विकिस्रोत mrwikisource https://mr.wikisource.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%96%E0%A4%AA%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%A0 MediaWiki 1.47.0-wmf.24 first-letter मिडिया विशेष चर्चा सदस्य सदस्य चर्चा विकिस्रोत विकिस्रोत चर्चा चित्र चित्र चर्चा मिडियाविकी मिडियाविकी चर्चा साचा साचा चर्चा सहाय्य सहाय्य चर्चा वर्ग वर्ग चर्चा दालन दालन चर्चा साहित्यिक साहित्यिक चर्चा पान पान चर्चा अनुक्रमणिका अनुक्रमणिका चर्चा TimedText TimedText talk विभाग विभाग चर्चा Event Event talk 106 2141 238124 238116 2026-10-25T16:11:33Z कल्पनाशक्ती 3813 238124 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |Type=book |Title=[[छन्दोरचना]] |Language=mr |Volume= |Author=डॉ. [[साहित्यिक:माधव त्रिंबक पटवर्धन|माधव त्रिंबक पटवर्धन]] ऊर्फ माधव जूलियन (२१ जानेवारी, इ.स. १८९४; बडोदा - २९ नोव्हेंबर, इ.स. १९३९) |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher=M. N. Kulkarni , कर्नाटक पब्लिशिंग हाउस |Address=(चीरा बाजार) मुम्बअी २ |Year=1937 |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |Source=djvu |Image=1 |Progress=X |Pages=<pagelist 4="INTRODUCTION" 6 ="सिंहावलोकन" 10 ="अनुक्रमणिका" 14="सङ्क्षेपांचें स्पष्टीकरण" 28="अध्याय १ ला काही छन्दोविषयक प्रश्न" 75="अध्याय २ रा यमक, यति, अक्षर आणि गण" 117="अध्याय ३ रा वृत्तविचार आणि वृत्तविस्तार" 156="परिच्छेद २ रा पद्मावर्तनी वृत्तें" 234 ="अध्याय ४ था वृत्तविहार"/> |Volumes= |Remarks=<inputbox> type=fulltext prefix= पान:छन्दोरचना break=no width=10 searchbuttonlabel=छन्दोरचनातील माहिती शोधा </inputbox> |Width= |Css= |Header= |Footer= }} 655bd27nkzbak5avg5ds8anmuul76s0 238125 238124 2026-10-25T16:19:07Z कल्पनाशक्ती 3813 238125 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |Type=book |Title=[[छन्दोरचना]] |Language=mr |Volume= |Author=डॉ. [[साहित्यिक:माधव त्रिंबक पटवर्धन|माधव त्रिंबक पटवर्धन]] ऊर्फ माधव जूलियन (२१ जानेवारी, इ.स. १८९४; बडोदा - २९ नोव्हेंबर, इ.स. १९३९) |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher=M. N. Kulkarni , कर्नाटक पब्लिशिंग हाउस |Address=(चीरा बाजार) मुम्बअी २ |Year=1937 |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |Source=djvu |Image=1 |Progress=X |Pages=<pagelist 4="INTRODUCTION" 6 ="सिंहावलोकन" 10 ="अनुक्रमणिका" 14="सङ्क्षेपांचें स्पष्टीकरण" 28="अध्याय १ ला काही छन्दोविषयक प्रश्न" 75="अध्याय २ रा यमक, यति, अक्षर आणि गण" 117="अध्याय ३ रा वृत्तविचार आणि वृत्तविस्तार" 156="परिच्छेद २ रा पद्मावर्तनी वृत्तें" 234 ="अध्याय ४ था वृत्तविहार" 361="अध्याय ५ वा जातिजीवन" 389="अध्याय ६ वा जातिजृम्भण" 537="अध्याय ७ वा छन्दश्छाया" 567="अध्याय ८ वा छन्दःशास्राचा अितिहास"/> |Volumes= |Remarks=<inputbox> type=fulltext prefix= पान:छन्दोरचना break=no width=10 searchbuttonlabel=छन्दोरचनातील माहिती शोधा </inputbox> |Width= |Css= |Header= |Footer= }} 1u977r4uysbx1qqh48ilxp35uqyk5qe 238126 238125 2026-10-25T16:27:21Z कल्पनाशक्ती 3813 238126 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |Type=book |Title=[[छन्दोरचना]] |Language=mr |Volume= |Author=डॉ. [[साहित्यिक:माधव त्रिंबक पटवर्धन|माधव त्रिंबक पटवर्धन]] ऊर्फ माधव जूलियन (२१ जानेवारी, इ.स. १८९४; बडोदा - २९ नोव्हेंबर, इ.स. १९३९) |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher=M. N. Kulkarni , कर्नाटक पब्लिशिंग हाउस |Address=(चीरा बाजार) मुम्बअी २ |Year=1937 |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |Source=djvu |Image=1 |Progress=X |Pages=<pagelist 4="INTRODUCTION" 6 ="सिंहावलोकन" 10 ="अनुक्रमणिका" 14="सङ्क्षेपांचें स्पष्टीकरण" 28="अध्याय १ ला काही छन्दोविषयक प्रश्न" 75="अध्याय २ रा यमक, यति, अक्षर आणि गण" 117="अध्याय ३ रा वृत्तविचार आणि वृत्तविस्तार" 156="परिच्छेद २ रा पद्मावर्तनी वृत्तें" 234 ="अध्याय ४ था वृत्तविहार" 361="अध्याय ५ वा जातिजीवन" 389="अध्याय ६ वा जातिजृम्भण" 537="अध्याय ७ वा छन्दश्छाया" 567="अध्याय ८ वा छन्दःशास्राचा अितिहास"/> |Volumes= |Remarks={{scrollpane|border=1px dashed silver|height=600px|width=400px| {{पान:छन्दोरचना.djvu/१०}} {{पान:छन्दोरचना.djvu/११}} {{पान:छन्दोरचना.djvu/१२}} {{पान:छन्दोरचना.djvu/१३}} }} |Width= |Css= |Header= |Footer= }} l3pleivpiij31sjtb2x0l20cajgu9h9 238127 238126 2026-10-25T16:29:02Z कल्पनाशक्ती 3813 238127 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |Type=book |Title=[[छन्दोरचना]] |Language=mr |Volume= |Author=डॉ. [[साहित्यिक:माधव त्रिंबक पटवर्धन|माधव त्रिंबक पटवर्धन]] ऊर्फ माधव जूलियन (२१ जानेवारी, इ.स. १८९४; बडोदा - २९ नोव्हेंबर, इ.स. १९३९) |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher=M. N. Kulkarni , कर्नाटक पब्लिशिंग हाउस |Address=(चीरा बाजार) मुम्बअी २ |Year=1937 |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |Source=djvu |Image=1 |Progress=C |Pages=<pagelist 4="INTRODUCTION" 6 ="सिंहावलोकन" 10 ="अनुक्रमणिका" 14="सङ्क्षेपांचें स्पष्टीकरण" 28="अध्याय १ ला काही छन्दोविषयक प्रश्न" 75="अध्याय २ रा यमक, यति, अक्षर आणि गण" 117="अध्याय ३ रा वृत्तविचार आणि वृत्तविस्तार" 156="परिच्छेद २ रा पद्मावर्तनी वृत्तें" 234 ="अध्याय ४ था वृत्तविहार" 361="अध्याय ५ वा जातिजीवन" 389="अध्याय ६ वा जातिजृम्भण" 537="अध्याय ७ वा छन्दश्छाया" 567="अध्याय ८ वा छन्दःशास्राचा अितिहास"/> |Volumes= |Remarks={{scrollpane|border=1px dashed silver|height=600px|width=400px| {{पान:छन्दोरचना.djvu/१०}} {{पान:छन्दोरचना.djvu/११}} {{पान:छन्दोरचना.djvu/१२}} {{पान:छन्दोरचना.djvu/१३}} }} |Width= |Css= |Header= |Footer= }} 1kaf85cqawk1roo8lyrpn1ktdesgcy2 104 2142 238149 237173 2026-10-26T10:32:56Z कविताप्रतिभा 6274 /* प्रमाणित */ 238149 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="कविताप्रतिभा" /></noinclude><br> <u>'''किरण ९ वें'''</u> <br> {{center|{{xx-larger|'''छन्दोरचना'''}}}} <br> <br> <br> {{center|रचणार<br>'''प्रा. माधव त्रिं पटवर्धन,''' अेम्. अे.,<br>{{gap}}{{gap}}{{gap}}सदस्य रविकिरणमण्डळ}} <br><br> [[File:कर्नाटक पब्लिशिंग हाउस मुम्बई logo.jpg|center|borderless|95px|कर्नाटक पब्लिशिंग हाउस मुम्बई logo]] {{center|'''क र्ना ट क प ब्लि शिं ग हा उ स, मु म्ब अी २'''}} {{center|<small>'''ख्रिस्तशके १९३७'''</small>}} <br> {{center|'''मूल्य चार रुपये'''}} {{nop}}<noinclude></noinclude> nkf88di8ad566n4zdhxch8g1a5expo8 238152 238149 2026-10-26T10:34:00Z कविताप्रतिभा 6274 238152 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="कविताप्रतिभा" /></noinclude><br> <u>'''किरण ९ वें'''</u> <br> {{center|{{xx-larger|'''छन्दोरचना'''}}}} <br> <br> <br> {{center|रचणार<br>'''प्रा. माधव त्रिं पटवर्धन,''' अेम्. अे.,<br>{{gap}}{{gap}}{{gap}}सदस्य, रविकिरणमण्डळ}} <br><br> [[File:कर्नाटक पब्लिशिंग हाउस मुम्बई logo.jpg|center|borderless|95px|कर्नाटक पब्लिशिंग हाउस मुम्बई logo]] {{center|'''क र्ना ट क प ब्लि शिं ग हा उ स, मु म्ब अी २'''}} {{center|<small>'''ख्रिस्तशके १९३७'''</small>}} <br> {{center|'''मूल्य चार रुपये'''}} {{nop}}<noinclude></noinclude> g4tbga5qmwv7dpcek45x5i2j4sk99op 104 5314 238139 237188 2026-10-26T07:35:27Z कल्पनाशक्ती 3813 238139 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="कल्पनाशक्ती" />{{right|<small>पीडीएफ सुरेशभट इन च्या सौजन्याने</small>}}</noinclude><br> {{center|{{xx-larger|'''अनुक्रमणिका'''}}}}<br> {{rh|[[छन्दोरचना/सङ्क्षेपांचें स्पष्टीकरण|'''सङ्क्षेपांचें स्पष्टीकरण''']]||'''पृष्ठाङ्क'''}} {{rh|[[छन्दोरचना/काही छन्दोविषयक प्रश्न|'''अध्याय १ ला: काही छन्दोविषयक प्रश्न''']]||'''(१-४७)'''}}<br> ::गद्य आणि पद्य (२), पद्यरचनेचें व्याकरण (३-४), पद्यक्षेत्राचा सङ्कोच (४-५), पद्याची काव्यानुकूलता (५-६), पद्यरचनेची कृत्रिमता (६-७), छन्दोज्ञान काव्यप्रेरक नाही, पण काव्यशोधक आहे (७-८), छन्द आणि चाल (८-९), काव्यपठन आणि गायन (९-११), चाल कशी असावी? (११-१२), पद्यप्रकार रूढ कसा होतो? (१२-१३), रचनाशैथिल्याची अिष्टानिष्टता (१३-१६), लय म्हणजे काय? (१६-१९), छन्द अस्वाभाविक आणि नियम विरुद्ध नाही (२०), पद्यप्रवाहाची दिशा (२१-२२), सम्मिश्रणाची प्रतिक्रिया (२२-२६), पद्यांतील टुमी (२६-२७), मराठी पद्यरचनेचा अितिहास- छन्द, जाति; वृत्त (२७-३३), मुक्तपद्याचे प्रयोग [चूर्णिका (३३-३५); लयमुक्त स्वैरपद्य (३५-३७), लयबद्ध स्वैरपद्य (३७-४३), मुक्तच्छन्द (४३-४६), निष्कर्ष (४६-४७)].<br> {{rh|[[छन्दोरचना/यमक, यति, अक्षर आणि गण|'''अध्याय २ रा: यमक, यति, अक्षर आणि गण''']]||'''(४८-८९)'''}}<br> ::यमक हा पदलालित्याचा अेक प्रकार आहे (४८), अनेकाक्षरावृत्ति आणि यमक (४९-५०), यमकाचा अितिहास (५०-५२), यमकाविषयी तीव्र मतभेद (५२-५३), यमक अपरिहार्य नाही, पण स्वाभाविक, आल्हाददायक आणि अुपयुक्त आहे (५३-५५), यमक स्थान (५५-५८), यमकान्तीं खटका असतो (५८-५९), यमकाचें साह्य जातीची मोडणी कळण्यास होते; पण यमक हें चरणनिर्णयाचें गमक नाही (६०-६१), यमक कसे असावें? (६१), मराठीतील यमकोपयोगाचा अितिहास (६२). यातिविचार (६३-६५), पिङ्गलाची धरसोड (६५-६७), अक्षरविचार-विवृतसंवृत (६७-६९), प्लुत (६९-७०), संयुक्तवर्णपूर्व अक्षर (७०-७४), ऋलृ हे शुद्धस्वर नव्हेत (७४-७६), स्वरभक्ति (७६-७७), चरणान्त्य अकार (७७-८०), शिष्टसम्मत स्पष्टोच्चाराचें महत्त्व (८०-८१),<noinclude></noinclude> 5orr1lp7a6ivuqauo272wn0m7kigikn 104 5352 238140 237189 2026-10-26T07:36:10Z कल्पनाशक्ती 3813 238140 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="कल्पनाशक्ती" />{{right|<small>पीडीएफ सुरेशभट इन च्या सौजन्याने</small>}} {{center|१२}}</noinclude>::निरङ्कुशत्वाच्या मर्यादा (८१-८६). पिङ्गलोक्त गणांची चर्चा (८७-८९).<Br> {{rh|[[छन्दोरचना/वृत्तविचार आणि वृत्तविस्तार|'''अध्याय ३ रा: वृत्तविचार आणि वृत्तविस्तार''']]||'''(९०-२०६)'''}}<br> ::वृत्त कशास म्हणावें (९०-९१), विषमवृत्त (९१-९२), चूलिका (९२-९३), अर्धसमवृत्त (९३), समवृत्तांचें प्राचीन वर्गीकरण (९३-९४), वृत्तांची अतिऱ्हस्वता वा अतिदीर्घता (९४-९५), अनावर्तनी वृत्त कशास म्हणावे? (९६-९७), वृत्तांची न्यूनाधिक कविप्रियता (९७), वृत्तांचा अुगम (९७-१००), वृत्तनामचचर्चा (१००-१०५), अनुष्टुभ् (१०५-१०७), वैतालीय (१०७-१०८), गीति (१०८-१०९). वृत्तविस्तार-अनावर्तनी समवृत्तें (११०-१२८), पद्मावर्तनी समवृत्ते (१२९-१७०), अग्न्यावर्तनी समवृत्ते (१७१-१७६), भृङ्गावर्तनी समवृत्तें (१७७-१८७), हरावर्तनी समवृत्तें (१८८-१९८), अर्धसमवृत्तें (१९८-२०६)<br> {{rh|'''अध्याय ४ था: वृत्तविहार'''||'''(२०७-३३३)'''}}<br> ::अुदाहरणे, अनावर्तनी समवृत्तें (२०७-२३४), पद्मावर्तनी समवृत्तें (२३४-२७८), अग्न्यावर्तनी समवृत्तें (२७८-२८७), भृङ्गावर्तनी समवृत्तें (२८७-३१०), हरावर्तनी समवृत्तें (३१०-३२५), अर्ध समवृत्तें (३२५-३३३)<br> {{rh|'''अध्याय ५ वा: जातिजीवन'''||'''(३३४-३६१)'''}}<br> ::ध्रुवपद (३३४), कडवें (३३५-३३६), ध्रुवपद हें जातिप्रकाराचें निर्णायक नाही (३३६-३३८), अन्तरा (३३८-३४०), कडव्याचा अन्त्य चरण (३४१-३४३), खण्डन (३४३-३४४), चरण (३४४-३४५), जातीचे मुख्य प्रकार (३४५-३४७), पद्मगणाचे प्रकार (३४७-३४८), आद्यतालकपूर्वगण (३४८-३४९), चरणांची सान्धेजोड (३४९-३५१), पादाकुलकानन्तर आद्यतालकपूर्वगण निषिद्ध आहे (३५१-३५२), यतिविचार (३५२-३५३),<noinclude></noinclude> 0ku1bei0jcc053hpbbam085k4g4495g 104 5875 238123 15662 2026-10-25T16:07:19Z कल्पनाशक्ती 3813 /* मुद्रितशोधन */ 238123 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="कल्पनाशक्ती" />{{right|<small>पीडीएफ सुरेशभट इन च्या सौजन्याने</small>}} {{rh|<u>'''छन्दोरचना'''</u>|'''१३२'''|}}</noinclude>{{gap}}१९६ जसौ अपरभा (रपि ९२). १९७ जभौ 'प्रपन्ननन्दन.' १९८ "दुर्जया"; "य्लगा जया" (हे २/२४, कद ४/८). १९९ रलौ ग् वागुरा (भ ३२/६९, हे), नन्दक (ना). या वृत्ताची मोडणी [।_ ‿ _ ‿ ।_] अशी भृङ्गावर्तनी घेतल्यास त्या वृत्ताला विदग्धक (हे २/१९) म्हणावें. २०० नरौ गिरा (भ ३२/८६, हे). मोडणी [। ‿ ‿ ‿ _ ‿।_] अशी भृङ्गावर्तनी घेतल्यास त्या वृत्ताला शफरिका (हे २/३८) म्हणावें.<br>{{gap}}२०१ "नौ कच्छपी" (हे २/३९). २८२ "भ्लगा रतिः" (हे २/२१), प्रेम (ना). मोडणी प्रमाणे या लगावलीची [_ ‿ ‿ ‿ _] आणि [_ ‿ ‿ ‿। _] अशीं दोन वृतें होअू शकतात; पहिलें अग्न्यावर्तनी आणि दुसरें हरावर्तनी. २०३ भ्नौ 'पन्नगदलन'.<br> {{center|'''१५ विद्युद्धान्ता-वर्ग<br>तनुमध्या-कुमारललिता-राजरमणीय'''}} <center> {| |+ |- | २०४ || विद्युद्धान्ता || [_ _ _ _।_] |- | २०५ || सूचीमुखी || [‿ ‿ _ _ _।_] |- | २०६ || विक्रान्ता || [_ ‿ ‿ _ _।_] |- | २०७ || तनुमध्या || [।_ _ ‿ ‿ _।_] |- | २०८ || मुकुल || [_ _ _ ‿ ‿।_] |- | २०९ || भोगवती || [।_ ‿ ‿ _ ‿ ‿ ।_] |- | २१० || कुमुदवती || [।‿ ‿ ‿ ‿ _ _।_] |- | २११ || विधुवक्त्रा || [।_ ‿ ‿ ‿ ‿ _।_] |- | २१२ || मधुकरिका || [।_ _ ‿ ‿ ‿ ‿ ।_] |- | २१३ || "अमर"-नदी || [।_ ‿ ‿ ‿ ‿ ‿ ‿ ।_] |- | २१४ || विमलजला || [।‿ ‿ _ ‿ ‿ ‿ ‿ ।_] |- | २१५ || ललितगति || [।‿ ‿ ‿ ‿ _ ‿ ‿ ।_] |- | २१६ || रतिमाला || [।‿ ‿ ‿ ‿ ‿ ‿ _।_] |- | २१७ || लघुमणिगुणनिकर || [।‿ ‿ ‿ ‿ ‿ ‿ ‿ ‿।_]<noinclude>{{nopt}} |}</noinclude> eob6u8qpdvd6xjqmbko34w9wwoa6725 104 5876 238120 15663 2026-10-25T14:44:16Z कल्पनाशक्ती 3813 /* मुद्रितशोधन */ 238120 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="कल्पनाशक्ती" />{{right|<small>पीडीएफ सुरेशभट इन च्या सौजन्याने</small>}} {{rh||'''१२७'''|<u>'''वृत्तविस्तार'''</u>}} {| |-</noinclude>{{nopt}} |- | २१८ || कुमारललिता || [।‿ _ ‿ ‿ ‿ _।_] |- | २१९ || शालिनीवितान || [।_ ‿ _ ‿ _।_] |- | २२० || प्रकाशिता || [।‿ ‿ ‿ _ ‿ _।_] |- | २२१ || निर्मला || [।‿ ‿ _ ‿ _ ‿ ।_] |- | २२२ || मणिमाला || [तनुमध्याद्विरावृत्ता] |- | २२३ || राजरमणीय || [कुमारललिताद्विरावृत्ता] |} </center> {{center|'''टीपा'''}} {{gap}}२०४ मो गौ विद्युद्धान्ता (भ ३२/६३), पङि्क्त (पि ८६ टीप), सम्मोहा (प्रापै २/३३). हे वृत्त [।_ _ _।_ _] असें भृङ्गावर्तनी असेल तेव्हा त्यास सम्मोहा म्हणावें. २०५ "स्मौ सूचीमुखी" (हे २/४५)<br>{{gap}}२०६ "भ्मौ विक्रान्ता" (हे २/४४). २०७ तनुमध्या त्यौ (पि ६/२). तनुमध्यावृत्ताची मोडणी [।_ _ ‿ ‿ ।_ _] अशी भृङ्गावर्तनीहि होअू शकते. २०८ "म्सौ मुकुलं" (हे २/३७), वीथीति भरतः (हे); पण वीर्य (भ ३२/८४), पङि्क्त (भ ३२/९४), कमल (ना ८०). २०९ भौ ग् भोगवती (भ ३२/१०९, हे), कलिका (हे २/५५), सोपान (हे), कमल (ना ८३). २१० "न्यौ गः कुमुदवती" (हे २/६४); पण अुदाहरणांत कुमुदिनी ग्रथित आहे; कुसुमवती (भ ३२/११५).<br>{{gap}}२११ "भ्सौ गो विधुवक्त्रा" (हे २/५६). २१२ "त्नगा मधुकरिका" (हे २/६१, भ ३२/१११), वज्र (हे). २१३ "अमर"नदी; भ्नौ ल्गौ नदी (भ ३२/१३९). हें वृत्त जेव्हा [।_ ‿ ‿ ‿।‿ ‿ ‿ _] असें हरावर्तनी होतें तेव्हा त्याला "सुर"नदी म्हणावें. २१४ स्नौ ल्गौ विमलजला (भ ३२/१२८). २१५ "न्जा ल्गौ ललितगतिः" (हे २/७६, भ ३२/१३०), ललिता (भ ३२/१३१), नलिनी (भ ३२/१३७).<br>{{gap}}२१६ "ना गौ रतिमाला" (हे २/८२), तुङ्ग (प्रापै २/७२). [।‿ ‿ ‿ ‿ ‿ ‿।_ _] अशा भृङ्गावर्तनी मोडणीच्या वृत्ताला तुङ्ग म्हणावे. २१७ "ना सो लघुमणिगुणनिष्करः" (हे २/१०४), कमला (प्रापै २/८२) [।‿ ‿ ‿ ‿ ‿।‿ ‿ ‿ _] अशी हरावर्तनी मोडणी असेल<noinclude></noinclude> b229gg4x6owbe9n0grw7oaxr2vygb5v 104 5877 238122 15664 2026-10-25T16:06:53Z कल्पनाशक्ती 3813 /* मुद्रितशोधन */ 238122 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="कल्पनाशक्ती" />{{right|<small>पीडीएफ सुरेशभट इन च्या सौजन्याने</small>}} {{rh|<u>'''छन्दोरचना'''</u>|'''१३४'''|}}</noinclude>तेव्हा वृत्ताला कमलजा म्हणावें. २१८ कुमारललिता ज्सौ ग् (पि ६/३). [‿ _!‿ ‿ ‿ _।_] अशा मोडणीचें जें वृत्त यतिभेदाने होतें त्याला 'वदन पद्म' म्हणावें. २१९ यौं शालिनीवितान (ना), पिकाली (रपि ७३) या वृत्ताची मोडणी [।_ ‿ _ ‿।_ ऽ _] अशी भृङ्गावर्तनीहि होअू शकेल. २२० न्रौ ग् प्रकाशिता (भ ३२/११९), शशाङ्कवक्त्रा (ना ८७), मनोज्ञा (हे २/६६). [।‿ ‿ ‿ _ ‿।_ ऽ _] अशा भृङ्गावर्तनी मोडणीच्या वृत्ताला मनोज्ञा म्हणावे.<br>{{gap}}२२१ "निर्मला," मागे ४० पहा. २२२ मणिमाला (हे २/१९१) हे तनुमध्याच्या द्विरावृत्तीने सिद्ध होतें. "त्या त्यौ मणिमाला छिन्ना गुहवक्त्रैः" (गछ २।७९). याच लगक्रमाच्या पण निराळ्या मोडणीच्या [।_ _ ‿ ‿ _।_ _ _ ‿ ‿।_ _] या वृत्ताला पुष्पविचित्रा (हे २/१९०) म्हणतात. २२३ "ज्सौ नौ गौ राजरमणीयं छैः" (हे २/२३०). "प्रफुल्लकुसुमाली सतीयमतिमोदा । जसौ रगणनौ चेत्ततो गुरुकयुग्मम्" रूस्तमा टीका (पृ. १८९)<br> {{center|'''१६ लघुमालिनी-वर्ग'''}} {{gap}}ज्या गुरूपुढे ऽ अशी खूण आहे तो गुरु प्लुत म्हणजे त्रिमात्रक समजावा. <center> {| |+ |- | २२४ || सावित्री || [।_ _ _ऽ ‿।_] |- | २२५ || लघुमालिनी || [।_ ‿ ‿ _ऽ ‿।_] |- | २२६ || प्रीति || [।_ऽ ‿ _ _।_] |- | २२७ || कामलतिका || [।_ऽ ‿ ‿ ‿ _।_] |- | २२८ || "सौम्यमति" || [‿ ‿ ।_ ‿ ‿ _ ‿ ‿।_] |- | २२९ || शलभविचलिता || [‿ ‿ ।‿ ‿ ‿ _ ‿ _।_] |- | २३० || अक्षि || [‿ ‿ ।_ ‿ _ ‿ ‿ ‿ ।_] |- | २३१ || वृन्ता || [‿ ‿ ‿ ‿!‿ ‿ ‿ ‿ _ _।_] |- | २३२ || विभा || [_ _।‿ _ ‿ _ _।_] |- | २३३ || "सुवर्ण-"रुचिरा || [_ _।‿ _ ‿ ‿ ‿ _।_] |- | २३४ || "शशि"-माला || [‿ ‿ _।‿ _ ‿ ‿ ‿ _।_]<noinclude>{{nopt}} |}</noinclude> 4di2pthtdf9bkr00d2yu7oorewge7p1 104 5878 238121 15665 2026-10-25T16:06:23Z कल्पनाशक्ती 3813 /* मुद्रितशोधन */ 238121 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="कल्पनाशक्ती" />{{right|<small>पीडीएफ सुरेशभट इन च्या सौजन्याने</small>}} {{rh||'''१३५'''|<u>'''वृत्तविस्तार'''</u>}} {| |-</noinclude>{{nopt}} |- | २३५ || मणिराग || [‿ _ ‿।‿ ‿ _ ‿ ‿ _।_] |- | २३६ || लङ्का || [‿ ‿ ‿ _।‿ ‿ _ ‿ ‿ _।_] |- | २३७ || बन्धूक || [_ ‿ ‿ ‿।‿ ‿ _ _ _।_] |- | २३८ || लालिनी || [_ ‿ _।‿ ‿ _ ‿ _ ‿।_] |- | २३९ || पद्मिनी || [प्रीतिद्विरावृत्ता] |} </center> {{center|'''टीप.'''}} {{gap}}२२४ "म्लगाः सावित्री" (हे २/२५). २२५ "भ्रौ लघुमालिनी" (हे २/४०), मालिनी (भ ३२/७८). सावित्री आणि लघुमालिनी या वृत्तांत प्लुताचा सहज होणारा अवलम्ब न केल्यास तीं अनुक्रमें [।_ _ _ ‿।_] आणि [।_ ‿ ‿ _ ‿।_] अशी अन्यावर्तनी होतात.<br>{{gap}}२२६ "रो गौ प्रीतिः" (हे २/१८) या वृत्ताची मोडणी [।_ ‿ _ _। _] अशी अग्न्यावर्तनी वा [।_ ‿ _।_ ऽ _] अशी हरावर्तनीहि होअू शकते. २२७ "भ्यौ कामलतिका" (हे २/३६), शशिकान्त (ना). कामलतिकावृत्ताची मोडणी प्रीतिवृत्ताप्रमाणेच [।_ ‿ ‿ ‿ _।_] अशी अग्न्यावर्तनी वा [।_ ‿ ‿ ‿।_ ऽ _] अशी हरावर्तनीहि होअू शकते. २२८ "सौम्यमति;" "सिः सौम्या" (हे २/९९). २२९ न्सौ य् शलभविचलिता (भ ३२/२०६), गुर्वी (विवृ ५/१६), विशाला (हे २/१०१), बिम्ब (प्रापै २/८४), मयूर (ना १०५). या वृत्ताची मोडणी [‿ ‿।‿ ‿ ‿ _ ‿।_ _] अशी भृङ्गावर्तनी असेल तेव्हा त्याला गुर्वी म्हणावें; आणि [‿ ‿ ‿ ‿ ‿। _ ‿ _ ।_] अशी हरावर्तनी असेल तेव्हां त्याला विशाला म्हणावें. २३० "स्जसा अक्षि" (हे २/९६) या वृत्ताचीहि मोडणी [‿ ‿।_ ‿ _ ‿।‿ ‿ _] अशी भृङ्गावर्तनी वा [। ‿ ‿ _ ‿। _ ‿ ‿ ‿। _] अशी हरावर्तनी असू शकते.<br>{{gap}}२३१ "नौ सो गौ वृन्ता घैः" (हे २/१३९, पि ६/४) आवर्तनारम्भ चरणारम्भीं घेतल्याने [‿ ‿ ‿ ‿ ‿ ‿ ‿ ‿। _ _ _]असें जें वृत्त होतें त्याला पुढे "सद्"-वृत्ता म्हटलें आहे. २३२ "त्रौ गौ विभा" (हे २/६८). २३३ "सुवर्ण"-रुचिरा; "तभ्या रुचिरा" (हे २/१००). याची मोडणी<noinclude></noinclude> 8yfdbcdu7i8p3tv990wmefuqnouw1kx 104 5879 238141 15666 2026-10-26T08:11:08Z कल्पनाशक्ती 3813 /* मुद्रितशोधन */ 238141 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="कल्पनाशक्ती" />{{right|<small>पीडीएफ सुरेशभट इन च्या सौजन्याने</small>}} {{rh|<u>'''छन्दोरचना'''</u>|'''१३६'''|}}</noinclude>[।_ _ ‿।_ ‿ ‿ ‿।_ _] अशी हरावर्तनीहि होअील. २३४ "शशिमाला, "स्जस्गा माला" (हे २/१२६), मागे ५५ प्रमिता पहा. २३५ मणिराग, मागे ५१ पहा. "रश्च सौ सगुरुर्मणरागः" (केनिआ ३८).<br>{{gap}}२३६ लङ्का, मागे ५२ टीप पहा. २३७ "भ्नौ म्गौ बन्धूकं" (हे २/११७). २३८ "लालिनी स्याद् रसजगाः" (ममच २०). २३९ पद्मिनी हें नाव विद्याधर वा. भिडे यांनी भिजी ३८ व्या कवितेवर दिलें आहे; आधार दिलेला नाही.<br> {{center|'''१७ तटी-वर्ग<br>नाराच-विदुषी-अुज्ज्वला'''}} <center> {| |+ |- | २४० || तटी || [।_ _ _ _। ‿ _] |- | २४१ || कोमला || [।‿ ‿ _ _ _। ‿ _] |- | २४२ || मही || [।‿ ‿ _ ‿ ‿ _। ‿ _] |- | २४३ || अुपच्युत || [।‿ ‿ ‿ ‿ ‿ ‿ _। ‿ _] |- | २४४ || निलया || [।‿ ‿ ‿ ‿ ‿ ‿ ‿ ‿। ‿ _] |- | २४५ || सुमालती || [।‿ ‿ ‿ _ ‿ _। ‿ _] |- | २४६ || अुत्सुक || [_।‿ ‿ _ ‿ ‿ _। ‿ _] |- | २४७ || "संस्तुति" || [_।‿ _ ‿ _ _। ‿ _] |- | २४८ || कुसुमिता || [‿ ‿।‿ _ ‿ _ _। ‿ _] |- | २४९ || भद्रिका || [_।‿ _ ‿ ‿ ‿ _। ‿ _] |- | २५० || नाराच || [_।_ ‿ _ ‿ _। ‿ _] |- | २५१ || भुजङ्गसङ्गता || [‿ ‿।_ ‿ _ ‿ _। ‿ _] |- | २५२ || पणव || [_ _।_ ‿ ‿ ‿ ‿ _। ‿ _] |- | २५३ || हंसी || [_ _।_ _ ‿ ‿ ‿ ‿ । ‿ _] |- | २५४ || अुपस्थिता || [_ _।‿ ‿ _ ‿ ‿ _। ‿ _] |- | २५५ || विदुषी || [‿ ‿ _।‿ ‿ _ ‿ ‿ _। ‿ _] |- | २५६ || अुज्ज्वला|| [‿ ‿ ‿ ‿।‿ ‿ _ ‿ ‿ _। ‿ _]<noinclude>{{nopt}} |}</noinclude> mau4ob5p1vfvmknrlxhtns3cnt98k32 104 5880 238142 15667 2026-10-26T08:32:53Z कल्पनाशक्ती 3813 /* मुद्रितशोधन */ 238142 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="कल्पनाशक्ती" />{{right|<small>पीडीएफ सुरेशभट इन च्या सौजन्याने</small>}} {{rh||'''१३७'''|<u>'''वृत्तविस्तार'''</u>}} {| |-</noinclude>{{nopt}} |- | २५६ || अच्युत || [_ ‿ _।‿ ‿ _ ‿ ‿ _। ‿ _] |- | २५६ || द्रुतविलम्बित || [‿ ‿ ‿ _।‿ ‿ _ ‿ ‿ _। ‿ _] |- | २५६ || पङि्क्तका || [_ ‿ _।‿ _ _ ‿ _। ‿ _] |} </center> {{center|टीपा}} {{gap}}२४० "म्रौ तटी" (हे २/२९). २४१ स्तौ ग् कोमला (ना ९१). २४२ "सौ ल्गौ मही" (हे २/८१). २४३ "नौ र अुपच्युतं" (हे २/९५), विनुत (ना १०२). याची मोडणी [।‿ ‿ ‿ ‿ ‿ ‿।_ ‿ _] अशी भृङ्गावर्तनी असेल तेव्हा विनुत म्हणावें. २४४ "निगौ निलया" (हे २/११४); याचीहि मोडणी [।‿ ‿ ‿ ‿ ‿ ‿।‿ ‿ ‿ _] अशी भृङ्गावर्तनी होअू शकते. २४५ "न्रा ल्गौ सुमालती" (हे २/७२); याचीहि मोडणी [।‿ ‿ ‿ _ ‿।_ ‿ _] अशी भृङ्गावर्तनी होअू शकते.<br>{{gap}}२४६ "भौ र अुत्सुकं" (हे २/९३); अुत्सुकवृत्ताची मोडणी [।_ ‿ ‿ _ ‿ ‿।_ ऽ ‿ _] अशीहि पद्मावर्तनी होते. २४७ "संस्तुति" "यौ ल्गौ अनुष्टुभ्" (हे २/६९); या वृत्ताचीहि मोडणी [।_ ‿ _ ‿ _।_ ऽ ‿ _] अशी पद्मावर्तनी होअू शकते. २४८ कुसुमिता, मागे १७० टीप पहा. २४९ "भद्रिका भवति रो नरौ" (गछ २/२८), श्रीविलासिनी (ना ९९). भद्रिकावृत्ताचीहि [।_ ‿ _ ‿ ‿ ‿।_ ऽ ‿ _] अशी पद्मावर्तनीच पण निराळी मोडणी होअू शकते. २५० "त्रौ ल्गौ नाराचं" (हे २/७४), नाराचिका (गछ २/२३). या वृत्ताचा समावेश पिङ्गल वितानांत करितो.<br>{{gap}}२५१ "सजरैर्भुजङ्गसङ्गता" (गछ २/२६). २५२ पणव "म्नौ ज्गौ चेति पणवनामकं" (के ३/२२). हें लक्षण नारायणभट्टसम्मत आहे. परन्तु निर्णयसागरी शीलस्कन्धमहास्थविरसंशोधित आवृत्तींत (पृ. ३७) "म्नौ य्गौ चेति पणवनामेदम्" असा पाठ आहे. २५३ हंसी (श्रुबो १७), "ज्ञेया हंसी मभनगयुता" (गछ २/४०). "हंसी मभनगाः प्रोक्ता यतिर्वेदैर्गुहाननैः" (ममच १३). २५४ उपस्थिता (पि ६/१४, हे २/११९), "तो जौ गुरुणेयमुपस्थिता" (गछ २/३८). २५५ "सिल्गा विदुषी" (हे २/१३१), अुपचित्र (गछ २/५८).{{nop}}<noinclude></noinclude> 69gnr6y3z4uvnl1ls9mpzba9tpt0ecb 104 112374 238128 238102 2026-10-26T04:54:16Z JayashreeVI 4058 238128 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="JayashreeVI" /></noinclude>{{center|{{xx-larger|'''अनुक्रमणिका'''}}}} <center> {| |+ |- | || प्रास्ताविक || || || एक सिंहावलोकन|| ६५ |- | १. || सरस्वतीचा कोप? ||style="border-right:1px solid;" |०७ || १५. || बदलते कुटुंब || ७५ |- | २. || कहाणी भुकेल्या सुनेची || style="border-right:1px solid;"|१० || १६. || एका व्यक्तीचे कुटुंब || ८२ |- | ३. || हिमालय चढा, पण.. || style="border-right:1px solid;"|१५ ||१७ || अपघात कधी असे कधी तसे || ८७ |- | ४. || गाना आये ना आये. || style="border-right:1px solid;"|२० || १८ ||स्त्री शिक्षण आणि समाज सुधारणा || ९१ |- | ५ || सुंदर मुली ||style="border-right:1px solid;"|२५ || १९ || कुंपणावरून ||९५ |- | ६ || औषध न लगे मजला ||style="border-right:1px solid;"|२९ || अक्षर दिवाळी ||९८ |- | ७ || सती, सवत आणि चेअरमन||style="border-right:1px solid;"| ३३ || मातृत्व: पुनर्विचार ||२१ |} </center> ६५ १. ०७ . بای २. १० ३. . १६. . ८. कुटुंब व्यवस्था : . थोडे मुळाकडे ३५ २०. ९. जननी आणि माता ४० . १०३ १०. पुरुषी दहशतवाद २२. पायवाटेची रंगरूपे १०७ ४४ ११. महाराष्ट्रातील ग्रामीण २३. एक अवघड वळण १११ स्त्रीची वाटचाल ५० २४. कडू करंजाचं झाड ११४ १२. नवसहस्त्रक परंपरा आणि परिवर्तन १३. चिंताजनक परिवर्तन १४. मध्यमवर्गीय स्त्री २५. कळतं पण वळत नाही ११९ : ५६ : २६. तारुण्य तेव्हा आणि आता १२४ ६१ a २७. घरची अर्थमंत्री १३२ २८. असेही अनुभव १३६<noinclude></noinclude> lame08udj4vcra6mvxt5x57oenh7ff5 238129 238128 2026-10-26T05:08:03Z JayashreeVI 4058 238129 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="JayashreeVI" /></noinclude>{{center|{{xx-larger|'''अनुक्रमणिका'''}}}} <center> {| |+ |- | || प्रास्ताविक || || || एक सिंहावलोकन|| ६५ |- | १. || सरस्वतीचा कोप? ||style="border-right:1px solid;" |०७ || १५. || बदलते कुटुंब || ७५ |- | २. || कहाणी भुकेल्या सुनेची || style="border-right:1px solid;"|१० || १६. || एका व्यक्तीचे कुटुंब || ८२ |- | ३. || हिमालय चढा, पण.. || style="border-right:1px solid;"|१५ ||१७ || अपघात कधी असे कधी तसे || ८७ |- | ४. || गाना आये ना आये. || style="border-right:1px solid;"|२० || १८ ||स्त्री शिक्षण आणि समाज सुधारणा || ९१ |- | ५ || सुंदर मुली ||style="border-right:1px solid;"|२५ || १९ || कुंपणावरून ||९५ |- | ६ || औषध न लगे मजला ||style="border-right:1px solid;"|२९ || अक्षर दिवाळी ||९८ |- | ७ || सती, सवत आणि चेअरमन||style="border-right:1px solid;"| ३३ || मातृत्व: पुनर्विचार ||२१ |- | ८ || कुटुंब व्यवस्था:थोडे मुळाकडे ||style="border-right:1px solid;"|३५ || २२. ||पायवाटेची रंगरूपे || १०७ |- |९. || जननी आणि माता ||style="border-right:1px solid;"| ४० ||२३.||एक अवघड वळण ||१११ |} </center> ६५ १. ०७ . بای २. १० ३. . १६. २०. १०३ १०. पुरुषी दहशतवाद ४४ ११. महाराष्ट्रातील ग्रामीण स्त्रीची वाटचाल ५० २४. कडू करंजाचं झाड ११४ १२. नवसहस्त्रक परंपरा आणि परिवर्तन १३. चिंताजनक परिवर्तन १४. मध्यमवर्गीय स्त्री २५. कळतं पण वळत नाही ११९ : ५६ : २६. तारुण्य तेव्हा आणि आता १२४ ६१ a २७. घरची अर्थमंत्री १३२ २८. असेही अनुभव १३६<noinclude></noinclude> awpwh0ndn5s69yb2xxru2e0999j9ao6 104 112538 238130 2026-10-26T05:10:00Z JayashreeVI 4058 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "________________ आता आत्मस्वातंत्र्याची भीती वाटते की काय ? सुरक्षित कोशापुढे आत्मप्रतिष्ठा त्याला 'दुय्यम वाटते' की काय? मग त्या वर्गातली स्त्रीही तोच मार्ग चोखाळते. दुसरीकडे स्त्रियां..." 238130 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="JayashreeVI" /></noinclude>________________ आता आत्मस्वातंत्र्याची भीती वाटते की काय ? सुरक्षित कोशापुढे आत्मप्रतिष्ठा त्याला 'दुय्यम वाटते' की काय? मग त्या वर्गातली स्त्रीही तोच मार्ग चोखाळते. दुसरीकडे स्त्रियांच्या अवहेलनेची वर्तुळे वाढताना दिसत आहेत. उघड-उघड देहविक्रय करणाऱ्या स्त्रिया प्राचीन काळापासून आहेत. त्यांचीही अवस्था काही चळवळीमुळे प्रकाशात आली आहे. परंपरेने काही जातीतल्या, काही संप्रदायातल्या स्त्रियांना देवदासी म्हणून हा मार्ग स्वीकारणे भाग पाडले आहे. त्याच्या मुळाशी असलेल्या अंधश्रद्धा निर्मूलनाचे प्रयत्न काही संघटना करीत आहेत. परंतु त्याच्या मुळाशी केवळ अंधश्रद्धा नसून स्त्रीदेह विक्रय करणाऱ्या दलालांचे अर्थक्षेत्रीय जाळे, त्यांचे सत्ताधाऱ्यांशी लागेबांधे या दुष्ट चक्राचा भेद करणे दुरापास्त होत आहे. उलट जागतिकीकरण, मुक्त अर्थव्यवस्था आणि मुळातली सरंजामशाही मानसिकता यांची अभद्र युती होऊन स्त्रीदेहविक्रयाचे जागतिक जाळे निर्माण झाले आहे. दारिद्र्यापोटी भारतासारख्या देशात अल्पवयीन मुलींचासुद्धा बाजार मांडला जातो. हे मार्ग अवैध असूनही भयावह रीतीने प्रसार पावत आहेत. तथाकथित संस्कृती रक्षक आणि स्त्रीगौरवगाथा गाणाऱ्यांना त्या प्रश्नांचे भानच नाही. महानगरांतून सुस्थितीतील स्त्रियाही लपूनछपून सुलभ अर्थोत्पादनासाठी देहविक्रय व्यवसायात सामील होत आहेत. स्त्रीमुक्ती चळवळी या सगळ्या जगडव्याळ प्रश्नांना कशा सामोऱ्या जाणार आहेत ? महिला-बालक प्रश्नांसाठीचे आयोग या सर्व प्रश्नांना मुळात कितपत भिडत आहेत ? राजकारण्यांवर केवळ विसंबून राहण्याचे किंवा राजसत्तेत सहभाग मिळाल्याने स्त्री म्हणून असलेले प्रश्न संपणे कठीण आहे. तरी गेल्या काही वर्षांत स्त्री अनेक स्तरावर सजग होते आहे. संघर्ष करते आहे. परंपरेच्या कोशातून जिद्दीने बाहेर येते आहे. पण पुरुषवर्गांची स्त्रीविषयीची आणि स्वतः विषयीचीही धारणा ज्या प्रमाणात बदलायला हवी तेवढी बदलत नाही. प्रश्न केवळ स्त्रियांचे वा पुरुषांचे सुटे नसतात. ते सर्व समाजाचे असतात. केवळ कायदे करून भागत नाही. कायदेपालनासाठी समाजाची मानसिकता तयार व्हावी लागते. अस्पृश्यता निवारण संदर्भात जे म्हटले जाते, तेच स्त्रियांबाबतही आहे. अस्पृश्यतेचा प्रश्न केवळ अस्पृश्यांचा नाही, त्यापेक्षा मोठ्या प्रमाणावर अस्पृश्यांविषयी स्पृश्यांची मानसिकता बदलण्याचा आहे. त्याच चालीवर म्हणायचे तर स्त्रियांविषयीचे प्रश्न हे स्त्रीविषयक 'पुरुषी' (पुरुषांची नव्हे) मानसिकता बदलण्याचे प्रश्न आहेत. ज्या प्रमाणात पुरुषी मानसिकता बदलण्याची गती निरगाठ सुरगाठ / ७३ -<noinclude></noinclude> kvqx5sx54hv3pkt3dwco324ttofc2w4 238131 238130 2026-10-26T05:19:45Z JayashreeVI 4058 /* मुद्रितशोधन */ 238131 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JayashreeVI" /></noinclude>आता आत्मस्वातंत्र्याची भीती वाटते की काय? सुरक्षित कोशापुढे आत्मप्रतिष्ठा त्याला 'दुय्यम वाटते' की काय? मग त्या वर्गातली स्त्रीही तोच मार्ग चोखाळते. दुसरीकडे स्त्रियांच्या अवहेलनेची वर्तुळे वाढताना दिसत आहेत. उघड-उघड देहविक्रय करणाऱ्या स्त्रिया प्राचीन काळापासून आहेत. त्यांचीही अवस्था काही चळवळीमुळे प्रकाशात आली आहे. परंपरेने काही जातीतल्या, काही संप्रदायातल्या स्त्रियांना देवदासी म्हणून हा मार्ग स्वीकारणे भाग पाडले आहे. त्याच्या मुळाशी असलेल्या अंधश्रद्धा निर्मूलनाचे प्रयत्न काही संघटना करीत आहेत. परंतु त्याच्या मुळाशी केवळ अंधश्रद्धा नसून स्त्रीदेह विक्रय करणाऱ्या दलालांचे अर्थक्षेत्रीय जाळे, त्यांचे सत्ताधाऱ्यांशी लागेबांधे या दुष्ट चक्राचा भेद करणे दुरापास्त होत आहे. <br>{{gap}}उलट जागतिकीकरण, मुक्त अर्थव्यवस्था आणि मुळातली सरंजामशाही मानसिकता यांची अभद्र युती होऊन स्त्रीदेहविक्रयाचे जागतिक जाळे निर्माण झाले आहे. दारिद्र्यापोटी भारतासारख्या देशात अल्पवयीन मुलींचासुद्धा बाजार मांडला जातो. हे मार्ग अवैध असूनही भयावह रीतीने प्रसार पावत आहेत. तथाकथित संस्कृती रक्षक आणि स्त्रीगौरवगाथा गाणाऱ्यांना त्या प्रश्नांचे भानच नाही. <br>{{gap}}महानगरांतून सुस्थितीतील स्त्रियाही लपूनछपून सुलभ अर्थोत्पादनासाठी देहविक्रय व्यवसायात सामील होत आहेत. स्त्रीमुक्ती चळवळी या सगळ्या जगडव्याळ प्रश्नांना कशा सामोऱ्या जाणार आहेत? महिला-बालक प्रश्नांसाठीचे आयोग या सर्व प्रश्नांना मुळात कितपत भिडत आहेत? राजकारण्यांवर केवळ विसंबून राहण्याचे किंवा राजसत्तेत सहभाग मिळाल्याने स्त्री म्हणून असलेले प्रश्न संपणे कठीण आहे. <br>{{gap}}तरी गेल्या काही वर्षांत स्त्री अनेक स्तरावर सजग होते आहे. संघर्ष करते आहे. परंपरेच्या कोशातून जिद्दीने बाहेर येते आहे. पण पुरुषवर्गांची स्त्रीविषयीची आणि स्वतः विषयीचीही धारणा ज्या प्रमाणात बदलायला हवी तेवढी बदलत नाही. प्रश्न केवळ स्त्रियांचे वा पुरुषांचे सुटे नसतात. ते सर्व समाजाचे असतात. केवळ कायदे करून भागत नाही. कायदेपालनासाठी समाजाची मानसिकता तयार व्हावी लागते. {{gap}}अस्पृश्यता निवारण संदर्भात जे म्हटले जाते, तेच स्त्रियांबाबतही आहे. अस्पृश्यतेचा प्रश्न केवळ अस्पृश्यांचा नाही, त्यापेक्षा मोठ्या प्रमाणावर अस्पृश्यांविषयी स्पृश्यांची मानसिकता बदलण्याचा आहे. त्याच चालीवर म्हणायचे तर स्त्रियांविषयीचे प्रश्न हे स्त्रीविषयक 'पुरुषी' (पुरुषांची नव्हे) मानसिकता बदलण्याचे प्रश्न आहेत. ज्या प्रमाणात पुरुषी मानसिकता बदलण्याची गती -<noinclude>{{left|निरगाठ-सुरगाठ / ७३}}</noinclude> slld0k3kwotco1ucfxframyneo2cpz5 238132 238131 2026-10-26T05:21:30Z JayashreeVI 4058 238132 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JayashreeVI" /></noinclude>आता आत्मस्वातंत्र्याची भीती वाटते की काय? सुरक्षित कोशापुढे आत्मप्रतिष्ठा त्याला 'दुय्यम वाटते' की काय? मग त्या वर्गातली स्त्रीही तोच मार्ग चोखाळते. दुसरीकडे स्त्रियांच्या अवहेलनेची वर्तुळे वाढताना दिसत आहेत. उघड-उघड देहविक्रय करणाऱ्या स्त्रिया प्राचीन काळापासून आहेत. त्यांचीही अवस्था काही चळवळीमुळे प्रकाशात आली आहे. परंपरेने काही जातीतल्या, काही संप्रदायातल्या स्त्रियांना देवदासी म्हणून हा मार्ग स्वीकारणे भाग पाडले आहे. त्याच्या मुळाशी असलेल्या अंधश्रद्धा निर्मूलनाचे प्रयत्न काही संघटना करीत आहेत. परंतु त्याच्या मुळाशी केवळ अंधश्रद्धा नसून स्त्रीदेह विक्रय करणाऱ्या दलालांचे अर्थक्षेत्रीय जाळे, त्यांचे सत्ताधाऱ्यांशी लागेबांधे या दुष्ट चक्राचा भेद करणे दुरापास्त होत आहे. <br>{{gap}}उलट जागतिकीकरण, मुक्त अर्थव्यवस्था आणि मुळातली सरंजामशाही मानसिकता यांची अभद्र युती होऊन स्त्रीदेहविक्रयाचे जागतिक जाळे निर्माण झाले आहे. दारिद्र्यापोटी भारतासारख्या देशात अल्पवयीन मुलींचासुद्धा बाजार मांडला जातो. हे मार्ग अवैध असूनही भयावह रीतीने प्रसार पावत आहेत. तथाकथित संस्कृती रक्षक आणि स्त्रीगौरवगाथा गाणाऱ्यांना त्या प्रश्नांचे भानच नाही. <br>{{gap}}महानगरांतून सुस्थितीतील स्त्रियाही लपूनछपून सुलभ अर्थोत्पादनासाठी देहविक्रय व्यवसायात सामील होत आहेत. स्त्रीमुक्ती चळवळी या सगळ्या जगडव्याळ प्रश्नांना कशा सामोऱ्या जाणार आहेत? <br>{{gap}}महिला-बालक प्रश्नांसाठीचे आयोग या सर्व प्रश्नांना मुळात कितपत भिडत आहेत? राजकारण्यांवर केवळ विसंबून राहण्याचे किंवा राजसत्तेत सहभाग मिळाल्याने स्त्री म्हणून असलेले प्रश्न संपणे कठीण आहे. <br>{{gap}}तरी गेल्या काही वर्षांत स्त्री अनेक स्तरावर सजग होते आहे. संघर्ष करते आहे. परंपरेच्या कोशातून जिद्दीने बाहेर येते आहे. पण पुरुषवर्गांची स्त्रीविषयीची आणि स्वतः विषयीचीही धारणा ज्या प्रमाणात बदलायला हवी तेवढी बदलत नाही. प्रश्न केवळ स्त्रियांचे वा पुरुषांचे सुटे नसतात. ते सर्व समाजाचे असतात. केवळ कायदे करून भागत नाही. कायदेपालनासाठी समाजाची मानसिकता तयार व्हावी लागते. {{gap}}अस्पृश्यता निवारण संदर्भात जे म्हटले जाते, तेच स्त्रियांबाबतही आहे. अस्पृश्यतेचा प्रश्न केवळ अस्पृश्यांचा नाही, त्यापेक्षा मोठ्या प्रमाणावर अस्पृश्यांविषयी स्पृश्यांची मानसिकता बदलण्याचा आहे. त्याच चालीवर म्हणायचे तर स्त्रियांविषयीचे प्रश्न हे स्त्रीविषयक 'पुरुषी' (पुरुषांची नव्हे) मानसिकता बदलण्याचे प्रश्न आहेत. ज्या प्रमाणात पुरुषी मानसिकता बदलण्याची गती -<noinclude>{{left|निरगाठ-सुरगाठ / ७३}}</noinclude> iwfcauk836ef8gqe36sd6ld8vpllwlj 104 112539 238133 2026-10-26T05:21:56Z JayashreeVI 4058 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "________________ वाढायला हवी, त्या प्रमाणात ती वाढताना दिसत नाही. काही वेळा तर कालचक्राची गती उलट फिरते आहे की काय ? अशी शंका येण्याजोगी परिस्थिती आहे. स्त्रिया (मध्यमवर्गीय एक गट सोडता) अने..." 238133 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="JayashreeVI" /></noinclude>________________ वाढायला हवी, त्या प्रमाणात ती वाढताना दिसत नाही. काही वेळा तर कालचक्राची गती उलट फिरते आहे की काय ? अशी शंका येण्याजोगी परिस्थिती आहे. स्त्रिया (मध्यमवर्गीय एक गट सोडता) अनेक स्तरावर सजग, कृतिशील होत आहेत. स्त्रीमुक्ती चळवळींचा मध्यमवर्गीय सीमा ओलांडण्याचा प्रयत्न सुरू झाला आहे. त्या प्रयत्नांना पुरुषी साथ कशी मिळते, यावर येथील स्त्रियांचेच नव्हे तर भावी समाजाचे भवितव्य अवलंबून आहे. , मध्यमवर्गीय स्त्री सिंहावलोकन / ७४ :<noinclude></noinclude> 0sao2thfrrm8kaydqsya3gczlezkf1f 238134 238133 2026-10-26T05:24:39Z JayashreeVI 4058 /* मुद्रितशोधन */ 238134 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JayashreeVI" /></noinclude>वाढायला हवी, त्या प्रमाणात ती वाढताना दिसत नाही. काही वेळा तर कालचक्राची गती उलट फिरते आहे की काय? अशी शंका येण्याजोगी परिस्थिती आहे. <br>{{gap}}स्त्रिया (मध्यमवर्गीय एक गट सोडता) अनेक स्तरावर सजग, कृतिशील होत आहेत. स्त्रीमुक्ती चळवळींचा मध्यमवर्गीय सीमा ओलांडण्याचा प्रयत्न सुरू झाला आहे. त्या प्रयत्नांना पुरुषी साथ कशी मिळते, यावर येथील स्त्रियांचेच नव्हे तर भावी समाजाचे भवितव्य अवलंबून आहे.<noinclude>{{right|मध्यमवर्गीय स्त्री सिंहावलोकन / ७४}}</noinclude> oqwhtc9xcdply4kti5x8iwkxxog4cw0 238135 238134 2026-10-26T05:25:09Z JayashreeVI 4058 238135 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JayashreeVI" /></noinclude>वाढायला हवी, त्या प्रमाणात ती वाढताना दिसत नाही. काही वेळा तर कालचक्राची गती उलट फिरते आहे की काय? अशी शंका येण्याजोगी परिस्थिती आहे. {{gap}}स्त्रिया (मध्यमवर्गीय एक गट सोडता) अनेक स्तरावर सजग, कृतिशील होत आहेत. स्त्रीमुक्ती चळवळींचा मध्यमवर्गीय सीमा ओलांडण्याचा प्रयत्न सुरू झाला आहे. त्या प्रयत्नांना पुरुषी साथ कशी मिळते, यावर येथील स्त्रियांचेच नव्हे तर भावी समाजाचे भवितव्य अवलंबून आहे.<noinclude>{{right|मध्यमवर्गीय स्त्री सिंहावलोकन / ७४}}</noinclude> cpjlttmylaufulrtux2bsng13v9b3l3 104 112540 238136 2026-10-26T05:25:59Z JayashreeVI 4058 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "________________ बदलते कुटुंब आपण भारतीय मंडळी सतत खंडित मानसिकता घेऊन जगतो आहोत, की काय? अशी शंका गेली अनेक वर्षे मनात होती. पण आता मात्र शंकेचे खात्रीत रूपांतर व्हावे असे झाले आहे. एकाच वे..." 238136 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="JayashreeVI" /></noinclude>________________ बदलते कुटुंब आपण भारतीय मंडळी सतत खंडित मानसिकता घेऊन जगतो आहोत, की काय? अशी शंका गेली अनेक वर्षे मनात होती. पण आता मात्र शंकेचे खात्रीत रूपांतर व्हावे असे झाले आहे. एकाच वेळी आपण भूतकाळाचे गोडवे गातो आणि वर्तमानाची निंदा करतो तर कधी भूतकाळाची निंदा करतो आणि वर्तमानाचे गोडवे गातो. 'सुधारणां' बद्दल तर आपल्या मनात आकर्षण आणि अढी एकाच वेळी असते. आपल्या कुटुंबव्यवस्थेबद्दल माणसे जेव्हा बोलतात, लिहितात, तेव्हा ही विसंगती प्रबळपणे जाणवते. एकत्र (संयुक्त) कुटुंबव्यवस्थेबद्दल आकर्षण असते. (हिंदी मालिका व हम आपके... सिनेमापुरते) आणि त्याचवेळी आपल्या घरात मात्र आपले आई-वडीलही अडचणीचे होत असतात. मग अनेक बहीण भावंडांचे त्यांच्या कुटुंब - कबिल्यासह एकत्र राहणे दूरच. कारण आपल्यापैकी प्रत्येकजण आपल्या व्यक्तिस्वातंत्र्याबद्दल खूप संवेदनशील असतो. एकत्र कुटुंबपद्धती आणि व्यक्तिस्वातंत्र्य एकत्र नांदणे कठीण असते, हे वास्तव आपण कसे टाळणार असतो ? 'कुटुंबसंस्था मोडत आहे,' ही तक्रार गेली सुमारे शंभर-दीडशे वर्षे चालू आहे. ती मोडत आहे की नाही, हा वादाचा विषय असला तरी ती बदलत आहे हे खरे आहे. हा बदल आपल्या स्थितिशील भूतकाळाच्या गाभ्यात रमणाऱ्या (नॉस्टेल्जिक) मनाच्या एका कोपऱ्याला धोकादायक वाटतो; पण आपल्याला मिळालेले नव्या व्यवस्थेतले स्वातंत्र्य मात्र हवेसे वाटते. नव्या वस्तुरूप सुखसोयी हव्याशा वाटतात. या वस्तुरूप सुखसोयींची सुरुवात इंग्रजोत्तर यंत्रयुगाबरोबरच झाली आणि तेथपासून कुटुंबव्यवस्थेबद्दल तक्रारीही सुरू झाल्या. इंग्रजोत्तर काळात झपाट्याने आपण शेतीकेंद्री जीवनपद्धतीपासून दुरावत गेलो. आपली जीविकोपार्जनाची ७५<noinclude></noinclude> hrj715bcua3m67syd2dprktz1erij47 0 112541 238137 2026-10-26T07:28:09Z कल्पनाशक्ती 3813 नवीन पान "{{शीर्ष | शीर्षक = छन्दोरचना | साहित्यिक = डॉ. माधव त्रिंबक पटवर्धन | अनुवादक = | विभाग = | मागील = [[छन्दोरचना/काही छन्दोविषयक प्रश्न|काही छन्दोविषयक प्रश्न]] | पुढील = छन्दोरचना/..." 238137 wikitext text/x-wiki {{शीर्ष | शीर्षक = छन्दोरचना | साहित्यिक = डॉ. माधव त्रिंबक पटवर्धन | अनुवादक = | विभाग = | मागील = [[छन्दोरचना/काही छन्दोविषयक प्रश्न|काही छन्दोविषयक प्रश्न]] | पुढील = [[छन्दोरचना/वृत्तविचार आणि वृत्तविस्तार|वृत्तविचार आणि वृत्तविस्तार]] | वर्ष = 1937 | टिपण = | वर्ग = | दालन = }} <pages index="छन्दोरचना.djvu" from="75" to="116" /> 2llee3q6lylqivp9bjjyh21nn30fr16 0 112542 238138 2026-10-26T07:30:44Z कल्पनाशक्ती 3813 नवीन पान "{{शीर्ष | शीर्षक = छन्दोरचना | साहित्यिक = डॉ. माधव त्रिंबक पटवर्धन | अनुवादक = | विभाग = | मागील = [[छन्दोरचना/यमक, यति, अक्षर आणि गण|यमक, यति, अक्षर आणि गण]] | पुढील = छन्दोरचना/वृत्त..." 238138 wikitext text/x-wiki {{शीर्ष | शीर्षक = छन्दोरचना | साहित्यिक = डॉ. माधव त्रिंबक पटवर्धन | अनुवादक = | विभाग = | मागील = [[छन्दोरचना/यमक, यति, अक्षर आणि गण|यमक, यति, अक्षर आणि गण]] | पुढील = [[छन्दोरचना/वृत्तविहार|वृत्तविहार]] | वर्ष = 1937 | टिपण = | वर्ग = | दालन = }} <pages index="छन्दोरचना.djvu" from="117" to="233" /> lf4qjc67c3mroq7izho5r7p5s5d6ua1 104 112543 238143 2026-10-26T10:04:28Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ रिकामे पान बनविले 238143 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Debasmitadeb" /></noinclude><noinclude></noinclude> 6ihlhzkbmyd078n7ht5qjoain40hde3 3 112544 238144 2026-10-26T10:25:08Z स्वागत आणि साहाय्य चमू 815 नवीन सदस्याच्या चर्चापानावर [[Template:Welcome|स्वागत संदेश]] टाकला 238144 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|name=कविताप्रतिभा}} -- [[सदस्य:स्वागत आणि साहाय्य चमू|स्वागत आणि साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:स्वागत आणि साहाय्य चमू|चर्चा]]) १५:५५, २६ ऑक्टोबर २०२६ (IST) 2pl1s4b3avf7t6li36ctc9auztpa160 104 112545 238145 2026-10-26T10:29:49Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ रिकामे पान बनविले 238145 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Debasmitadeb" /></noinclude><noinclude></noinclude> 6ihlhzkbmyd078n7ht5qjoain40hde3 104 112546 238146 2026-10-26T10:30:28Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ रिकामे पान बनविले 238146 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Debasmitadeb" /></noinclude><noinclude></noinclude> 6ihlhzkbmyd078n7ht5qjoain40hde3 104 112547 238147 2026-10-26T10:31:16Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ रिकामे पान बनविले 238147 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Debasmitadeb" /></noinclude><noinclude></noinclude> 6ihlhzkbmyd078n7ht5qjoain40hde3 104 112548 238148 2026-10-26T10:31:44Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ रिकामे पान बनविले 238148 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Debasmitadeb" /></noinclude><noinclude></noinclude> 6ihlhzkbmyd078n7ht5qjoain40hde3 104 112549 238150 2026-10-26T10:32:59Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ रिकामे पान बनविले 238150 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Debasmitadeb" /></noinclude><noinclude></noinclude> 6ihlhzkbmyd078n7ht5qjoain40hde3 104 112550 238151 2026-10-26T10:33:39Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ रिकामे पान बनविले 238151 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Debasmitadeb" /></noinclude><noinclude></noinclude> 6ihlhzkbmyd078n7ht5qjoain40hde3 2 112551 238153 2026-10-26T11:03:12Z कविताप्रतिभा 6274 नवीन पान "मला हा विषय आवडतो." 238153 wikitext text/x-wiki मला हा विषय आवडतो. pe91gqe04sl0mjlcgzy55bwvqmzdcxm 104 112552 238154 2026-10-26T11:32:00Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ रिकामे पान बनविले 238154 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Debasmitadeb" /></noinclude><noinclude></noinclude> 6ihlhzkbmyd078n7ht5qjoain40hde3 104 112553 238155 2026-10-26T11:32:37Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ रिकामे पान बनविले 238155 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Debasmitadeb" /></noinclude><noinclude></noinclude> 6ihlhzkbmyd078n7ht5qjoain40hde3 104 112554 238156 2026-10-26T11:33:34Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ रिकामे पान बनविले 238156 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Debasmitadeb" /></noinclude><noinclude></noinclude> 6ihlhzkbmyd078n7ht5qjoain40hde3 104 112555 238157 2026-10-26T11:34:55Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ रिकामे पान बनविले 238157 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Debasmitadeb" /></noinclude><noinclude></noinclude> 6ihlhzkbmyd078n7ht5qjoain40hde3