विकिस्रोत mrwikisource https://mr.wikisource.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%96%E0%A4%AA%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%A0 MediaWiki 1.47.0-wmf.24 first-letter मिडिया विशेष चर्चा सदस्य सदस्य चर्चा विकिस्रोत विकिस्रोत चर्चा चित्र चित्र चर्चा मिडियाविकी मिडियाविकी चर्चा साचा साचा चर्चा सहाय्य सहाय्य चर्चा वर्ग वर्ग चर्चा दालन दालन चर्चा साहित्यिक साहित्यिक चर्चा पान पान चर्चा अनुक्रमणिका अनुक्रमणिका चर्चा TimedText TimedText talk विभाग विभाग चर्चा Event Event talk 106 2141 238115 237792 2026-10-25T05:09:59Z कल्पनाशक्ती 3813 238115 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |Type=book |Title=[[छन्दोरचना]] |Language=mr |Volume= |Author=डॉ. [[साहित्यिक:माधव त्रिंबक पटवर्धन|माधव त्रिंबक पटवर्धन]] ऊर्फ माधव जूलियन (२१ जानेवारी, इ.स. १८९४; बडोदा - २९ नोव्हेंबर, इ.स. १९३९) |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher=M. N. Kulkarni , कर्नाटक पब्लिशिंग हाउस |Address=(चीरा बाजार) मुम्बअी २ |Year=1937 |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |Source=djvu |Image=1 |Progress=X |Pages=<pagelist 4="INTRODUCTION" 6 ="सिंहावलोकन" 10 ="अनुक्रमणिका" 14="सङ्क्षेपांचें स्पष्टीकरण" 28="अध्याय १ ला काही छन्दोविषयक प्रश्न" 75="अध्याय २ रा यमक, यति, अक्षर आणि गण" 117="वृत्तविचार आणि वृत्तविस्तार" 156="पद्मावर्तनी वृत्तें"/> |Volumes= |Remarks=<inputbox> type=fulltext prefix= पान:छन्दोरचना break=no width=10 searchbuttonlabel=छन्दोरचनातील माहिती शोधा </inputbox> |Width= |Css= |Header= |Footer= }} 690scv1j9upocxtbjup9plp1yucl3m8 238116 238115 2026-10-25T05:13:34Z कल्पनाशक्ती 3813 238116 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |Type=book |Title=[[छन्दोरचना]] |Language=mr |Volume= |Author=डॉ. [[साहित्यिक:माधव त्रिंबक पटवर्धन|माधव त्रिंबक पटवर्धन]] ऊर्फ माधव जूलियन (२१ जानेवारी, इ.स. १८९४; बडोदा - २९ नोव्हेंबर, इ.स. १९३९) |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher=M. N. Kulkarni , कर्नाटक पब्लिशिंग हाउस |Address=(चीरा बाजार) मुम्बअी २ |Year=1937 |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |Source=djvu |Image=1 |Progress=X |Pages=<pagelist 4="INTRODUCTION" 6 ="सिंहावलोकन" 10 ="अनुक्रमणिका" 14="सङ्क्षेपांचें स्पष्टीकरण" 28="अध्याय १ ला काही छन्दोविषयक प्रश्न" 75="अध्याय २ रा यमक, यति, अक्षर आणि गण" 117="अध्याय ३ रा वृत्तविचार आणि वृत्तविस्तार" 156="परिच्छेद २ रा पद्मावर्तनी वृत्तें"/> |Volumes= |Remarks=<inputbox> type=fulltext prefix= पान:छन्दोरचना break=no width=10 searchbuttonlabel=छन्दोरचनातील माहिती शोधा </inputbox> |Width= |Css= |Header= |Footer= }} 3bgv1ur2v4g02yqqbw01z4k077f21on 104 5870 238113 15657 2026-10-24T12:13:09Z कल्पनाशक्ती 3813 /* मुद्रितशोधन */ 238113 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="कल्पनाशक्ती" />{{right|<small>पीडीएफ सुरेशभट इन च्या सौजन्याने</small>}} {{rh||'''१२७'''|<u>'''वृत्तविस्तार'''</u>}} {| |-</noinclude>{{nopt}} |- | १६४ || पृथ्वी || [‿ _ ‿ ‿ ‿ _ ‿ _ !‿ ‿ ‿ _ ‿ _ _ ‿ _] |- | १६५ || वृन्दारक || [पृथ्वी! _ ‿ _ _ ‿ _] |- | १६६ || शशाङ्कचरित || [_ _ । पृथ्वी] |- | १६७ || मालाघर || [‿ ‿ ‿ ‿ ‿ _ ‿ _! ‿ ‿ ‿ _ ‿ _ _ ‿ _] |- | १६८ || मञ्जरी || [‿ ‿ _ ‿ _ !‿ ‿ ‿ _ ‿ _ _ ‿ _] |- | १६९ || विपिनतिलक || [‿ ‿ ‿ ‿ ‿ _!‿ ‿ ‿ _ ‿ _ _ ‿ _] |- | १७० || कुसुमिता || [‿ ‿ ‿ _ ‿ _ _ ‿ _] |- | १७१ || समुद्रतता || [‿ _ ‿ ‿ ‿ _ ‿ _!‿ ‿ ‿ _ !_ _ ‿ _ ‿ ‿ _] |- | १७२ || गजेन्द्रलता || [‿ ‿ ‿ ‿ ‿ ‿ _ ‿ _ _! ‿ ‿ _ ‿ _ ‿ ‿ _] |- | १७३ || सुरतललिता || [_ _ _ ‿ ‿ ‿ ‿ ‿ _!_ _ ‿ _ ‿ ‿ _ _] |- | १७४ || माधवीलता || [_ _ _ _ ‿ _ _!‿ ‿ ‿ ‿ _ ‿ ‿।_ ‿ _ ‿ _] |- | १७५ || लालित्य || [_ _ _ ‿ ‿ _ _ ‿ _ ‿ ‿ _ _ _ ‿ ‿ _ ‿ ‿ ‿ ‿ _] |} </center> {{center|'''टीपा'''}} {{gap}}१५७ मदनललिता (स्वछ ५०, हे २/२७६), "म्भौ नो म्नौ गो मदनललिता वेदैः षडृतुभिः" (गछ २/१५२). १५८ "य्मौ न्सौ त्सौ क्रीडा चचैः" (हे २/३१८), सुधा (गछ २/१८३). १५९ "म्रौ भ्नौ म्नौ ग् सुमधुरा छचैः" हें वृत्त रूढ दिसतें; पण याला प्राचीन आधार गावत नाही. १६० सुवदना (पि ७/२२), वृत्त (विवृ ५/४३); "म्रौ भ्नौ य्भौ ल्गौ मुनिव्योमगरसविरतिः ख्याता सुवदना" (अुवबृ १०३/६).<br>{{gap}}१६१ सुरसा; "म्रौ भ्नौ यो नो गुरुश्चेत् स्वरमुनिकरणैराहसुरसाम्" (गछ २/१९९) १६२ शार्दूलललित (स्वछ ७९, हे २/३११); "मः सो जः सतसा दिनेशऋतुभिः शार्दूलललितम्" (गछ २/१८०). १६३ "म्सौं ज्सौ न्जौ गो वायुवेगा छैः" (हे २/३२३). शार्दूललिताप्रमाणे यति 'ठैः' पाहिजे हे हेमचन्द्राच्याच अुदाहरणावरून दिसतें. या वृत्ताची मोडणी [।_ _ _ ‿ ‿ !_ ‿ _ ‿ ‿ ‿!_ ‿ ‿ ‿ ‿ _!‿ _ ] अशी घेतल्यास हे वृत्त पद्मावर्तनी होतें. १६४ पृथ्वी (पि ७/१७), विलम्बितगति (भ १६/८४, वबृ १०३/१६). "जसौ जसयला वसुग्रहयतिश्च पृथ्वी गुरुः"<noinclude></noinclude> 85p68e1dtsb2ksa35ppzmx3idgbm551 104 5871 238114 15658 2026-10-25T05:08:36Z कल्पनाशक्ती 3813 /* मुद्रितशोधन */ 238114 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="कल्पनाशक्ती" />{{right|<small>पीडीएफ सुरेशभट इन च्या सौजन्याने</small>}} {{rh|<u>'''छन्दोरचना'''</u>|'''१२६'''|}}</noinclude>(के ३।९४). या वृत्ताची मोडणी [‿ _ ‿ ‿ ‿ _ !‿ _ ‿ ‿ ‿ _ !‿ _ _ ‿ _] अशी असेल तेव्हा त्या पद्मावर्तनी वृत्ताला विलम्बितगति म्हणावें. १६५ "ज्सौ ज्सौ यिल्गा वृन्दारकं" (हे २/३६५).<br>{{gap}}१६६ शशाङ्कचरित (विवृ ५/४४ ); "त्भौ ज्भौ ज्भौ ल्गौ शशाङ्करचितं" (हे २/३४५). १६७ न्सौ ज्सौ य्लौ ग् मालाधर (प्रापै २/१७८); या वृत्ताची मोडणी [‿ ‿ ‿ ‿ ‿ _ ऽ!‿ _ ‿ ‿ ‿ _ ।‿ _ _ ‿ _]अशी पद्मावर्तनीहि घेतां येते. १६८ "सजसा यलौ गिति शरग्रहैर् मञ्जरी" (गछ २/१२५); पथ्या सजसयल्गैः स्यात् ककुब्भिः श्रुतिभिर्यति" (ममच १८). १६९ "विपिनतिलकं नसनरेफयुग्मैर्भवेत्" (गछ २/१३६). हे वृत्त [।‿ ‿ ‿ ‿ ‿ ।_ ‿ ‿ ‿। _ ‿ _। _ ‿ _] असें हरावर्तनी घेणें अधिक चाङ्गलें दिसतें. १७० "कुसुमिता नरौ रो यदा" (पि ९२ टीप), बृहतिका (हे २/८८) या वृत्ताची मोडणी [।‿ ‿ ‿ _ ‿ _।_ ऽ ‿ _] आणि [‿ ‿। ‿ _ ‿ _ _। ‿ _] अशी दोन प्रकारांनी पद्मावर्तनी होअू शकते.<br>{{gap}}१७१ "गजाब्धितुरगैर्जसौ जसतभा गश्रेत् समुद्रतता" (गछ २/२०५). १७२ "भवति नयुगलं रभौ सौ दशभिर्गजेन्द्रलता" ( गच्छ २/१९०). १७३ "म्नस्तर्गाः सुरतललिता" (हे २/२८१). 'गचैः' असे यति घेतले तर हे वृत्त [।_ _ _ ऽ ऽ! ‿ ‿ ‿ ‿ ‿ _ ऽ!_ _ ‿ _ ‿। _ _ ] असे पद्मावर्तनी होअू शकते. १७४ "म्रौ भः सौ ज्गौ माधवीलता छैः" (हे २/३२३). हेंहि वृत्त प्लुताचा अवलम्ब करून [।_ _ _ _। ‿ _ ऽ _ ऽ ऽ!‿ ‿ ‿ ‿ _ ‿ ‿।_ ‿ _ ‿ _] असें पद्मावर्तनी होअू शकेल. १७५ "लालित्यं भुजगेन्द्रेण भाषितमेतच्चेन्मसरस्तजनगुभिः" (गछ २/२१५). हेहि वृत्त [_। _ _ ‿ ‿ _। _ ऽ ‿ _ ‿ ‿ । _ _ _ ‿ ‿। _ ‿ ‿ ‿ ‿ _] असे पद्मावर्तनी होअू शकते.<br> {{rule|5em}} {{nop}}<noinclude></noinclude> q5c3otv26f6scyh32figetwvuto5qdk 104 5872 238117 15659 2026-10-25T05:33:50Z कल्पनाशक्ती 3813 /* मुद्रितशोधन */ 238117 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="कल्पनाशक्ती" />{{right|<small>पीडीएफ सुरेशभट इन च्या सौजन्याने</small>}}</noinclude>{{center|'''परिच्छेद २ रा'''<br>{{x-larger|'''पद्मावर्तनी वृत्तें'''}}}} {{gap}}जीं वृत्तें म्हणतां म्हणतां सहज अष्टमात्रक आवर्तनांत बसतात त्यांचा समावेश या परिच्छेदांत केला आहे. काही वृत्तें अष्टमात्रक आणि षण्मात्रक अशा दोन्ही आवर्तनांत बसू शकतात; पण सर्वसामान्य प्रवृति अष्टमात्रक आवर्तनांत म्हणण्याकडे विशेष असल्याने अशा वृत्तांचा समावेश पद्मावर्तनी वृत्तांतच केला आहे. जेथे यतिस्थानावरून वा अुदाहरणांतील मोडणीवरून षण्मात्रक आवर्तनाची स्पष्टपणें जाणीव होते तेथे त्या वृत्ताची गणना भ्रङ्गावर्तनी वृत्तांत केली आहे. अुदाहरणार्थ, [_ _ ‿ ‿।_ _ ‿ ‿।_ _ ‿ ‿।_ _] या भ्रङ्गावर्तनी वृत्ताची मोडणी [।_ _ ‿ ‿ _ ।_ ‿ ‿ _ _। ‿ ‿ _ _] अशी पद्मावर्तनीहि होअील; वा [।_ ‿ ‿ ‿।_ ‿ ‿ ‿।_ ‿ ‿ ‿।‿ _]या हरावर्तनी वृत्ताची मोडणी [_ ‿ ‿ ‿ _ ‿। ‿ ‿ _ ‿ ‿ ‿ ‿।_] अशी पद्मावर्तनी होअू शकेल. पण जेथे चरणांत अेका विशिष्ट गणाची आवृत्ति आढळते तेथे जेणें करून ती आवृत्ति भङ्गेल अशी मोडणी घेणें अुचित नाही. आवर्तन ठरवितांना क्वचित् प्लुताचा अुपयोग ग्राह्य मानिला आहे; परन्तु मारून मुटकून वृत्त आवर्तनी करण्याचा प्रयत्न केलेला नाही. जेथे पहिली अुभी रेघ आहे तेथून आवर्तनारम्भ समजावा.<br> {{center|'''१३ भ्रमरी-वर्ग'''}} <center> {| |+ |- | १७६ || भ्रमरी || [। ‿ ‿ _ _] |- | १७७ || सुमुखी || [।_ ‿ ‿ _ ] |- | १७८ || कमलमुखी || [।‿ ‿ ‿ ‿ _] |- | १७९ || नलिनी || [‿ ‿। _ ‿ ‿ _] |- | १८० || मधुभार || [‿ ‿। _ ‿ _ ‿] |- | १८१ || सुमालतिका || [‿। _ ‿ ‿ _ ‿] |} </center> {{nop}}<noinclude><br>{{gap}}छ. ९</noinclude> t9z2dx6sslrt2qwxq6ab6s3sfxk55ko 104 5873 238118 15660 2026-10-25T05:53:34Z कल्पनाशक्ती 3813 /* मुद्रितशोधन */ 238118 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="कल्पनाशक्ती" />{{right|<small>पीडीएफ सुरेशभट इन च्या सौजन्याने</small>}} {{rh|<u>'''छन्दोरचना'''</u>|'''१३०'''|}}</noinclude>{{center|'''टीपा'''}} {{gap}}१७६ सगौ भ्रमरी (भ ३२/५९, हे), सुमति (हे २/१६), मृगनेत्रा (ना). १७७ "भगौ सुमुखी" (हे २/११), ललिता अिति भरतः (हे). १७८ न्लौ ग्, कमलमुखी (भ ३२/६७, हे), अभिमुखी (हे २/२७), मृगचपला (हे), सरसिरुहा (ना). १७९ सौ नलिनी (भ ३२/९६, हे), रमणी (हे २/३०), तिलका (प्रापै २/४३), कुमुद (ना ७९), वसुधा (निस ३१). १८० मधुंभार, "सगणं निधाय जगणं विधाय । कविसौख्यधाम कलगीतनाम ॥ मधुभारनामेदमन्यत्" ॥ रूस्तमा टीका (पृ. १८७), पण कलगीत हें नांव (ममच १३) निराळ्याच अेक वृत्ताचें आहे. १८१ जौ सुमालतिका (वाभू २/५३), मालती (प्रापै २/५४).<br> {{center|'''१४ कन्यावर्ग'''}} <center> {| |+ |- | १८२ || कन्या || [।_ _ _ _] |- | १८३ || घनपङि्क्त || [।‿ ‿ _ _ _] |- | १८४ || कुन्तलतन्वी || [।_ ‿ ‿ _ _] |- | १८५ || नन्दा || [।_ _ ‿ ‿ _] |- | १८६ || मकरकशीर्षा || [।‿ ‿ ‿ ‿ _ _] |- | १८७ || 'सम्मदजनक'|| [।_ ‿ ‿ ‿ ‿ _] |- | १८८ || 'सौरीतटचर' || [।_ _ ‿ ‿ ‿ ‿] |- | १८९ || गुरुमध्या || [।‿ ‿ _ _ ‿ ‿] |- | १९० || 'सौरभसञ्जित' || [।_ ‿ ‿ _ ‿ ‿] |- | १९१ || दुतगति || [।‿ ‿ ‿ ‿ ‿ ‿ _] |- | १९२ || 'करुणापरिमल'|| [।‿ ‿ _ ‿ ‿ ‿ ‿] |- | १९३ || सुवासक || [।‿ ‿ ‿ ‿ _ ‿ ‿] |- | १९४ || अचल || [।‿ ‿ ‿ ‿ ‿ ‿ ‿ ‿] |- | १९५ || सती || [।‿ _ ‿ _ _] |- | १९६ || अपरभा || [।‿ _ ‿ ‿ ‿ _]<noinclude>{{nopt}} |}</noinclude> ohxptwb5hft6k2e8mws3mbihtonbvt3 104 5874 238119 15661 2026-10-25T06:10:45Z कल्पनाशक्ती 3813 /* मुद्रितशोधन */ 238119 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="कल्पनाशक्ती" />{{right|<small>पीडीएफ सुरेशभट इन च्या सौजन्याने</small>}} {{rh||'''१२७'''|<u>'''वृत्तविस्तार'''</u>}} {| |-</noinclude>{{nopt}} |- | १९७ || प्रपन्नन्दन || [।‿ _ ‿ _ ‿ ‿] |- | १९८ || "दुर्"-जया || [।‿ _ _ ‿ _] |- | १९९ || वागुरा || [।_ ‿ _ ‿ _] |- | २०० || गिरा || [।‿ ‿ ‿ _ ‿ _] |- | २०१ || कच्छपी || [।_ ‿ _ ‿ ‿ ‿] |- | २०२ || रति || [।_ ऽ ‿ ‿ ‿ _] |- | २०३ || पन्नगदलन || [।_ ऽ ‿ ‿ ‿ ‿ ‿] |} </center> {{center|'''टीपा'''}} {{gap}}१८२ "मगौ कन्या" (हे २/१०), तीर्णा (प्रापै २/२७). १८३ घनपङि्क्त (भ ३२/७३), सन्मृगनेत्रा (ना); "सो गौ घनपङि्क्तः" (हे २/२६). १८४ "कुन्तलतन्वी अिति भरतः" (हे); भूतलतन्वी (भ ३२/६५), अक्षरपङि्क्त (विवृ ५/५१, श्रुबो ७), "भो गौ पङि्क्तः" (हे २/२०), हंस (प्रापै २/३७), काञ्चनमाला (ना). १८५ "त्लगा नन्दा" (हे २/२३), तिलका (ना), "मन्दा तलगैः" (केनिआ ३१).<br>{{gap}}१८६ न्यौ मकरकशीर्षा (भ १६/४, ३२/८०); शशिवदना (श्रुबो ८, हे २/३४), मुकुलित (हे), चतुरंसा (प्रापै २/४७), अुदात्त (ना). १८७ भसौ 'सम्मदजनकः'; सौरभि (रपि ९३). याची मोडणी [।_ ‿ ‿ ‿ ‿।_] अशी भृङ्गावर्तनीहि होअू शकेल. १८८ त्नौ 'सौरीतटचर.' १८९ "स्भौ गुरुमध्या" (हे २/३२). १९० भौ 'सौरभसञ्जित.'<br>{{gap}}१९१ ननौ ग् द्रुतगति (भ ३२/१०१, हे), हरिविलसित (विवृ ५/८, हे २/५९), मधुमती (गछ २/१३), चपला (भ ३२/१०१, हे), सुलभ (ना ८९), सुमना (निस ३९). या वृत्ताची मोडणी [।‿ ‿ ‿ ‿ ‿।_]अशी भूङ्गावर्तनीहि होअू शकेल; तेव्हा त्या वृत्ताला हरिविलसित म्हणावें. १९२ स्नौ ल् 'करुणापरिमल.' १९३ न्जौ ल् सुवासक (प्रापै २/६०). १९४ अचल, 'वसुलमचलमिति' (पि ९० टीप). १९५ "जो गौ सती" (हे २/२२), शिखा (भ ३२/७१, हे), अनङ्ग (ना).{{nop}}<noinclude></noinclude> iim2wkvu5eaky2qc2lgg9sfqppbkwv4