणि चित्रांकनाच्या क्षेत्रातही काम केले. त्यांनी सौभाग्य, त्रिकाया, सिस्टास आणि रेडिफ्युजन यांसारख्या जाहिरात संस्थांमध्ये चित्रकार म्हणून काम केले. रेडिफ्युजनमधील एका जाहिरात मोहिमेत त्यांनी अर्कचित्रे आणि व्यंगचित्रांचा वापर केला होता. जाहिरात क्षेत्रातील या कामामुळे व्यंगचित्र आणि अर्कचित्र या कलाप्रकारांचा व्यावसायिक जाहिरातमाध्यमांमध्येही उपयोग झाल्याचे दिसून येते.&lt;ref name=&quot;PrabhakarWairkar&quot;/&gt;

दिवाकर जयंत शेडगे यांनीही व्यंगचित्रांबरोबरच जाहिराती आणि नियतकालिकांसाठी चित्रांकन केले. त्यांनी नाटकांच्या जाहिरातींसाठी चित्रे तयार केली, तसेच दिवाळी अंकांची मुखपृष्ठे आणि कथाचित्रे रेखाटली. त्यांच्या या कामातून व्यंगचित्रकार म्हणून विकसित केलेल्या रेखाटनकौशल्याचा उपयोग इतर चित्रांकनप्रकारांतही झाल्याचे दिसते. त्यामुळे त्यांच्या कलात्मक कार्याला मुद्रित माध्यमांच्या विविध क्षेत्रांत स्थान मिळाले.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;/&gt;

व्यंगचित्रकला, जाहिरातकला आणि चित्रांकन या क्षेत्रांमध्ये रेखाटनकौशल्य, विषयाचे आकलन आणि दृश्यात्मक मांडणी यांना महत्त्व असते. प्रभाकर वाईरकर आणि दिवाकर शेडगे यांच्या कार्यातून व्यंगचित्रकारांनी आपल्या कलाकौशल्याचा उपयोग मुद्रित आणि व्यावसायिक माध्यमांतील विविध चित्रांकनप्रकारांसाठी केल्याचे दिसून येते.

== प्रकाशित व्यंगचित्रे आणि साहित्य ==

कोकणाशी संबंधित व्यंगचित्रकारांनी वृत्तपत्रे, नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांमधून व्यंगचित्रे प्रसिद्ध केली. त्यांच्या कलाकृतींमध्ये सामाजिक, राजकीय, कौटुंबिक आणि दैनंदिन जीवनातील प्रसंगांचे चित्रण आढळते. काही कलाकारांनी व्यंगचित्रे आणि अर्कचित्रांचे संग्रह पुस्तकरूपाने प्रकाशित केले, तर काहींच्या कलाकृती नियतकालिके आणि वृत्तपत्रांमध्ये विखुरलेल्या स्वरूपात उपलब्ध आहेत. या प्रकाशनांमधून त्यांच्या कलाकृतींचे दस्तऐवजीकरण आणि व्यंगचित्रकलेच्या अभ्यासासाठी संदर्भसाहित्य उपलब्ध झाले आहे.

बाळ राणे यांची व्यंगचित्रे *मनोहर*, *किर्लोस्कर*, *हंस*, *वसंत*, *मोहिनी*, *उद्यम*, *वाङ्मयशोभा*, *रम्यकथा*, *वसुधा*, *आवाज*, *मार्मिक* आणि *किशोर* यांसारख्या मराठी नियतकालिकांतून प्रसिद्ध झाली. तसेच *शंकर्स वीकली*, *धर्मयुग* आणि *चित्रलेखा* या अनुक्रमे इंग्रजी, हिंदी आणि गुजराती नियतकालिकांतही त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. *तरुण भारत*मधील ‘बाळूकाका’ हे त्यांचे पॉकेट कार्टून जवळपास पस्तीस वर्षे नियमितपणे प्रसिद्ध होत होते. त्यांच्या कन्या प्रतिभा राणे-वाघ यांनी त्यांची स्केचबुक्स, मूळ रेखाचित्रे आणि प्रकाशित चित्रे जतन केली आहेत. जन्मशताब्दीनिमित्त २०१४ मध्ये सर जे. जे. उपयोजित कला महाविद्यालयात त्यांच्या चित्रांचे प्रदर्शन भरविण्यात आले होते. उपलब्ध माहितीनुसार, निवडक व्यंगचित्रे पुस्तकरूपाने प्रकाशित व्हावीत, अशी त्यांची इच्छा होती.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;/&gt;

प्रभाकर वाईरकर यांनी व्यंगचित्रे, अर्कचित्रे आणि चित्रांकनाच्या क्षेत्रात काम केले. त्यांच्या प्रकाशित पुस्तकांमध्ये ''Jest Doodling'', ''Bodyline'', ''Cari-Toons'', ''Life Illustrated'' आणि हिंदुस्थानी शास्त्रीय संगीत क्षेत्रातील कलाकारांच्या अर्कचित्रांचा संग्रह असलेल्या ''Funkaar-i-Kacheri'' यांचा समावेश होतो.&lt;ref name=&quot;PrabhakarWairkar&quot;/&gt; हिंदुस्थानी शास्त्रीय संगीत क्षेत्रातील कलाकारांची त्यांनी रेखाटलेली सत्तरहून अधिक अर्कचित्रे २०११ मध्ये सवाई गंधर्व भीमसेन महोत्सवात प्रदर्शित करण्यात आली होती.&lt;ref&gt;अमृता जैन, “Lines of Thought”, ''The Indian Express'', २ डिसेंबर २०११. https://indianexpress.com/article/cities/pune/lines-of-thought/&lt;/ref&gt;

विवेक मेहेत्रे यांची हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रे मराठी, इंग्रजी आणि गुजराती यांसह विविध भाषांतील नियतकालिकांत प्रसिद्ध झाली आहेत. त्यांच्या प्रकाशित पुस्तकांमध्ये ''हास्य कॉर्नर'', ''चला… वापरू इंटरनेट'', ''तुमचा नवा दोस्त इंटरनेट'', ''ई-मेल'' आणि ''ई-कॉमर्स'' यांचा समावेश होतो. ''तुमचा नवा दोस्त इंटरनेट'' या पुस्तकाला महाराष्ट्र शासनाचा प्रथम क्रमांकाचा पुरस्कार मिळाल्याचा उल्लेख त्यांच्या चरित्रात्मक नोंदीत आहे. त्यांच्या लेखनातून व्यंगचित्रकलेबरोबरच माहितीपर पुस्तकनिर्मितीच्या क्षेत्रातील त्यांचे कार्यही दिसून येते.&lt;ref&gt;“मेहेत्रे, विवेक”, ''मराठीसृष्टी''. https://www.marathisrushti.com/profiles/vivek-mehetre/&lt;/ref&gt;

दिवाकर जयंत शेडगे यांची व्यंगचित्रे *आवाज*, *लोकसत्ता*, *लोकप्रभा*, *मार्मिक* आणि *जत्रा* यांसारख्या वृत्तपत्रे व नियतकालिकांतून प्रसिद्ध झाली. त्यांनी अनेक दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे रेखाटली. व्यंगचित्रांबरोबरच नाटकांच्या जाहिराती, दिवाळी अंकांची मुखपृष्ठे आणि कथाचित्रे यांचेही त्यांनी चित्रांकन केले. त्यांच्या कारकिर्दीत सुमारे चार हजार व्यंगचित्रे प्रसिद्ध झाल्याचा उल्लेख त्यांच्या कार्यावरील चरित्रात्मक लेखात आहे.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;/&gt;

मराठी व्यंगचित्रकलेच्या इतिहासाचे आणि साहित्याचे दस्तऐवजीकरण करण्याच्या दृष्टीने व्यंगचित्रसंग्रह व व्यंगचित्रकलेवरील ग्रंथ महत्त्वाचे ठरतात. प्रशांत कुलकर्णी संपादित ''निवडक मराठी व्यंगचित्रे'' आणि वसंत सरवटे व मधुकर धर्मापुरीकर लिखित ''व्यंगचित्र : एक संवाद'' या ग्रंथांचा मराठी विश्वकोशातील व्यंगचित्रविषयक नोंदीत उल्लेख आहे. अशा ग्रंथांमधून व्यंगचित्रकलेचा इतिहास, तिची विविध रूपे आणि कलाकारांचे योगदान यांचा अभ्यास करण्यासाठी संदर्भ उपलब्ध होतात.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot;/&gt;

=== वृत्तपत्रांतील व्यंगचित्रे ===

वृत्तपत्रांतील व्यंगचित्रे ही समकालीन सामाजिक आणि राजकीय घडामोडींवर भाष्य करणारी दृश्यकलेची अभिव्यक्ती आहेत. वृत्तपत्रांमध्ये प्रसिद्ध होणाऱ्या व्यंगचित्रांमधून सार्वजनिक जीवनातील घटना, राजकीय निर्णय, सामाजिक प्रश्न आणि दैनंदिन व्यवहारांतील विसंगती चित्ररूपात मांडल्या जातात. काही व्यंगचित्रकारांनी नियमित सदरांच्या माध्यमातून वाचकांशी सातत्यपूर्ण संवाद साधला, तर काहींनी वृत्तपत्रांच्या विविध पुरवण्यांसाठी आणि विशेष प्रसंगांसाठी व्यंगचित्रे रेखाटली.

बाळ राणे यांनी वृत्तपत्रीय व्यंगचित्रकलेत दीर्घकाळ योगदान दिले. *तरुण भारत*च्या पुणे आणि नागपूर आवृत्त्यांमध्ये ‘बाळूकाका’ या नावाने त्यांचे पॉकेट कार्टून जवळपास पस्तीस वर्षे नियमितपणे प्रसिद्ध होत होते. दैनिकातील राजकीय आणि सामाजिक घडामोडींवर आधारित चित्रांचा संच ते तयार करून पाठवत असत. त्यांच्या व्यंगचित्रांमध्ये कौटुंबिक, सामाजिक आणि राजकीय विषयांबरोबरच तत्कालीन घटनांचे चित्रणही आढळते. *संध्याकाळ* या दैनिकातही काही वर्षे त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली होती.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;/&gt;

दिवाकर जयंत शेडगे यांची व्यंगचित्रे *लोकसत्ता*, *लोकप्रभा*, *मार्मिक*, *जत्रा* आणि *आवाज* यांसारख्या वृत्तपत्रे व नियतकालिकांतून प्रसिद्ध झाली. त्यांनी *रत्‍नागिरी टाइम्स*, *दो बजे दोपहर* आणि *सांज समाचार* या दैनिकांसाठी वर्षभर व्यंगचित्रमालिका तयार केल्या. विविध प्रकाशनांसाठी केलेल्या या कामातून वृत्तपत्रीय व्यंगचित्रांच्या नियमित प्रकाशनातील त्यांचे योगदान दिसून येते.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;/&gt;

प्रभाकर वाईरकर यांनी *इंडियन एक्सप्रेस*, *द टाइम्स ऑफ इंडिया*, *द संडे ऑब्झर्व्हर*, *द इंडिपेंडंट*, *द इंडियन पोस्ट*, *बिझनेस वर्ल्ड*, *ब्लिट्झ*, *मिड-डे*, *महाराष्ट्र टाइम्स*, *लोकसत्ता*, *लोकप्रभा* आणि *मार्मिक* यांसारख्या वृत्तपत्रे व नियतकालिकांसाठी व्यंगचित्रे आणि चित्रांकन केले. त्यांच्या कामात समकालीन घडामोडी, सामाजिक प्रश्न आणि राजकीय विषयांचे चित्रण आढळते. विविध भाषांतील आणि स्वरूपांतील प्रकाशनांसाठी केलेल्या कामामुळे त्यांच्या व्यंगचित्रांना व्यापक वाचकवर्ग मिळाला.&lt;ref name=&quot;PrabhakarWairkar&quot;/&gt;

या व्यंगचित्रकारांच्या वृत्तपत्रीय कार्यातून पॉकेट कार्टून, नियमित व्यंगचित्रमालिका आणि विविध वृत्तपत्रे व नियतकालिकांसाठी केलेले चित्रांकन अशा स्वरूपांत व्यंगचित्रकलेचा प्रसार झाल्याचे दिसून येते. वृत्तपत्रांतील या कलाकृतींनी समकालीन घटनांचे दृश्यरूपात दस्तऐवजीकरण करण्याबरोबरच वाचकांसमोर सामाजिक आणि राजकीय विषयांची विनोदी व उपरोधिक मांडणी केली.

=== मासिके आणि दिवाळी अंक ===

मराठी मासिके आणि दिवाळी अंकांनी व्यंगचित्रकारांना आपल्या कलाकृती प्रसिद्ध करण्यासाठी महत्त्वाचे व्यासपीठ उपलब्ध करून दिले. या माध्यमांतून सामाजिक जीवन, कौटुंबिक प्रसंग, मानवी स्वभाव आणि बदलती जीवनशैली यांवर आधारित व्यंगचित्रे व हास्यचित्रे वाचकांपर्यंत पोहोचली. दिवाळी अंकांमध्ये विविध साहित्यप्रकारांबरोबर व्यंगचित्रांनाही स्थान मिळाल्यामुळे कलाकारांना वेगवेगळे विषय आणि चित्रशैली हाताळण्याची संधी उपलब्ध झाली.

बाळ राणे यांची व्यंगचित्रे *मनोहर*, *किर्लोस्कर*, *हंस*, *वसंत*, *मोहिनी*, *उद्यम*, *वाङ्मयशोभा*, *आवाज*, *मार्मिक* आणि *किशोर* यांसारख्या मराठी नियतकालिकांतून प्रसिद्ध झाली. तसेच *शंकर्स वीकली*, *धर्मयुग* आणि *चित्रलेखा* या इंग्रजी, हिंदी आणि गुजराती नियतकालिकांतही त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. विविध भाषांतील नियतकालिकांमधील या प्रकाशनांमुळे त्यांच्या व्यंगचित्रांना मराठी वाचकवर्गाबरोबरच इतर भाषांतील वाचकांपर्यंत पोहोचण्याची संधी मिळाली.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;/&gt;

दिवाकर जयंत शेडगे यांची व्यंगचित्रे *आवाज*, *लोकप्रभा*, *मार्मिक* आणि *जत्रा* यांसारख्या नियतकालिकांतून प्रसिद्ध झाली. त्यांनी पन्नासहून अधिक दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे रेखाटल्याचा उल्लेख त्यांच्या कार्यावरील लेखात आहे. विविध दिवाळी अंकांमधील त्यांच्या चित्रांमधून सामाजिक प्रसंग, दैनंदिन जीवन आणि मानवी स्वभावातील वैशिष्ट्यांचे विनोदी चित्रण झाले.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;/&gt;

विवेक मेहेत्रे यांची हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रे मराठी, इंग्रजी आणि गुजराती भाषांतील विविध नियतकालिकांत प्रसिद्ध झाली आहेत. त्यांच्या चित्रांमधून दैनंदिन जीवनातील प्रसंग आणि मानवी स्वभावातील विनोदी पैलू व्यक्त झाले. विविध भाषांतील नियतकालिकांमधील त्यांच्या प्रकाशनकार्यामुळे त्यांच्या चित्रांना व्यापक वाचकवर्ग मिळाला.&lt;ref&gt;“मेहेत्रे, विवेक”, ''मराठीसृष्टी''. https://www.marathisrushti.com/profiles/vivek-mehetre/&lt;/ref&gt;

मासिके आणि दिवाळी अंकांच्या माध्यमातून या कलाकारांच्या व्यंगचित्रांना नियमित प्रकाशनाची संधी मिळाली. या माध्यमांतील चित्रांमुळे व्यंगचित्रकलेचे विषयवैविध्य वाचकांसमोर आले आणि मराठी नियतकालिकांच्या दृश्यकलात्मक आशयात व्यंगचित्रांचा समावेश झाला.

=== व्यंगचित्रसंग्रह आणि पुस्तके ===

व्यंगचित्रकारांनी आपल्या कलाकृतींचे जतन आणि प्रसार करण्यासाठी व्यंगचित्रसंग्रह, चित्रसंग्रह आणि पुस्तकप्रकाशन या माध्यमांचा उपयोग केला आहे. अशा पुस्तकांमधून कलाकारांची रेखाटनशैली, विषयांची निवड आणि कलात्मक अभिव्यक्ती यांचा परिचय वाचकांना होतो. व्यंगचित्रसंग्रह हे केवळ कलाकृतींचे संकलन नसून संबंधित काळातील सामाजिक आणि सांस्कृतिक जीवनाचे दृश्य दस्तऐवजीकरण करणारे साधनही ठरतात.

प्रभाकर वाईरकर यांनी व्यंगचित्रे, अर्कचित्रे आणि चित्रांकन या क्षेत्रांतील कामाचे पुस्तकांच्या माध्यमातूनही दस्तऐवजीकरण केले आहे. त्यांच्या प्रकाशित पुस्तकांमध्ये ''Jest Doodling'', ''Bodyline'', ''Cari-Toons'', ''Life Illustrated'' आणि ''Funkaar-i-Kacheri'' यांचा समावेश होतो. ''Funkaar-i-Kacheri'' या पुस्तकात हिंदुस्थानी शास्त्रीय संगीत क्षेत्रातील कलाकारांची अर्कचित्रे समाविष्ट आहेत. त्यांच्या या प्रकाशनांमधून व्यंगचित्रकला आणि व्यक्तिचित्रणातील त्यांचे काम वाचकांसमोर आले आहे.&lt;ref name=&quot;PrabhakarWairkar&quot;/&gt;

विवेक मेहेत्रे यांनी व्यंगचित्रकलेबरोबरच लेखन आणि पुस्तकप्रकाशनाच्या क्षेत्रातही काम केले आहे. त्यांच्या प्रकाशित पुस्तकांमध्ये ''हास्य कॉर्नर'', ''चला… वापरू इंटरनेट'', ''तुमचा नवा दोस्त इंटरनेट'', ''ई-मेल'' आणि ''ई-कॉमर्स'' यांचा समावेश होतो. त्यांनी पत्नी वैशाली मेहेत्रे यांच्यासह ‘उद्वेली बुक्स’ या प्रकाशन संस्थेच्या माध्यमातून पुस्तकप्रकाशनाच्या क्षेत्रात काम केले. त्यांच्या या कार्यातून व्यंगचित्रकलेबरोबरच लेखन आणि प्रकाशन क्षेत्रातील सहभागाची नोंद घेता येते.&lt;ref&gt;“मेहेत्रे, विवेक”, ''मराठीसृष्टी''. https://www.marathisrushti.com/profiles/vivek-mehetre/&lt;/ref&gt;

व्यंगचित्रसंग्रह आणि पुस्तकांच्या माध्यमातून कलाकारांच्या कलाकृतींचे जतन होते आणि त्यांच्या कार्याचा अभ्यास करण्यासाठी संदर्भसाहित्य उपलब्ध होते. प्रभाकर वाईरकर आणि विवेक मेहेत्रे यांच्या प्रकाशित साहित्यामुळे व्यंगचित्रकलेबरोबरच चित्रांकन, लेखन आणि प्रकाशन या क्षेत्रांतील त्यांच्या कार्याचीही नोंद घेता येते.

== व्यंगचित्र प्रदर्शने आणि संमेलने ==

व्यंगचित्रकलेचा प्रसार आणि कलाकारांच्या कलाकृतींचे जतन करण्यामध्ये प्रदर्शने व संमेलने यांना महत्त्वाचे स्थान आहे. अशा उपक्रमांमधून व्यंगचित्रकारांना आपल्या कलाकृती रसिकांसमोर सादर करण्याची संधी मिळते. तसेच विविध शैली, विषय आणि तंत्रांचा परिचय प्रेक्षकांना होतो. प्रदर्शनांमुळे जुन्या आणि नव्या पिढ्यांतील कलाकारांच्या कामाची ओळख निर्माण होण्यास मदत होते, तर संमेलनांमधून कलाकारांना विचारांची देवाणघेवाण आणि अनुभवांची चर्चा करण्यासाठी व्यासपीठ उपलब्ध होते.

बाळ राणे यांच्या व्यंगचित्रांचा संग्रह त्यांच्या कन्या प्रतिभा राणे-वाघ यांनी जतन केला आहे. त्यांच्या जन्मशताब्दीनिमित्त २०१४ मध्ये सर जे. जे. उपयोजित कला महाविद्यालयात त्यांच्या चित्रांचे प्रदर्शन आयोजित करण्यात आले होते. तसेच १५ डिसेंबर २०२२ ते १ जानेवारी २०२३ या कालावधीत नेहरू सेंटर आर्ट गॅलरी येथे आयोजित ''आठवणीतील हास्यरेषा'' या भारतीय ज्येष्ठ व्यंगचित्रकारांच्या पूर्वावलोकनात्मक प्रदर्शनात त्यांच्या कलाकृतींचा समावेश करण्यात आला होता.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;/&gt;&lt;ref&gt;''Nehru Centre Newsletter'', डिसेंबर २०२२, “Indian Master's Retrospective — आठवणीतील हास्यरेषा”, नेहरू सेंटर आर्ट गॅलरी. https://www.nehrucentremumbai.in/wp-content/uploads/2023/08/December-2022-for-web.pdf&lt;/ref&gt;

प्रभाकर वाईरकर यांनी भारतात आयोजित विविध व्यंगचित्र आणि अर्कचित्र प्रदर्शनांमध्ये सहभाग घेतला. १८ ते ३० ऑक्टोबर २०१० या कालावधीत बेंगळुरू येथील इंडियन कार्टून गॅलरीत त्यांच्या व्यंगचित्रांचे प्रदर्शन भरविण्यात आले होते. या प्रदर्शनाची माहिती ''Deccan Herald'' या वृत्तपत्राने प्रसिद्ध केली होती.&lt;ref&gt;“45 cartoon shows in three years!”, ''Deccan Herald'', ८ ऑक्टोबर २०१०. https://www.deccanherald.com/india/karnataka/bengaluru/45-cartoon-shows-three-years-2520481&lt;/ref&gt; २०११ मध्ये पुण्यातील सवाई गंधर्व भीमसेन महोत्सवात त्यांच्या हिंदुस्थानी शास्त्रीय संगीत क्षेत्रातील कलाकारांच्या सत्तरहून अधिक अर्कचित्रांचे प्रदर्शन भरविण्यात आले होते.&lt;ref&gt;Amrita Jain, “Lines of Thought”, ''The Indian Express'', २ डिसेंबर २०११. https://indianexpress.com/article/cities/pune/lines-of-thought/&lt;/ref&gt;

ठाणे येथे २० आणि २१ जानेवारी २०१८ रोजी कार्टूनिस्ट्स कंबाइन या संस्थेच्या वतीने अखिल भारतीय मराठी व्यंगचित्रकार संमेलनाचे आयोजन करण्यात आले होते. या संमेलनाचे अध्यक्षपद विवेक मेहेत्रे यांनी भूषविले. संमेलनात समाजमाध्यमे आणि व्यंगचित्रे, तसेच मराठी दैनिकांतील राजकीय व्यंगचित्रांचे स्थान या विषयांवर चर्चासत्रे आयोजित करण्यात आली होती. कार्यशाळा, स्पर्धा आणि ज्येष्ठ व दिवंगत व्यंगचित्रकारांच्या कलाकृतींचे प्रदर्शन हेही संमेलनाचे भाग होते. संमेलनादरम्यान व्यंगचित्रकलेचा इतिहास आणि दुर्मिळ व्यंगचित्रांचे दस्तऐवजीकरण यांविषयीही चर्चा झाली.&lt;ref&gt;“ठाण्यामध्ये रंगणार मराठी व्यंगचित्रकार संमेलन”, ''महाराष्ट्र टाइम्स'', ८ डिसेंबर २०१७. https://maharashtratimes.com/maharashtra/mumbai-news/marathi-cartoonist-gettogether/articleshow/61969835.cms&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“व्यंग्यचित्रांचा इतिहास पुस्तकांतून जतन करा : सुहास बहुलकर”, ''सकाळ'', २० जानेवारी २०१८. https://www.esakal.com/mumbai/marathi-news-thane-news-marathi-caricature-festival-93538&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“व्यंगचित्रकारांनी कठोर भूमिका घ्यायला हवी - राज ठाकरे”, ''लोकसत्ता'', २२ जानेवारी २०१८. https://www.loksatta.com/thane/raj-thackeray-attended-all-india-marathi-cartooninst-meet-in-thane-1619963/&lt;/ref&gt;

या प्रदर्शनांमधून आणि संमेलनांमधून व्यंगचित्रकलेच्या विविध शैलींचे सादरीकरण, कलाकारांच्या कामाचे दस्तऐवजीकरण आणि नव्या पिढीपर्यंत या कलेचा परिचय करून देण्याचे प्रयत्न झाले. अशा उपक्रमांमुळे व्यंगचित्रकलेच्या संवर्धनासाठी कलाकार, संस्था आणि रसिक यांच्यात संवादाचे व्यासपीठ निर्माण झाले.

=== व्यंगचित्र प्रदर्शने ===

व्यंगचित्र प्रदर्शनांच्या माध्यमातून कलाकारांच्या कलाकृती रसिक आणि अभ्यासकांपर्यंत पोहोचतात. अशा प्रदर्शनांमध्ये व्यंगचित्रे, हास्यचित्रे आणि अर्कचित्रे पाहण्याची संधी मिळते. कलाकारांची रेखाटनशैली, विषयांची निवड आणि कलात्मक प्रवास यांचा परिचय प्रदर्शनांमधून होतो. प्रदर्शनांमुळे कलाकृतींचे जतन आणि त्यांचे सार्वजनिक दस्तऐवजीकरण होण्यासही मदत होते.

बाळ राणे यांच्या जन्मशताब्दीनिमित्त २०१४ मध्ये मुंबईतील सर जे. जे. उपयोजित कला महाविद्यालयात त्यांच्या व्यंगचित्रांचे प्रदर्शन आयोजित करण्यात आले होते. त्यांच्या दीर्घ कलाप्रवासातील निवडक चित्रे या प्रदर्शनात मांडण्यात आली. त्यांच्या कन्या प्रतिभा राणे-वाघ यांनी त्यांच्या मूळ रेखाचित्रांचे, स्केचबुक्सचे आणि प्रकाशित चित्रांचे जतन केले आहे.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;/&gt;

प्रभाकर वाईरकर यांच्या चित्रप्रदर्शनाचे आयोजन ३० जानेवारी ते १ फेब्रुवारी २०२६ या कालावधीत रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील लांजा तालुक्यातील रिंगणे येथे झालेल्या अकराव्या ग्रामीण मराठी साहित्य संमेलनाच्या कार्यक्रमात करण्यात आले होते. राजापूर-लांजा तालुका नागरिक संघाने आयोजित केलेल्या या संमेलनाच्या कार्यक्रमपत्रिकेत वाईरकर यांच्या चित्रप्रदर्शनाचा समावेश होता. संमेलनाच्या समारोपप्रसंगी वाईरकर यांना बाळकृष्ण खामकर कोकण भूषण पुरस्कार प्रदान करण्यात आला.&lt;ref&gt;“रत्नागिरी : जानेवारीअखेर रिंगणे येथे अकरावे ग्रामीण साहित्य संमेलन”, ''हिंदुस्थान समाचार'', ८ जानेवारी २०२६. https://marathi.hindusthansamachar.in/Encyc/2026/1/9/Rural-Literature-Conference-to-be-held-at-Ringane-.php&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“रत्नागिरी : समाजातील सर्व घटकांना सामावून घेऊन प्रगती साधणारे संमेलन - प्रभाकर वाईरकर”, ''हिंदुस्थान समाचार'', २ फेब्रुवारी २०२६. https://marathi.hindusthansamachar.in/Encyc/2026/2/2/Prabhakar-Wairkar-Speeach-in-R.php&lt;/ref&gt;

=== व्यंगचित्रकार संमेलने ===

मराठी व्यंगचित्रकलेचा प्रसार, व्यंगचित्रकारांमधील संवाद आणि नवोदित कलाकारांना प्रोत्साहन देण्यासाठी महाराष्ट्रात विविध ठिकाणी व्यंगचित्रकार संमेलने आयोजित केली जातात. या संमेलनांमध्ये व्यंगचित्रांची प्रदर्शने, चर्चासत्रे, कार्यशाळा, प्रात्यक्षिके आणि स्पर्धांचा समावेश असतो. अशा उपक्रमांमधून कलाकारांना आपली कला सादर करण्याची तसेच व्यंगचित्रकलेतील बदलत्या प्रवाहांवर चर्चा करण्याची संधी मिळते.

२०१९ मध्ये कार्टूनिस्ट्स कंबाइनतर्फे १३ आणि १४ एप्रिल रोजी नाशिक येथील कुसुमाग्रज प्रतिष्ठानमध्ये वार्षिक व्यंगचित्रकार संमेलन आणि प्रदर्शन आयोजित करण्यात आले. ‘हास्य मैफील’ या नावाने आयोजित या उपक्रमात देशातील सत्तरहून अधिक ज्येष्ठ आणि नवोदित व्यंगचित्रकार सहभागी झाले होते. प्रदर्शनात सुमारे तीनशे व्यंगचित्रे मांडण्यात आली. व्यंगचित्रकलेच्या विविध शाखांवरील परिसंवाद, प्रात्यक्षिके आणि नवोदित कलाकारांसाठी मार्गदर्शनपर कार्यक्रमांचाही त्यात समावेश होता. या संमेलनात व्यंगचित्रकार ज्ञानेश सोनार यांना जीवनगौरव पुरस्कार प्रदान करण्यात आला आणि त्यांच्या ''Different Strokes'' या चित्रसंग्रहाचे प्रकाशन करण्यात आले.&lt;ref&gt;“कार्टूनिस्ट्स कंबाइन’चे १३ आणि १४ एप्रिलला नाशकात वार्षिक संमेलन”, ''माय मराठी'', ७ एप्रिल २०१९. https://mymarathi.net/cartoonist-sammelan/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Rashi Bhattacharyya, “Annual convention of ‘Cartoonists Combine’ to be held in Maharashtra’s Nashik”, ''The Indian Express'', ८ एप्रिल २०१९. https://indianexpress.com/article/cities/pune/annual-convention-of-cartoonists-combine-to-be-held-in-maharashtras-nashik/&lt;/ref&gt;

या संमेलनांमधून व्यंगचित्रकारांना कलाकृती सादर करण्याबरोबरच परस्परांशी संवाद साधण्याची आणि नव्या कलाकारांना मार्गदर्शन करण्याची संधी मिळते. प्रदर्शन, परिसंवाद आणि कार्यशाळांच्या माध्यमातून व्यंगचित्रकलेच्या संवर्धनासाठी संस्थात्मक पातळीवर प्रयत्न केले जातात.

=== कार्यशाळा आणि प्रात्यक्षिके ===

चित्रकला, हस्तकला आणि इतर दृश्यकलांचा परिचय विद्यार्थ्यांना करून देण्यासाठी कोकणातील शैक्षणिक संस्था आणि सांस्कृतिक संघटनांकडून कार्यशाळा, स्पर्धा आणि प्रात्यक्षिकांचे आयोजन केले जाते. अशा उपक्रमांमधून विद्यार्थ्यांना चित्ररेखन, रंगांचा वापर, कल्पनाशक्ती आणि निरीक्षणकौशल्य विकसित करण्याची संधी मिळते. ही कौशल्ये व्यंगचित्रकलेसह दृश्यकलेच्या विविध प्रकारांसाठी उपयुक्त ठरतात.

रत्‍नागिरी येथे सप्टेंबर २०२३ मध्ये सकाळ माध्यम समूहाच्या न्यूजपेपर इन एज्युकेशन (एनआयई) उपक्रमांतर्गत विद्यार्थ्यांसाठी पर्यावरणपूरक गणेशमूर्ती निर्मिती कार्यशाळेचे आयोजन करण्यात आले होते. या कार्यशाळेत मूर्तिकार श्रीकांत ढालकर यांनी गणेशमूर्ती घडविण्याचे प्रात्यक्षिक सादर केले. त्यांच्या मार्गदर्शनाखाली विद्यार्थ्यांनी शाडूच्या मातीपासून गणेशमूर्ती तयार केल्या. या उपक्रमातून विद्यार्थ्यांना मूर्तिकलेचा प्रत्यक्ष अनुभव देण्याबरोबरच पर्यावरणपूरक गणेशोत्सवाचा संदेश देण्यात आला.&lt;ref&gt;“रत्नागिरीत शनिवारी इको गणपती कार्यशाळा”, ''सकाळ'', १२ सप्टेंबर २०२३. https://www.esakal.com/amp/kokan/todays-latest-marathi-news-kop23b05851-txt-ratnagiri-20230912033417&lt;/ref&gt;

संगमेश्वर येथे जानेवारी २०२३ मध्ये जेएसडब्ल्यू फाउंडेशन आणि रत्‍नागिरी जिल्हा कलाध्यापक संघ यांच्या संयुक्त विद्यमाने जिल्हास्तरीय चित्रकला व हस्तकला स्पर्धेचे आयोजन करण्यात आले होते. या स्पर्धेत जिल्ह्यातील विद्यार्थ्यांनी सहभाग घेतला. या स्पर्धेसाठी सुमारे ३,५८४ चित्रे आणि १६० हस्तकलावस्तू प्राप्त झाल्याची नोंद वृत्तांतात आहे. या उपक्रमातून ग्रामीण भागातील विद्यार्थ्यांना आपली कलात्मक कौशल्ये सादर करण्यासाठी व्यासपीठ उपलब्ध झाले.&lt;ref&gt;“जिल्हास्तरीय चित्रकला व हस्तकला स्पर्धेला भरभरून प्रतिसाद”, ''सकाळ'', ११ जानेवारी २०२३. https://www.esakal.com/amp/kokan/todays-latest-marathi-news-kop23a31775-txt-ratnagiri-today-20230111091449&lt;/ref&gt;

हे दोन्ही उपक्रम व्यंगचित्रकलेशी थेट संबंधित नसले, तरी कोकणातील दृश्यकला शिक्षण, विद्यार्थ्यांचा कलात्मक सहभाग आणि स्थानिक पातळीवरील कला उपक्रमांचे स्वरूप दर्शवतात.

== पुरस्कार आणि सन्मान ==

कोकणाशी संबंधित व्यंगचित्रकारांनी व्यंगचित्रकला, हास्यचित्रण आणि चित्रांकन या क्षेत्रांत केलेल्या कार्याची विविध संस्था, नियतकालिके आणि सांस्कृतिक संघटनांनी दखल घेतली आहे. त्यांच्या कलात्मक योगदानाबद्दल त्यांना व्यंगचित्रकला, साहित्य आणि सांस्कृतिक क्षेत्रांतील पुरस्कारांनी सन्मानित करण्यात आले आहे.

ठाण्यातील व्यंगचित्रकार **दिवाकर जयंत शेडगे** यांना १९९२ मध्ये मुंबई मराठी पत्रकार संघाच्या ‘मधुचंद्र साहित्यिकांचा’ या मालिकेसाठी प्रसिद्ध झालेल्या हास्यचित्रांबद्दल उत्कृष्ट हास्यचित्राचे शं. वा. किर्लोस्कर स्मृतिचिन्ह प्रदान करण्यात आले. २००२ मध्ये *कलाकुंज* दिवाळी अंकातील उत्कृष्ट हास्यचित्रांसाठीही त्यांना हे स्मृतिचिन्ह मिळाले.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;/&gt;

ठाण्यातील व्यंगचित्रकार **विवेक मेहेत्रे** यांना उत्कृष्ट व्यंगचित्रकलेसाठी शं. वा. किर्लोस्कर पुरस्कार २००० आणि २००९ या वर्षी दोनदा मिळाला. त्यांच्या ''तुमचा नवा दोस्त इंटरनेट'' या पुस्तकाला महाराष्ट्र शासनाचा प्रथम क्रमांकाचा पुरस्कार मिळाल्याचा उल्लेख त्यांच्या चरित्रात्मक नोंदीत आहे.&lt;ref name=&quot;MehetreProfile&quot;/&gt;

सिंधुदुर्ग जिल्ह्याशी संबंधित व्यंगचित्रकार **प्रभाकर वाईरकर** यांना २०२६ मध्ये राजापूर-लांजा तालुका नागरिक संघातर्फे आयोजित अकराव्या ग्रामीण मराठी साहित्य संमेलनात बाळकृष्ण खामकर कोकण भूषण पुरस्कार प्रदान करण्यात आला. रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील लांजा तालुक्यातील रिंगणे येथे झालेल्या संमेलनाच्या अखेरच्या दिवशी हा पुरस्कार देण्यात आला.&lt;ref&gt;“रत्नागिरी : समाजातील सर्व घटकांना सामावून घेऊन प्रगती साधणारे संमेलन - प्रभाकर वाईरकर”, ''हिंदुस्थान समाचार'', २ फेब्रुवारी २०२६. https://marathi.hindusthansamachar.in/Encyc/2026/2/2/Prabhakar-Wairkar-Speeach-in-R.php&lt;/ref&gt;

या पुरस्कारांमधून कोकणाशी संबंधित काही व्यंगचित्रकारांच्या कलात्मक कार्याची विविध संस्थांनी घेतलेली दखल दिसून येते.

=== व्यंगचित्रकलेतील पुरस्कार ===

कोकणाशी संबंधित व्यंगचित्रकारांना त्यांच्या कलात्मक योगदानाबद्दल विविध नियतकालिके, संस्था आणि सांस्कृतिक संघटनांकडून पुरस्कार व पारितोषिके मिळाली आहेत. या सन्मानांमधून व्यंगचित्रकलेतील त्यांची गुणवत्ता आणि सातत्यपूर्ण कामगिरी यांची दखल घेतली गेल्याचे दिसून येते.

सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील कणकवलीजवळील जानवली येथे जन्मलेले ज्येष्ठ व्यंगचित्रकार **बाळ राणे** यांनी *किर्लोस्कर* आणि *मनोहर* यांसारख्या नियतकालिकांनी आयोजित केलेल्या व्यंगचित्र स्पर्धांमध्ये पारितोषिके मिळविली होती. त्यांच्या व्यंगचित्रांमध्ये सामाजिक, कौटुंबिक आणि राजकीय विषयांचे चित्रण आढळते.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;/&gt;
ठाण्यातील व्यंगचित्रकार **विवेक मेहेत्रे** यांना उत्कृष्ट व्यंगचित्रकलेसाठी शं. वा. किर्लोस्कर पुरस्कार २००० आणि २००९ या वर्षी दोनदा मिळाला. त्यांच्या ''तुमचा नवा दोस्त इंटरनेट'' या पुस्तकाला महाराष्ट्र शासनाचा प्रथम क्रमांकाचा पुरस्कार मिळाल्याची नोंद त्यांच्या चरित्रात्मक परिचयात आहे.&lt;ref name=&quot;MehetreProfile&quot;/&gt;

ठाण्यातील व्यंगचित्रकार **दिवाकर जयंत शेडगे** यांना १९९२ मध्ये मुंबई मराठी पत्रकार संघाच्या ‘मधुचंद्र साहित्यिकांचा’ या मालिकेत प्रसिद्ध झालेल्या हास्यचित्रांसाठी उत्कृष्ट हास्यचित्राचे शं. वा. किर्लोस्कर स्मृतिचिन्ह मिळाले. २००२ मध्ये *कलाकुंज* दिवाळी अंकातील उत्कृष्ट हास्यचित्रांसाठीही त्यांना हे स्मृतिचिन्ह प्रदान करण्यात आले.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;/&gt;

=== कोकणातील सन्मान ===

सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील ज्येष्ठ व्यंगचित्रकार **प्रभाकर वाईरकर** यांना २०२६ मध्ये रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील रिंगणे (ता. लांजा) येथे आयोजित अकराव्या ग्रामीण मराठी साहित्य संमेलनात बाळकृष्ण खामकर कोकण भूषण पुरस्कार प्रदान करण्यात आला. राजापूर-लांजा तालुका नागरिक संघातर्फे आयोजित या संमेलनाच्या समारोपप्रसंगी त्यांना हा पुरस्कार देण्यात आला. संमेलनात साहित्य, कला आणि सामाजिक विषयांवरील विविध उपक्रमांचे आयोजन करण्यात आले होते.&lt;ref&gt;“रत्नागिरी : समाजातील सर्व घटकांना सामावून घेऊन प्रगती साधणारे संमेलन - प्रभाकर वाईरकर”, ''हिंदुस्थान समाचार'', २ फेब्रुवारी २०२६. https://marathi.hindusthansamachar.in/Encyc/2026/2/2/Prabhakar-Wairkar-Speeach-in-R.php&lt;/ref&gt;

== व्यंगचित्रकलेशी संबंधित संस्था आणि उपक्रम ==

व्यंगचित्रकलेचा प्रसार आणि संवर्धन करण्यासाठी व्यंगचित्रकारांच्या संघटना तसेच विविध सांस्कृतिक संस्था आणि कला संघटना कार्यरत आहेत. या संस्थांमार्फत व्यंगचित्रकारांना व्यासपीठ उपलब्ध करून देणे, नवोदित कलाकारांना प्रोत्साहन देणे, प्रदर्शने आणि संमेलने आयोजित करणे तसेच व्यंगचित्रकलेविषयी चर्चा घडवून आणणे असे उपक्रम राबविले जातात.

=== कार्टूनिस्ट्स कंबाइन ===

‘कार्टूनिस्ट्स कंबाइन’ ही मराठी व्यंगचित्रकारांची संघटना असून व्यंगचित्रकलेचा प्रसार आणि कलाकारांमधील संवाद वाढविण्यासाठी ती विविध उपक्रम राबवते. जुलै २०१७ मध्ये संस्थेच्या नूतन कार्यकारिणीची बैठक झाली. या बैठकीत विवेक मेहेत्रे यांची अध्यक्षपदी निवड करण्यात आली. व्यंगचित्रकलेतील रसिकांची संख्या वाढविणे, कार्टूनिंगचा अभ्यासक्रमात समावेश व्हावा यासाठी प्रयत्न करणे, व्यंगचित्रकारांसाठी शासकीय अधिस्वीकृतीपत्रिकेची मागणी करणे आणि दरवर्षी अखिल भारतीय स्तरावर व्यंगचित्रकारांचे संमेलन आयोजित करणे यांसारख्या विषयांवर बैठकीत चर्चा झाली. संस्थेने सभासद नोंदणीची मोहीमही सुरू केली होती.&lt;ref&gt;शरद लोणकर, “कार्टूनिस्ट्स कंबाइन’च्या नूतन कार्यकारिणीची बैठक संपन्न”, ''माय मराठी'', २० जुलै २०१७. https://mymarathi.net/cartoonist-combine/&lt;/ref&gt;

या संस्थेच्या वतीने २० आणि २१ जानेवारी २०१८ रोजी ठाणे येथे अखिल भारतीय मराठी व्यंगचित्रकार संमेलन आयोजित करण्यात आले. या संमेलनाचे अध्यक्षपद विवेक मेहेत्रे यांनी भूषविले. व्यंगचित्र प्रदर्शन, चर्चासत्रे, कार्यशाळा आणि स्पर्धा हे संमेलनाचे प्रमुख भाग होते. समाजमाध्यमे आणि व्यंगचित्रे तसेच मराठी दैनिकांमधील राजकीय व्यंगचित्रांचे स्थान यांसारख्या विषयांवर चर्चा करण्यात आली. ज्येष्ठ आणि दिवंगत व्यंगचित्रकारांच्या कलाकृतींचे प्रदर्शनही आयोजित करण्यात आले होते.&lt;ref&gt;“ठाण्यामध्ये रंगणार मराठी व्यंगचित्रकार संमेलन”, ''महाराष्ट्र टाइम्स'', ८ डिसेंबर २०१७. https://maharashtratimes.com/maharashtra/mumbai-news/marathi-cartoonist-gettogether/articleshow/61969835.cms&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“व्यंग्यचित्रांचा इतिहास पुस्तकांतून जतन करा : सुहास बहुलकर”, ''सकाळ'', २० जानेवारी २०१८. https://www.esakal.com/mumbai/marathi-news-thane-news-marathi-caricature-festival-93538&lt;/ref&gt;

=== स्थानिक व्यंगचित्र स्पर्धा आणि प्रदर्शन ===

स्थानिक पातळीवर आयोजित व्यंगचित्र स्पर्धा आणि प्रदर्शनांमुळे नवोदित कलाकारांना आपली कला सादर करण्यासाठी व्यासपीठ उपलब्ध होते. अशा उपक्रमांमध्ये बालव्यंगचित्रकार, हौशी कलाकार आणि अनुभवी व्यंगचित्रकारांना सहभागाची संधी मिळते. निवडक कलाकृतींच्या प्रदर्शनातून व्यंगचित्रकलेचा परिचय व्यापक प्रेक्षकांपर्यंत पोहोचतो.

ठाणे येथे शिवसेवा मित्र मंडळातर्फे शिवसेनाप्रमुख बाळासाहेब ठाकरे यांच्या जयंतीनिमित्त व्यंगचित्र स्पर्धेचे आयोजन करण्यात आले होते. जानेवारी २०२३ मध्ये या स्पर्धेचे सातवे वर्ष होते. बालव्यंगचित्रकार आणि खुल्या गटातील हौशी व्यंगचित्रकारांसाठी स्वतंत्र गट ठेवण्यात आले होते. ‘व्यंगचित्रांच्या माध्यमातून समाजप्रबोधन’ हा स्पर्धेचा विषय होता. परीक्षकांनी निवडलेल्या व्यंगचित्रांचे प्रदर्शन ठाणे पूर्व येथील कोपरी परिसरातील खुले कलादालन येथे आयोजित करण्याचे जाहीर करण्यात आले होते.&lt;ref&gt;“शिवसेनाप्रमुख बाळासाहेब ठाकरे स्मृती दिनानिमित्त ठाण्यात व्यंगचित्र स्पर्धा”, ''मुंबई तरुण भारत'', १३ जानेवारी २०२३. https://www.mahamtb.com/Encyc/2023/1/13/Cartoon-Competition-in-Thane.html&lt;/ref&gt;

जानेवारी २०२५ मध्ये या स्पर्धेचे बारावे वर्ष आयोजित करण्यात आले. बालव्यंगचित्रकार, हौशी व्यंगचित्रकार आणि दिव्यांग स्पर्धकांसाठी स्वतंत्र गट ठेवण्यात आले होते. निवडलेल्या कलाकृतींचे प्रदर्शन आणि पारितोषिक वितरण समारंभ ठाणे पूर्व येथे आयोजित करण्यात आला. महाराष्ट्रातील विविध भागांतील स्पर्धकांनी यात सहभाग घेतला. ज्येष्ठ व्यंगचित्रकारांनी स्पर्धकांना मार्गदर्शनही केले.&lt;ref&gt;“Thane : बाळासाहेब ठाकरे यांच्या जयंतीप्रीत्यर्थ ठाणे येथे व्यंगचित्रकला स्पर्धा; महाराष्ट्रातून उत्स्फूर्त प्रतिसाद”, ''हिंदुस्थान पोस्ट'', २४ जानेवारी २०२५. https://www.marathi.hindusthanpost.com/social/cartoon-competition-in-thane-on-the-occasion-of-balasaheb-thackerays-birth-anniversary/&lt;/ref&gt;

== चित्रदालन ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;180&quot;&gt;
File:Anonymous - Illustration to the Mahabharata - 2005.68 - Cleveland Museum of Art.tiff|महाभारतावरील चित्रांकन
File:Hanuman's visit, in bazaar art with a Marathi caption, early 1900s.jpg|मराठी शीर्षकासह हनुमानाचे चित्रण
File:Idiot Savant A Cartoon.jpg|व्यंगचित्र
File:ShekharGurera as Brand Ambassador for MCG 01.jpg|व्यंगचित्रकार शेखर गुरेरा
File:SG4print 13.jpg|व्यंगचित्रकला
File:Gurera's Tribute to Laxman.jpg|आर. के. लक्ष्मण यांना व्यंगचित्रात्मक आदरांजली
File:Sudheernath- caricature by Sajjive B.jpg|सुधीरनाथ यांचे अर्कचित्र
&lt;/gallery&gt;

== हेही पहा ==
* [[व्यंगचित्र]]

== बाह्य दुवे ==
* [https://vishwakosh.marathi.gov.in/33080/ व्यंग्यचित्र – मराठी विश्वकोश]
* [https://www.pratibhawagh.com/bal-rane-marathi बाळ राणे – चरित्र व व्यंगचित्रकलेचा वारसा]
* {{कोकण लोकजीवन}}

== संदर्भ ==


[[वर्ग:मराठी व्यंगचित्रकार]]
[[वर्ग:कोकण]]
[[वर्ग:व्यंगचित्रकला]]</text>
      <sha1>qop7yxju3jmlygo8gj1vkmi0ps6uybj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728441</id>
      <parentid>2728435</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T07:30:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AdvAnantGholam</username>
        <id>172574</id>
      </contributor>
      <origin>2728441</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="163194" sha1="m6660zn9bhcf2uy8o5jg519jzwchtca" xml:space="preserve">[[चित्र:Gurera's Tribute to Laxman.jpg|thumb|right|250px|आर. के. लक्ष्मण यांना व्यंगचित्रात्मक आदरांजली]]

कोकण हा महाराष्ट्राच्या पश्चिम किनारपट्टीवरील भौगोलिक आणि सांस्कृतिक वैशिष्ट्यांनी समृद्ध प्रदेश आहे. या प्रदेशातील सामाजिक जीवन, स्थानिक बोलीभाषा, लोकपरंपरा आणि सांस्कृतिक घडामोडी यांचे प्रतिबिंब विविध कलाप्रकारांतून व्यक्त झाले आहे. व्यंगचित्रकला हा त्यांपैकी एक दृश्यकलाप्रकार आहे. रेषा, आकार आणि प्रसंग यांच्या माध्यमातून विनोद, उपरोध आणि भाष्य व्यक्त करणाऱ्या व्यंगचित्रांना वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमध्ये महत्त्वाचे स्थान लाभले आहे. व्यंगचित्रांमधून सामाजिक विसंगती, मानवी स्वभावातील विरोधाभास आणि समकालीन घटनांवर मार्मिक भाष्य केले जाते.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot;&gt;वसंत सरवटे, “[https://vishwakosh.marathi.gov.in/33080/ व्यंग्यचित्र]”, ''मराठी विश्वकोश''.&lt;/ref&gt;

'''कोकणातील व्यंगचित्रकारांनी''' आपल्या कलाकृतींतून सामाजिक, कौटुंबिक आणि राजकीय विषयांचे चित्रण केले आहे. वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमधील व्यंगचित्रांबरोबरच अर्कचित्रकला, चित्रांकन आणि जाहिरातकला या क्षेत्रांतही काही कलाकारांनी योगदान दिले आहे. या लेखात कोकण विभागातील ठाणे, रायगड, रत्‍नागिरी आणि सिंधुदुर्ग या जिल्ह्यांशी संबंधित व्यंगचित्रकारांचा उपलब्ध प्रकाशित संदर्भांच्या आधारे परिचय करून देण्यात आला आहे. कलाकारांचा जिल्ह्याशी असलेला संबंध निश्चित करताना त्यांचे जन्मस्थान, वास्तव्य किंवा कार्यक्षेत्र यांपैकी विश्वसनीय स्रोतांद्वारे उपलब्ध असलेली माहिती विचारात घेतली आहे.&lt;ref name=&quot;konkanhistory&quot;&gt;“[https://divcomkonkan.gov.in/इतिहास-2/ इतिहास]”, विभागीय आयुक्त, कोकण विभाग, महाराष्ट्र शासन.&lt;/ref&gt;

== व्यंगचित्रकलेची पार्श्वभूमी ==

व्यंगचित्र हे समकालीन व्यक्ती, घटना किंवा प्रसंगांमधील विसंगतींचे विनोदी अथवा उपरोधिक चित्रण करणारे दृश्यकलामाध्यम आहे. रेषा, आकार, चेहऱ्यावरील हावभाव आणि प्रसंगरचना यांच्या साहाय्याने व्यंगचित्रकार एखाद्या व्यक्तीचे किंवा परिस्थितीचे वैशिष्ट्यपूर्ण पैलू ठळक करतो. व्यंगचित्राचा उद्देश केवळ हास्यनिर्मिती करणे नसून सामाजिक आणि राजकीय वास्तवातील विसंगतींकडे लक्ष वेधणे हाही असतो. संपादकीय किंवा राजकीय टीकाचित्रे, हास्यचित्रे, अर्कचित्रे आणि चित्रपट्ट्या असे या दृश्यकलेचे विविध प्रकार आहेत.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot;/&gt;

आधुनिक व्यंगचित्रकलेच्या विकासात मुद्रित माध्यमांचा महत्त्वाचा वाटा आहे. एकोणिसाव्या शतकात वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांचा प्रसार वाढल्यानंतर व्यंगचित्रे सार्वजनिक चर्चेचे आणि सामाजिक-राजकीय भाष्याचे प्रभावी माध्यम बनली. इंग्लंडमध्ये १८४१ मध्ये सुरू झालेल्या ''पंच'' या साप्ताहिकाने आधुनिक व्यंगचित्रांच्या प्रसारात महत्त्वाची भूमिका बजावली. त्यातील चित्रांमधून तत्कालीन सामाजिक आणि राजकीय परिस्थितीवर उपरोधिक भाष्य केले जात असे. या नियतकालिकाच्या प्रभावातून आशियातील विविध भाषांमध्येही ''पंच''च्या धर्तीवरील नियतकालिके सुरू झाली. वसाहतकालीन भारतात व्यंगचित्रांनी ब्रिटिश सत्तेचे स्वरूप, वांशिक दृष्टिकोन आणि तत्कालीन राजकीय घडामोडी यांचे चित्रण केले. त्याचबरोबर भारतीय समाजातील प्रतिक्रिया आणि प्रतिकार व्यक्त करण्याचे माध्यम म्हणूनही त्यांचा वापर झाला.&lt;ref&gt;“[https://ir.nbu.ac.in/handle/123456789/3954 Caricature in Print Media: A Historical Study of Political Cartoons in Colonial India (1872–1947)]”, Dahlia Bhattacharya, ''Karatoya: North Bengal University Journal of History'', खंड १२, मार्च २०१९, पृ. ६३–७८.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;asianpunches&quot;&gt;Swarali Paranjape, “Crossing Boundaries: Punch and the Marathi Weekly Hindu Pañca (1870–1909)”, ''Asian Punches: A Transcultural Affair'', Springer, २०१३, पृ. १५१–१६४.&lt;/ref&gt;

मराठी व्यंगचित्रकलेच्या प्रारंभीच्या इतिहासात ''हिंदू पंच'' या साप्ताहिकाचा उल्लेख महत्त्वाचा आहे. इंग्लंडमधील ''पंच''च्या धर्तीवर मराठीत सुरू झालेल्या या नियतकालिकाने मराठी मुद्रित संस्कृतीत व्यंगचित्राधारित पत्रकारितेचा प्रारंभिक टप्पा निर्माण केला. संशोधक स्वारली परांजपे यांनी ''हिंदू पंच''मधील उपलब्ध अंकांचा अभ्यास करून या नियतकालिकाचे स्वरूप, त्यातील व्यंगात्मक आशय आणि पाश्चात्त्य ''पंच'' परंपरेशी असलेले त्याचे संबंध यांचा ऊहापोह केला आहे. त्यांच्या अभ्यासात १८८० ते १८८७ आणि १८९७ या वर्षांतील उपलब्ध अंकांचा आधार घेतलेला आहे.&lt;ref name=&quot;asianpunches&quot; /&gt;

मराठी व्यंगचित्रकलेला नियमित स्वरूप देण्यात शं. वा. किर्लोस्कर यांचे योगदान महत्त्वाचे मानले जाते. १९२५ पासून त्यांनी ''किर्लोस्कर'' नियतकालिकात नियमितपणे व्यंगचित्रे प्रसिद्ध करण्यास सुरुवात केली. त्यांच्या चित्रांमधून वैयक्तिक उन्नती, सामाजिक प्रबोधन आणि समाजाच्या सर्वांगीण विकासाशी संबंधित विचार मांडले जात. त्यांनी तीनशेहून अधिक व्यंगचित्रे किंवा बोधचित्रे रेखाटली. पुढे त्यांनी सामाजिक आणि राजकीय घडामोडींवरील टीकाचित्रेही प्रसिद्ध केली. नवोदित व्यंगचित्रकारांची चित्रे नियतकालिकात प्रसिद्ध करून त्यांना प्रोत्साहन देण्याचे कार्यही त्यांनी केले.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

विसाव्या शतकाच्या पुढील दशकांत मराठी नियतकालिकांनी हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रांना अधिक व्यापक व्यासपीठ उपलब्ध करून दिले. ''हंस'', ''मोहिनी'' आणि ''उद्यम'' यांसारख्या नियतकालिकांनी हास्यचित्रकलेला चालना दिली. या माध्यमांतून नागेश आर्डे, शि. द. फडणीस, प्रभाकर ठोकळ, वसंत सरवटे आणि श्याम जोशी यांसारख्या हास्यचित्रकारांची कामे वाचकांपर्यंत पोहोचली. ''आवाज'' वार्षिक, ''जत्रा'', ''मौज'' आणि ''वीणा'' यांसारख्या नियतकालिकांनीही व्यंगचित्रे आणि हास्यचित्रांना स्थान दिले. त्यामुळे मराठी व्यंगचित्रकलेत सामाजिक भाष्याबरोबरच विनोदी आणि कल्पनाप्रधान चित्रणाची परंपराही विकसित झाली.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

पुढील काळात मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विविध शाखांचा विस्तार झाला. वृत्तपत्रांतील राजकीय टीकाचित्रे, नियतकालिकांतील हास्यचित्रे, व्यक्तिचित्रांवर आधारित अर्कचित्रे, लेख-कथा-पुस्तकांसाठी केलेली चित्रांकने आणि चित्रपट्ट्या यांना स्वतंत्र स्थान प्राप्त झाले. या माध्यमांतून व्यंगचित्रकारांनी तत्कालीन समाजजीवन, राजकीय घडामोडी, मानवी स्वभाव आणि दैनंदिन अनुभव यांचे चित्रण केले. मराठी व्यंगचित्रकलेचा हा प्रवास नियतकालिकांची परंपरा आणि मुद्रित माध्यमांचा विकास यांच्याशी निगडित राहिला आहे.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

== व्यंगचित्रकलेत कोकणाचे योगदान ==

मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विकासात कोकण प्रदेशातील कलाकारांनी विविध प्रकारे योगदान दिले आहे. वृत्तपत्रे, नियतकालिके आणि दिवाळी अंक यांसारख्या मुद्रित माध्यमांतून त्यांनी सामाजिक, कौटुंबिक आणि राजकीय विषयांवरील व्यंगचित्रे व हास्यचित्रे वाचकांपर्यंत पोहोचवली. काही कलाकारांनी अर्कचित्रकला, चित्रांकन आणि जाहिरातकलेच्या क्षेत्रांतही काम केले. त्यांच्या कार्यातून मराठी व्यंगचित्रकलेतील विषयवैविध्य आणि अभिव्यक्तीची विविध रूपे दिसून येतात.

सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील कणकवलीजवळच्या जानवली येथे जन्मलेले '''बाळ राणे''' यांनी मराठी व्यंगचित्रकलेत दीर्घकाळ योगदान दिले. त्यांच्या व्यंगचित्रांचे विषय कौटुंबिक जीवन, सामाजिक परिस्थिती, राजकीय घडामोडी आणि दैनंदिन अनुभव असे विविध होते. *मनोहर*, *किर्लोस्कर*, *हंस*, *वसंत*, *मोहिनी*, *मार्मिक* आणि *किशोर* यांसारख्या मराठी नियतकालिकांबरोबरच हिंदी, गुजराती आणि इंग्रजी नियतकालिकांतही त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. *तरुण भारत*मधील ‘बाळूकाका’ हे त्यांचे पॉकेट कार्टून सुमारे पस्तीस वर्षे प्रसिद्ध होत होते. त्यांच्या चित्रांतून तत्कालीन समाजजीवनाचे प्रतिबिंब उमटत असे.&lt;ref&gt;प्रतिभा राणे-वाघ, “[https://www.pratibhawagh.com/bal-rane-marathi बाळ राणे (ज्येष्ठ व्यंगचित्रकार)]”.&lt;/ref&gt;

सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील मालवण तालुक्यातील कट्टा येथे जन्मलेले '''प्रभाकर वाईरकर''' यांनी व्यंगचित्रकला, अर्कचित्रकला आणि चित्रांकन या क्षेत्रांत काम केले. त्यांनी विविध वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांसाठी चित्रकार व व्यंगचित्रकार म्हणून काम केले. व्यक्तींची वैशिष्ट्ये रेखाटनातून व्यक्त करणाऱ्या अर्कचित्रांच्या माध्यमातूनही त्यांनी स्वतंत्र ओळख निर्माण केली. शास्त्रीय संगीत क्षेत्रातील कलाकारांची अर्कचित्रे रेखाटून त्यांचे प्रदर्शन भरविण्याचा उपक्रम त्यांनी केला होता. डिसेंबर २०११ मध्ये पुण्यातील सवाई गंधर्व भीमसेन महोत्सवात त्यांच्या सत्तरहून अधिक अर्कचित्रांचे प्रदर्शन आयोजित करण्यात आले होते.&lt;ref&gt;“[https://www.mahamtb.com/Encyc/2023/1/14/Article-on-Prabhakar-Wirekar.html व्यंगचित्रांद्वारे अटकेपार झेंडा नेणारे प्रभाकर वाईरकर]”, ''मुंबई तरुण भारत'', १४ जानेवारी २०२३.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Amrita Jain, “[https://indianexpress.com/article/cities/pune/lines-of-thought/ Lines of Thought]”, ''The Indian Express'', २ डिसेंबर २०११.&lt;/ref&gt;

ठाणे जिल्ह्यातील व्यंगचित्रकारांनीही मराठी नियतकालिके आणि वृत्तपत्रांमधून आपले योगदान दिले आहे. '''दिवाकर जयंत शेडगे''' यांनी विविध दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे व हास्यचित्रे रेखाटली. त्यांच्या सुमारे चार हजार व्यंगचित्रांचे प्रकाशन झाले असून त्यांनी नाटकांच्या जाहिरातींसाठीही चित्रे तयार केली. '''विवेक मेहेत्रे''' यांनी मराठीसह इतर भाषांतील नियतकालिकांसाठी हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रे रेखाटली. त्यांच्या चित्रांचे प्रकाशन अनेक वर्षे विविध नियतकालिकांतून झाले आहे. या कलाकारांच्या कार्यामुळे ठाणे परिसरातील व्यंगचित्रकलेला मुद्रित माध्यमांत व्यासपीठ मिळाले.&lt;ref&gt;शरद लोणकर, “[https://mymarathi.net/r-sarag-3/ व्यंगचित्रकलेचा वारसा जपणारे दिवाकर शेडगे]”, ''My Marathi'', १० जानेवारी २०१९.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“[https://dainikgomantak.esakal.com/cartoonist-vivek-mehetre-famous-cartoonist-in-india-ms98 विवेक मेहेत्रे]”, ''दैनिक गोमन्तक'', १३ फेब्रुवारी २०२४.&lt;/ref&gt;

कोकणातील या कलाकारांच्या कार्याचा विचार करता, त्यांच्या योगदानाचे स्वरूप केवळ विनोदी चित्रनिर्मितीपुरते मर्यादित राहिलेले नाही. नियतकालिकांतील सातत्यपूर्ण प्रकाशन, सामाजिक आणि राजकीय विषयांचे चित्रण, व्यक्तिचित्रण, अर्कचित्रे आणि चित्रांकन अशा विविध माध्यमांतून त्यांनी मराठी दृश्यकलेच्या या शाखेचा विस्तार केला. त्यांच्या प्रकाशित कलाकृतींमधून त्या त्या काळातील समाजजीवन आणि सार्वजनिक जीवनातील घडामोडींचे चित्ररूप दर्शन घडते.

=== महाराष्ट्रातील व्यंगचित्रकलेचा वारसा आणि दस्तऐवजीकरण ===

महाराष्ट्रातील व्यंगचित्रकलेच्या परंपरेत '''विकास सबनीस''' यांचे योगदान महत्त्वाचे मानले जाते. त्यांनी सुमारे पाच दशके सामाजिक आणि राजकीय विषयांवरील व्यंगचित्रे रेखाटली. शिवसेनाप्रमुख बाळासाहेब ठाकरे यांनी त्यांच्या चित्रकौशल्याची दखल घेऊन त्यांच्यावर ''मार्मिक''मधील व्यंगचित्रांची जबाबदारी सोपविली होती. ''मार्मिक''मध्ये सुमारे बारा वर्षे काम केल्यानंतर त्यांनी ''लोकसत्ता'' या मराठी दैनिकासाठी व्यंगचित्रे रेखाटली. त्यांच्या व्यंगचित्रांमधून समकालीन सामाजिक आणि राजकीय घडामोडींवर भाष्य केले जात असे. २७ डिसेंबर २०१९ रोजी मुंबई येथे त्यांचे निधन झाले.&lt;ref name=&quot;vikassabnis&quot;&gt;“[https://indianexpress.com/article/india/noted-cartoonist-vikas-sabnis-dead-6188466/ Noted cartoonist Vikas Sabnis dead]”, ''The Indian Express'', २८ डिसेंबर २०१९.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;प्रा. गजानन शेपाळ, “[https://www.mahamtb.com/Encyc/2019/12/28/Article-on-cartoon-artist-vikas-sabnis.html व्यंगचित्रांचा ‘विकास’ विसावला]”, ''मुंबई तरुण भारत'', २८ डिसेंबर २०१९.&lt;/ref&gt;

महाराष्ट्रातील व्यंगचित्रकलेच्या इतिहासाचे दस्तऐवजीकरण करण्याच्या दृष्टीने ‘महाराष्ट्राच्या हास्यरेषा’ या पुस्तकाचे प्रकाशन महत्त्वाचे ठरले. व्यंगचित्रकार प्रशांत कुलकर्णी यांनी संपादित केलेल्या या ग्रंथात मराठी व्यंगचित्रकलेच्या सुमारे शंभर वर्षांच्या परंपरेचा आढावा आणि विविध व्यंगचित्रकारांची निवडक चित्रे समाविष्ट करण्यात आली आहेत. ग्रंथाली प्रकाशनाने प्रकाशित केलेल्या या पुस्तकाचे प्रकाशन २९ ऑक्टोबर २०२६ रोजी मुंबईतील दादर येथील स्वातंत्र्यवीर सावरकर स्मारक सभागृहात झाले. या कार्यक्रमात मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी मुंबईत व्यंगचित्रकारांच्या कलाकृतींसाठी स्वतंत्र कला दालन उभारण्याची घोषणा केली. सांस्कृतिक कार्य विभागाच्या माध्यमातून या दालनाच्या उभारणीसाठी शासन पुढाकार घेणार असल्याचे त्यांनी सांगितले.&lt;ref&gt;“[https://www.saamana.com/maharashtrachy-hasyaresha-book-launch-devendra-fadnavis-uddhav-thackeray-raj-thackeray/ ‘महाराष्ट्राच्या हास्यरेषा’ पुस्तकाचे उद्या प्रकाशन; देवेंद्र फडणवीस, उद्धव ठाकरे, राज ठाकरे यांची प्रमुख उपस्थिती]”, ''सामना'', २८ ऑक्टोबर २०२६.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“[https://www.maharashtracrimetimes.com/a-dedicated-art-gallery-for-cartoonists-will-be-established-in-mumbai-chief-minister-makes-the-announcement-at-the-launch-event-of-the-book-maharashtrachya-hasyaresha-the-laughter/ मुंबईत व्यंगचित्रकारांसाठी स्वतंत्र कला दालन उभारणार; ‘महाराष्ट्राच्या हास्यरेषा’ पुस्तक प्रकाशन सोहळ्यात मुख्यमंत्र्यांची घोषणा]”, ''महाराष्ट्र क्राइम टाइम्स'', ३० ऑक्टोबर २०२६.&lt;/ref&gt;

=== व्यंगचित्राची संकल्पना आणि स्वरूप ===

व्यंगचित्र ही दृश्यकलेतील अशी अभिव्यक्ती आहे, जिच्या माध्यमातून एखाद्या व्यक्तीचे, प्रसंगाचे किंवा सामाजिक व राजकीय परिस्थितीचे वैशिष्ट्यपूर्ण पैलू विनोद, उपरोध अथवा टीकेच्या माध्यमातून मांडले जातात. रेषा, आकार, प्रमाण आणि प्रसंगरचना यांच्या साहाय्याने व्यक्ती किंवा परिस्थितीतील वैशिष्ट्ये ठळक केली जातात. व्यक्तीच्या चेहऱ्यावरील किंवा शरीरावरील विशिष्ट वैशिष्ट्ये अतिशयोक्तीने दाखवून व्यक्तिचित्रण केले जाते, तर सामाजिक आणि राजकीय घटनांमधील विसंगती दृश्यरूपातून व्यक्त केली जाते. त्यामुळे व्यंगचित्र हे केवळ हास्यनिर्मितीचे साधन नसून सामाजिक भाष्य आणि विचारप्रवर्तनाचे माध्यमही आहे.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot;/&gt;

विषय आणि अभिव्यक्तीच्या पद्धतीनुसार व्यंगचित्रांचे स्वरूप बदलते. राजकीय व्यंगचित्रांमध्ये शासनव्यवस्था, राजकीय नेतृत्व, सार्वजनिक धोरणे आणि समकालीन घटनांवर भाष्य केले जाते. सामाजिक व्यंगचित्रांमध्ये रूढी, परंपरा, मानवी स्वभाव, सामाजिक विषमता आणि दैनंदिन जीवनातील विसंगती यांचे चित्रण आढळते. काही व्यंगचित्रांमध्ये संवाद किंवा शीर्षकाचा वापर केला जातो, तर काही चित्रे शब्दांशिवाय केवळ दृश्यरचनेतून आशय व्यक्त करतात.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

व्यंगचित्राशी संबंधित अर्कचित्र, हास्यचित्र आणि चित्रपट्टी हे अभिव्यक्तीचे स्वतंत्र प्रकार आहेत. अर्कचित्रामध्ये व्यक्तीच्या चेहऱ्याची किंवा शरीराची वैशिष्ट्ये ठळक करून तिचे व्यक्तिचित्रण केले जाते. हास्यचित्राचा मुख्य उद्देश विनोदनिर्मिती असतो. चित्रपट्टीमध्ये सलग चित्रांच्या माध्यमातून एखादा प्रसंग, घटना किंवा कथा मांडली जाते. या प्रकारांमध्ये अतिशयोक्ती आणि विनोदाचा वापर होऊ शकतो; तथापि त्यांची अभिव्यक्तीपद्धती आणि आशय व्यंगचित्रापेक्षा वेगळा असू शकतो.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

व्यंगचित्राचा परिणामकारकपणा चित्रकाराच्या निरीक्षणशक्ती, रेखाटनकौशल्य, कल्पकता आणि विषयाच्या आकलनावर अवलंबून असतो. मर्यादित रेषा आणि मोजक्या दृश्यघटकांच्या साहाय्याने व्यापक आशय व्यक्त करणे हे या कलेचे वैशिष्ट्य आहे. वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमध्ये व्यंगचित्रांचा वापर समकालीन घटनांवरील प्रतिक्रिया व्यक्त करण्यासाठी तसेच सामाजिक आणि राजकीय प्रश्नांकडे वाचकांचे लक्ष वेधण्यासाठी केला जातो. त्यामुळे व्यंगचित्र हे कला, पत्रकारिता आणि सामाजिक संवाद यांना जोडणारे प्रभावी माध्यम ठरते.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

=== मराठी व्यंगचित्रकलेचा इतिहास ===

मराठी व्यंगचित्रकलेचा प्रारंभ एकोणिसाव्या शतकाच्या उत्तरार्धात मुद्रित पत्रकारितेच्या विकासाशी निगडित आहे. इंग्लंडमधील ''पंच'' या विनोदी आणि व्यंगात्मक नियतकालिकाच्या प्रभावातून भारतात विविध प्रादेशिक भाषांमध्ये त्याच धर्तीची नियतकालिके सुरू झाली. मराठीत ठाण्याहून प्रसिद्ध होणाऱ्या ''हिंदू पंच'' या साप्ताहिकात १८८३ च्या सुमारास व्यंगचित्रे प्रसिद्ध झाली. मराठीतील व्यंगचित्राधारित पत्रकारितेच्या प्रारंभीच्या टप्प्यात या नियतकालिकाचे महत्त्वाचे स्थान आहे. या नियतकालिकाने पाश्चात्त्य व्यंगचित्रपरंपरेतील काही वैशिष्ट्यांचा मराठी मुद्रित संस्कृतीशी परिचय करून दिला. संशोधक स्वारली परांजपे यांनी ''हिंदू पंच''मधील उपलब्ध अंकांचा अभ्यास करून त्यातील व्यंगात्मक आशय आणि पाश्चात्त्य ''पंच''शी असलेले सांस्कृतिक संबंध स्पष्ट केले आहेत.&lt;ref name=&quot;vishwakosh-vyangyachitra&quot;&gt;“[https://vishwakosh.marathi.gov.in/33080/ व्यंग्यचित्र]”, ''मराठी विश्वकोश''.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;paranjape&quot;&gt;Swarali Paranjape, “Crossing Boundaries: Punch and the Marathi Weekly Hindu Pañca (1870–1909)”, in ''Asian Punches: A Transcultural Affair'', Springer, २०१३, पृ. १५१–१६४.&lt;/ref&gt;

मराठी व्यंगचित्रकलेच्या इतिहासात १९२५ हे वर्ष महत्त्वाचे मानले जाते. मराठी विश्वकोशानुसार, मराठी व्यंगचित्रांची सलग परंपरा ''किर्लोस्कर'' या नियतकालिकातून शं. वा. किर्लोस्कर यांच्या प्रयत्नांमुळे सुरू झाली. त्यांनी व्यंगचित्रांचा वापर सामाजिक प्रबोधन, वैयक्तिक उन्नती आणि समाजजीवनातील प्रश्न मांडण्यासाठी केला. पुढे ''किर्लोस्कर''सारख्या नियतकालिकांमधून व्यंगचित्रांना नियमित स्थान मिळाल्यामुळे मराठी वाचकांमध्ये या कलाप्रकाराची ओळख आणि लोकप्रियता वाढण्यास मदत झाली.&lt;ref name=&quot;vishwakosh-vyangyachitra&quot; /&gt;

भारतातील व्यंगचित्रकलेचा विकास हा केवळ कलात्मक बदलांचा इतिहास नसून तो पत्रकारिता, राजकीय विचारप्रवाह आणि सार्वजनिक चर्चेच्या विस्ताराशीही संबंधित आहे. एकोणिसाव्या शतकाच्या उत्तरार्धापासून वृत्तपत्रांमधील व्यंगचित्रांनी ब्रिटिश वसाहतवादी सत्तेचे स्वरूप, भारतीय समाजातील बदल आणि राजकीय घडामोडी यांवर भाष्य केले. पुढील काळात स्वातंत्र्यचळवळ, राष्ट्रनिर्मिती, लोकशाही व्यवस्था आणि सामाजिक परिवर्तन यांसारखे विषय व्यंगचित्रांच्या आशयाचा भाग बनले. व्यंगचित्रे ही बातमी किंवा लेखाला पूरक चित्रे असण्यापलीकडे जाऊन सार्वजनिक प्रश्नांवर मत व्यक्त करणारे स्वतंत्र माध्यम म्हणून विकसित झाली.&lt;ref name=&quot;khanduri&quot;&gt;Ritu Gairola Khanduri, ''Caricaturing Culture in India: Cartoons and History in the Modern World'', Cambridge University Press, २०१४.&lt;/ref&gt;

स्वातंत्र्यपूर्व काळात मराठी नियतकालिकांमधील व्यंगचित्रांचा आशय तत्कालीन सामाजिक आणि राजकीय परिस्थितीशी संबंधित होता. सामाजिक रूढी, शिक्षण, स्त्रीजीवन, सार्वजनिक संस्था आणि राजकीय घडामोडी यांसारख्या विषयांवर व्यंगचित्रांच्या माध्यमातून भाष्य केले जात असे. ''हिंदू पंच''मधील चित्रे मराठी मुद्रित संस्कृतीत व्यंगचित्रांच्या प्रारंभीच्या वापराची उदाहरणे आहेत. अशा चित्रांचा अभ्यास तत्कालीन सामाजिक दृष्टिकोन आणि सार्वजनिक चर्चेचे स्वरूप समजून घेण्यासाठी उपयुक्त ठरतो.&lt;ref name=&quot;paranjape&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;khanduri&quot; /&gt;

स्वातंत्र्यानंतर वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांच्या प्रसारामुळे व्यंगचित्रकलेला अधिक व्यापक वाचकवर्ग मिळाला. राजकीय व्यंगचित्रे, व्यक्तिचित्रण, पॉकेट कार्टून, हास्यचित्रे आणि चित्रपट्ट्या अशा विविध प्रकारांतून कलाकारांनी आपली अभिव्यक्ती विकसित केली. या काळात व्यंगचित्रकारांनी राजकीय नेतृत्व, सार्वजनिक धोरणे, सामाजिक बदल आणि दैनंदिन जीवनातील विसंगती यांवर चित्रांच्या माध्यमातून भाष्य केले. वृत्तपत्रांतील नियमित व्यंगचित्रे आणि नियतकालिकांतील हास्यचित्रांमुळे या कलेचा वाचकांशी सातत्यपूर्ण संबंध प्रस्थापित झाला.&lt;ref name=&quot;khanduri&quot; /&gt;

कालांतराने मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विषयांत आणि तंत्रांत विविधता आली. वृत्तपत्रांतील राजकीय भाष्याबरोबरच सामाजिक जीवन, कौटुंबिक प्रसंग, मानवी स्वभाव, सांस्कृतिक बदल आणि दैनंदिन अनुभव यांचे चित्रण वाढले. मुद्रित माध्यमांबरोबरच व्यंगचित्रप्रदर्शने, पुस्तकप्रकाशन आणि इतर दृश्य माध्यमांतूनही या कलेचा प्रसार झाला. अशा प्रकारे मराठी व्यंगचित्रकलेने पत्रकारिता, दृश्यकला आणि सामाजिक भाष्य यांचा संगम साधत स्वतंत्र कलापरंपरा विकसित केली.&lt;ref name=&quot;vishwakosh-vyangyachitra&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;khanduri&quot; /&gt;

=== मराठी वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमधील व्यंगचित्रे ===

मराठी वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांनी व्यंगचित्रकलेच्या प्रसारात महत्त्वाची भूमिका बजावली आहे. मुद्रित माध्यमांमधील व्यंगचित्रांमुळे सामाजिक आणि राजकीय घटनांवरील भाष्य वाचकांपर्यंत चित्ररूपात पोहोचले. वृत्तपत्रांतील व्यंगचित्रे प्रामुख्याने समकालीन घटना, सार्वजनिक जीवन, राजकीय निर्णय आणि सामाजिक प्रश्न यांवर भाष्य करतात. नियतकालिकांमध्ये प्रसिद्ध होणाऱ्या हास्यचित्रांचा विषयविस्तार तुलनेने अधिक असतो. त्यांत कौटुंबिक जीवन, मानवी स्वभाव, सामाजिक रूढी आणि दैनंदिन अनुभव यांचे चित्रण आढळते. विनोद आणि उपरोध यांच्या साहाय्याने गंभीर विषयही वाचकांपर्यंत प्रभावीपणे पोहोचवले जातात.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

मराठी मुद्रित माध्यमांतील व्यंगचित्रपरंपरेच्या प्रारंभीच्या टप्प्यात ''हिंदू पंच'' या साप्ताहिकाचे स्थान महत्त्वाचे आहे. इंग्रजी ''पंच''च्या धर्तीवर सुरू झालेल्या या नियतकालिकातून व्यंगचित्रे आणि व्यंगात्मक लेखन प्रसिद्ध होत असे. या साप्ताहिकातील चित्रांमधून तत्कालीन समाजजीवन आणि सार्वजनिक घडामोडींचे चित्रण झाले. ''हिंदू पंच''च्या अभ्यासातून पाश्चात्त्य व्यंगचित्रपरंपरेतील काही शैलीगत वैशिष्ट्ये मराठी मुद्रित संस्कृतीत कशा प्रकारे आली आणि त्यांना स्थानिक सामाजिक संदर्भ कसे प्राप्त झाले, हे स्पष्ट होते.&lt;ref name=&quot;paranjape&quot; /&gt;

पुढील काळात ''किर्लोस्कर'' या नियतकालिकाने मराठी व्यंगचित्रकलेच्या नियमित परंपरेला चालना दिली. शं. वा. किर्लोस्कर यांनी व्यंगचित्रांचा उपयोग सामाजिक प्रबोधन आणि समाजजीवनातील प्रश्न मांडण्यासाठी केला. त्यानंतर ''हंस'', ''मोहिनी'' आणि ''उद्यम'' यांसारख्या नियतकालिकांनी हास्यचित्रकलेच्या प्रसाराला हातभार लावला. या नियतकालिकांमधून नागेश आर्डे, शि. द. फडणीस, प्रभाकर ठोकळ, वसंत सरवटे आणि श्याम जोशी यांसारख्या हास्यचित्रकारांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. पुढील काळात ''आवाज'' वार्षिक आणि ''जत्रा'' यांसारख्या नियतकालिकांनीही हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रांना वाचकांपर्यंत पोहोचवले.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;&lt;ref&gt;“[https://www.loksatta.com/lokrang/marathi-caricature-cartoonist-history-maharashtra-hasyaresha-book-analysis-ssb-93-5984610/ मराठी व्यंगचित्रकलेची दृश्यात्मक नोंदवही]”, प्रशांत कुलकर्णी, ''लोकसत्ता''.&lt;/ref&gt;

राजकीय व्यंगचित्रांच्या प्रसारात ''सकाळ'' आणि ''मार्मिक'' यांसारख्या मुद्रित माध्यमांचे योगदान उल्लेखनीय आहे. ''सकाळ''मध्ये प्रारंभीपासून संपादकीय टीकाचित्रांना स्थान देण्यात आले. पुढे बाळासाहेब ठाकरे यांनी ''मार्मिक'' या व्यंगचित्रप्रधान साप्ताहिकाच्या माध्यमातून राजकीय आणि सामाजिक विषयांवरील व्यंगचित्रांची परंपरा विकसित केली. या साप्ताहिकामुळे अनेक व्यंगचित्रकारांना आपली कला सादर करण्यासाठी व्यासपीठ मिळाले. विकास सबनीस यांसारख्या व्यंगचित्रकारांना ''मार्मिक''मधून प्रसिद्धी मिळाली.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;vikassabnis&quot; /&gt;

दिवाळी अंकांनीही मराठी हास्यचित्रकार आणि व्यंगचित्रकारांना विशेष व्यासपीठ उपलब्ध करून दिले. दिवाळी अंकांतील चित्रांना विषय आणि मांडणीच्या दृष्टीने अधिक विस्तार मिळत असे. सामाजिक जीवनातील शाश्वत विसंगती, कौटुंबिक प्रसंग, मानवी स्वभाव आणि विनोदी परिस्थिती यांवर आधारित हास्यचित्रे या अंकांत प्रसिद्ध होत असत. त्यामुळे वृत्तपत्रांतील तात्कालिक राजकीय टीकाचित्रांबरोबरच नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांमधील हास्यचित्रांनी मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विविध प्रवाहांना चालना दिली.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

वृत्तपत्रांतील नियमित व्यंगचित्रे आणि नियतकालिकांतील हास्यचित्रे यांमुळे व्यंगचित्रकारांचा वाचकांशी सातत्यपूर्ण संवाद निर्माण झाला. एखाद्या घटनेचे दृश्यरूप सादर करण्याबरोबरच तिच्यामागील सामाजिक किंवा राजकीय विसंगती अधोरेखित करण्याचे कार्य या चित्रांनी केले. त्यामुळे मराठी वृत्तपत्रे आणि नियतकालिके ही व्यंगचित्रकलेच्या प्रसाराची महत्त्वाची माध्यमे ठरली. त्यांच्या माध्यमातून मराठी समाजजीवनातील बदलांची दृश्य नोंदही तयार झाली.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

== जिल्हानिहाय व्यंगचित्रकार ==

=== ठाणे जिल्हा ===

ठाणे जिल्ह्याशी संबंधित काही व्यंगचित्रकारांनी मराठी वृत्तपत्रे, नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांमधून व्यंगचित्रकलेच्या विकासात योगदान दिले आहे. या कलाकारांनी हास्यचित्रे, सामाजिक आणि राजकीय व्यंगचित्रे, चित्रांकन तसेच व्यंगचित्रकलेच्या प्रसारासाठी विविध उपक्रमांत सहभाग घेतला आहे. दिवाकर जयंत शेडगे आणि विवेक मेहेत्रे ही या क्षेत्रातील उल्लेखनीय नावे आहेत.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;&gt;शरद लोणकर, “[https://mymarathi.net/r-sarag-3/ व्यंगचित्रकलेचा वारसा जपणारे दिवाकर शेडगे]”, ''माय मराठी'', १० जानेवारी २०१९.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MehetreProfile&quot;&gt;“[https://www.marathisrushti.com/profiles/vivek-mehetre/ मेहेत्रे, विवेक]”, ''मराठीसृष्टी''.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MehetreGomantak&quot;&gt;मुकेश थळी, “[https://dainikgomantak.esakal.com/blog/cartoonist-vivek-mehetre-famous-cartoonist-in-india-ms98 हास्य, हास्यचित्रे व व्यंगचित्रे]”, ''दैनिक गोमन्तक'', १३ फेब्रुवारी २०२४.&lt;/ref&gt;

==== दिवाकर जयंत शेडगे ====

दिवाकर जयंत शेडगे यांचा जन्म ७ फेब्रुवारी १९४२ रोजी झाला. चित्रकलेचा वारसा लाभलेल्या कुटुंबात त्यांचे बालपण गेले. त्यांचे वडील चित्रकार होते आणि त्यांनी वडिलांच्या मार्गदर्शनाखाली चित्रकलेचे काम सुरू केले. पुढे व्यंगचित्रकलेकडे वळल्यानंतर त्यांनी स्वतःची स्वतंत्र शैली विकसित केली. १९६९ मध्ये ''आवाज'' दिवाळी अंकात त्यांचे पहिले व्यंगचित्र प्रसिद्ध झाले. त्यानंतर ''लोकसत्ता'', ''लोकप्रभा'', ''मार्मिक'', ''जत्रा'', ''श्रीदीपलक्ष्मी'', ''दीपावली'' आणि अन्य नियतकालिकांतून त्यांची व्यंगचित्रे प्रसिद्ध झाली. त्यांनी पन्नासहून अधिक दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे रेखाटली आणि त्यांची सुमारे चार हजार व्यंगचित्रे प्रकाशित झाली. नाटकांच्या जाहिराती, दिवाळी अंकांची मुखपृष्ठे आणि कथाचित्रे यांसाठीही त्यांनी चित्रांकन केले. ''रत्‍नागिरी टाइम्स'', ''दो बजे दोपहर'' आणि ''सांज समाचार'' या वृत्तपत्रांसाठी त्यांनी व्यंगचित्रमालिका तयार केल्या.

१९९२ मध्ये मुंबई मराठी पत्रकार संघाच्या ‘मधुचंद्र साहित्यिकांचा’ या मालिकेतील हास्यचित्रांसाठी आणि २००२ मध्ये ''कलाकुंज'' दिवाळी अंकातील हास्यचित्रांसाठी त्यांना शं. वा. किर्लोस्कर स्मृतिचिन्ह प्रदान करण्यात आले. ते ठाणे जिल्ह्यातील कळवा येथे वास्तव्यास होते.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot; /&gt;

==== विवेक मेहेत्रे ====

'''विवेक मेहेत्रे''' हे ठाण्यात वास्तव्यास असलेले हास्यचित्रकार, व्यंगचित्रकार, लेखक आणि प्रकाशक आहेत. वयाच्या सोळाव्या वर्षापासून त्यांनी व्यंगचित्रे रेखाटण्यास सुरुवात केली. त्यांनी अभियांत्रिकी शाखेतील पदवी व पदव्युत्तर शिक्षण तसेच व्यवस्थापनशास्त्रातील पदव्युत्तर शिक्षण पूर्ण केले. मराठी, इंग्रजी आणि गुजराती यांसह विविध भाषांतील नियतकालिकांतून त्यांची हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रे प्रसिद्ध झाली आहेत. त्यांच्या सुमारे साठ हजार हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रांचा उल्लेख त्यांच्या चरित्रात्मक नोंदीत आढळतो. उत्कृष्ट व्यंगचित्रकलेसाठी त्यांना शं. वा. किर्लोस्कर पुरस्कार २००० आणि २००९ या वर्षांत दोन वेळा मिळाला. ''तुमचा नवा दोस्त इंटरनेट'' या त्यांच्या पुस्तकाला महाराष्ट्र शासनाचा प्रथम क्रमांकाचा पुरस्कार मिळाला आहे.&lt;ref name=&quot;MehetreProfile&quot; /&gt;

१९९३ पासून ते पत्नी वैशाली मेहेत्रे यांच्यासह ‘उद्वेली बुक्स’ या प्रकाशन संस्थेचे काम पाहतात. त्यांच्या हास्यचित्रांचे संकलन करणारी पुस्तकेही प्रकाशित झाली आहेत. व्यंगचित्रकलेच्या प्रसारासाठी त्यांनी कार्यशाळा आणि इतर उपक्रमांत सहभाग घेतला आहे.&lt;ref name=&quot;MehetreGomantak&quot; /&gt;

जानेवारी २०१८ मध्ये ठाणे येथे आयोजित अखिल भारतीय मराठी व्यंगचित्रकार संमेलनाचे अध्यक्षपद विवेक मेहेत्रे यांनी भूषविले. २० आणि २१ जानेवारी रोजी झालेल्या या संमेलनात ‘सोशल मीडिया आणि व्यंगचित्रे’ तसेच ‘मराठी दैनिकांचे संपादक राजकीय व्यंगचित्रांना घाबरू लागले आहेत का’ या विषयांवर चर्चासत्रे आयोजित करण्यात आली होती. महिला, मुली, ज्येष्ठ नागरिक आणि मुलांसाठी कार्यशाळा तसेच ज्येष्ठ आणि दिवंगत व्यंगचित्रकारांच्या कलाकृतींचे प्रदर्शनही आयोजित करण्यात आले होते. या संमेलनाचे आयोजन ‘कार्टूनिस्ट्स कंबाइन’ या संस्थेतर्फे करण्यात आले होते.&lt;ref&gt;“[https://maharashtratimes.com/maharashtra/mumbai-news/marathi-cartoonist-gettogether-in-thane/amp_articleshow/61969835.cms ठाण्यामध्ये रंगणार मराठी व्यंगचित्रकार संमेलन]”, ''महाराष्ट्र टाइम्स'', ८ डिसेंबर २०१७.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“[https://www.esakal.com/mumbai/marathi-news-thane-news-marathi-caricature-festival-93538 व्यंगचित्रांचा इतिहास पुस्तकांतून जतन करा : सुहास बहुलकर]”, ''सकाळ'', २० जानेवारी २०१८.&lt;/ref&gt;

=== सिंधुदुर्ग जिल्हा ===

सिंधुदुर्ग जिल्ह्याशी संबंधित काही कलाकारांनी मराठी व्यंगचित्रकलेच्या विकासात योगदान दिले आहे. वृत्तपत्रे, नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांमधून त्यांच्या कलाकृती प्रसिद्ध झाल्या. या जिल्ह्यातील उल्लेखनीय व्यंगचित्रकारांमध्ये बाळ राणे आणि प्रभाकर वाईरकर यांचा समावेश होतो.

==== बाळ राणे ====

'''बाळ राणे''' हे मराठीतील ज्येष्ठ व्यंगचित्रकार होते. त्यांचा जन्म २६ जानेवारी १९१४ रोजी सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील कणकवलीजवळच्या जानवली येथे झाला. लहानपणापासूनच चित्रकार होण्याची त्यांची इच्छा होती. मुंबईत त्यांनी मॅट्रिकपर्यंत शिक्षण घेतले. त्यानंतर सुप्रसिद्ध चित्रकार स. ल. हळदणकर यांच्याकडे चित्रकलेचे प्रशिक्षण घेतले. पुढे त्यांनी मुंबईतील पोलीस आयुक्त कार्यालयात लिपिक म्हणून नोकरी केली; मात्र नोकरी सांभाळून व्यंगचित्रकलेचा सराव सुरू ठेवला. त्यांच्या व्यंगचित्रांत कौटुंबिक, सामाजिक, राजकीय आणि दैनंदिन जीवनातील प्रसंगांचे चित्रण आढळते.

''मनोहर'', ''किर्लोस्कर'', ''हंस'', ''वसंत'', ''मोहिनी'', ''उद्यम'', ''वाङ्मयशोभा'', ''आवाज'', ''मार्मिक'' आणि ''किशोर'' यांसारख्या मराठी नियतकालिके व दिवाळी अंकांतून त्यांची व्यंगचित्रे प्रसिद्ध झाली. मराठीबरोबरच ''शंकर्स वीकली'', ''धर्मयुग'' आणि ''चित्रलेखा'' यांसारख्या इंग्रजी, हिंदी आणि गुजराती नियतकालिकांतही त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. ''तरुण भारत''च्या पुणे आणि नागपूर आवृत्त्यांमध्ये ‘बाळूकाका’ या नावाने त्यांचे पॉकेट कार्टून जवळपास पस्तीस वर्षे नियमितपणे प्रसिद्ध होत होते. त्यांच्या जन्मशताब्दीनिमित्त २०१४ मध्ये सर जे. जे. उपयोजित कला महाविद्यालयात त्यांच्या चित्रसंग्रहाचे प्रदर्शन भरविण्यात आले होते.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;&gt;प्रतिभा राणे-वाघ, “[https://www.pratibhawagh.com/bal-rane-marathi बाळ राणे (ज्येष्ठ व्यंगचित्रकार)]”, ''प्रतिभा वाघ''.&lt;/ref&gt;

==== प्रभाकर वाईरकर ====

'''प्रभाकर वाईरकर''' हे आंतरराष्ट्रीय स्तरावर ओळख निर्माण केलेले मराठी व्यंगचित्रकार, अर्कचित्रकार आणि रेखांकनकार आहेत. त्यांचा जन्म १९५१ मध्ये सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील मालवण तालुक्यातील कट्टा येथे झाला. त्यांनी मुंबईतील सर जे. जे. उपयोजित कला संस्थेतून १९७७ मध्ये उपयोजित कलेची पदविका प्राप्त केली. व्यंगचित्रे, अर्कचित्रे, रेखाचित्रे आणि जाहिरातकला या क्षेत्रांत त्यांनी काम केले. विविध वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांसाठी त्यांनी व्यंगचित्रे व अर्कचित्रे रेखाटली. ''इंडियन एक्सप्रेस'', ''द टाइम्स ऑफ इंडिया'', ''द संडे ऑब्झर्व्हर'', ''लोकसत्ता'', ''लोकप्रभा'', ''महाराष्ट्र टाइम्स'', ''मार्मिक'' आणि ''आपले महानगर'' यांसारख्या वृत्तपत्रे व नियतकालिकांतून त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली.

१९८७ मध्ये स्वित्झर्लंड येथे झालेल्या आंतरराष्ट्रीय कॉमिक्स महोत्सवात त्यांच्या चित्रांचा समावेश झाला होता. २००२ मध्ये दूरदर्शनने भारतातील नामवंत व्यंगचित्रकारांवर आधारित मालिका प्रसारित केली होती. या मालिकेतील एक भाग प्रभाकर वाईरकर यांच्या कार्यावर आधारित होता. जाहिरातकला क्षेत्रातही त्यांनी अर्कचित्रे आणि व्यंगचित्रांचा वापर करून योगदान दिले.&lt;ref name=&quot;PrabhakarWairkar&quot;&gt;“[https://www.mahamtb.com/Encyc/2023/1/14/Article-on-Prabhakar-Wirekar.html व्यंगचित्रांद्वारे अटकेपार झेंडा नेणारे प्रभाकर वाईरकर]”, ''मुंबई तरुण भारत'', १४ जानेवारी २०२३.&lt;/ref&gt;

२०२६ मध्ये रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील लांजा तालुक्यातील रिंगणे येथे राजापूर-लांजा तालुका नागरिक संघाचे अकरावे ग्रामीण मराठी साहित्य संमेलन आयोजित करण्यात आले होते. या संमेलनात प्रभाकर वाईरकर यांच्या चित्रांचे प्रदर्शन भरविण्यात आले. संमेलनाच्या अखेरच्या दिवशी त्यांना बाळकृष्ण खामकर ‘कोकण भूषण’ पुरस्कार प्रदान करण्यात आला. हा पुरस्कार त्यांच्या व्यंगचित्रकलेतील योगदानाची दखल घेऊन देण्यात आला.&lt;ref&gt;“[https://marathi.hindusthansamachar.in/Encyc/2026/1/9/Rural-Literature-Conference-to-be-held-at-Ringane-.php रत्नागिरी : जानेवारीअखेर रिंगणे येथे अकरावे ग्रामीण साहित्य संमेलन]”, ''हिंदुस्थान समाचार'', जानेवारी २०२६.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“[https://marathi.hindusthansamachar.in/Encyc/2026/2/2/Prabhakar-Wairkar-Speeach-in-R.php रत्नागिरी : समाजातील सर्व घटकांना सामावून घेऊन प्रगती साधणारे संमेलन - प्रभाकर वाईरकर]”, ''हिंदुस्थान समाचार'', २ फेब्रुवारी २०२६.&lt;/ref&gt;

== व्यंगचित्रकारांचे कलात्मक योगदान ==

कोकणाशी संबंधित व्यंगचित्रकारांनी मराठी व्यंगचित्रकलेत विविध विषय आणि माध्यमांद्वारे योगदान दिले आहे. त्यांच्या कलाकृतींमध्ये सामाजिक जीवन, राजकीय घडामोडी, मानवी स्वभाव, कौटुंबिक प्रसंग आणि दैनंदिन व्यवहार यांचे चित्रण आढळते. काही कलाकारांनी वृत्तपत्रांतील नियमित व्यंगचित्रांमधून समकालीन घटनांवर भाष्य केले, तर काहींनी नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांमधून हास्यचित्रे, अर्कचित्रे आणि चित्रांकने प्रसिद्ध केली. त्यामुळे त्यांचे कार्य राजकीय व्यंगचित्रांपुरते मर्यादित न राहता चित्रांकन आणि जाहिरातकलेसारख्या क्षेत्रांपर्यंत विस्तारले.

बाळ राणे यांनी वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमधून दीर्घकाळ व्यंगचित्रे प्रसिद्ध केली. *तरुण भारत*मधील ‘बाळूकाका’ या पॉकेट कार्टूनमधून त्यांनी दैनंदिन जीवनातील प्रसंग आणि सामाजिक विसंगती विनोदी शैलीत मांडल्या. मराठी नियतकालिकांबरोबरच हिंदी, इंग्रजी आणि गुजराती नियतकालिकांतही त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. विविध भाषांतील नियतकालिकांमधील त्यांच्या प्रकाशनामुळे त्यांच्या व्यंगचित्रांचे कार्य प्रादेशिक भाषिक मर्यादांपलीकडे पोहोचले.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;/&gt;

प्रभाकर वाईरकर यांनी व्यंगचित्रकलेबरोबरच अर्कचित्र, चित्रांकन आणि जाहिरातकलेच्या क्षेत्रांत काम केले. विविध वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांसाठी त्यांनी चित्रे रेखाटली. १९८७ मध्ये स्वित्झर्लंड येथे झालेल्या आंतरराष्ट्रीय कॉमिक्स महोत्सवातील त्यांचा सहभाग आणि २००२ मध्ये दूरदर्शनच्या व्यंगचित्रकारांवरील कार्यक्रममालेतील समावेश यांचा त्यांच्या कारकिर्दीत उल्लेख आढळतो. त्यांच्या कार्यातून व्यंगचित्र, व्यक्तिचित्रण आणि व्यावसायिक चित्रांकन या कलाप्रकारांतील परस्परसंबंध दिसून येतात.&lt;ref name=&quot;PrabhakarWairkar&quot;/&gt;

दिवाकर जयंत शेडगे यांनी वृत्तपत्रे, नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे रेखाटली. त्यांच्या कामात सामाजिक प्रसंग, मानवी स्वभाव आणि दैनंदिन जीवनातील विसंगती यांचे चित्रण आढळते. व्यंगचित्रांबरोबरच नाटकांच्या जाहिराती, दिवाळी अंकांची मुखपृष्ठे आणि कथाचित्रे तयार करण्याचे कामही त्यांनी केले. विविध वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमधील त्यांच्या प्रकाशनातून व्यंगचित्रकलेच्या मुद्रित माध्यमांतील वापराचे स्वरूप दिसून येते.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;/&gt;

विवेक मेहेत्रे यांनी हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रांच्या माध्यमातून मराठीसह इतर भाषांतील वाचकांपर्यंत आपली कला पोहोचवली. नियतकालिकांमधील चित्रप्रकाशनाबरोबरच ‘हास्य कॉर्नर’ या कार्यक्रमातून त्यांनी व्यंगचित्रकलेचे प्रात्यक्षिक आणि सादरीकरण केले. लेखन, व्याख्याने आणि पुस्तकप्रकाशनाच्या माध्यमातूनही त्यांनी या कलेच्या प्रसारात सहभाग घेतला. त्यांच्या कार्यातून व्यंगचित्रकलेचे मुद्रित माध्यमांबरोबरच प्रत्यक्ष सादरीकरणाच्या माध्यमातील स्वरूपही स्पष्ट होते.&lt;ref name=&quot;MehetreProfile&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MehetreGomantak&quot;/&gt;

या कलाकारांच्या कार्यातून मराठी व्यंगचित्रकलेतील विषयवैविध्य आणि माध्यमवैविध्य दिसून येते. वृत्तपत्रे, नियतकालिके, दिवाळी अंक, अर्कचित्रे, चित्रांकन आणि सार्वजनिक सादरीकरण अशा विविध माध्यमांतून त्यांनी व्यंगचित्रकलेचा आविष्कार केला. त्यामुळे कोकणाशी संबंधित व्यंगचित्रकारांचे योगदान मराठी व्यंगचित्रकलेच्या व्यापक परंपरेचा एक भाग म्हणून अभ्यासता येते.

=== सामाजिक आणि राजकीय व्यंगचित्रे ===

सामाजिक आणि राजकीय व्यंगचित्रे ही समाजातील घडामोडी, सार्वजनिक जीवनातील विसंगती आणि राजकीय प्रक्रियांवर भाष्य करणारी दृश्यकलेची अभिव्यक्ती आहेत. सामाजिक व्यंगचित्रांमधून रूढी, परंपरा, सामाजिक विषमता, मानवी स्वभाव आणि दैनंदिन जीवनातील विरोधाभास यांचे चित्रण केले जाते. राजकीय व्यंगचित्रांमध्ये शासनव्यवस्था, राजकीय नेतृत्व, सार्वजनिक धोरणे आणि समकालीन घटनांवर उपरोधिक भाष्य केले जाते. अशा चित्रांमध्ये विनोद, अतिशयोक्ती, प्रतीकात्मकता आणि दृश्यरूपकांचा वापर करून आशय मांडला जातो.&lt;ref name=&quot;khanduri&quot;/&gt;

भारतीय व्यंगचित्रपरंपरेत सामाजिक आणि राजकीय विषयांचे चित्रण मुद्रित माध्यमांच्या विकासाबरोबर विस्तारले. वसाहतकालीन काळापासून वृत्तपत्रे आणि नियतकालिकांमधील व्यंगचित्रांनी सत्ताकेंद्रे, सामाजिक संबंध आणि सार्वजनिक प्रश्न यांवर भाष्य केले. स्वातंत्र्यानंतर लोकशाही व्यवस्था, निवडणुका, शासनाचे निर्णय आणि सामाजिक परिवर्तन हे राजकीय व्यंगचित्रांचे महत्त्वाचे विषय बनले. व्यंगचित्रे तत्कालीन राजकीय वातावरण आणि समाजातील विचारप्रवाहांचे दृश्य प्रतिबिंब नोंदवतात. त्यामुळे इतिहासाच्या अभ्यासातही त्यांचा दृश्यस्रोत म्हणून उपयोग केला जातो.&lt;ref&gt;Urvi Mukhopadhyay, “Taking Humour Seriously: Political Cartoons as Source of History”, ''Proceedings of the Indian History Congress'', खंड ८३, २०२४, पृ. १४३६–१४५७. https://www.jstor.org/stable/27438540&lt;/ref&gt;

महाराष्ट्रातील सामाजिक आणि राजकीय परिस्थितीचाही व्यंगचित्रांच्या आशयावर प्रभाव पडला. भाषिक अस्मिता, प्रादेशिक ओळख, सामाजिक-सांस्कृतिक बदल आणि राजकीय चळवळी या विषयांनी महाराष्ट्रातील सार्वजनिक चर्चेला आकार दिला. राजुला नानजी शाह यांनी महाराष्ट्राच्या अस्मितेच्या जडणघडणीचा अभ्यास करताना भाषा, प्रदेश, धर्म आणि राज्याच्या भाषिक पुनर्रचनेनंतरच्या सामाजिक-राजकीय घडामोडींचा विचार केला आहे. हा अभ्यास व्यंगचित्रकलेवर केंद्रित नसला, तरी महाराष्ट्रातील सामाजिक आणि राजकीय संदर्भ समजून घेण्यासाठी तो उपयुक्त ठरतो.&lt;ref&gt;Rajula Nanji Shah, “Trajectories in the Construction of Maharashtrian Identity”, ''Journal of Emerging Technologies and Innovative Research'', खंड ५, अंक ८, ऑगस्ट २०१८, पृ. २३८–२४५. https://www.jetir.org/papers/JETIR1808931.pdf&lt;/ref&gt;

व्यंगचित्रांचा ऐतिहासिक अभ्यास करताना त्यांतील दृश्यरचना, प्रतीके, व्यक्तिरेखा आणि प्रसंग यांचा तत्कालीन सामाजिक व राजकीय परिस्थितीशी संबंध लावला जातो. व्यंगचित्रकाराने निवडलेला विषय, त्यातील उपरोध आणि चित्रातून व्यक्त होणारा दृष्टिकोन यांमधून त्या काळातील सार्वजनिक विचारविश्वाचा मागोवा घेता येतो. अशा प्रकारे सामाजिक आणि राजकीय व्यंगचित्रे ही विनोदनिर्मितीबरोबरच पत्रकारिता, दृश्यकला आणि इतिहासाच्या अभ्यासासाठीही महत्त्वाची दृश्यसाधने ठरतात.&lt;ref name=&quot;khanduri&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mukhopadhyay&quot;&gt;Urvi Mukhopadhyay, “Taking Humour Seriously: Political Cartoons as Source of History”, ''Proceedings of the Indian History Congress'', खंड ८३, २०२४, पृ. १४३६–१४५७. https://www.jstor.org/stable/27438540&lt;/ref&gt;

=== विनोदी आणि उपरोधिक चित्रण ===

विनोद आणि उपरोध हे व्यंगचित्रकलेचे महत्त्वाचे घटक आहेत. दैनंदिन जीवनातील प्रसंग, मानवी स्वभावातील विसंगती, सामाजिक रूढी आणि सार्वजनिक व्यवहार यांचे चित्रण करताना व्यंगचित्रकार विनोदाचा वापर करतो. एखाद्या व्यक्तीचे किंवा परिस्थितीचे वैशिष्ट्य अतिशयोक्तीने दाखवणे, अनपेक्षित कलाटणी देणे आणि व्यक्तिरेखांच्या चेहऱ्यावरील व शारीरिक हावभावांतून आशय व्यक्त करणे या तंत्रांमुळे व्यंगचित्रात हास्यनिर्मिती होते. काही व्यंगचित्रे निव्वळ हास्य निर्माण करतात, तर काही हसवतानाच वाचकाला विचार करण्यास प्रवृत्त करतात.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot;/&gt;

उपरोधिक चित्रणात एखाद्या व्यक्तीच्या विधानातील, कृतीतील किंवा सामाजिक परिस्थितीतील विरोधाभास ठळक केला जातो. चित्रातील व्यक्तिरेखा, प्रसंग, प्रतीके आणि संवाद यांच्या साहाय्याने व्यंगचित्रकार आशय मांडतो. काही वेळा चित्रातील व्यक्ती किंवा प्रसंगाचे अतिशयोक्तीपूर्ण चित्रण करून विसंगती अधोरेखित केली जाते; तर काही वेळा शब्द आणि चित्र यांच्या परस्परसंबंधातून उपरोध व्यक्त होतो. त्यामुळे व्यंगचित्रातील विनोद हा केवळ मनोरंजनापुरता मर्यादित न राहता सामाजिक निरीक्षण आणि टीकेचे माध्यमही ठरतो.&lt;ref name=&quot;khanduri&quot;/&gt;

भारतीय राजकीय व्यंगचित्रांमध्ये भाषिक आणि दृश्यात्मक साधनांचा एकत्रित वापर आढळतो. चित्रातील शीर्षक, संवाद, शब्दखेळ आणि सांस्कृतिक संदर्भ यांमुळे व्यंगचित्राचा आशय अधिक स्पष्ट किंवा बहुअर्थी होऊ शकतो. चित्रातील दृश्यप्रतीके आणि शब्द यांचा परस्परसंबंध समजून घेतल्यास व्यंगचित्रातील उपरोधाचा अर्थ उलगडतो. अशा चित्रांचा अर्थ लावताना त्यांचा तत्कालीन सामाजिक आणि राजकीय संदर्भ विचारात घेणे आवश्यक ठरते.&lt;ref&gt;Vinod Balakrishnan आणि Vishaka Venkat, ''The Language of Humour and Its Transmutation in Indian Political Cartoons'', Palgrave Macmillan, 2023.&lt;/ref&gt;

व्यंगचित्रातील विनोदी आणि उपरोधिक शैलीचा परिणाम चित्रकाराच्या निरीक्षणशक्ती, कल्पकता आणि रेखाटनकौशल्यावर अवलंबून असतो. मोजक्या रेषा, निवडक दृश्यघटक, चेहऱ्यावरील हावभाव आणि नेमकी प्रसंगरचना यांच्या साहाय्याने व्यापक आशय व्यक्त करता येतो. चित्र आणि शब्द यांचा योग्य मेळ साधल्यास व्यंगचित्राचा आशय अधिक परिणामकारक होतो. त्यामुळे विनोद आणि उपरोध हे व्यंगचित्राचे केवळ शैलीवैशिष्ट्य नसून सामाजिक वास्तवातील विसंगती व्यक्त करण्याची प्रभावी साधने आहेत.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot; /&gt;

=== अर्कचित्रे आणि व्यक्तिचित्रण ===

अर्कचित्र हे व्यक्तिचित्रणाचा एक वैशिष्ट्यपूर्ण प्रकार आहे. त्यामध्ये एखाद्या व्यक्तीच्या चेहऱ्याची ठेवण, हावभाव आणि ओळख दर्शविणारी वैशिष्ट्ये ठळकपणे रेखाटली जातात. व्यक्तीच्या मूळ स्वरूपाशी साम्य राखून तिच्या वैशिष्ट्यपूर्ण गुणांचे अतिशयोक्त किंवा ठसठशीत रेषांकन करणे हे अर्कचित्राचे प्रमुख वैशिष्ट्य आहे. व्यक्तिचित्रणात व्यक्तीचे बाह्यरूप, देहबोली आणि व्यक्तिमत्त्वातील वैशिष्ट्ये चित्रातून व्यक्त करण्यावर भर असतो. या दोन्ही प्रकारांसाठी सूक्ष्म निरीक्षण, रेखाटनकौशल्य आणि व्यक्तीच्या वैशिष्ट्यांचे आकलन आवश्यक असते.

प्रभाकर वाईरकर यांनी व्यंगचित्रकलेबरोबरच अर्कचित्रे आणि रेखाचित्रांच्या क्षेत्रातही काम केले आहे. त्यांनी विविध क्षेत्रांतील व्यक्तींची अर्कचित्रे रेखाटली. विशेषतः हिंदुस्थानी शास्त्रीय संगीत क्षेत्रातील कलाकारांची अर्कचित्रे त्यांनी तयार केली. २०११ मध्ये सवाई गंधर्व भीमसेन महोत्सवात त्यांच्या सत्तरहून अधिक अर्कचित्रांचे प्रदर्शन आयोजित करण्यात आले होते. या चित्रांमध्ये गायक आणि वादकांच्या चेहऱ्यावरील भाव, सादरीकरणाच्या वेळी दिसणारी देहबोली आणि त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वाची वैशिष्ट्ये रेखाटण्यात आली होती.&lt;ref&gt;अमृता जैन, “Lines of Thought”, ''द इंडियन एक्सप्रेस'', २ डिसेंबर २०११. https://indianexpress.com/article/cities/pune/lines-of-thought/&lt;/ref&gt;

दिवाकर जयंत शेडगे यांनी व्यंगचित्रांबरोबरच विविध प्रकारचे चित्रांकन केले. नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे रेखाटण्यासोबतच त्यांनी नाटकांच्या जाहिराती, मुखपृष्ठे आणि कथाचित्रे तयार केली. त्यांच्या या कामातून व्यंगचित्रकलेच्या जोडीने मुद्रित माध्यमांसाठी आवश्यक असलेल्या चित्रांकनाच्या क्षेत्रातील त्यांचे योगदान दिसून येते.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;/&gt;

अर्कचित्रे आणि व्यक्तिचित्रण या माध्यमांतून व्यक्तीची ओळख आणि तिच्या व्यक्तिमत्त्वातील ठळक पैलू दृश्यरूपात मांडले जातात. व्यंगचित्रकाराच्या निरीक्षणशक्तीचा आणि रेखाटनकौशल्याचा या चित्रप्रकारांत विशेष उपयोग होतो. प्रभाकर वाईरकर यांची अर्कचित्रे आणि दिवाकर शेडगे यांचे विविध प्रकारचे चित्रांकन यांमधून कोकणाशी संबंधित व्यंगचित्रकारांच्या कलात्मक कार्याची व्याप्ती स्पष्ट होते.

=== जाहिरातकला आणि चित्रांकन ===

व्यंगचित्रकारांच्या कलात्मक कार्याचा विस्तार जाहिरातकला आणि चित्रांकन या क्षेत्रांतही झालेला दिसतो. जाहिरातींमधील चित्रे, नियतकालिकांची मुखपृष्ठे, कथाचित्रे आणि इतर दृश्यरचना यांच्या माध्यमातून चित्रकारांनी मुद्रित माध्यमांच्या सादरीकरणात योगदान दिले. एखाद्या उत्पादनाची किंवा संकल्पनेची वैशिष्ट्ये चित्ररूपात मांडणे आणि मजकुराला पूरक दृश्यात्मक आशय निर्माण करणे ही या कामांची प्रमुख वैशिष्ट्ये आहेत.

प्रभाकर वाईरकर यांनी व्यंगचित्रकलेबरोबरच जाहिरातकला आणि चित्रांकनाच्या क्षेत्रातही काम केले. त्यांनी सौभाग्य, त्रिकाया, सिस्टास आणि रेडिफ्युजन यांसारख्या जाहिरात संस्थांमध्ये चित्रकार म्हणून काम केले. रेडिफ्युजनमधील एका जाहिरात मोहिमेत त्यांनी अर्कचित्रे आणि व्यंगचित्रांचा वापर केला होता. जाहिरात क्षेत्रातील या कामामुळे व्यंगचित्र आणि अर्कचित्र या कलाप्रकारांचा व्यावसायिक जाहिरातमाध्यमांमध्येही उपयोग झाल्याचे दिसून येते.&lt;ref name=&quot;PrabhakarWairkar&quot;/&gt;

दिवाकर जयंत शेडगे यांनीही व्यंगचित्रांबरोबरच जाहिराती आणि नियतकालिकांसाठी चित्रांकन केले. त्यांनी नाटकांच्या जाहिरातींसाठी चित्रे तयार केली, तसेच दिवाळी अंकांची मुखपृष्ठे आणि कथाचित्रे रेखाटली. त्यांच्या या कामातून व्यंगचित्रकार म्हणून विकसित केलेल्या रेखाटनकौशल्याचा उपयोग इतर चित्रांकनप्रकारांतही झाल्याचे दिसते. त्यामुळे त्यांच्या कलात्मक कार्याला मुद्रित माध्यमांच्या विविध क्षेत्रांत स्थान मिळाले.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;/&gt;

व्यंगचित्रकला, जाहिरातकला आणि चित्रांकन या क्षेत्रांमध्ये रेखाटनकौशल्य, विषयाचे आकलन आणि दृश्यात्मक मांडणी यांना महत्त्व असते. प्रभाकर वाईरकर आणि दिवाकर शेडगे यांच्या कार्यातून व्यंगचित्रकारांनी आपल्या कलाकौशल्याचा उपयोग मुद्रित आणि व्यावसायिक माध्यमांतील विविध चित्रांकनप्रकारांसाठी केल्याचे दिसून येते.

== प्रकाशित व्यंगचित्रे आणि साहित्य ==

कोकणाशी संबंधित व्यंगचित्रकारांनी वृत्तपत्रे, नियतकालिके आणि दिवाळी अंकांमधून व्यंगचित्रे प्रसिद्ध केली. त्यांच्या कलाकृतींमध्ये सामाजिक, राजकीय, कौटुंबिक आणि दैनंदिन जीवनातील प्रसंगांचे चित्रण आढळते. काही कलाकारांनी व्यंगचित्रे आणि अर्कचित्रांचे संग्रह पुस्तकरूपाने प्रकाशित केले, तर काहींच्या कलाकृती नियतकालिके आणि वृत्तपत्रांमध्ये विखुरलेल्या स्वरूपात उपलब्ध आहेत. या प्रकाशनांमधून त्यांच्या कलाकृतींचे दस्तऐवजीकरण आणि व्यंगचित्रकलेच्या अभ्यासासाठी संदर्भसाहित्य उपलब्ध झाले आहे.

बाळ राणे यांची व्यंगचित्रे *मनोहर*, *किर्लोस्कर*, *हंस*, *वसंत*, *मोहिनी*, *उद्यम*, *वाङ्मयशोभा*, *रम्यकथा*, *वसुधा*, *आवाज*, *मार्मिक* आणि *किशोर* यांसारख्या मराठी नियतकालिकांतून प्रसिद्ध झाली. तसेच *शंकर्स वीकली*, *धर्मयुग* आणि *चित्रलेखा* या अनुक्रमे इंग्रजी, हिंदी आणि गुजराती नियतकालिकांतही त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. *तरुण भारत*मधील ‘बाळूकाका’ हे त्यांचे पॉकेट कार्टून जवळपास पस्तीस वर्षे नियमितपणे प्रसिद्ध होत होते. त्यांच्या कन्या प्रतिभा राणे-वाघ यांनी त्यांची स्केचबुक्स, मूळ रेखाचित्रे आणि प्रकाशित चित्रे जतन केली आहेत. जन्मशताब्दीनिमित्त २०१४ मध्ये सर जे. जे. उपयोजित कला महाविद्यालयात त्यांच्या चित्रांचे प्रदर्शन भरविण्यात आले होते. उपलब्ध माहितीनुसार, निवडक व्यंगचित्रे पुस्तकरूपाने प्रकाशित व्हावीत, अशी त्यांची इच्छा होती.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;/&gt;

प्रभाकर वाईरकर यांनी व्यंगचित्रे, अर्कचित्रे आणि चित्रांकनाच्या क्षेत्रात काम केले. त्यांच्या प्रकाशित पुस्तकांमध्ये ''Jest Doodling'', ''Bodyline'', ''Cari-Toons'', ''Life Illustrated'' आणि हिंदुस्थानी शास्त्रीय संगीत क्षेत्रातील कलाकारांच्या अर्कचित्रांचा संग्रह असलेल्या ''Funkaar-i-Kacheri'' यांचा समावेश होतो.&lt;ref name=&quot;PrabhakarWairkar&quot;/&gt; हिंदुस्थानी शास्त्रीय संगीत क्षेत्रातील कलाकारांची त्यांनी रेखाटलेली सत्तरहून अधिक अर्कचित्रे २०११ मध्ये सवाई गंधर्व भीमसेन महोत्सवात प्रदर्शित करण्यात आली होती.&lt;ref&gt;अमृता जैन, “Lines of Thought”, ''The Indian Express'', २ डिसेंबर २०११. https://indianexpress.com/article/cities/pune/lines-of-thought/&lt;/ref&gt;

विवेक मेहेत्रे यांची हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रे मराठी, इंग्रजी आणि गुजराती यांसह विविध भाषांतील नियतकालिकांत प्रसिद्ध झाली आहेत. त्यांच्या प्रकाशित पुस्तकांमध्ये ''हास्य कॉर्नर'', ''चला… वापरू इंटरनेट'', ''तुमचा नवा दोस्त इंटरनेट'', ''ई-मेल'' आणि ''ई-कॉमर्स'' यांचा समावेश होतो. ''तुमचा नवा दोस्त इंटरनेट'' या पुस्तकाला महाराष्ट्र शासनाचा प्रथम क्रमांकाचा पुरस्कार मिळाल्याचा उल्लेख त्यांच्या चरित्रात्मक नोंदीत आहे. त्यांच्या लेखनातून व्यंगचित्रकलेबरोबरच माहितीपर पुस्तकनिर्मितीच्या क्षेत्रातील त्यांचे कार्यही दिसून येते.&lt;ref&gt;“मेहेत्रे, विवेक”, ''मराठीसृष्टी''. https://www.marathisrushti.com/profiles/vivek-mehetre/&lt;/ref&gt;

दिवाकर जयंत शेडगे यांची व्यंगचित्रे *आवाज*, *लोकसत्ता*, *लोकप्रभा*, *मार्मिक* आणि *जत्रा* यांसारख्या वृत्तपत्रे व नियतकालिकांतून प्रसिद्ध झाली. त्यांनी अनेक दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे रेखाटली. व्यंगचित्रांबरोबरच नाटकांच्या जाहिराती, दिवाळी अंकांची मुखपृष्ठे आणि कथाचित्रे यांचेही त्यांनी चित्रांकन केले. त्यांच्या कारकिर्दीत सुमारे चार हजार व्यंगचित्रे प्रसिद्ध झाल्याचा उल्लेख त्यांच्या कार्यावरील चरित्रात्मक लेखात आहे.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;/&gt;

मराठी व्यंगचित्रकलेच्या इतिहासाचे आणि साहित्याचे दस्तऐवजीकरण करण्याच्या दृष्टीने व्यंगचित्रसंग्रह व व्यंगचित्रकलेवरील ग्रंथ महत्त्वाचे ठरतात. प्रशांत कुलकर्णी संपादित ''निवडक मराठी व्यंगचित्रे'' आणि वसंत सरवटे व मधुकर धर्मापुरीकर लिखित ''व्यंगचित्र : एक संवाद'' या ग्रंथांचा मराठी विश्वकोशातील व्यंगचित्रविषयक नोंदीत उल्लेख आहे. अशा ग्रंथांमधून व्यंगचित्रकलेचा इतिहास, तिची विविध रूपे आणि कलाकारांचे योगदान यांचा अभ्यास करण्यासाठी संदर्भ उपलब्ध होतात.&lt;ref name=&quot;vyangyachitra&quot;/&gt;

=== वृत्तपत्रांतील व्यंगचित्रे ===

वृत्तपत्रांतील व्यंगचित्रे ही समकालीन सामाजिक आणि राजकीय घडामोडींवर भाष्य करणारी दृश्यकलेची अभिव्यक्ती आहेत. वृत्तपत्रांमध्ये प्रसिद्ध होणाऱ्या व्यंगचित्रांमधून सार्वजनिक जीवनातील घटना, राजकीय निर्णय, सामाजिक प्रश्न आणि दैनंदिन व्यवहारांतील विसंगती चित्ररूपात मांडल्या जातात. काही व्यंगचित्रकारांनी नियमित सदरांच्या माध्यमातून वाचकांशी सातत्यपूर्ण संवाद साधला, तर काहींनी वृत्तपत्रांच्या विविध पुरवण्यांसाठी आणि विशेष प्रसंगांसाठी व्यंगचित्रे रेखाटली.

बाळ राणे यांनी वृत्तपत्रीय व्यंगचित्रकलेत दीर्घकाळ योगदान दिले. *तरुण भारत*च्या पुणे आणि नागपूर आवृत्त्यांमध्ये ‘बाळूकाका’ या नावाने त्यांचे पॉकेट कार्टून जवळपास पस्तीस वर्षे नियमितपणे प्रसिद्ध होत होते. दैनिकातील राजकीय आणि सामाजिक घडामोडींवर आधारित चित्रांचा संच ते तयार करून पाठवत असत. त्यांच्या व्यंगचित्रांमध्ये कौटुंबिक, सामाजिक आणि राजकीय विषयांबरोबरच तत्कालीन घटनांचे चित्रणही आढळते. *संध्याकाळ* या दैनिकातही काही वर्षे त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली होती.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;/&gt;

दिवाकर जयंत शेडगे यांची व्यंगचित्रे *लोकसत्ता*, *लोकप्रभा*, *मार्मिक*, *जत्रा* आणि *आवाज* यांसारख्या वृत्तपत्रे व नियतकालिकांतून प्रसिद्ध झाली. त्यांनी *रत्‍नागिरी टाइम्स*, *दो बजे दोपहर* आणि *सांज समाचार* या दैनिकांसाठी वर्षभर व्यंगचित्रमालिका तयार केल्या. विविध प्रकाशनांसाठी केलेल्या या कामातून वृत्तपत्रीय व्यंगचित्रांच्या नियमित प्रकाशनातील त्यांचे योगदान दिसून येते.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;/&gt;

प्रभाकर वाईरकर यांनी *इंडियन एक्सप्रेस*, *द टाइम्स ऑफ इंडिया*, *द संडे ऑब्झर्व्हर*, *द इंडिपेंडंट*, *द इंडियन पोस्ट*, *बिझनेस वर्ल्ड*, *ब्लिट्झ*, *मिड-डे*, *महाराष्ट्र टाइम्स*, *लोकसत्ता*, *लोकप्रभा* आणि *मार्मिक* यांसारख्या वृत्तपत्रे व नियतकालिकांसाठी व्यंगचित्रे आणि चित्रांकन केले. त्यांच्या कामात समकालीन घडामोडी, सामाजिक प्रश्न आणि राजकीय विषयांचे चित्रण आढळते. विविध भाषांतील आणि स्वरूपांतील प्रकाशनांसाठी केलेल्या कामामुळे त्यांच्या व्यंगचित्रांना व्यापक वाचकवर्ग मिळाला.&lt;ref name=&quot;PrabhakarWairkar&quot;/&gt;

या व्यंगचित्रकारांच्या वृत्तपत्रीय कार्यातून पॉकेट कार्टून, नियमित व्यंगचित्रमालिका आणि विविध वृत्तपत्रे व नियतकालिकांसाठी केलेले चित्रांकन अशा स्वरूपांत व्यंगचित्रकलेचा प्रसार झाल्याचे दिसून येते. वृत्तपत्रांतील या कलाकृतींनी समकालीन घटनांचे दृश्यरूपात दस्तऐवजीकरण करण्याबरोबरच वाचकांसमोर सामाजिक आणि राजकीय विषयांची विनोदी व उपरोधिक मांडणी केली.

=== मासिके आणि दिवाळी अंक ===

मराठी मासिके आणि दिवाळी अंकांनी व्यंगचित्रकारांना आपल्या कलाकृती प्रसिद्ध करण्यासाठी महत्त्वाचे व्यासपीठ उपलब्ध करून दिले. या माध्यमांतून सामाजिक जीवन, कौटुंबिक प्रसंग, मानवी स्वभाव आणि बदलती जीवनशैली यांवर आधारित व्यंगचित्रे व हास्यचित्रे वाचकांपर्यंत पोहोचली. दिवाळी अंकांमध्ये विविध साहित्यप्रकारांबरोबर व्यंगचित्रांनाही स्थान मिळाल्यामुळे कलाकारांना वेगवेगळे विषय आणि चित्रशैली हाताळण्याची संधी उपलब्ध झाली.

बाळ राणे यांची व्यंगचित्रे *मनोहर*, *किर्लोस्कर*, *हंस*, *वसंत*, *मोहिनी*, *उद्यम*, *वाङ्मयशोभा*, *आवाज*, *मार्मिक* आणि *किशोर* यांसारख्या मराठी नियतकालिकांतून प्रसिद्ध झाली. तसेच *शंकर्स वीकली*, *धर्मयुग* आणि *चित्रलेखा* या इंग्रजी, हिंदी आणि गुजराती नियतकालिकांतही त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली. विविध भाषांतील नियतकालिकांमधील या प्रकाशनांमुळे त्यांच्या व्यंगचित्रांना मराठी वाचकवर्गाबरोबरच इतर भाषांतील वाचकांपर्यंत पोहोचण्याची संधी मिळाली.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;/&gt;

दिवाकर जयंत शेडगे यांची व्यंगचित्रे *आवाज*, *लोकप्रभा*, *मार्मिक* आणि *जत्रा* यांसारख्या नियतकालिकांतून प्रसिद्ध झाली. त्यांनी पन्नासहून अधिक दिवाळी अंकांसाठी व्यंगचित्रे रेखाटल्याचा उल्लेख त्यांच्या कार्यावरील लेखात आहे. विविध दिवाळी अंकांमधील त्यांच्या चित्रांमधून सामाजिक प्रसंग, दैनंदिन जीवन आणि मानवी स्वभावातील वैशिष्ट्यांचे विनोदी चित्रण झाले.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;/&gt;

विवेक मेहेत्रे यांची हास्यचित्रे आणि व्यंगचित्रे मराठी, इंग्रजी आणि गुजराती भाषांतील विविध नियतकालिकांत प्रसिद्ध झाली आहेत. त्यांच्या चित्रांमधून दैनंदिन जीवनातील प्रसंग आणि मानवी स्वभावातील विनोदी पैलू व्यक्त झाले. विविध भाषांतील नियतकालिकांमधील त्यांच्या प्रकाशनकार्यामुळे त्यांच्या चित्रांना व्यापक वाचकवर्ग मिळाला.&lt;ref&gt;“मेहेत्रे, विवेक”, ''मराठीसृष्टी''. https://www.marathisrushti.com/profiles/vivek-mehetre/&lt;/ref&gt;

मासिके आणि दिवाळी अंकांच्या माध्यमातून या कलाकारांच्या व्यंगचित्रांना नियमित प्रकाशनाची संधी मिळाली. या माध्यमांतील चित्रांमुळे व्यंगचित्रकलेचे विषयवैविध्य वाचकांसमोर आले आणि मराठी नियतकालिकांच्या दृश्यकलात्मक आशयात व्यंगचित्रांचा समावेश झाला.

=== व्यंगचित्रसंग्रह आणि पुस्तके ===

व्यंगचित्रकारांनी आपल्या कलाकृतींचे जतन आणि प्रसार करण्यासाठी व्यंगचित्रसंग्रह, चित्रसंग्रह आणि पुस्तकप्रकाशन या माध्यमांचा उपयोग केला आहे. अशा पुस्तकांमधून कलाकारांची रेखाटनशैली, विषयांची निवड आणि कलात्मक अभिव्यक्ती यांचा परिचय वाचकांना होतो. व्यंगचित्रसंग्रह हे केवळ कलाकृतींचे संकलन नसून संबंधित काळातील सामाजिक आणि सांस्कृतिक जीवनाचे दृश्य दस्तऐवजीकरण करणारे साधनही ठरतात.

प्रभाकर वाईरकर यांनी व्यंगचित्रे, अर्कचित्रे आणि चित्रांकन या क्षेत्रांतील कामाचे पुस्तकांच्या माध्यमातूनही दस्तऐवजीकरण केले आहे. त्यांच्या प्रकाशित पुस्तकांमध्ये ''Jest Doodling'', ''Bodyline'', ''Cari-Toons'', ''Life Illustrated'' आणि ''Funkaar-i-Kacheri'' यांचा समावेश होतो. ''Funkaar-i-Kacheri'' या पुस्तकात हिंदुस्थानी शास्त्रीय संगीत क्षेत्रातील कलाकारांची अर्कचित्रे समाविष्ट आहेत. त्यांच्या या प्रकाशनांमधून व्यंगचित्रकला आणि व्यक्तिचित्रणातील त्यांचे काम वाचकांसमोर आले आहे.&lt;ref name=&quot;PrabhakarWairkar&quot;/&gt;

विवेक मेहेत्रे यांनी व्यंगचित्रकलेबरोबरच लेखन आणि पुस्तकप्रकाशनाच्या क्षेत्रातही काम केले आहे. त्यांच्या प्रकाशित पुस्तकांमध्ये ''हास्य कॉर्नर'', ''चला… वापरू इंटरनेट'', ''तुमचा नवा दोस्त इंटरनेट'', ''ई-मेल'' आणि ''ई-कॉमर्स'' यांचा समावेश होतो. त्यांनी पत्नी वैशाली मेहेत्रे यांच्यासह ‘उद्वेली बुक्स’ या प्रकाशन संस्थेच्या माध्यमातून पुस्तकप्रकाशनाच्या क्षेत्रात काम केले. त्यांच्या या कार्यातून व्यंगचित्रकलेबरोबरच लेखन आणि प्रकाशन क्षेत्रातील सहभागाची नोंद घेता येते.&lt;ref&gt;“मेहेत्रे, विवेक”, ''मराठीसृष्टी''. https://www.marathisrushti.com/profiles/vivek-mehetre/&lt;/ref&gt;

व्यंगचित्रसंग्रह आणि पुस्तकांच्या माध्यमातून कलाकारांच्या कलाकृतींचे जतन होते आणि त्यांच्या कार्याचा अभ्यास करण्यासाठी संदर्भसाहित्य उपलब्ध होते. प्रभाकर वाईरकर आणि विवेक मेहेत्रे यांच्या प्रकाशित साहित्यामुळे व्यंगचित्रकलेबरोबरच चित्रांकन, लेखन आणि प्रकाशन या क्षेत्रांतील त्यांच्या कार्याचीही नोंद घेता येते.

== व्यंगचित्र प्रदर्शने आणि संमेलने ==

व्यंगचित्रकलेचा प्रसार आणि कलाकारांच्या कलाकृतींचे जतन करण्यामध्ये प्रदर्शने व संमेलने यांना महत्त्वाचे स्थान आहे. अशा उपक्रमांमधून व्यंगचित्रकारांना आपल्या कलाकृती रसिकांसमोर सादर करण्याची संधी मिळते. तसेच विविध शैली, विषय आणि तंत्रांचा परिचय प्रेक्षकांना होतो. प्रदर्शनांमुळे जुन्या आणि नव्या पिढ्यांतील कलाकारांच्या कामाची ओळख निर्माण होण्यास मदत होते, तर संमेलनांमधून कलाकारांना विचारांची देवाणघेवाण आणि अनुभवांची चर्चा करण्यासाठी व्यासपीठ उपलब्ध होते.

बाळ राणे यांच्या व्यंगचित्रांचा संग्रह त्यांच्या कन्या प्रतिभा राणे-वाघ यांनी जतन केला आहे. त्यांच्या जन्मशताब्दीनिमित्त २०१४ मध्ये सर जे. जे. उपयोजित कला महाविद्यालयात त्यांच्या चित्रांचे प्रदर्शन आयोजित करण्यात आले होते. तसेच १५ डिसेंबर २०२२ ते १ जानेवारी २०२३ या कालावधीत नेहरू सेंटर आर्ट गॅलरी येथे आयोजित ''आठवणीतील हास्यरेषा'' या भारतीय ज्येष्ठ व्यंगचित्रकारांच्या पूर्वावलोकनात्मक प्रदर्शनात त्यांच्या कलाकृतींचा समावेश करण्यात आला होता.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;/&gt;&lt;ref&gt;''Nehru Centre Newsletter'', डिसेंबर २०२२, “Indian Master's Retrospective — आठवणीतील हास्यरेषा”, नेहरू सेंटर आर्ट गॅलरी. https://www.nehrucentremumbai.in/wp-content/uploads/2023/08/December-2022-for-web.pdf&lt;/ref&gt;

प्रभाकर वाईरकर यांनी भारतात आयोजित विविध व्यंगचित्र आणि अर्कचित्र प्रदर्शनांमध्ये सहभाग घेतला. १८ ते ३० ऑक्टोबर २०१० या कालावधीत बेंगळुरू येथील इंडियन कार्टून गॅलरीत त्यांच्या व्यंगचित्रांचे प्रदर्शन भरविण्यात आले होते. या प्रदर्शनाची माहिती ''Deccan Herald'' या वृत्तपत्राने प्रसिद्ध केली होती.&lt;ref&gt;“45 cartoon shows in three years!”, ''Deccan Herald'', ८ ऑक्टोबर २०१०. https://www.deccanherald.com/india/karnataka/bengaluru/45-cartoon-shows-three-years-2520481&lt;/ref&gt; २०११ मध्ये पुण्यातील सवाई गंधर्व भीमसेन महोत्सवात त्यांच्या हिंदुस्थानी शास्त्रीय संगीत क्षेत्रातील कलाकारांच्या सत्तरहून अधिक अर्कचित्रांचे प्रदर्शन भरविण्यात आले होते.&lt;ref&gt;Amrita Jain, “Lines of Thought”, ''The Indian Express'', २ डिसेंबर २०११. https://indianexpress.com/article/cities/pune/lines-of-thought/&lt;/ref&gt;

ठाणे येथे २० आणि २१ जानेवारी २०१८ रोजी कार्टूनिस्ट्स कंबाइन या संस्थेच्या वतीने अखिल भारतीय मराठी व्यंगचित्रकार संमेलनाचे आयोजन करण्यात आले होते. या संमेलनाचे अध्यक्षपद विवेक मेहेत्रे यांनी भूषविले. संमेलनात समाजमाध्यमे आणि व्यंगचित्रे, तसेच मराठी दैनिकांतील राजकीय व्यंगचित्रांचे स्थान या विषयांवर चर्चासत्रे आयोजित करण्यात आली होती. कार्यशाळा, स्पर्धा आणि ज्येष्ठ व दिवंगत व्यंगचित्रकारांच्या कलाकृतींचे प्रदर्शन हेही संमेलनाचे भाग होते. संमेलनादरम्यान व्यंगचित्रकलेचा इतिहास आणि दुर्मिळ व्यंगचित्रांचे दस्तऐवजीकरण यांविषयीही चर्चा झाली.&lt;ref&gt;“ठाण्यामध्ये रंगणार मराठी व्यंगचित्रकार संमेलन”, ''महाराष्ट्र टाइम्स'', ८ डिसेंबर २०१७. https://maharashtratimes.com/maharashtra/mumbai-news/marathi-cartoonist-gettogether/articleshow/61969835.cms&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“व्यंग्यचित्रांचा इतिहास पुस्तकांतून जतन करा : सुहास बहुलकर”, ''सकाळ'', २० जानेवारी २०१८. https://www.esakal.com/mumbai/marathi-news-thane-news-marathi-caricature-festival-93538&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“व्यंगचित्रकारांनी कठोर भूमिका घ्यायला हवी - राज ठाकरे”, ''लोकसत्ता'', २२ जानेवारी २०१८. https://www.loksatta.com/thane/raj-thackeray-attended-all-india-marathi-cartooninst-meet-in-thane-1619963/&lt;/ref&gt;

या प्रदर्शनांमधून आणि संमेलनांमधून व्यंगचित्रकलेच्या विविध शैलींचे सादरीकरण, कलाकारांच्या कामाचे दस्तऐवजीकरण आणि नव्या पिढीपर्यंत या कलेचा परिचय करून देण्याचे प्रयत्न झाले. अशा उपक्रमांमुळे व्यंगचित्रकलेच्या संवर्धनासाठी कलाकार, संस्था आणि रसिक यांच्यात संवादाचे व्यासपीठ निर्माण झाले.

=== व्यंगचित्र प्रदर्शने ===

व्यंगचित्र प्रदर्शनांच्या माध्यमातून कलाकारांच्या कलाकृती रसिक आणि अभ्यासकांपर्यंत पोहोचतात. अशा प्रदर्शनांमध्ये व्यंगचित्रे, हास्यचित्रे आणि अर्कचित्रे पाहण्याची संधी मिळते. कलाकारांची रेखाटनशैली, विषयांची निवड आणि कलात्मक प्रवास यांचा परिचय प्रदर्शनांमधून होतो. प्रदर्शनांमुळे कलाकृतींचे जतन आणि त्यांचे सार्वजनिक दस्तऐवजीकरण होण्यासही मदत होते.

बाळ राणे यांच्या जन्मशताब्दीनिमित्त २०१४ मध्ये मुंबईतील सर जे. जे. उपयोजित कला महाविद्यालयात त्यांच्या व्यंगचित्रांचे प्रदर्शन आयोजित करण्यात आले होते. त्यांच्या दीर्घ कलाप्रवासातील निवडक चित्रे या प्रदर्शनात मांडण्यात आली. त्यांच्या कन्या प्रतिभा राणे-वाघ यांनी त्यांच्या मूळ रेखाचित्रांचे, स्केचबुक्सचे आणि प्रकाशित चित्रांचे जतन केले आहे.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;/&gt;

प्रभाकर वाईरकर यांच्या चित्रप्रदर्शनाचे आयोजन ३० जानेवारी ते १ फेब्रुवारी २०२६ या कालावधीत रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील लांजा तालुक्यातील रिंगणे येथे झालेल्या अकराव्या ग्रामीण मराठी साहित्य संमेलनाच्या कार्यक्रमात करण्यात आले होते. राजापूर-लांजा तालुका नागरिक संघाने आयोजित केलेल्या या संमेलनाच्या कार्यक्रमपत्रिकेत वाईरकर यांच्या चित्रप्रदर्शनाचा समावेश होता. संमेलनाच्या समारोपप्रसंगी वाईरकर यांना बाळकृष्ण खामकर कोकण भूषण पुरस्कार प्रदान करण्यात आला.&lt;ref&gt;“रत्नागिरी : जानेवारीअखेर रिंगणे येथे अकरावे ग्रामीण साहित्य संमेलन”, ''हिंदुस्थान समाचार'', ८ जानेवारी २०२६. https://marathi.hindusthansamachar.in/Encyc/2026/1/9/Rural-Literature-Conference-to-be-held-at-Ringane-.php&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“रत्नागिरी : समाजातील सर्व घटकांना सामावून घेऊन प्रगती साधणारे संमेलन - प्रभाकर वाईरकर”, ''हिंदुस्थान समाचार'', २ फेब्रुवारी २०२६. https://marathi.hindusthansamachar.in/Encyc/2026/2/2/Prabhakar-Wairkar-Speeach-in-R.php&lt;/ref&gt;

=== व्यंगचित्रकार संमेलने ===

मराठी व्यंगचित्रकलेचा प्रसार, व्यंगचित्रकारांमधील संवाद आणि नवोदित कलाकारांना प्रोत्साहन देण्यासाठी महाराष्ट्रात विविध ठिकाणी व्यंगचित्रकार संमेलने आयोजित केली जातात. या संमेलनांमध्ये व्यंगचित्रांची प्रदर्शने, चर्चासत्रे, कार्यशाळा, प्रात्यक्षिके आणि स्पर्धांचा समावेश असतो. अशा उपक्रमांमधून कलाकारांना आपली कला सादर करण्याची तसेच व्यंगचित्रकलेतील बदलत्या प्रवाहांवर चर्चा करण्याची संधी मिळते.

२०१९ मध्ये कार्टूनिस्ट्स कंबाइनतर्फे १३ आणि १४ एप्रिल रोजी नाशिक येथील कुसुमाग्रज प्रतिष्ठानमध्ये वार्षिक व्यंगचित्रकार संमेलन आणि प्रदर्शन आयोजित करण्यात आले. ‘हास्य मैफील’ या नावाने आयोजित या उपक्रमात देशातील सत्तरहून अधिक ज्येष्ठ आणि नवोदित व्यंगचित्रकार सहभागी झाले होते. प्रदर्शनात सुमारे तीनशे व्यंगचित्रे मांडण्यात आली. व्यंगचित्रकलेच्या विविध शाखांवरील परिसंवाद, प्रात्यक्षिके आणि नवोदित कलाकारांसाठी मार्गदर्शनपर कार्यक्रमांचाही त्यात समावेश होता. या संमेलनात व्यंगचित्रकार ज्ञानेश सोनार यांना जीवनगौरव पुरस्कार प्रदान करण्यात आला आणि त्यांच्या ''Different Strokes'' या चित्रसंग्रहाचे प्रकाशन करण्यात आले.&lt;ref&gt;“कार्टूनिस्ट्स कंबाइन’चे १३ आणि १४ एप्रिलला नाशकात वार्षिक संमेलन”, ''माय मराठी'', ७ एप्रिल २०१९. https://mymarathi.net/cartoonist-sammelan/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Rashi Bhattacharyya, “Annual convention of ‘Cartoonists Combine’ to be held in Maharashtra’s Nashik”, ''The Indian Express'', ८ एप्रिल २०१९. https://indianexpress.com/article/cities/pune/annual-convention-of-cartoonists-combine-to-be-held-in-maharashtras-nashik/&lt;/ref&gt;

या संमेलनांमधून व्यंगचित्रकारांना कलाकृती सादर करण्याबरोबरच परस्परांशी संवाद साधण्याची आणि नव्या कलाकारांना मार्गदर्शन करण्याची संधी मिळते. प्रदर्शन, परिसंवाद आणि कार्यशाळांच्या माध्यमातून व्यंगचित्रकलेच्या संवर्धनासाठी संस्थात्मक पातळीवर प्रयत्न केले जातात.

=== कार्यशाळा आणि प्रात्यक्षिके ===

चित्रकला, हस्तकला आणि इतर दृश्यकलांचा परिचय विद्यार्थ्यांना करून देण्यासाठी कोकणातील शैक्षणिक संस्था आणि सांस्कृतिक संघटनांकडून कार्यशाळा, स्पर्धा आणि प्रात्यक्षिकांचे आयोजन केले जाते. अशा उपक्रमांमधून विद्यार्थ्यांना चित्ररेखन, रंगांचा वापर, कल्पनाशक्ती आणि निरीक्षणकौशल्य विकसित करण्याची संधी मिळते. ही कौशल्ये व्यंगचित्रकलेसह दृश्यकलेच्या विविध प्रकारांसाठी उपयुक्त ठरतात.

रत्‍नागिरी येथे सप्टेंबर २०२३ मध्ये सकाळ माध्यम समूहाच्या न्यूजपेपर इन एज्युकेशन (एनआयई) उपक्रमांतर्गत विद्यार्थ्यांसाठी पर्यावरणपूरक गणेशमूर्ती निर्मिती कार्यशाळेचे आयोजन करण्यात आले होते. या कार्यशाळेत मूर्तिकार श्रीकांत ढालकर यांनी गणेशमूर्ती घडविण्याचे प्रात्यक्षिक सादर केले. त्यांच्या मार्गदर्शनाखाली विद्यार्थ्यांनी शाडूच्या मातीपासून गणेशमूर्ती तयार केल्या. या उपक्रमातून विद्यार्थ्यांना मूर्तिकलेचा प्रत्यक्ष अनुभव देण्याबरोबरच पर्यावरणपूरक गणेशोत्सवाचा संदेश देण्यात आला.&lt;ref&gt;“रत्नागिरीत शनिवारी इको गणपती कार्यशाळा”, ''सकाळ'', १२ सप्टेंबर २०२३. https://www.esakal.com/amp/kokan/todays-latest-marathi-news-kop23b05851-txt-ratnagiri-20230912033417&lt;/ref&gt;

संगमेश्वर येथे जानेवारी २०२३ मध्ये जेएसडब्ल्यू फाउंडेशन आणि रत्‍नागिरी जिल्हा कलाध्यापक संघ यांच्या संयुक्त विद्यमाने जिल्हास्तरीय चित्रकला व हस्तकला स्पर्धेचे आयोजन करण्यात आले होते. या स्पर्धेत जिल्ह्यातील विद्यार्थ्यांनी सहभाग घेतला. या स्पर्धेसाठी सुमारे ३,५८४ चित्रे आणि १६० हस्तकलावस्तू प्राप्त झाल्याची नोंद वृत्तांतात आहे. या उपक्रमातून ग्रामीण भागातील विद्यार्थ्यांना आपली कलात्मक कौशल्ये सादर करण्यासाठी व्यासपीठ उपलब्ध झाले.&lt;ref&gt;“जिल्हास्तरीय चित्रकला व हस्तकला स्पर्धेला भरभरून प्रतिसाद”, ''सकाळ'', ११ जानेवारी २०२३. https://www.esakal.com/amp/kokan/todays-latest-marathi-news-kop23a31775-txt-ratnagiri-today-20230111091449&lt;/ref&gt;

हे दोन्ही उपक्रम व्यंगचित्रकलेशी थेट संबंधित नसले, तरी कोकणातील दृश्यकला शिक्षण, विद्यार्थ्यांचा कलात्मक सहभाग आणि स्थानिक पातळीवरील कला उपक्रमांचे स्वरूप दर्शवतात.

== पुरस्कार आणि सन्मान ==

कोकणाशी संबंधित व्यंगचित्रकारांनी व्यंगचित्रकला, हास्यचित्रण आणि चित्रांकन या क्षेत्रांत केलेल्या कार्याची विविध संस्था, नियतकालिके आणि सांस्कृतिक संघटनांनी दखल घेतली आहे. त्यांच्या कलात्मक योगदानाबद्दल त्यांना व्यंगचित्रकला, साहित्य आणि सांस्कृतिक क्षेत्रांतील पुरस्कारांनी सन्मानित करण्यात आले आहे.

ठाण्यातील व्यंगचित्रकार **दिवाकर जयंत शेडगे** यांना १९९२ मध्ये मुंबई मराठी पत्रकार संघाच्या ‘मधुचंद्र साहित्यिकांचा’ या मालिकेसाठी प्रसिद्ध झालेल्या हास्यचित्रांबद्दल उत्कृष्ट हास्यचित्राचे शं. वा. किर्लोस्कर स्मृतिचिन्ह प्रदान करण्यात आले. २००२ मध्ये *कलाकुंज* दिवाळी अंकातील उत्कृष्ट हास्यचित्रांसाठीही त्यांना हे स्मृतिचिन्ह मिळाले.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;/&gt;

ठाण्यातील व्यंगचित्रकार **विवेक मेहेत्रे** यांना उत्कृष्ट व्यंगचित्रकलेसाठी शं. वा. किर्लोस्कर पुरस्कार २००० आणि २००९ या वर्षी दोनदा मिळाला. त्यांच्या ''तुमचा नवा दोस्त इंटरनेट'' या पुस्तकाला महाराष्ट्र शासनाचा प्रथम क्रमांकाचा पुरस्कार मिळाल्याचा उल्लेख त्यांच्या चरित्रात्मक नोंदीत आहे.&lt;ref name=&quot;MehetreProfile&quot;/&gt;

सिंधुदुर्ग जिल्ह्याशी संबंधित व्यंगचित्रकार **प्रभाकर वाईरकर** यांना २०२६ मध्ये राजापूर-लांजा तालुका नागरिक संघातर्फे आयोजित अकराव्या ग्रामीण मराठी साहित्य संमेलनात बाळकृष्ण खामकर कोकण भूषण पुरस्कार प्रदान करण्यात आला. रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील लांजा तालुक्यातील रिंगणे येथे झालेल्या संमेलनाच्या अखेरच्या दिवशी हा पुरस्कार देण्यात आला.&lt;ref&gt;“रत्नागिरी : समाजातील सर्व घटकांना सामावून घेऊन प्रगती साधणारे संमेलन - प्रभाकर वाईरकर”, ''हिंदुस्थान समाचार'', २ फेब्रुवारी २०२६. https://marathi.hindusthansamachar.in/Encyc/2026/2/2/Prabhakar-Wairkar-Speeach-in-R.php&lt;/ref&gt;

या पुरस्कारांमधून कोकणाशी संबंधित काही व्यंगचित्रकारांच्या कलात्मक कार्याची विविध संस्थांनी घेतलेली दखल दिसून येते.

=== व्यंगचित्रकलेतील पुरस्कार ===

कोकणाशी संबंधित व्यंगचित्रकारांना त्यांच्या कलात्मक योगदानाबद्दल विविध नियतकालिके, संस्था आणि सांस्कृतिक संघटनांकडून पुरस्कार व पारितोषिके मिळाली आहेत. या सन्मानांमधून व्यंगचित्रकलेतील त्यांची गुणवत्ता आणि सातत्यपूर्ण कामगिरी यांची दखल घेतली गेल्याचे दिसून येते.

सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील कणकवलीजवळील जानवली येथे जन्मलेले ज्येष्ठ व्यंगचित्रकार **बाळ राणे** यांनी *किर्लोस्कर* आणि *मनोहर* यांसारख्या नियतकालिकांनी आयोजित केलेल्या व्यंगचित्र स्पर्धांमध्ये पारितोषिके मिळविली होती. त्यांच्या व्यंगचित्रांमध्ये सामाजिक, कौटुंबिक आणि राजकीय विषयांचे चित्रण आढळते.&lt;ref name=&quot;BalRane&quot;/&gt;
ठाण्यातील व्यंगचित्रकार **विवेक मेहेत्रे** यांना उत्कृष्ट व्यंगचित्रकलेसाठी शं. वा. किर्लोस्कर पुरस्कार २००० आणि २००९ या वर्षी दोनदा मिळाला. त्यांच्या ''तुमचा नवा दोस्त इंटरनेट'' या पुस्तकाला महाराष्ट्र शासनाचा प्रथम क्रमांकाचा पुरस्कार मिळाल्याची नोंद त्यांच्या चरित्रात्मक परिचयात आहे.&lt;ref name=&quot;MehetreProfile&quot;/&gt;

ठाण्यातील व्यंगचित्रकार **दिवाकर जयंत शेडगे** यांना १९९२ मध्ये मुंबई मराठी पत्रकार संघाच्या ‘मधुचंद्र साहित्यिकांचा’ या मालिकेत प्रसिद्ध झालेल्या हास्यचित्रांसाठी उत्कृष्ट हास्यचित्राचे शं. वा. किर्लोस्कर स्मृतिचिन्ह मिळाले. २००२ मध्ये *कलाकुंज* दिवाळी अंकातील उत्कृष्ट हास्यचित्रांसाठीही त्यांना हे स्मृतिचिन्ह प्रदान करण्यात आले.&lt;ref name=&quot;Shedge2019&quot;/&gt;

=== कोकणातील सन्मान ===

सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील ज्येष्ठ व्यंगचित्रकार **प्रभाकर वाईरकर** यांना २०२६ मध्ये रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील रिंगणे (ता. लांजा) येथे आयोजित अकराव्या ग्रामीण मराठी साहित्य संमेलनात बाळकृष्ण खामकर कोकण भूषण पुरस्कार प्रदान करण्यात आला. राजापूर-लांजा तालुका नागरिक संघातर्फे आयोजित या संमेलनाच्या समारोपप्रसंगी त्यांना हा पुरस्कार देण्यात आला. संमेलनात साहित्य, कला आणि सामाजिक विषयांवरील विविध उपक्रमांचे आयोजन करण्यात आले होते.&lt;ref&gt;“रत्नागिरी : समाजातील सर्व घटकांना सामावून घेऊन प्रगती साधणारे संमेलन - प्रभाकर वाईरकर”, ''हिंदुस्थान समाचार'', २ फेब्रुवारी २०२६. https://marathi.hindusthansamachar.in/Encyc/2026/2/2/Prabhakar-Wairkar-Speeach-in-R.php&lt;/ref&gt;

== व्यंगचित्रकलेशी संबंधित संस्था आणि उपक्रम ==

व्यंगचित्रकलेचा प्रसार आणि संवर्धन करण्यासाठी व्यंगचित्रकारांच्या संघटना तसेच विविध सांस्कृतिक संस्था आणि कला संघटना कार्यरत आहेत. या संस्थांमार्फत व्यंगचित्रकारांना व्यासपीठ उपलब्ध करून देणे, नवोदित कलाकारांना प्रोत्साहन देणे, प्रदर्शने आणि संमेलने आयोजित करणे तसेच व्यंगचित्रकलेविषयी चर्चा घडवून आणणे असे उपक्रम राबविले जातात.

=== कार्टूनिस्ट्स कंबाइन ===

‘कार्टूनिस्ट्स कंबाइन’ ही मराठी व्यंगचित्रकारांची संघटना असून व्यंगचित्रकलेचा प्रसार आणि कलाकारांमधील संवाद वाढविण्यासाठी ती विविध उपक्रम राबवते. जुलै २०१७ मध्ये संस्थेच्या नूतन कार्यकारिणीची बैठक झाली. या बैठकीत विवेक मेहेत्रे यांची अध्यक्षपदी निवड करण्यात आली. व्यंगचित्रकलेतील रसिकांची संख्या वाढविणे, कार्टूनिंगचा अभ्यासक्रमात समावेश व्हावा यासाठी प्रयत्न करणे, व्यंगचित्रकारांसाठी शासकीय अधिस्वीकृतीपत्रिकेची मागणी करणे आणि दरवर्षी अखिल भारतीय स्तरावर व्यंगचित्रकारांचे संमेलन आयोजित करणे यांसारख्या विषयांवर बैठकीत चर्चा झाली. संस्थेने सभासद नोंदणीची मोहीमही सुरू केली होती.&lt;ref&gt;शरद लोणकर, “कार्टूनिस्ट्स कंबाइन’च्या नूतन कार्यकारिणीची बैठक संपन्न”, ''माय मराठी'', २० जुलै २०१७. https://mymarathi.net/cartoonist-combine/&lt;/ref&gt;

या संस्थेच्या वतीने २० आणि २१ जानेवारी २०१८ रोजी ठाणे येथे अखिल भारतीय मराठी व्यंगचित्रकार संमेलन आयोजित करण्यात आले. या संमेलनाचे अध्यक्षपद विवेक मेहेत्रे यांनी भूषविले. व्यंगचित्र प्रदर्शन, चर्चासत्रे, कार्यशाळा आणि स्पर्धा हे संमेलनाचे प्रमुख भाग होते. समाजमाध्यमे आणि व्यंगचित्रे तसेच मराठी दैनिकांमधील राजकीय व्यंगचित्रांचे स्थान यांसारख्या विषयांवर चर्चा करण्यात आली. ज्येष्ठ आणि दिवंगत व्यंगचित्रकारांच्या कलाकृतींचे प्रदर्शनही आयोजित करण्यात आले होते.&lt;ref&gt;“ठाण्यामध्ये रंगणार मराठी व्यंगचित्रकार संमेलन”, ''महाराष्ट्र टाइम्स'', ८ डिसेंबर २०१७. https://maharashtratimes.com/maharashtra/mumbai-news/marathi-cartoonist-gettogether/articleshow/61969835.cms&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;“व्यंग्यचित्रांचा इतिहास पुस्तकांतून जतन करा : सुहास बहुलकर”, ''सकाळ'', २० जानेवारी २०१८. https://www.esakal.com/mumbai/marathi-news-thane-news-marathi-caricature-festival-93538&lt;/ref&gt;

=== स्थानिक व्यंगचित्र स्पर्धा आणि प्रदर्शन ===

स्थानिक पातळीवर आयोजित व्यंगचित्र स्पर्धा आणि प्रदर्शनांमुळे नवोदित कलाकारांना आपली कला सादर करण्यासाठी व्यासपीठ उपलब्ध होते. अशा उपक्रमांमध्ये बालव्यंगचित्रकार, हौशी कलाकार आणि अनुभवी व्यंगचित्रकारांना सहभागाची संधी मिळते. निवडक कलाकृतींच्या प्रदर्शनातून व्यंगचित्रकलेचा परिचय व्यापक प्रेक्षकांपर्यंत पोहोचतो.

ठाणे येथे शिवसेवा मित्र मंडळातर्फे शिवसेनाप्रमुख बाळासाहेब ठाकरे यांच्या जयंतीनिमित्त व्यंगचित्र स्पर्धेचे आयोजन करण्यात आले होते. जानेवारी २०२३ मध्ये या स्पर्धेचे सातवे वर्ष होते. बालव्यंगचित्रकार आणि खुल्या गटातील हौशी व्यंगचित्रकारांसाठी स्वतंत्र गट ठेवण्यात आले होते. ‘व्यंगचित्रांच्या माध्यमातून समाजप्रबोधन’ हा स्पर्धेचा विषय होता. परीक्षकांनी निवडलेल्या व्यंगचित्रांचे प्रदर्शन ठाणे पूर्व येथील कोपरी परिसरातील खुले कलादालन येथे आयोजित करण्याचे जाहीर करण्यात आले होते.&lt;ref&gt;“शिवसेनाप्रमुख बाळासाहेब ठाकरे स्मृती दिनानिमित्त ठाण्यात व्यंगचित्र स्पर्धा”, ''मुंबई तरुण भारत'', १३ जानेवारी २०२३. https://www.mahamtb.com/Encyc/2023/1/13/Cartoon-Competition-in-Thane.html&lt;/ref&gt;

जानेवारी २०२५ मध्ये या स्पर्धेचे बारावे वर्ष आयोजित करण्यात आले. बालव्यंगचित्रकार, हौशी व्यंगचित्रकार आणि दिव्यांग स्पर्धकांसाठी स्वतंत्र गट ठेवण्यात आले होते. निवडलेल्या कलाकृतींचे प्रदर्शन आणि पारितोषिक वितरण समारंभ ठाणे पूर्व येथे आयोजित करण्यात आला. महाराष्ट्रातील विविध भागांतील स्पर्धकांनी यात सहभाग घेतला. ज्येष्ठ व्यंगचित्रकारांनी स्पर्धकांना मार्गदर्शनही केले.&lt;ref&gt;“Thane : बाळासाहेब ठाकरे यांच्या जयंतीप्रीत्यर्थ ठाणे येथे व्यंगचित्रकला स्पर्धा; महाराष्ट्रातून उत्स्फूर्त प्रतिसाद”, ''हिंदुस्थान पोस्ट'', २४ जानेवारी २०२५. https://www.marathi.hindusthanpost.com/social/cartoon-competition-in-thane-on-the-occasion-of-balasaheb-thackerays-birth-anniversary/&lt;/ref&gt;

== चित्रदालन ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;180&quot;&gt;
File:Anonymous - Illustration to the Mahabharata - 2005.68 - Cleveland Museum of Art.tiff|महाभारतावरील चित्रांकन
File:Hanuman's visit, in bazaar art with a Marathi caption, early 1900s.jpg|मराठी शीर्षकासह हनुमानाचे चित्रण
File:Idiot Savant A Cartoon.jpg|व्यंगचित्र
File:ShekharGurera as Brand Ambassador for MCG 01.jpg|व्यंगचित्रकार शेखर गुरेरा
File:SG4print 13.jpg|व्यंगचित्रकला
File:Gurera's Tribute to Laxman.jpg|आर. के. लक्ष्मण यांना व्यंगचित्रात्मक आदरांजली
File:Sudheernath- caricature by Sajjive B.jpg|सुधीरनाथ यांचे अर्कचित्र
&lt;/gallery&gt;

== हेही पहा ==
* [[व्यंगचित्र]]

== बाह्य दुवे ==
* [https://vishwakosh.marathi.gov.in/33080/ व्यंग्यचित्र – मराठी विश्वकोश]
* [https://www.pratibhawagh.com/bal-rane-marathi बाळ राणे – चरित्र व व्यंगचित्रकलेचा वारसा]
* {{कोकण लोकजीवन}}

== संदर्भ ==


[[वर्ग:मराठी व्यंगचित्रकार]]
[[वर्ग:कोकण]]
[[वर्ग:व्यंगचित्रकला]]</text>
      <sha1>m6660zn9bhcf2uy8o5jg519jzwchtca</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>सदस्य चर्चा:Lalita darade</title>
    <ns>3</ns>
    <id>386422</id>
    <revision>
      <id>2728329</id>
      <timestamp>2026-10-30T19:15:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>साहाय्य चमू</username>
        <id>25365</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>नविन सदस्याच्या चर्चापानावर [[Template:Welcome|स्वागत संदेश]] टाकला</comment>
      <origin>2728329</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="276" sha1="rtm2j8oefeb6blqbdrx4achj66w0voo" xml:space="preserve">{{Template:Welcome|name=Lalita darade}}

-- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) ००:४५, ३१ ऑक्टोबर २०२६ (IST)</text>
      <sha1>rtm2j8oefeb6blqbdrx4achj66w0voo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>यांग वांगजिए</title>
    <ns>0</ns>
    <id>386423</id>
    <revision>
      <id>2728340</id>
      <timestamp>2026-10-30T23:02:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ganesh591</username>
        <id>62733</id>
      </contributor>
      <comment>नवीन पान: {{Infobox cricketer | name = यांग वांगजिए | country = चीन | full_name = यांग वांगजिए | birth_date = २८ सप्टेंबर २००७ | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने ऑफब्रेक | international = true | internationalspan = २०२६-वर्तमान | T20Idebutdate = ३१ मे | T20Idebutyear = २०२६ | T20Idebut...</comment>
      <origin>2728340</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4860" sha1="3et348xe6ac5errl8imgcog0rdpuo6v" xml:space="preserve">{{Infobox cricketer
| name = यांग वांगजिए
| country = चीन
| full_name = यांग वांगजिए
| birth_date = २८ सप्टेंबर २००७
| batting = उजव्या हाताने
| bowling = उजव्या हाताने ऑफब्रेक
| international = true
| internationalspan = २०२६-वर्तमान
| T20Idebutdate = ३१ मे
| T20Idebutyear = २०२६
| T20Idebutagainst = नेपाळ
| T20Icap = २०
| lastT20Idate = १४ ऑक्टोबर
| lastT20Iyear = २०२६
| lastT20Iagainst = मलेशिया
| columns = 1
| column1 = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२०आ]]
| matches1 = ७
| runs1 = ४४
| bat avg1 = ६.२८
| 100s/50s1 = ०/०
| top score1 = १८
| deliveries1 = –
| wickets1 = –
| bowl avg1 = –
| fivefor1 = –
| tenfor1 = –
| best bowling1 = –
| catches/stumpings1 = १/–
| date = १४ ऑक्टोबर
| year = २०२६
| source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/yang-wangjie-1538773 क्रिकइन्फो]
}}

'''यांग वांगजिए''' (जन्म २८ सप्टेंबर २००७) हा [[चीन राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|चीन]]कडून खेळणारा क्रिकेट खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी आणि उजव्या हाताने ऑफब्रेक गोलंदाजी करतो.&lt;ref&gt;{{cite web
|url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/yang-wangjie-1538773
|title=Yang Wangjie Profile - Cricket Player China | Stats, Records, Video
|trans-title=यांग वांगजिए प्रोफाइल - चीन क्रिकेट खेळाडू | आकडेवारी, विक्रम, व्हिडिओ
|website=[[क्रिकइन्फो]]
|access-date=३० ऑक्टोबर २०२६
}}&lt;/ref&gt;

वांगजिएने ३१ मे २०२६ रोजी सिंगापूर येथे [[नेपाळ राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|नेपाळ]]विरुद्ध चीनकडून [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२० आंतरराष्ट्रीय]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.&lt;ref&gt;{{cite web
|url=https://www.espncricinfo.com/series/asian-games-men-s-qualifier-2026-1538431/china-vs-nepal-1st-match-group-a-1538440/full-scorecard
|title=CHN vs NEP Cricket Scorecard, 1st Match, Group A, Asian Games Men's Qualifier 2026
|trans-title=चीन विरुद्ध नेपाळ क्रिकेट धावफलक, पहिला सामना, गट अ, आशियाई क्रीडा स्पर्धा पुरुष पात्रता २०२६
|website=[[क्रिकइन्फो]]
|access-date=३० ऑक्टोबर २०२६
}}&lt;/ref&gt; तो चीनचा २० वा टी२०आ क्रिकेट खेळाडू ठरला.&lt;ref&gt;{{cite web
|url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/team/china-70/caps/twenty20-international-3
|title=China Twenty20 International Cricket Players
|trans-title=चीनचे ट्वेंटी२० आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू
|website=[[क्रिकइन्फो]]
|access-date=३० ऑक्टोबर २०२६
}}&lt;/ref&gt;

१४ ऑक्टोबर २०२६ पर्यंत त्याने ७ टी२०आ सामन्यांत ४४ धावा केल्या असून त्याची सर्वोच्च धावसंख्या १८ आणि फलंदाजीची सरासरी ६.२८ आहे.&lt;ref name=&quot;profile&quot;&gt;{{cite web
|url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/yang-wangjie-1538773
|title=Yang Wangjie Profile - Cricket Player China | Stats, Records, Video
|trans-title=यांग वांगजिए प्रोफाइल - चीन क्रिकेट खेळाडू | आकडेवारी, विक्रम, व्हिडिओ
|website=[[क्रिकइन्फो]]
|access-date=३० ऑक्टोबर २०२६
}}&lt;/ref&gt;

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}

== बाह्य दुवे ==

* [https://www.espncricinfo.com/cricketers/yang-wangjie-1538773 ईएसपीएन क्रिकइन्फोवरील यांग वांगजिए]

[[वर्ग:क्रिकेट खेळाडू]]
[[वर्ग:इ.स. २००७ मधील जन्म]]
[[वर्ग:हयात व्यक्ती]]</text>
      <sha1>3et348xe6ac5errl8imgcog0rdpuo6v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728341</id>
      <parentid>2728340</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T23:05:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ganesh591</username>
        <id>62733</id>
      </contributor>
      <origin>2728341</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4766" sha1="n5pf7rqjcr5ff0gf9os0u47cpspzajo" xml:space="preserve">{{Infobox cricketer
| name = यांग वांगजिए
| country = चीन
| full_name = यांग वांगजिए
| birth_date = २८ सप्टेंबर २००७
| batting = उजव्या हाताने
| bowling = उजव्या हाताने ऑफब्रेक
| international = true
| internationalspan = २०२६-वर्तमान
| T20Idebutdate = ३१ मे
| T20Idebutyear = २०२६
| T20Idebutagainst = नेपाळ
| T20Icap = २०
| lastT20Idate = १४ ऑक्टोबर
| lastT20Iyear = २०२६
| lastT20Iagainst = मलेशिया
| columns = 1
| column1 = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२०आ]]
| matches1 = ७
| runs1 = ४४
| bat avg1 = ६.२८
| 100s/50s1 = ०/०
| top score1 = १८
| deliveries1 = –
| wickets1 = –
| bowl avg1 = –
| fivefor1 = –
| tenfor1 = –
| best bowling1 = –
| catches/stumpings1 = १/–
| date = १४ ऑक्टोबर
| year = २०२६
| source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/yang-wangjie-1538773 क्रिकइन्फो]
}}

'''यांग वांगजिए''' (जन्म २८ सप्टेंबर २००७) हा [[चीन राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|चीन]]कडून खेळणारा क्रिकेट खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी आणि उजव्या हाताने ऑफब्रेक गोलंदाजी करतो.&lt;ref&gt;{{cite web
|url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/yang-wangjie-1538773
|title=Yang Wangjie Profile - Cricket Player China
|trans-title=यांग वांगजिए प्रोफाइल - चीन क्रिकेट खेळाडू
|website=[[क्रिकइन्फो]]
|access-date=३० ऑक्टोबर २०२६
}}&lt;/ref&gt;

वांगजिएने ३१ मे २०२६ रोजी सिंगापूर येथे [[नेपाळ राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|नेपाळ]]विरुद्ध चीनकडून [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२० आंतरराष्ट्रीय]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.&lt;ref&gt;{{cite web
|url=https://www.espncricinfo.com/series/asian-games-men-s-qualifier-2026-1538431/china-vs-nepal-1st-match-group-a-1538440/full-scorecard
|title=CHN vs NEP Cricket Scorecard, 1st Match, Group A, Asian Games Men's Qualifier 2026
|trans-title=चीन विरुद्ध नेपाळ क्रिकेट धावफलक, पहिला सामना, गट अ, आशियाई क्रीडा स्पर्धा पुरुष पात्रता २०२६
|website=[[क्रिकइन्फो]]
|access-date=३० ऑक्टोबर २०२६
}}&lt;/ref&gt; तो चीनचा २० वा टी२०आ क्रिकेट खेळाडू ठरला.&lt;ref&gt;{{cite web
|url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/team/china-70/caps/twenty20-international-3
|title=China Twenty20 International Cricket Players
|trans-title=चीनचे ट्वेंटी२० आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू
|website=[[क्रिकइन्फो]]
|access-date=३० ऑक्टोबर २०२६
}}&lt;/ref&gt;

१४ ऑक्टोबर २०२६ पर्यंत त्याने ७ टी२०आ सामन्यांत ४४ धावा केल्या असून त्याची सर्वोच्च धावसंख्या १८ आणि फलंदाजीची सरासरी ६.२८ आहे.&lt;ref name=&quot;profile&quot;&gt;{{cite web
|url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/yang-wangjie-1538773
|title=Yang Wangjie Profile - Cricket Player China | Stats, Records, Video
|trans-title=यांग वांगजिए प्रोफाइल - चीन क्रिकेट खेळाडू | आकडेवारी, विक्रम, व्हिडिओ
|website=[[क्रिकइन्फो]]
|access-date=३० ऑक्टोबर २०२६
}}&lt;/ref&gt;

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}

== बाह्य दुवे ==

* [https://www.espncricinfo.com/cricketers/yang-wangjie-1538773 ईएसपीएन क्रिकइन्फोवरील यांग वांगजिए]

[[वर्ग:क्रिकेट खेळाडू]]
[[वर्ग:इ.स. २००७ मधील जन्म]]
[[वर्ग:हयात व्यक्ती]]</text>
      <sha1>n5pf7rqjcr5ff0gf9os0u47cpspzajo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728342</id>
      <parentid>2728341</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T23:06:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ganesh591</username>
        <id>62733</id>
      </contributor>
      <origin>2728342</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4672" sha1="m6te8je2j08ftunbcun35dtvrj1evo5" xml:space="preserve">{{Infobox cricketer
| name = यांग वांगजिए
| country = चीन
| full_name = यांग वांगजिए
| birth_date = २८ सप्टेंबर २००७
| batting = उजव्या हाताने
| bowling = उजव्या हाताने ऑफब्रेक
| international = true
| internationalspan = २०२६-वर्तमान
| T20Idebutdate = ३१ मे
| T20Idebutyear = २०२६
| T20Idebutagainst = नेपाळ
| T20Icap = २०
| lastT20Idate = १४ ऑक्टोबर
| lastT20Iyear = २०२६
| lastT20Iagainst = मलेशिया
| columns = 1
| column1 = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२०आ]]
| matches1 = ७
| runs1 = ४४
| bat avg1 = ६.२८
| 100s/50s1 = ०/०
| top score1 = १८
| deliveries1 = –
| wickets1 = –
| bowl avg1 = –
| fivefor1 = –
| tenfor1 = –
| best bowling1 = –
| catches/stumpings1 = १/–
| date = १४ ऑक्टोबर
| year = २०२६
| source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/yang-wangjie-1538773 क्रिकइन्फो]
}}

'''यांग वांगजिए''' (जन्म २८ सप्टेंबर २००७) हा [[चीन राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|चीन]]कडून खेळणारा क्रिकेट खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी आणि उजव्या हाताने ऑफब्रेक गोलंदाजी करतो.&lt;ref&gt;{{cite web
|url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/yang-wangjie-1538773
|title=Yang Wangjie Profile - Cricket Player China
|trans-title=यांग वांगजिए प्रोफाइल - चीन क्रिकेट खेळाडू
|website=[[क्रिकइन्फो]]
|access-date=३० ऑक्टोबर २०२६
}}&lt;/ref&gt;

वांगजिएने ३१ मे २०२६ रोजी सिंगापूर येथे [[नेपाळ राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|नेपाळ]]विरुद्ध चीनकडून [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२० आंतरराष्ट्रीय]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.&lt;ref&gt;{{cite web
|url=https://www.espncricinfo.com/series/asian-games-men-s-qualifier-2026-1538431/china-vs-nepal-1st-match-group-a-1538440/full-scorecard
|title=CHN vs NEP Cricket Scorecard, 1st Match, Group A, Asian Games Men's Qualifier 2026
|trans-title=चीन विरुद्ध नेपाळ क्रिकेट धावफलक, पहिला सामना, गट अ, आशियाई क्रीडा स्पर्धा पुरुष पात्रता २०२६
|website=[[क्रिकइन्फो]]
|access-date=३० ऑक्टोबर २०२६
}}&lt;/ref&gt; तो चीनचा २० वा टी२०आ क्रिकेट खेळाडू ठरला.&lt;ref&gt;{{cite web
|url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/team/china-70/caps/twenty20-international-3
|title=China Twenty20 International Cricket Players
|trans-title=चीनचे ट्वेंटी२० आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू
|website=[[क्रिकइन्फो]]
|access-date=३० ऑक्टोबर २०२६
}}&lt;/ref&gt;

१४ ऑक्टोबर २०२६ पर्यंत त्याने ७ टी२०आ सामन्यांत ४४ धावा केल्या असून त्याची सर्वोच्च धावसंख्या १८ आणि फलंदाजीची सरासरी ६.२८ आहे.&lt;ref name=&quot;profile&quot;&gt;{{cite web
|url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/yang-wangjie-1538773
|title=Yang Wangjie Profile - Cricket Player China
|trans-title=यांग वांगजिए प्रोफाइल - चीन क्रिकेट खेळाडू
|website=[[क्रिकइन्फो]]
|access-date=३० ऑक्टोबर २०२६
}}&lt;/ref&gt;

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}

== बाह्य दुवे ==

* [https://www.espncricinfo.com/cricketers/yang-wangjie-1538773 ईएसपीएन क्रिकइन्फोवरील यांग वांगजिए]

[[वर्ग:क्रिकेट खेळाडू]]
[[वर्ग:इ.स. २००७ मधील जन्म]]
[[वर्ग:हयात व्यक्ती]]</text>
      <sha1>m6te8je2j08ftunbcun35dtvrj1evo5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>चेन झुओ ये</title>
    <ns>0</ns>
    <id>386424</id>
    <revision>
      <id>2728343</id>
      <timestamp>2026-10-30T23:12:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ganesh591</username>
        <id>62733</id>
      </contributor>
      <comment>नवीन पान: {{Infobox cricketer | name = चेन झुओ ये | country = चीन | full_name = चेन झुओ ये | birth_date = ३ फेब्रुवारी २००३ | batting = डावखुरा | bowling = मंदगती डावखुरी ऑर्थोडॉक्स | international = true | internationalspan = २०२३-वर्तमान | T20Idebutdate = २६ जुलै | T20Idebutyear = २०२३ | T20Idebutagainst =...</comment>
      <origin>2728343</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3721" sha1="lb6jgmntoklounmm321cab4r26bq6ie" xml:space="preserve">{{Infobox cricketer
| name = चेन झुओ ये
| country = चीन
| full_name = चेन झुओ ये
| birth_date = ३ फेब्रुवारी २००३
| batting = डावखुरा
| bowling = मंदगती डावखुरी ऑर्थोडॉक्स
| international = true
| internationalspan = २०२३-वर्तमान
| T20Idebutdate = २६ जुलै
| T20Idebutyear = २०२३
| T20Idebutagainst = मलेशिया
| T20Icap = १
| lastT20Idate = १४ ऑक्टोबर
| lastT20Iyear = २०२६
| lastT20Iagainst = मलेशिया
| columns = 1
| column1 = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२०आ]]
| matches1 = १८
| runs1 = ८५
| bat avg1 = ६.०७
| 100s/50s1 = ०/०
| top score1 = १४
| deliveries1 = २१८
| wickets1 = ११
| bowl avg1 = २८.००
| fivefor1 = ०
| tenfor1 = ०
| best bowling1 = ४/१६
| catches/stumpings1 = ४/–
| date = १४ ऑक्टोबर
| year = २०२६
| source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/chen-zhuo-yue-1159163 क्रिकइन्फो]
}}

'''चेन झुओ ये''' (जन्म ३ फेब्रुवारी २००३) हा [[चीन राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|चीन]]कडून खेळणारा क्रिकेट खेळाडू आहे. तो डावखुरा फलंदाज आणि मंदगती डावखुरा ऑर्थोडॉक्स गोलंदाज आहे.&lt;ref name=&quot;profile&quot;&gt;{{cite web
|url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/chen-zhuo-yue-1159163
|title=Chen Zhuo Yue Profile - Cricket Player China
|trans-title=चेन झुओ ये प्रोफाइल - चीन क्रिकेट खेळाडू
|website=[[क्रिकइन्फो]]
|access-date=३१ ऑक्टोबर २०२६
}}&lt;/ref&gt;

त्याने २६ जुलै २०२३ रोजी क्वालालंपूर येथे [[मलेशिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|मलेशिया]]विरुद्ध चीनकडून [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२० आंतरराष्ट्रीय]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.&lt;ref name=&quot;profile&quot; /&gt; तो चीनचा पहिला टी२०आ क्रिकेट खेळाडू ठरला.&lt;ref&gt;{{cite web
|url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/team/china-70/caps/twenty20-international-3
|title=China Twenty20 International Cricket Players
|trans-title=चीनचे ट्वेंटी२० आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू
|website=[[क्रिकइन्फो]]
|access-date=३१ ऑक्टोबर २०२६
}}&lt;/ref&gt;

१४ ऑक्टोबर २०२६ पर्यंत त्याने १८ टी२०आ सामन्यांत ८५ धावा केल्या असून त्याची सर्वोच्च धावसंख्या १४ आहे. गोलंदाजीत त्याने ११ बळी घेतले असून त्याची सर्वोत्तम गोलंदाजी ४/१६ आहे.&lt;ref name=&quot;profile&quot; /&gt;

== संदर्भ ==
&lt;references /&gt;

== बाह्य दुवे ==

* {{Cricinfo|id=1159163}}

[[वर्ग:क्रिकेट खेळाडू]]
[[वर्ग:इ.स. २००३ मधील जन्म]]
[[वर्ग:हयात व्यक्ती]]</text>
      <sha1>lb6jgmntoklounmm321cab4r26bq6ie</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>झोंग युएचाओ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>386425</id>
    <revision>
      <id>2728344</id>
      <timestamp>2026-10-30T23:15:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ganesh591</username>
        <id>62733</id>
      </contributor>
      <comment>नवीन पान: {{Infobox cricketer | name = झोंग युएचाओ | country = चीन | full_name = झोंग युएचाओ | birth_date = ८ जून २००५ | batting = डावखुरा | bowling = डावखुरा मध्यम-जलद | international = true | internationalspan = २०२३-वर्तमान | T20Idebutdate = ३० जुलै | T20Idebutyear = २०२३ | T20Idebutagainst = भूतान | T20Icap = १३ |...</comment>
      <origin>2728344</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4109" sha1="laf71th4wvxn4475ynuku28ejtk91kn" xml:space="preserve">{{Infobox cricketer
| name = झोंग युएचाओ
| country = चीन
| full_name = झोंग युएचाओ
| birth_date = ८ जून २००५
| batting = डावखुरा
| bowling = डावखुरा मध्यम-जलद
| international = true
| internationalspan = २०२३-वर्तमान
| T20Idebutdate = ३० जुलै
| T20Idebutyear = २०२३
| T20Idebutagainst = भूतान
| T20Icap = १३
| lastT20Idate = १४ ऑक्टोबर
| lastT20Iyear = २०२६
| lastT20Iagainst = मलेशिया
| columns = 1
| column1 = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२०आ]]
| matches1 = १५
| runs1 = १०९
| bat avg1 = ९.०८
| 100s/50s1 = ०/०
| top score1 = २९
| deliveries1 = १३८
| wickets1 = ८
| bowl avg1 = २३.७५
| fivefor1 = ०
| tenfor1 = ०
| best bowling1 = २/१२
| catches/stumpings1 = ५/–
| date = १४ ऑक्टोबर
| year = २०२६
| source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/team/china-70/caps/twenty20-international-3 क्रिकइन्फो]
}}

'''झोंग युएचाओ''' (जन्म ८ जून २००५) हा [[चीन राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|चीन]]कडून खेळणारा क्रिकेट खेळाडू आहे. तो डावखुरा फलंदाज आणि डावखुरा मध्यम-जलद गोलंदाज आहे.

त्याने ३० जुलै २०२३ रोजी क्वालालंपूर येथे भूतानविरुद्ध चीनकडून [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२० आंतरराष्ट्रीय]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.&lt;ref&gt;{{cite web
|url=https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1383106.html
|title=Bhutan vs China, ICC Men's T20 World Cup Asia B Qualifier, 2023
|trans-title=भूतान विरुद्ध चीन, आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया ब पात्रता, २०२३
|website=[[क्रिकइन्फो]]
|access-date=३१ ऑक्टोबर २०२६
}}&lt;/ref&gt; तो चीनचा १३ वा टी२०आ क्रिकेट खेळाडू ठरला.&lt;ref&gt;{{cite web
|url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/team/china-70/caps/twenty20-international-3
|title=China Twenty20 International Cricket Players
|trans-title=चीनचे ट्वेंटी२० आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू
|website=[[क्रिकइन्फो]]
|access-date=३१ ऑक्टोबर २०२६
}}&lt;/ref&gt;

१४ ऑक्टोबर २०२६ पर्यंत त्याने १५ टी२०आ सामन्यांत १०९ धावा केल्या असून त्याची सर्वोच्च धावसंख्या २९ आणि फलंदाजीची सरासरी ९.०८ आहे. गोलंदाजीत त्याने ८ बळी घेतले असून त्याची सर्वोत्तम गोलंदाजी २/१२ आहे.&lt;ref&gt;{{cite web
|url=https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1554580.html
|title=China vs Malaysia, ICC Men's T20 World Cup Asia Sub Regional Qualifier B, 2026
|trans-title=चीन विरुद्ध मलेशिया, आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता ब, २०२६
|website=[[क्रिकइन्फो]]
|access-date=३१ ऑक्टोबर २०२६
}}&lt;/ref&gt;

== संदर्भ ==
&lt;references /&gt;

[[वर्ग:क्रिकेट खेळाडू]]
[[वर्ग:इ.स. २००५ मधील जन्म]]
[[वर्ग:हयात व्यक्ती]]</text>
      <sha1>laf71th4wvxn4475ynuku28ejtk91kn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>शेनजियान झेंग</title>
    <ns>0</ns>
    <id>386426</id>
    <revision>
      <id>2728345</id>
      <timestamp>2026-10-30T23:17:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ganesh591</username>
        <id>62733</id>
      </contributor>
      <comment>नवीन पान: {{Infobox cricketer | name = शेनजियान झेंग | country = चीन | full_name = शेनजियान झेंग | birth_date = १४ जून २००५ | batting = उजव्या हाताने | international = true | internationalspan = २०२४-वर्तमान | T20Idebutdate = १४ फेब्रुवारी | T20Idebutyear = २०२४ | T20Idebutagainst = हाँग काँग | T20Icap = १७ |...</comment>
      <origin>2728345</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3494" sha1="khk31e5ntr6h85ea2nmv10s26x4eftn" xml:space="preserve">{{Infobox cricketer
| name = शेनजियान झेंग
| country = चीन
| full_name = शेनजियान झेंग
| birth_date = १४ जून २००५
| batting = उजव्या हाताने
| international = true
| internationalspan = २०२४-वर्तमान
| T20Idebutdate = १४ फेब्रुवारी
| T20Idebutyear = २०२४
| T20Idebutagainst = हाँग काँग
| T20Icap = १७
| lastT20Idate = १२ ऑक्टोबर
| lastT20Iyear = २०२६
| lastT20Iagainst = सौदी अरेबिया
| columns = 1
| column1 = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२०आ]]
| matches1 = १०
| runs1 = ९४
| bat avg1 = ९.४०
| 100s/50s1 = ०/०
| top score1 = ३१
| deliveries1 = ६
| wickets1 = ०
| bowl avg1 = –
| fivefor1 = ०
| tenfor1 = ०
| best bowling1 = ०/३२
| catches/stumpings1 = ३/–
| date = १२ ऑक्टोबर
| year = २०२६
| source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/shenjian-zheng-1420901 क्रिकइन्फो]
}}

'''शेनजियान झेंग''' (जन्म १४ जून २००५) हा [[चीन राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|चीन]]कडून खेळणारा क्रिकेट खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी करतो.&lt;ref name=&quot;profile&quot;&gt;{{cite web
|url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/shenjian-zheng-1420901
|title=Shenjian Zheng Profile - Cricket Player China
|trans-title=शेनजियान झेंग प्रोफाइल - चीन क्रिकेट खेळाडू
|website=[[क्रिकइन्फो]]
|access-date=३१ ऑक्टोबर २०२६
}}&lt;/ref&gt;

झेंगने १४ फेब्रुवारी २०२४ रोजी मोंग कोक येथे [[हाँगकाँग राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|हाँग काँग]]विरुद्ध चीनकडून [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२० आंतरराष्ट्रीय]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.&lt;ref name=&quot;profile&quot; /&gt; तो चीनचा १७ वा टी२०आ क्रिकेट खेळाडू ठरला.&lt;ref&gt;{{cite web
|url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/team/china-70/caps/twenty20-international-3
|title=China Twenty20 International Cricket Players
|trans-title=चीनचे ट्वेंटी२० आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू
|website=[[क्रिकइन्फो]]
|access-date=३१ ऑक्टोबर २०२६
}}&lt;/ref&gt;

१२ ऑक्टोबर २०२६ पर्यंत त्याने १० टी२०आ सामन्यांत ९४ धावा केल्या असून त्याची सर्वोच्च धावसंख्या ३१ आणि फलंदाजीची सरासरी ९.४० आहे.&lt;ref name=&quot;profile&quot; /&gt;

== संदर्भ ==
&lt;references /&gt;

== बाह्य दुवे ==

* {{Cricinfo|id=1420901}}

[[वर्ग:क्रिकेट खेळाडू]]
[[वर्ग:इ.स. २००५ मधील जन्म]]
[[वर्ग:हयात व्यक्ती]]</text>
      <sha1>khk31e5ntr6h85ea2nmv10s26x4eftn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>झाओ झिलिंग</title>
    <ns>0</ns>
    <id>386427</id>
    <revision>
      <id>2728346</id>
      <timestamp>2026-10-30T23:23:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ganesh591</username>
        <id>62733</id>
      </contributor>
      <comment>नवीन पान: {{Infobox cricketer | name = झाओ झिलोंग | country = चीन | full_name = झाओ झिलोंग | birth_date = १ डिसेंबर २००५ | batting = डावखुरा | bowling = उजव्या हाताने मध्यमगती | international = true | internationalspan = २०२६-वर्तमान | T20Idebutdate = ३१ मे | T20Idebutyear = २०२६ | T20Idebutagainst = नेपाळ | T20...</comment>
      <origin>2728346</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3545" sha1="a9vs0bsfahktvwse2rxj2c9ucj4ww0s" xml:space="preserve">{{Infobox cricketer
| name = झाओ झिलोंग
| country = चीन
| full_name = झाओ झिलोंग
| birth_date = १ डिसेंबर २००५
| batting = डावखुरा
| bowling = उजव्या हाताने मध्यमगती
| international = true
| internationalspan = २०२६-वर्तमान
| T20Idebutdate = ३१ मे
| T20Idebutyear = २०२६
| T20Idebutagainst = नेपाळ
| T20Icap = २१
| lastT20Idate = १४ ऑक्टोबर
| lastT20Iyear = २०२६
| lastT20Iagainst = मलेशिया
| columns = 1
| column1 = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२०आ]]
| matches1 = ४
| runs1 = १३
| bat avg1 = ४.३३
| 100s/50s1 = ०/०
| top score1 = ८
| deliveries1 = –
| wickets1 = –
| bowl avg1 = –
| fivefor1 = –
| tenfor1 = –
| best bowling1 = –
| catches/stumpings1 = ३/–
| date = १४ ऑक्टोबर
| year = २०२६
| source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/zhao-zhilong-1538774 क्रिकइन्फो]
}}

'''झाओ झिलोंग''' (जन्म १ डिसेंबर २००५) हा [[चीन राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|चीन]]कडून खेळणारा क्रिकेट खेळाडू आहे. तो डावखुरा फलंदाज आणि उजव्या हाताने मध्यमगती गोलंदाजी करणारा गोलंदाज आहे.&lt;ref name=&quot;profile&quot;&gt;{{cite web
|url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/zhao-zhilong-1538774
|title=Zhao Zhilong Profile - Cricket Player China
|trans-title=झाओ झिलोंग प्रोफाइल - चीन क्रिकेट खेळाडू
|website=[[क्रिकइन्फो]]
|access-date=३१ ऑक्टोबर २०२६
}}&lt;/ref&gt;

झिलोंगने ३१ मे २०२६ रोजी सिंगापूर येथे [[नेपाळ राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|नेपाळ]]विरुद्ध चीनकडून [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२० आंतरराष्ट्रीय]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.&lt;ref name=&quot;profile&quot; /&gt; तो चीनचा २१ वा टी२०आ क्रिकेट खेळाडू ठरला.&lt;ref&gt;{{cite web
|url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/team/china-70/caps/twenty20-international-3
|title=China Twenty20 International Cricket Players
|trans-title=चीनचे ट्वेंटी२० आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू
|website=[[क्रिकइन्फो]]
|access-date=३१ ऑक्टोबर २०२६
}}&lt;/ref&gt;

१४ ऑक्टोबर २०२६ पर्यंत त्याने ४ टी२०आ सामन्यांत १३ धावा केल्या असून त्याची सर्वोच्च धावसंख्या ८ आणि फलंदाजीची सरासरी ४.३३ आहे.&lt;ref name=&quot;profile&quot; /&gt;

== संदर्भ ==
&lt;references /&gt;

== बाह्य दुवे ==

* {{Cricinfo|id=1538774}}

[[वर्ग:क्रिकेट खेळाडू]]
[[वर्ग:इ.स. २००५ मधील जन्म]]
[[वर्ग:हयात व्यक्ती]]</text>
      <sha1>a9vs0bsfahktvwse2rxj2c9ucj4ww0s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>झीशान अली (हाँग काँगचा क्रिकेट खेळाडू)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>386428</id>
    <revision>
      <id>2728350</id>
      <timestamp>2026-10-30T23:29:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ganesh591</username>
        <id>62733</id>
      </contributor>
      <comment>नवीन पान: {{Infobox cricketer | name = झीशान अली | country = हाँग काँग | full_name = झीशान अली | birth_date = १६ जून १९८९ | birth_place = [[लाहोर]], पंजाब, [[पाकिस्तान]] | batting = उजव्या हाताने | role = [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]-फलंदाज | international = true | internationalspan = २०२२-व...</comment>
      <origin>2728350</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3685" sha1="e94apsxcra7gkxre0x4q0j46gl5arse" xml:space="preserve">{{Infobox cricketer
| name = झीशान अली
| country = हाँग काँग
| full_name = झीशान अली
| birth_date = १६ जून १९८९
| birth_place = [[लाहोर]], पंजाब, [[पाकिस्तान]]
| batting = उजव्या हाताने
| role = [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]-फलंदाज
| international = true
| internationalspan = २०२२-वर्तमान
| T20Idebutdate = ११ जुलै
| T20Idebutyear = २०२२
| T20Idebutagainst = युगांडा
| T20Icap = ३९
| lastT20Idate = १४ ऑक्टोबर
| lastT20Iyear = २०२६
| lastT20Iagainst = सिंगापूर
| columns = 1
| column1 = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२०आ]]
| matches1 = ७७
| runs1 = १,५४२
| bat avg1 = २७.५४
| 100s/50s1 = १/८
| top score1 = १०१
| deliveries1 = –
| wickets1 = –
| bowl avg1 = –
| fivefor1 = –
| tenfor1 = –
| best bowling1 = –
| catches/stumpings1 = २८/१६
| date = १४ ऑक्टोबर
| year = २०२६
| source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/zeeshan-ali-386302 क्रिकइन्फो]
}}

'''झीशान अली''' (जन्म १६ जून १९८९) हा [[हाँग काँग राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|हाँग काँग]]कडून खेळणारा क्रिकेट खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी करणारा [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]-फलंदाज आहे.&lt;ref name=&quot;profile&quot;&gt;{{cite web
|url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/zeeshan-ali-386302
|title=Zeeshan Ali Profile - Cricket Player Hong Kong
|trans-title=झीशान अली प्रोफाइल - हाँग काँग क्रिकेट खेळाडू
|website=[[क्रिकइन्फो]]
|access-date=३१ ऑक्टोबर २०२६
}}&lt;/ref&gt;

त्याने ११ जुलै २०२२ रोजी बुलावायो येथे [[युगांडा राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|युगांडा]]विरुद्ध हाँग काँगकडून [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२० आंतरराष्ट्रीय]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.&lt;ref name=&quot;profile&quot; /&gt; तो हाँग काँगचा ३९ वा टी२०आ क्रिकेट खेळाडू ठरला.

१४ ऑक्टोबर २०२६ पर्यंत त्याने ७७ टी२०आ सामन्यांत १,५४२ धावा केल्या असून त्याची फलंदाजीची सरासरी २७.५४ आहे. त्याची सर्वोच्च धावसंख्या १०१ असून त्याने एक शतक आणि आठ अर्धशतके केली आहेत. यष्टीरक्षक म्हणून त्याने २८ झेल आणि १६ यष्टीचीत केले आहेत.&lt;ref name=&quot;profile&quot; /&gt;

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}

== बाह्य दुवे ==

* {{Cricinfo|id=386302}}

[[वर्ग:क्रिकेट खेळाडू]]
[[वर्ग:इ.स. १९८९ मधील जन्म]]
[[वर्ग:हयात व्यक्ती]]</text>
      <sha1>e94apsxcra7gkxre0x4q0j46gl5arse</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>अतीक इक्बाल</title>
    <ns>0</ns>
    <id>386429</id>
    <revision>
      <id>2728351</id>
      <timestamp>2026-10-30T23:32:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ganesh591</username>
        <id>62733</id>
      </contributor>
      <comment>नवीन पान: {{Infobox cricketer | name = अतीक इक्बाल | country = हाँग काँग | full_name = अतीक रहमान इक्बाल | birth_date = १० डिसेंबर १९९१ | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने मध्यमगती | role = गोलंदाज | international = true | internationalspan = २०२२-वर्तमान | T20Idebutdate =...</comment>
      <origin>2728351</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3982" sha1="m5omyqiygkrvrf6sj1dqbtym72r97xi" xml:space="preserve">{{Infobox cricketer
| name = अतीक इक्बाल
| country = हाँग काँग
| full_name = अतीक रहमान इक्बाल
| birth_date = १० डिसेंबर १९९१
| batting = उजव्या हाताने
| bowling = उजव्या हाताने मध्यमगती
| role = गोलंदाज
| international = true
| internationalspan = २०२२-वर्तमान
| T20Idebutdate = २० ऑगस्ट
| T20Idebutyear = २०२२
| T20Idebutagainst = सिंगापूर
| T20Icap = ४०
| lastT20Idate = २२ जून
| lastT20Iyear = २०२६
| lastT20Iagainst = नामिबिया
| columns = 1
| column1 = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२०आ]]
| matches1 = ४३
| runs1 = २०
| bat avg1 = ६.६६
| 100s/50s1 = ०/०
| top score1 = ५[[नाबाद|*]]
| deliveries1 = ७४०
| wickets1 = ३८
| bowl avg1 = २०.२६
| fivefor1 = ०
| tenfor1 = ०
| best bowling1 = ३/८
| catches/stumpings1 = १३/–
| date = २२ जून
| year = २०२६
| source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/ateeq-iqbal-1199892 क्रिकइन्फो]
}}

'''अतीक रहमान इक्बाल''' (जन्म १० डिसेंबर १९९१) हा [[हाँग काँग राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|हाँग काँग]]कडून खेळणारा क्रिकेट खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी आणि उजव्या हाताने मध्यमगती गोलंदाजी करतो.&lt;ref name=&quot;profile&quot;&gt;{{cite web
|url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/ateeq-iqbal-1199892
|title=Ateeq Iqbal Profile - Cricket Player Hong Kong
|trans-title=अतीक इक्बाल प्रोफाइल - हाँग काँग क्रिकेट खेळाडू
|website=[[क्रिकइन्फो]]
|access-date=३१ ऑक्टोबर २०२६
}}&lt;/ref&gt;

इक्बालने २० ऑगस्ट २०२२ रोजी अल अमिरात येथे [[सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|सिंगापूर]]विरुद्ध हाँग काँगकडून [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२० आंतरराष्ट्रीय]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.&lt;ref name=&quot;profile&quot; /&gt; तो हाँग काँगचा ४० वा टी२०आ क्रिकेट खेळाडू ठरला.&lt;ref&gt;{{cite web
|url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/team/hong-kong-19/caps/twenty20-international-3
|title=Hong Kong Twenty20 International Cricket Players
|trans-title=हाँग काँगचे ट्वेंटी२० आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू
|website=[[क्रिकइन्फो]]
|access-date=३१ ऑक्टोबर २०२६
}}&lt;/ref&gt;

२२ जून २०२६ पर्यंत त्याने ४३ टी२०आ सामन्यांत २० धावा केल्या होत्या. गोलंदाजीत त्याने ७४० चेंडू टाकून ३८ बळी घेतले असून त्याची गोलंदाजीची सरासरी २०.२६ आणि सर्वोत्तम गोलंदाजी ३/८ आहे.&lt;ref name=&quot;profile&quot; /&gt;

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}

== बाह्य दुवे ==

* {{Cricinfo|id=1199892}}

[[वर्ग:क्रिकेट खेळाडू]]
[[वर्ग:इ.स. १९९१ मधील जन्म]]
[[वर्ग:हयात व्यक्ती]]</text>
      <sha1>m5omyqiygkrvrf6sj1dqbtym72r97xi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>रेयांश शर्मा</title>
    <ns>0</ns>
    <id>386430</id>
    <revision>
      <id>2728352</id>
      <timestamp>2026-10-30T23:35:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ganesh591</username>
        <id>62733</id>
      </contributor>
      <comment>नवीन पान: {{Infobox cricketer | name = रेयांश शर्मा | country = हाँग काँग | full_name = रेयांश शर्मा | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने मध्यमगती | international = true | internationalspan = २०२६-वर्तमान | T20Idebutdate = ८ ऑक्टोबर | T20Idebutyear = २०२६ | T20Idebutagainst = मलेशिय...</comment>
      <origin>2728352</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4855" sha1="dxmizcv72ryh44gbh7t8nohwd4feu8f" xml:space="preserve">{{Infobox cricketer
| name = रेयांश शर्मा
| country = हाँग काँग
| full_name = रेयांश शर्मा
| batting = उजव्या हाताने
| bowling = उजव्या हाताने मध्यमगती
| international = true
| internationalspan = २०२६-वर्तमान
| T20Idebutdate = ८ ऑक्टोबर
| T20Idebutyear = २०२६
| T20Idebutagainst = मलेशिया
| T20Icap = ५७
| lastT20Idate = १४ ऑक्टोबर
| lastT20Iyear = २०२६
| lastT20Iagainst = सिंगापूर
| columns = 1
| column1 = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२०आ]]
| matches1 = ५
| runs1 = १२०
| bat avg1 = ६०.००
| 100s/50s1 = ०/१
| top score1 = ७१[[नाबाद|*]]
| deliveries1 = ६
| wickets1 = १
| bowl avg1 = ५.००
| fivefor1 = ०
| tenfor1 = ०
| best bowling1 = १/५
| catches/stumpings1 = २/–
| date = १४ ऑक्टोबर
| year = २०२६
| source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/team/hong-kong-19/caps/twenty20-international-3 क्रिकइन्फो]
}}

'''रेयांश शर्मा''' हा [[हाँग काँग राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|हाँग काँग]]कडून खेळणारा क्रिकेट खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी आणि उजव्या हाताने मध्यमगती गोलंदाजी करतो.

शर्माने ८ ऑक्टोबर २०२६ रोजी क्वालालंपूर येथे [[मलेशिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|मलेशिया]]विरुद्ध हाँग काँगकडून [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२० आंतरराष्ट्रीय]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.&lt;ref&gt;{{cite web
|url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-sub-regional-asia-qualifier-b-2026-27-1554555/malaysia-vs-hong-kong-3rd-match-1554570/full-scorecard
|title=Malaysia vs Hong Kong, 3rd Match, ICC Men's T20 World Cup Sub Regional Asia Qualifier B 2026
|trans-title=मलेशिया विरुद्ध हाँग काँग, तिसरा सामना, आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता ब २०२६
|website=[[क्रिकइन्फो]]
|access-date=३१ ऑक्टोबर २०२६
}}&lt;/ref&gt; तो हाँग काँगचा ५७ वा टी२०आ क्रिकेट खेळाडू ठरला.&lt;ref&gt;{{cite web
|url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/team/hong-kong-19/caps/twenty20-international-3
|title=Hong Kong Twenty20 International Cricket Players
|trans-title=हाँग काँगचे ट्वेंटी२० आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू
|website=[[क्रिकइन्फो]]
|access-date=३१ ऑक्टोबर २०२६
}}&lt;/ref&gt;

१४ ऑक्टोबर २०२६ पर्यंत त्याने ५ टी२०आ सामन्यांत १२० धावा केल्या असून त्याची फलंदाजीची सरासरी ६०.०० आहे. त्याची सर्वोच्च धावसंख्या नाबाद ७१ असून त्याने एक अर्धशतक केले आहे. गोलंदाजीत त्याने ६ चेंडूंत ५ धावा देऊन एक बळी घेतला असून त्याची सर्वोत्तम गोलंदाजी १/५ आहे.&lt;ref&gt;{{cite web
|url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-sub-regional-asia-qualifier-b-2026-27-1554555/hong-kong-vs-singapore-14th-match-1554581/full-scorecard
|title=Hong Kong vs Singapore, 14th Match, ICC Men's T20 World Cup Sub Regional Asia Qualifier B 2026
|trans-title=हाँग काँग विरुद्ध सिंगापूर, चौदावा सामना, आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक आशिया उप-प्रादेशिक पात्रता ब २०२६
|website=[[क्रिकइन्फो]]
|access-date=३१ ऑक्टोबर २०२६
}}&lt;/ref&gt;

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}

[[वर्ग:क्रिकेट खेळाडू]]
[[वर्ग:हयात व्यक्ती]]</text>
      <sha1>dxmizcv72ryh44gbh7t8nohwd4feu8f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>मुहम्मद आमिर (मलेशिया क्रिकेट खेळाडू)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>386431</id>
    <revision>
      <id>2728355</id>
      <timestamp>2026-10-30T23:42:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ganesh591</username>
        <id>62733</id>
      </contributor>
      <comment>नवीन पान: {{Infobox cricketer | name = मुहम्मद आमिर | country = मलेशिया | full_name = मुहम्मद आमिर अझीम अब्दुल शुकोर | birth_date = २४ एप्रिल २००१ | batting = डावखुरा | bowling = मंदगती डावखुरी ऑर्थोडॉक्स | international = true | internationalspan = २०१९-वर्तमान | T20Idebutdate = ४...</comment>
      <origin>2728355</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3769" sha1="2xcrsg7bbokd6dwepfuzprrdmtyx8jq" xml:space="preserve">{{Infobox cricketer
| name = मुहम्मद आमिर
| country = मलेशिया
| full_name = मुहम्मद आमिर अझीम अब्दुल शुकोर
| birth_date = २४ एप्रिल २००१
| batting = डावखुरा
| bowling = मंदगती डावखुरी ऑर्थोडॉक्स
| international = true
| internationalspan = २०१९-वर्तमान
| T20Idebutdate = ४ ऑक्टोबर
| T20Idebutyear = २०१९
| T20Idebutagainst = व्हानुआतू
| lastT20Idate = १४ ऑक्टोबर
| lastT20Iyear = २०२६
| lastT20Iagainst = चीन
| columns = 1
| column1 = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२०आ]]
| matches1 = ७५
| runs1 = ७०७
| bat avg1 = १५.०४
| 100s/50s1 = ०/२
| top score1 = ८०
| deliveries1 = ६९८
| wickets1 = ४९
| bowl avg1 = १५.३०
| fivefor1 = १
| tenfor1 = ०
| best bowling1 = ५/१६
| catches/stumpings1 = ३१/०
| date = १४ ऑक्टोबर
| year = २०२६
| source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/muhammad-amir-1021025 क्रिकइन्फो]
}}

'''मुहम्मद आमिर अझीम अब्दुल शुकोर''' (जन्म २४ एप्रिल २००१), सामान्यतः '''मुहम्मद आमिर''' म्हणून ओळखला जाणारा, [[मलेशिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|मलेशिया]]कडून खेळणारा क्रिकेट खेळाडू आहे. तो डावखुरा फलंदाज असून मंदगती डावखुरी ऑर्थोडॉक्स गोलंदाजी करतो.&lt;ref name=&quot;profile&quot;&gt;{{cite web
|url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/muhammad-amir-1021025
|title=Muhammad Amir Profile - Cricket Player Malaysia
|trans-title=मुहम्मद आमिर प्रोफाइल - मलेशिया क्रिकेट खेळाडू
|website=[[क्रिकइन्फो]]
|access-date=३१ ऑक्टोबर २०२६
}}&lt;/ref&gt;

आमिरने ४ ऑक्टोबर २०१९ रोजी क्वालालंपूर येथे [[व्हानुआतू राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|व्हानुआतू]]विरुद्ध मलेशियाकडून [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२० आंतरराष्ट्रीय]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.&lt;ref name=&quot;profile&quot; /&gt;

१४ ऑक्टोबर २०२६ पर्यंत त्याने ७५ टी२०आ सामन्यांत ७०७ धावा केल्या असून त्याची फलंदाजीची सरासरी १५.०४ आणि सर्वोच्च धावसंख्या ८० आहे. त्याने दोन अर्धशतके केली आहेत. गोलंदाजीत त्याने ४९ बळी घेतले असून त्याची गोलंदाजीची सरासरी १५.३० आणि सर्वोत्तम गोलंदाजी ५/१६ आहे.&lt;ref name=&quot;profile&quot; /&gt;

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}

== बाह्य दुवे ==

* {{Cricinfo|id=1021025}}

[[वर्ग:क्रिकेट खेळाडू]]
[[वर्ग:इ.स. २००१ मधील जन्म]]
[[वर्ग:हयात व्यक्ती]]</text>
      <sha1>2xcrsg7bbokd6dwepfuzprrdmtyx8jq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>अझरी अझहर</title>
    <ns>0</ns>
    <id>386432</id>
    <revision>
      <id>2728356</id>
      <timestamp>2026-10-30T23:44:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ganesh591</username>
        <id>62733</id>
      </contributor>
      <comment>नवीन पान: {{Infobox cricketer | name = अझरी अझहर | country = मलेशिया | full_name = मुहम्मद अझरी अझहर अमालुझ झमान | birth_date = ११ मे २००६ | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने मध्यमगती | role = गोलंदाज | international = true | internationalspan = २०२४-वर्तमान | T20Idebu...</comment>
      <origin>2728356</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3985" sha1="lokmnoxdi34g2ok9wxse3cpl0x1gzuj" xml:space="preserve">{{Infobox cricketer
| name = अझरी अझहर
| country = मलेशिया
| full_name = मुहम्मद अझरी अझहर अमालुझ झमान
| birth_date = ११ मे २००६
| batting = उजव्या हाताने
| bowling = उजव्या हाताने मध्यमगती
| role = गोलंदाज
| international = true
| internationalspan = २०२४-वर्तमान
| T20Idebutdate = ३१ ऑगस्ट
| T20Idebutyear = २०२४
| T20Idebutagainst = म्यानमार
| T20Icap = ३७
| lastT20Idate = १४ ऑक्टोबर
| lastT20Iyear = २०२६
| lastT20Iagainst = चीन
| columns = 1
| column1 = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२०आ]]
| matches1 = १५
| runs1 = २१
| bat avg1 = ५.२५
| 100s/50s1 = ०/०
| top score1 = १३
| deliveries1 = १७८
| wickets1 = ७
| bowl avg1 = ३१.१४
| fivefor1 = ०
| tenfor1 = ०
| best bowling1 = २/१२
| catches/stumpings1 = ४/–
| date = १४ ऑक्टोबर
| year = २०२६
| source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/azri-azhar-1448905 क्रिकइन्फो]
}}

'''अझरी अझहर''' (जन्म ११ मे २००६) हा [[मलेशिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|मलेशिया]]कडून खेळणारा क्रिकेट खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी आणि उजव्या हाताने मध्यमगती गोलंदाजी करतो.&lt;ref name=&quot;profile&quot;&gt;{{cite web
|url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/azri-azhar-1448905
|title=Azri Azhar Profile - Cricket Player Malaysia
|trans-title=अझरी अझहर प्रोफाइल - मलेशिया क्रिकेट खेळाडू
|website=[[क्रिकइन्फो]]
|access-date=३१ ऑक्टोबर २०२६
}}&lt;/ref&gt;

अझहरने ३१ ऑगस्ट २०२४ रोजी बांगी येथे [[म्यानमार राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|म्यानमार]]विरुद्ध मलेशियाकडून [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२० आंतरराष्ट्रीय]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.&lt;ref name=&quot;profile&quot; /&gt; तो मलेशियाचा ३७ वा टी२०आ क्रिकेट खेळाडू ठरला.&lt;ref&gt;{{cite web
|url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/team/malaysia-16/caps/twenty20-international-3
|title=Malaysia Twenty20 International Cricket Players
|trans-title=मलेशियाचे ट्वेंटी२० आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू
|website=[[क्रिकइन्फो]]
|access-date=३१ ऑक्टोबर २०२६
}}&lt;/ref&gt;

१४ ऑक्टोबर २०२६ पर्यंत त्याने १५ टी२०आ सामन्यांत २१ धावा केल्या असून त्याची सर्वोच्च धावसंख्या १३ आहे. गोलंदाजीत त्याने १७८ चेंडूंमध्ये ७ बळी घेतले असून त्याची गोलंदाजीची सरासरी ३१.१४ आणि सर्वोत्तम गोलंदाजी २/१२ आहे.&lt;ref name=&quot;profile&quot; /&gt;

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}

== बाह्य दुवे ==

* {{Cricinfo|id=1448905}}

[[वर्ग:क्रिकेट खेळाडू]]
[[वर्ग:इ.स. २००६ मधील जन्म]]
[[वर्ग:हयात व्यक्ती]]</text>
      <sha1>lokmnoxdi34g2ok9wxse3cpl0x1gzuj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>मुहम्मद अक्रम</title>
    <ns>0</ns>
    <id>386433</id>
    <revision>
      <id>2728358</id>
      <timestamp>2026-10-30T23:46:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ganesh591</username>
        <id>62733</id>
      </contributor>
      <comment>नवीन पान: {{Infobox cricketer | name = मुहम्मद अक्रम | country = मलेशिया | full_name = मुहम्मद अक्रम अब्द मलिक | birth_date = १३ नोव्हेंबर २००७ | batting = डावखुरा | bowling = डावखुरा मध्यमगती | role = अष्टपैलू | international = true | internationalspan = २०२६-वर्तमान | T20Idebutdate = १...</comment>
      <origin>2728358</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4160" sha1="egiwb0rhit0ffwsgml70179p7zpd1fz" xml:space="preserve">{{Infobox cricketer
| name = मुहम्मद अक्रम
| country = मलेशिया
| full_name = मुहम्मद अक्रम अब्द मलिक
| birth_date = १३ नोव्हेंबर २००७
| batting = डावखुरा
| bowling = डावखुरा मध्यमगती
| role = अष्टपैलू
| international = true
| internationalspan = २०२६-वर्तमान
| T20Idebutdate = १० मार्च
| T20Idebutyear = २०२६
| T20Idebutagainst = बहरैन
| T20Icap = ४३
| lastT20Idate = ११ ऑक्टोबर
| lastT20Iyear = २०२६
| lastT20Iagainst = मालदीव
| columns = 1
| column1 = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२०आ]]
| matches1 = १०
| runs1 = ३७
| bat avg1 = ९.२५
| 100s/50s1 = ०/०
| top score1 = १५
| deliveries1 = ६०
| wickets1 = ०
| bowl avg1 = –
| fivefor1 = ०
| tenfor1 = ०
| best bowling1 = ०/१३
| catches/stumpings1 = २/–
| date = ११ ऑक्टोबर
| year = २०२६
| source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/muhammad-akram-1515147 क्रिकइन्फो]
}}

'''मुहम्मद अक्रम अब्द मलिक''' (जन्म १३ नोव्हेंबर २००७), सामान्यतः '''मुहम्मद अक्रम''' म्हणून ओळखला जाणारा, [[मलेशिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|मलेशिया]]कडून खेळणारा क्रिकेट खेळाडू आहे. तो डावखुरा फलंदाज आणि डावखुरा मध्यमगती गोलंदाज असून अष्टपैलू खेळाडू म्हणून खेळतो.&lt;ref name=&quot;profile&quot;&gt;{{cite web
|url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/muhammad-akram-1515147
|title=Muhammad Akram Profile - Cricket Player Malaysia
|trans-title=मुहम्मद अक्रम प्रोफाइल - मलेशिया क्रिकेट खेळाडू
|website=[[क्रिकइन्फो]]
|access-date=३१ ऑक्टोबर २०२६
}}&lt;/ref&gt;

अक्रमने १० मार्च २०२६ रोजी क्वालालंपूर येथे [[बहरैन राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|बहरैन]]विरुद्ध मलेशियाकडून [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२० आंतरराष्ट्रीय]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.&lt;ref name=&quot;profile&quot; /&gt; तो मलेशियाचा ४३ वा टी२०आ क्रिकेट खेळाडू ठरला.&lt;ref&gt;{{cite web
|url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/team/malaysia-16/caps/twenty20-international-3
|title=Malaysia Twenty20 International Cricket Players
|trans-title=मलेशियाचे ट्वेंटी२० आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू
|website=[[क्रिकइन्फो]]
|access-date=३१ ऑक्टोबर २०२६
}}&lt;/ref&gt;

११ ऑक्टोबर २०२६ पर्यंत त्याने १० टी२०आ सामन्यांत ३७ धावा केल्या असून त्याची फलंदाजीची सरासरी ९.२५ आणि सर्वोच्च धावसंख्या १५ आहे. गोलंदाजीत त्याने ६० चेंडू टाकले असून त्याला अद्याप बळी मिळालेला नाही.&lt;ref name=&quot;profile&quot; /&gt;

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}

== बाह्य दुवे ==

* {{Cricinfo|id=1515147}}

[[वर्ग:क्रिकेट खेळाडू]]
[[वर्ग:इ.स. २००७ मधील जन्म]]
[[वर्ग:हयात व्यक्ती]]</text>
      <sha1>egiwb0rhit0ffwsgml70179p7zpd1fz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>अस्लम खान</title>
    <ns>0</ns>
    <id>386434</id>
    <revision>
      <id>2728359</id>
      <timestamp>2026-10-30T23:49:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ganesh591</username>
        <id>62733</id>
      </contributor>
      <comment>नवीन पान: {{Infobox cricketer | name = अस्लम खान | country = मलेशिया | full_name = अस्लम खान बिन मलिक | birth_date = १ नोव्हेंबर २००१ | batting = उजव्या हाताने | international = true | internationalspan = २०२२-वर्तमान | T20Idebutdate = २२ डिसेंबर | T20Idebutyear = २०२२ | T20Idebutagainst = सिंगापूर | T20...</comment>
      <origin>2728359</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3888" sha1="mpkeojayd27udfx627bmcmb2dlm5aql" xml:space="preserve">{{Infobox cricketer
| name = अस्लम खान
| country = मलेशिया
| full_name = अस्लम खान बिन मलिक
| birth_date = १ नोव्हेंबर २००१
| batting = उजव्या हाताने
| international = true
| internationalspan = २०२२-वर्तमान
| T20Idebutdate = २२ डिसेंबर
| T20Idebutyear = २०२२
| T20Idebutagainst = सिंगापूर
| T20Icap = २९
| lastT20Idate = १४ ऑक्टोबर
| lastT20Iyear = २०२६
| lastT20Iagainst = चीन
| columns = 1
| column1 = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२०आ]]
| matches1 = ३८
| runs1 = ५१०
| bat avg1 = १६.४५
| 100s/50s1 = ०/१
| top score1 = ७७
| deliveries1 = –
| wickets1 = –
| bowl avg1 = –
| fivefor1 = –
| tenfor1 = –
| best bowling1 = –
| catches/stumpings1 = ११/०
| date = १४ ऑक्टोबर
| year = २०२६
| source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/aslam-khan-1037535 क्रिकइन्फो]
}}

'''अस्लम खान बिन मलिक''' (जन्म १ नोव्हेंबर २००१), सामान्यतः '''अस्लम खान''' म्हणून ओळखला जाणारा, [[मलेशिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|मलेशिया]]कडून खेळणारा क्रिकेट खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी करतो.&lt;ref name=&quot;profile&quot;&gt;{{cite web
|url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/aslam-khan-1037535
|title=Aslam Khan Profile - Cricket Player Malaysia
|trans-title=अस्लम खान प्रोफाइल - मलेशिया क्रिकेट खेळाडू
|website=[[क्रिकइन्फो]]
|access-date=३१ ऑक्टोबर २०२६
}}&lt;/ref&gt;

खानने २२ डिसेंबर २०२२ रोजी बांगी येथे [[सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|सिंगापूर]]विरुद्ध मलेशियाकडून [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२० आंतरराष्ट्रीय]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.&lt;ref name=&quot;profile&quot; /&gt; तो मलेशियाचा २९ वा टी२०आ क्रिकेट खेळाडू ठरला.&lt;ref&gt;{{cite web
|url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/team/malaysia-16/caps/twenty20-international-3
|title=Malaysia Twenty20 International Cricket Players
|trans-title=मलेशियाचे ट्वेंटी२० आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू
|website=[[क्रिकइन्फो]]
|access-date=३१ ऑक्टोबर २०२६
}}&lt;/ref&gt;

१४ ऑक्टोबर २०२६ पर्यंत त्याने ३८ टी२०आ सामन्यांत ५१० धावा केल्या असून त्याची फलंदाजीची सरासरी १६.४५ आहे. त्याची सर्वोच्च धावसंख्या ७७ असून त्याने एक अर्धशतक केले आहे. क्षेत्ररक्षणात त्याने ११ झेल घेतले आहेत.&lt;ref name=&quot;profile&quot; /&gt;

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}

== बाह्य दुवे ==

* {{Cricinfo|id=1037535}}

[[वर्ग:क्रिकेट खेळाडू]]
[[वर्ग:इ.स. २००१ मधील जन्म]]
[[वर्ग:हयात व्यक्ती]]</text>
      <sha1>mpkeojayd27udfx627bmcmb2dlm5aql</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>प्रशांत मधुकर</title>
    <ns>0</ns>
    <id>386435</id>
    <revision>
      <id>2728360</id>
      <timestamp>2026-10-30T23:51:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ganesh591</username>
        <id>62733</id>
      </contributor>
      <comment>नवीन पान: {{Infobox cricketer | name = प्रशांत मधुकर | country = मलेशिया | full_name = प्रशांत मधुकर | birth_date = ६ जानेवारी १९९१ | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने ऑफब्रेक | role = गोलंदाज | international = true | internationalspan = २०२६-वर्तमान | T20Idebutdate = ७ मा...</comment>
      <origin>2728360</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4062" sha1="istbf9f2e23wsfa2scggg79hjdws21p" xml:space="preserve">{{Infobox cricketer
| name = प्रशांत मधुकर
| country = मलेशिया
| full_name = प्रशांत मधुकर
| birth_date = ६ जानेवारी १९९१
| batting = उजव्या हाताने
| bowling = उजव्या हाताने ऑफब्रेक
| role = गोलंदाज
| international = true
| internationalspan = २०२६-वर्तमान
| T20Idebutdate = ७ मार्च
| T20Idebutyear = २०२६
| T20Idebutagainst = बहरैन
| T20Icap = ४२
| lastT20Idate = १४ ऑक्टोबर
| lastT20Iyear = २०२६
| lastT20Iagainst = चीन
| columns = 1
| column1 = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२०आ]]
| matches1 = ९
| runs1 = ३
| bat avg1 = ३.००
| 100s/50s1 = ०/०
| top score1 = ३[[नाबाद|*]]
| deliveries1 = १४५
| wickets1 = ६
| bowl avg1 = २६.००
| fivefor1 = ०
| tenfor1 = ०
| best bowling1 = २/१५
| catches/stumpings1 = ५/–
| date = १४ ऑक्टोबर
| year = २०२६
| source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/prashant-madhukar-1527211 क्रिकइन्फो]
}}

'''प्रशांत मधुकर''' (जन्म ६ जानेवारी १९९१) हा [[मलेशिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|मलेशिया]]कडून खेळणारा क्रिकेट खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी आणि उजव्या हाताने ऑफब्रेक गोलंदाजी करतो.&lt;ref name=&quot;profile&quot;&gt;{{cite web
|url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/prashant-madhukar-1527211
|title=Prashant Madhukar Profile - Cricket Player Malaysia
|trans-title=प्रशांत मधुकर प्रोफाइल - मलेशिया क्रिकेट खेळाडू
|website=[[क्रिकइन्फो]]
|access-date=३१ ऑक्टोबर २०२६
}}&lt;/ref&gt;

मधुकरने ७ मार्च २०२६ रोजी क्वालालंपूर येथील बायुएमास ओव्हल येथे [[बहरैन राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|बहरैन]]विरुद्ध मलेशियाकडून [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२० आंतरराष्ट्रीय]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.&lt;ref name=&quot;profile&quot; /&gt; तो मलेशियाचा ४२ वा टी२०आ क्रिकेट खेळाडू ठरला.&lt;ref&gt;{{cite web
|url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/team/malaysia-16/caps/twenty20-international-3
|title=Malaysia Twenty20 International Cricket Players
|trans-title=मलेशियाचे ट्वेंटी२० आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू
|website=[[क्रिकइन्फो]]
|access-date=३१ ऑक्टोबर २०२६
}}&lt;/ref&gt;

१४ ऑक्टोबर २०२६ पर्यंत त्याने ९ टी२०आ सामने खेळले असून ६ बळी घेतले आहेत. त्याची गोलंदाजीची सरासरी २६.०० असून सर्वोत्तम गोलंदाजी २/१५ आहे. फलंदाजीत त्याने ३ धावा केल्या असून त्याची सर्वोच्च धावसंख्या नाबाद ३ आहे.&lt;ref name=&quot;profile&quot; /&gt;

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}

== बाह्य दुवे ==

* {{Cricinfo|id=1527211}}

[[वर्ग:क्रिकेट खेळाडू]]
[[वर्ग:इ.स. १९९१ मधील जन्म]]
[[वर्ग:हयात व्यक्ती]]</text>
      <sha1>istbf9f2e23wsfa2scggg79hjdws21p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>नझमुस साकिब</title>
    <ns>0</ns>
    <id>386436</id>
    <revision>
      <id>2728361</id>
      <timestamp>2026-10-30T23:55:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ganesh591</username>
        <id>62733</id>
      </contributor>
      <comment>नवीन पान: {{Infobox cricketer | name = नझमुस साकिब | country = मलेशिया | full_name = नझमुस साकिब | birth_date = १ सप्टेंबर १९९९ | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने मध्यमगती | role = [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]-फलंदाज | international = true | internationalspan = २०२...</comment>
      <origin>2728361</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3804" sha1="0hjrirbkfvp90rc032ndvaxprcphu76" xml:space="preserve">{{Infobox cricketer
| name = नझमुस साकिब
| country = मलेशिया
| full_name = नझमुस साकिब
| birth_date = १ सप्टेंबर १९९९
| batting = उजव्या हाताने
| bowling = उजव्या हाताने मध्यमगती
| role = [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]-फलंदाज
| international = true
| internationalspan = २०२४-वर्तमान
| T20Idebutdate = १२ एप्रिल
| T20Idebutyear = २०२४
| T20Idebutagainst = नेपाळ
| T20Icap = ३४
| lastT20Idate = १४ ऑक्टोबर
| lastT20Iyear = २०२६
| lastT20Iagainst = चीन
| columns = 1
| column1 = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२०आ]]
| matches1 = १२
| runs1 = १६०
| bat avg1 = १७.७८
| 100s/50s1 = ०/०
| top score1 = ३७
| deliveries1 = –
| wickets1 = –
| bowl avg1 = –
| fivefor1 = –
| tenfor1 = –
| best bowling1 = –
| catches/stumpings1 = ७/६
| date = १४ ऑक्टोबर
| year = २०२६
| source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/nazmus-sakib-1428733 क्रिकइन्फो]
}}

'''नझमुस साकिब''' (जन्म १ सप्टेंबर १९९९) हा [[मलेशिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|मलेशिया]]कडून खेळणारा क्रिकेट खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी करणारा [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]-फलंदाज आहे.&lt;ref name=&quot;profile&quot;&gt;{{cite web
|url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/nazmus-sakib-1428733
|title=Nazmus Sakib Profile - Cricket Player Malaysia
|trans-title=नझमुस साकिब प्रोफाइल - मलेशिया क्रिकेट खेळाडू
|website=[[क्रिकइन्फो]]
|access-date=३१ ऑक्टोबर २०२६
}}&lt;/ref&gt;

साकिबने १२ एप्रिल २०२४ रोजी अल अमिरात येथे [[नेपाळ राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|नेपाळ]]विरुद्ध मलेशियाकडून [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२० आंतरराष्ट्रीय]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.&lt;ref name=&quot;profile&quot; /&gt; तो मलेशियाचा ३४ वा टी२०आ क्रिकेट खेळाडू ठरला.&lt;ref&gt;{{cite web
|url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/team/malaysia-16/caps/twenty20-international-3
|title=Malaysia Twenty20 International Cricket Players
|trans-title=मलेशियाचे ट्वेंटी२० आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू
|website=[[क्रिकइन्फो]]
|access-date=३१ ऑक्टोबर २०२६
}}&lt;/ref&gt;

१४ ऑक्टोबर २०२६ पर्यंत त्याने १२ टी२०आ सामन्यांत १६० धावा केल्या असून त्याची फलंदाजीची सरासरी १७.७८ आणि सर्वोच्च धावसंख्या ३७ आहे.&lt;ref name=&quot;profile&quot; /&gt;

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}

== बाह्य दुवे ==

* {{Cricinfo|id=1428733}}

[[वर्ग:क्रिकेट खेळाडू]]
[[वर्ग:इ.स. १९९९ मधील जन्म]]
[[वर्ग:हयात व्यक्ती]]</text>
      <sha1>0hjrirbkfvp90rc032ndvaxprcphu76</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>विजय उन्नी</title>
    <ns>0</ns>
    <id>386437</id>
    <revision>
      <id>2728362</id>
      <timestamp>2026-10-30T23:57:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ganesh591</username>
        <id>62733</id>
      </contributor>
      <comment>नवीन पान: {{Infobox cricketer | name = विजय उन्नी | country = मलेशिया | full_name = विजय उन्नी सुरेश उन्नी | birth_date = १५ ऑगस्ट २००३ | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने ऑफब्रेक | role = गोलंदाज | international = true | internationalspan = २०२२-वर्तमान | T20Idebutdate =...</comment>
      <origin>2728362</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4583" sha1="r478j99bawzjbqdmpmg4q0h4cyxblel" xml:space="preserve">{{Infobox cricketer
| name = विजय उन्नी
| country = मलेशिया
| full_name = विजय उन्नी सुरेश उन्नी
| birth_date = १५ ऑगस्ट २००३
| batting = उजव्या हाताने
| bowling = उजव्या हाताने ऑफब्रेक
| role = गोलंदाज
| international = true
| internationalspan = २०२२-वर्तमान
| T20Idebutdate = २९ मार्च
| T20Idebutyear = २०२२
| T20Idebutagainst = पापुआ न्यू गिनी
| T20Icap = २६
| lastT20Idate = १४ ऑक्टोबर
| lastT20Iyear = २०२६
| lastT20Iagainst = चीन
| columns = 1
| column1 = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२०आ]]
| matches1 = ८९
| runs1 = ३८१
| bat avg1 = १४.६५
| 100s/50s1 = ०/०
| top score1 = ३८
| deliveries1 = १,६७९
| wickets1 = ९५
| bowl avg1 = १८.२६
| fivefor1 = ०
| tenfor1 = ०
| best bowling1 = ४/६
| catches/stumpings1 = २१/–
| date = १४ ऑक्टोबर
| year = २०२६
| source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/vijay-unni-1090866 क्रिकइन्फो]
}}

'''विजय उन्नी सुरेश उन्नी''' (जन्म १५ ऑगस्ट २००३), सामान्यतः '''विजय उन्नी''' म्हणून ओळखला जाणारा, [[मलेशिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|मलेशिया]]कडून खेळणारा क्रिकेट खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी आणि उजव्या हाताने ऑफब्रेक गोलंदाजी करतो.&lt;ref name=&quot;profile&quot;&gt;{{cite web
|url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/vijay-unni-1090866
|title=Vijay Unni Profile - Cricket Player Malaysia
|trans-title=विजय उन्नी प्रोफाइल - मलेशिया क्रिकेट खेळाडू
|website=[[क्रिकइन्फो]]
|access-date=३१ ऑक्टोबर २०२६
}}&lt;/ref&gt;

उन्नीने २९ मार्च २०२२ रोजी कीर्तिपूर येथे पापुआ न्यू गिनीविरुद्ध मलेशियाकडून [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२० आंतरराष्ट्रीय]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.&lt;ref&gt;{{cite web
|url=https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1305499.html
|title=Malaysia vs Papua New Guinea, Nepal T20I Tri-Nation Series 2021-22
|trans-title=मलेशिया विरुद्ध पापुआ न्यू गिनी, नेपाळ टी२०आ त्रिराष्ट्रीय मालिका २०२१-२२
|website=[[क्रिकइन्फो]]
|access-date=३१ ऑक्टोबर २०२६
}}&lt;/ref&gt; तो मलेशियाचा २६ वा टी२०आ क्रिकेट खेळाडू ठरला.&lt;ref&gt;{{cite web
|url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/team/malaysia-16/caps/twenty20-international-3
|title=Malaysia Twenty20 International Cricket Players
|trans-title=मलेशियाचे ट्वेंटी२० आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू
|website=[[क्रिकइन्फो]]
|access-date=३१ ऑक्टोबर २०२६
}}&lt;/ref&gt;

१४ ऑक्टोबर २०२६ पर्यंत त्याने ८९ टी२०आ सामन्यांत ३८१ धावा केल्या असून त्याची फलंदाजीची सरासरी १४.६५ आणि सर्वोच्च धावसंख्या ३८ आहे. गोलंदाजीत त्याने ९५ बळी घेतले असून त्याची गोलंदाजीची सरासरी १८.२६ आणि सर्वोत्तम गोलंदाजी ४/६ आहे.&lt;ref name=&quot;profile&quot; /&gt;

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}

== बाह्य दुवे ==

* {{Cricinfo|id=1090866}}

[[वर्ग:क्रिकेट खेळाडू]]
[[वर्ग:इ.स. २००३ मधील जन्म]]
[[वर्ग:हयात व्यक्ती]]</text>
      <sha1>r478j99bawzjbqdmpmg4q0h4cyxblel</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>अकील वहीद</title>
    <ns>0</ns>
    <id>386438</id>
    <redirect title="अकील वाहिद" />
    <revision>
      <id>2728364</id>
      <timestamp>2026-10-31T00:01:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ganesh591</username>
        <id>62733</id>
      </contributor>
      <comment>नवीन पान: {{Infobox cricketer | name = अकील वाहिद | batting = डावखुरा | bowling = उजव्या हाताने ऑफब्रेक | full_name = | birth_date = {{birth date and age|df=y|2001|11|23}} | country = मलेशिया | T20Idebutdate = १६ मार्च | T20Idebutyear = २०२४ | T20Idebutagainst = पापुआ न्यू गिनी | T20Icap = ३३ | lastT20Idate = ४ मे | lastT20Iyear = २०...</comment>
      <origin>2728364</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9626" sha1="5e347ogr1nes06zi2vwx38ga3bh28qf" xml:space="preserve">{{Infobox cricketer
| name = अकील वाहिद
| batting = डावखुरा
| bowling = उजव्या हाताने ऑफब्रेक
| full_name =
| birth_date = {{birth date and age|df=y|2001|11|23}}
| country = मलेशिया
| T20Idebutdate = १६ मार्च
| T20Idebutyear = २०२४
| T20Idebutagainst = पापुआ न्यू गिनी
| T20Icap = ३३
| lastT20Idate = ४ मे
| lastT20Iyear = २०२६
| lastT20Iagainst = इंडोनेशिया
| source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/aqeel-wahid-1418989 क्रिकइन्फो]
| date = ७ मे २०२६
| international = true
| role = मधल्या फळीतील फलंदाज
| birth_place = पेटालिंग जया, [[मलेशिया]]
| image =
| caption = सामनावीर पुरस्कारासह वाहिद
}}

'''अकील वाहिद''' (जन्म २३ नोव्हेंबर २००१) हा मलेशियन [[क्रिकेट|क्रिकेट खेळाडू]] असून तो [[मलेशिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|मलेशिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघाकडून]] खेळतो.&lt;ref&gt;{{cite web
|title=Aqeel Wahid Profile - Cricket Player Malaysia {{!}} Stats, Records, Video
|trans-title=अकील वाहिद प्रोफाइल - मलेशिया क्रिकेट खेळाडू {{!}} आकडेवारी, विक्रम, व्हिडिओ
|url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/aqeel-wahid-1418989
|access-date=२४ एप्रिल २०२४
|website=[[क्रिकइन्फो]]
|language=en
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web
|last=icc
|title=ICC Men's &amp; Women's Cricket Rankings Overview
|trans-title=आयसीसी पुरुष आणि महिला क्रिकेट क्रमवारीचा आढावा
|url=https://www.icc-cricket.com/rankings/99617/ahmed-aqeel
|access-date=२४ एप्रिल २०२४
|website=आयसीसी
|language=en
}}&lt;/ref&gt; त्याने १६ मार्च २०२४ रोजी [[पापुआ न्यू गिनी राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पापुआ न्यू गिनी]]विरुद्ध [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२० आंतरराष्ट्रीय]] (टी२०आ) क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.&lt;ref&gt;{{cite web
|title=MAS vs PNG Cricket Scorecard, 1st T20I at Kuala Lumpur, March 16, 2024
|trans-title=मलेशिया विरुद्ध पापुआ न्यू गिनी क्रिकेट धावफलक, पहिला टी२०आ, क्वालालंपूर, १६ मार्च २०२४
|url=https://www.espncricinfo.com/series/malaysia-vs-papua-new-guinea-2023-24-1425107/malaysia-vs-papua-new-guinea-1st-t20i-1425110/full-scorecard
|access-date=२४ एप्रिल २०२४
|website=[[क्रिकइन्फो]]
|language=en
}}&lt;/ref&gt; मलेशियात जन्म घेऊन बालपणाचा सुरुवातीचा काळ तेथे घालवला असला तरी तो [[पर्थ]], [[वेस्टर्न ऑस्ट्रेलिया]] येथे राहतो आणि त्याला [[श्रीलंका|श्रीलंकन]] वारसा आहे.&lt;ref&gt;{{cite web
|last=
|first=
|date=१३ नोव्हेंबर २०२५
|title=Local all-rounder juggles international cricket and office life {{!}} Your Local Examiner
|trans-title=स्थानिक अष्टपैलू खेळाडू आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट आणि कार्यालयीन जीवनाचा समतोल साधतो {{!}} युअर लोकल एक्झामिनर
|url=https://www.yourlocalexaminer.com.au/local-all-rounder-juggles-international-cricket-and-office-life/
|access-date=१८ ऑगस्ट २०२६
|language=en-AU
}}&lt;/ref&gt;

तो [[२०२४ एसीसी पुरुष प्रीमियर चषक]] स्पर्धेसाठी मलेशियाच्या संघात होता. ही स्पर्धा [[मस्कत]], [[ओमान]] येथील अल अमिरात क्रिकेट मैदानावर १२-२१ एप्रिल २०२४ दरम्यान झाली.&lt;ref&gt;{{cite web
|title=ACC Mens T20I Premier Cup 2024 - Squads, Fixtures and All you need to know
|trans-title=एसीसी पुरुष टी२०आ प्रीमियर चषक २०२४ - संघ, सामने आणि आवश्यक माहिती
|url=https://www.cricketworld.com/acc-mens-t20i-premier-cup-2024-squads-fixtures-and-all-you-need-to-know/93677.htm
|access-date=२४ एप्रिल २०२४
|website=क्रिकेट वर्ल्ड
}}&lt;/ref&gt; त्याने या स्पर्धेत केवळ ३ डावांत ११६ धावा करून मलेशियासाठी सर्वाधिक धावा केल्या.&lt;ref&gt;{{cite web
|title=ACC Men's Premier Cup, 2024 averages batting bowling by team Records
|trans-title=एसीसी पुरुष प्रीमियर चषक २०२४ संघनिहाय फलंदाजी आणि गोलंदाजी सरासरी विक्रम
|url=https://www.espncricinfo.com/records/tournament/averages-batting-bowling-by-team/acc-men-s-premier-cup-2024-16195
|access-date=२४ एप्रिल २०२४
|website=[[क्रिकइन्फो]]
|language=en
}}&lt;/ref&gt; [[सौदी अरेबिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|सौदी अरेबिया]]विरुद्ध त्याने ४६ चेंडूंत ६५[[नाबाद|*]] धावा केल्या आणि त्याला सामनावीर पुरस्कार देण्यात आला.&lt;ref&gt;{{cite web
|date=१३ एप्रिल २०२४
|title=Malaysia beat Saudi Arabia, Malaysia won by 12 runs
|trans-title=मलेशियाने सौदी अरेबियाला १२ धावांनी पराभूत केले
|url=https://www.espncricinfo.com/series/acc-men-s-premier-cup-2024-1426424/malaysia-vs-saudi-arabia-8th-match-group-a-1426462/live-cricket-score
|access-date=२६ एप्रिल २०२४
|website=[[क्रिकइन्फो]]
|language=en
}}&lt;/ref&gt;

तो [[२०२४ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग बाद फेरी]] स्पर्धेसाठीही मलेशियाच्या संघात होता.&lt;ref&gt;{{cite web
|title=ICC Cricket World Cup Challenge League Play-off, 2024 Squad &amp; Players for ICC Cricket World Cup Challenge League Play-off, 2024
|trans-title=आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग प्ले-ऑफ २०२४ संघ आणि खेळाडू
|url=https://www.cricket.com/
|access-date=२४ एप्रिल २०२४
|website=क्रिकेट.कॉम
|language=en
}}&lt;/ref&gt; या स्पर्धेत त्याने २६ फेब्रुवारी २०२४ रोजी मलेशियाकडून [[व्हानुआतू राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|व्हानुआतू]]विरुद्ध [[लिस्ट-अ सामने|लिस्ट अ]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले आणि सर्वाधिक ४४ धावा केल्या.&lt;ref&gt;{{cite web
|title=MAS vs VAN Cricket Scorecard, 12th Match, Group B at Kuala Lumpur, February 26, 2024
|trans-title=मलेशिया विरुद्ध व्हानुआतू क्रिकेट धावफलक, बारावा सामना, गट ब, क्वालालंपूर, २६ फेब्रुवारी २०२४
|url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-challenge-league-play-off-2023-24-1420549/malaysia-vs-vanuatu-12th-match-group-b-1420579/full-scorecard
|access-date=२४ एप्रिल २०२४
|website=[[क्रिकइन्फो]]
|language=en
}}&lt;/ref&gt;

== संदर्भ ==

{{संदर्भयादी}}

== बाह्य दुवे ==

* [https://www.espncricinfo.com/cricketers/aqeel-wahid-1418989 अकील वाहिद] [[क्रिकइन्फो|ईएसपीएन क्रिकइन्फो]]वर

* [https://www.cricketmalaysia.com/MalaysianCricketAssociation/viewPlayer.do?playerId=3826627&amp;clubId=10933 अकील वाहिद] [[मलेशिया क्रिकेट असोसिएशन]]वर

* [https://hlb.com.au/careers/careers-blog/qa-with-aqeel/ अकील वाहिद] HLB Mann Judd वर

{{DEFAULTSORT:Wahid, Aqeel}}
[[वर्ग:इ.स. २००१ मधील जन्म]]
[[वर्ग:हयात व्यक्ती]]
[[वर्ग:मलेशियाचे क्रिकेट खेळाडू]]</text>
      <sha1>5e347ogr1nes06zi2vwx38ga3bh28qf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728365</id>
      <parentid>2728364</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T00:04:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ganesh591</username>
        <id>62733</id>
      </contributor>
      <comment>[[अकील वाहिद]] कडे पुनर्निर्देशित</comment>
      <origin>2728365</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42" sha1="4b0o445yh6ff2uafdudeco5gptth9j8" xml:space="preserve">#Redirect [[अकील वाहिद]]</text>
      <sha1>4b0o445yh6ff2uafdudeco5gptth9j8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>हसन रशीद</title>
    <ns>0</ns>
    <id>386439</id>
    <revision>
      <id>2728369</id>
      <timestamp>2026-10-31T01:16:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ganesh591</username>
        <id>62733</id>
      </contributor>
      <comment>नवीन पान: {{Infobox cricketer | name = हसन रशीद | country = मालदीव | full_name = हसन हाजिक रशीद | birth_date = {{birth date and age|1993|3|9|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | role = [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]-फलंदाज | international = true | internationalspan = २०१९-वर्तमान | T20Idebutdate = २० जानेवारी | T20Id...</comment>
      <origin>2728369</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3060" sha1="339m9pautp7sj38ljrp8jtm8vtrc80l" xml:space="preserve">{{Infobox cricketer
| name = हसन रशीद
| country = मालदीव
| full_name = हसन हाजिक रशीद
| birth_date = {{birth date and age|1993|3|9|df=yes}}
| batting = उजव्या हाताने
| role = [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]-फलंदाज
| international = true
| internationalspan = २०१९-वर्तमान
| T20Idebutdate = २० जानेवारी
| T20Idebutyear = २०१९
| T20Idebutagainst = कुवेत
| T20Icap = ३
| columns = 1
| column1 = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२०आ]]
| date = ३१ ऑक्टोबर
| year = २०२६
| source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/hassan-rasheed-446815 क्रिकइन्फो]
}}

'''हसन हाजिक रशीद''' (जन्म ९ मार्च १९९३), सामान्यतः '''हसन रशीद''' म्हणून ओळखला जाणारा, [[मालदीव राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|मालदीव]]कडून खेळणारा क्रिकेट खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी करणारा [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]-फलंदाज आहे.&lt;ref name=&quot;profile&quot;&gt;{{cite web
|url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/hassan-rasheed-446815
|title=Hassan Rasheed Profile - Cricket Player Maldives
|trans-title=हसन रशीद प्रोफाइल - मालदीव क्रिकेट खेळाडू
|website=[[क्रिकइन्फो]]
|access-date=३१ ऑक्टोबर २०२६
}}&lt;/ref&gt;

रशीदने २० जानेवारी २०१९ रोजी अल अमिरात येथे [[कुवेत राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|कुवेत]]विरुद्ध मालदीवकडून [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२० आंतरराष्ट्रीय]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. तो मालदीवचा तिसरा टी२०आ क्रिकेट खेळाडू ठरला.&lt;ref&gt;{{cite web
|url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/team/maldives-107/caps/twenty20-international-3
|title=Maldives Twenty20 International Cricket Players
|trans-title=मालदीवचे ट्वेंटी२० आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू
|website=[[क्रिकइन्फो]]
|access-date=३१ ऑक्टोबर २०२६
}}&lt;/ref&gt;

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}

== बाह्य दुवे ==

* {{Cricinfo|id=446815}}

[[वर्ग:क्रिकेट खेळाडू]]
[[वर्ग:इ.स. १९९३ मधील जन्म]]
[[वर्ग:हयात व्यक्ती]]</text>
      <sha1>339m9pautp7sj38ljrp8jtm8vtrc80l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>अझ्यान फरहात</title>
    <ns>0</ns>
    <id>386440</id>
    <revision>
      <id>2728370</id>
      <timestamp>2026-10-31T01:19:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ganesh591</username>
        <id>62733</id>
      </contributor>
      <comment>नवीन पान: {{Infobox cricketer | name = अझ्यान फरहात | country = मालदीव | full_name = युसुफ अझ्यान फरहात | birth_date = {{birth date and age|2000|10|12|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने मध्यमगती | international = true | internationalspan = २०१९-वर्तमान | T20Idebutdate = ७ डिसेंबर | T20I...</comment>
      <origin>2728370</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4671" sha1="9jf6g0zazodvmbltol48bz0lsxi97ji" xml:space="preserve">{{Infobox cricketer
| name = अझ्यान फरहात
| country = मालदीव
| full_name = युसुफ अझ्यान फरहात
| birth_date = {{birth date and age|2000|10|12|df=yes}}
| batting = उजव्या हाताने
| bowling = उजव्या हाताने मध्यमगती
| international = true
| internationalspan = २०१९-वर्तमान
| T20Idebutdate = ७ डिसेंबर
| T20Idebutyear = २०१९
| T20Idebutagainst = भूतान
| lastT20Idate = १४ ऑक्टोबर
| lastT20Iyear = २०२६
| lastT20Iagainst = सौदी अरेबिया
| columns = 1
| column1 = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२०आ]]
| matches1 = ४०
| runs1 = ८९१
| bat avg1 = २८.७४
| 100s/50s1 = ०/६
| top score1 = ६६[[नाबाद|*]]
| deliveries1 = ३२५
| wickets1 = २४
| bowl avg1 = १६.१२
| fivefor1 = ०
| tenfor1 = ०
| best bowling1 = ४/५
| catches/stumpings1 = ८/०
| date = १४ ऑक्टोबर
| year = २०२६
| source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/azyan-farhath-1142981 क्रिकइन्फो]
}}

'''युसुफ अझ्यान फरहात''' (जन्म १२ ऑक्टोबर २०००), सामान्यतः '''अझ्यान फरहात''' म्हणून ओळखला जाणारा, [[मालदीव राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|मालदीव]]कडून खेळणारा क्रिकेट खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी आणि उजव्या हाताने मध्यमगती गोलंदाजी करतो.&lt;ref name=&quot;profile&quot;&gt;{{cite web
|url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/azyan-farhath-1142981
|title=Azyan Farhath Profile - Cricket Player Maldives
|trans-title=अझ्यान फरहात प्रोफाइल - मालदीव क्रिकेट खेळाडू
|website=[[क्रिकइन्फो]]
|access-date=३१ ऑक्टोबर २०२६
}}&lt;/ref&gt;

फरहातने ७ डिसेंबर २०१९ रोजी कीर्तिपूर येथे भूतानविरुद्ध मालदीवकडून [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२० आंतरराष्ट्रीय]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.&lt;ref&gt;{{cite web
|url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/azyan-farhath-1142981/matches
|title=Azyan Farhath Debut and Last Played Matches
|trans-title=अझ्यान फरहातचे पदार्पण आणि शेवटचे सामने
|website=[[क्रिकइन्फो]]
|access-date=३१ ऑक्टोबर २०२६
}}&lt;/ref&gt; त्याचा सर्वात अलीकडील टी२०आ सामना १४ ऑक्टोबर २०२६ रोजी बांगी येथे सौदी अरेबियाविरुद्ध झाला.&lt;ref&gt;{{cite web
|url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/azyan-farhath-1142981/matches
|title=Azyan Farhath Debut and Last Played Matches
|trans-title=अझ्यान फरहातचे पदार्पण आणि शेवटचे सामने
|website=[[क्रिकइन्फो]]
|access-date=३१ ऑक्टोबर २०२६
}}&lt;/ref&gt;

१४ ऑक्टोबर २०२६ पर्यंत त्याने ४० टी२०आ सामन्यांत ८९१ धावा केल्या असून त्याची फलंदाजीची सरासरी २८.७४ आहे. त्याची सर्वोच्च धावसंख्या नाबाद ६६ असून त्याने सहा अर्धशतके केली आहेत. गोलंदाजीत त्याने ३२५ चेंडू टाकून २४ बळी घेतले असून त्याची गोलंदाजीची सरासरी १६.१२ आणि सर्वोत्तम गोलंदाजी ४/५ आहे.&lt;ref name=&quot;profile&quot; /&gt;

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}

== बाह्य दुवे ==

* {{Cricinfo|id=1142981}}

[[वर्ग:क्रिकेट खेळाडू]]
[[वर्ग:इ.स. २००० मधील जन्म]]
[[वर्ग:हयात व्यक्ती]]</text>
      <sha1>9jf6g0zazodvmbltol48bz0lsxi97ji</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>मबसार अब्दुल्ला</title>
    <ns>0</ns>
    <id>386441</id>
    <revision>
      <id>2728371</id>
      <timestamp>2026-10-31T01:21:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ganesh591</username>
        <id>62733</id>
      </contributor>
      <comment>नवीन पान: {{Infobox cricketer | name = मबसार अब्दुल्ला | country = मालदीव | full_name = मबसार अब्दुल्ला | birth_date = {{birth date and age|2007|3|17|df=yes}} | role = फलंदाज | international = true | internationalspan = २०२४-वर्तमान | T20Idebutdate = ३ सप्टेंबर | T20Idebutyear = २०२४ | T20Idebutagainst = हाँग काँग | T20Icap = ४१ |...</comment>
      <origin>2728371</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3729" sha1="esm8sg6h5kfz1db1x1ekw3yappurq7s" xml:space="preserve">{{Infobox cricketer
| name = मबसार अब्दुल्ला
| country = मालदीव
| full_name = मबसार अब्दुल्ला
| birth_date = {{birth date and age|2007|3|17|df=yes}}
| role = फलंदाज
| international = true
| internationalspan = २०२४-वर्तमान
| T20Idebutdate = ३ सप्टेंबर
| T20Idebutyear = २०२४
| T20Idebutagainst = हाँग काँग
| T20Icap = ४१
| lastT20Idate = ६ सप्टेंबर
| lastT20Iyear = २०२४
| lastT20Iagainst = मंगोलिया
| columns = 1
| column1 = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२०आ]]
| matches1 = २
| runs1 = ११
| bat avg1 = ११.००
| 100s/50s1 = ०/०
| top score1 = ११
| deliveries1 = –
| wickets1 = –
| bowl avg1 = –
| fivefor1 = –
| tenfor1 = –
| best bowling1 = –
| catches/stumpings1 = १/०
| date = ३१ ऑक्टोबर
| year = २०२६
| source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/mabsar-abdulla-1447965 क्रिकइन्फो]
}}

'''मबसार अब्दुल्ला''' (जन्म १७ मार्च २००७) हा [[मालदीव राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|मालदीव]]कडून खेळणारा क्रिकेट खेळाडू आहे. तो फलंदाज म्हणून खेळतो.&lt;ref name=&quot;profile&quot;&gt;{{cite web
|url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/mabsar-abdulla-1447965
|title=Mabsar Abdulla Profile - Cricket Player Maldives
|trans-title=मबसार अब्दुल्ला प्रोफाइल - मालदीव क्रिकेट खेळाडू
|website=[[क्रिकइन्फो]]
|access-date=३१ ऑक्टोबर २०२६
}}&lt;/ref&gt;

अब्दुल्लाने ३ सप्टेंबर २०२४ रोजी बांगी येथे [[हाँग काँग राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|हाँग काँग]]विरुद्ध मालदीवकडून [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२० आंतरराष्ट्रीय]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.&lt;ref name=&quot;profile&quot; /&gt; तो मालदीवचा ४१ वा टी२०आ क्रिकेट खेळाडू ठरला.&lt;ref&gt;{{cite web
|url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/team/maldives-107/caps/twenty20-international-3
|title=Maldives Twenty20 International Cricket Players
|trans-title=मालदीवचे ट्वेंटी२० आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू
|website=[[क्रिकइन्फो]]
|access-date=३१ ऑक्टोबर २०२६
}}&lt;/ref&gt;

त्याने ६ सप्टेंबर २०२४ रोजी मंगोलियाविरुद्ध आपला दुसरा टी२०आ सामना खेळला. दोन टी२०आ सामन्यांत त्याने एका डावात ११ धावा केल्या असून त्याची सर्वोच्च धावसंख्या ११ आणि फलंदाजीची सरासरी ११.०० आहे.&lt;ref name=&quot;profile&quot; /&gt;

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}

== बाह्य दुवे ==

* {{Cricinfo|id=1447965}}

[[वर्ग:क्रिकेट खेळाडू]]
[[वर्ग:इ.स. २००७ मधील जन्म]]
[[वर्ग:हयात व्यक्ती]]</text>
      <sha1>esm8sg6h5kfz1db1x1ekw3yappurq7s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>उमर ॲडम</title>
    <ns>0</ns>
    <id>386442</id>
    <revision>
      <id>2728372</id>
      <timestamp>2026-10-31T01:25:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ganesh591</username>
        <id>62733</id>
      </contributor>
      <comment>नवीन पान: {{Infobox cricketer | name = उमर ॲडम | country = मालदीव | full_name = उमर ॲडम नासिफ | birth_date = {{birth date and age|1997|12|8|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने ऑफब्रेक | role = अष्टपैलू | international = true | internationalspan = २०१९-वर्तमान | T20Idebutdate = २० जानेवारी...</comment>
      <origin>2728372</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4267" sha1="0ftlcqkn5cy74rvs47s6kclglni0v32" xml:space="preserve">{{Infobox cricketer
| name = उमर ॲडम
| country = मालदीव
| full_name = उमर ॲडम नासिफ
| birth_date = {{birth date and age|1997|12|8|df=yes}}
| batting = उजव्या हाताने
| bowling = उजव्या हाताने ऑफब्रेक
| role = अष्टपैलू
| international = true
| internationalspan = २०१९-वर्तमान
| T20Idebutdate = २० जानेवारी
| T20Idebutyear = २०१९
| T20Idebutagainst = कुवेत
| T20Icap = ११
| lastT20Idate = १४ ऑक्टोबर
| lastT20Iyear = २०२६
| lastT20Iagainst = सौदी अरेबिया
| columns = 1
| column1 = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२०आ]]
| matches1 = ५१
| runs1 = ८१०
| bat avg1 = १७.२३
| 100s/50s1 = ०/४
| top score1 = ५६
| deliveries1 = ९७४
| wickets1 = ५६
| bowl avg1 = २२.६२
| fivefor1 = ०
| tenfor1 = ०
| best bowling1 = ३/११
| date = १४ ऑक्टोबर
| year = २०२६
| source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/umar-adam-746439 क्रिकइन्फो]
}}

'''उमर ॲडम नासिफ''' (जन्म ८ डिसेंबर १९९७), सामान्यतः '''उमर ॲडम''' म्हणून ओळखला जाणारा, [[मालदीव राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|मालदीव]]कडून खेळणारा क्रिकेट खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी आणि उजव्या हाताने ऑफब्रेक गोलंदाजी करणारा अष्टपैलू खेळाडू आहे.&lt;ref name=&quot;profile&quot;&gt;{{cite web
|url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/umar-adam-746439
|title=Umar Adam Profile - Cricket Player Maldives
|trans-title=उमर ॲडम प्रोफाइल - मालदीव क्रिकेट खेळाडू
|website=[[क्रिकइन्फो]]
|access-date=३१ ऑक्टोबर २०२६
}}&lt;/ref&gt;

ॲडमने २० जानेवारी २०१९ रोजी अल अमिरात येथे [[कुवेत राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|कुवेत]]विरुद्ध मालदीवकडून [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२० आंतरराष्ट्रीय]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.&lt;ref name=&quot;profile&quot; /&gt; तो मालदीवचा ११ वा टी२०आ क्रिकेट खेळाडू ठरला.&lt;ref&gt;{{cite web
|url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/team/maldives-107/caps/twenty20-international-3
|title=Maldives Twenty20 International Cricket Players
|trans-title=मालदीवचे ट्वेंटी२० आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू
|website=[[क्रिकइन्फो]]
|access-date=३१ ऑक्टोबर २०२६
}}&lt;/ref&gt;

१४ ऑक्टोबर २०२६ पर्यंत त्याने ५१ टी२०आ सामन्यांत ८१० धावा केल्या असून त्याची फलंदाजीची सरासरी १७.२३ आहे. त्याची सर्वोच्च धावसंख्या ५६ असून त्याने चार अर्धशतके केली आहेत. गोलंदाजीत त्याने ९७४ चेंडूंत ५६ बळी घेतले असून त्याची गोलंदाजीची सरासरी २२.६२ आणि सर्वोत्तम गोलंदाजी ३/११ आहे.&lt;ref name=&quot;profile&quot; /&gt;

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}

== बाह्य दुवे ==

* {{Cricinfo|id=746439}}

[[वर्ग:क्रिकेट खेळाडू]]
[[वर्ग:इ.स. १९९७ मधील जन्म]]
[[वर्ग:हयात व्यक्ती]]</text>
      <sha1>0ftlcqkn5cy74rvs47s6kclglni0v32</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>इस्माइल अली</title>
    <ns>0</ns>
    <id>386443</id>
    <revision>
      <id>2728373</id>
      <timestamp>2026-10-31T01:27:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ganesh591</username>
        <id>62733</id>
      </contributor>
      <comment>नवीन पान: {{Infobox cricketer | name = इस्माइल अली | country = मालदीव | full_name = इस्माइल अली | birth_date = {{birth date and age|1993|7|19|df=yes}} | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने ऑफब्रेक | role = अष्टपैलू | international = true | internationalspan = २०२३-वर्तमान | T20Idebutdate = २८ सप्टे...</comment>
      <origin>2728373</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3971" sha1="ijosl7vnyg09zheu1zkk0gwpeh9zybj" xml:space="preserve">{{Infobox cricketer
| name = इस्माइल अली
| country = मालदीव
| full_name = इस्माइल अली
| birth_date = {{birth date and age|1993|7|19|df=yes}}
| batting = उजव्या हाताने
| bowling = उजव्या हाताने ऑफब्रेक
| role = अष्टपैलू
| international = true
| internationalspan = २०२३-वर्तमान
| T20Idebutdate = २८ सप्टेंबर
| T20Idebutyear = २०२३
| T20Idebutagainst = मंगोलिया
| T20Icap = २६
| lastT20Idate = १४ ऑक्टोबर
| lastT20Iyear = २०२६
| lastT20Iagainst = सौदी अरेबिया
| columns = 1
| column1 = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२०आ]]
| matches1 = २३
| runs1 = २४३
| bat avg1 = १२.७९
| 100s/50s1 = ०/०
| top score1 = ३७
| deliveries1 = ३६
| wickets1 = ०
| bowl avg1 = –
| fivefor1 = ०
| tenfor1 = ०
| best bowling1 = ०/९
| date = १४ ऑक्टोबर
| year = २०२६
| source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/ismail-ali-488273 क्रिकइन्फो]
}}

'''इस्माइल अली''' (जन्म १९ जुलै १९९३) हा [[मालदीव राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|मालदीव]]कडून खेळणारा क्रिकेट खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी आणि उजव्या हाताने ऑफब्रेक गोलंदाजी करणारा अष्टपैलू खेळाडू आहे.&lt;ref name=&quot;profile&quot;&gt;{{cite web
|url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/ismail-ali-488273
|title=Ismail Ali Profile - Cricket Player Maldives
|trans-title=इस्माइल अली प्रोफाइल - मालदीव क्रिकेट खेळाडू
|website=[[क्रिकइन्फो]]
|access-date=३१ ऑक्टोबर २०२६
}}&lt;/ref&gt;

अलीने २८ सप्टेंबर २०२३ रोजी हांगझोऊ येथे [[मंगोलिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|मंगोलिया]]विरुद्ध मालदीवकडून [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२० आंतरराष्ट्रीय]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.&lt;ref name=&quot;profile&quot; /&gt; तो मालदीवचा २६ वा टी२०आ क्रिकेट खेळाडू ठरला.&lt;ref&gt;{{cite web
|url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/team/maldives-107/caps/twenty20-international-3
|title=Maldives Twenty20 International Cricket Players
|trans-title=मालदीवचे ट्वेंटी२० आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू
|website=[[क्रिकइन्फो]]
|access-date=३१ ऑक्टोबर २०२६
}}&lt;/ref&gt;

१४ ऑक्टोबर २०२६ पर्यंत त्याने २३ टी२०आ सामन्यांत २४३ धावा केल्या असून त्याची फलंदाजीची सरासरी १२.७९ आणि सर्वोच्च धावसंख्या ३७ आहे. गोलंदाजीत त्याने ३६ चेंडू टाकले असून त्याला अद्याप बळी मिळालेला नाही.&lt;ref name=&quot;profile&quot; /&gt;

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}

== बाह्य दुवे ==

* {{Cricinfo|id=488273}}

[[वर्ग:क्रिकेट खेळाडू]]
[[वर्ग:इ.स. १९९३ मधील जन्म]]
[[वर्ग:हयात व्यक्ती]]</text>
      <sha1>ijosl7vnyg09zheu1zkk0gwpeh9zybj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>हर्षा अमरसिंघे</title>
    <ns>0</ns>
    <id>386444</id>
    <revision>
      <id>2728374</id>
      <timestamp>2026-10-31T01:36:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ganesh591</username>
        <id>62733</id>
      </contributor>
      <comment>नवीन पान: {{Infobox cricketer | name = हर्षा अमरसिंघे | country = मालदीव | full_name = हर्षा अमरसिंघे | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने मध्यमगती | role = अष्टपैलू | international = true | internationalspan = २०२६-वर्तमान | T20Idebutdate = ८ ऑक्टोबर | T20Idebutyear = २०२६ |...</comment>
      <origin>2728374</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3372" sha1="e8l3pqr4347y9mlz0s01k8884sz3vkl" xml:space="preserve">{{Infobox cricketer
| name = हर्षा अमरसिंघे
| country = मालदीव
| full_name = हर्षा अमरसिंघे
| batting = उजव्या हाताने
| bowling = उजव्या हाताने मध्यमगती
| role = अष्टपैलू
| international = true
| internationalspan = २०२६-वर्तमान
| T20Idebutdate = ८ ऑक्टोबर
| T20Idebutyear = २०२६
| T20Idebutagainst = चीन
| lastT20Idate = १४ ऑक्टोबर
| lastT20Iyear = २०२६
| lastT20Iagainst = सौदी अरेबिया
| columns = 1
| column1 = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२०आ]]
| matches1 = ५
| runs1 = ९
| bat avg1 = ४.५०
| 100s/50s1 = ०/०
| top score1 = ८
| deliveries1 = ९०
| wickets1 = ४
| bowl avg1 = ३४.७५
| fivefor1 = ०
| tenfor1 = ०
| best bowling1 = २/३७
| date = १४ ऑक्टोबर
| year = २०२६
| source = [https://www.espncricinfo.com/cricketers/team/maldives-107/caps/twenty20-international-3 क्रिकइन्फो]
}}

'''हर्षा अमरसिंघे''' हा [[मालदीव राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|मालदीव]]कडून खेळणारा क्रिकेट खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी आणि उजव्या हाताने मध्यमगती गोलंदाजी करणारा अष्टपैलू खेळाडू आहे.

अमरसिंघेने ८ ऑक्टोबर २०२६ रोजी क्वालालंपूर येथे [[चीन राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|चीन]]विरुद्ध मालदीवकडून [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|टी२० आंतरराष्ट्रीय]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.&lt;ref&gt;{{cite web
|url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/team/maldives-107/caps/twenty20-international-3
|title=Maldives Twenty20 International Cricket Players
|trans-title=मालदीवचे ट्वेंटी२० आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू
|website=[[क्रिकइन्फो]]
|access-date=३१ ऑक्टोबर २०२६
}}&lt;/ref&gt;

१४ ऑक्टोबर २०२६ पर्यंत त्याने ५ टी२०आ सामने खेळले असून फलंदाजीत ९ धावा केल्या आहेत. त्याची सर्वोच्च धावसंख्या ८ आणि फलंदाजीची सरासरी ४.५० आहे. गोलंदाजीत त्याने ९० चेंडूंत १३९ धावा देऊन ४ बळी घेतले असून त्याची गोलंदाजीची सरासरी ३४.७५ आणि सर्वोत्तम गोलंदाजी २/३७ आहे.

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}

[[वर्ग:क्रिकेट खेळाडू]]
[[वर्ग:हयात व्यक्ती]]</text>
      <sha1>e8l3pqr4347y9mlz0s01k8884sz3vkl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>सदस्य चर्चा:Ramesh N Rathod</title>
    <ns>3</ns>
    <id>386445</id>
    <revision>
      <id>2728375</id>
      <timestamp>2026-10-31T02:21:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>साहाय्य चमू</username>
        <id>25365</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>नविन सदस्याच्या चर्चापानावर [[Template:Welcome|स्वागत संदेश]] टाकला</comment>
      <origin>2728375</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="278" sha1="kta5oqcz0p2sebjpf1zvndrrvxbmjs9" xml:space="preserve">{{Template:Welcome|name=Ramesh N Rathod}}

-- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) ०७:५१, ३१ ऑक्टोबर २०२६ (IST)</text>
      <sha1>kta5oqcz0p2sebjpf1zvndrrvxbmjs9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>सदस्य चर्चा:Yelaha</title>
    <ns>3</ns>
    <id>386446</id>
    <revision>
      <id>2728382</id>
      <timestamp>2026-10-31T02:42:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>साहाय्य चमू</username>
        <id>25365</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>नविन सदस्याच्या चर्चापानावर [[Template:Welcome|स्वागत संदेश]] टाकला</comment>
      <origin>2728382</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="269" sha1="8tuizsmqotescqbz0futm2r5qs38xkw" xml:space="preserve">{{Template:Welcome|name=Yelaha}}

-- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) ०८:१२, ३१ ऑक्टोबर २०२६ (IST)</text>
      <sha1>8tuizsmqotescqbz0futm2r5qs38xkw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>सदस्य चर्चा:Adv Aakash Shinde</title>
    <ns>3</ns>
    <id>386447</id>
    <revision>
      <id>2728383</id>
      <timestamp>2026-10-31T02:48:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>साहाय्य चमू</username>
        <id>25365</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>नविन सदस्याच्या चर्चापानावर [[Template:Welcome|स्वागत संदेश]] टाकला</comment>
      <origin>2728383</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="280" sha1="nqpua6cev4krd0sece49t421i8gzbrw" xml:space="preserve">{{Template:Welcome|name=Adv Aakash Shinde}}

-- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) ०८:१८, ३१ ऑक्टोबर २०२६ (IST)</text>
      <sha1>nqpua6cev4krd0sece49t421i8gzbrw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>सदस्य चर्चा:Pavan Maroti Bodke</title>
    <ns>3</ns>
    <id>386448</id>
    <revision>
      <id>2728438</id>
      <timestamp>2026-10-31T06:47:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>साहाय्य चमू</username>
        <id>25365</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>नविन सदस्याच्या चर्चापानावर [[Template:Welcome|स्वागत संदेश]] टाकला</comment>
      <origin>2728438</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="281" sha1="9wh53w12zw50l3lxzrnteg5svey8wcx" xml:space="preserve">{{Template:Welcome|name=Pavan Maroti Bodke}}

-- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) १२:१७, ३१ ऑक्टोबर २०२६ (IST)</text>
      <sha1>9wh53w12zw50l3lxzrnteg5svey8wcx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>सदस्य चर्चा:Jaynath taral</title>
    <ns>3</ns>
    <id>386449</id>
    <revision>
      <id>2728440</id>
      <timestamp>2026-10-31T06:57:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>साहाय्य चमू</username>
        <id>25365</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>नविन सदस्याच्या चर्चापानावर [[Template:Welcome|स्वागत संदेश]] टाकला</comment>
      <origin>2728440</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="276" sha1="3hdd9u5kyc7vsdyct9de074bvzhevqc" xml:space="preserve">{{Template:Welcome|name=Jaynath taral}}

-- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) १२:२७, ३१ ऑक्टोबर २०२६ (IST)</text>
      <sha1>3hdd9u5kyc7vsdyct9de074bvzhevqc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ईठा</title>
    <ns>0</ns>
    <id>386450</id>
    <revision>
      <id>2728443</id>
      <timestamp>2026-10-31T08:42:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>संतोष गोरे</username>
        <id>135680</id>
      </contributor>
      <comment>[[:en:EethaEetha]] पासून भाषांतरित</comment>
      <origin>2728443</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4111" sha1="p333o6f4zfdci34yuy973fn8aphhjkq" xml:space="preserve">'''''ईठा''''' हा लक्ष्मण उतेकर दिग्दर्शित आगामी भारतीय [[हिंदी]] चरित्रपट (बायोपिक) आहे. मॅडॉक फिल्म्स आणि कठपुतळी क्रिएशन्स अंतर्गत लक्ष्मण उतेकर यांनी [[दिनेश विजान]] आणि करिश्मा शर्मा यांच्यासोबत या चित्रपटाची निर्मितीही केली आहे.&lt;ref&gt;{{cite news |title='Eetha' teaser: Shraddha Kapoor plays Lavani dancer in Laxman Utekar directorial |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/eetha-teaser-shraddha-kapoor-plays-lavani-dancer-in-laxman-utekar-directorial/article71136985.ece |access-date=11 August 2026 |work=[[The Hindu]] |date=23 June 2026 |language=en-IN}}&lt;/ref&gt; या चित्रपटात प्रसिद्ध [[तमाशा]] आणि [[लावणी]] कलावंत [[विठाबाई नारायणगावकर]] यांच्या मुख्य भूमिकेत [[श्रद्धा कपूर]] असून तिच्यासोबत [[रणदीप हूडा]], मोहम्मद झीशान अय्यूब, [[सिद्धार्थ जाधव]], इश्तियाक खान आणि अनंत जोशी यांच्या महत्त्वाच्या भूमिका आहेत.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |date=2026-06-23 |title=Eetha teaser: Shraddha Kapoor as Vithabai dances after giving birth, turns into a legend |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/eetha-teaser-shraddha-kapoor-plays-vithabai-in-biopic-gives-birth-backstage-10747682/ |access-date=2026-07-09 |website=The Indian Express |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2026-06-25 |title=Shraddha Kapoor's Eetha movie: The real-life story of Vithabai Narayangaonkar, the fearless Lavani and Tamasha icon who rose from struggle to legend |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/new-updates/eetha-real-story-who-was-vithabai-narayangaonkar-the-legendary-tamasha-artiste-whose-role-shraddha-kapoor-will-play-in-the-biopic/articleshow/131981409.cms?from=mdr |access-date=2026-07-09 |work=The Economic Times |issn=0013-0389}}&lt;/ref&gt;

हा चित्रपट ४ डिसेंबर २०२६ रोजी चित्रपटगृहांमध्ये प्रदर्शित होणार आहे.&lt;ref&gt;{{cite news |title=New release date locked for Shraddha Kapoor starrer biopic Eetha |url=https://www.cinemaexpress.com/hindi/news/2026/Aug/11/new-release-date-locked-for-shraddha-kapoor-starrer-biopic-eetha |access-date=11 August 2026 |work=[[Cinema Express]] |date=11 August 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Shraddha Kapoor's 'Eetha' NEW release date: Laman Utekar's film moves to Dec 4; averts box office clash with Yash's 'Toxic', set to clash with Prabhas' 'Fauji' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/shraddha-kapoors-eetha-new-release-date-laman-utekars-film-moves-to-dec-4-averts-box-office-clash-with-yashs-toxic-set-to-clash-with-prabhas-fauji/articleshow/133155003.cms |access-date=11 August 2026 |work=[[The Times of India]] |date=11 August 2026}}&lt;/ref&gt; [[नाना पाटेकर]] यांच्या निधनानंतर प्रदर्शित होणारा हा त्यांचा उपान्त्य (दुसरा शेवटचा) चित्रपट ठरणार आहे.&lt;ref&gt;{{cite news|access-date=8 October 2026 |date=8 October 2026 |title=Nana Patekar passes away: Veteran actor's last rites to be held at his Pune farmhouse; breathed his last in Goa |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/nana-patekar-passes-away-nana-patekar-death-news-celebes-reactions-nana-patekar-funeral/liveblog/134778310.cms |work=[[The Times of India]]}}&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>p333o6f4zfdci34yuy973fn8aphhjkq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728446</id>
      <parentid>2728443</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T08:50:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>संतोष गोरे</username>
        <id>135680</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2728446</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5280" sha1="bkmvce51uygfw8xf3dxb6r979d3exua" xml:space="preserve">'''''ईठा''''' हा लक्ष्मण उतेकर दिग्दर्शित आगामी भारतीय [[हिंदी]] चरित्रपट (बायोपिक) आहे. मॅडॉक फिल्म्स आणि कठपुतळी क्रिएशन्स अंतर्गत लक्ष्मण उतेकर यांनी [[दिनेश विजान]] आणि करिश्मा शर्मा यांच्यासोबत या चित्रपटाची निर्मितीही केली आहे.&lt;ref&gt;{{cite news |title='Eetha' teaser: Shraddha Kapoor plays Lavani dancer in Laxman Utekar directorial |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/eetha-teaser-shraddha-kapoor-plays-lavani-dancer-in-laxman-utekar-directorial/article71136985.ece |access-date=11 August 2026 |work=[[The Hindu]] |date=23 June 2026 |language=en-IN}}&lt;/ref&gt; या चित्रपटात प्रसिद्ध [[तमाशा]] आणि [[लावणी]] कलावंत [[विठाबाई नारायणगावकर]] यांच्या मुख्य भूमिकेत [[श्रद्धा कपूर]] असून तिच्यासोबत [[रणदीप हूडा]], मोहम्मद झीशान अय्यूब, [[सिद्धार्थ जाधव]], इश्तियाक खान आणि अनंत जोशी यांच्या महत्त्वाच्या भूमिका आहेत.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |date=2026-06-23 |title=Eetha teaser: Shraddha Kapoor as Vithabai dances after giving birth, turns into a legend |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/eetha-teaser-shraddha-kapoor-plays-vithabai-in-biopic-gives-birth-backstage-10747682/ |access-date=2026-07-09 |website=The Indian Express |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2026-06-25 |title=Shraddha Kapoor's Eetha movie: The real-life story of Vithabai Narayangaonkar, the fearless Lavani and Tamasha icon who rose from struggle to legend |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/new-updates/eetha-real-story-who-was-vithabai-narayangaonkar-the-legendary-tamasha-artiste-whose-role-shraddha-kapoor-will-play-in-the-biopic/articleshow/131981409.cms?from=mdr |access-date=2026-07-09 |work=The Economic Times |issn=0013-0389}}&lt;/ref&gt;

हा चित्रपट ४ डिसेंबर २०२६ रोजी चित्रपटगृहांमध्ये प्रदर्शित होणार आहे.&lt;ref&gt;{{cite news |title=New release date locked for Shraddha Kapoor starrer biopic Eetha |url=https://www.cinemaexpress.com/hindi/news/2026/Aug/11/new-release-date-locked-for-shraddha-kapoor-starrer-biopic-eetha |access-date=11 August 2026 |work=[[Cinema Express]] |date=11 August 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Shraddha Kapoor's 'Eetha' NEW release date: Laman Utekar's film moves to Dec 4; averts box office clash with Yash's 'Toxic', set to clash with Prabhas' 'Fauji' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/shraddha-kapoors-eetha-new-release-date-laman-utekars-film-moves-to-dec-4-averts-box-office-clash-with-yashs-toxic-set-to-clash-with-prabhas-fauji/articleshow/133155003.cms |access-date=11 August 2026 |work=[[The Times of India]] |date=11 August 2026}}&lt;/ref&gt; [[नाना पाटेकर]] यांच्या निधनानंतर प्रदर्शित होणारा हा त्यांचा उपान्त्य (दुसरा शेवटचा) चित्रपट ठरणार आहे.&lt;ref&gt;{{cite news|access-date=8 October 2026 |date=8 October 2026 |title=Nana Patekar passes away: Veteran actor's last rites to be held at his Pune farmhouse; breathed his last in Goa |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/nana-patekar-passes-away-nana-patekar-death-news-celebes-reactions-nana-patekar-funeral/liveblog/134778310.cms |work=[[The Times of India]]}}&lt;/ref&gt;

== कलाकार ==
* [[श्रद्धा कपूर]] - [[विठाबाई भाऊ मांग नारायणगावकर]] यांच्या भूमिकेत&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Choudhary |first=Anjali |title=About Eetha |url=https://www.ndtv.com/entertainment/meet-the-real-eetha-story-of-lavani-queen-vithabai-narayangaonkar-who-inspired-shraddha-kapoor-film-11702391 |access-date=9 July 2026 |website=[[NDTV]]}}&lt;/ref&gt;
* [[रणदीप हूडा]] - मर्चंट (व्यापारी) यांच्या भूमिकेत
* मोहम्मद झीशान अय्यूब
* [[सिद्धार्थ जाधव]]
* इश्तियाक खान
* अनंत जोशी
* अक्षरा सिंग
* [[नाना पाटेकर]]
* उल्का गुप्ता&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Ulka Gupta to be Seen in Eetha |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/eetha-shraddha-kapoor-and-ulka-guptas-dance-face-off-promises-to-be-the-films-biggest-highlight/articleshow/132088919.cms |access-date=9 July 2026 |website=[[NDTV]]}}&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>bkmvce51uygfw8xf3dxb6r979d3exua</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728447</id>
      <parentid>2728446</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T08:52:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>संतोष गोरे</username>
        <id>135680</id>
      </contributor>
      <comment>/* कलाकार */</comment>
      <origin>2728447</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6716" sha1="dbzf656p5srrlw7gd6zldhtyo6jt342" xml:space="preserve">'''''ईठा''''' हा लक्ष्मण उतेकर दिग्दर्शित आगामी भारतीय [[हिंदी]] चरित्रपट (बायोपिक) आहे. मॅडॉक फिल्म्स आणि कठपुतळी क्रिएशन्स अंतर्गत लक्ष्मण उतेकर यांनी [[दिनेश विजान]] आणि करिश्मा शर्मा यांच्यासोबत या चित्रपटाची निर्मितीही केली आहे.&lt;ref&gt;{{cite news |title='Eetha' teaser: Shraddha Kapoor plays Lavani dancer in Laxman Utekar directorial |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/eetha-teaser-shraddha-kapoor-plays-lavani-dancer-in-laxman-utekar-directorial/article71136985.ece |access-date=11 August 2026 |work=[[The Hindu]] |date=23 June 2026 |language=en-IN}}&lt;/ref&gt; या चित्रपटात प्रसिद्ध [[तमाशा]] आणि [[लावणी]] कलावंत [[विठाबाई नारायणगावकर]] यांच्या मुख्य भूमिकेत [[श्रद्धा कपूर]] असून तिच्यासोबत [[रणदीप हूडा]], मोहम्मद झीशान अय्यूब, [[सिद्धार्थ जाधव]], इश्तियाक खान आणि अनंत जोशी यांच्या महत्त्वाच्या भूमिका आहेत.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |date=2026-06-23 |title=Eetha teaser: Shraddha Kapoor as Vithabai dances after giving birth, turns into a legend |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/eetha-teaser-shraddha-kapoor-plays-vithabai-in-biopic-gives-birth-backstage-10747682/ |access-date=2026-07-09 |website=The Indian Express |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2026-06-25 |title=Shraddha Kapoor's Eetha movie: The real-life story of Vithabai Narayangaonkar, the fearless Lavani and Tamasha icon who rose from struggle to legend |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/new-updates/eetha-real-story-who-was-vithabai-narayangaonkar-the-legendary-tamasha-artiste-whose-role-shraddha-kapoor-will-play-in-the-biopic/articleshow/131981409.cms?from=mdr |access-date=2026-07-09 |work=The Economic Times |issn=0013-0389}}&lt;/ref&gt;

हा चित्रपट ४ डिसेंबर २०२६ रोजी चित्रपटगृहांमध्ये प्रदर्शित होणार आहे.&lt;ref&gt;{{cite news |title=New release date locked for Shraddha Kapoor starrer biopic Eetha |url=https://www.cinemaexpress.com/hindi/news/2026/Aug/11/new-release-date-locked-for-shraddha-kapoor-starrer-biopic-eetha |access-date=11 August 2026 |work=[[Cinema Express]] |date=11 August 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Shraddha Kapoor's 'Eetha' NEW release date: Laman Utekar's film moves to Dec 4; averts box office clash with Yash's 'Toxic', set to clash with Prabhas' 'Fauji' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/shraddha-kapoors-eetha-new-release-date-laman-utekars-film-moves-to-dec-4-averts-box-office-clash-with-yashs-toxic-set-to-clash-with-prabhas-fauji/articleshow/133155003.cms |access-date=11 August 2026 |work=[[The Times of India]] |date=11 August 2026}}&lt;/ref&gt; [[नाना पाटेकर]] यांच्या निधनानंतर प्रदर्शित होणारा हा त्यांचा उपान्त्य (दुसरा शेवटचा) चित्रपट ठरणार आहे.&lt;ref&gt;{{cite news|access-date=8 October 2026 |date=8 October 2026 |title=Nana Patekar passes away: Veteran actor's last rites to be held at his Pune farmhouse; breathed his last in Goa |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/nana-patekar-passes-away-nana-patekar-death-news-celebes-reactions-nana-patekar-funeral/liveblog/134778310.cms |work=[[The Times of India]]}}&lt;/ref&gt;

== कलाकार ==
* [[श्रद्धा कपूर]] - [[विठाबाई भाऊ मांग नारायणगावकर]] यांच्या भूमिकेत&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Choudhary |first=Anjali |title=About Eetha |url=https://www.ndtv.com/entertainment/meet-the-real-eetha-story-of-lavani-queen-vithabai-narayangaonkar-who-inspired-shraddha-kapoor-film-11702391 |access-date=9 July 2026 |website=[[NDTV]]}}&lt;/ref&gt;
* [[रणदीप हूडा]] - मर्चंट (व्यापारी) यांच्या भूमिकेत
* मोहम्मद झीशान अय्यूब
* [[सिद्धार्थ जाधव]]
* इश्तियाक खान
* अनंत जोशी
* अक्षरा सिंग
* [[नाना पाटेकर]]
* उल्का गुप्ता&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Ulka Gupta to be Seen in Eetha |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/eetha-shraddha-kapoor-and-ulka-guptas-dance-face-off-promises-to-be-the-films-biggest-highlight/articleshow/132088919.cms |access-date=9 July 2026 |website=[[NDTV]]}}&lt;/ref&gt;

== निर्मिती ==
=== चित्रीकरण ===
चित्रपटाचे मुख्य चित्रीकरण नोव्हेंबर २०२५ मध्ये सुरू झाले आणि मे २०२६ मध्ये पूर्ण झाले.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=14 May 2026 |title=Shraddha Kapoor wraps Vithabai biopic 'Eetha' shoot after 60 day schedule in Bhor with grand montage song featuring 800 people |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/shraddha-kapoor-wraps-tamasha-icon-vithabai-biopic-eetha-shoot-after-60-day-schedule-in-bhor-with-grand-montage-song-featuring-800-people/articleshow/131089927.cms#:~:text=Shraddha%20Kapoor%20began%20shooting%20for,went%20viral%20on%20social%20media. |access-date=1 July 2026 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt; या चित्रपटाचे चित्रीकरण [[भोर]] आणि [[पुणे]] येथील विविध ठिकाणी करण्यात आले.&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |last2= |first2= |date=3 November 2025 |title=Shraddha Kapoor starts filming Eetha, Laxman Utekar's biopic on Tamasha icon Vithabai |url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/shraddha-kapoor-starts-filming-eetha-laxman-utekars-biopic-tamasha-icon-vithabai/ |access-date=1 July 2026 |website=[[Bollywood Hungama]] |language=en}}&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>dbzf656p5srrlw7gd6zldhtyo6jt342</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728448</id>
      <parentid>2728447</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T08:53:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>संतोष गोरे</username>
        <id>135680</id>
      </contributor>
      <comment>/* निर्मिती */</comment>
      <origin>2728448</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8441" sha1="965zm7k7uf0axqxocwzrl0l1u3tmfd9" xml:space="preserve">'''''ईठा''''' हा लक्ष्मण उतेकर दिग्दर्शित आगामी भारतीय [[हिंदी]] चरित्रपट (बायोपिक) आहे. मॅडॉक फिल्म्स आणि कठपुतळी क्रिएशन्स अंतर्गत लक्ष्मण उतेकर यांनी [[दिनेश विजान]] आणि करिश्मा शर्मा यांच्यासोबत या चित्रपटाची निर्मितीही केली आहे.&lt;ref&gt;{{cite news |title='Eetha' teaser: Shraddha Kapoor plays Lavani dancer in Laxman Utekar directorial |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/eetha-teaser-shraddha-kapoor-plays-lavani-dancer-in-laxman-utekar-directorial/article71136985.ece |access-date=11 August 2026 |work=[[The Hindu]] |date=23 June 2026 |language=en-IN}}&lt;/ref&gt; या चित्रपटात प्रसिद्ध [[तमाशा]] आणि [[लावणी]] कलावंत [[विठाबाई नारायणगावकर]] यांच्या मुख्य भूमिकेत [[श्रद्धा कपूर]] असून तिच्यासोबत [[रणदीप हूडा]], मोहम्मद झीशान अय्यूब, [[सिद्धार्थ जाधव]], इश्तियाक खान आणि अनंत जोशी यांच्या महत्त्वाच्या भूमिका आहेत.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |date=2026-06-23 |title=Eetha teaser: Shraddha Kapoor as Vithabai dances after giving birth, turns into a legend |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/eetha-teaser-shraddha-kapoor-plays-vithabai-in-biopic-gives-birth-backstage-10747682/ |access-date=2026-07-09 |website=The Indian Express |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2026-06-25 |title=Shraddha Kapoor's Eetha movie: The real-life story of Vithabai Narayangaonkar, the fearless Lavani and Tamasha icon who rose from struggle to legend |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/new-updates/eetha-real-story-who-was-vithabai-narayangaonkar-the-legendary-tamasha-artiste-whose-role-shraddha-kapoor-will-play-in-the-biopic/articleshow/131981409.cms?from=mdr |access-date=2026-07-09 |work=The Economic Times |issn=0013-0389}}&lt;/ref&gt;

हा चित्रपट ४ डिसेंबर २०२६ रोजी चित्रपटगृहांमध्ये प्रदर्शित होणार आहे.&lt;ref&gt;{{cite news |title=New release date locked for Shraddha Kapoor starrer biopic Eetha |url=https://www.cinemaexpress.com/hindi/news/2026/Aug/11/new-release-date-locked-for-shraddha-kapoor-starrer-biopic-eetha |access-date=11 August 2026 |work=[[Cinema Express]] |date=11 August 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Shraddha Kapoor's 'Eetha' NEW release date: Laman Utekar's film moves to Dec 4; averts box office clash with Yash's 'Toxic', set to clash with Prabhas' 'Fauji' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/shraddha-kapoors-eetha-new-release-date-laman-utekars-film-moves-to-dec-4-averts-box-office-clash-with-yashs-toxic-set-to-clash-with-prabhas-fauji/articleshow/133155003.cms |access-date=11 August 2026 |work=[[The Times of India]] |date=11 August 2026}}&lt;/ref&gt; [[नाना पाटेकर]] यांच्या निधनानंतर प्रदर्शित होणारा हा त्यांचा उपान्त्य (दुसरा शेवटचा) चित्रपट ठरणार आहे.&lt;ref&gt;{{cite news|access-date=8 October 2026 |date=8 October 2026 |title=Nana Patekar passes away: Veteran actor's last rites to be held at his Pune farmhouse; breathed his last in Goa |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/nana-patekar-passes-away-nana-patekar-death-news-celebes-reactions-nana-patekar-funeral/liveblog/134778310.cms |work=[[The Times of India]]}}&lt;/ref&gt;

== कलाकार ==
* [[श्रद्धा कपूर]] - [[विठाबाई भाऊ मांग नारायणगावकर]] यांच्या भूमिकेत&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Choudhary |first=Anjali |title=About Eetha |url=https://www.ndtv.com/entertainment/meet-the-real-eetha-story-of-lavani-queen-vithabai-narayangaonkar-who-inspired-shraddha-kapoor-film-11702391 |access-date=9 July 2026 |website=[[NDTV]]}}&lt;/ref&gt;
* [[रणदीप हूडा]] - मर्चंट (व्यापारी) यांच्या भूमिकेत
* मोहम्मद झीशान अय्यूब
* [[सिद्धार्थ जाधव]]
* इश्तियाक खान
* अनंत जोशी
* अक्षरा सिंग
* [[नाना पाटेकर]]
* उल्का गुप्ता&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Ulka Gupta to be Seen in Eetha |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/eetha-shraddha-kapoor-and-ulka-guptas-dance-face-off-promises-to-be-the-films-biggest-highlight/articleshow/132088919.cms |access-date=9 July 2026 |website=[[NDTV]]}}&lt;/ref&gt;

== निर्मिती ==
=== चित्रीकरण ===
चित्रपटाचे मुख्य चित्रीकरण नोव्हेंबर २०२५ मध्ये सुरू झाले आणि मे २०२६ मध्ये पूर्ण झाले.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=14 May 2026 |title=Shraddha Kapoor wraps Vithabai biopic 'Eetha' shoot after 60 day schedule in Bhor with grand montage song featuring 800 people |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/shraddha-kapoor-wraps-tamasha-icon-vithabai-biopic-eetha-shoot-after-60-day-schedule-in-bhor-with-grand-montage-song-featuring-800-people/articleshow/131089927.cms#:~:text=Shraddha%20Kapoor%20began%20shooting%20for,went%20viral%20on%20social%20media. |access-date=1 July 2026 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt; या चित्रपटाचे चित्रीकरण [[भोर]] आणि [[पुणे]] येथील विविध ठिकाणी करण्यात आले.&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |last2= |first2= |date=3 November 2025 |title=Shraddha Kapoor starts filming Eetha, Laxman Utekar's biopic on Tamasha icon Vithabai |url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/shraddha-kapoor-starts-filming-eetha-laxman-utekars-biopic-tamasha-icon-vithabai/ |access-date=1 July 2026 |website=[[Bollywood Hungama]] |language=en}}&lt;/ref&gt;

== प्रदर्शन ==
ईठा हा चित्रपट ४ डिसेंबर २०२६ रोजी प्रदर्शित होणार आहे.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Shraddha Kapoor's Eetha gets postponed to December, averts clash with Khosla Ka Ghosla 2; check out the new date |url=https://www.hindustantimes.com/htcity/cinema/shraddha-kapoors-eetha-gets-postponed-to-december-averts-clash-with-khosla-ka-ghosla-2-check-out-the-new-date-101786447014917-amp.html |access-date=11 August 2026 |work=[[Hindustan Times]] |date=11 August 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt; सुरुवातीला, हा चित्रपट २८ ऑगस्ट २०२६ रोजी प्रदर्शित होणार होता,&lt;ref&gt;{{Cite web |author=Urmimala Banerjee  |date=2026-06-29 |title=Shraddha Kapoor-Ulka Gupta Dance-off In 'Eetha' (EXCLUSIVE) |url=https://varietyindia.com/shraddha-kapoor-ulka-gupta-dance-off-in-eetha-exclusive/ |access-date=2026-07-20 |website=Variety India |language=en-US}}&lt;/ref&gt; परंतु ''खोसला का घोसला २'' आणि ''टॉक्सिक'' या चित्रपटांसोबतची टक्कर टाळण्यासाठी त्याचे प्रदर्शन पुढे ढकलण्यात आले.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=11 August 2026|title=Eetha New Release Date Out: Shraddha Kapoor Film Postponed To December, Avoids Clash With Khosla Ka Ghosla 2 |url=https://www.news18.com/movies/bollywood/eetha-new-release-date-out-shraddha-kapoor-film-postponed-to-december-avoids-clash-with-khosla-ka-ghosla-2-10266408.html |access-date=11 August 2026 |website=News 18 |language=en}}&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>965zm7k7uf0axqxocwzrl0l1u3tmfd9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728449</id>
      <parentid>2728448</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T08:54:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>संतोष गोरे</username>
        <id>135680</id>
      </contributor>
      <origin>2728449</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8538" sha1="4qf67wrrylzxse63pqu69p3sieuhh61" xml:space="preserve">'''''ईठा''''' हा लक्ष्मण उतेकर दिग्दर्शित आगामी भारतीय [[हिंदी]] चरित्रपट (बायोपिक) आहे. मॅडॉक फिल्म्स आणि कठपुतळी क्रिएशन्स अंतर्गत लक्ष्मण उतेकर यांनी [[दिनेश विजान]] आणि करिश्मा शर्मा यांच्यासोबत या चित्रपटाची निर्मितीही केली आहे.&lt;ref&gt;{{cite news |title='Eetha' teaser: Shraddha Kapoor plays Lavani dancer in Laxman Utekar directorial |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/eetha-teaser-shraddha-kapoor-plays-lavani-dancer-in-laxman-utekar-directorial/article71136985.ece |access-date=11 August 2026 |work=[[The Hindu]] |date=23 June 2026 |language=en-IN}}&lt;/ref&gt; या चित्रपटात प्रसिद्ध [[तमाशा]] आणि [[लावणी]] कलावंत [[विठाबाई नारायणगावकर]] यांच्या मुख्य भूमिकेत [[श्रद्धा कपूर]] असून तिच्यासोबत [[रणदीप हूडा]], मोहम्मद झीशान अय्यूब, [[सिद्धार्थ जाधव]], इश्तियाक खान आणि अनंत जोशी यांच्या महत्त्वाच्या भूमिका आहेत.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |date=2026-06-23 |title=Eetha teaser: Shraddha Kapoor as Vithabai dances after giving birth, turns into a legend |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/eetha-teaser-shraddha-kapoor-plays-vithabai-in-biopic-gives-birth-backstage-10747682/ |access-date=2026-07-09 |website=The Indian Express |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2026-06-25 |title=Shraddha Kapoor's Eetha movie: The real-life story of Vithabai Narayangaonkar, the fearless Lavani and Tamasha icon who rose from struggle to legend |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/new-updates/eetha-real-story-who-was-vithabai-narayangaonkar-the-legendary-tamasha-artiste-whose-role-shraddha-kapoor-will-play-in-the-biopic/articleshow/131981409.cms?from=mdr |access-date=2026-07-09 |work=The Economic Times |issn=0013-0389}}&lt;/ref&gt;

हा चित्रपट ४ डिसेंबर २०२६ रोजी चित्रपटगृहांमध्ये प्रदर्शित होणार आहे.&lt;ref&gt;{{cite news |title=New release date locked for Shraddha Kapoor starrer biopic Eetha |url=https://www.cinemaexpress.com/hindi/news/2026/Aug/11/new-release-date-locked-for-shraddha-kapoor-starrer-biopic-eetha |access-date=11 August 2026 |work=[[Cinema Express]] |date=11 August 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Shraddha Kapoor's 'Eetha' NEW release date: Laman Utekar's film moves to Dec 4; averts box office clash with Yash's 'Toxic', set to clash with Prabhas' 'Fauji' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/shraddha-kapoors-eetha-new-release-date-laman-utekars-film-moves-to-dec-4-averts-box-office-clash-with-yashs-toxic-set-to-clash-with-prabhas-fauji/articleshow/133155003.cms |access-date=11 August 2026 |work=[[The Times of India]] |date=11 August 2026}}&lt;/ref&gt; [[नाना पाटेकर]] यांच्या निधनानंतर प्रदर्शित होणारा हा त्यांचा उपान्त्य (दुसरा शेवटचा) चित्रपट ठरणार आहे.&lt;ref&gt;{{cite news|access-date=8 October 2026 |date=8 October 2026 |title=Nana Patekar passes away: Veteran actor's last rites to be held at his Pune farmhouse; breathed his last in Goa |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/nana-patekar-passes-away-nana-patekar-death-news-celebes-reactions-nana-patekar-funeral/liveblog/134778310.cms |work=[[The Times of India]]}}&lt;/ref&gt;

== कलाकार ==
* [[श्रद्धा कपूर]] - [[विठाबाई भाऊ मांग नारायणगावकर]] यांच्या भूमिकेत&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Choudhary |first=Anjali |title=About Eetha |url=https://www.ndtv.com/entertainment/meet-the-real-eetha-story-of-lavani-queen-vithabai-narayangaonkar-who-inspired-shraddha-kapoor-film-11702391 |access-date=9 July 2026 |website=[[NDTV]]}}&lt;/ref&gt;
* [[रणदीप हूडा]] - मर्चंट (व्यापारी) यांच्या भूमिकेत
* मोहम्मद झीशान अय्यूब
* [[सिद्धार्थ जाधव]]
* इश्तियाक खान
* अनंत जोशी
* अक्षरा सिंग
* [[नाना पाटेकर]]
* उल्का गुप्ता&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Ulka Gupta to be Seen in Eetha |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/eetha-shraddha-kapoor-and-ulka-guptas-dance-face-off-promises-to-be-the-films-biggest-highlight/articleshow/132088919.cms |access-date=9 July 2026 |website=[[NDTV]]}}&lt;/ref&gt;

== निर्मिती ==
=== चित्रीकरण ===
चित्रपटाचे मुख्य चित्रीकरण नोव्हेंबर २०२५ मध्ये सुरू झाले आणि मे २०२६ मध्ये पूर्ण झाले.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=14 May 2026 |title=Shraddha Kapoor wraps Vithabai biopic 'Eetha' shoot after 60 day schedule in Bhor with grand montage song featuring 800 people |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/shraddha-kapoor-wraps-tamasha-icon-vithabai-biopic-eetha-shoot-after-60-day-schedule-in-bhor-with-grand-montage-song-featuring-800-people/articleshow/131089927.cms#:~:text=Shraddha%20Kapoor%20began%20shooting%20for,went%20viral%20on%20social%20media. |access-date=1 July 2026 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt; या चित्रपटाचे चित्रीकरण [[भोर]] आणि [[पुणे]] येथील विविध ठिकाणी करण्यात आले.&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |last2= |first2= |date=3 November 2025 |title=Shraddha Kapoor starts filming Eetha, Laxman Utekar's biopic on Tamasha icon Vithabai |url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/shraddha-kapoor-starts-filming-eetha-laxman-utekars-biopic-tamasha-icon-vithabai/ |access-date=1 July 2026 |website=[[Bollywood Hungama]] |language=en}}&lt;/ref&gt;

== प्रदर्शन ==
ईठा हा चित्रपट ४ डिसेंबर २०२६ रोजी प्रदर्शित होणार आहे.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Shraddha Kapoor's Eetha gets postponed to December, averts clash with Khosla Ka Ghosla 2; check out the new date |url=https://www.hindustantimes.com/htcity/cinema/shraddha-kapoors-eetha-gets-postponed-to-december-averts-clash-with-khosla-ka-ghosla-2-check-out-the-new-date-101786447014917-amp.html |access-date=11 August 2026 |work=[[Hindustan Times]] |date=11 August 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt; सुरुवातीला, हा चित्रपट २८ ऑगस्ट २०२६ रोजी प्रदर्शित होणार होता,&lt;ref&gt;{{Cite web |author=Urmimala Banerjee  |date=2026-06-29 |title=Shraddha Kapoor-Ulka Gupta Dance-off In 'Eetha' (EXCLUSIVE) |url=https://varietyindia.com/shraddha-kapoor-ulka-gupta-dance-off-in-eetha-exclusive/ |access-date=2026-07-20 |website=Variety India |language=en-US}}&lt;/ref&gt; परंतु ''खोसला का घोसला २'' आणि ''टॉक्सिक'' या चित्रपटांसोबतची टक्कर टाळण्यासाठी त्याचे प्रदर्शन पुढे ढकलण्यात आले.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=11 August 2026|title=Eetha New Release Date Out: Shraddha Kapoor Film Postponed To December, Avoids Clash With Khosla Ka Ghosla 2 |url=https://www.news18.com/movies/bollywood/eetha-new-release-date-out-shraddha-kapoor-film-postponed-to-december-avoids-clash-with-khosla-ka-ghosla-2-10266408.html |access-date=11 August 2026 |website=News 18 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}

== बाह्य दुवे ==</text>
      <sha1>4qf67wrrylzxse63pqu69p3sieuhh61</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728450</id>
      <parentid>2728449</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T08:56:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>संतोष गोरे</username>
        <id>135680</id>
      </contributor>
      <comment>/* बाह्य दुवे */</comment>
      <origin>2728450</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8583" sha1="93rzk7egylxcuz3xho455ap7q2as8vc" xml:space="preserve">'''''ईठा''''' हा लक्ष्मण उतेकर दिग्दर्शित आगामी भारतीय [[हिंदी]] चरित्रपट (बायोपिक) आहे. मॅडॉक फिल्म्स आणि कठपुतळी क्रिएशन्स अंतर्गत लक्ष्मण उतेकर यांनी [[दिनेश विजान]] आणि करिश्मा शर्मा यांच्यासोबत या चित्रपटाची निर्मितीही केली आहे.&lt;ref&gt;{{cite news |title='Eetha' teaser: Shraddha Kapoor plays Lavani dancer in Laxman Utekar directorial |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/eetha-teaser-shraddha-kapoor-plays-lavani-dancer-in-laxman-utekar-directorial/article71136985.ece |access-date=11 August 2026 |work=[[The Hindu]] |date=23 June 2026 |language=en-IN}}&lt;/ref&gt; या चित्रपटात प्रसिद्ध [[तमाशा]] आणि [[लावणी]] कलावंत [[विठाबाई नारायणगावकर]] यांच्या मुख्य भूमिकेत [[श्रद्धा कपूर]] असून तिच्यासोबत [[रणदीप हूडा]], मोहम्मद झीशान अय्यूब, [[सिद्धार्थ जाधव]], इश्तियाक खान आणि अनंत जोशी यांच्या महत्त्वाच्या भूमिका आहेत.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |date=2026-06-23 |title=Eetha teaser: Shraddha Kapoor as Vithabai dances after giving birth, turns into a legend |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/eetha-teaser-shraddha-kapoor-plays-vithabai-in-biopic-gives-birth-backstage-10747682/ |access-date=2026-07-09 |website=The Indian Express |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2026-06-25 |title=Shraddha Kapoor's Eetha movie: The real-life story of Vithabai Narayangaonkar, the fearless Lavani and Tamasha icon who rose from struggle to legend |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/new-updates/eetha-real-story-who-was-vithabai-narayangaonkar-the-legendary-tamasha-artiste-whose-role-shraddha-kapoor-will-play-in-the-biopic/articleshow/131981409.cms?from=mdr |access-date=2026-07-09 |work=The Economic Times |issn=0013-0389}}&lt;/ref&gt;

हा चित्रपट ४ डिसेंबर २०२६ रोजी चित्रपटगृहांमध्ये प्रदर्शित होणार आहे.&lt;ref&gt;{{cite news |title=New release date locked for Shraddha Kapoor starrer biopic Eetha |url=https://www.cinemaexpress.com/hindi/news/2026/Aug/11/new-release-date-locked-for-shraddha-kapoor-starrer-biopic-eetha |access-date=11 August 2026 |work=[[Cinema Express]] |date=11 August 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Shraddha Kapoor's 'Eetha' NEW release date: Laman Utekar's film moves to Dec 4; averts box office clash with Yash's 'Toxic', set to clash with Prabhas' 'Fauji' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/shraddha-kapoors-eetha-new-release-date-laman-utekars-film-moves-to-dec-4-averts-box-office-clash-with-yashs-toxic-set-to-clash-with-prabhas-fauji/articleshow/133155003.cms |access-date=11 August 2026 |work=[[The Times of India]] |date=11 August 2026}}&lt;/ref&gt; [[नाना पाटेकर]] यांच्या निधनानंतर प्रदर्शित होणारा हा त्यांचा उपान्त्य (दुसरा शेवटचा) चित्रपट ठरणार आहे.&lt;ref&gt;{{cite news|access-date=8 October 2026 |date=8 October 2026 |title=Nana Patekar passes away: Veteran actor's last rites to be held at his Pune farmhouse; breathed his last in Goa |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/nana-patekar-passes-away-nana-patekar-death-news-celebes-reactions-nana-patekar-funeral/liveblog/134778310.cms |work=[[The Times of India]]}}&lt;/ref&gt;

== कलाकार ==
* [[श्रद्धा कपूर]] - [[विठाबाई भाऊ मांग नारायणगावकर]] यांच्या भूमिकेत&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Choudhary |first=Anjali |title=About Eetha |url=https://www.ndtv.com/entertainment/meet-the-real-eetha-story-of-lavani-queen-vithabai-narayangaonkar-who-inspired-shraddha-kapoor-film-11702391 |access-date=9 July 2026 |website=[[NDTV]]}}&lt;/ref&gt;
* [[रणदीप हूडा]] - मर्चंट (व्यापारी) यांच्या भूमिकेत
* मोहम्मद झीशान अय्यूब
* [[सिद्धार्थ जाधव]]
* इश्तियाक खान
* अनंत जोशी
* अक्षरा सिंग
* [[नाना पाटेकर]]
* उल्का गुप्ता&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Ulka Gupta to be Seen in Eetha |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/eetha-shraddha-kapoor-and-ulka-guptas-dance-face-off-promises-to-be-the-films-biggest-highlight/articleshow/132088919.cms |access-date=9 July 2026 |website=[[NDTV]]}}&lt;/ref&gt;

== निर्मिती ==
=== चित्रीकरण ===
चित्रपटाचे मुख्य चित्रीकरण नोव्हेंबर २०२५ मध्ये सुरू झाले आणि मे २०२६ मध्ये पूर्ण झाले.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=14 May 2026 |title=Shraddha Kapoor wraps Vithabai biopic 'Eetha' shoot after 60 day schedule in Bhor with grand montage song featuring 800 people |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/shraddha-kapoor-wraps-tamasha-icon-vithabai-biopic-eetha-shoot-after-60-day-schedule-in-bhor-with-grand-montage-song-featuring-800-people/articleshow/131089927.cms#:~:text=Shraddha%20Kapoor%20began%20shooting%20for,went%20viral%20on%20social%20media. |access-date=1 July 2026 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt; या चित्रपटाचे चित्रीकरण [[भोर]] आणि [[पुणे]] येथील विविध ठिकाणी करण्यात आले.&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |last2= |first2= |date=3 November 2025 |title=Shraddha Kapoor starts filming Eetha, Laxman Utekar's biopic on Tamasha icon Vithabai |url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/shraddha-kapoor-starts-filming-eetha-laxman-utekars-biopic-tamasha-icon-vithabai/ |access-date=1 July 2026 |website=[[Bollywood Hungama]] |language=en}}&lt;/ref&gt;

== प्रदर्शन ==
ईठा हा चित्रपट ४ डिसेंबर २०२६ रोजी प्रदर्शित होणार आहे.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Shraddha Kapoor's Eetha gets postponed to December, averts clash with Khosla Ka Ghosla 2; check out the new date |url=https://www.hindustantimes.com/htcity/cinema/shraddha-kapoors-eetha-gets-postponed-to-december-averts-clash-with-khosla-ka-ghosla-2-check-out-the-new-date-101786447014917-amp.html |access-date=11 August 2026 |work=[[Hindustan Times]] |date=11 August 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt; सुरुवातीला, हा चित्रपट २८ ऑगस्ट २०२६ रोजी प्रदर्शित होणार होता,&lt;ref&gt;{{Cite web |author=Urmimala Banerjee  |date=2026-06-29 |title=Shraddha Kapoor-Ulka Gupta Dance-off In 'Eetha' (EXCLUSIVE) |url=https://varietyindia.com/shraddha-kapoor-ulka-gupta-dance-off-in-eetha-exclusive/ |access-date=2026-07-20 |website=Variety India |language=en-US}}&lt;/ref&gt; परंतु ''खोसला का घोसला २'' आणि ''टॉक्सिक'' या चित्रपटांसोबतची टक्कर टाळण्यासाठी त्याचे प्रदर्शन पुढे ढकलण्यात आले.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=11 August 2026|title=Eetha New Release Date Out: Shraddha Kapoor Film Postponed To December, Avoids Clash With Khosla Ka Ghosla 2 |url=https://www.news18.com/movies/bollywood/eetha-new-release-date-out-shraddha-kapoor-film-postponed-to-december-avoids-clash-with-khosla-ka-ghosla-2-10266408.html |access-date=11 August 2026 |website=News 18 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}

== बाह्य दुवे ==
* {{IMDb title|title=ईठा|id=38840418}}</text>
      <sha1>93rzk7egylxcuz3xho455ap7q2as8vc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728451</id>
      <parentid>2728450</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T08:58:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>संतोष गोरे</username>
        <id>135680</id>
      </contributor>
      <comment>/* बाह्य दुवे */</comment>
      <origin>2728451</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8668" sha1="3oop6vm5ok2w2vd1h1l2fih25qiwfbt" xml:space="preserve">'''''ईठा''''' हा लक्ष्मण उतेकर दिग्दर्शित आगामी भारतीय [[हिंदी]] चरित्रपट (बायोपिक) आहे. मॅडॉक फिल्म्स आणि कठपुतळी क्रिएशन्स अंतर्गत लक्ष्मण उतेकर यांनी [[दिनेश विजान]] आणि करिश्मा शर्मा यांच्यासोबत या चित्रपटाची निर्मितीही केली आहे.&lt;ref&gt;{{cite news |title='Eetha' teaser: Shraddha Kapoor plays Lavani dancer in Laxman Utekar directorial |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/eetha-teaser-shraddha-kapoor-plays-lavani-dancer-in-laxman-utekar-directorial/article71136985.ece |access-date=11 August 2026 |work=[[The Hindu]] |date=23 June 2026 |language=en-IN}}&lt;/ref&gt; या चित्रपटात प्रसिद्ध [[तमाशा]] आणि [[लावणी]] कलावंत [[विठाबाई नारायणगावकर]] यांच्या मुख्य भूमिकेत [[श्रद्धा कपूर]] असून तिच्यासोबत [[रणदीप हूडा]], मोहम्मद झीशान अय्यूब, [[सिद्धार्थ जाधव]], इश्तियाक खान आणि अनंत जोशी यांच्या महत्त्वाच्या भूमिका आहेत.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |date=2026-06-23 |title=Eetha teaser: Shraddha Kapoor as Vithabai dances after giving birth, turns into a legend |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/eetha-teaser-shraddha-kapoor-plays-vithabai-in-biopic-gives-birth-backstage-10747682/ |access-date=2026-07-09 |website=The Indian Express |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2026-06-25 |title=Shraddha Kapoor's Eetha movie: The real-life story of Vithabai Narayangaonkar, the fearless Lavani and Tamasha icon who rose from struggle to legend |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/new-updates/eetha-real-story-who-was-vithabai-narayangaonkar-the-legendary-tamasha-artiste-whose-role-shraddha-kapoor-will-play-in-the-biopic/articleshow/131981409.cms?from=mdr |access-date=2026-07-09 |work=The Economic Times |issn=0013-0389}}&lt;/ref&gt;

हा चित्रपट ४ डिसेंबर २०२६ रोजी चित्रपटगृहांमध्ये प्रदर्शित होणार आहे.&lt;ref&gt;{{cite news |title=New release date locked for Shraddha Kapoor starrer biopic Eetha |url=https://www.cinemaexpress.com/hindi/news/2026/Aug/11/new-release-date-locked-for-shraddha-kapoor-starrer-biopic-eetha |access-date=11 August 2026 |work=[[Cinema Express]] |date=11 August 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Shraddha Kapoor's 'Eetha' NEW release date: Laman Utekar's film moves to Dec 4; averts box office clash with Yash's 'Toxic', set to clash with Prabhas' 'Fauji' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/shraddha-kapoors-eetha-new-release-date-laman-utekars-film-moves-to-dec-4-averts-box-office-clash-with-yashs-toxic-set-to-clash-with-prabhas-fauji/articleshow/133155003.cms |access-date=11 August 2026 |work=[[The Times of India]] |date=11 August 2026}}&lt;/ref&gt; [[नाना पाटेकर]] यांच्या निधनानंतर प्रदर्शित होणारा हा त्यांचा उपान्त्य (दुसरा शेवटचा) चित्रपट ठरणार आहे.&lt;ref&gt;{{cite news|access-date=8 October 2026 |date=8 October 2026 |title=Nana Patekar passes away: Veteran actor's last rites to be held at his Pune farmhouse; breathed his last in Goa |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/nana-patekar-passes-away-nana-patekar-death-news-celebes-reactions-nana-patekar-funeral/liveblog/134778310.cms |work=[[The Times of India]]}}&lt;/ref&gt;

== कलाकार ==
* [[श्रद्धा कपूर]] - [[विठाबाई भाऊ मांग नारायणगावकर]] यांच्या भूमिकेत&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Choudhary |first=Anjali |title=About Eetha |url=https://www.ndtv.com/entertainment/meet-the-real-eetha-story-of-lavani-queen-vithabai-narayangaonkar-who-inspired-shraddha-kapoor-film-11702391 |access-date=9 July 2026 |website=[[NDTV]]}}&lt;/ref&gt;
* [[रणदीप हूडा]] - मर्चंट (व्यापारी) यांच्या भूमिकेत
* मोहम्मद झीशान अय्यूब
* [[सिद्धार्थ जाधव]]
* इश्तियाक खान
* अनंत जोशी
* अक्षरा सिंग
* [[नाना पाटेकर]]
* उल्का गुप्ता&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Ulka Gupta to be Seen in Eetha |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/eetha-shraddha-kapoor-and-ulka-guptas-dance-face-off-promises-to-be-the-films-biggest-highlight/articleshow/132088919.cms |access-date=9 July 2026 |website=[[NDTV]]}}&lt;/ref&gt;

== निर्मिती ==
=== चित्रीकरण ===
चित्रपटाचे मुख्य चित्रीकरण नोव्हेंबर २०२५ मध्ये सुरू झाले आणि मे २०२६ मध्ये पूर्ण झाले.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=14 May 2026 |title=Shraddha Kapoor wraps Vithabai biopic 'Eetha' shoot after 60 day schedule in Bhor with grand montage song featuring 800 people |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/shraddha-kapoor-wraps-tamasha-icon-vithabai-biopic-eetha-shoot-after-60-day-schedule-in-bhor-with-grand-montage-song-featuring-800-people/articleshow/131089927.cms#:~:text=Shraddha%20Kapoor%20began%20shooting%20for,went%20viral%20on%20social%20media. |access-date=1 July 2026 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt; या चित्रपटाचे चित्रीकरण [[भोर]] आणि [[पुणे]] येथील विविध ठिकाणी करण्यात आले.&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |last2= |first2= |date=3 November 2025 |title=Shraddha Kapoor starts filming Eetha, Laxman Utekar's biopic on Tamasha icon Vithabai |url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/shraddha-kapoor-starts-filming-eetha-laxman-utekars-biopic-tamasha-icon-vithabai/ |access-date=1 July 2026 |website=[[Bollywood Hungama]] |language=en}}&lt;/ref&gt;

== प्रदर्शन ==
ईठा हा चित्रपट ४ डिसेंबर २०२६ रोजी प्रदर्शित होणार आहे.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Shraddha Kapoor's Eetha gets postponed to December, averts clash with Khosla Ka Ghosla 2; check out the new date |url=https://www.hindustantimes.com/htcity/cinema/shraddha-kapoors-eetha-gets-postponed-to-december-averts-clash-with-khosla-ka-ghosla-2-check-out-the-new-date-101786447014917-amp.html |access-date=11 August 2026 |work=[[Hindustan Times]] |date=11 August 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt; सुरुवातीला, हा चित्रपट २८ ऑगस्ट २०२६ रोजी प्रदर्शित होणार होता,&lt;ref&gt;{{Cite web |author=Urmimala Banerjee  |date=2026-06-29 |title=Shraddha Kapoor-Ulka Gupta Dance-off In 'Eetha' (EXCLUSIVE) |url=https://varietyindia.com/shraddha-kapoor-ulka-gupta-dance-off-in-eetha-exclusive/ |access-date=2026-07-20 |website=Variety India |language=en-US}}&lt;/ref&gt; परंतु ''खोसला का घोसला २'' आणि ''टॉक्सिक'' या चित्रपटांसोबतची टक्कर टाळण्यासाठी त्याचे प्रदर्शन पुढे ढकलण्यात आले.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=11 August 2026|title=Eetha New Release Date Out: Shraddha Kapoor Film Postponed To December, Avoids Clash With Khosla Ka Ghosla 2 |url=https://www.news18.com/movies/bollywood/eetha-new-release-date-out-shraddha-kapoor-film-postponed-to-december-avoids-clash-with-khosla-ka-ghosla-2-10266408.html |access-date=11 August 2026 |website=News 18 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}

== बाह्य दुवे ==
* {{IMDb title|title=ईठा|id=38840418}}
* {{साचा:बॉलिवूड हंगामा|id=Eetha|title=ईठा}}</text>
      <sha1>3oop6vm5ok2w2vd1h1l2fih25qiwfbt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728457</id>
      <parentid>2728451</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T09:06:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>संतोष गोरे</username>
        <id>135680</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2728457</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8710" sha1="92ab110r1ltmny3hxq0c60imnon4vd3" xml:space="preserve">{{माहिती संचिका}}
'''''ईठा''''' हा लक्ष्मण उतेकर दिग्दर्शित आगामी भारतीय [[हिंदी]] चरित्रपट (बायोपिक) आहे. मॅडॉक फिल्म्स आणि कठपुतळी क्रिएशन्स अंतर्गत लक्ष्मण उतेकर यांनी [[दिनेश विजान]] आणि करिश्मा शर्मा यांच्यासोबत या चित्रपटाची निर्मितीही केली आहे.&lt;ref&gt;{{cite news |title='Eetha' teaser: Shraddha Kapoor plays Lavani dancer in Laxman Utekar directorial |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/eetha-teaser-shraddha-kapoor-plays-lavani-dancer-in-laxman-utekar-directorial/article71136985.ece |access-date=11 August 2026 |work=[[The Hindu]] |date=23 June 2026 |language=en-IN}}&lt;/ref&gt; या चित्रपटात प्रसिद्ध [[तमाशा]] आणि [[लावणी]] कलावंत [[विठाबाई नारायणगावकर]] यांच्या मुख्य भूमिकेत [[श्रद्धा कपूर]] असून तिच्यासोबत [[रणदीप हूडा]], मोहम्मद झीशान अय्यूब, [[सिद्धार्थ जाधव]], इश्तियाक खान आणि अनंत जोशी यांच्या महत्त्वाच्या भूमिका आहेत.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |date=2026-06-23 |title=Eetha teaser: Shraddha Kapoor as Vithabai dances after giving birth, turns into a legend |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/eetha-teaser-shraddha-kapoor-plays-vithabai-in-biopic-gives-birth-backstage-10747682/ |access-date=2026-07-09 |website=The Indian Express |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2026-06-25 |title=Shraddha Kapoor's Eetha movie: The real-life story of Vithabai Narayangaonkar, the fearless Lavani and Tamasha icon who rose from struggle to legend |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/new-updates/eetha-real-story-who-was-vithabai-narayangaonkar-the-legendary-tamasha-artiste-whose-role-shraddha-kapoor-will-play-in-the-biopic/articleshow/131981409.cms?from=mdr |access-date=2026-07-09 |work=The Economic Times |issn=0013-0389}}&lt;/ref&gt;

हा चित्रपट ४ डिसेंबर २०२६ रोजी चित्रपटगृहांमध्ये प्रदर्शित होणार आहे.&lt;ref&gt;{{cite news |title=New release date locked for Shraddha Kapoor starrer biopic Eetha |url=https://www.cinemaexpress.com/hindi/news/2026/Aug/11/new-release-date-locked-for-shraddha-kapoor-starrer-biopic-eetha |access-date=11 August 2026 |work=[[Cinema Express]] |date=11 August 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Shraddha Kapoor's 'Eetha' NEW release date: Laman Utekar's film moves to Dec 4; averts box office clash with Yash's 'Toxic', set to clash with Prabhas' 'Fauji' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/shraddha-kapoors-eetha-new-release-date-laman-utekars-film-moves-to-dec-4-averts-box-office-clash-with-yashs-toxic-set-to-clash-with-prabhas-fauji/articleshow/133155003.cms |access-date=11 August 2026 |work=[[The Times of India]] |date=11 August 2026}}&lt;/ref&gt; [[नाना पाटेकर]] यांच्या निधनानंतर प्रदर्शित होणारा हा त्यांचा उपान्त्य (दुसरा शेवटचा) चित्रपट ठरणार आहे.&lt;ref&gt;{{cite news|access-date=8 October 2026 |date=8 October 2026 |title=Nana Patekar passes away: Veteran actor's last rites to be held at his Pune farmhouse; breathed his last in Goa |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/nana-patekar-passes-away-nana-patekar-death-news-celebes-reactions-nana-patekar-funeral/liveblog/134778310.cms |work=[[The Times of India]]}}&lt;/ref&gt;

== कलाकार ==
* [[श्रद्धा कपूर]] - [[विठाबाई भाऊ मांग नारायणगावकर]] यांच्या भूमिकेत&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Choudhary |first=Anjali |title=About Eetha |url=https://www.ndtv.com/entertainment/meet-the-real-eetha-story-of-lavani-queen-vithabai-narayangaonkar-who-inspired-shraddha-kapoor-film-11702391 |access-date=9 July 2026 |website=[[NDTV]]}}&lt;/ref&gt;
* [[रणदीप हूडा]] - मर्चंट (व्यापारी) यांच्या भूमिकेत
* मोहम्मद झीशान अय्यूब
* [[सिद्धार्थ जाधव]]
* इश्तियाक खान
* अनंत जोशी
* अक्षरा सिंग
* [[नाना पाटेकर]]
* उल्का गुप्ता&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Ulka Gupta to be Seen in Eetha |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/eetha-shraddha-kapoor-and-ulka-guptas-dance-face-off-promises-to-be-the-films-biggest-highlight/articleshow/132088919.cms |access-date=9 July 2026 |website=[[NDTV]]}}&lt;/ref&gt;

== निर्मिती ==
=== चित्रीकरण ===
चित्रपटाचे मुख्य चित्रीकरण नोव्हेंबर २०२५ मध्ये सुरू झाले आणि मे २०२६ मध्ये पूर्ण झाले.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=14 May 2026 |title=Shraddha Kapoor wraps Vithabai biopic 'Eetha' shoot after 60 day schedule in Bhor with grand montage song featuring 800 people |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/shraddha-kapoor-wraps-tamasha-icon-vithabai-biopic-eetha-shoot-after-60-day-schedule-in-bhor-with-grand-montage-song-featuring-800-people/articleshow/131089927.cms#:~:text=Shraddha%20Kapoor%20began%20shooting%20for,went%20viral%20on%20social%20media. |access-date=1 July 2026 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt; या चित्रपटाचे चित्रीकरण [[भोर]] आणि [[पुणे]] येथील विविध ठिकाणी करण्यात आले.&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |last2= |first2= |date=3 November 2025 |title=Shraddha Kapoor starts filming Eetha, Laxman Utekar's biopic on Tamasha icon Vithabai |url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/shraddha-kapoor-starts-filming-eetha-laxman-utekars-biopic-tamasha-icon-vithabai/ |access-date=1 July 2026 |website=[[Bollywood Hungama]] |language=en}}&lt;/ref&gt;

== प्रदर्शन ==
ईठा हा चित्रपट ४ डिसेंबर २०२६ रोजी प्रदर्शित होणार आहे.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Shraddha Kapoor's Eetha gets postponed to December, averts clash with Khosla Ka Ghosla 2; check out the new date |url=https://www.hindustantimes.com/htcity/cinema/shraddha-kapoors-eetha-gets-postponed-to-december-averts-clash-with-khosla-ka-ghosla-2-check-out-the-new-date-101786447014917-amp.html |access-date=11 August 2026 |work=[[Hindustan Times]] |date=11 August 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt; सुरुवातीला, हा चित्रपट २८ ऑगस्ट २०२६ रोजी प्रदर्शित होणार होता,&lt;ref&gt;{{Cite web |author=Urmimala Banerjee  |date=2026-06-29 |title=Shraddha Kapoor-Ulka Gupta Dance-off In 'Eetha' (EXCLUSIVE) |url=https://varietyindia.com/shraddha-kapoor-ulka-gupta-dance-off-in-eetha-exclusive/ |access-date=2026-07-20 |website=Variety India |language=en-US}}&lt;/ref&gt; परंतु ''खोसला का घोसला २'' आणि ''टॉक्सिक'' या चित्रपटांसोबतची टक्कर टाळण्यासाठी त्याचे प्रदर्शन पुढे ढकलण्यात आले.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=11 August 2026|title=Eetha New Release Date Out: Shraddha Kapoor Film Postponed To December, Avoids Clash With Khosla Ka Ghosla 2 |url=https://www.news18.com/movies/bollywood/eetha-new-release-date-out-shraddha-kapoor-film-postponed-to-december-avoids-clash-with-khosla-ka-ghosla-2-10266408.html |access-date=11 August 2026 |website=News 18 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}

== बाह्य दुवे ==
* {{IMDb title|title=ईठा|id=38840418}}
* {{साचा:बॉलिवूड हंगामा|id=Eetha|title=ईठा}}</text>
      <sha1>92ab110r1ltmny3hxq0c60imnon4vd3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728460</id>
      <parentid>2728457</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T09:17:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>संतोष गोरे</username>
        <id>135680</id>
      </contributor>
      <comment>नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले</comment>
      <origin>2728460</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8791" sha1="ma9u5kh8s97csrsqu4x7vrcnlk35pnn" xml:space="preserve">{{माहिती संचिका}}
'''''ईठा''''' हा लक्ष्मण उतेकर दिग्दर्शित आगामी भारतीय [[हिंदी]] चरित्रपट (बायोपिक) आहे. मॅडॉक फिल्म्स आणि कठपुतळी क्रिएशन्स अंतर्गत लक्ष्मण उतेकर यांनी [[दिनेश विजान]] आणि करिश्मा शर्मा यांच्यासोबत या चित्रपटाची निर्मितीही केली आहे.&lt;ref&gt;{{cite news |title='Eetha' teaser: Shraddha Kapoor plays Lavani dancer in Laxman Utekar directorial |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/eetha-teaser-shraddha-kapoor-plays-lavani-dancer-in-laxman-utekar-directorial/article71136985.ece |access-date=11 August 2026 |work=[[The Hindu]] |date=23 June 2026 |language=en-IN}}&lt;/ref&gt; या चित्रपटात प्रसिद्ध [[तमाशा]] आणि [[लावणी]] कलावंत [[विठाबाई नारायणगावकर]] यांच्या मुख्य भूमिकेत [[श्रद्धा कपूर]] असून तिच्यासोबत [[रणदीप हूडा]], मोहम्मद झीशान अय्यूब, [[सिद्धार्थ जाधव]], इश्तियाक खान आणि अनंत जोशी यांच्या महत्त्वाच्या भूमिका आहेत.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |date=2026-06-23 |title=Eetha teaser: Shraddha Kapoor as Vithabai dances after giving birth, turns into a legend |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/eetha-teaser-shraddha-kapoor-plays-vithabai-in-biopic-gives-birth-backstage-10747682/ |access-date=2026-07-09 |website=The Indian Express |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2026-06-25 |title=Shraddha Kapoor's Eetha movie: The real-life story of Vithabai Narayangaonkar, the fearless Lavani and Tamasha icon who rose from struggle to legend |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/new-updates/eetha-real-story-who-was-vithabai-narayangaonkar-the-legendary-tamasha-artiste-whose-role-shraddha-kapoor-will-play-in-the-biopic/articleshow/131981409.cms?from=mdr |access-date=2026-07-09 |work=The Economic Times |issn=0013-0389}}&lt;/ref&gt;

हा चित्रपट ४ डिसेंबर २०२६ रोजी चित्रपटगृहांमध्ये प्रदर्शित होणार आहे.&lt;ref&gt;{{cite news |title=New release date locked for Shraddha Kapoor starrer biopic Eetha |url=https://www.cinemaexpress.com/hindi/news/2026/Aug/11/new-release-date-locked-for-shraddha-kapoor-starrer-biopic-eetha |access-date=11 August 2026 |work=[[Cinema Express]] |date=11 August 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Shraddha Kapoor's 'Eetha' NEW release date: Laman Utekar's film moves to Dec 4; averts box office clash with Yash's 'Toxic', set to clash with Prabhas' 'Fauji' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/shraddha-kapoors-eetha-new-release-date-laman-utekars-film-moves-to-dec-4-averts-box-office-clash-with-yashs-toxic-set-to-clash-with-prabhas-fauji/articleshow/133155003.cms |access-date=11 August 2026 |work=[[The Times of India]] |date=11 August 2026}}&lt;/ref&gt; [[नाना पाटेकर]] यांच्या निधनानंतर प्रदर्शित होणारा हा त्यांचा उपान्त्य (दुसरा शेवटचा) चित्रपट ठरणार आहे.&lt;ref&gt;{{cite news|access-date=8 October 2026 |date=8 October 2026 |title=Nana Patekar passes away: Veteran actor's last rites to be held at his Pune farmhouse; breathed his last in Goa |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/nana-patekar-passes-away-nana-patekar-death-news-celebes-reactions-nana-patekar-funeral/liveblog/134778310.cms |work=[[The Times of India]]}}&lt;/ref&gt;

== कलाकार ==
* [[श्रद्धा कपूर]] - [[विठाबाई भाऊ मांग नारायणगावकर]] यांच्या भूमिकेत&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Choudhary |first=Anjali |title=About Eetha |url=https://www.ndtv.com/entertainment/meet-the-real-eetha-story-of-lavani-queen-vithabai-narayangaonkar-who-inspired-shraddha-kapoor-film-11702391 |access-date=9 July 2026 |website=[[NDTV]]}}&lt;/ref&gt;
* [[रणदीप हूडा]] - मर्चंट (व्यापारी) यांच्या भूमिकेत
* मोहम्मद झीशान अय्यूब
* [[सिद्धार्थ जाधव]]
* इश्तियाक खान
* अनंत जोशी
* अक्षरा सिंग
* [[नाना पाटेकर]]
* उल्का गुप्ता&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Ulka Gupta to be Seen in Eetha |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/eetha-shraddha-kapoor-and-ulka-guptas-dance-face-off-promises-to-be-the-films-biggest-highlight/articleshow/132088919.cms |access-date=9 July 2026 |website=[[NDTV]]}}&lt;/ref&gt;

== निर्मिती ==
=== चित्रीकरण ===
चित्रपटाचे मुख्य चित्रीकरण नोव्हेंबर २०२५ मध्ये सुरू झाले आणि मे २०२६ मध्ये पूर्ण झाले.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=14 May 2026 |title=Shraddha Kapoor wraps Vithabai biopic 'Eetha' shoot after 60 day schedule in Bhor with grand montage song featuring 800 people |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/shraddha-kapoor-wraps-tamasha-icon-vithabai-biopic-eetha-shoot-after-60-day-schedule-in-bhor-with-grand-montage-song-featuring-800-people/articleshow/131089927.cms#:~:text=Shraddha%20Kapoor%20began%20shooting%20for,went%20viral%20on%20social%20media. |access-date=1 July 2026 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt; या चित्रपटाचे चित्रीकरण [[भोर]] आणि [[पुणे]] येथील विविध ठिकाणी करण्यात आले.&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |last2= |first2= |date=3 November 2025 |title=Shraddha Kapoor starts filming Eetha, Laxman Utekar's biopic on Tamasha icon Vithabai |url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/shraddha-kapoor-starts-filming-eetha-laxman-utekars-biopic-tamasha-icon-vithabai/ |access-date=1 July 2026 |website=[[Bollywood Hungama]] |language=en}}&lt;/ref&gt;

== प्रदर्शन ==
ईठा हा चित्रपट ४ डिसेंबर २०२६ रोजी प्रदर्शित होणार आहे.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Shraddha Kapoor's Eetha gets postponed to December, averts clash with Khosla Ka Ghosla 2; check out the new date |url=https://www.hindustantimes.com/htcity/cinema/shraddha-kapoors-eetha-gets-postponed-to-december-averts-clash-with-khosla-ka-ghosla-2-check-out-the-new-date-101786447014917-amp.html |access-date=11 August 2026 |work=[[Hindustan Times]] |date=11 August 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt; सुरुवातीला, हा चित्रपट २८ ऑगस्ट २०२६ रोजी प्रदर्शित होणार होता,&lt;ref&gt;{{Cite web |author=Urmimala Banerjee  |date=2026-06-29 |title=Shraddha Kapoor-Ulka Gupta Dance-off In 'Eetha' (EXCLUSIVE) |url=https://varietyindia.com/shraddha-kapoor-ulka-gupta-dance-off-in-eetha-exclusive/ |access-date=2026-07-20 |website=Variety India |language=en-US}}&lt;/ref&gt; परंतु ''खोसला का घोसला २'' आणि ''टॉक्सिक'' या चित्रपटांसोबतची टक्कर टाळण्यासाठी त्याचे प्रदर्शन पुढे ढकलण्यात आले.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=11 August 2026|title=Eetha New Release Date Out: Shraddha Kapoor Film Postponed To December, Avoids Clash With Khosla Ka Ghosla 2 |url=https://www.news18.com/movies/bollywood/eetha-new-release-date-out-shraddha-kapoor-film-postponed-to-december-avoids-clash-with-khosla-ka-ghosla-2-10266408.html |access-date=11 August 2026 |website=News 18 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}

== बाह्य दुवे ==
* {{IMDb title|title=ईठा|id=38840418}}
* {{साचा:बॉलिवूड हंगामा|id=Eetha|title=ईठा}}

[[वर्ग:हिंदी भाषेमधील चित्रपट]]</text>
      <sha1>ma9u5kh8s97csrsqu4x7vrcnlk35pnn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728461</id>
      <parentid>2728460</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T09:17:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>संतोष गोरे</username>
        <id>135680</id>
      </contributor>
      <comment>नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले</comment>
      <origin>2728461</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8881" sha1="od76vz1tn3rmxwpor10r9kijofhlpuy" xml:space="preserve">{{माहिती संचिका}}
'''''ईठा''''' हा लक्ष्मण उतेकर दिग्दर्शित आगामी भारतीय [[हिंदी]] चरित्रपट (बायोपिक) आहे. मॅडॉक फिल्म्स आणि कठपुतळी क्रिएशन्स अंतर्गत लक्ष्मण उतेकर यांनी [[दिनेश विजान]] आणि करिश्मा शर्मा यांच्यासोबत या चित्रपटाची निर्मितीही केली आहे.&lt;ref&gt;{{cite news |title='Eetha' teaser: Shraddha Kapoor plays Lavani dancer in Laxman Utekar directorial |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/eetha-teaser-shraddha-kapoor-plays-lavani-dancer-in-laxman-utekar-directorial/article71136985.ece |access-date=11 August 2026 |work=[[The Hindu]] |date=23 June 2026 |language=en-IN}}&lt;/ref&gt; या चित्रपटात प्रसिद्ध [[तमाशा]] आणि [[लावणी]] कलावंत [[विठाबाई नारायणगावकर]] यांच्या मुख्य भूमिकेत [[श्रद्धा कपूर]] असून तिच्यासोबत [[रणदीप हूडा]], मोहम्मद झीशान अय्यूब, [[सिद्धार्थ जाधव]], इश्तियाक खान आणि अनंत जोशी यांच्या महत्त्वाच्या भूमिका आहेत.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |date=2026-06-23 |title=Eetha teaser: Shraddha Kapoor as Vithabai dances after giving birth, turns into a legend |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/eetha-teaser-shraddha-kapoor-plays-vithabai-in-biopic-gives-birth-backstage-10747682/ |access-date=2026-07-09 |website=The Indian Express |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2026-06-25 |title=Shraddha Kapoor's Eetha movie: The real-life story of Vithabai Narayangaonkar, the fearless Lavani and Tamasha icon who rose from struggle to legend |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/new-updates/eetha-real-story-who-was-vithabai-narayangaonkar-the-legendary-tamasha-artiste-whose-role-shraddha-kapoor-will-play-in-the-biopic/articleshow/131981409.cms?from=mdr |access-date=2026-07-09 |work=The Economic Times |issn=0013-0389}}&lt;/ref&gt;

हा चित्रपट ४ डिसेंबर २०२६ रोजी चित्रपटगृहांमध्ये प्रदर्शित होणार आहे.&lt;ref&gt;{{cite news |title=New release date locked for Shraddha Kapoor starrer biopic Eetha |url=https://www.cinemaexpress.com/hindi/news/2026/Aug/11/new-release-date-locked-for-shraddha-kapoor-starrer-biopic-eetha |access-date=11 August 2026 |work=[[Cinema Express]] |date=11 August 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Shraddha Kapoor's 'Eetha' NEW release date: Laman Utekar's film moves to Dec 4; averts box office clash with Yash's 'Toxic', set to clash with Prabhas' 'Fauji' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/shraddha-kapoors-eetha-new-release-date-laman-utekars-film-moves-to-dec-4-averts-box-office-clash-with-yashs-toxic-set-to-clash-with-prabhas-fauji/articleshow/133155003.cms |access-date=11 August 2026 |work=[[The Times of India]] |date=11 August 2026}}&lt;/ref&gt; [[नाना पाटेकर]] यांच्या निधनानंतर प्रदर्शित होणारा हा त्यांचा उपान्त्य (दुसरा शेवटचा) चित्रपट ठरणार आहे.&lt;ref&gt;{{cite news|access-date=8 October 2026 |date=8 October 2026 |title=Nana Patekar passes away: Veteran actor's last rites to be held at his Pune farmhouse; breathed his last in Goa |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/nana-patekar-passes-away-nana-patekar-death-news-celebes-reactions-nana-patekar-funeral/liveblog/134778310.cms |work=[[The Times of India]]}}&lt;/ref&gt;

== कलाकार ==
* [[श्रद्धा कपूर]] - [[विठाबाई भाऊ मांग नारायणगावकर]] यांच्या भूमिकेत&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Choudhary |first=Anjali |title=About Eetha |url=https://www.ndtv.com/entertainment/meet-the-real-eetha-story-of-lavani-queen-vithabai-narayangaonkar-who-inspired-shraddha-kapoor-film-11702391 |access-date=9 July 2026 |website=[[NDTV]]}}&lt;/ref&gt;
* [[रणदीप हूडा]] - मर्चंट (व्यापारी) यांच्या भूमिकेत
* मोहम्मद झीशान अय्यूब
* [[सिद्धार्थ जाधव]]
* इश्तियाक खान
* अनंत जोशी
* अक्षरा सिंग
* [[नाना पाटेकर]]
* उल्का गुप्ता&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Ulka Gupta to be Seen in Eetha |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/eetha-shraddha-kapoor-and-ulka-guptas-dance-face-off-promises-to-be-the-films-biggest-highlight/articleshow/132088919.cms |access-date=9 July 2026 |website=[[NDTV]]}}&lt;/ref&gt;

== निर्मिती ==
=== चित्रीकरण ===
चित्रपटाचे मुख्य चित्रीकरण नोव्हेंबर २०२५ मध्ये सुरू झाले आणि मे २०२६ मध्ये पूर्ण झाले.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=14 May 2026 |title=Shraddha Kapoor wraps Vithabai biopic 'Eetha' shoot after 60 day schedule in Bhor with grand montage song featuring 800 people |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/shraddha-kapoor-wraps-tamasha-icon-vithabai-biopic-eetha-shoot-after-60-day-schedule-in-bhor-with-grand-montage-song-featuring-800-people/articleshow/131089927.cms#:~:text=Shraddha%20Kapoor%20began%20shooting%20for,went%20viral%20on%20social%20media. |access-date=1 July 2026 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt; या चित्रपटाचे चित्रीकरण [[भोर]] आणि [[पुणे]] येथील विविध ठिकाणी करण्यात आले.&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |last2= |first2= |date=3 November 2025 |title=Shraddha Kapoor starts filming Eetha, Laxman Utekar's biopic on Tamasha icon Vithabai |url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/shraddha-kapoor-starts-filming-eetha-laxman-utekars-biopic-tamasha-icon-vithabai/ |access-date=1 July 2026 |website=[[Bollywood Hungama]] |language=en}}&lt;/ref&gt;

== प्रदर्शन ==
ईठा हा चित्रपट ४ डिसेंबर २०२६ रोजी प्रदर्शित होणार आहे.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Shraddha Kapoor's Eetha gets postponed to December, averts clash with Khosla Ka Ghosla 2; check out the new date |url=https://www.hindustantimes.com/htcity/cinema/shraddha-kapoors-eetha-gets-postponed-to-december-averts-clash-with-khosla-ka-ghosla-2-check-out-the-new-date-101786447014917-amp.html |access-date=11 August 2026 |work=[[Hindustan Times]] |date=11 August 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt; सुरुवातीला, हा चित्रपट २८ ऑगस्ट २०२६ रोजी प्रदर्शित होणार होता,&lt;ref&gt;{{Cite web |author=Urmimala Banerjee  |date=2026-06-29 |title=Shraddha Kapoor-Ulka Gupta Dance-off In 'Eetha' (EXCLUSIVE) |url=https://varietyindia.com/shraddha-kapoor-ulka-gupta-dance-off-in-eetha-exclusive/ |access-date=2026-07-20 |website=Variety India |language=en-US}}&lt;/ref&gt; परंतु ''खोसला का घोसला २'' आणि ''टॉक्सिक'' या चित्रपटांसोबतची टक्कर टाळण्यासाठी त्याचे प्रदर्शन पुढे ढकलण्यात आले.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=11 August 2026|title=Eetha New Release Date Out: Shraddha Kapoor Film Postponed To December, Avoids Clash With Khosla Ka Ghosla 2 |url=https://www.news18.com/movies/bollywood/eetha-new-release-date-out-shraddha-kapoor-film-postponed-to-december-avoids-clash-with-khosla-ka-ghosla-2-10266408.html |access-date=11 August 2026 |website=News 18 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}

== बाह्य दुवे ==
* {{IMDb title|title=ईठा|id=38840418}}
* {{साचा:बॉलिवूड हंगामा|id=Eetha|title=ईठा}}

[[वर्ग:हिंदी भाषेमधील चित्रपट]]
[[वर्ग:इ.स. २०२६ मधील हिंदी चित्रपट]]</text>
      <sha1>od76vz1tn3rmxwpor10r9kijofhlpuy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728470</id>
      <parentid>2728461</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T10:04:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>संतोष गोरे</username>
        <id>135680</id>
      </contributor>
      <origin>2728470</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8885" sha1="tu7zf32unoq68p9fzdboitl6g11c5mu" xml:space="preserve">{{माहिती संचिका}}
'''''ईठा''''' हा लक्ष्मण उतेकर दिग्दर्शित आगामी भारतीय [[हिंदी]] चरित्रपट (बायोपिक) आहे. मॅडॉक फिल्म्स आणि कठपुतळी क्रिएशन्स अंतर्गत लक्ष्मण उतेकर यांनी [[दिनेश विजान]] आणि करिश्मा शर्मा यांच्यासोबत या चित्रपटाची निर्मितीही केली आहे.&lt;ref&gt;{{cite news |title='Eetha' teaser: Shraddha Kapoor plays Lavani dancer in Laxman Utekar directorial |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/eetha-teaser-shraddha-kapoor-plays-lavani-dancer-in-laxman-utekar-directorial/article71136985.ece |access-date=11 August 2026 |work=[[The Hindu]] |date=23 June 2026 |language=en-IN}}&lt;/ref&gt; या चित्रपटात प्रसिद्ध [[तमाशा]] आणि [[लावणी]] कलावंत [[विठाबाई नारायणगावकर]] यांच्या मुख्य भूमिकेत [[श्रद्धा कपूर]] असून तिच्यासोबत [[रणदीप हूडा]], मोहम्मद झीशान अय्यूब, [[सिद्धार्थ जाधव]], इश्तियाक खान आणि अनंत जोशी यांच्या महत्त्वाच्या भूमिका आहेत.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |date=2026-06-23 |title=Eetha teaser: Shraddha Kapoor as Vithabai dances after giving birth, turns into a legend |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/eetha-teaser-shraddha-kapoor-plays-vithabai-in-biopic-gives-birth-backstage-10747682/ |access-date=2026-07-09 |website=The Indian Express |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2026-06-25 |title=Shraddha Kapoor's Eetha movie: The real-life story of Vithabai Narayangaonkar, the fearless Lavani and Tamasha icon who rose from struggle to legend |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/new-updates/eetha-real-story-who-was-vithabai-narayangaonkar-the-legendary-tamasha-artiste-whose-role-shraddha-kapoor-will-play-in-the-biopic/articleshow/131981409.cms?from=mdr |access-date=2026-07-09 |work=The Economic Times |issn=0013-0389}}&lt;/ref&gt;

हा चित्रपट ४ डिसेंबर २०२६ रोजी चित्रपटगृहांमध्ये प्रदर्शित होणार आहे.&lt;ref&gt;{{cite news |title=New release date locked for Shraddha Kapoor starrer biopic Eetha |url=https://www.cinemaexpress.com/hindi/news/2026/Aug/11/new-release-date-locked-for-shraddha-kapoor-starrer-biopic-eetha |access-date=11 August 2026 |work=[[Cinema Express]] |date=11 August 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Shraddha Kapoor's 'Eetha' NEW release date: Laman Utekar's film moves to Dec 4; averts box office clash with Yash's 'Toxic', set to clash with Prabhas' 'Fauji' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/shraddha-kapoors-eetha-new-release-date-laman-utekars-film-moves-to-dec-4-averts-box-office-clash-with-yashs-toxic-set-to-clash-with-prabhas-fauji/articleshow/133155003.cms |access-date=11 August 2026 |work=[[The Times of India]] |date=11 August 2026}}&lt;/ref&gt; [[नाना पाटेकर]] यांच्या निधनानंतर प्रदर्शित होणारा हा त्यांचा उपान्त्य (दुसरा शेवटचा) चित्रपट ठरणार आहे.&lt;ref&gt;{{cite news|access-date=8 October 2026 |date=8 October 2026 |title=Nana Patekar passes away: Veteran actor's last rites to be held at his Pune farmhouse; breathed his last in Goa |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/nana-patekar-passes-away-nana-patekar-death-news-celebes-reactions-nana-patekar-funeral/liveblog/134778310.cms |work=[[The Times of India]]}}&lt;/ref&gt;

== कलाकार ==
* [[श्रद्धा कपूर]] - [[विठाबाई भाऊ मांग नारायणगावकर]] यांच्या भूमिकेत&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Choudhary |first=Anjali |title=About Eetha |url=https://www.ndtv.com/entertainment/meet-the-real-eetha-story-of-lavani-queen-vithabai-narayangaonkar-who-inspired-shraddha-kapoor-film-11702391 |access-date=9 July 2026 |website=[[NDTV]]}}&lt;/ref&gt;
* [[रणदीप हूडा]] - मर्चंट (व्यापारी) यांच्या भूमिकेत
* [[मोहम्मद झीशान अय्युब]]
* [[सिद्धार्थ जाधव]]
* इश्तियाक खान
* अनंत जोशी
* अक्षरा सिंग
* [[नाना पाटेकर]]
* उल्का गुप्ता&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Ulka Gupta to be Seen in Eetha |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/eetha-shraddha-kapoor-and-ulka-guptas-dance-face-off-promises-to-be-the-films-biggest-highlight/articleshow/132088919.cms |access-date=9 July 2026 |website=[[NDTV]]}}&lt;/ref&gt;

== निर्मिती ==
=== चित्रीकरण ===
चित्रपटाचे मुख्य चित्रीकरण नोव्हेंबर २०२५ मध्ये सुरू झाले आणि मे २०२६ मध्ये पूर्ण झाले.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=14 May 2026 |title=Shraddha Kapoor wraps Vithabai biopic 'Eetha' shoot after 60 day schedule in Bhor with grand montage song featuring 800 people |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/shraddha-kapoor-wraps-tamasha-icon-vithabai-biopic-eetha-shoot-after-60-day-schedule-in-bhor-with-grand-montage-song-featuring-800-people/articleshow/131089927.cms#:~:text=Shraddha%20Kapoor%20began%20shooting%20for,went%20viral%20on%20social%20media. |access-date=1 July 2026 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt; या चित्रपटाचे चित्रीकरण [[भोर]] आणि [[पुणे]] येथील विविध ठिकाणी करण्यात आले.&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |last2= |first2= |date=3 November 2025 |title=Shraddha Kapoor starts filming Eetha, Laxman Utekar's biopic on Tamasha icon Vithabai |url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/shraddha-kapoor-starts-filming-eetha-laxman-utekars-biopic-tamasha-icon-vithabai/ |access-date=1 July 2026 |website=[[Bollywood Hungama]] |language=en}}&lt;/ref&gt;

== प्रदर्शन ==
ईठा हा चित्रपट ४ डिसेंबर २०२६ रोजी प्रदर्शित होणार आहे.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Shraddha Kapoor's Eetha gets postponed to December, averts clash with Khosla Ka Ghosla 2; check out the new date |url=https://www.hindustantimes.com/htcity/cinema/shraddha-kapoors-eetha-gets-postponed-to-december-averts-clash-with-khosla-ka-ghosla-2-check-out-the-new-date-101786447014917-amp.html |access-date=11 August 2026 |work=[[Hindustan Times]] |date=11 August 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt; सुरुवातीला, हा चित्रपट २८ ऑगस्ट २०२६ रोजी प्रदर्शित होणार होता,&lt;ref&gt;{{Cite web |author=Urmimala Banerjee  |date=2026-06-29 |title=Shraddha Kapoor-Ulka Gupta Dance-off In 'Eetha' (EXCLUSIVE) |url=https://varietyindia.com/shraddha-kapoor-ulka-gupta-dance-off-in-eetha-exclusive/ |access-date=2026-07-20 |website=Variety India |language=en-US}}&lt;/ref&gt; परंतु ''खोसला का घोसला २'' आणि ''टॉक्सिक'' या चित्रपटांसोबतची टक्कर टाळण्यासाठी त्याचे प्रदर्शन पुढे ढकलण्यात आले.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=11 August 2026|title=Eetha New Release Date Out: Shraddha Kapoor Film Postponed To December, Avoids Clash With Khosla Ka Ghosla 2 |url=https://www.news18.com/movies/bollywood/eetha-new-release-date-out-shraddha-kapoor-film-postponed-to-december-avoids-clash-with-khosla-ka-ghosla-2-10266408.html |access-date=11 August 2026 |website=News 18 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== संदर्भ ==
{{संदर्भयादी}}

== बाह्य दुवे ==
* {{IMDb title|title=ईठा|id=38840418}}
* {{साचा:बॉलिवूड हंगामा|id=Eetha|title=ईठा}}

[[वर्ग:हिंदी भाषेमधील चित्रपट]]
[[वर्ग:इ.स. २०२६ मधील हिंदी चित्रपट]]</text>
      <sha1>tu7zf32unoq68p9fzdboitl6g11c5mu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>साचा:बॉलीवूड हंगामा</title>
    <ns>10</ns>
    <id>386451</id>
    <revision>
      <id>2728454</id>
      <timestamp>2026-10-31T09:02:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>संतोष गोरे</username>
        <id>135680</id>
      </contributor>
      <comment>[[साचा:बॉलिवूड हंगामा]] कडे पुनर्निर्देशित</comment>
      <origin>2728454</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="98" sha1="hsdguoxa36re7azue42xwdafb4ugq3h" xml:space="preserve">#पुनर्निर्देशन [[साचा:बॉलिवूड हंगामा]]</text>
      <sha1>hsdguoxa36re7azue42xwdafb4ugq3h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728456</id>
      <parentid>2728454</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T09:03:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>संतोष गोरे</username>
        <id>135680</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2728456</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="138" sha1="qcanis8k0qbnlxtm6djfrg03x0ua60i" xml:space="preserve">[[बॉलीवूड हंगामा]] वरील [https://www.bollywoodhungama.com/movie/{{{id|}}} {{{title|}}}] चे पान</text>
      <sha1>qcanis8k0qbnlxtm6djfrg03x0ua60i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>पहिला मूळराज</title>
    <ns>0</ns>
    <id>386452</id>
    <revision>
      <id>2728458</id>
      <timestamp>2026-10-31T09:08:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aryan Bagkar</username>
        <id>152513</id>
      </contributor>
      <comment>नवीन पान: {{माहितीचौकट राज्याधिकारी  | नाव = सम्राट मुलराज पहिला | पदवी =  | चित्र =  | चित्र_शीर्षक =  | राजध्वज_चित्र =  | राजध्वज_चित्र_शीर्षक =  | राजचिन्ह_चित्र =  | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = इ....</comment>
      <origin>2728458</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22483" sha1="iiafbunz6w1kzzq7kft7dzvbn44rmhq" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट राज्याधिकारी 
| नाव = सम्राट मुलराज पहिला
| पदवी = 
| चित्र = 
| चित्र_शीर्षक = 
| राजध्वज_चित्र = 
| राजध्वज_चित्र_शीर्षक = 
| राजचिन्ह_चित्र = 
| राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक =
| राज्य_काळ = [[इ.स. ९४०]] - [[इ.स. ९९५]]
| राज्यारोहण = सम्राट पदाभिषेक
| राज्याभिषेक =  [[इ.स. ९४०]]
| राज्यव्याप्ती = 
| राजधानी =  [[पाटण]]
| पूर्ण_नाव = मुलराज पहिला
| इतर_पदव्या = 
| जन्म_दिनांक = 
| जन्म_स्थान = 
| मृत्यू_दिनांक = 
| मृत्यू_स्थान = 
| पूर्वाधिकारी = पद निर्माण 
| राजपद_वारस = 
| राजपद_वारस_प्रकार = 
| उत्तराधिकारी = [[चामुंडराज]]
| वडील =  राजी
| आई =  लीलावती 
| पत्नी = 
| धर्म = 
| पती = 
| इतर_पती = 
| संतती = [[चामुंडराज]]
| राजवंश = [[सोळंकी वंश]]
| राजगीत = 
| राजब्रीदवाक्य =
| राजचलन = 
| तळटिपा = 
|}}

'''मुलराज पहिला''' (राज्यकाळ  ९४१-९९६) हा ९४१ ते ९९६ पर्यंत गुजरातचा राजा आणि चालुक्य राजवंशाचा संस्थापक होता. गुजरातचे चालुक्य किंवा सोळंकी म्हणूनही ओळखल्या जाणाऱ्या या राजवंशाने सध्याच्या गुजरातच्या काही भागांवर राज्य केले. मूलराजाने शेवटच्या चावडा राजाला पदच्युत केले आणि ९४०-९४१ मध्ये अनाहिलपटक ([[पाटण]]) येथे राजधानी असलेले एक स्वतंत्र राज्य स्थापन केले. 

==वंश==
जयसिंह सुरी यांच्या कुमारपाल-भूपाल-चरितामध्ये मूलराजाची एक पौराणिक वंशावळ दिली आहे. त्यात म्हटले आहे की चालुक्य वंशाचा पौराणिक पूर्वज चुलुक्य हा एक महान योद्धा होता. त्याने मधुपद्मा येथे आपली राजधानी स्थापन केली आणि त्याच्या नावावरून हा वंश चालुक्य म्हणून ओळखला जाऊ लागला. त्याच्या उत्तराधिकाऱ्यांमध्ये सिंह-विक्रम आणि हरी-विक्रम यांच्यासह अनेक राजांचा समावेश होता. हरी-विक्रमाच्या ८५ वंशजांनंतर रामाचा जन्म झाला. रामाचा मुलगा भट किंवा सहजाराम याने शकांचा पराभव केला. भटाचा मुलगा दडक्क याने पिपसा येथील गज राजांचा पराभव केला. दडक्कचे राज्य कांचिकव्यालाने ताब्यात घेतले, ज्याच्यानंतर राजा राजी गादीवर आला. मूलराज हा राजी आणि त्याची राणी लीलादेवी यांचा मुलगा होता. 

मूलराजाचा मुलगा चामुंडराज याच्या वदस्म (वरुणसरमक) अनुदान शिलालेखात असे म्हटले आहे की मूलराज हा व्यालकांची-प्रभूचा वंशज होता. हा व्यालकांची कदाचित जयसिंह सुरीने उल्लेख केलेला कांचिकव्याल असावा. यावर आधारित, इतिहासकार अशोक मजुमदार मानतात की सुरीचे पौराणिक वर्णन किमान अंशतः अचूक असल्याचे दिसते: राम आणि त्याचे उत्तराधिकारी ऐतिहासिक व्यक्ती असल्याचे दिसून येते. हे शक्य आहे की ते मधुपद्मा नावाच्या ठिकाणचे लहान राजकुमार होते. व्ही. व्ही. मिराशी यांनी असा अंदाज लावला की हे ठिकाण मधुवेनी नदीच्या (सध्याची महुवार) काठावर वसलेले असावे, जी बेटवा नदीची उपनदी आहे. दुसरीकडे, मजुमदार हे ठिकाण आधुनिक [[मथुरा]] असल्याचे मानतात.

१४ व्या शतकातील इतिहासकार मेरुतुंगा सांगतात की, मूलराजाचे नाव असे ठेवण्यात आले कारण त्याचा जन्म मूल नक्षत्राच्या शुभ मुहूर्तावर झाला होता. या आख्यायिकेनुसार, राजी (किंवा राजा), बीज आणि दंडक (किंवा दडक्का) हे तीन भाऊ होते. राजीच्या घोडेस्वारीच्या ज्ञानाने अनाहिलपटकाचा चापोटकट (चावडा) राजा सामंत-सिंह खूप प्रभावित झाला. तो राजाचा जवळचा मित्र बनला आणि त्याने राजाची बहीण लीलादेवीशी लग्न केले. लीलादेवी गरोदर असतानाच मरण पावली; तिचे गर्भाशय कापून बाळ मूलराजाला बाहेर काढण्यात आले. 

इतर तीन इतिहासकार — अरिसिंह, उदयप्रभा आणि कृष्णजी — यांनी देखील मूलराजाला शेवटच्या चापोटकट शासकाच्या बहिणीचा मुलगा म्हणून वर्णन केले आहे.

==आरोहण==
दहाव्या शतकाच्या मध्यास, मूलराजाने गुजरातच्या शेवटच्या चावडा (चापोटकाटा) राजाला पदच्युत केले आणि चालुक्य किंवा चालुक्य राजवंशाची स्थापना केली.

मेरुतुंगाच्या आख्यायिकेनुसार, मूलराज एक योद्धा म्हणून प्रसिद्ध झाला. त्याचा काका सामंत-सिंह अनेकदा दारूच्या नशेत असताना त्याला राजा म्हणून नियुक्त करत असे आणि शुद्धीवर आल्यावर त्याला पदच्युत करत असे. मूलराज, जो एक महत्त्वाकांक्षी माणूस होता, अशा प्रकारे नियमितपणे निराश होत असे. एके दिवशी, जेव्हा दारूच्या नशेत असलेल्या सामंत-सिंहाने त्याला राजा म्हणून नियुक्त केले, तेव्हा मूलराजाने आपल्या काकाला ठार मारले आणि तो कायमचा राजा बनला. तथापि, मेरुतुंगाची आख्यायिका कालक्रमानुसार सुसंगत दिसत नाही: त्यात असा दावा केला आहे की सामंत-सिंहाने ७ वर्षे राज्य केले. जर आख्यायिकेनुसार सामंत-सिंहाच्या कारकिर्दीत त्याच्या बहिणीने राजीशी लग्न केले असेल, तर सामंत-सिंहाच्या मृत्यूच्या वेळी मूलराज ७ वर्षांपेक्षा कमी वयाचा असता. ही विसंगती, इतर पुराव्यांसह, जॉर्ज बुहलर सारख्या काही विद्वानांना मेरुतुंगाची आख्यायिका अ-ऐतिहासिक म्हणून फेटाळून लावण्यास प्रवृत्त करते. 

मूलराजाच्याच एका शिलालेखात असे म्हटले आहे की, त्याने आपल्या बाहुबलाच्या जोरावर सरस्वती नदीच्या खोऱ्यातील प्रदेश जिंकला. त्याचा वंशज [[कुमारपाल (सोळंकी वंश)]] याच्या वडनगर प्रशस्ती शिलालेखात असे म्हटले आहे की, त्याने चापोटकट राजपुत्रांना कैद केले. ब्युलरने असा सिद्धांत मांडला की, मूलराज हा एक बाहेरचा माणूस होता ज्याने सामंत-सिंहाचे राज्य जिंकले. तथापि, अशोक मजुमदार यांनी खालील तथ्यांच्या आधारे असा प्रस्ताव मांडला की, तो खरोखरच राजाचा नातेवाईक होता: वडनगर शिलालेख तसेच हेमचंद्राच्या लिखाणावरून असे सूचित होते की, मूलराजाने नागरिकांवरील कराचा बोजा कमी केला होता. शिलालेखात असेही म्हटले आहे की, त्याने चापोटकट राजांची संपत्ती आपले नातेवाईक, ब्राह्मण, भाट आणि सेवकांमध्ये वाटून दिली होती. मजुमदार असा युक्तिवाद करतात की, जर मूलराजाने सैन्याच्या जोरावर चापोटकट राज्य जिंकले असते, तर त्याला अशा प्रकारच्या तुष्टीकरणाचा अवलंब करण्याची गरज भासली नसती. म्हणूनच, मजुमदार असा सिद्धांत मांडतात की मुलाराजाने खरोखरच आपल्या काकांची हत्या केली आणि नंतर करभार कमी करणे आणि संपत्तीची वाटणी करणे यासारख्या 'सौम्य' उपायांनी सत्ता मजबूत केली. 

तथापि, मूलराजाने चापोटकट राजाला पदच्युत केले यात शंका नाही. मूलराजाच्याच एका शिलालेखात असे म्हटले आहे की त्याने आपल्या बाहूंच्या बळावर सरस्वती नदीच्या काठावरील प्रदेश जिंकला. त्याचा वंशज कुमारपाल याच्या वडनगर प्रशस्ती शिलालेखात असे म्हटले आहे की त्याने चापोटकट राजकुमारांना कैद केले, त्यांची संपत्ती स्वतःच्या मौजमजेसाठी घेतली आणि अत्यंत कमी कर आकारणीमुळे तो आपल्या प्रजेमध्ये लोकप्रिय झाला.

नंतरच्या चालुक्य राजकवी सोमेश्वराच्या सुरथोत्सव महाकाव्यानुसार, मूलराजाने सोमेश्वराचे पूर्वज सोला-शर्मन यांना राजपुरोहित (पुरहित) म्हणून नियुक्त केले आणि सोला-शर्मनने अनेक विधीवत यज्ञ केले.  बुहलरच्या मते, जर शेवटच्या चापोटकट राजाच्या मृत्यूनंतर मूलराज वारसा हक्काने सिंहासनावर बसला असता, तर राजघराण्यात असे बदल झाले नसते. म्हणून, बुहलरने असा सिद्धांत मांडला की मूलराज हा एक बाहेरचा व्यक्ती होता ज्याने सामंत-सिंहाचे राज्य जिंकले होते. तथापि, इतिहासकार अशोक मजुमदार यांनी खालील तथ्यांच्या आधारे असे प्रतिपादन केले की तो खरोखरच राजाचा नातेवाईक होता: वडनगर शिलालेख तसेच हेमचंद्रांच्या लेखनातून असे सूचित होते की मूलराजाने नागरिकांवरील कराचा भार कमी केला होता. शिलालेखात असेही म्हटले आहे की त्याने चापोटकाटा राजांची संपत्ती त्याचे नातेवाईक, ब्राह्मण, भाट आणि सेवकांमध्ये वाटून दिली. मजुमदार असा युक्तिवाद करतात की जर मूलराजाने सैन्यासह चापोटकाटा राज्य जिंकले असते, तर त्याला अशा प्रकारे मनधरणी करण्याची गरज वाटली नसती. म्हणून, मजुमदार असा सिद्धांत मांडतात की मूलराजाने खरोखरच त्याच्या काकाची हत्या केली आणि नंतर कमी करभार आणि संपत्तीची वाटणी यासारख्या 'सौम्य' उपायांनी सत्ता मजबूत केली.

==धर्म==
जैन लेखक मूलराजाला राजेशाहीच्या वैदिक आणि ब्राह्मणी संकल्पनांमध्ये पूर्णपणे गुंतलेले म्हणून सादर करतात, त्याच वेळी राजेशाही धोरणाचा भाग म्हणून जैनांना मोठ्या प्रमाणावर पाठिंबा देत होते. जरी ते शैव होते, तरी त्यांनी दिगंबरांसाठी मूलवासतिका (मूलाचे निवासस्थान) मंदिर आणि श्वेतांबरांसाठी मूलनाथ-जिनदेव (मूलाचे स्वामी असलेले जिन) मंदिर बांधले.

तेराव्या शतकातील ब्राह्मण सोमेश्वराच्या सुरथोत्सव, वैदिक वाजपेय यज्ञाच्या माध्यमातून मूलराजाचा राजा म्हणून राज्याभिषेक झाल्याचे वर्णन आहे.

===मंदिरे===
श्रीस्थळा येथील (आता सिद्धपूर) मूळ रुद्र महालय मंदिर परंपरेनुसार त्यांच्या नावावर आहे. काडी ताम्रपत्रानुसार, रुद्र महालय ९८७ इसवी मध्ये तेथे आधीपासूनच अस्तित्वात होते. त्यांनी अनाहिलपटक (आता [[पाटण]]) येथे मुंजलदेवस्वामी आणि त्रिपुरुषप्रसाद मंदिरे बांधली होती. त्यांनी सिद्धपूर येथे मूलनारायण-प्रसाद मंदिरही बांधले होते. मूलवसहिका जैन मंदिर त्यांच्या नावावर आहे. जिनप्रभाने मूलनाथजिनदेव मंदिराचा उल्लेख केला आहे, जे कदाचित मुंजलदेवस्वामी मंदिरच असावे. ९५४ इसवी मध्ये, मंत्री कुंकण यांनी चंद्रावती येथे एक जैन मंदिर बांधले, ज्याचा अभिषेक सर्वदेवसुरी यांनी केला. मूलराजाने बांधलेल्या पाटनमधील मूलवस्तिका मंदिराचा उल्लेख [[दुसरा भीम]] यांच्या कारकिर्दीतील संवत १२५० च्या दशकातील एका दिगंबर जैन शिलालेखातही आढळतो. मेरुतुंगाच्या प्रबंध-चिंतामणीमध्ये मंडळी (आताचे मंडल) येथील मूलेश्वर मंदिराच्या बांधकामाचा उल्लेख आहे, जे काडी ताम्रपत्रांमध्ये उल्लेखित मूलनाथदेव मंदिरासारखेच आहे. हे ९८७ पूर्वी बांधलेले शेवटचे मंदिर आहे. 

ग्रहरिपूचा पराभव केल्यानंतर, त्याने सोमनाथ येथे मोठे मंदिर पुन्हा बांधले असावे. एच. पी. शास्त्री आणि एम. ए. धाकी यांनी पुरालेखीय आणि शैलीत्मक पुराव्यांच्या आधारे हा निष्कर्ष काढला होता. त्याने उत्तर भारतातून स्थलांतरित झालेल्या ब्राह्मणांना वडनगरमध्ये स्थायिक केले होते. त्याने कदाचित त्यांच्यासाठी हाटकेश्वर मंदिर बांधले असावे, परंतु १९व्या शतकात मोठ्या नूतनीकरणानंतर मूळ मंदिर अस्पष्ट झाले आहे. 

थांगडजवळील मुनी बावा मंदिर हे या काळातील एक अस्तित्वात असलेले मंदिर आहे. वडनगर येथील आदिनाथ मंदिराचा जुना भाग आणि कांतकोट येथील खोखरा-डेराचे अवशेष त्याच्या कारकिर्दीच्या उत्तरार्धात बांधले गेले. शामलाजी येथील हरिश्चंद्र-नी-चोरीचे मंदिर देखील याच काळातील आहे.</text>
      <sha1>iiafbunz6w1kzzq7kft7dzvbn44rmhq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2728459</id>
      <parentid>2728458</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T09:11:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aryan Bagkar</username>
        <id>152513</id>
      </contributor>
      <comment>/* आरोहण */</comment>
      <origin>2728459</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22648" sha1="57jthqsrdpl4jop1wasob0c5r0hl06q" xml:space="preserve">{{माहितीचौकट राज्याधिकारी 
| नाव = सम्राट मुलराज पहिला
| पदवी = 
| चित्र = 
| चित्र_शीर्षक = 
| राजध्वज_चित्र = 
| राजध्वज_चित्र_शीर्षक = 
| राजचिन्ह_चित्र = 
| राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक =
| राज्य_काळ = [[इ.स. ९४०]] - [[इ.स. ९९५]]
| राज्यारोहण = सम्राट पदाभिषेक
| राज्याभिषेक =  [[इ.स. ९४०]]
| राज्यव्याप्ती = 
| राजधानी =  [[पाटण]]
| पूर्ण_नाव = मुलराज पहिला
| इतर_पदव्या = 
| जन्म_दिनांक = 
| जन्म_स्थान = 
| मृत्यू_दिनांक = 
| मृत्यू_स्थान = 
| पूर्वाधिकारी = पद निर्माण 
| राजपद_वारस = 
| राजपद_वारस_प्रकार = 
| उत्तराधिकारी = [[चामुंडराज]]
| वडील =  राजी
| आई =  लीलावती 
| पत्नी = 
| धर्म = 
| पती = 
| इतर_पती = 
| संतती = [[चामुंडराज]]
| राजवंश = [[सोळंकी वंश]]
| राजगीत = 
| राजब्रीदवाक्य =
| राजचलन = 
| तळटिपा = 
|}}

'''मुलराज पहिला''' (राज्यकाळ  ९४१-९९६) हा ९४१ ते ९९६ पर्यंत गुजरातचा राजा आणि चालुक्य राजवंशाचा संस्थापक होता. गुजरातचे चालुक्य किंवा सोळंकी म्हणूनही ओळखल्या जाणाऱ्या या राजवंशाने सध्याच्या गुजरातच्या काही भागांवर राज्य केले. मूलराजाने शेवटच्या चावडा राजाला पदच्युत केले आणि ९४०-९४१ मध्ये अनाहिलपटक ([[पाटण]]) येथे राजधानी असलेले एक स्वतंत्र राज्य स्थापन केले. 

==वंश==
जयसिंह सुरी यांच्या कुमारपाल-भूपाल-चरितामध्ये मूलराजाची एक पौराणिक वंशावळ दिली आहे. त्यात म्हटले आहे की चालुक्य वंशाचा पौराणिक पूर्वज चुलुक्य हा एक महान योद्धा होता. त्याने मधुपद्मा येथे आपली राजधानी स्थापन केली आणि त्याच्या नावावरून हा वंश चालुक्य म्हणून ओळखला जाऊ लागला. त्याच्या उत्तराधिकाऱ्यांमध्ये सिंह-विक्रम आणि हरी-विक्रम यांच्यासह अनेक राजांचा समावेश होता. हरी-विक्रमाच्या ८५ वंशजांनंतर रामाचा जन्म झाला. रामाचा मुलगा भट किंवा सहजाराम याने शकांचा पराभव केला. भटाचा मुलगा दडक्क याने पिपसा येथील गज राजांचा पराभव केला. दडक्कचे राज्य कांचिकव्यालाने ताब्यात घेतले, ज्याच्यानंतर राजा राजी गादीवर आला. मूलराज हा राजी आणि त्याची राणी लीलादेवी यांचा मुलगा होता. 

मूलराजाचा मुलगा चामुंडराज याच्या वदस्म (वरुणसरमक) अनुदान शिलालेखात असे म्हटले आहे की मूलराज हा व्यालकांची-प्रभूचा वंशज होता. हा व्यालकांची कदाचित जयसिंह सुरीने उल्लेख केलेला कांचिकव्याल असावा. यावर आधारित, इतिहासकार अशोक मजुमदार मानतात की सुरीचे पौराणिक वर्णन किमान अंशतः अचूक असल्याचे दिसते: राम आणि त्याचे उत्तराधिकारी ऐतिहासिक व्यक्ती असल्याचे दिसून येते. हे शक्य आहे की ते मधुपद्मा नावाच्या ठिकाणचे लहान राजकुमार होते. व्ही. व्ही. मिराशी यांनी असा अंदाज लावला की हे ठिकाण मधुवेनी नदीच्या (सध्याची महुवार) काठावर वसलेले असावे, जी बेटवा नदीची उपनदी आहे. दुसरीकडे, मजुमदार हे ठिकाण आधुनिक [[मथुरा]] असल्याचे मानतात.

१४ व्या शतकातील इतिहासकार मेरुतुंगा सांगतात की, मूलराजाचे नाव असे ठेवण्यात आले कारण त्याचा जन्म मूल नक्षत्राच्या शुभ मुहूर्तावर झाला होता. या आख्यायिकेनुसार, राजी (किंवा राजा), बीज आणि दंडक (किंवा दडक्का) हे तीन भाऊ होते. राजीच्या घोडेस्वारीच्या ज्ञानाने अनाहिलपटकाचा चापोटकट (चावडा) राजा सामंत-सिंह खूप प्रभावित झाला. तो राजाचा जवळचा मित्र बनला आणि त्याने राजाची बहीण लीलादेवीशी लग्न केले. लीलादेवी गरोदर असतानाच मरण पावली; तिचे गर्भाशय कापून बाळ मूलराजाला बाहेर काढण्यात आले. 

इतर तीन इतिहासकार — अरिसिंह, उदयप्रभा आणि कृष्णजी — यांनी देखील मूलराजाला शेवटच्या चापोटकट शासकाच्या बहिणीचा मुलगा म्हणून वर्णन केले आहे.

==आरोहण==

[[File:Kadi Copper plate of Mularaja I.jpg|thumb|upright=1.15|मूलराज प्रथम यांची कडी ताम्रपत्रिका]]


दहाव्या शतकाच्या मध्यास, मूलराजाने गुजरातच्या शेवटच्या चावडा (चापोटकाटा) राजाला पदच्युत केले आणि चालुक्य किंवा चालुक्य राजवंशाची स्थापना केली.

मेरुतुंगाच्या आख्यायिकेनुसार, मूलराज एक योद्धा म्हणून प्रसिद्ध झाला. त्याचा काका सामंत-सिंह अनेकदा दारूच्या नशेत असताना त्याला राजा म्हणून नियुक्त करत असे आणि शुद्धीवर आल्यावर त्याला पदच्युत करत असे. मूलराज, जो एक महत्त्वाकांक्षी माणूस होता, अशा प्रकारे नियमितपणे निराश होत असे. एके दिवशी, जेव्हा दारूच्या नशेत असलेल्या सामंत-सिंहाने त्याला राजा म्हणून नियुक्त केले, तेव्हा मूलराजाने आपल्या काकाला ठार मारले आणि तो कायमचा राजा बनला. तथापि, मेरुतुंगाची आख्यायिका कालक्रमानुसार सुसंगत दिसत नाही: त्यात असा दावा केला आहे की सामंत-सिंहाने ७ वर्षे राज्य केले. जर आख्यायिकेनुसार सामंत-सिंहाच्या कारकिर्दीत त्याच्या बहिणीने राजीशी लग्न केले असेल, तर सामंत-सिंहाच्या मृत्यूच्या वेळी मूलराज ७ वर्षांपेक्षा कमी वयाचा असता. ही विसंगती, इतर पुराव्यांसह, जॉर्ज बुहलर सारख्या काही विद्वानांना मेरुतुंगाची आख्यायिका अ-ऐतिहासिक म्हणून फेटाळून लावण्यास प्रवृत्त करते. 

मूलराजाच्याच एका शिलालेखात असे म्हटले आहे की, त्याने आपल्या बाहुबलाच्या जोरावर सरस्वती नदीच्या खोऱ्यातील प्रदेश जिंकला. त्याचा वंशज [[कुमारपाल (सोळंकी वंश)]] याच्या वडनगर प्रशस्ती शिलालेखात असे म्हटले आहे की, त्याने चापोटकट राजपुत्रांना कैद केले. ब्युलरने असा सिद्धांत मांडला की, मूलराज हा एक बाहेरचा माणूस होता ज्याने सामंत-सिंहाचे राज्य जिंकले. तथापि, अशोक मजुमदार यांनी खालील तथ्यांच्या आधारे असा प्रस्ताव मांडला की, तो खरोखरच राजाचा नातेवाईक होता: वडनगर शिलालेख तसेच हेमचंद्राच्या लिखाणावरून असे सूचित होते की, मूलराजाने नागरिकांवरील कराचा बोजा कमी केला होता. शिलालेखात असेही म्हटले आहे की, त्याने चापोटकट राजांची संपत्ती आपले नातेवाईक, ब्राह्मण, भाट आणि सेवकांमध्ये वाटून दिली होती. मजुमदार असा युक्तिवाद करतात की, जर मूलराजाने सैन्याच्या जोरावर चापोटकट राज्य जिंकले असते, तर त्याला अशा प्रकारच्या तुष्टीकरणाचा अवलंब करण्याची गरज भासली नसती. म्हणूनच, मजुमदार असा सिद्धांत मांडतात की मुलाराजाने खरोखरच आपल्या काकांची हत्या केली आणि नंतर करभार कमी करणे आणि संपत्तीची वाटणी करणे यासारख्या 'सौम्य' उपायांनी सत्ता मजबूत केली. 

तथापि, मूलराजाने चापोटकट राजाला पदच्युत केले यात शंका नाही. मूलराजाच्याच एका शिलालेखात असे म्हटले आहे की त्याने आपल्या बाहूंच्या बळावर सरस्वती नदीच्या काठावरील प्रदेश जिंकला. त्याचा वंशज कुमारपाल याच्या वडनगर प्रशस्ती शिलालेखात असे म्हटले आहे की त्याने चापोटकट राजकुमारांना कैद केले, त्यांची संपत्ती स्वतःच्या मौजमजेसाठी घेतली आणि अत्यंत कमी कर आकारणीमुळे तो आपल्या प्रजेमध्ये लोकप्रिय झाला.

नंतरच्या चालुक्य राजकवी सोमेश्वराच्या सुरथोत्सव महाकाव्यानुसार, मूलराजाने सोमेश्वराचे पूर्वज सोला-शर्मन यांना राजपुरोहित (पुरहित) म्हणून नियुक्त केले आणि सोला-शर्मनने अनेक विधीवत यज्ञ केले.  बुहलरच्या मते, जर शेवटच्या चापोटकट राजाच्या मृत्यूनंतर मूलराज वारसा हक्काने सिंहासनावर बसला असता, तर राजघराण्यात असे बदल झाले नसते. म्हणून, बुहलरने असा सिद्धांत मांडला की मूलराज हा एक बाहेरचा व्यक्ती होता ज्याने सामंत-सिंहाचे राज्य जिंकले होते. तथापि, इतिहासकार अशोक मजुमदार यांनी खालील तथ्यांच्या आधारे असे प्रतिपादन केले की तो खरोखरच राजाचा नातेवाईक होता: वडनगर शिलालेख तसेच हेमचंद्रांच्या लेखनातून असे सूचित होते की मूलराजाने नागरिकांवरील कराचा भार कमी केला होता. शिलालेखात असेही म्हटले आहे की त्याने चापोटकाटा राजांची संपत्ती त्याचे नातेवाईक, ब्राह्मण, भाट आणि सेवकांमध्ये वाटून दिली. मजुमदार असा युक्तिवाद करतात की जर मूलराजाने सैन्यासह चापोटकाटा राज्य जिंकले असते, तर त्याला अशा प्रकारे मनधरणी करण्याची गरज वाटली नसती. म्हणून, मजुमदार असा सिद्धांत मांडतात की मूलराजाने खरोखरच त्याच्या काकाची हत्या केली आणि नंतर कमी करभार आणि संपत्तीची वाटणी यासारख्या 'सौम्य' उपायांनी सत्ता मजबूत केली.

==धर्म==
जैन लेखक मूलराजाला राजेशाहीच्या वैदिक आणि ब्राह्मणी संकल्पनांमध्ये पूर्णपणे गुंतलेले म्हणून सादर करतात, त्याच वेळी राजेशाही धोरणाचा भाग म्हणून जैनांना मोठ्या प्रमाणावर पाठिंबा देत होते. जरी ते शैव होते, तरी त्यांनी दिगंबरांसाठी मूलवासतिका (मूलाचे निवासस्थान) मंदिर आणि श्वेतांबरांसाठी मूलनाथ-जिनदेव (मूलाचे स्वामी असलेले जिन) मंदिर बांधले.

तेराव्या शतकातील ब्राह्मण सोमेश्वराच्या सुरथोत्सव, वैदिक वाजपेय यज्ञाच्या माध्यमातून मूलराजाचा राजा म्हणून राज्याभिषेक झाल्याचे वर्णन आहे.

===मंदिरे===
श्रीस्थळा येथील (आता सिद्धपूर) मूळ रुद्र महालय मंदिर परंपरेनुसार त्यांच्या नावावर आहे. काडी ताम्रपत्रानुसार, रुद्र महालय ९८७ इसवी मध्ये तेथे आधीपासूनच अस्तित्वात होते. त्यांनी अनाहिलपटक (आता [[पाटण]]) येथे मुंजलदेवस्वामी आणि त्रिपुरुषप्रसाद मंदिरे बांधली होती. त्यांनी सिद्धपूर येथे मूलनारायण-प्रसाद मंदिरही बांधले होते. मूलवसहिका जैन मंदिर त्यांच्या नावावर आहे. जिनप्रभाने मूलनाथजिनदेव मंदिराचा उल्लेख केला आहे, जे कदाचित मुंजलदेवस्वामी मंदिरच असावे. ९५४ इसवी मध्ये, मंत्री कुंकण यांनी चंद्रावती येथे एक जैन मंदिर बांधले, ज्याचा अभिषेक सर्वदेवसुरी यांनी केला. मूलराजाने बांधलेल्या पाटनमधील मूलवस्तिका मंदिराचा उल्लेख [[दुसरा भीम]] यांच्या कारकिर्दीतील संवत १२५० च्या दशकातील एका दिगंबर जैन शिलालेखातही आढळतो. मेरुतुंगाच्या प्रबंध-चिंतामणीमध्ये मंडळी (आताचे मंडल) येथील मूलेश्वर मंदिराच्या बांधकामाचा उल्लेख आहे, जे काडी ताम्रपत्रांमध्ये उल्लेखित मूलनाथदेव मंदिरासारखेच आहे. हे ९८७ पूर्वी बांधलेले शेवटचे मंदिर आहे. 

ग्रहरिपूचा पराभव केल्यानंतर, त्याने सोमनाथ येथे मोठे मंदिर पुन्हा बांधले असावे. एच. पी. शास्त्री आणि एम. ए. धाकी यांनी पुरालेखीय आणि शैलीत्मक पुराव्यांच्या आधारे हा निष्कर्ष काढला होता. त्याने उत्तर भारतातून स्थलांतरित झालेल्या ब्राह्मणांना वडनगरमध्ये स्थायिक केले होते. त्याने कदाचित त्यांच्यासाठी हाटकेश्वर मंदिर बांधले असावे, परंतु १९व्या शतकात मोठ्या नूतनीकरणानंतर मूळ मंदिर अस्पष्ट झाले आहे. 

थांगडजवळील मुनी बावा मंदिर हे या काळातील एक अस्तित्वात असलेले मंदिर आहे. वडनगर येथील आदिनाथ मंदिराचा जुना भाग आणि कांतकोट येथील खोखरा-डेराचे अवशेष त्याच्या कारकिर्दीच्या उत्तरार्धात बांधले गेले. शामलाजी येथील हरिश्चंद्र-नी-चोरीचे मंदिर देखील याच काळातील आहे.</text>
      <sha1>57jthqsrdpl4jop1wasob0c5r0hl06q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>सदस्य चर्चा:Rohini Tate</title>
    <ns>3</ns>
    <id>386453</id>
    <revision>
      <id>2728462</id>
      <timestamp>2026-10-31T09:30:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>साहाय्य चमू</username>
        <id>25365</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>नविन सदस्याच्या चर्चापानावर [[Template:Welcome|स्वागत संदेश]] टाकला</comment>
      <origin>2728462</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="274" sha1="j8a0wac8s2mxbe0sm5s7h4vj7bw24nx" xml:space="preserve">{{Template:Welcome|name=Rohini Tate}}

-- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) १५:००, ३१ ऑक्टोबर २०२६ (IST)</text>
      <sha1>j8a0wac8s2mxbe0sm5s7h4vj7bw24nx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>वीसबाडेन</title>
    <ns>0</ns>
    <id>386454</id>
    <redirect title="वीसबाडन" />
    <revision>
      <id>2728464</id>
      <timestamp>2026-10-31T09:31:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>अमर तिवारी</username>
        <id>184549</id>
      </contributor>
      <comment>अमर तिवारी ने लेख [[वीसबाडेन]] वरुन [[वीसबाडन]] ला हलविला</comment>
      <origin>2728464</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="66" sha1="9ngewf0hwrus1euc06945fp8vokg942" xml:space="preserve">#पुनर्निर्देशन [[वीसबाडन]]</text>
      <sha1>9ngewf0hwrus1euc06945fp8vokg942</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>सदस्य चर्चा:Mukhyalay</title>
    <ns>3</ns>
    <id>386455</id>
    <redirect title="सदस्य चर्चा:Karyalay" />
    <revision>
      <id>2728467</id>
      <timestamp>2026-10-31T10:01:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>İmmortalance</username>
        <id>177500</id>
      </contributor>
      <comment>İmmortalance ने लेख [[सदस्य चर्चा:Mukhyalay]] वरुन [[सदस्य चर्चा:Karyalay]] ला हलविला: Automatically moved page while renaming the user &quot;[[Special:CentralAuth/Mukhyalay|Mukhyalay]]&quot; to &quot;[[Special:CentralAuth/Karyalay|Karyalay]]&quot;</comment>
      <origin>2728467</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="85" sha1="lwwoih7z0b0f46p8v0akr9e0anxo547" xml:space="preserve">#पुनर्निर्देशन [[सदस्य चर्चा:Karyalay]]</text>
      <sha1>lwwoih7z0b0f46p8v0akr9e0anxo547</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>इठा</title>
    <ns>0</ns>
    <id>386456</id>
    <redirect title="ईठा" />
    <revision>
      <id>2728468</id>
      <timestamp>2026-10-31T10:02:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>संतोष गोरे</username>
        <id>135680</id>
      </contributor>
      <comment>[[ईठा]] कडे पुनर्निर्देशित</comment>
      <origin>2728468</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="54" sha1="ca6ikt2vywne1g3bti3j5um6h0br7vy" xml:space="preserve">#पुनर्निर्देशन [[ईठा]]</text>
      <sha1>ca6ikt2vywne1g3bti3j5um6h0br7vy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>सदस्य चर्चा:Prabhakar Narayan mane</title>
    <ns>3</ns>
    <id>386457</id>
    <revision>
      <id>2728469</id>
      <timestamp>2026-10-31T10:04:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>साहाय्य चमू</username>
        <id>25365</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>नविन सदस्याच्या चर्चापानावर [[Template:Welcome|स्वागत संदेश]] टाकला</comment>
      <origin>2728469</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="285" sha1="7xbmtm07q9bz4mlk0ivql4uk0kxtenf" xml:space="preserve">{{Template:Welcome|name=Prabhakar Narayan mane}}

-- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) १५:३४, ३१ ऑक्टोबर २०२६ (IST)</text>
      <sha1>7xbmtm07q9bz4mlk0ivql4uk0kxtenf</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>