विकिस्रोत mrwikisource https://mr.wikisource.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%96%E0%A4%AA%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%A0 MediaWiki 1.48.0-wmf.1 first-letter मिडिया विशेष चर्चा सदस्य सदस्य चर्चा विकिस्रोत विकिस्रोत चर्चा चित्र चित्र चर्चा मिडियाविकी मिडियाविकी चर्चा साचा साचा चर्चा सहाय्य सहाय्य चर्चा वर्ग वर्ग चर्चा दालन दालन चर्चा साहित्यिक साहित्यिक चर्चा पान पान चर्चा अनुक्रमणिका अनुक्रमणिका चर्चा TimedText TimedText talk विभाग विभाग चर्चा Event Event talk 104 5895 238210 15682 2026-10-29T12:04:40Z कल्पनाशक्ती 3813 /* मुद्रितशोधन */ 238210 proofread-page text/x-wiki 49xu8ua3f43xjj511n8u4setbl2qi9x 104 5896 238340 15683 2026-10-30T09:12:26Z कल्पनाशक्ती 3813 /* मुद्रितशोधन */ 238340 proofread-page text/x-wiki mysbh0ufovvv5fd1fwif0f5wg240x94 104 5897 238390 15684 2026-10-30T09:46:27Z कल्पनाशक्ती 3813 /* मुद्रितशोधन */ 238390 proofread-page text/x-wiki q3qzek9ecz0q00r8uwhq4kxj9r0wr2c 104 112535 238377 238105 2026-10-30T09:31:31Z Debasmitadeb 6273 238377 proofread-page text/x-wiki h2lemqw0gwg3yyn9zc1q70cp34vl3n1 104 112537 238231 238111 2026-10-30T07:48:31Z Debasmitadeb 6273 या पानावरील सगळा मजकूर काढला 238231 proofread-page text/x-wiki 6ihlhzkbmyd078n7ht5qjoain40hde3 104 112543 238230 238143 2026-10-30T07:47:57Z Debasmitadeb 6273 238230 proofread-page text/x-wiki qe5l6gq38h4jjc8wn9an2mqqe7yd32u 104 112545 238229 238145 2026-10-30T07:47:38Z Debasmitadeb 6273 238229 proofread-page text/x-wiki 3twyjd890s78bhygds6llyis6e73cth 104 112546 238228 238146 2026-10-30T07:47:07Z Debasmitadeb 6273 238228 proofread-page text/x-wiki 12pjco4in3vbm8yx40ca7susjdykky7 104 112547 238227 238147 2026-10-30T07:46:42Z Debasmitadeb 6273 238227 proofread-page text/x-wiki d413hi6z4cb0zc6cu6bux233l1ofviv 104 112548 238226 238148 2026-10-30T07:46:13Z Debasmitadeb 6273 238226 proofread-page text/x-wiki oftnlt0o7nkeph7gvxsarfubglr4zqi 104 112549 238225 238150 2026-10-30T07:45:55Z Debasmitadeb 6273 238225 proofread-page text/x-wiki cigac5s47zasgi8uzfkg0wptbr8p5ip 104 112550 238224 238151 2026-10-30T07:45:36Z Debasmitadeb 6273 238224 proofread-page text/x-wiki 3jq76t7zr48lo1zhxxx9cdq39xd99jn 104 112552 238223 238154 2026-10-30T07:45:15Z Debasmitadeb 6273 238223 proofread-page text/x-wiki 0ekfkehphwofjig11zmsg5pop8i6my0 104 112553 238222 238155 2026-10-30T07:43:43Z Debasmitadeb 6273 238222 proofread-page text/x-wiki 4s60tsa6pb8ld75i5tlbnn87okiy0u3 104 112554 238221 238156 2026-10-30T07:43:24Z Debasmitadeb 6273 238221 proofread-page text/x-wiki 6rd7tp1um6tt1zuih3jzmft4kcy7wc2 104 112555 238220 238157 2026-10-30T07:42:52Z Debasmitadeb 6273 238220 proofread-page text/x-wiki lyhzk1xhyft0eohk4t9bahbl8lyqs8i 104 112556 238219 238166 2026-10-30T07:42:25Z Debasmitadeb 6273 238219 proofread-page text/x-wiki m4r9i3pyl6bud96ko7o2k4q72e0tnu0 104 112557 238218 238167 2026-10-30T07:41:44Z Debasmitadeb 6273 238218 proofread-page text/x-wiki 0vdgyugaonk8r2oj5j1dpk4heboqp5c 104 112558 238217 238168 2026-10-30T07:41:19Z Debasmitadeb 6273 238217 proofread-page text/x-wiki mib4smy4igxa6rmfdu7hlb2i3u9lvd5 104 112559 238216 238169 2026-10-30T07:40:54Z Debasmitadeb 6273 238216 proofread-page text/x-wiki bgych7r0iv4q7j770nzvhisacjfebtk 104 112560 238215 238170 2026-10-30T07:40:25Z Debasmitadeb 6273 238215 proofread-page text/x-wiki 4rj0hk9ack1j0tp98gehajzi2anb0yc 104 112561 238214 238171 2026-10-30T07:40:01Z Debasmitadeb 6273 238214 proofread-page text/x-wiki 9koot85br0jzevpu28tws4o2bozomur 104 112570 238211 2026-10-29T17:51:22Z QueerEcofeminist 918 /* Not proofread */ 238211 proofread-page text/x-wiki jm48wcmn14s760uga28hmhf8xkvd66v 104 112571 238212 2026-10-29T17:51:49Z QueerEcofeminist 918 /* Not proofread */ 238212 proofread-page text/x-wiki b8p22vg1sd65iwpqpkby2i16v01yrgk 104 112572 238213 2026-10-29T17:52:17Z QueerEcofeminist 918 /* Not proofread */ 238213 proofread-page text/x-wiki dbdodjr0k0o5yu0r51jugpkamv6cto5 238376 238213 2026-10-30T09:30:31Z Debasmitadeb 6273 238376 proofread-page text/x-wiki ddiarsg17f22hitwqnf9vin79yxpcq7 104 112573 238232 2026-10-30T07:50:00Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( १८ ) जातात, त्यांम सेंद्रिय अन्नद्रव्ये असे म्हणतात. नत्रिल, स्नेह आणि कर्बोदित हीं सेंद्रिय अन्नद्रव्ये होत; जीं अन्नद्रव्ये जळून जात नाहींत त्यांस निरिंद्रिय अन्नद्रव्ये म्ह..." 238232 proofread-page text/x-wiki qshdbg6vgh6lr2t4wek6xosu6v6x1w5 104 112574 238233 2026-10-30T07:50:40Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( १९ ) मायोमिनः हे मांसांतील मुख्य नत्रिल होय - आल्ब्युमिनः --- अंड्यांतील पांढऱ्या भागांत असते. ग्लटेन. -- हें मुख्य वेकरून गव्हांत असतें. लेग्युमिनः - विशेषतः द्विदल धान्यांत असते. म..." 238233 proofread-page text/x-wiki qh1v0hxt95gzn3zgpspv3af9kgnu2pm 104 112575 238234 2026-10-30T07:50:59Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( २० ) कार्यशक्ति उत्पन्न होते. कर्बाचे प्रमाण नत्रिल व कर्बोदित ह्यां पेक्षां स्नेहद्रव्यांत अधिक असतें. म्हणून, स्नेहाच्या दहन क्रियेला अधिक प्राणवायूची आवश्यकता असते; त्यामु..." 238234 proofread-page text/x-wiki lmlk019qhcsklx42irsl6tsqexwom17 104 112576 238235 2026-10-30T07:51:24Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( २१ ) फॉस्फरसः --- फॉस्फरस हैं सर्व धातूंना आवश्यक आहे. अस्थि व मज्जा हे धातु तयार होण्याकरितां शरीराला त्याची विशेष आवश्यकता असते. म्हणून अन्नांत त्याचा योग्य पुरवटा झाला पाहिजे. म..." 238235 proofread-page text/x-wiki 4i698aqwhwmtgv9892jslf3qogcta50 104 112577 238236 2026-10-30T07:51:45Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( २२ ) नत्रिलाचाहि तो एक घटक आहेच. तेव्हां नत्रिलअन्नाबरोबर गंधकहि शरीराला मिळते मॅग्नेशियम:- शरीरांतल्या मॅग्नेशियमचा पुष्कळसा भाग अस्थत असतो स्नायूमध्ये कॅल्शियमपेक्षां मॅग..." 238236 proofread-page text/x-wiki o2jfqhkdss22fjtyl688yocofpz10ub 104 112578 238237 2026-10-30T07:52:07Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( २३ ) निज पदार्थापैकीं कांहीं मूलतत्वे आम्लकारक व कांहीं अल्कलि- कारक असतात. शरीर निरोगी स्थितीत ठेवण्यासाठी रक्त आणि इतर धातु समभाव - वस्तुतः किंचित् अल्कलिकारक - असले पाहि- जेत स..." 238237 proofread-page text/x-wiki b5hbg4mhi53snel9n1etxvt2veaxokx 104 112579 238238 2026-10-30T07:52:31Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "(. २४ ) त्याग करण्याचे काम आवश्यक आहे. याप्रमाणे पाणी हे शरी- राच्या वाढीला व शरीराचे अंतर्गत व्यापार चालविण्याला आव- श्यक आहे. अन्नद्रव्यांचे कार्य पर खालीलप्रमाणे वर्गीकरण करतां..." 238238 proofread-page text/x-wiki 62ovpvld5q3ip1gek5twy978scvl0jp 104 112580 238239 2026-10-30T07:52:57Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "(२५) वर पोषणाचे प्रयोग करून, व मनुष्याच्या कांहीं रोगांसंबंधीं विशेष अभ्यास करतो, असे आढळून आले आहे कीं, अन्नांत तीन प्रकारचे प्रजीवनक असतात. ते खाली दिले आहेत:- अ प्रजीवनकः- हे द्रव..." 238239 proofread-page text/x-wiki 0neksruiqkhmopf1tudo1znsa9womft 104 112581 238240 2026-10-30T07:53:16Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( २६ ) प्रकरण ६ वें . अन्नाचे पचन आपल्या कोशांना अन्नाची आवश्यकता आहे हे आपणांस माहित आहेच. परंतु पोळीचा किंवा भाकरीचा तुकडा शरीरांतील कोशांना उपयुक्त होण्यासारख्या स्थितीत येण्य..." 238240 proofread-page text/x-wiki 8dog5esl6v3i4vv0ucsgzilr9fnr449 104 112582 238241 2026-10-30T07:53:55Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( २७ ) पुढे ढकलण्याचे कार्य करतात. ओंठांपासून गुदद्वारापर्यंत अन्नमार्गाला आंतून गुळगुळीत अशा श्लेष्मल त्वचेचे वेष्टन असते. शरीराची बाह्य - अनमंत्री पोट यकृत पित्ताशय पंकी आसची..." 238241 proofread-page text/x-wiki rzk5edrp5srw8bzlivo8tdtwpyh3d7t 104 112583 238242 2026-10-30T07:54:12Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "ती आई असते. या अन्नाला जाण्यास सोपे पडते. ( २८ ) मल द्रव्याच्यायोगाने अन्नमार्गातून दांत, लालापिंड, स्वादुपिंड, यकृत् हीं अन्नपचनाला मदत करणारी दुसरी इंद्रिये होत. तोंड: -- अन्नमार्ग..." 238242 proofread-page text/x-wiki gio0ubdipazl5x83ard7s1oo9mixrlt 104 112584 238243 2026-10-30T07:54:35Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( २९ ) लालापिंड: तोंडांत सहा लालापिंड असतात. दोन जीभे - खाली अस तात; दोन खालच्या ज. बड्याच्य नलिका कानाच्या मुळाशी दोहों बाजूस जीभ असलेला मांसपिंड नलिका मार्गे अस "इनुवटीखालील मांसपि..." 238243 proofread-page text/x-wiki ja5ysx1cdyeyuod90iacpd3mhuh7wvp 104 112585 238244 2026-10-30T07:54:53Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( ३० ) बनलेली एक नळी असते. अन्न तोंडांतून जठरांत चटकन् जात नाहीं. ते अन्ननळींतील स्नायूंच्या आकुंचन प्रसरणामुळे जठरांत जाते. यामुळेच, खाली डोके वर पाय केले असतांहि मनुष्या अन्नपाण..." 238244 proofread-page text/x-wiki lpqztfx9yar6stb95eu78wezaymin1b 104 112586 238245 2026-10-30T07:55:12Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( ३१ ) नत्रिलवर होते. व अॅसिडमुळे अन्नाबरोबर गेलेल्या रोग जंतूचा नाश होतो. असिड पेप्सिनला पचनक्रियेतहि मदत करते. जठरांतील स्नायू आकुंचन पावून अन्नाला पुढे ढकलतात. विशेषतः जठराच्य..." 238245 proofread-page text/x-wiki h5au3d4rk10i8s29mh48ciuwd6ou0tb 104 112587 238246 2026-10-30T07:55:37Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( ३२ ) लहान आतडे : लहान आंतड्याचीं वेटाळीं वेटाळीं असतात. त्याची लांबी आ. S आंबलब. सुमारे २२ फूट असते. आंतड्यांच्या अंगांत, जठरांतील पिंडांप्रमाणे, पिंड असतात. त्यांस आंत्रपिंड म्हणत..." 238246 proofread-page text/x-wiki lryn3q5185fxnhp78276b9a8v68xs8k 104 112588 238247 2026-10-30T07:56:03Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( ३३ ) बहुतेक अन्नाचे शोपणहि येथेच होते. अन्नाचा थोडासा भाग मोठ्या आतड्यांत जातो; आणि त्यांचे तेथे शोषण होते. मोठ्या आंतड्यांतील स्नायू, न पचण्याजोगा अन्नाचा भाग पुढे ढक लण्याचे का..." 238247 proofread-page text/x-wiki htkao3g6g77nbphy34cx7ur0m41zax1 104 112589 238248 2026-10-30T07:56:20Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( ३४ ) भागांत अन्नाला येऊन मिळतो. स्वादुरस हा सर्व पाचक रसांत महत्वाचा आहे; कारण, त्यांतील ट्रिप्सिन नांवाचें फेनक द्रव्य नत्रिलचे पचन करते. अॅमिलाप्सिन मंडद्रव्याचे पचन करते; व ला..." 238248 proofread-page text/x-wiki 8zpqwd7q26d7n5b5ezot2oa46dkbxla 104 112590 238249 2026-10-30T07:57:51Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( ३५ ) (२) पचनक्रिया. पचनक्रियेमुळे अन्नाचे होणारे फेरफार :-- अन्नाचे अणु मोठे असतात. मंडव्याचा अणु ४५० परमाणूंचा झालेला असतो नत्राचे कांहीं अणु इतके मोठे असतात कीं त्यांपैक एक अणु २..." 238249 proofread-page text/x-wiki o317ifda26qa460xqzin1g4mtcse1ia 104 112591 238250 2026-10-30T07:58:57Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( ३६ ) अर्थात् नलि, कर्बोदित, आणि स्नेह, यांचे पचन करण्यासाठी निरनिराळी फेनक द्रव्ये असतात. तोंडांत अन्नावर होणारी क्रियाः- तोंडांत अन्न गेल्या- दर त्यावर चर्वणाची क्रिया घडते. ही क..." 238250 proofread-page text/x-wiki e031vp36p6asj74rl317n9s2a6hm4sl 104 112592 238251 2026-10-30T07:59:23Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( ३७ ) अॅसिड है पेप्सिनला द्राव्य असते. अॅसिड हें अन्नाबरोबर जाण्याऱ्या जंतूंचा नाश करते. व अशा रीतीनें जंतूंचा आंतड्यांत शिरकाव होत नाहीं; व त्यापासून आतड्यांस होणारा त्रास वाचत..." 238251 proofread-page text/x-wiki 8rr3hy6fecmoakzcbpb4x0ii3vfljfg 104 112593 238252 2026-10-30T07:59:46Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "(३८) आमरसाच्या रूपाने आंतडयांत आल्यावर आंत्रपिंडांतून आंत्ररस, यकृतामधून पित्तरस, आणि स्वादुपिंडांतून स्वादुरस, स्रवतात. ये स्वादुरमः - टायलिनचे कार्य न होतां जें मंडद्रव्य आंत..." 238252 proofread-page text/x-wiki bo15xdxjt7nq2dzkalr2sfxvk2ny8ko 104 112594 238253 2026-10-30T08:00:24Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( ३९ ) निरनिराळ्या अन्नद्रव्यांवर पचनकार्य कसे घडते हे थोड- क्यांत खाली दिले आहे:.. ( १ ) लाळेतील टायलिन, स्वादुरसांतील अॅमिलाप्सिन, आणि आंत्ररसांतील तीन फेनक द्रये यांची कर्बोदित या..." 238253 proofread-page text/x-wiki 1bhn2l4r8eic8cn3wydpwrnjkf6mhar 104 112595 238254 2026-10-30T08:01:01Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( ४० ) प्रकरण ७ वें . रक्त आणि त्याचे अभिसरण. पचन झालेल्या अन्नाचे रक्ताकडून शोषण होऊन, रक्त है अन्न शरीरांतील निरनिराळ्या कोशांना पुरविते. तेव्हां शोषणाची क्रिया कशी पडते हैं सांग..." 238254 proofread-page text/x-wiki m9zjsju61dwjboq5enbye07f6rtui8b 104 112596 238255 2026-10-30T08:01:31Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( ४१ ) होते. शरीरांतील यकृत्, स्नायू वगैरे आंतील भागांत फाजील उष्णता असते. त्वचेमधून उष्णता बाहेर जात असल्या कारणाने, शरीराच्या बाहेरच्या भागांचे कोश आंतील भागांतील कोशांपेक्षा क..." 238255 proofread-page text/x-wiki gt1207hgtpw9ykfu4vjj5urfjzsio5r 104 112597 238256 2026-10-30T08:01:57Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( ४२ ) समुदाय रुपयांच्या चळथीप्रमाणे दिसतो. हे रक्तगोलक तांबडे असल्याने रक्ताचा रंग तांबडा दिसतो. तांबडे रक्तगोलक प्राण- वायु वाहून नेण्याचे काम करतात; आणि ते रक्तरसाप्रमाणे कर्ब..." 238256 proofread-page text/x-wiki 0bxv0d0wr7g5yiv4qxyap5718ufehz8 104 112598 238257 2026-10-30T08:02:26Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ रिकामे पान बनविले 238257 proofread-page text/x-wiki 6ihlhzkbmyd078n7ht5qjoain40hde3 104 112599 238258 2026-10-30T08:02:47Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "छायामा [क्तः खाली वाहवारी गृह फुफुसात शिरा सवें ए तिला उमा क फफुस डी जयसिद्धा रक्तव बाविणारी वृदतशीर यकृतातील सा दादी अ या शिरा यति गा शरिरीक रुधिराभिसरणारी कृतांतील ) शिराधमन्या..." 238258 proofread-page text/x-wiki mkh3qn0vkr7gfww3grl9ce00yfsqbfh 104 112600 238259 2026-10-30T08:03:06Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( ४३ ) शरीराच्या निरनिराळ्या भागांकडे तें भागांकडे जाते त्यांस धमन्या असे म्हणतात. शरीरांतील निरनिराळ्या भागांतून रक्त ज्या रक्त- वाहिन्यांवाटे हृदयांत परत येते त्यांस शिरा असे..." 238259 proofread-page text/x-wiki sini5fogylqnk0klss72w39sb5rp7jc 104 112601 238260 2026-10-30T08:03:32Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "जाते. ( ४४ ) शिरांतून रक्त उजव्या ऊर्ध्वाशयांत येते. उजव्या ऊर्ध्वाशयांतून रक्त उजव्या अधराशयांत येतें. उजव्या अधराशयांतून रक्त एका धमनीवाटे फुप्फुसांत फुप्फुमांतून रक्त शुद्ध..." 238260 proofread-page text/x-wiki l97cce3ko0x8qwvwyssr3s9vrsbuxcf 104 112602 238261 2026-10-30T08:03:59Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( ४५ ) मिळू शकणार नाहींत. तेव्हां अन्न व प्राणवायु केशवाहिन्यांतून झिरपून लसिकेत प्रवेश करतात; नंतर तीं लसिकेकडून कोशांना दिल्ली जातात. त्याचप्रमाणे कोशांतील निरुपयोगी पदार्थ क..." 238261 proofread-page text/x-wiki hnaygtybew6ds7xnxlnrlyikjekp1hw 104 112603 238262 2026-10-30T08:04:20Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( ४६ ) प्रकरण ८ वें. पचन झालेल्या अन्नद्रव्यांचे अभिशोषण. अन्नमार्गातील निरनिराळ्या फेनकद्रव्यांची निरनिराळ्या अद्रव्यांवर क्रिया घडून त्या अन्नद्रव्यांचे शोषण होण्यास योग्य..." 238262 proofread-page text/x-wiki qczctw5xzfyal7kta16vsvxh8bwq3z2 104 112604 238263 2026-10-30T08:04:40Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( ४७ ) मोठ्या लसिकावाहिनींत जातात. ही मोठी लसिकावाहिनी ( उरोनलिका) मानेजवळ असलेल्या एका रक्ताच्या शिरेला जाऊन मिळते; अशा रीतीनें स्नेहद्रव्य रक्तांत मिसळते. पाणी व खनिजद्रव्ये या..." 238263 proofread-page text/x-wiki ozdtgbvi6bppamh20ptydd2e20lktdz 104 112605 238264 2026-10-30T08:06:27Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( ४८ ) लसिकेमार्फत अन्न व प्राणवायु हीं कोशांना दिली जातात. है सर्व मार्गे सांगण्यांत आलेच आहे. कोशांमध्ये नेहमी घडामोड होत असते. कोशांतील जीव- नरसाचा सारखा हास होत असतो. ही सतत होणा..." 238264 proofread-page text/x-wiki 68ywaojbae5djauk94dkb7vs5ss3opa 104 112606 238265 2026-10-30T08:06:50Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( ४९ ) भारी समजले जातात. अशा प्रकार नत्रिलाचे मुख्य तीन वर्ग केलेले आहेत. ( १ ) पहिल्या प्रकारची नत्रिले शरीराची झीज- भरून काढून त्याची वाट करूं शकतात. (२) दुसऱ्या प्रका- रवीं त्रिले शरी..." 238265 proofread-page text/x-wiki dht8wwgtw0pcwub2lsd4udyzhx5dqau 104 112607 238266 2026-10-30T08:07:14Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "(१०) अन्नद्रव्यांचे प्राणवायूशी संयोगीकरण केले जाते. हें संयोगी- करण होणे म्हणजे, अन्नाची दहनक्रिया होय. या दहनक्रिये- मध्ये अन्नाचे अणु भंग पावतात. आणि त्यांच्या परमाणूंचा अन्न..." 238266 proofread-page text/x-wiki hwbpm45v2jy1e2r2ifyoqgxh0eugmh4 104 112608 238267 2026-10-30T08:07:35Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( ५१ ) रसाच्या घडामोडीमुळे यूरिआ, यूरिक अॅसिड वगैरे त्याज्य पदार्थ उत्पन्न होतात. हे सर्व त्याज्य पदार्थ शरीराला निरुपयोगी अस- तात; इतकेच नव्हे तर ते शरीराला अपायकारकहिं असतात. म्ह..." 238267 proofread-page text/x-wiki iv0rz1umvxkr2k9hw42j0pkq294qndt 104 112609 238268 2026-10-30T08:07:57Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( १२ ) बनलेली साखर शरीराच्या जरुरीपेक्षां जास्त असेल तर ति स्नेहामध्ये रूपांतर होतें. शरीराच्या जरुरीपेक्षा जास्त असलेले स्नेह, स्नेहाच्याच रूपाने शरीरांत सांठविले जाते. आंतडीं..." 238268 proofread-page text/x-wiki 0usgezi62jwz3el2dtmm6u1xinfoh2o 104 112610 238269 2026-10-30T08:08:23Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( ५३ ) यूरिआ, यूरिक अॅसिड वगैरे त्याज्य पदार्थ उत्पन्न होतात. हे सर्व त्याज्य पदार्थ शरीराला निरुपयोगी व अपायकारक असल्याने त्यांचा फुप्फुमें, मूत्रपिंड, त्वचा व आंतडीं यांजकडून उ..." 238269 proofread-page text/x-wiki bt3nvkcuyxplot9iz00kqkenu52l83a 104 112611 238270 2026-10-30T08:08:53Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( ५४ ) फुप्फुसांत व दुसरी डाव्या फुप्फुसांत जाते. नंतर या शाखांच्या लहान लहान उपशाखा होत जाऊन त्यांचे जाळे फुप्फुसांत सर्वत्र पसरते. शेवटी झालेल्या उपशाखा अतिसूक्ष्म अस- तात. या शा..." 238270 proofread-page text/x-wiki c3p9moh05djm0kh87y094ta2dvb8aeu 104 112612 238271 2026-10-30T08:09:16Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "(१५) कोशांतील दहनक्रियेमुळे उत्पन्न झालेला कर्बवायु लसिकेच्या मार्फत केशवाहिन्यांच्या रक्तांत येऊन मिसळतो. अशा रीतीनें अशुद्ध झालेले रक्त शिरांच्यावाटे येऊन हृदयाच्या उजव्य..." 238271 proofread-page text/x-wiki bhe0sv0w0wbht0ed8slardou6t9mi1n 104 112613 238272 2026-10-30T08:09:53Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "(१६) १ ४ १ १ त्यांमधन रक्त जाते तेव्हां रक्तांतील यूरिआ, यूरिक अॅसिड हीं मूत्र- पिंडांकडून शोषली जातात; नंतर तीं मूत्रनळ्यांच्या वाटें मूत्राशयांत जातात; आणि तीं लघवीच्या रू- पार्न..." 238272 proofread-page text/x-wiki ee7btnbuc2e9r5ycj0vocc5rsw3akoo 104 112614 238273 2026-10-30T08:10:25Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "भाग २ रा. अन्नमीमांसा. प्रकरण ११ वें. 000 दूध आणि तज्जन्य पदार्थ. सस्तन प्राण्याच्या अर्भकाने दूध हे नैसर्गिक अन्न होय. आईबाप से अन्न खातात त्याच अन्नाचा अनेकांना उपयोग करता येत नाही..." 238273 proofread-page text/x-wiki 2cqdj95wd3tz8uq4bdr38ftry5ms9s6 104 112615 238274 2026-10-30T08:10:43Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "(५८) अन्नद्रव्यें—–नत्रिल, स्नेह, कर्षोदित, पाणी व खनिजपदार्थ असून तीं शरीराच्या वाढीला अनुकूल अशा प्रमाणांत असतात. गाईच्या व म्हशीच्या दुधांतील अन्नद्रव्ये व त्यांची शेकडेवार..." 238274 proofread-page text/x-wiki a4bdvv2vrvrazk26k231q3zvzttjqqb 104 112616 238275 2026-10-30T08:11:03Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( १९ ) मसतात. ते दुधांतील पाण्यांत तरंगत असतात. गाईच्या दुधांत भाणि म्हशीच्या दुधांत कर्षोदिताचे प्रमाण जवळ जवळ सारखेच मसते. दुधांतील कर्बोदित साखरेच्या रूपांत असते. या साखरेला ल..." 238275 proofread-page text/x-wiki nc3vir3qle6qcmdlxaxzn7u4ndquvjp 104 112617 238276 2026-10-30T08:11:28Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( ६० ) आहे कीं, इतर साखरेप्रमाणे या साखरेपासून जठराला त्रा होत नाहीं. शिवाय दुग्धशर्करा फारशी गोड नसते. ती उंसाच्य साखरेप्रमाणे गोड असती तर दुधाचा आपणांस लवकर कंटाळ आला असता. इतर सा..." 238276 proofread-page text/x-wiki 5uhynip5m2bkp1124zhlt44imkbv1ff 104 112618 238277 2026-10-30T08:11:50Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( ११ ) दुधाला पूर्णान्न अशी जी संज्ञा आहे, ती बऱ्याच अंशीं आहे. कारण कीं, अर्भकावस्थेत, दूध हेच आपले अन्न सते. तसेच रुग्णावस्थेत हि दुधाने महत्व अतिशय असतें. या माणसाला केवळ वावर राहण..." 238277 proofread-page text/x-wiki mz76fhtf2gx37fpdjp97ytzk9z7c5q9 104 112619 238278 2026-10-30T08:12:09Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( १२ ) पोळी हीं होत प्रौढ मनुष्याच्या रोजच्या आहारांत निदान एक रत्तल दूध असावें असे आहारशास्त्रज्ञ सांगतात. दूध हे द्रवरूप आणि मंडरहित अन्न असल्यामुळे ते तोंडांन फार वेळ ठेवण्याच..." 238278 proofread-page text/x-wiki cwrcpveszq9bisvre9g7ng3hdws4h0y 104 112620 238279 2026-10-30T08:12:29Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "- ( ३ ) असतात, किंवा ती घाणेरड्या पाण्याने धुतलीं असतात. दूष ढतांना, आणि दुधात्रीं भांडीं उघडी ठेऊन डोक्यावरून नेतांना, यांत हवेतील धूळ जाऊन दूध दूषित होते. दुधांत पाण्याची सळ करण्या..." 238279 proofread-page text/x-wiki jtk2q2pmhb846vai64smwz9nrgsxgdu 104 112621 238280 2026-10-30T08:13:01Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( ६४ ) दुधासंबंधानं वर ज्या सूचना केलेल्या आहेत त्या सवस्वी पाळल्या जाणे शक्य असेल तरच कसे दूध योग्य होईन्ट पण शक्य नगल्यापर्ण आरोग्याला हितकारक होणार नाही. एकदा शिवालिको के बरें,..." 238280 proofread-page text/x-wiki j0w1sr7t2022v70np9f8i739bk6exz4 104 112622 238281 2026-10-30T08:13:22Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "(६५) मान लक्षांत घेतां, साधारण स्थितीच्या लोकांना त्याचा उपयोग करणे सोईस्कर होईल. दहीं आणि त्याची निवळ: दुधांत कांहीं आंबट पदार्थ मिसळल्यास त्यांतील केसिन गोठते; त्यामुळे दहीं तय..." 238281 proofread-page text/x-wiki 282fg2l8lvqz7anc1mzn62wtvhdk4f9 104 112623 238282 2026-10-30T08:13:42Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( ६६ ) दुधाच्या गुठळ्या पडूं लागल्या तर दुधाऐवजी दह्याची निवळ घेण्यास डॉक्टरलोक सांगतात. - ताकः दही घुसळून त्यांतले लोणी काढून घेतले म्हणजे राहते ते ताक होय. त्याची घटना येणेप्रमा..." 238282 proofread-page text/x-wiki brqvcyrqwso9w0cfozd5i3qey82mizx 104 112624 238283 2026-10-30T08:14:00Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( ६७ ) लोणी:-- दूध किंवा दही घुसळून लोणी काढतात. लो- ण्याची घटना येणेप्रमाणें आहे:- पाणी नत्रिल स्नेह १३५ कर्बोदित क्षार ०.४ ८५.१ उष्णताजनक शक्ति ३४९१ लोणी विडूं नये म्हणून त्यांत थोडे..." 238283 proofread-page text/x-wiki 7etj1alf5grwnb5kznuxy6sdbgjvplx 104 112625 238284 2026-10-30T08:14:31Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( ६८ ) प्रकरण १२ वें. धान्यें. सर्व प्रकारच्या उद्भिज्ज अन्नांमध्ये धान्ये फार महत्वाची आहेत. दूध, अंडी, मांस वगैरे प्राणिज अन्नापेक्षां धान्यांत पाण्याचा अंश कमी असल्यानें वान्य..." 238284 proofread-page text/x-wiki n9ua5xq119o7pny27s5pip3azprgi67 104 112626 238285 2026-10-30T08:14:52Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( ६९ ) सूक्ष्मावस्थेतला प्राणी व त्यांचे अन्न हीं असतात, त्याचप्रमाणे धान्याच्या दाण्यांत सजीव बीजांकुर व त्याचे अन्न हीं असतात. याप्रमाणे, सजीव बीजांकुर व त्याचा अन्नाचा सांठा ह..." 238285 proofread-page text/x-wiki nwwjueqddsxllyam7ciep2mkt4hdmtk 104 112627 238286 2026-10-30T08:15:21Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "(06) एकदल धान्यांचे सर्व साधारण वर्णन करावयाचे म्हटले म्हणजे, एकदल धान्य हे नत्रिलाच्या जाळ्यामध्ये गुरफटलेले आणि कोंड्याच्या टरफलाने वेष्टित असे मंडद्रव्य होय. एकदल धान्याचा थ..." 238286 proofread-page text/x-wiki crt06ii6eivzww6zi7euzhve99itn1o 104 112628 238287 2026-10-30T08:15:41Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( ७१ ) यंत्रांतून पाहिली तर ती तीन भागांची बनली आहे, असें दिसून येईल. (१) टरफल हा अगदीं बाहेरचा भाग असून तो खनिजद्रव्ययुक्त काष्टकाचा टरफल बनलेला असतो. ते दाण्याचे संरक्षक कवच होय. दळ-..." 238287 proofread-page text/x-wiki c0tr6k5380ltnx00yiywpdr8us2od9u 104 112629 238288 2026-10-30T08:16:03Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( ७२ ) गव्हाच्या दाण्याच्या भागांची घटना. टरफल गीर बीजांकुर संबंध दाणा पाणी १२.५ १३.० १२५ ११·४ नत्रिल १६.४ १०५ ३५७ १३.८ स्नेह ३.५ १३ १ १९ मंड व मावर ४३.६ ७४.३ ३१.२ ६९.० काष्टक १८० 62 < खनिजपदा..." 238288 proofread-page text/x-wiki 3hfex37xxhn4yagri61iqunbqgvf06m 104 112630 238289 2026-10-30T08:16:23Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( ७३ ) तांदूळ:- मोठ्या प्रमाणांत ज्या वान्यांची निपज होते, त्यांपैकीं तांदूळ हे एक होय. जगाच्या लोकसंख्येच्या एक तृतीयांश भागाचे तांदुळ हैं एक मुख्य अन्न आहे. तांदुळांत नत्राचे प्र..." 238289 proofread-page text/x-wiki 5z2oiecrlyi3snsx5xkkw94l1hzsvy0 104 112631 238290 2026-10-30T08:16:46Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( ७४ ) पोपकशक्ति:- एकदल धान्यांमध्ये नत्रिलाचे प्रमाण साधा- रणपणे कमी असल्याने त्यांबरोबर द्विदलधान्यें ( डाळी ) खावीं लागतात. कारण द्विदल धान्यांमध्ये नविलाचे प्रमाण पुष्कळ असते..." 238290 proofread-page text/x-wiki repkkbbe61ikyccd2unaome4s8xvzmr 104 112632 238291 2026-10-30T08:17:11Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( ७५) द्विदल धान्यें. द्विदल धान्यांत तूर, मूग, उडीद, मसूर, चवळ्या, मठ, हरबरा, वाटाणे, वाल यांचा समावेश होतो. यांच्यां दाण्यांत दोन दळ असल्यामुळे यांस द्विदल धान्ये म्हणतात. द्विदल वान..." 238291 proofread-page text/x-wiki bvlphas61j02xg15iw6ie8pgv4c6h2j 104 112633 238292 2026-10-30T08:17:31Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "पाणी तूर मूग उडीद मसूर चवळ्या मंत्र हरबरा वाटाणे वाल १० ५ १०८ १२.६ ११.८ १२.७ ११-२ ११.५ १२२ १२-१ २२.३२२.२ २२.५ २९.१२ २३.१ २३.८ २१.७ २३.६२२४ ( ७६ ) नत्रिल स्नेह २-१ २७ १.८ १.३) १.१५ १३/ १ ४ कर्चादित ६..." 238292 proofread-page text/x-wiki cfdcnnpunqshuysfuip0aijiqiikyzp 104 112634 238293 2026-10-30T08:17:49Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( ७७ ) प्रकरण १३ वें. 491 भाजीपाला आणि फळफळावळ. भाजीपाला- भाज्यांचे अनेक प्रकार आहेत. (१) शेंगा (उ. बाल- पापडी, तुरीच्याशेंगा व . ) (२) फळभाजी; ( उ. तोंडली, वांगी व ) (३) पालाभाजी; ( उ. मेथी, तांदुळजा व..." 238293 proofread-page text/x-wiki 4ozt1ae8yhxgxf4uv8vvje25ukllxzn 104 112635 238294 2026-10-30T08:18:06Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( ७८ ) " अशा रीतीनें, सुरण, बटाटे, रताळी, गाजर, वगैरे कंदमुळांच्या भाज्यांचा आपण उपयोग करतो, तेव्हां आपणांस कार्यशक्ति व उष्णता देणाऱ्या मंडाचा कांहींसा पुरवठा होतो पालाभाज्या:--- भाज..." 238294 proofread-page text/x-wiki arvzq8d3oakjt4t9edvwwepe3ns8l9g 104 112636 238295 2026-10-30T08:18:28Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( ७९ ) फळांमध्ये पाण्याचे प्रमाण विशेष असतें. बहुतेक ताज्या फळांत पाणी शेकडा ८० पासून ९० पर्यंत असतें. खारका, वाळलेले अंजीर, बेदाणा, मनुका वगैरे फळांतील पाण्याचे वाष्पीभवन होऊन ती..." 238295 proofread-page text/x-wiki ev1w1i6jceg0hka8pueo7g2mi36cdcj 104 112637 238296 2026-10-30T08:20:27Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( ८० ) भाज्या व फळे यांच्यांतील खनिज पदार्थ शरीरपोषणाला विशेष अनुकूल अशा स्थितींत असतात लोह देणाऱ्या अन्नां- मध्ये, पालाभाज्यांना प्रमुखस्थान दिले जाते. दुसऱ्या भाज्या व फळे ही द..." 238296 proofread-page text/x-wiki njdm3ttvik9xttdw1u7la0ada6l4fb6 104 112638 238297 2026-10-30T08:20:46Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( ८१ ) समजून त्याला कांहीं लोक आहारांत गौणस्थान देतात; ते चुकीचे आहे, हे वरील विवेचनावरून वाचकांचे ध्यानांत येईलच. फळे आपण शिजविल्यावांचून खातों; तेव्हां त्यांच्यातील प्रजीवनक ना..." 238297 proofread-page text/x-wiki s3dv4za1otoyfc9n56ur7j927m8wk2v 104 112639 238298 2026-10-30T08:22:05Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( ८२ ) देशांत कांहीं लोक बटाट्याचा उपयोग करतात. रताळीं पचनाल थोडीं जड असतात. सुरणाचा उपयोग मूळव्याधीवर करतात. गाजरः -- गाजरांचा रंग मांसासारखा दिसतो, म्हणून काह लोक र्ते निषिद्ध मान..." 238298 proofread-page text/x-wiki ik1494a29jv1n4nx033nvz5bjhqs4r2 104 112640 238299 2026-10-30T08:22:41Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( ८३ ) उपयोग लोक करीत नाहींत. पण तसे करणे चुकीचें आहे. अलीकडे अशा प्रकारची गैरसमजूत कमी होऊं लागली आहे. ही भाजी आंबट असून, स्वादिष्ट लागते. टोमॅटोमध्ये तीनहि प्रजीवनकद्रव्ये विशेष च..." 238299 proofread-page text/x-wiki pkeubsbkq0fraabephj327p3qea19vg 104 112641 238300 2026-10-30T08:23:03Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( ८४ ) भेंड्यांतील चिकट रसाचा प्रमेह व मूत्रविकारावर उपयोग करतात. उष्ण प्रकृतीच्या लोकांना भेंड्या उपयोगी आहेत, असें हकीम लोकांचे मत आहे. खोकल्यावर भेड्यांच्या रसाचा उपयोग होतो अ..." 238300 proofread-page text/x-wiki 829fcom89dwmcbg9uju0zpg15mzw533 104 112642 238301 2026-10-30T08:23:22Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( ८५ ) असते. तिच्या बियांचाहि आपण उपयोग करतो. बिया फारच सारक असतात त्यांचे लाडू करून बाळंत बायकांस देतात. चुका:- ही पालाभाजी पाचक असून सारक आहे. शेपुः - ही पालाभाजी पाचक असून बाळंतिणीस..." 238301 proofread-page text/x-wiki 9v2gc84sf1q1i5guhakfrsjwd7qnys7 104 112643 238302 2026-10-30T08:23:56Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "(<4) सोपी जातात. द्राक्षे रक्तशुद्धिकारक आहेत. वाळलेलीं द्रादों सारक असतात. द्राक्षाच्या वेली काश्मीर प्रांतांत विपुल आहेत. तिकडे द्राक्षे सुकविल्यावर त्यांस खिसमिस ( मनुका) म्हण..." 238302 proofread-page text/x-wiki 9noxa83hznm8in5k79lons6mpa5xo3u 104 112644 238303 2026-10-30T08:24:34Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "(८७) देली आहे. कारण कीं, शरीरांतील विजातीय द्रव्यांचा नाश रण्याचा जो फळांमध्ये गुण आहे, तो सफरचंदांत विशेष आहे. फणसः - फणसामध्ये साखरेचा बराच भाग असल्याने याची अन्नामध्ये गणना होते..." 238303 proofread-page text/x-wiki 86ib1pkttleh8ln429d3j9s6gkvza06 104 112645 238304 2026-10-30T08:25:46Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "- (<<) करवंदः --- करवंद आम्लपित्तावर व रक्तशुद्धीसाठीं उप- योगांत आणतात. कफावर याचा चांगला उपयोग होतो. याच्या झाडाच्या मुळांचा औषधांकडे उपयोग होतो. कवठः --- कवठ क्षुधाप्रदीपक आहे. युनान..." 238304 proofread-page text/x-wiki 60djj985xnf04hk0omkokmjkekinsj1 104 112646 238305 2026-10-30T08:31:42Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( ८९ ) प्रकरण १४ वें . अंडीं. जगांमध्ये ज्या प्राणिज अन्नांचा उपयोग केला जातो, त्यांत अंड्यांना प्रमुखस्थान देण्यांत आले आहे. कोंबडी, बदके, हंस वगैरे पक्ष्यांच्या अंड्याचा खाण्याकड..." 238305 proofread-page text/x-wiki n2hjrzevt7suxbzzkxwwsz07fn2j4iz 104 112647 238306 2026-10-30T08:32:01Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( ९० ) अंड्यांतील बलकाचा सुमारें ु भाग पिवळा बलक असून, सुमारे ३ भाग पांढरा बलक असतो. त्यांच्या घटनेमध्ये बराच फरक असतो हे वरील कोष्टकावरून दिसून येईल. पांढऱ्या बल- कांत त्रिल व थोडे..." 238306 proofread-page text/x-wiki 7uusn46vh1sl6mobi8nbg9a6tizsbd0 104 112648 238307 2026-10-30T08:33:13Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "(९१) त्याचे कण दुधांतील स्नेहाप्रमाणेच अतीशय सूक्ष्म असल्याने तें पचनास सुलभ जाते. पिवळ्या बलकांतील स्नेहामध्ये अ प्रजीवनक द्रव्य असते. अंड्यांतील नत्रिल द्रव्य भारी दर्जाचे अ..." 238307 proofread-page text/x-wiki hyjw7tn7381aogpelhy8ux1uh84x2ad 104 112649 238308 2026-10-30T08:34:43Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "(९२) व दूध यांत बरेचसे साम्य आहे, असे दिसून येईल. शिवाय, अंड्यांत दुधापेक्षां लोहाचे प्रमाण जास्त असते. या सर्व कारणां- मुळे मुलांचे आहारांत अंड्याला महत्वाचे स्थान देण्यांत येते...." 238308 proofread-page text/x-wiki lqd384p3vbuet3cyi05qvlttm176c31 104 112650 238309 2026-10-30T08:35:27Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "(९३) पूर्णान्न या संज्ञेस पात्र नाहीं; तेव्हां तें विशेष कर्बोदित असलेल्या अनाबरोबर खाणे श्रेयस्कर होते; अशीं अने तांदूळ व इतर एकदल धान्ये हीं होत. पाश्चिमात्य देशांतील आपल्याला..." 238309 proofread-page text/x-wiki hl4g5rb4f2gngoux2x08jochko16tqh 104 112651 238310 2026-10-30T08:38:58Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( ९४ ) प्रकरण १५ वै. मांसान्न. आपण आपल्या अन्नासाठीं उद्भिज सृष्टीवर अवलंबून असतो, हे मार्गे सांगण्यांत आलेच आहे. आतां कित्येक पशु- पक्ष्यादिकांच्या मांसाचा अन्नाप्रमाणे उपयोग कर..." 238310 proofread-page text/x-wiki jl0dlwllovdi6vxaj76z6y92m9p0rnm 104 112652 238311 2026-10-30T08:39:31Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( ९५ ) नाहींत, याचे कारण ते चवीला वाईट लागते. उ. हिंस्रपशूंचे मांस. कांहीं जनावरांचे मांस न खाण्याचे कारण, त्या जनावरांचा दुसऱ्या रीतीनें उपयोग करणे फायदेशीर होते. उ. घोडा. जनावरांच्..." 238311 proofread-page text/x-wiki 0unl5d8i33oy4x86j0pmnrx1m8xdtnf 104 112653 238312 2026-10-30T08:40:10Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( ९६ ) मांसाची घटना खाली दिल्या प्रमाणे आहे: मटन कोंकराचे कोंबड्या वगैर सालमन मांस पक्षांचे मांस मासा पाणी ५३.६ ५८'२ ६३७ ६४६ नत्रिल १६० १७.६ १९.२ २१.६ चरत्री २९.८ २३.१ १६'३ १२.८ कर्बोदित..." 238312 proofread-page text/x-wiki p2resj0azmx54ppx9xcw4mm7lcuvr5i 104 112654 238313 2026-10-30T08:42:59Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "(९७) भरून काढण्यासाठी व शरीराची वाढ करण्यासाठी लागणारी अॅमिनो ॲसिडे असतात. याप्रमाणे मांस हे शरीराची वृद्धि करणाऱ्या अन्नां- पैकी एक होय. मांसांतील नत्रिलाचे सुलभ रीतीने पचन होत..." 238313 proofread-page text/x-wiki c9bdxzxs9sj9m2xmtf2y4ob56sajrgv 104 112655 238314 2026-10-30T08:48:19Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( ९८ ) फार संभव असतो. कांहीं रोगजंतु असे असतात कीं, त्यांचा मांस शिजविण्याला लागणाऱ्या उष्णतेनेंहि नाश होत नाहीं. मांसाच्या स्वच्छतेबद्दल योग्य काळजी न घेतल्यानें, जर अशा प्रकारच..." 238314 proofread-page text/x-wiki ncfej3jxhh55aolc7bpjaa9yc70cezn 104 112656 238315 2026-10-30T08:48:45Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( ९९ ) मति आम्लकारक पदार्थ असल्याने, ते मांसाच्या अतिसेवनाने शरीरांत जास्त प्रमाणांत जाऊन, शरीराचे आरोग्य बिघडवितात. याकरितां पाश्चात्य आहारशास्त्रज्ञ त्यांच्या लोकांम आहारां..." 238315 proofread-page text/x-wiki n4wr0vplt26bh7n8gudvx7d0q2xd9ky 104 112657 238316 2026-10-30T08:49:32Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( १०० ) प्रमाण अधिक असते. म्हणून स्नेहापासून नविल किंवा कर्बोदित यांपेक्षां दोन पट कार्यशक्ति मिळते. स्नेह हें प्राण्यापासून तमन उद्भिज पदार्थापासून मिळते. लोणी, तूप, मांसांतील च..." 238316 proofread-page text/x-wiki 7mzhhibosd6lng2nryyj1ktjp9rpvbm 104 112658 238317 2026-10-30T08:49:53Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( १०१ ) तरी लोणी, तूप अंड्यांतील चरबी, काडमाशाचे तेल, यांमध्ये अप्रजीवनद्रव्य असल्यामुळे ती उच्च दर्जाची ठरतात, अप्रनी- नक द्रव्ये उद्भिज तेलांत नसतात साखर. साखर आपणांस उद्भिज सृष्..." 238317 proofread-page text/x-wiki 15qeifsy5di7jd6kzexoczsfjea0kwk 104 112659 238318 2026-10-30T08:50:37Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( १०२ ) मधः -- मधमाशा फळांतून साखर घेऊन ती मधाच्या रूपाने संग्रह करून ठेवतात. मध ही फलशकराच होय. त्यामुळे फळांतील साखरेइतकेच मधाला महत्व आहे. या विशेष गुणा- मुळेच मधाचा आपण औषधाचे काम..." 238318 proofread-page text/x-wiki h79k33sqzy1aum9bhaj3u7xfjfy2k4x 104 112660 238319 2026-10-30T08:51:09Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( १०३ ) पोषकशक्ति. साखर है तेलतुपांप्रमाणें निवळ कार्यशक्ति देणारे अन्न आहे. साखर हैं निवळ कर्वोदित द्रव्य असून, त्यांत इतर अन्न- द्रव्ये मुळींच नसतात. साखरेचा एक ग्रॅम चार कॅलरी उ..." 238319 proofread-page text/x-wiki 4ceqjb67248wk43xptcx1hh8c2zot6j 104 112661 238320 2026-10-30T09:03:40Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( १०४ ) देण्याची आपणांत जी पद्धति आहे, ती वाखाणण्यासारखी आहे सांगावयास नकोच. प्रकरण १७ वें . मसाले. आपण ज्यांस मसाले म्हणतों त्यांचा उपयोग आपण पोषकशक्तीच्या दृष्टीने करीत नसून, त्य..." 238320 proofread-page text/x-wiki 86773xv00il6tjlexv3tabgn6u71mjq 104 112662 238321 2026-10-30T09:04:02Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( १०५ ) उठले आहेत, अशा लोकांना मसाले पचनाचे बाबतींत चांगली मदत करतात प्राचीनकाळापासून, अन्नाला स्वाद येण्याकरितां मसाल्यांचा उपयोग लोक करीत आले आहेत. आधुनिक शास्त्रीय शोधानें अस..." 238321 proofread-page text/x-wiki cj27s5li339jiq1ivs0nh1mucq58stq 104 112663 238322 2026-10-30T09:04:59Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( १०६ ) लवंगः -- लवंग है फुलांतील कोंवळें देंठ होय. लवंग उष्ण ब पाचक असून, वांती व उमासा यांचा नाश करते. हिंग - हिंग हा एका वनस्पतीचा चीक आहे. तो तिच्या पानांपासून व तिच्या कंदापासून व ति..." 238322 proofread-page text/x-wiki 9k5fip7oqm7h9hy91h3xbvy7oegqfk6 104 112664 238323 2026-10-30T09:05:19Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( १०७ ) चिचः - सारक व क्षुधादीपक आहे. ती दाह व तृष्णा शांत करणारी आहे. आले :--- आले पाचक असून पोटांतील वायु काढण्यावर याचा चांगला उपयोग होतो. आले, पोट दुखणे, पडसे वगैरे विका वर गुणावह होते...." 238323 proofread-page text/x-wiki po1mdk7ju7r10mgbzxw2gv9cy6vdpl4 104 112665 238324 2026-10-30T09:05:49Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( १०८ ) प्रकरण १८ वें. पेयें. चहा, कॉफी व कोको या पेयांचा हल्लीं विशेष उपयोग करण्यांत येतो. या पेयांचा विशेष उपयोग होण्याचे कारण त्यांचा स्वादिष्टपणा व त्यांच्यांतील उत्तेजक गुण हे..." 238324 proofread-page text/x-wiki q9gpncuv2ivmbgmxo509ffnbaynkqu1 104 112666 238325 2026-10-30T09:06:08Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( १०९ ) पेयांचे सेवन मुळींच करूं नये. तसेच नाजुक प्रकृतीच्या लोकांनीं चहा कॉफी अजीबात वर्ज्य करणे चांगले. पोषकशक्तीच्या दृष्टीने चहा कॉफीस मुळींच महत्व नाहीं. बालतों, त्यांपासून..." 238325 proofread-page text/x-wiki 9nild65kogx8r6kbv926u2zp9vdhu4t 104 112667 238326 2026-10-30T09:06:26Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "चहा उकळलेल्या ( ११० ) पाण्यामध्ये पांच मिनिटांपेक्षा ' अधिक वेळ ठेवणे अपायकारक होते. कारण तसे केल्याने चहाच्या पानांतील अपायकारक असे टॅनिक अॅसिड अधिक प्रमाणांत पाण्यांत उतरते. ती..." 238326 proofread-page text/x-wiki 1lw3lvkunznr2yq5dlcct51lq1l1oiq 104 112668 238327 2026-10-30T09:06:42Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( १११ ) चांगले नाहीं. कारण त्यांतील अपायकारक द्रव्ये त्यामुळे पाण्यांत उतरतात. चहा प्रमाणेच कॉफी तयार करावी. कोकोः -- कोको हा कोकोच्या झाडाच्या बियांपासून तयार करतात. कोकोम स्नेहद्..." 238327 proofread-page text/x-wiki jsxihwgihus6a1uttnhiebp4wypyzu9 104 112669 238328 2026-10-30T09:07:03Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( ११२ ) तात्पुरते असून त्यानंतर शरीराला शैथिल्य येते. शरीरांत म द्याची दहनक्रिया होऊन कांहीं कार्यशक्ति शरीराला मिळतें, हैं खरे आहे; परंतु मद्यार्काच्या दहनक्रियेपासून, शरीराच्..." 238328 proofread-page text/x-wiki t02z60d6rrujrorpd0dhanuaotrlcym 104 112670 238329 2026-10-30T09:07:23Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( ११३ ) " दारूबाजीमुळे मनुष्याच्या शरीराचा -हास होतो, इतकेच नव्हे तर, आपणांस भर्से दिसून येईल कीं, दारूबाज मनुष्याच्या नैतिक दृष्टीला कांहींसा बोथटपणा आलेला असतो; आणि विशेषतः त्याच..." 238329 proofread-page text/x-wiki 6nx23kiecmcho9lakgkn9jlwf85m5qk 104 112671 238330 2026-10-30T09:07:42Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( ११४) अन्न खातों तें त्यांनाहि आवडते, व ते त्या अन्नावर हल्ला करण्याची संधी वायां जाऊं देत नाहींत. ह्या सूक्ष्मजीवांचा जर आपणांस प्रतिकार करतां आला, तर अन्न हवे तितके दिवस चांगल्य..." 238330 proofread-page text/x-wiki 4cas042k8g4jcdzg2307x3hxl4mnhdo 104 112672 238331 2026-10-30T09:08:04Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( ११५ ) वारंवार दिसते. बुरशी दिसण्यांत बारीक पांढऱ्या तंतूंच्या समुदाया- सारखी दिसते. बुरशीचे बीजकण हवेमध्यें नेहमीं असतात. किण्व जंतुः - किण्वजंतु आपणांस सूक्ष्मदर्शक यंत्राच्य..." 238331 proofread-page text/x-wiki p04yc7zlen0wb8wec2c0nbbztcopsv9 104 112673 238332 2026-10-30T09:08:25Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "(११६ ) ते पाण्यति सर्वत्र आढळतात. आतां, हवेचा कोणत्याहि अन्नाशी नेहमीं संसर्ग होत असल्याने, हे बॅक्टेरिआ अन्नामध्ये शिरणार हे उघडच आहे. हे बुरशीच्या जंतूंपेक्षां अधिक अपकारक असता..." 238332 proofread-page text/x-wiki sd8b7dd8240mf1wlvnr09p8r6v92tng 104 112674 238333 2026-10-30T09:08:58Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( ११७ ) केली पाहिजे. अशा रीतीने अन्न संरक्षण करणे म्हणजे सूक्ष्म- जंतूंच्या वाढीला प्रतिबंध होऊन, त्यांचा नाश होईल अशी परि- स्थिति उत्पन्न करणे हे होय. अन संरक्षणाच्या रीती. सुकविणः..." 238333 proofread-page text/x-wiki qvakv4wy7g395ru8dbi07aq4n0b1xqt 104 112675 238334 2026-10-30T09:09:24Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( ११८ ) तात. म्हणून सुकलेल्या खाद्य पदार्थातील जलांश पुष्कळ कमी झाल्याने, त्यांत सूक्ष्मजंतूची वाढ होऊं शकत नाहीं. साखरेत मुरविणें:- निवळ साखरेच्या द्रावणामध्ये बॅक्टे रिआ वाढत न..." 238334 proofread-page text/x-wiki iyhx9ecpsnxt25gastnt9lrlk11tzx6 104 112676 238335 2026-10-30T09:09:47Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( ११९ ) शीतकरणः -बर्फीत पदार्थ ठेवल्याने ते बिघडत नाहींत; याचे कारण असे आहे कीं, जंतूंच्या वाढीला प्रतिकूल अर्से में उष्णतामान तें बर्फामुळे उत्पन्न होते. थंडीच्या दिवसांत पदार्थ..." 238335 proofread-page text/x-wiki 3laf4lvtgv5bpov9hq9532lusweh892 104 112677 238336 2026-10-30T09:10:09Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( १२० ) अंतूंचा प्रथम नाश केला पाहिजे. तो त्या पदार्थाला माफक उष्णता देऊन करतात. ज्या डब्यांत किंवा बाटलीत एकादा पदार्थ ठेवावयाचा असेल, त्यांतील हवा काढून, झांकण पक्के बस- वितात. विल..." 238336 proofread-page text/x-wiki ke7mkm7epw0mcqfw7zal14t72z5audm 104 112678 238337 2026-10-30T09:10:28Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "भाग ३ रा. आहारनियमन प्रकरण २० वें. आहाराचं प्रमाण. अन्नाविषयीं आतांपर्यंत जे कांहीं सांगण्यांत आले आहे, त्यावरून आपणांस आतां अन्नाची व्याख्या करतां येईल. ज्या पदार्थाचे पचन होऊं..." 238337 proofread-page text/x-wiki 9l351gddb4hyu3kup0dhga5pjcnmcbt 104 112679 238338 2026-10-30T09:10:49Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( १२२ ) शरीरासाठी उपयोग करूं शकत नाहीं. अफू, दारू वगैरे पदार्थह शरीराच्या कोशांमध्ये 'दहन पावून, ते शरीराला कार्यशक्ति देऊ शकतात. परंतु ते शरीराच्या कोशांवर भयंकर वाईट परिणाम करीत..." 238338 proofread-page text/x-wiki d3b0hrwfylnryj87dg5p6nu0hkz4a29 104 112680 238339 2026-10-30T09:12:12Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( १२३ ) हा आहे, हे मार्गे सांगण्यांत आलेच आहे कोणत्याहि पदार्थाचे विशिष्ट प्रमाण घेऊन, तो कॅलरिमिटर नांवाच्या यंत्रांत जाळण्यांत येतो. व त्यापासून किती उष्णता मिळते, हें पाहून त्य..." 238339 proofread-page text/x-wiki d88zff7h5ju9ko9o3v7wvud8i7gkrd3 104 112681 238341 2026-10-30T09:12:41Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( १२४ ) - दर आकारमान हीं ध्यानांत घ्यावी लागतात स्वस्थ बसून राह- या मनुष्याला अर्थातच कमी कार्यशक्तीची जरूर असते. ज्या मानाने शारीरिक काम जास्त असतें, त्या मानाने अधिक कार्यशक्तीची..." 238341 proofread-page text/x-wiki 5kj3c6mauxuc4wf9lh6qx5hq0xt2xzk 104 112682 238342 2026-10-30T09:13:03Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( १२१ ) कमी होते, इतकेच नव्हे तर शरीर फाजील अन्नाची विल्हेवाट लावण्यास दुर्बल झालेले असल्याने त्याचा आहार साहजीकपणेंच बराच कमी होतो. सामान्यतः, बायकांना पुरुषांपेक्षा कमी अन्नाच..." 238342 proofread-page text/x-wiki jz8ok3obp3su3vu8t06y5eu6d2cuki8 104 112683 238343 2026-10-30T09:13:26Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( १२६ ) कायम ठेवण्यासाठी शरीरांत जास्त अन्न दहन करावे लागते, म्हणून जास्त कार्यशक्तीची आपणांला आवश्यकता असते. 'डीच्या दिवसांत उन्हाळयापेक्षां आपणांला जास्त अन्न लागते, ह्यार्चे..." 238343 proofread-page text/x-wiki lceqr33xn9cbbmfprw7mu0zz9xtt1tr 104 112684 238344 2026-10-30T09:13:46Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( १२७ ) देखील शरीरांतील कांहीं नत्रिलाची घडामोड होऊन, कांहीं नत्र शरीरांतून बाहेर टांकले जाते. शरीराच्या वजनाचा सरासरीने शेकडा १६ भाग, इतके नत्रिल असतें. उपासमारीच्या वेळीं त्यां..." 238344 proofread-page text/x-wiki cp58x86p2xjy63ifxjgl163640qsuvm 104 112685 238345 2026-10-30T09:14:40Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( १२८ ) लागते तर, दुसऱ्या प्रकारचे नत्रिल बन्याच अधिक प्रमाणांत लागते, असा अनुभव आहे. यासंबंधाने जे प्रयोग करण्यांत आले, त्यांत आहारामध्ये कर्बोदित व स्नेह ह्यांचे प्रमाण भरपूर ठे..." 238345 proofread-page text/x-wiki qmy23dy2uwuztsvjmvrzmy2kbiumwbu 104 112686 238346 2026-10-30T09:15:14Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( १२९ ) लोकसंख्येचा बराच मोठा भाग, तांदुळाचा मुख्य अन्नाप्रमाणे उपयोग करतो है सकारण होय, असे त्यांचे मत झाले. आहारांतील नत्राचे प्रमाण हलके हलके वाढवून सुद्धां संवयीने शरीर नत्रस..." 238346 proofread-page text/x-wiki 3uirvzq4psujj4hd8wlug34ha8vj1iy 104 112687 238347 2026-10-30T09:15:44Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "आ. १३ (१२० ) या आकृतींत दोन उंदरांचीं चित्र दिलीं आहेत. तीं एकाच उंदरिणीचीं, एकाच वयाच पिल्ले आहेत. डाव्याबाजूकडील उंदराच्या आहारांत भारी दर्जाच्या नत्रिलाचा समावेश झाला होता. त्य..." 238347 proofread-page text/x-wiki 1rl33ti9zcv5rpax3v440rg22uexduo 104 112688 238348 2026-10-30T09:16:09Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( १३१ ) हितावह होते, अधिक नत्रिल शरीरांत असल्याने शरीराचा जोम कायम राहून, त्याचे रोगाशी झगडण्याचे सामर्थ्य कायम राहते. आपल्या देशाचे हवामान, उद्भिज्ज नत्रिलाची पचनीयता, वगैरे बाब..." 238348 proofread-page text/x-wiki 0z775oy7n7x0em7da4h67rrqhc3c8qr 104 112689 238349 2026-10-30T09:16:45Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( १३२ ) आहारांत कमीत कमी असली पाहिजेत. नत्रिला प्रमाण १०० ग्रॅम धरले तर या खनिज पदार्थाचे प्रमाणहि ने वाढ विले पाहिजे. सर्व साधारणपणे भाजीपाला, फळफळावळ, अंडी, दूध व धान्यांचा कोंडा ह..." 238349 proofread-page text/x-wiki pvunvl0maj9471sy5hv1j3wy8udx421 104 112690 238350 2026-10-30T09:17:20Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( १३३ ) सांगावयास नकोच. तसेच, खनिज पदार्थ व प्रजीवनक द्रव्ये ह्यांचे त्व किती आहे, ह्याबद्दल जर लोकांत जाणीव उत्पन्न होईल, र घरासभोंवतीं मोकळी जागा ठेऊन, तिच्यांत भाजीपाला यार करण्..." 238350 proofread-page text/x-wiki icbnoatd2bwgu24pl2lxi1wew64yo37 104 112691 238351 2026-10-30T09:17:43Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( १३४ ) लेफेअर (इंग्लिश ):-- नत्रिल ११९ ४७६ स्नेह ५१ ४५९ कर्बोदित ५३१ २१२४ ३०५९ गॉटियर (फ्रेंच):--- नत्रिल १०७ ४२८ स्नेह ६५ ५८९ कर्बोदि ४०७ १६२८ २६४१ आपले हवामान, व आहारांतील मुख्य पदार्थ..." 238351 proofread-page text/x-wiki tv3kzgaz5y973i8bst5j4vqgj3f6od3 104 112692 238352 2026-10-30T09:18:18Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( १३५ ) नत्रामध्ये उष्णतोत्तेजक गुण असल्याने शरीरांत नत्रिला- मुळे उष्णता उत्पन्न करण्याची क्रिया विशेष जोराने चालुन शरीरांत उष्णतेचे फाजील प्रमाण होते; आणि असें होणे आपल्या हि..." 238352 proofread-page text/x-wiki h4jz41mq52zcmg4ifhokq41qwn67fhd 104 112693 238353 2026-10-30T09:18:39Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "प्रौढ मनुष्याच्या रोजच्या आहाराचे प्रमाण. ( १३६ ) अ. नं. अन्न. रुपये भार ग्रॅम कॅलरी नत्रिलाचे | स्नेहाचे कर्बोदि- किंमत ग्रॅम ग्रॅम ताचे ग्रॅम दरमहा १ तांदूळ २० २२७ ७९२ १७ १ १७९ १-१४-०..." 238353 proofread-page text/x-wiki mubz1zmft8zqjt2o8q5f76000r15r1s 104 112694 238354 2026-10-30T09:18:56Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( १३७ ) दररोजच्या आहारांत शक्य तेवढे निरनिराळे पदार्थ असावेत. या दृष्टीने आहारात गहू, बाजरी, व ज्वारी या सर्वाचा उपयोग करणे बरें. डाळींमध्ये सर्व द्विदल धान्यांचा समावेश केलेला आह..." 238354 proofread-page text/x-wiki k3ioljnsjo9kbjdqiedvwvlv71av08x 104 112695 238355 2026-10-30T09:19:16Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( १३८ ) श्यकता नाहीं. आपल्यांतील मध्यम स्थितीच्या लोकांच्या परि- स्थितीचा विचार करून दुधाचे २० रुपयेभार म्हणजे अर्धा रत्तल प्रमाण येथे घातले आहे. तरी शक्य असल्यास पाऊण किंवा एक रत..." 238355 proofread-page text/x-wiki k9rg5ye4yag6lkhg8ud278jdsczq5rt 104 112696 238356 2026-10-30T09:19:43Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( १३९ ) आहाराच्या प्रमाणासंबंधानें में कांहीं सांगण्यांत आले आहे, तें वेदवाक्याप्रमाणे मानणे चुकीचे होईल. कारण, ते ठर- विण्यांत अनेक बाबतींचा विचार करावा लागतो. यासंबंधाने जे साम..." 238356 proofread-page text/x-wiki eywwtzowz8aq6dl3gj6aclfljw1e2qx 104 112697 238357 2026-10-30T09:20:17Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( १४० ) प्रकरण २१ वें. आहार आणि आरोग्य. शरीरांचे आरोग्य कायम ठेवण्यासाठी आहारासंबंवाने खालील नियम पाळले पाहिजेत. १. अन्न सावकाशपणे नीट चावून खावेंः – असे केल्याने अन्नाचे पचन नीट ह..." 238357 proofread-page text/x-wiki 8k15416sc8nyvn7qq5j8v0c8fh7dslk 104 112698 238358 2026-10-30T09:20:47Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( १४१ ) असतां, त्यांना मोठी माणसे कित्येक वेळां तसें न करण्याबद्दल बजावतात; व अशा रीतीने त्यांचा सावकाशपणें जेवण्याकडे जो नैसर्गिक कल असतो, तो नाहींसा होऊन, घाईने जेवण्याची वातुक स..." 238358 proofread-page text/x-wiki 8jmvndpg4woqs89kh5g4q20y28l95e4 104 112699 238359 2026-10-30T09:21:09Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( १४२) ध्यानांत ठेवण्याची गोष्ट म्हटली म्हणजे, नंतर, निदान १ तासभर शारीरिक किंवा पोटभर जेवण झाल्या मानसिक श्रम करणे आरोग्याला हितावह नसतें. कारण, जेवण झाल्यानंतर अशा प्रकारचे श्र..." 238359 proofread-page text/x-wiki swk4rh1yb4lr360erx5n6rjlyaqn5qk 104 112700 238360 2026-10-30T09:21:30Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( १४३ ) - ४ जेवतांना मनाची स्थिती आनंदित असावी:- जेवतांना मन शांत ठेऊन कोणत्याहि चिंताजनक गोष्टीविषयीं विचार करूं नये. तसेच जेवावयास बसलेल्या दुसऱ्या मनुष्यास ज्यायोगाने राग अथवा..." 238360 proofread-page text/x-wiki ly598rha5bjubpy3afhsbkj1uesgetn 104 112701 238361 2026-10-30T09:22:16Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( १४६ ) प्रथम मज्जातंत्राचा बिघाड होतो. आणि मज्जातंत्राचे बरोबर नियमन नसल्यामुळे पचनेंद्रिये बिघडतात. १० साफ मलविसर्जन होणे अत्यंत आवश्यक आहे. कारण आंतड्यांत फार वेळ मळ राहिला अस..." 238361 proofread-page text/x-wiki 1n28dpav84zlln6aqv7tvyjn3me1fuj 104 112702 238362 2026-10-30T09:22:35Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "परिशिष्टे." 238362 proofread-page text/x-wiki ckxkeoswyqm0ytl9agqf3pj1sb1b6cc 104 112703 238363 2026-10-30T09:22:57Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( १५० ) टाकाऊ अन्न पाणी नविल स्नेह स्नेह कर्बोदित भाग द्रव्ये खनिज उष्णताजनक शक्ति, दर रतली, कॅलरी. ज्वारी १२.५ ९.३ २०० ७४.५ १.७ १६५४ तांदूळ १२.३ ८० ०३ ७९० ४ ११९१ तुरी १०.५२२.३ २·१ ६२.१ ३० १..." 238363 proofread-page text/x-wiki 71au48si0elvhgywxkfb2sp9arogp9n 104 112704 238364 2026-10-30T09:23:16Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( १५१ ) भाजीपाला. कांकडी कालीफ्लावर 18900 १५.० 1८१.१ ०७ ०२ २·६ ०४ ६८ ९२३ १.८ 09 ४७ ०७ १३८ कांदे १०.० ७८९ १.४ ०३ ८९ ०५ २०० कोबी १५.० 61.66 १.४ ०२ ४ ८ १२१ गाजरे २०.० ७०६ ९ ०२ ७४ ०९ १५९ टोमॅटो ९४३ ०४ ३९ ०५ १०..." 238364 proofread-page text/x-wiki g4b4s284olbob7xhy295r5rb21zoh6z 104 112705 238365 2026-10-30T09:23:35Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "टाकाऊ अन्न पाणी नत्रिल स्नेह कर्वोदित खनिज भाग उष्णताजनक शक्ति, दर रतली, कॅलरी. |२०० | ६२७ | ०९ : ०१ । ५७ । फळफळावळ. • T १२४ सलगम ( १५२ ) अक्रोड (खा. भा. ) २·५ | १८·४ ६५४ १३.० अंजीर ओले ७९.१ १.५ -- १८.८..." 238365 proofread-page text/x-wiki 08f8frybzm6omj0yha9c4vnfc40ssya 104 112706 238366 2026-10-30T09:23:53Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( १५३ ) जांभूळ ( खा.भा.) ८६ ३ १.३ १० १०.९ ०५ २६२ डाळिंब (खा.भा.) ७६.८ १.५ १.६ १९५ ०६ ४४७ द्राक्षे (खा. भा. ) ७७४ १.३ १९.२ ०.५ ४३७ नारिंग २७.० ६३.४ ०६ ०.१ ८.५ ०४ १६९ पिस्ते (खा. भा. ) ४.२२२३ ५४.० १६.३ ३२ २९०५ बद..." 238366 proofread-page text/x-wiki 4f1asfhz0bsz13aqmsuqw2b457x1pfb 104 112707 238367 2026-10-30T09:24:16Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "कोरी अन्न गाजरे कालीफ्लावर कांदे . ओले वाटाणे बटाटे रताळीं तांदुळजा एकदल वान्यें लोणी काडमाशाचे तेल ( १५४ ) परिशिष्ट ब. प्रजीवनक द्रव्यांचा पट. अड्याचा पिवळा बलक अ | ब क प्रजीवनक प्र..." 238367 proofread-page text/x-wiki fvjabqoazj6zi0jcq15xjfgznf23fok 104 112708 238368 2026-10-30T09:24:38Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "अणु Molecule. अधराशय Ventricle. अन्नद्रव्य Food stuff. अननळी Gullet. परिभाषा. अन्नमार्ग Alimentary oanal अभिशोषण Absorption. अल्कलिकारकता Alkalinity. अस्थिमार्दव Rickets. आंत्रपिंड Intestinal glands. आंत्ररस Intestinal juice. लब Villi. अवर्णे (नाम) Fermentation आम्ल..." 238368 proofread-page text/x-wiki 2o1krbd37m3djivcnspihkh67w0geev 104 112709 238369 2026-10-30T09:25:00Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( १५६ ) नत्रलसमता Nitrogen balance शकृत् Liver. पचनीयता Digestibility. नत्रिल Protein. निरिंद्रिय Inroganic. परमाणु Atom. पांढरे रक्तगोलक परिणयन Metabolism. White blood corpuscles. पित्ताशय Gall bladder. पृष्टवंश Vertebral Column. पोषकद्रव्य Nutritive principle पोषकशक्त..." 238369 proofread-page text/x-wiki 7qhcen3vvydsiwilxd598dna5pqo6d7 104 112710 238370 2026-10-30T09:26:50Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( १२४ ) दिवशी र्पचांचा ठराव व्हावयाचा ते विवर्शी पुण्याहून बेळगांव पर्येतच्या प्रांतातील हजारळो ब्राम्हण साताऱ्यास निकाल ऎकफ्याकळिरतां पाठशालेपुढें जमले झेतै॰ आपल्याविल्द्व..." 238370 proofread-page text/x-wiki nema4wpftztv98wqj05142bg5nnxyh5 238375 238370 2026-10-30T09:29:52Z Debasmitadeb 6273 238375 proofread-page text/x-wiki jvowbmopma312hhw0k1lirkoke6ppdm 104 112711 238371 2026-10-30T09:27:07Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "(१२५) जे रतुळितपप्ठ गायले आहेत, ते अस्थानीं होते अर्धे कळोण म्इणेल ? श्रीमंत आणासाहेंबांच्या खास आश्नयाखालच्यप् ‘घळी सांगली न्यू *शास्त्र मैत्युफे क्चारें‘ग फॅ’क्टरळी ’ तल्या स..." 238371 proofread-page text/x-wiki 2hmjqr6u1f6d3ve16psekqfpzkc05j6 238374 238371 2026-10-30T09:29:15Z Debasmitadeb 6273 238374 proofread-page text/x-wiki dab4u5lb4xwtm0blvjnpzkgz9zll3sr 104 112712 238372 2026-10-30T09:27:25Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "(१२६) “संकर ज्याति परभु कायस्छो उत्पत्ति ।। शयाद्विरबेडेपि कमलाकरँण चित: .माद्दिष्य वनिता सुनुवेदेहाय प्नमुयते । सकास्छ इति प्रळोक्त तस्य कमैं विधीयते ।। १ ।। ळिपिनां देशज्यात..." 238372 proofread-page text/x-wiki o1cphy0xksbkb4ap1qz4dyatcjphc4u 238373 238372 2026-10-30T09:28:49Z Debasmitadeb 6273 238373 proofread-page text/x-wiki j3cis0uoes9r7dy3xsq3su9ouykmxhc 104 112713 238378 2026-10-30T09:32:00Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( १२७ ) चाच ॥ कश्चिद्दैदेहको नाम तवाश्रमपदे गुरौ ॥ आगतो मुनिरूपेण सिंधुस्नानार्थ मादरात ॥ तत्संगाजनितः पुत्री रूपोदार्य गुणान्वितः ॥ पालनीयः प्रयत्नेन पुत्र वत् तमुने ॥ तदा प्र..." 238378 proofread-page text/x-wiki 66tqv0rdan9vcradaegb1nqtza7qxoq 104 112714 238379 2026-10-30T09:33:54Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( १२८ ) सदाशिवराव भाऊ आणि नारायणराव पेशवा यांच्या अपुऱ्या इच्छा पुण्या करण्यासाठीं श्रीमंत चिंतामणरावासारखा नेता कंबर कसून सज्ज झाल्यावर ग्रामण्याच्या नाटकास रंग कां चढणार ना..." 238379 proofread-page text/x-wiki esj3xmb7v2o2smv0ifs3ljrlnj22tf2 104 112715 238380 2026-10-30T09:34:17Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "६ सॉवळी नेसूं नये. ( १२९ ) ७ पक्षास अथवा श्राद्धास भाताचे पिंड देऊ नये. ८ शालीग्राम व बाण व मृत्तिकेचे पार्थिव करून पुजा करू नये. ९ रुद्राक्षधारण करू नये. १० याचे घरी जातिजेवण जाले तरी..." 238380 proofread-page text/x-wiki gv4o2r1livcfkte102pi0vr31c2w1l2 104 112716 238381 2026-10-30T09:34:49Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( १३० ) अशी ग्रामण्यप्रचारकांची आज्ञा होती. इतके सगळे झालें तरी क्षत्रिय कायस्थ प्रभू आपल्या प्राचीन परंपरेच्या इतिहासाची जणूं काय पुनरावृत्ति करण्यासाठी शिल्लक उरले ते उरलेच !..." 238381 proofread-page text/x-wiki kownat23b8ruoajkb15t7i2iuzb9k4u 104 112717 238382 2026-10-30T09:35:13Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( १३१ ) याणी पत्र पाठविले की आमचे ज्ञातीस त्रिकर्माचा अधिकार असता ब्राम्हण तंटे करितात येविसी ज्ञातीचा निर्णय कसा आहे तो लेहून पाठवावा त्यावरून थथे याणी लिहिले की मी कांहीं ग्रंथ..." 238382 proofread-page text/x-wiki 0mmwn7hyqwwc5resg1oh9n9pn48etkt 104 112718 238383 2026-10-30T09:35:38Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( १३२ ) यंत क्षेत्रीय राजे राज्य करीत होते तेव्हा निक्षत्री पृथ्वी जाली असा संभव होत नाहीं. कारण कलीयुगांत जन्मजय राजा क्षत्रीय याणी सर्पसत्र केले हा इतिहास भारती प्रसिद्धच आहे प..." 238383 proofread-page text/x-wiki 1qy27fj34fwa795wlqssipgh0w308kt 104 112719 238384 2026-10-30T09:36:20Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( १३३ ) त्यांची व या प्रांतांतील क्षेत्रिय राजे आहेत त्यांचे व यांचे कर्म ग्रंथाचे आधारा- प्रमाणे आहे. कांहीं क्षेत्री कोकणप्रांती आले ते चांद्रसेनीय कायस्थ प्रभु क्षेत्रीय - म्ह..." 238384 proofread-page text/x-wiki 0gi3g30owzddat8y6hme3y6du6ueq58 104 112720 238385 2026-10-30T09:37:03Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "[ २ ] ( १३४ ) ॥ श्री ॥ श्री नारायणस्मरणानि शिक्का श्रीमत्परमहंस परिव्राजकाचार्य * * * शृंगेरी श्री विद्याशंकर देवदिव्य श्री करकमल संजात पादपद्माराधक श्रीशंकराचार्यान्वित श्री बाळक..." 238385 proofread-page text/x-wiki rzb05hb7uyh2set7u35gyhuqsl6rts5 104 112721 238386 2026-10-30T09:37:43Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( १३५ ) मान्य म्हणोन त्याजवरून उभयतांचें नीर्णयास थथे यांचे हातचे असल पत्र पाहिजे तें राजश्री विठलराव देवाजी यांजपाशी बडोद्यास आहे ते येण्यास दिवस गत लागली कांहीं दिवसांनीं थथे..." 238386 proofread-page text/x-wiki oh4qk4tkop9p4gzcg7rpd121x4nynr0 104 112722 238387 2026-10-30T09:38:23Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( १३६ ) चरून प्रभु व ब्राम्हण हे सरकारांत फिर्याद आले त्याजवरून उभयतांचें लेहून घेऊन शिष्टसमतें मनास आणितां पूर्वि चालत आले याप्रमाणे चालवावें त्यापेक्षां पूर्ववत् ठरलें तेव्ह..." 238387 proofread-page text/x-wiki ibqx5u8p9x31ry6m63ju8wdvprlfmna 104 112723 238388 2026-10-30T09:38:53Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( १३७ ) पुरवणी त्यांत ज्ञातीचें पारंपर्य आचरणावरून व सनदापत्रे व क्षेत्रीची समतें त्यांतः जे ग्रंथ लिहिले त्यावरून पाहातां हे ज्ञाती क्षेत्री चान्द्रसेनीय कायस्त प्रभु कर्मत्..." 238388 proofread-page text/x-wiki 3vsei823aikm0tmli5oph4twkkv6tjm 104 112724 238389 2026-10-30T09:39:21Z Debasmitadeb 6273 /* तपासणी करायचे साहित्य */ नवीन पान "( १३८ ) मामलेधार जमीधार व ईतर अशे व जातीवाले याणे श्रीमुखा आज्ञेप्रमाणे भूयो भूयो क्रितभिः सन्मानियः कलुधर्म संस्थापनायां साभिमानीषु विशेष किं लेकनं ईतोप्यधिक श्रेयः इति नाराण..." 238389 proofread-page text/x-wiki 3i5kpstxwytnysj6014l4cjocyzvwmm